وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk تہران 0 761 707000 698577 2026-05-14T20:26:09Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707000 wikitext text/x-wiki {{شہر آبادیاں |رنگ =#69AC3E |رنگ1 =#C3FFC3 |حثیت = شہر ،راجگڑھ |پنجابی ناں = تہران |مقامی ناں =Tehran</div> [[File:Tehran - Azadi Tower.jpg|330px]] |دیس = ایران |صوبہ = صوبہ تہران |ضلع = شہرستان تہران |نشان = Tehran Logo.png |جھنڈا = |چوڑائی نشان = |چوڑائی جھنڈا = |pushpin_map = Iran |pushpin_map_1 =Iran Tehran |pushpin_label= '''تہران''' ایران دے نقشے چ |pushpin_mapsize = 320 |latd = 35 | latm = 41 | lats = 46 | latNS = N |longd = 51 | longm = 25 | longs = 23 | longEW = E |نکی ونڈ = 14 میونسپل ضلعے |شکل سربراہ =میئر |سربراہ = |وسن تریخ = 1778 |پہلا ذکر = 1778 |پہلے ناں = طہران، دہران |توں حثیت = |رقبہ = 730 |اچائی = |شکل اچائی = |مرکز اچائی = 1,200 توں 1,980 |موسم = براعظمی |سرکاری بولی = فارسی |سرکاری بولی حوالہ = |لوک گنتی = 82،93,140 |جنگننا سال = 2012 |سنگھنائی = 11,354.6 |агломерация = |نسلی ٹولیاں = فارسی ، [[آذری]] ، ارمنی ،[[پارسی]] |مذہبی ونڈ = [[مسلمان]] 96% ,[[سعائی]] ،بہائی تے ہور ۔ |واسیاں لئی ناں = تہرانی |ویلہ = 3.5+ |ٹیلی فون کوڈ =21 (98+) |ڈاک انڈیکس = |ڈاک انڈیکسز = 13ххх-15ххх |نمبر پلیٹ کوڈ = |شکل پہچان = |عددی پہچان = |چ کیٹیگری Commons = Tehran |ویب سائیٹ = http://en.tehran.ir/ www.tehran.ir |ویب سائیٹ بولی = en |ویب سائیٹ بولی 2 = fa |add3n = غیرسرکاری ناں |add3 = |add2n = دن شہر |add2 = }} تہران [[ایران]] تے [[صوبہ تہران]] دا [[راجگڑھ]] اے تے [[ایران]] دے اتلے پہاڑی علاقے چ واقع اے ۔تہران شہر دی آبادی 83 لکھ تے تہران میٹروپولیٹن علاقے دی آبادی 1 کروڑ 20 لکھ دے نیڑے اے ۔ تہران [[ایران]] دا سبتوں وڈا شہر تے شہری علاقہ اے اس دے نال نال ایہ [[لہندا ایشیا|لہندے ایشیا]] دا وی سبتوں وڈا [[شہر]] اے ۔ 1796ء تک تہران اک غیر اہم [[پنڈ]] سی ۔ 1796ء چ [[آغا محمد خان]] نے تہران نوں نویں [[راجگڑھ]] طور چنیا ۔ [[ایران]] دی پوری تریخ چ [[راجگڑھ]] کئی وار بدلے گئے ، تہران ایران دا 32واں راجگڑھ اے ۔ اسلامی دور توں پہلے اج دے تہران دی تھاں [[رے]] سی ، جہڑا ہن تہران دا حصہ اے ، 13ویں صدی چ [[منگول سلطنت]] ہتھوں اسدی تباہی مگروں تہان نے اسدی تھاں لئی۔ 20ویں تے 21ویں صدی چ پورے [[ایران]] توں لوکاں نے تہران ول وڈی گنتی چ ہجرت کیتی ۔ شہر چ کئی تریخی مسیتاں ، گرجے ، سائناگوگ تے آتش کدے نیں ۔ تہران دا دنیا چ اسدی میٹروپولٹن علاقے دی آبادی دے لحاظ نال 29واں نمبر اے ۔ تہران چ کئی بولیاں بولیاں جاندیاں نیں پر لوک گنتی دا 99% حصہ [[فارسی]] سمجھدا اے ۔ تہران چ ایران دی دستورساز اسمبلی مجلس خبرگان تے دوجے اعلی حکومتی دفاتر واقع نیں ۔ ایران دیاں اعلی عدالتاں تے اعلی فوجی دفاتر تہران چ ای واقع نیں ۔ اس نوں شاعر مشرق علامہ محمد اقبال نے مشرق دا [[جینوا]] وی آکھیا اے ۔ تہران 2 حصیاں تے مشتمل اے ، اک حصہ بلندی تے دوجا حصہ پہاڑاں دے دامن چ آباد اے ۔ تہران ایران دا سیاسی تے تعلیمی مرکز اے تے ایرانی ثقافت دے وڈے مرکزاں چوں اک اے ۔ ایران دا سابق صدر [[محمود احمدی نژاد]] تہران دا سابق میئر رہیا اے۔ اسلامی انقلاب توں پہلاں ایرانی شہنشاہت دا دارالسلطنت وی تہران سی تے شہنشاہ دا دربار تے محل کاخ سفید وی ایتھے سن ۔ ایران دے اسلامی انقلاب چ وی تہران تے تہران دے لوکاں دا بہت وڈا ہتھ اے ۔ تہران دے بھوچال پٹی اتے واقع ہون دی وجہ توں [[ایران]] دا [[راجگڑھ]] کسے ہور تھاں لے جان دے کئی منصوبے نیں ۔ شہر دی لوک گنتی دی وڈی گنتی [[فارسی]] بولدی اے ، پر ایران دیاں دوجیاں گھٹ گنتیاں ، کرد [[آذری]] لور وی شہر چ وسدے نیں ۔ تہران دی اکثریت خود نوں فارسی دسدی اے ۔ ==تریخ== تہران ج 7،000 سال توں انسانی وسوں اے ۔ ===[[رے]]=== اج دے تہران دی تھاں اتے اک اہم تریخی شہر ، جہڑا ہن اس چ ضم ہو گیااے ، [[رے]] سی ، جسنوں پرانی فارسی تے اوستا چ ''رھاگس'' آکھیا گیا ۔ ایہ شہر ایرانی بولیاں بولن آلے میداں تے ہخمانیشیاں دا اہم علاقہ سی ۔ تہران لاگے دماوند پہاڑ ،جسدا شاہنامہ چ ذکر اس تھاں دے طور اتے آیا اے جتھے فریدون نے ضحاک نوں ڈکیا سی ۔دماوند پہاڑ فارسی دیومالا چ بوہت اہم تھاں رکھدا اے ۔ وشکارلی فارسی دیاں کجھ لکھتاں چ ، [[رے]] نوں [[زرتشت]] دی جم بھوں دسیا کیا اے ، پر اج دے تریح دان [[زرتشت]] دی جم تھاں [[خراسان]] دسدے نیں ۔اک [[فارسی]] روایت موجب بادشاہ ''منوجہر'' وی [[کوہ دماوند]] چ جمیا سی ۔ [[ساسانی سلطنت]] دے مکن ویلے 641ء ج [[یزدگرد III]] نے [[خراسان]] نسن توں پہلے اپنی قوم آخری اپیل [[رے]] توں کیتی سی ۔ [[رے]] [[مسلمان|مسلماناں]] دے [[ساسانی سلطنت]] اتے حملہ دے خلاف مہران ٹبر دے '''سیاوخش''' (پتر مہران ، پتر [[بہرام چوبین]])دا اہم تھاں سی ۔ ایسے مزاحمت دی وجا توں جدوں [[عرب|عرباں]] نے [[رے]] اتے مل مار لیا ، اوہناں اسنوں تباہ کرن دا حکم دتا تے فرخ زاد نوں اسنوں مڑ اسارن دا حکم دتا ۔ [[رے]] چ اک مندر وی اے جہڑے ایرانی پانی دی دیوی اناہیتیا نال منسوب اے ۔ 10ویں صدی دے مسلم جغرافیہ داناں نے [[رے]] دا بوہت ویروے نال ذکر کیتا اے ۔ [[بغداد]] دی [[رے]] چ دلچسپی دے باوجود ، ایتھے [[عرب|عریاں]] ھی گنتی گھٹ ای رہی تے فارسیاں دی ہر طبقے چ گنتی ودھ رہی ۔ اوغوز ترکاں نے 1035 تے 1042 چ شہر نون تباہ کیتا ، پر شہر [[سلجوقی سلطنت]] تے [[خوارزم شاہی سلطنت]] دوران مڑ ودھیا پھلیا ۔[[منگول سلطنت|منگولاں]] نے شہر نوں مکمل طور اتے تباہ کر دتا ،تے اس ویلے دے اسلامی تریخ داناں موجب شہر دے سارے باشندے قتل کر دتے گئے سن ۔ اس شہر دا ذکر بعد چ [[صفوی سلطنت]] دیاں دستاویزاں چ اک غیر اہم شہر دے طور اتے آیا اے ۔ ==ناں== [[File:North Tehran Towers.jpg|thumb|left|300px|تہران دا اتلا]] [[File:Tehran City Expressways.jpg|thumb|260px|left|تہران ایکسپریس وے]] [[File:Tehran skyline view from top of Milad Tower 2011-09-28.jpg|thumb|260px|left|Tehran skyline (Northwest of Tehran)]] تہران شہر دے ناں دے اصل نامعلوم اے ۔تہراں 19ویں صدی چ اک پنڈ دے طور اتے کافی مشہور سی ، پر پہلے ویلےآں چ ایسے تھاں وسن آلے [[رے]] شہر توں گھٹ مشہور سی ۔ نجم الدین رازی نے [[منگول]] حملے توں پہلے [[رے]] شہر دی لوک گنتی 5،00،000 دسی اے ۔13ویں صدی چ منگولان ہتھوں [[رے]] دی تباہی مگروں اسدے کافی واسی تہران فرار ہر گئے ۔ پہلے ویلےآں دی کجھ دستاویزاں چ شہر دا ''رھاگس تہران'' طور ذکر آیا اے ۔ بعد چ شہر دا ناں حمد اللہ مصطفوی دی کتاب نزہت القلوب (1340ء چ لکھی) چ مشہور پنڈ ھ=دے طور آیا اے ۔ ==قسطلہ دا سفیر تہران چ== [[قسطلہ]] دی سفیر ڈان روۓ گونزالز ڈی کلاویجو ، شاید پہلا یورپی چ جنے 1404ء چ تہران دیکھیا ، جدوں اوہ [[امیر تیمور]] ،جس دی سلطنت چ اوس ویلے [[ایران]] وی سی ، دے [[راجگڑھ]] [[سمرقند]] (ہن [[ازبکستان]]) جا رہیا سی ۔ اوس ویلے تہران دا قصبہ بغیر کندھ توں سی ۔ ==راجگڑھ بننا== 18ویں صدی دے شروع چ زند ٹبر دے کریم خان نے تہران چ اک محل تے حکومتی آفس اسارن داحکم دتا ، اسدا ارادہ شہر نوں اپنا [[راجگڑھ]] بنان دی سی ، پر بعد چ اوہ اپنا راجگڑھ [[شیراز]] لے گیا ۔ تہران [[ایران]] دا [[راجگڑھ]] بنیا جدوں قاجار بادشاہ آغا محمد خان دی اس شہر چ تاجپوشی ہوئی ۔ ==اج دا تہران== ===شہر دی ترقی=== ==موسم== {{Weather box|location =مہرآباد ہوائی اڈا, اچائی: 1191 میٹر: تہران |metric first = Yes |single line = Yes |collapsed = Y |Jan record high C = 19.6 |Feb record high C = 23.0 |Mar record high C = 28.0 |Apr record high C = 32.4 |May record high C = 37.0 |Jun record high C = 41.0 |Jul record high C = 43.0 |Aug record high C = 42.0 |Sep record high C = 38.0 |Oct record high C = 33.4 |Nov record high C = 27.0 |Dec record high C = 23.0 |Jan high C = 8.3 |Feb high C = 11.1 |Mar high C = 17.2 |Apr high C = 22.8 |May high C = 28.5 |Jun high C = 34.5 |Jul high C = 36.8 |Aug high C = 35.9 |Sep high C = 31.6 |Oct high C = 25.4 |Nov high C = 15.8 |Dec high C = 10.4 |Jan low C = 1.2 |Feb low C = 3.3 |Mar low C = 8.0 |Apr low C = 13.4 |May low C = 18.4 |Jun low C = 23.1 |Jul low C = 25.7 |Aug low C = 24.9 |Sep low C = 21.3 |Oct low C = 15.9 |Nov low C = 8.0 |Dec low C = 3.3 |Jan record low C = -15.0 |Feb record low C = -13.0 |Mar record low C = -8.0 |Apr record low C = -4.0 |May record low C = 2.4 |Jun record low C = 5.0 |Jul record low C = 14.0 |Aug record low C = 13.0 |Sep record low C = 9.0 |Oct record low C = 2.8 |Nov record low C = -7.0 |Dec record low C = -13.0 |Jan rain days= 9.1 |Feb rain days= 8.4 |Mar rain days= 10.9 |Apr rain days= 10.7 |May rain days= 8.8 |Jun rain days= 3.0 |Jul rain days= 2.1 |Aug rain days= 1.3 |Sep rain days= 1.0 |Oct rain days= 5.2 |Nov rain days= 7.1 |Dec rain days= 8.8 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm= 34.6 |Feb precipitation mm= 32.2 |Mar precipitation mm= 40.8 |Apr precipitation mm= 30.7 |May precipitation mm= 15.4 |Jun precipitation mm= 3.0 |Jul precipitation mm= 2.3 |Aug precipitation mm= 1.8 |Sep precipitation mm= 1.1 |Oct precipitation mm= 10.9 |Nov precipitation mm= 26.0 |Dec precipitation mm= 34.0 |Jan snow days= 5.1 |Feb snow days= 2.9 |Mar snow days= 1.1 |Apr snow days= 0.1 |May snow days= 0 |Jun snow days= 0 |Jul snow days= 0 |Aug snow days= 0 |Sep snow days= 0 |Oct snow days= 0 |Nov snow days= 0.4 |Dec snow days= 2.7 |Jan sun= 177 |Feb sun= 185 |Mar sun= 220 |Apr sun= 219 |May sun= 285 |Jun sun= 330 |Jul sun= 338 |Aug sun= 341 |Sep sun= 303 |Oct sun= 248 |Nov sun= 198 |Dec sun= 152 |Jan humidity = 64 |Feb humidity = 56 |Mar humidity = 48 |Apr humidity = 41 |May humidity = 33 |Jun humidity = 25 |Jul humidity = 26 |Aug humidity = 26 |Sep humidity = 27 |Oct humidity = 36 |Nov humidity = 49 |Dec humidity = 62 |source 1 = <ref name="chaharmahalmet.ir">[http://www.chaharmahalmet.ir/iranarchive.asp I.R OF IRAN SHAHREKORD METEOROLOGICAL ORGANIZATION ( IN PERSIAN )]. 1988-2005</ref> |date=1988-2005 }} {{Weather box |metric first= Yes |single line= Yes |location= اچائی: 1548.2 میٹر ،اتلے تہران |Jan record high C = 16.4 |Feb record high C = 19.0 |Mar record high C = 23.8 |Apr record high C = 33.6 |May record high C = 33.6 |Jun record high C = 37.8 |Jul record high C = 39.8 |Aug record high C = 39.4 |Sep record high C = 35.6 |Oct record high C = 31.2 |Nov record high C = 23.0 |Dec record high C = 19.0 |Jan high C = 6.1 |Feb high C = 8.1 |Mar high C = 12.9 |Apr high C = 19.8 |May high C = 25.0 |Jun high C = 31.2 |Jul high C = 33.9 |Aug high C = 33.5 |Sep high C = 29.3 |Oct high C = 22.4 |Nov high C = 14.3 |Dec high C = 8.6 |Jan low C = -1.5 |Feb low C = -0.2 |Mar low C = 4.0 |Apr low C = 9.8 |May low C = 14 |Jun low C = 19.6 |Jul low C = 22.6 |Aug low C = 21.9 |Sep low C = 17.5 |Oct low C = 11.6 |Nov low C = 5.4 |Dec low C = 1.0 |Jan record low C = -11.4 |Feb record low C = -11.0 |Mar record low C = -8.0 |Apr record low C = -1.6 |May record low C = 3.0 |Jun record low C = 12.0 |Jul record low C = 15.4 |Aug record low C = 13.5 |Sep record low C = 8.8 |Oct record low C = 2.6 |Nov record low C = -5.2 |Dec record low C = -9.6 |Jan rain days= 12.3 |Feb rain days= 10.9 |Mar rain days= 12.3 |Apr rain days= 10.0 |May rain days= 8.9 |Jun rain days= 3.3 |Jul rain days= 3.4 |Aug rain days= 1.6 |Sep rain days= 1.3 |Oct rain days= 5.8 |Nov rain days= 8.6 |Dec rain days= 10.7 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm = 63.1 |Feb precipitation mm = 66.5 |Mar precipitation mm = 83.3 |Apr precipitation mm = 50.1 |May precipitation mm = 27.1 |Jun precipitation mm = 4.0 |Jul precipitation mm = 4.2 |Aug precipitation mm = 3.2 |Sep precipitation mm = 3.4 |Oct precipitation mm = 16.5 |Nov precipitation mm = 41.3 |Dec precipitation mm = 66.3 |Jan sun = 137.2 |Feb sun = 151.1 |Mar sun = 186.0 |Apr sun = 219.1 |May sun = 279.8 |Jun sun = 328.7 |Jul sun = 336.6 |Aug sun = 336.8 |Sep sun = 300.5 |Oct sun = 246.8 |Nov sun = 169.4 |Dec sun = 134.1 |Jan humidity = 67 |Feb humidity = 59 |Mar humidity = 53 |Apr humidity = 44 |May humidity = 39 |Jun humidity = 30 |Jul humidity = 31 |Aug humidity = 31 |Sep humidity = 33 |Oct humidity = 44 |Nov humidity = 57 |Dec humidity = 66 |Jan snow days= 8.9 |Feb snow days= 6.6 |Mar snow days= 2.5 |Apr snow days= 0.1 |May snow days= 0.1 |Jun snow days= 0 |Jul snow days= 0 |Aug snow days= 0 |Sep snow days= 0 |Oct snow days= 0 |Nov snow days= 0.6 |Dec snow days= 4.9 |source 1 = <ref name="chaharmahalmet.ir"/> |date=1988-2005 }} <gallery mode=packed> Damavand from dizin.jpg|دماوند پہاڑ A fall in Nation Park, Tehran City.JPG|ملت پارک خزان چ Tochal-Tehran.jpg|تہران سردیاں چ Darband Stream.JPG|دربند Tochal from Modarres Expressway.jpg|توچال پہاڑی </gallery> ==راجگڑھ بدلی منصوبہ== ==نکی ونڈ== تہران 22 میونسپل ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ، اینہاں چ ہر اک دا اپنا انتظامی مرکز اے ۔ ہر میونسپل ضلع اگے میونسپل کونسلاں چ ونڈیا ہویا اے ۔ {| class="wikitable collapsible collapsed" ! تہران دے میونسپل ضلعے |- | {|class="wikitable sortable" |- !ناں!!فارسی ناں!![[شہرستان]]!!میونسپل کونسلاں<Br>دی گنتی!!رقبہ!!لوک گنتی!!سنگھنائی!!تہراں چ تھاں |- | [[ضلع 1 (تہران)|ضلع 1]]|| منطقه ۱ - منطقه یک || [[شہرستان شیمیرانت]] || 10 || 64&nbsp;ک م² || 379,962 || 5,936.9 /ک م² || [[File:Tehran1.PNG|200px]] |- | [[ضلع 2 (تہران)|ضلع 2]] || منطقه ۲ - منطقه دو || [[شہرستان تہران]] || 9 || 64&nbsp;ک م² || 650,000 || 10,156.3 /ک م² || [[File:Tehran2.PNG|200px]] |- | [[ضلع 3 (تہران)|ضلع 3]] || منطقه ۳ - منطقه سی || [[شہرستان تہران]] || 6 || 31.2&nbsp;ک م² || 293,181 || 9,396.8 /ک م² || [[File:Tehran3.PNG|200px]] |- | [[ضلع 4 (تہران)|ضلع 4]]|| منطقه ۴ - منطقه چہار || [[شہرستان تہران]] || 9 || 61.4&nbsp;ک م² || 864,946 || 14,087.1 /ک م² || [[File:Tehran4.PNG|200px]] |- | [[ضلع 5 (تہران)|ضلع 5]] || منطقه ۵ - منطقه پنج || [[شہرستان تہران]] || 7 || 52.9&nbsp;ک م² || 800,000 || 15,122.9 /ک م² || [[File:Tehran5.PNG|200px]] |- | [[ضلع 6 (تہران)|ضلع 6]] || منطقه ۶ - منطقه شش|| [[شہرستان تہران]] || 6 || 21.4&nbsp;ک م² || 217,127 || 10,146.1 /ک م² || [[File:Tehran6.PNG|200px]] |- | [[ضلع 7 (تہران)|ضلع 7]] || منطقه ۷ - منطقه ہفت || [[شہرستان تہران]] || 5 || 15.4&nbsp;ک م² || 309,745 || 20,113.3 /ک م² || [[File:Tehran7.PNG|200px]] |- | [[ضلع 8 (تہران)|ضلع 8]] || منطقه ۸ - منطقه ہشت || [[شہرستان تہران]] || 3 || 13.4&nbsp;ک م² || 378,725 || 28,263.1 /ک م² || [[File:Tehran8.PNG|200px]] |- | [[ضلع 9 (تہران)|ضلع 9]]|| منطقه ۹ - منطقه نو || [[شہرستان تہران]] || 3 || 19.6&nbsp;ک م² || 170,000 || 86,73.5 /ک م² || [[File:Tehran9.PNG|200px]] |- | [[ضلع 10 (تہران)|ضلع 10]] || منطقه ۱۰ - منطقه دہ|| [[شہرستان تہران]] || 3 || 8.2&nbsp;ک م² || 320,000 || 39,024.4 /ک م² || [[File:Tehran10.PNG|200px]] |- | [[ضلع 11 (تہران)|ضلع 11]] || منطقه ۱۱ - منطقه یازدہ || [[شہرستان تہران]] || 4 || 12.6&nbsp;ک م² || 280,000 || 22,222.2 /ک م² || [[File:Tehran11.PNG|200px]] |- | [[ضلع 12 (تہران)|ضلع 12]] || منطقه ۱۲ - منطقه دوازدہ || [[شہرستان تہران]] || 6 || 16.9&nbsp;ک م² || 365,000 || 21,597.6 /ک م² || [[File:Tehran12.PNG|200px]] |- | [[ضلع 13 (تہران)|ضلع 13]] || منطقه ۱۳ - منطقه سیزدہ || [[شہرستان تہران]] || 4 || 12.8&nbsp;ک م² || 275,727 || 21,541.2 /ک م² || [[File:Tehran13.PNG|200px]] |- | [[ضلع 14 (تہران)|ضلع 14]] || منطقه ۱۴ - منطقه چہاردہ || [[شہرستان تہران]] || 6 || 24.3&nbsp;ک م² || 483,432 || 19,894.3 /ک م² || [[File:Tehran14.PNG|200px]] |- | [[ضلع 15 (تہران)|ضلع 15]] || منطقه ۱۵ - منطقه پنزدہ|| [[شہرستان تہران]] || 6 || 35.4&nbsp;ک م² || 694,678 || 19,623.7 /ک م² || [[File:Tehran15.PNG|200px]] |- | [[ضلع 16 (تہران)|ضلع 16]] || منطقه ۱۶ - منطقه شانزدہ || [[شہرستان تہران]] || 6 || 18.1&nbsp;ک م² || 332,000 || 18,342.5 /ک م² || [[File:Tehran16.PNG|200px]] |- | [[ضلع 17 (تہران)|ضلع 17]] || منطقه ۱۷ - منطقه ہفدہ || [[شہرستان تہران]] || 3 || 8.2&nbsp;ک م² || 256,022 || 31,222.2 /ک م² || [[File:Tehran17.PNG|200px]] |- | [[ضلع 18 (تہران)|ضلع 18]] || منطقه ۱۸ - منطقه ہژدہ || [[شہرستان تہران]] || 5 || 37.5&nbsp;ک م² || 317,110 || 8,456.7 /ک م² || [[File:Tehran18.PNG|200px]] |- | [[ضلع 19 (تہران)|ضلع 19]] || منطقه ۱۹ - منطقه نوزدہ || [[شہرستان تہران]] || 3 || 20.3&nbsp;ک م² || 249,786 || 12,304.9 /ک م² || [[File:Tehran19.PNG|200px]] |- | [[ضلع 20 (تہران)|ضلع 20]] || منطقه ۲۰ - منطقه بیست || [[شہرستان رے]] || 5 || 23.0&nbsp;ک م² || 378,445 || 16,454.1 /ک م² || [[File:Tehran20.PNG|200px]] |- | [[ضلع 21 (تہران)|ضلع 21]] || منطقه ۲۱ - منطقه بیست و یک || [[شہرستان تہران]] || 3 || 51.6&nbsp;ک م² || 157,939 || 3,060.8 /ک م² || [[File:Tehran21.PNG|200px]] |- | [[ضلع 22 (تہران)|ضلع 22]] || منطقه ۲۲ - منطقه بیسپ و دو || [[شہرستان تہران]] || 4 || 54.0&nbsp;ک م² || 138,970 || 2,573.5 /ک م² || [[File:Tehran22.PNG|200px]] |} |} ==اتلا تہران== ==معیشت== ==آواجائی== ===کاراں=== ===بس=== ===میٹرو=== ===ریل=== <gallery mode=packed> File:Tehran IKI Airport.jpg|امام خمینی بین الاقوامی ہوائی اڈا (اندروں) File:Subway-train-interior.jpg|تہران میٹرو File:Tehran train station.jpg|تہران ریلوے سٹیشن File:BRT in Tehran, Vali Asr.jpg|اربن بس File:Tehran BRT bus transport system.jpg|آزادی ٹرمینل اتے ریپڈ ٹرانزٹ بس </gallery> ==تعلیم== ==کھیڈاں== ==ارکیٹیکچر== ==بین الاقوامی تغلقات== ===جڑواں شہر=== ==جڑواں شہر== {|class="wikitable" |- ! colspan=2 | دیس ! colspan=2 | شہر ! colspan=2 | ریاست/ صوبہ !تریخ |- |{{flagicon|KOR}} |[[دکھنی کوریا]] |[[File:Seal of Seoul.svg|25px]] |'''[[سیول]]''' | |''سیول قومی راجگڑھ علاقہ'' |1963<ref>{{cite book|url=http://books.google.ca/books?id=wQiJ3vBJfvQC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false |title=New Economic Spaces in Asian Cities: From Industrial Restructuring to the Cultural Turn |publisher=Routledge and the Taylor & Francis Group. |year=2012 |accessdate=2013-10-14}}</ref><ref name="Atlas">{{cite web |url=http://atlas.tehran.ir/Default.aspx?tabid=252 |title=Atlas of Tehran Metropolis |publisher=Tehran Municipality |date= |accessdate=2013-10-14 |archive-date=2013-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928025150/http://atlas.tehran.ir/Default.aspx?tabid=252 |dead-url=yes }}</ref> |- |{{flagicon|USA}} |[[امریکہ]] |[[File:Seal of Los Angeles, California.svg|25px]] |'''[[لاس اینجلس]]''' |[[File:Flag of California.svg|25px]] |''[[کیلیفورنیا]]'' |1972<ref name="Atlas"/><ref>{{cite web |url=http://sistercitiesofla.com/page1/page15/page15.html |title=Tehran, Iran |publisher=Sister Cities of Los Angeles, Inc. |date= |accessdate=2013-10-14 |archive-date=2013-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021033456/http://sistercitiesofla.com/page1/page15/page15.html |dead-url=yes }}</ref> |- |{{flagicon|برطانیہ}} |[[برطانیہ]] |[[File:Arms of the Greater London Council.svg|25px]] |'''[[لندن]]''' |[[File:Flag of Greater London.svg|25px]] |''وڈا لندن'' |1993 |- |{{flagicon|CUB}} |[[کیوبا]] |[[File:Coat of arms of La Habana.svg|25px]] |'''[[ہوانا]]''' |[[File:Escudo Habana1.jpg|25px]] |''[[صوبہ لا ہبانا]]'' |2001<ref name="Atlas"/><ref>{{cite web |url=http://www.payvand.com/news/01/mar/1053.html |title=Tehran, Havana named sister cities |publisher=Payvand.com |date=2006-11-22 |accessdate=2011-03-15 |archive-date=2020-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411141138/http://www.payvand.com/news/01/mar/1053.html |dead-url=yes }}</ref> |- |{{flagicon|RSA}} |[[دکھنی افریقہ]] |[[File:Pretoria coa.jpg|25px]] |'''[[پریٹوریا]]''' |[[File:Gauteng arms.svg|25px]] |''[[گاوٹینگ]]'' |2002<ref name="Atlas"/><ref>{{cite web|url=http://www.dfa.gov.za/foreign/Multilateral/profiles/persian.htm |title=Gulf Region |publisher=Dfa.gov.za |date= |accessdate=2012-05-21}}</ref> |- |{{flagicon|RUS}} |[[روس]] |[[File:Coat of Arms of Moscow.svg|25px]] |'''[[ماسکو]]''' | |''وشکارلا وفاقی ضلع'' |2004<ref name="Atlas"/><ref>[https://web.archive.org/web/20090105114236/http://el.mos.ru/cgi-bin/pbl_web?vid=2&osn_id=0&id_rub=2368&news_unom=35877 "Тверская 13" 4.12.04]. el.mos.ru (in Russian)</ref> |- |{{flagicon|VEN}} |[[وینزویلا]] |[[File:Coat of arms of Caracas.svg|25px]] |'''[[کراکس]]''' | |''[[وینیزویلی راجگڑھ ضلع]]'' |2005<ref name="Atlas"/> |- |{{flagicon|TUR}} |[[ترکی]] | |'''[[استمبول]]''' | |[[صوبہ استمبول]] |2006<ref name="Atlas"/> |- |{{flagicon|BLR}} |[[بیلاروس]] |[[File:Coat of arms of Minsk.svg|25px]] |'''[[منسک]]''' |[[File:Flag of minsk province.svg|25px]] |''[[منسک ووبلاست]]'' |2006<ref name="Atlas"/><ref name="Minsk">{{cite web|url=http://minsk.gov.by/ru/city/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130502075333/http://minsk.gov.by/ru/city/|title=Twin towns and Sister cities of Minsk ''[via WaybackMachine.com]''|publisher=The department of protocol and international relations of Minsk City Executive Committee|archivedate=2013-05-02|accessdate=2013-07-21|language=Russian|dead-url=yes}}</ref> |- |{{flagicon|PRC}} |[[چین]] | |'''[[بیجنگ]]''' | | |2006<ref name="Atlas"/><ref>{{cite web|last=Goldkorn |first=Jeremy |url=http://www.danwei.org/archives/001506.html |title=Tehran-Beijing direct flights? |publisher=Danwei.org |date= |accessdate=2012-05-21}}</ref> |- |{{flagicon|BRA}} |[[برازیل]] |[[File:Brasão do Distrito Federal (Brasil).svg|25px]] |'''[[برازیلیا]]''' | |''[[وفاقی ضلع (برازیل)]]'' |2006<ref name="Atlas"/> |- |{{flagicon|TJK}} |[[تاجکستان]] |[[File:Coat of Arms of Dushanbe.png|22px]] |'''[[دوشنبہ]]''' | | |2006<ref name="Atlas"/> |- |{{flagicon|UAE}} |[[متحدہ عرب امارات]] | |'''[[دوبئ]]''' |[[File:Flag of Dubai.svg|25px]] |''[[امارت دوبئی]]'' |2012<ref>{{cite web|url=http://www.dubaicityguide.com/site/features/index.asp?id=3149 |title=Special Features: Dubai's sister cities |publisher=Dubai City Guide |date= |accessdate=2012-05-21}}</ref> |- |{{flagicon|TUR}} |[[ترکی]] | |'''[[انکرہ]]''' | | |2013<ref>{{cite web|url=http://english.farsnews.ir/newstext.aspx?nn=13920927001088 |title=Tehran, Ankara to Sign Sister City Agreement Today |publisher=FarsNews |date= |accessdate=2013-12-18}}</ref> |} تہران نے کئی شہراں نال باہمی تعاون دے معاہدے سائن کیتے نیں جنہاں [[بغداد]] ، [[کابل]] ، [[پیرس]] ، [[میلان]] تے [[سینٹ پیٹرز برگ]] شامل نیں ۔<ref name="Atlas"/> ==ویکھن جوگ تھانواں== <gallery mode=packed> Teatreshahr11.jpg|تہران سٹی تھیٹر Amingholamali Melat park tehran1.JPG|ملت پارک دا کیفیٹیریا Silk Bridge Tehran2.jpg|ابریشم پل Chitgar lake 2.png|چتگار جھیل Tochal sport complex 15.jpg|توچال سکیئنگ ریزورٹ Iranian Foreign Affaire Ministry.jpg|وزارت خارجہ Meydan Mashgh Tehran.jpg|میدان مشق کمپلیکس Jamshidiyeh2.jpg|جمشیدیہ پہاڑی پارک Tehran-Alborz-March 2006.jpg|کوہ البرز Golestan hall.jpg|گلستان محل دا سلام ہال Abgineh.jpg|شیشہ کاری تے سرامکس عجائب گھر National Meusem Darafsh 6 (1).JPG|ایران قومی عجائب گھر Hoseiniyeh Ershad.jpg|حسینیہ ارشاد Ports Park in Tehran.jpg|آب و آتش پارک </gallery> ==حوالے== {{حوالے}} ==باہرلے جوڑ== {{Commons|Tehran}} * [http://maps.google.com/maps?q=Tehran%20Google%20maps&rls=com.microsoft:en-us&ie=UTF-8&oe=UTF-8&startIndex=&startPage=1&um=1&sa=N&tab=wl Google Map: Tehran] * [http://en.tehran.ir/ Tehran Municipality website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170503163727/http://en.tehran.ir/ |date=2017-05-03 }} * [http://www.tehrangis.com/ Tehran Geographic Information Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180320040732/http://tehrangis.com/ |date=2018-03-20 }} * [http://www.tehrantraffic.com/ Tehran Traffic Control Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104125720/http://www.tehrantraffic.com/ |date=2013-11-04 }} * [http://www.avval.ir/ Official Tehran Yellow pages (Ketabe Avval)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150917085634/http://www.avval.ir/ |date=2015-09-17 }} * [http://www.tehranimages.org Tehranimages. Contemporary photos taken in some of the oldest districts of Tehran.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114074909/http://tehranimages.org/ |date=2012-11-14 }} ; ویڈیو * [http://www.presstv.com/Program/245327.html Tehran's detailed development plan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913023632/https://www.presstv.com/Program/245327.html |date=2019-09-13 }} PressTV (2012) * [http://www.presstv.com/Program/154500.html Tehran's hazardous air quality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190826195714/https://www.presstv.com/Program/154500.html |date=2019-08-26 }} PressTV (2010) {{ایران دے شہر}} {{ایشیائ دیساں دے دارالحکومت}} [[گٹھ:راجگھر]] [[گٹھ:ایشیا دے شہر]] [[گٹھ:ایشیائی شہر]] [[گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ]] [[گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے]] [[گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں]] [[گٹھ:ایشیا]] [[گٹھ:ایران]] [[گٹھ:شہر]] [[گٹھ:دنیا دے آباد تھاں]] l4qxladplcgxdp48if6o644esmv2hyv رگل 0 20427 707024 342650 2026-05-15T08:08:05Z -wuppertaler 37643 changed one image for a better one 707024 wikitext text/x-wiki {|table id="toc" style="margin:0;background:Yellow";width:130%" align="left" cellpadding="1" | style="background:white" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>رگل<font>''' |- | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Ruggell Noflerstrasse.jpg|250px]] |-|- align="center" |- | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Liechtenstein-Ruggell.svg|200px]] |-|- align="center" |- | [[دیس]]:|| [[لیختنشٹاین]][[File:Flag of Liechtenstein.svg|25px]] |- | [[تھاں]]: || 7.38 مربع کلومیٹر |- | لوک گنتی: || 1,937 |- |} '''رگل''' [[یورپ]] دے اک [[دیس]] [[لیختنشٹاین]] دی [[اک]] میونسپلٹی اے۔ [[لیختنشٹاین]] اک پعاڑی تے اچا دیس اے پر ایہ میونسپلٹی دیس دے ہیٹھلے تے پدھرے تھاں تے اے۔ [[دریائے رائن]] ایدے نالوں لنگدا اے۔ == بارلے جوڑ == {{Commons|Category:Ruggell|رگل|position=left}} *[http://www.ruggell.li/] ویب سائیٹ {{لیختنشٹاین دیاں میونسپلٹیاں}} [[Category:لیختنشٹاین دیاں میونسپلٹیاں]] [[Category:لیختنشٹاین]] 8zio6jp8b9c4moxe820mv0a1nxeig6k فارچون گلوبل 500 0 24788 707028 409582 2026-05-15T11:26:12Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707028 wikitext text/x-wiki '''فارچون گلوبل 500''' [[دنیا]] دیاں 500 وڈیاں کاروباری کاپوریشناں دی [[پوڑی]] اے۔ ایس پوڑی نوں اک امریکی میگزین [[فارچون]] ہر سال بناند ا اے۔ ایہ پوڑی ایناں کمپنیاں دی سلانہ کمائی دی نیو تے بنائی جاندی اے۔ ==لسٹ 2011== تھلے 2011 دی ودياں دس کمپنیاں دی لسٹ دتی گئی جے تے ایہ اوناں دی 31 مارچ 2011 تک دی کمائی دسدی اے۔ {| class="wikitable" border="1" |- ! پوڑی ! کمپنی ! دیس ! کم |- | 1 | [[والمارٹ]] | [[امریکہ]] [[File:Flag of USA.svg|30px]] | کریانہ |- | 2 | [[Royal Dutch Shell]] | [[نیدرلینڈز]][[File:Flag of Netherlands.svg|30px]] | پٹرول |- | 3 | [[Exxon Mobil]] | [[File:Flag of USA.svg|30px]] | پٹرول |- | 4 | [[BP]] | [[File:Flag of UK.svg|30px]] | پٹرول |- | 5 | [[Sinopec]] | [[File:Flag of China.svg|30px]] | پٹرولیم |- | 6 | [[چائینہ نیشنل پٹرولیم]] | [[File:Flag of China.svg|30px]] | پٹرول |- | 7 | [[State Grid]] | [[File:Flag of China.svg|30px]] | بجلی |- | 8 | [[ٹویوٹا]] | [[File:Flag of Japan.svg|30px]] | گڈیاں |- | 9 | [[Japan Post Holdings]] | [[File:Flag of Japan.svg|30px]] | رلے ملے |- | 10 | [[Chevron Corporation|Chevron]] | [[امریکہ]] [[File:Flag of USA.svg|30px]] | پٹرولیم |} ==بارلے جوڑ== *[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/ 2011 دی لسٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123043929/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/ |date=2012-01-23 }} [[گٹھ:امریکی کمپنیاں]] [[گٹھ:کاروباری کمپنیاں]] 8jhxahuhwgy457ytaq92e2desw7kxqo فارچون میگزین 0 24789 707027 409581 2026-05-15T11:26:11Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707027 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; width: 20em; font-size: 90%;" |- | colspan="2" style="padding: 1em 0; font-size: 250%; text-align: center; color: blue;" | '''فارچون میگزین''' |- |'''پیلی واری''' |style="padding-right: 1em;" | 1930 |- style="vertical-align: top;" |'''چھپائی''' |style="padding-right: 1em;" | ہر دوجے ہفتے |- style="vertical-align: top;" |'''چھپن گنتی''' |style="padding-right: 1em;" | 845,043 |- style="vertical-align: top;" |'''اے کی اے ؟''' |style="padding-right: 1em;" | کاروباری میگزین |- style="vertical-align: top;" |'''[[بولی]]''' |style="padding-right: 1em;" | [[انگریزی]] |- style="vertical-align: top;" |'''[[دیس]]''' |style="padding-right: 1em;" | [[امریکہ]] |- style="vertical-align: top;" |} فارچون میگزین امریکہ دا اک کاروباری میگزین اے جیدی نیو 1930 ج رکھی گئی سی۔ ==ہور ویکھو== * [[فارچون گلوبل 500]] ==بارلے جوڑ== * [http://money.cnn.com/magazines/fortune/ میگزین ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023114055/http://money.cnn.com/magazines/fortune/ |date=2013-10-23 }} [[گٹھ:میگزین]] 441y73cuic8eme8tgq60a79n8j427tu چک 256 ر ب 0 47910 707019 419617 2026-05-15T07:03:54Z ~2026-29270-51 44226 پیشہ ۔اڈریس 707019 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> |name=‎چک 256 ر ب |native_name= Chak 256 R.B |native_name_lang=<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> |settlement_type=[[پنڈ]] |image_skyline= |image_alt= |image_caption= |image_flag= |flag_alt= |image_seal= |seal_alt= |image_shield= |shield_alt= |nickname= |motto= |image_map= |map_alt= |map_caption= |pushpin_map= |pushpin_label_position= |pushpin_map_alt= |pushpin_map_caption= |latd=|latm=|lats=|latNS= |longd=|longm=|longs=|longEW= |coor_pinpoint= |coordinates_type= |coordinates_display=inline,title |coordinates_footnotes= |subdivision_type=[[دیس]] |subdivision_name={{جھنڈا|پاکستان}} |subdivision_type1=[[صوبہ]] |subdivision_name1=[[فائل:Flag of Punjab.svg|25px|right]][[پنجاب (پاکستان)]] |subdivision_type2=[[ضلع]] |subdivision_name2=[[ضلع فیصل آباد]] |subdivision_type3= [[تصیل]] |subdivision_name3= [[تحصیل فیصل آباد صدر]] |established_title= |established_date= |founder= |seat_type= |seat= |government_footnotes= |leader_party= |leader_title= |leader_name= |unit_pref=Metric<!-- or US or UK --> |area_footnotes= |area_total_km2= |area_land_km2= |area_water_km2= |area_water_percent= |area_note= |elevation_footnotes= |elevation_m= |population_footnotes= |population_total= |population_as_of=2006 |population_density_km2=auto |population_demonym= |population_note= |timezone1=پاکستان سٹنڈر ٹائم |utc_offset1=+5 |timezone1_DST= |utc_offset1_DST= |postal_code_type= |postal_code= |area_code_type= |area_code= |iso_code= |website=<!-- {{URL|example.com}} --> |footnotes= }} '''چک 256 ر ب کھبن''' [[ضلع فیصل آباد]] دی [[تحصیل فیصل آباد صدر]] دا [[اک]] [[پنڈ]] اے ۔ اس پنڈ دی بھوئیں نوں [[لوئر چناب نہر]] چوں نکلن آلی [[رکھ برانچ نہر]] دا پانی لگدا اے ۔اس پنڈ دے ناں نال '''ر ب''' (R.B=Rakh Branch) ایسے لئی لگدا اے ۔ 256 دی دو آبادیاں ہیں جس وچ برال قوم آباد ہے زمیندار لوگ ہیں نیزہ بازی اہناں دی جدی پشتی کھیڈ ہے لکھاری سیف اللّٰہ برال [[File:Fsd Sadar Map.jpg|thumb|تحصیل فیصل آباد صدر دے پنڈ]] [[فائل:Map faisalabad.jpg|350px|thumbnail|ضلع فیصل آباد دے پنڈاں دا نقشہ]] ==لوک گنتی== ==تھاں ٹکانہ== ایہ [[پنڈ]] [[ضلع فیصل آباد]] چ [[تحصیل فیصل آباد صدر]] چ وس رہیا اے ۔ ==ایہ وی ویکھو== *[[ضلع فیصل آباد]] *[[تحصیل فیصل آباد صدر]] *[[رکھ برانچ نہر]] *[[لوئر چناب نہر]] ==حوالے== {{حوالے}} ==باہرلے جوڑ== {{تحصیل فیصل آباد صدر دے پنڈ}} {{ضلع فیصل آباد}} {{ضلع فیصل آباد دے پنڈ}} [[Category:تحصیل فیصل آباد صدر دے پنڈ]] [[Category:پنڈ]] [[Category:پاکستان دے پنڈ]] [[Category:پنجاب دے پنڈ]] [[Category:ضلع فیصل آباد دے پنڈ]] [[Category:رکھ برانچ نہر دے پنڈ]] kuypda94w9r8uxdfknyj8k6oi2wv79n دیچین 0 49652 707012 697333 2026-05-15T02:16:39Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707012 wikitext text/x-wiki {| class="float-left infobox wikitable" style="float:left; clear:left; width:200px;" {{Geobox|Settlement <!-- *** Heading *** --> |name=‎ ‎ ‎ ‎ دیچین |native_name= |other_name= |other_name= |category=قصبہ <!-- *** Name *** --> |etymology= |official_name= |motto= |nickname= <!-- *** Image *** --> |image=Děčín - Labe pod Pastýřskou stěnou.jpg |image_caption=ایلب وادی دا نظارہ <!-- *** Symbols *** --> |flag=Flag of Decin.svg |flag_border=125px |symbol=Coat of arms of Děčín.jpg <!-- *** Country etc. *** --> |country= {{جھنڈا|چیک جمہوریہ}} |region=[[اوستی ناد لابم علاقہ]] |region_type=[[چیک لوکراج دے علاقے|علاقہ]] |district=[[‎ ‎ دیچین ضلع]] |district_type=[[چیک لوکراج دے ضلعے|ضلع]] |municipality= <!-- *** Family *** --> |part= |river=[[ایلب]] |river1=[[پلوچنتسے دریا]] <!-- *** Locations *** --> |location= |elevation=135 |lat_d=50 |lat_m=47 |lat_NS=N |long_d=14 |long_m=13 |long_EW=E |highest= |highest_lat_d= |highest_long_d= |lowest= |lowest_lat_d= |lowest_long_d= <!-- *** Dimensions *** --> |area=117.7 <!-- *** Population *** --> |population=50104 |population_date=2014 |population_density=auto <!-- *** History & management *** --> |established=993|established_type= پہلا ذکر |established1= |established1_type= |date= |mayor=میری بلاشکووا <!-- *** Codes *** --> |timezone=[[مرکزی یورپی وقت|وقت]] |utc_offset=+1 |timezone_DST=[[مرکزی یورپی گرما وقت]] |utc_offset_DST=+2 |postal_code=405 02 |area_code= |code= <!-- *** Maps *** --> |map=Czechia - outline map.svg |map_background=Czechia - background map.png |map_caption=چیک لوکراج چ تھاں ٹکانہ |map_locator=Czechia <!-- *** Websites *** --> |commons=Děčín |statistics=[http://www.statnisprava.cz/rstsp/ciselniky.nsf/i/562335 statnisprava.cz] |website=[http://www.decin.cz/ www.decin.cz] <!-- *** Footnotes *** --> |footnotes= }} |} ''' ‎ دیچین''' ( [[لاطینی]]: Děčín) [[چیک لوکراج]] دا اک [[شہر]]، جو [[‎ویسوچینا علاقہ]] چ [[دیچین ضلع]] چ واقع اے۔ == لوک گنتی== ‎دیچین شہر دی کل لو گنتی 50،104 اے۔ == جڑواں شہر == شہر ‎ ‎ ‎ دیچین دے جڑواں شہر : *[[یوناوہ]] *[[پرنا]] نیں == مورتاں== <gallery> File:Decin-Castle-Rose-Garden.jpg|Děčín Castle's Rose Garden File:Decin castle over the Elbe.JPG|Děčín castle above the Elbe river File:Decin-Long-Ride.jpg|The Long Ride at Děčín Castle File:Děčín - synagoga pohled z Resslovy ulice.jpg|Synagogue in Děčín File:Decin panorama.jpg|Evening in Decin </gallery> == ہور ویکھو == * [[چیک جمہوریہ]] * [[چیک لوکراج دے شہراں دی لسٹ]] == حوالے== {{حوالے}} ==باہرلے جوڑ== {{commons category}} {{wikivoyage|Děčín}} {{Wikisource1911Enc|Bodenbach}} * [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/bertius/bertius1/jpg/s300.html Tetschen, Bohemia Historical Map of 1615] by [[Petrus Bertius]] * [http://www.mmdecin.cz/ Town homepage - in Czech] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320002959/https://www.mmdecin.cz/ |date=2020-03-20 }} * [http://english.mmdecin.cz/ Town homepage - in Czech, English and German] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306180806/http://english.mmdecin.cz/ |date=2012-03-06 }} * [http://www.zamekdecin.cz/web_en/ Decin Castle - official homepage] * [http://www.zamek-decin.info/eng/ Decin Castle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205223756/http://www.zamek-decin.info/eng/ |date=2012-02-05 }} * [http://www.cztour.cz/zoodecin Decin ZOO] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204081233/http://www.cztour.cz/zoodecin/ |date=2012-02-04 }} * [https://web.archive.org/web/20070930190024/http://www.praguepost.com/P03/2005/Art/0428/news2.php Article on Děčín in the English language Prague Post, 28 April 2005] * [http://www.radio.cz/en/article/66721 Article on the reopening of Děčín castle, 20 May 2005 - in English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070228082315/http://www.radio.cz/en/article/66721 |date=28 February 2007 }} * [http://www.virtualczech.cz/kraj-ustecky/929-decin virtual show] {{چیک لوکراج دے شہر}} [[گٹھ:شہر]] [[گٹھ:دنیا دے آباد تھاں]] [[گٹھ:چیک لوکراج دے شہر]] [[گٹھ:یورپی شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ]] [[گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے]] [[گٹھ:یورپ دے آباد تھاں]] [[گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں]] n70y3f3x31fv4i0dzwd6slpxh6kczgp سڡراجبیر 0 57498 707020 646486 2026-05-15T07:12:58Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707020 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = سڡراجبیر | | imagesize = | caption =سڡراجبیر | birth_name = سڡراجبیر سنگھ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1958|4|22}} | birth_place = [[پنجاب (بھارت)]] دے [[ضلع گرداس پور]] وچ [[گھمان پنڈوری]] دے نیڑے قصبا ملووالی | occupation = [[ناٹک کار]]،[[آئی۔پی۔ایس۔]]اہلکار | death_date = | death_place = | years_active = 1990 ویاں تو ہن تک }} [[File:Swarajbir Punjabi language playwright.jpg|thumb|Swarajbir ]] '''سۋراجبیر''' [[پنجابی]] دے چوتھی پیڑھی دے اوہناں ناٹک کاراں وچوں اے جنہاں نے ناٹک دے کھیتر وچ [[بھارتی متھ کہانیاں]] دی پرمپرا وچوں موضوعاں دی چون کرن راہیں اپنی نویکلی پچھان قائم کیتی اے<ref>{{Cite web |title=ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਰਚਿਤ ਨਾਟਕ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' (ਮਿਥਹਾਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਪਨ ਅਤੇ ਦਮਿਤ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਤਲਾਸ਼) ਡਾ۔ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ |url=http://panjabialochana.com/yahoo_site_admin1/assets/docs/Swrajbir_da_Natak_Krishan.272101635.pdf |access-date=2016-12-22 |archive-date=2016-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402200528/http://panjabialochana.com/yahoo_site_admin1/assets/docs/Swrajbir_da_Natak_Krishan.272101635.pdf |dead-url=yes }}</ref> سال 2016 دے اعلانے گئے ساہت اکادمی اوارڈاں وچ پنجابی دے ناٹک کار سوراجبیر دے ناٹک 'مسیا دی رات' نوں اس اعزاز لئی چنیا گیا اے .<ref>http://beta.ajitjalandhar.com/news/20161222/1/1603136.cms#1603136 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161224041406/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20161222/1/1603136.cms#1603136 |date=2016-12-24 }}</ref> == جیون == [[پنجاب (بھارت)]] دے [[ضلع گرداس پور]] وچ گھمان پنڈوری دے نیڑے اک قصبے ملووالی وچ جمیا پلیا۔ اسنے اپنا ساہتی جیون 1978–79 وچ شاعر دے طور تے شروع کیتا سی ۔ == رچناواں == == شعری مجموعا == آپو اپنی رات (1985) ساہاں تھانیں (1989) 23 مارچ === ناٹک === دھرم گرو میدنی کرشن مسیا دی رات شاعری کلر جن دا گیت تصویراں اگنی کنڈ مسیا دی رات<ref>http://beta.ajitjalandhar.com/news/20161222/1/1603136.cms#1603136 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161224041406/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20161222/1/1603136.cms#1603136 |date=2016-12-24 }}</ref> == حوالے == [[گٹھ:پنجابی لکھاری]] jfusw2n8e144th596wtczq2zz14h7rd دلشاد اختر 0 62882 707009 645298 2026-05-15T01:02:38Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707009 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = دلشاد اختر |image = |alt = |caption = |birth_name = |birth_date = |birth_place = [[کوٹ کپورا]]، [[پنجاب، بھارت|پنجاب]] (بھارت) |death_date = |death_place = [[ضلع گرداس پور ]] |nationality = |other_names = دلشاد اختر |known_for = |occupation = [[گلوکار]] }} '''دلشاد اختر'''، مشہور [[پنجابی]] گلوکار سی۔ ایہ مشہور گائیک [[کیڑے خاں شوقین]] دا سبتوں چھوٹا پتر سی ۔ اس نے بہت ساریاں پنجابی فلماں وچ پلیئبیک گلوکار دے طور تے کم وی کیتا۔ پنجاب دی مشہور گلوکارہ، [[منپریت اختر]]، اس دی بھین سی۔ اس دا چچیرا بھرا، سندیپ اختر، جسدی اکتوبر 2011 وچ موت ہو گئی سی،<ref name="aj">{{Cite news|url = http://www.ajitjalandhar.com/20111011/punjab.php|title = نوجوان گلوکار سندیپ اختر دی کینسر کارن موت|work = Article from a [[Punjabi language|Punjabi]] newspaper|date = اکتوبر 11, 2011|agency = [[Daily Ajit]]|accessdate = اپریل 23, 2012|author = Dhillon, Sukhpal Singh|location = [[Sri Muktsar Sahib]]|archivedate = 2012-01-16|archiveurl = https://web.archive.org/web/20120116225330/http://www.ajitjalandhar.com/20111011/punjab.php}}</ref> وی مشہور پنجابی گلوکار سی۔<div></div> == مڈھلی زندگی == اختر دا جم 1966 وچ [[بھارتی پنجاب]] دے پنڈ<span lang="pa" contenteditable="false">گلزے والا</span>، [[کوٹ کپورا]]<ref name="dap">{{Cite web|url = http://www.dilapnapunjabi.net/artist/Dilshad%20Akhtar.html|title = Dilshad Akhtar|publisher = www.dilapnapunjabi.net|accessdate = اپریل 23, 2012|archive-date = 2011-09-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20110905062610/http://www.dilapnapunjabi.net/artist/Dilshad%20Akhtar.html|dead-url = yes}}</ref> وکھے ہویا سی اتے [[فریدکوٹ شہر]] <ref name="dap" /> دے اپنے استاد کولوں سنگیت سکھیا۔ دلشاد چار بھین-بھراواں (وڈی بھین ویرپال، چھوٹا بھرا گراندتا، چھوٹی بھین منپریت) وچوں سبھ توں چھوٹا سی۔ == موت == 28 جنوری 1996 نوں دلشاد اختر دی اک پولیس افسر ہتھوں موت ہو گئی۔ گرداس پور ضلعے دے پنڈ سنگھپورا وچ اک پروگرام دوران اوہ گا رہا سی تاں اک پولیس افسر نے اسنوں ''نچی جو ساڈے نال، اوہنوں دل وی دیانگے' گاؤن لئی فرمائش کیتی۔ پر دلشاد نے جواب دے دتا، 'میں صرف اپنے گیت گاؤندا ہاں۔.۔۔''پلسی افسر نے بے عزتی سمجھ کے اس نے گولی مار مکا دتا۔ ==ہور ویکھو== *[[کیڑے خاں شوقین]] *[[منپریت اختر]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:پنجابی گلوکار]] [[گٹھ:پنجابی لوک]] [[گٹھ:پنجابی شخصیتاں]] [[گٹھ:پنجابی مسلمان]] rvlbmc4hg30od7dfrf4f2x6g9u28e88 بھارت وچ کسان خودکشیاں 0 67080 706993 692683 2026-05-14T17:48:32Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706993 wikitext text/x-wiki '''کسان خدکشیاں''' کھیتی کھیتر دی معاشی مندحالی 'چوں اپجیا آتمگھاتی قدم اے۔ ماڑی معاشی حالت نال جدوں گزارا کرنا اسمبھو ہو جاوے جاں قرضہ حد توں ودھ جاوے تاں ڈھہندی کلا وچ آ کے کسان ولوں کیتی آتم قتل نوں '''کسان خدکشی''' کیہا جاندا اے۔ 2014 وچ بھارت دی نیشنل کرائم ریکارڈ بیورو نے 5,650 کسان خدکشیاں دی رپورٹ دتی<ref name=ncrb2012>National Crime Reports Bureau, [http://ncrb.nic.in/StatPublications/ADSI/ADSI2014/adsi-2014%20full%20report.pdf ADSI Report Annual – 2014] Government of India, p. 242, table 2.11</ref> 2004 وچ سبھ توں ودھ کسان کھدکشیاں درج کیتیاں گئیاں جدوں 18,241 کسان خدکشی کر گئے۔<ref name="allindiancrb">{{cite web|title=NDA, UPA failed to curb farmer suicides|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/NDA-UPA-failed-to-curb-farmer-suicides/articleshow/39501676.cms}}</ref> 2005 راہیں 10 سال دے عرصے وچ بھارت وچ کساناں دیاں کھدکشیاں دی رینج 100,000 کل آبادی متعلق 1.4 توں 1.8 دے وچکار سی۔ملک بھر وچ ساڈھے تن لکھ توں ودھ کسان قرضے دے بوجھ کارن خدکشیاں کر چکے ہن اتے ایہہ خدکشیاں رکن دا نام نہیں لے رہیاں۔<ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%AE%E0%A9%8B%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%B2-%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%B5%E0%A8%BE%E0%A8%A6/|title=مودی دا کساناں نال سنواد|last=|first=|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> مرکز سرکار دے ادارے نیشنل کرائم رکارڈز بیورو دے انکڑیاں مطابق 1995 توں 2016 دوران 3 لکھ توں ودھ کساناں دیاں خدکشیاں درج ہوئیاں ہن۔ ہن اس ادارے ولوں کسان خدکشیاں دے انکڑے جاری کرنے بند کیتے ہوئے ہن۔ کھیتی باڑی ترقی دے پکھ توں نمونے دے پرچارے جاندے صوبے پنجاب وچ 2000 توں 2015 تک دے 16 سالاں دوران 16000 توں ودھ کساناں تے کھیت مزدوراں نے خدکشی کیتی اے۔<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/09/%E0%A8%B8%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%9C%E0%A8%BF%E0%A8%95-%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A9%B1%E0%A8%9A-%E0%A8%B5%E0%A9%80-%E0%A8%AD%E0%A8%BE%E0%A8%B0/|title=سماجی پررفتار وچ وی بھارت پچھڑیا - Tribune Punjabi|last=ڈاکٹر۔ علم سنگھ|first=|date=2018-09-24|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-25|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=en-US}}</ref> == دیش دی آبادی وچ کسانی دا حصہ == بھارت وچ کساناں دی آبادی 45 توں 50 فیصد توں اپر اے۔ <ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A8%E0%A9%82%E0%A9%B0-%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%B9%E0%A8%A4%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%AC%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A9%87-%E0%A8%B8/|title=کساناں نوں راہتاں بارے سوال کیوں ؟|last=یادو|first=یوگندر|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> == اتہاس == [[File:Farmer suicide.png|thumb|400px|اینسیاربیسی، بھارت دے مطابق متعلق سال بھارت وچ کساناں دیاں کل آتم ہتیاواں<ref name="allindiancrb" /><ref name="bbc.com">{{cite web|title=Have India's farm suicides really declined?|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-india-28205741}}</ref><ref>{{cite web |title=Profile of suicide victims categorised by profession – 2013 |url=http://ncrb.gov.in/adsi2013/table-2.11.pdf |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150226020147/http://ncrb.gov.in/adsi2013/table-2.11.pdf |archivedate=26 فروری 2015 |df=dmy}}</ref><ref name="frequency">{{cite web|title=46 farmers commit suicide every day in India: Research|url=http://www.tribuneindia.com/2008/20081215/main6.htm}}</ref>]] بھارت دے کساناں، خاص کرکے [[نقد فصلاں]] اگاؤن والے کساناں وچ نراشا، بغاوتاں اتے اچّ موت در دے تعلقات وچ تریخی ریکارڈ، پچھے 19 ویں صدی دے ملدے ہن۔<ref name=catanach>I.J. Catanach (1971)، Rural Credit in Western India, 1875–1930, University of California Press, {{ISBN|978-0520015951}}، pp. 10–55</ref><ref>Laxman Satya (1998)، Colonial Encroachment and Popular Resistance: Land Survey and Settlement Operations in Berar: 1860–1877, Agricultural History, vol 72, no 1, pp. 55–76</ref>حالانکہ، اسدے کارن کھدکشیاں بہت گھٹ سن۔<ref name=dara />1870 دے اچے زمینی ٹیکس،جو کھیتی باڑی دے پیداوار جاں اتپادکتا تے وار وار پیندے کالاں دے پرجذبات دی پرواہ کیتے بناں، نقدی وچ ادا کرنے ہندے سی، اپروں سودخوراں اتے جاگیرداراں دے حقاں نوں بستیوادی سرکھیا نے کپاہ اتپادک اتے ہور کساناں وچ گھور غریبی اتے نراشا تے بے چینی پیدا کرن وچ حصہ پایا، جسدا نتیجہ آخرکار 1875–1877 دے دکھن دے دنگیاں وچ نکلیا۔<ref name=dara /><ref>Kranton and Swamy (1999)، The hazards of piecemeal reform: British civil courts and the credit market in colonial India, Journal of Development Economics, Vol. 58, pp. 1–28</ref> بریٹیش سرکار نے 1879 وچ ڈیکن ایگریکلچرسٹس رلیف ایکٹ پاس کیتا، جس نے دکھن دے کپاہ اتپادک کساناں کولوں سودخوراں ولوں اگراہیاں جاندیاں ویاج دراں نوں محدود کیتا سی، پر اوہناں نے اسنوں اوہناں چونویں علاقیاں وچ ہی لاگوُ کیتا جو بریٹیش کپاہ وپار دے ہتاں دی تکمیل کردے سن۔<ref name=dara>[https://archive.org/stream/papersproceeding00bomb#page/n1/mode/2up Deccan Agriculturists’ Relief Act, XVII of 1879] Government Central Press, Bombay (1882)</ref><ref>Chaudhary and Swamy (2014)، [http://economics.yale.edu/sites/default/files/anand.pdf Protecting the Borrower: An Experiment in Colonial India]، Yale University</ref> پینڈو لوکاں وچ، خاص کرکے کھیتی باڑی بریٹیش بھارت وچ موت در، 1850 اتے 1940 دے درمیان بہت زیادہ سی۔ <ref>Mike Davis (2001)، Late Victorian Holocausts, El Niño Famines and the Making of the Third World, Verso, {{ISBN|1-85984-739-0}}، Chapter 1</ref><ref>BM Bhatia (1963)، Famines in India 1850–1945, Asia Publishing House, London, {{ISBN|978-0210338544}}</ref>حالانکہ، بھکھمری نال ہوئیاں موتاں آتم ہتیاواں نالوں کتے ودھ سن، بعد وچ اوہناں نوں "injuries" دے تحت ادھکارت طور تے ورگیکرت کیتا گیا اے۔<ref>Tim Dyson (1991)، "On the Demography of South Asian Famines: Part I"، Population Studies, volume 45, no. 1, pp. 5–25</ref>1897 وچ "njuries" دے تحت شرینیبدھّ موت در بھارت دے [[مرکزی پرانتاں]] وچ 79 متعلق 100,000 لوک اتے [[بمبئی پریزیڈینسی]] وچ 37 متعلق 100,000 لوک سی۔<ref>Ajit Ghose (1982)، Food Supply and Starvation: A Study of Famines with Reference to the Indian Subcontinent, Oxford Economic Papers, vol. 34, issue 2, pp. 368–389</ref> گنپتی اتے وینکوبو راؤ نے 1966 وچ [[تاملناڈو]] دے کجھ حصیاں وچ کھدکشیاں دا تجزیہ کیتا۔ اوہناں نے سفارش کیتی کہ کھیتی باڑی آرگنو-فاسفورس یوگک (کیٹناشک) ویچن تے پابندی لگائی جاوے۔<ref>Ganapathi, M. N. and Venkoba Rao, A. (1966)، A study of suicide in Madurai, Journal of Indian Medical Association, vol. 46, pp. 18–23</ref>اسے طرحاں، نندی اتے ہورناں نے 1979 وچ پینڈو [[مغربی بنگال]] وچ آتم ہتیاواں وچ عامَ ملدے [[کیٹناشک|کیڑے مار دوائیاں]] دے کردار نوٹ کیتی اتے سجھاء دتا کہ اوہناں دا ملنا نیمبدھّ کرنا چاہیدا اے۔<ref>Nandi et al (1979)، [http://www.indianjpsychiatry.org/temp/IndianJPsychiatry213251-3897191_104931.pdf "Is suicide preventable by restricting the availability of lethal agents? - A rural survey of West Bengal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181126180905/http://www.indianjpsychiatry.org/temp/IndianJPsychiatry213251-3897191_104931.pdf |date=2018-11-26 }}{{dead link|date=مارچ 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}، Indian Journal of Psychiatry, vol. 21, pp. 251–255</ref> ہیگڑے نے اتری [[کرناٹک]] دے پنڈاں وچ 1962 توں 1 جون 1970 وچ پنڈاں وچ خدکشی دا مطالعہ کیتا اتے دسیا کہ آتمگھات دیاں وارداتاں دی در 5.7 متعلق 100,000 دی سی۔<ref>Hegde RS (1980)، Suicide in rural community, Indian Journal of Psychiatry, vol. 22, pp. 368–370</ref> ریڈی نے 1993 وچ آندھرا پردیش وچ کساناں دیاں کھدکشیاں دی اچّ در دا اتے کھیتی دے سائز اتے اتپادکتا نال اس دے سمضموناں دا جائزا لیا۔<ref>Ratna Reddy (1993)، New technology in agriculture and changing size-productivity relationships: a study of Andhra Pradesh, Indian Journal of Agricultural Economics, 48(4)، pp. 633–648</ref> بھارت وچ کساناں دیاں کھدکشیاں بارے عامَ پریس وچ رپورٹاں چھپن دا سلسلہ 1990 دے دہاکے وچ شروع ہویا سی، خاص طور تے [[پلاگمی سائیناتھ]] نے پہل قدمی کیتیا۔ <ref>P.، Sainath, Everybody Loves a Good Drought: Stories from India's Poorest Districts, Penguin Books, {{ISBN|0-14-025984-8}}</ref> 2000 ویاں وچ، اس مدعے تے قومانتری دھیان گیا اتے بھارت دیاں کئی سرکاراں نے پہلکدمیاں لین دی کوشش کیتی۔<ref>{{cite news |title=Debts and Drought Drive India's Farmers to Despair |url= https://www.nytimes.com/2004/06/06/world/debts-and-drought-drive-india-s-farmers-to-despair.html|date=6 جون 2004|publisher=[[New York Times]] |page= | first=Amy | last=Waldman | accessdate=2 مئی 2010}}</ref><ref>{{cite news |title=India acts over suicide crisis on farms |url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/india-acts-over-suicide-crisis-on-farms-551762.html |date=2 جولائی 2004 |publisher=[[The Independent]] |page= | location=London | first=Justin | last=Huggler | accessdate=2 مئی 2010}}</ref> شروع وچ ایہہ رپورٹاں مہاراشٹر توں آئیاں۔ جلدی ہی آندھرا پردیش ولوں وی کھدکشیاں دیاں خبراں آؤن لگیاں۔ شرُ وچ لگدا سی کہ ساریاں کھدکشیاں مہاراشٹر دے ودربھ کھیتر دے کپاہ اتپادک کساناں نے کیتیاں ہن۔ لیکن مہاراشٹر دے راج اپرادھ لیکھا دفتر توں حاصل انکڑیاں نوں دیکھن توں واضع ہو گیا کہ پورے مہاراشٹر وچ کپاہ سمیت ہور نغدی فصلاں دے کساناں دیاں آتمہتیاواں دی در بہت زیادہ رہی اے۔ آتم قتل کرن والے صرف گھٹ زمین والے کسان نہیں سن سگوں مدھ-ورگی اتے ودھ زمین والے کسان وی سن۔ راج سرکار نے اس مسئلہ اتے وچار کرن لئی کئی جانچ کمیٹیاں بنائیاں۔ بھارت دے پردھانوزیر من موہن سنگھ نے راج سرکار نوں ودربھ دے کساناں اتے خرچ کرن لئی 110 عرب روپئے دے سہاتا دین دا اعلان کیتا۔ بعد دے سالاں وچ کھیتی باڑی سنکٹ کارن مہاراشٹر، کرناٹک، کیرل، آندھرا پردیش، پنجاب، مدھ-پردیش اتے چھتیسگڑ وچ وی کساناں نے آتم-ہتیاواں کیتیاں == ترقی ماڈل دی پیداوار == کسان کھدکشیاں دا سبھ توں وڈا کارن سرکار دا آزاد بھارت وچ اپنایا ترقی ماڈل اے، نویں بھارت دے نویں ترقی ماڈل اندر سارا زور کارپوریٹ جگت نوں سہولتاں دین تے لگیا ہویا اے اتے ملک دا ڈھڈّ بھرن والیاں دی سار نہیں لئی جا رہی۔<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/09/%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%B8%E0%A8%B0%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B0-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B8-%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%A1/|title=کسان، سرکار اتے ترقی ماڈل - Tribune Punjabi|date=2018-09-19|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-20|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/10/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9A%E0%A8%BE%E0%A8%87%E0%A8%A4-%E0%A8%AE%E0%A9%B0%E0%A8%A4%E0%A8%B0%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A8/|title=پنچائت وزیر دی کساناں نوں دھمکی - Tribune Punjabi|date=2018-10-05|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-10-07|language=en-US}}</ref> == نقصدار منڈیکرن == ملک دے بہتے کسان گھٹو-گھٹو حمایت ملّ دے موجودہ پروگرام دی محدود پہنچ کرکے اتے اجیاے کھیتی منڈیکرن سسٹم دی موجودگی کرکے (جس وچ اتپادک نوں جنس دی کھپتکار ولوں ادا کیتی گئی قیمت دا صرف چھوٹا جیہا حصہ ہی ملدا اے) فصلاں لئی لااے وند ملّ حاصل کرن توں ااہل ہن|<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/09/%E0%A9%9E%E0%A8%B8%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%AD%E0%A8%BE%E0%A8%85-%E0%A8%AC%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A8%B5%E0%A9%80%E0%A8%82-%E0%A8%B8%E0%A8%95%E0%A9%80/|title=فصلاں دے بھاء بارے نویں سکیم اتے کسان - Tribune Punjabi|date=2018-09-23|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-23|language=en-US}}</ref>پیداوار دے لحاظ اتے سرکاری ایجنسیاں ولوں کیتی جاندی خرید دے لحاظ توں کنک ہی ہاڑھی دیاں فصلاں وچوں سبھ توں اہم اے۔ ہورناں فصلاں دی ایمئیسپی بھاویں اعلان دتی جاندی اے پر ایہناں دیاں قیمتاں منڈی دیاں طاقتاں طے کردیاں ہن تے سرکاری خرید نانماتر کیتی جاندی اے۔کسان دی سبھ توں وڈی وڈمبنا اے کہ اوہ خود نی اپنی پیدا کیتی جنس دا ملّ نردھارن نہیں کردا ۔ اکلا کسان ہی اجیہا اتپادک اے ۔ اجے تک ہور وستاں دے اتپادک تاں لاگت توں کئی گنا منافع کماؤندے ہن ۔ پر کسان لئی لاگت کڈھنا ہی اوکھا ہو جاندا اے ۔ فصل تیار ہون تے بہت ساری دینداریاں لئی اپنی اپج ترنت ویچنا اسدی مجبوری رہندی اے ۔ سارے کساناں ولوں اکٹھے بازار وچ ویچن دی لاچاری دے کارن ملّ گر جاندا اے ۔<ref>{{Cite news|url=https://satdeepgillrachna.wordpress.com/2010/07/28/%E0%A8%AD%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A9%B1%E0%A8%9A-%E0%A8%96%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%AC%E0%A8%BE%E0%A9%9C%E0%A9%80-%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%95%E0%A8%9F-%E0%A8%A1/|title=بھارت وچ کھیتی باڑی سنکٹ – ڈاکٹر۔ کرپاشنکر|date=2010-07-28|work=مکھ دھارا مُخ دھارا Mukh Dhara|access-date=2018-10-21|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/11/%E0%A8%96%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%AD%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A8%BE-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%9D%E0%A9%B0%E0%A8%A1%E0%A8%BE-%E0%A8%9A%E0%A9%81%E0%A9%B1/|title=کھیتی وبھنتا دا جھنڈا چکن والے کساناں دی سرکار نے ‘پٹھّ’ لوائی - Tribune Punjabi|date=2018-11-04|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-11-05|language=en-US}}</ref> == عالمی وپار تنظیم اتے کارپوریٹ == اصل وچ عالمی ویاپی پدھر اتے ودھ توں ودھ منافع کماؤن دے لاگوُ [[کارپوریٹ ترقی ماڈل]] نے ماحولیاتی اتے غریب-امیر دے معاشی پاڑے دا وڈا سنکٹ کھڑھا کر دتا اے۔ بھارت وچ 2017 دوران ہی کل آمدن دا 73 فیصدی حصہ اک فیصدی گھرانیاں کول چلا گیا اے۔ کھیتی کھیتر اتے انحصار لوک اس توں وی بری حالت وچ ہن۔ سمچے ترقی دے ماڈل دی اصلیت جان کے اس دا وکلپ سوچے بناں اکلی کھیتی نوں عام دا طریقہ اپنے-اپنے وچ کامیاب ہونا ممکن نہیں اے۔<ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%B6%E0%A8%BE%E0%A8%B8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%95-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%A7%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%B2%E0%A8%9B%E0%A8%AE/|title=پرشاسنک سدھاراں دی لچھمن ریکھا توں اگے نہیں ودھ سکی کسان پالیسی|last=ہمیر سنگھ|first=|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref>। بھارت کئی سالاں توں کھیتی باڑی لئی دتی جاندی مدد (سبسڈی) گھٹاؤن جاں اس نوں محدود کرن دا دباء جھلّ رہا اے۔ ایہہ سیماواں ‘کل مدد ماپ’ (ایگریگیٹ میر آف سپورٹ – ایئیمئیسّ) تحت بنھیاں گئیاں ہن۔ کساناں دیاں فصلاں دا گھٹو-گھٹو حمایت ملّ (ایمئیسپی) گھٹاؤن لئی بھارت اتے تاں لوہڑے دا دباء پایا جا رہا اے؛ دوجے بنے امریکہ، کینیڈا اتے یوروپیئن یونین دے ملک جہڑے قومانتری وپار وچ وڈے پدھر تے وچردے ہن، لگاتار اس دباء توں مکت ہن اتے نیماں-اصولاں توں الٹ جا کے وی آپو-اپنے کساناں نوں ہر ممکن مدد مہیا کروا راے ہن۔<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/08/%E0%A8%96%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%B8%E0%A8%AC%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%A1%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82-%E0%A8%85%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%A4/|title=کھیتی سبسڈیاں اتے ترقی یافتہ ملکاں دی داداگری|last=دیوندر شرما|first=|date=2018-08-21|work=پنجابی ٹربیون|access-date=2018-08-22|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=en-US}}</ref> ترقی دا کارپوریٹ ماڈل امیر گھرانیاں دے منافعے لئی ساری دنیا نوں داء اتے لگاؤن لئی تیار اے۔<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/09/%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%B0-%E0%A8%85%E0%A8%AE%E0%A8%A8-%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%AF%E0%A9%81%E0%A8%95%E0%A8%A4-%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%B6%E0%A8%9F%E0%A8%B0-%E0%A8%85%E0%A8%A4/|title=دنیا امن، اقوام متحدہ اتے اج دی سیاست - Tribune Punjabi|last=ہمیر سنگھ|first=|date=2018-09-20|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-23|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=en-US}}</ref> == ہری انقلاب دے کردار == پنجاب دے کھیتی دے سرمایہ داری ماڈل اتے صفتی طور اُتے [[سنساریکرن|بین القوامیت]] دیاں پالیسیاں کرکے کھیتی کھیتر نوں دتیاں جان والیاں رعایتاں دا وی خاتمہ ہو گیا اے اتے قومانتری منڈی دے اثر کرکے فصلاں دے واجب بھاء وی ملنے بند ہو گئے جس نال کساناں دے خالص منافعے گھٹ گئے تے اوہ قرضے دے جال وچ پھس گئے۔ <ref>پنجاب وچ کسان خدکشیاں دا ورتارا - ڈاکٹر۔ سکھ پال سنگھ[http://www.mediapunjab.com/composition?id=99]</ref>موجودہ ویلے کھیتی باڑی یونیورسٹیاں دی گنتی سینکڑے دے نیڑے ہو گئی اے۔<ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/04/%E0%A8%96%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%AC%E0%A8%BE%E0%A9%9C%E0%A9%80-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A8%BF%E0%A8%86-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%86%E0%A8%B0%E0%A8%BE/|title=کھیتی باڑی سکھیا دے میاراں نال سمجھوتاں خطرناک|last=|first=ڈاکٹر۔ محل سنگھ٭|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> فصلی ونّ-سونتا والے معاملے وچ بہت پچھڑ راے ہاں۔ اس دا کارن ایہہ اے کہ سمچا کھیتی مطلب چارا وڈیرے چوکھٹے دا اک حصہ ماتر اے جس وچ کساناں دا بہت گھٹ کنٹرول اے۔<ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%9D%E0%A9%8B%E0%A8%A8%E0%A9%87-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%B2%E0%A9%81%E0%A8%86%E0%A8%88-%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%A6%E0%A9%8B%E0%A8%B2%E0%A8%A8/|title=جھونے دی لوائی، کسان تحریک اتے سرکار دی پہنچ|last=|first=|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref>کیٹ ناشک زہراں دے بھرے ٹرکاں دے ٹرکّ دھرتی وچ جذب ہو راے ہن۔ اوہ وی اک وار نہیں، سال وچ دو دو وار۔ ایہناں زہراں دا اثر وقتی نہیں ہندا بلکہ بڑا لما سماں رہندا اے۔ کئی سالاں توں وڈی پدھر تے ہو رہی کیڑے مار دوائیاں دی ورتوں نال فصلاں دیاں بیماریاں گھٹن دی بجائے ہور ودھیاں ہن۔ پچھلے ویلے دوران ایہہ ویکھن وچ آیا اے کہ کیڑے مار دوائیاں اتے کیمیائی کھاداں دی ودھ مقدار وچ ورتوں نال فصلاں دے جھاڑ ودھن دی بجائے گھٹ راے ہن۔ سپرپھاسفٹ اتے ڈیئیپی ورگیاں رسانک کھاداں نال یورینیئم جاے تتّ ساڈی مٹی وچ رل راے ہن۔ ایہناں دے ماڑے اثر منکھاں اتے ہور جیواں وچ وی آ راے ہن۔ فصلاں تے حملہ کرن والیاں سنڈیاں کیڑے مکوڑے ٹنڈیاں دیاں فوجاں کئیاں نسلاں تیز توں تیز زہراں ساہویں عاقی ہو رہیاں ہن۔ ایہناں نوں ختم کرن دی ضد وچ ودھیا متر پنچھی اتے ہور مٹی نوں سرکھئت رکھن والے کیڑے پتنگے وی ختم ہو راے ہن<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/09/%E0%A8%85%E0%A8%9C%E0%A9%8B%E0%A8%95%E0%A8%BE-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B8-%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%A1%E0%A8%B2-%E0%A8%AE%E0%A8%A8%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96-%E0%A8%B2%E0%A8%88/|title=اجوکا ترقی ماڈل انسان لئی گھاتک - Tribune Punjabi|last=گرچرن سنگھ نورپور|first=|date=2018-09-26|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-28|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=en-US}}</ref> == ودھدیاں کھیتی لاگتاں == 132 کروڑ دی آبادی والے دیش بھارت وچ کھیتی پیداوار وچ ٹھہرائ آ گیا اے۔ شہریکرن، پون-پانی دے بدلاء اتے پلیت ہو راے ماحول کارن کھیتی پیداوار وچ رکاوٹ آ رہی اے۔ ہوا، پانی، زمین زہریلی اتے پرآلودہ ہو گئی اے۔ کل گھریلو پیداوار وچ کھیتی دی حصیداری گھٹ کے 14 فیصدی رہِ گئی اے۔ اک پاسے کسان فصلاں دی اپج وچ وادھے بارے چنعنصر اے، دوجے پاسے کھیتی پیداوار دی لاگت وچ وادھا ہو رہا اے۔ ڈیزل دے ملّ وچ ہو راے وادھے نے کھیتی لاگت ہور وی مہنگی کر دتی اے۔<ref>{{Cite web|url=http://www.sarokar.ca/2015-04-08-03-15-11/2015-05-04-23-41-51/1256-2018-06-04-16-06-40|title=کھیتی سنکٹ تے وچار-چرچار لئی پارلیمنٹ دا خاص اجلاس کیوں نہیں؟ --- گرمیت پلاہی - sarokar.ca|website=www.sarokar.ca|language=en-us|access-date=2018-09-24}}</ref> سال 2018 وچ ڈالر دے مقابلے روپئے دی قیمت لگاتار گھٹدے جان دا اثر کسان اتے وی پے رہا اے۔ جھونے توں بعد ترنت بعد ہاڑھی دیاں فصلاں دی بجائی لئی ورتوں وچ آؤن والی ڈیئیپی کھاد دی قیمت وچ 140 روپئے تھیلا مہنگا ہو گیا اے اتے پنجاب دے کساناں سر تقریباً 224 کروڑ روپئے دا ہور بوجھ پین دا خدشہ اے۔ ڈیزل دی قیمت وچ ہو راے بے روک وادھے نے کسان دی پیداوار لاگت وچ وڈا وادھا کیتا اے۔ کھیتی کھیتر وچ سالانہ تقریباً 11 لکھ کلولیٹر ڈیزل دی خپت ہندی اے۔ اس توں علاوہ پچھلے دو سالاں دوران ہی ٹیکس توں مکت کھیتی انپٹس اتے جیئیسٹی لگن نال کیٹنشاک، ندیناشک اتے کھاداں دے بھاء ودھ گئے ہن۔ پیداوار لاگت ودھن اتے آمدن گھٹن کرکے قرضے دے جال وچ پھسدا جا رہا کسان اتے کھیتی اتے انحصار مزدور لگاتار خدکشیاں دے راہ پئے ہوئے ہن۔ مرکز تے راج سرکار دے نیتیگت فیصلے کسان تے کھیت مزدور دے مستقبل نوں عام والے دکھائی نہیں دندے۔ اجیاے موقعے کسان لئی چھوٹا جھٹکا برداشت کرنا وی مشکل نظر آؤندا اے۔<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/10/%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%89%E0%A9%B1%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%B9%E0%A9%8B%E0%A8%B0-%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%B0/|title=کساناں اتے ہور مار - Tribune Punjabi|date=2018-10-21|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-10-22|language=en-US}}</ref> == قدرتی آفتاں == موسمی بدلاء کھیتی نوں بری طرحاں متاثر کردے ہن۔ انت بیجاں، کیمیائی خاداں، کیڑے مار دوائیاں، سنجائی دے نویں پربندھاں تے ترقی یافتہ نوینیاں تکنیکاں تے مشیناں دی ورتوں دے باو جود ساڈے دیس دا انداتا کہاؤن والا کسان اج وی معاشی سنکٹ دے دور وچوں لنگھ رہا اے۔ کئی دہاکے پہلاں ساڈے حکمراناں نے کساناں نوں سوکے، ہڑھاں تے دوجیاں قدرتی آفتاں دی مار توں بچاؤن لئی کھیتی سیکٹر وچ بیمہ سکیم لاگوُ کرن دا اعلان کیتا سی۔ کئی دہاکے بیت جان مگروں وی ایہہ اقرار کاغذاں دا شنگار ہی بنیا ہویا اے۔<ref>بربادی کنڈھے پجی کسانی [http://nawanzamana.in/news_details.html?id=6802]</ref>بے موسمی بارش اتے گڑیاں نال کھلے آسمان ہیٹھ کھڑی فصل نوں بہت نقصان ہندا اے <ref>مینہہ اتے گڑیاں نے پھیریا کساناں دے سپنیاں تے پانی [http://punjabitribuneonline.com/2015/05/%e0%a8%ae%e0%a9%80%e0%a8%82%e0%a8%b9-%e0%a8%a4%e0%a9%87-%e0%a8%97%e0%a9%9c%e0%a8%bf%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%a8%e0%a9%87-%e0%a8%ab%e0%a9%87%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%86-%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b8/]</ref>کساناں دی معاشی سمت بہت خراب ہو جاندی اے۔اوہ اپنے پروار نوں پالن لئی ہر چاراجوئی کردے ہن <ref>اچھے دن؟ فصلاں تباہ، کسان بچے ویچن لئی مجبور [http://nawanzamana.in/news_details.html?id=7235] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304235252/http://nawanzamana.in/news_details.html?id=7235 |date=2016-03-04 }}</ref> == غیر قدرتی آفتاں == [[بجلی]] دیاں ڈھلیاں تاراں دا آپس وچ ٹکرا کے فصل نوں اگّ لا دینا غیر-قدرتی آفت اے۔ ہر سال ہزاراں ایکڑ کنک اجیہی اگّ دی مار ہیٹھ آؤندی اے ۔<ref>پاورکوم دی اگّ [http://punjabitribuneonline.com/2015/05/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%9a-%e0%a8%a6%e0%a9%8b-%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%b5%e0%a9%b1%e0%a8%b2-2/]</ref> == سرکاراں ولوں کسانی دی اندیکھی == زمین گرہن بل اتے بے موسمی برسات دے کارن کنک دے جھاڑ وچ کمی کرکے دیش وچ کساناں سر ودھ رہا قرضے دا بوجھ اتے کسان خدکشیاں دا مدعا راشٹر پدھری وچار چرچہ دا موضوع بن چکیا اے۔<ref>یوریا پالیسی دا سمبھاوت اثر [http://punjabitribuneonline.com/2015/05/%e0%a8%af%e0%a9%82%e0%a8%b0%e0%a9%80%e0%a8%86-%e0%a8%a8%e0%a9%80%e0%a8%a4%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a9%b0%e0%a8%ad%e0%a8%be%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%a4-%e0%a8%85%e0%a8%b8%e0%a8%b0/]</ref>کسان اپنیاں جنساں ویچن لئی منڈیاںوچ رل راے ہن۔<ref>مودی تے بادل سرکار نے کساناں نوں منڈیاں وچ رولیا [http://punjabitribuneonline.com/2015/04/%e0%a8%ae%e0%a9%8b%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%a4%e0%a9%87-%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%a6%e0%a8%b2-%e0%a8%b8%e0%a8%b0%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%b0-%e0%a8%a8%e0%a9%87-%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%be/]</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/11/%E0%A8%96%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%AD%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%A4%E0%A8%BE-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%9D%E0%A9%B0%E0%A8%A1%E0%A8%BE-%E0%A8%9A%E0%A9%81%E0%A9%B1/|title=کھیتی وبھنتا دا جھنڈا چکن والے کساناں دی سرکار نے ‘پٹھّ’ لوائی - Tribune Punjabi|date=2018-11-04|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-11-05|language=en-US}}</ref>معاشی مندحالی دا شکار ہویا کسان جدوں کتے خدکشی کردا اے تاں ملک دیاں سیاسی پارٹیاں اس نوں مدعا بنا کے اپنیاں روٹیاں سیکن دی کوشش کردیاں ہن اتے نال ہی ایہہ وی کیہا جاندا اے کہ کرسانی دے مدعے اُتے سیاست نہیں ہونی چاہیدی۔ پچھلے کجھ سالاں وچ لکھاں کساناں دیاں کھدکشیاں آزاد بھارت دے متھے اُتے کلنک وانگ ہن | اینے وڈے پیمانے اُتے ہوئیاں کساناں دیاں کھدکشیاں حقیقت وچ اس انتظام ولوں کیتے گئے قتل ہن جو انتظام بڑی تیزی نال دھناڈھ نوں ہور دھناڈھ اتے غریب نوں ہور غریب بنا رہی اے | کھیتی باڑی متعلق غلط سرکاری پالیسیاں کرکے پچھلے کجھ عرصے توں لکھاں دی گنتی وچ چھوٹے کسان اپنی زمین گوا بیٹھے ہن۔ بڑی تیزی نال ایہہ عمل جاری اے۔ بھاجپا اتے کانگرس سمیت اوہ پارٹیاں جو اپنے-اپنے نوں کسان مہربان کہاؤندیاں ہن، 'گلاں دے کڑاہ' بنا-بنا کے کساناں اگے پیش کردیاں رہیاں ہن۔ پر قرضیاں دی مار دے جھمبھے کساناں نوں مندحالی چوں کڈھن لئی کوئی ٹھوس یوجناواں نہیں بنائیاں گئیاں۔ لنگھیاں لوک سبھا چوناں وچ کساناں دی حمایت لین لئی سوامیناتھن رپورٹ لاگوُ کرن دا بھاجپا حمایت کردی رہی، پر چوناں جتن بعد اس نوں وسار دتا گیا۔ سگوں مودی سرکار کسان ورتکنیک زمین حصول ورگے بلّ لیاؤن لئی اڈی-چوٹی دا زور لا رہی اے <ref>کھیتی متعلق غلط پالیسیاں دا سٹہ ہن کسان خدکشیاں[http://beta.ajitjalandhar.com/supplement/20150516/33.cms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717073033/http://beta.ajitjalandhar.com/supplement/20150516/33.cms |date=2019-07-17 }}</ref> سیاستداناں دا کم کساناں دیاں سمسیاواں نوں حل کرن دی بجائے اوہناں نوں دوجے دے گل پاؤنا ہو گیا اے۔ <ref>کسان خدکشیاں دے ورتارے دا حل مرکز کول: بادل[http://nawanzamana.in/news_details.html?id=10949]</ref> سرکار کارپوریٹ گھرانیاں دے برے قرضے نوں معاف کرن لئی تاں تیار رہندی اے پر کساناں دی سنکٹ موقعے بانہہ پھڑن لئی تیار نہیں اے۔<ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%AE%E0%A9%8B%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%B2-%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%B5%E0%A8%BE%E0%A8%A6/|title=مودی دا کساناں نال سنواد|last=|first=|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> == قرضیاں دا جال == کساناں نوں معاشی لوڑاں پوریاں کرن لئی قرضے دی لوڑ پیندی اے ۔ ایہہ قرضہ اوہناں نوں سنستھاگت اتے غیر سنستھاگت سروتاں توں ملدا اے۔ غیر سنستھاگت سروتاں توں کساناں نوں دتے قرضے تے بھاری ویاج وصولیا جاندا اے۔<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/08/%E0%A8%B6%E0%A8%BE%E0%A8%B9%E0%A9%82%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%BE-%E0%A8%95%E0%A8%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BC-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%AC%E0%A9%87%E0%A9%9C%E0%A9%87-%E0%A8%B2/|title=شاہوکارا قرض دے نبیڑے لئی بلّ نوں ہری جھنڈی|last=|first=|date=2018-08-23|work=پنجابی ٹربیون|access-date=2018-08-24|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/08/%E0%A8%86%E0%A9%9C%E0%A9%8D%E0%A8%B9%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82-%E0%A8%A4%E0%A9%87-%E0%A8%B6%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE/|title=آڑھتیاں تے شکنجہ؟|last=|first=|date=2018-08-24|work=پنجابی ٹربیون|access-date=2018-08-25|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=pa}}</ref>کھیتی ہیٹھ رقبہ گھٹ ہو جان اتے قرضیاں دا بوجھ ودھن کرکے کساناں دی حالت نازک ہو گئی اے۔<ref>قرضے دے بوجھ تھلے دبے کسان ولوں خدکشی [http://nawanzamana.in/news_details.html?id=7178] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304235224/http://nawanzamana.in/news_details.html?id=7178 |date=2016-03-04 }}</ref>اس وچ کوئی شکّ نہیں کہ نہ صرف پنجاب بلکہ سارے بھارت دی کھیتی اتے کسان گمبھیر سنکٹ وچ پھسے ہوئے ہن اتے تراسدی ایہہ اے کہ ایہہ سنکٹ گھٹن دی بجائے ودھ رہا اے۔ پچھلے تقریباً دو دہاکیاں دوران دیش بھر وچ لکھاں کسان اتے کھیت مزدور آتم ہتیاواں کر چکے ہن اتے ایہہ رجھان رکن دا ناں ہی نہیں لے رہا۔ <ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/09/%E0%A8%A6%E0%A9%8B-%E0%A8%95%E0%A8%B0%E0%A9%9B%E0%A8%BE%E0%A8%88-%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%B5%E0%A9%B1%E0%A8%B2%E0%A9%8B%E0%A8%82-%E0%A8%96%E0%A9%81/|title=دو قرضائی کساناں ولوں خدکشی - Tribune Punjabi|date=2018-09-18|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-19|language=en-US}}</ref>اس توں علاوہ لکھاں کسان کھیتی ’چوں باہر جا چکے ہن اتے ہور لکھاں باہر جان دی تاک وچ ہن۔ وڈی گنتی وچ کسان اپنے بچیاں نوں کھیتی وچ نہیں رکھنا چاہندے<ref>فصلاں دے سوامیناتھن کمیشن ولوں سفارش کیتے حمایت ملّ دا مدعا[http://punjabitribuneonline.com/2015/04/%e0%a9%9e%e0%a8%b8%e0%a8%b2%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%b8%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%ae%e0%a9%80%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%a5%e0%a8%a8-%e0%a8%b8%e0%a8%ae%e0%a8%b0%e0%a8%a5%e0%a8%a8/]</ref>کئی وار معاون دھندے وی معاشی مندحالی وچوں نکلن دا سہارا نہیں بندے<ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%A8%E0%A9%87-%E0%A8%AB%E0%A8%BE%E0%A8%B9%E0%A8%BE-%E0%A8%B2%E0%A8%BF%E0%A8%86/|title=کسان نے پھاہا لیا|last=|first=|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> == پنجاب دے کساناں دی حالت == خدکشیاں دا ایہہ ورتارا پنجاب دے پینڈو مطلب چارے دی مندی حالت دی بھیانک تصویر اے ۔<ref>کسان خدکشیاں نے رول کے رکھ دتے پنجاب دے پنڈ [http://punjabitribuneonline.com/2015/05/%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%a8-%e0%a8%96%e0%a8%bc%e0%a9%81%e0%a8%a6%e0%a8%95%e0%a9%81%e0%a8%b6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%a8%e0%a9%87-%e0%a8%b0%e0%a9%8b%e0%a8%b2-%e0%a8%95/]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sarokar.ca/2015-04-08-03-15-11/2015-05-04-23-41-51/362-2016-06-29-03-38-56|title=پنجاب دی سبھ توں وڈی مسئلہ: کسان کھدکشیاں --- گرمیت پلاہی - sarokar.ca|website=www.sarokar.ca|language=en-us|access-date=2018-09-24|archive-date=2018-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917141345/http://sarokar.ca/2015-04-08-03-15-11/2015-05-04-23-41-51/362-2016-06-29-03-38-56|dead-url=yes}}</ref>اج ملک وچ کھیتی گھٹ ترقی در اتے گھٹ آمدن دے چکرویو وچ پھسی ہوئی اے اتے گھاٹے والا دھندا بن رہی اے۔ گھٹ رہا فارم سائیز کساناں دی نگھر رہی معاشی حالت دا مکھ کارن اے۔ ہر پنج سال بعد کیتی جاندی کھیتی باڑی گننا مطابق 2000-01 توں 2010-11 دوران ملک وچ کھیتی جوتاں دی گنتی تقریباً 12 کروڑ توں ودھ کے 14 کروڑ ہو گئی اے جنہاں وچوں 67 فیصدی جوتاں دا اوسطاً سائیز تقریباً اک ایکڑ اے۔ نیشنل سینپل سروے ڈائریکٹوریٹ ولوں اکتر انکڑیاں مطابق، سال 2012–13 دوران کھیتی باڑی تے انحصار پروار دی کل اوسط ماسک آمدن 6426 روپئے اے جس وچوں 3076 روپئے (48 فیصدی) غیر کھیتی زریعاں توں اے اتے جے پنجاب بارے انکڑے دیکھے جان تاں ایہہ آمدن 18059 روپئے اے جس وچوں صرف 1710 روپئے (9.5 فیصدی) غیر کھیتی زریعاں توں اے، مطلب پنجاب وچ پینڈو علاقیاں وچ غیر کھیتی آمدن دے زریعہ بہت زیادہ گھٹ ہن۔<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/10/%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A9%80-%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%95%E0%A8%9F-%E0%A8%96%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B8-%E0%A8%A6%E0%A8%B0/|title=کسانی سنکٹ، کھیتی ترقی در تے سرکار - Tribune Punjabi|last=ڈاکٹر۔ بلوندر سنگھ سدھو|first=|date=2018-10-11|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-10-12|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=en-US}}</ref> == خدکشیاں دے ورتارے دا حل == اج جتھے دیش دی کرسانی نوں بچاؤن لئی کھیتی باڑی پالیسیاں وچ وڈے بدلاء کرن دی لوڑ اے، اتھے دیش دے کسان نوں بے بس تے نراش ہو کے آتم-قتل نہ کرن بلکہ کھیتی باڑی متعلق غلط سرکاری پالیسیاں خلاف جدوجہد کرن دی لوڑ اے |ساریاں سیاسی پارٹیاں نوں خدکشیاں بارے اسارو پہنچ اپناؤنی چاہیدی اے۔ آتم قتل انسان اپنی زندگی وچ اکامیاب رہن کرکے مایوسی دی حالت وچ کردا اے۔ اسفلتا نوں سفلتا وچ بدلن لئی حوصلہ، محنت اتے دلیری دی لوڑ ہندی اے۔ زندگی جد وجہد دا نام اے۔ جیکر اسیں ہر مشکل دے حل لئی جد وجہد کراںگے تاں اک نہ اک دن سفلتا زروور ملیگی۔ <ref>خدکشیاں مسئلہ دا حل نہیں[http://punjabitribuneonline.com/2015/05/%e0%a9%99%e0%a9%81%e0%a8%a6%e0%a8%95%e0%a9%81%e0%a8%b6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%b8%e0%a8%ae%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a8%86-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%b9%e0%a9%b1%e0%a8%b2-%e0%a8%a8/]</ref> === قدرت پکھی معاشی ترقی ماڈل === عامَ لوکاں نوں سوکھا کرن لئی ‘سرمائیدار/کارپوریٹ سماجی ذمہ واری’ دی جگہ ‘سرکاری سماجی ذمہ واری’ دی اہمیت نوں سمجھدے ہوئے ملک وچ لوک اتے قدرت پکھی معاشی ترقی ماڈل نوں عمل وچ لیاؤن دی لوڑ اے۔ اس کم لئی سرمائیدار/کارپوریٹ جگت اتے سیاستداناں دی لوٹو سوچ اپر قابو پاؤن ضروری اے۔ اجیہا عوام دے جمہوری اتے شانتمئی جدوجہداں نال ہی ممکن ہو سکیگا۔<ref name=":0" /> === گھٹو گھٹ حمایت ملّ === ملک دے آزاد ہون توں بعد تقریباً دو دہاکیاں تک کھیتی باڑی جنساں دیاں قیمتاں منڈی ولوں طے کیتیاں جاندیاں رہیاں۔ اس لئی جس ویلے کھیتی باڑی جنساں دا بھرپور پیداوار ہندا تاں منڈی ولوں اوہناں دیاں قیمتاں انیاں ڈیگ دتیاں جاندیاں کہ کسان دی آمدن پہلاں توں گھٹن نال اوہ ہور غریب ہو جاندا۔ پھر 1965 وچ ‘کھیتی باڑی قیمتاں کمیشن’ بنایا گیا۔ ایہہ کمیشن اپنی قائمی توں لے کے ہن تک کھیتی باڑی کھیتر دیاں کجھ مکھ جنساں دیاں گھٹو-گھٹو حمایت قیمتاں دیاں سفارشاں مرکز سرکار نوں کردا اے اتے مرکز سرکار عامَ طور تے ایہناں سفارشاں دے بنیاد اتے قیمتاں طے کردی آئی اے۔ ایہناں قیمتاں دیاں سفارشاں طے کرن وچ صوبہ سرکاراں دی صرف رائے ہی منگی جاندی اے۔ شروع دے کجھ سالاں دوران ملک وچ اناج پدمعنےآں دی بھاری تھڑھ اتے قابو پاؤن لئی مرکز سرکار نے گھٹو-گھٹو حمایت قیمتاں نوں کساناں لئی لااے وند رکھیا پر پچھلے کافی ویلے توں کساناں لئی ایہہ قیمتاں گھاٹے والیاں ہن۔ انج، ایہہ قیمتاں بھاویں کسان پکھی نہیں ہن، پھر وی قیمتاں طے کرن دا عمل، منڈی ولوں کساناں دی کیتی جاندی شریام لٹّ نوں کجھ گھٹ کرن وچ سہائی ہندا آیا اے۔<ref>{{Cite news|url=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%96%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A9%80%E0%A8%AC%E0%A8%BE%E0%A9%9C%E0%A9%80-%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B5%E0%A9%87%E0%A8%82-%E0%A8%B5%E0%A8%A7%E0%A9%87-%E0%A8%B8/|title=کھیتی باڑی پالیسی: کویں ودھے صوبیاں دے کردار|last=سنگھ|first=علم|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> مرکز سرکار ہن تک کنک تے دھان دی ہی مکھ طور اُتے سرکاری گھٹو-گھٹو حمایت ملّ اُتے خرید کردی آ رہی اے۔ ایہناں دوہاں فصلاں دی سرکاری خرید صرف ستّ راجاں تک ہی محدود اے۔ دیس دے باقی راجاں وچ سرکاری خرید دا پربندھ نہ ہون کارن کساناں نوں سرکار ولوں ایلانی گھٹّ-گھٹ حمایت قیمت حاصل نہیں ہندی۔ دھان دی فصل توں علاوہ ساؤنی دیاں باقی فصلاں دے گھٹو-گھٹو حمایت ملّ دا سرکار ولوں اعلان تاں کیتا جاندا اے، پر خرید دی انتظام نہ ہون کر کے کساناں نوں حمایت ملّ توں کتے گھٹ قیمت اُتے نجی وپاریاں نوں اپنا مال ویچنا پیندا اے۔ سرکاری خرید دے جہڑے انکڑے حاصل ہوئے ہن، اوہناں توں ایہہ گل ساہمنے آئی اے کہ دھان پیدا کرن والے کل چھبی کروڑ تیہہ لکھ کساناں وچوں ستّ فیصدی نوں ہی سرکاری طور اُتے اعلانیاں لااے وند قیمتاں حاصل ہندیاں ہن، باقی دے تقریباً اسی فیصدی کسان ایہناں قیمتاں توں وانجھے رہِ جاندے ہن۔<ref>{{Cite news|url=http://nawanzamana.in/20705/%E0%A8%95%E0%A8%BF%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%A8%E0%A9%80%20%E0%A8%B8%E0%A9%B0%E0%A8%95%E0%A8%9F%20%E0%A8%A6%E0%A9%87%20%E0%A8%B9%E0%A9%B1%E0%A8%B2%20%E0%A8%B2%E0%A8%88%20%E0%A8%A0%E0%A9%8B%E0%A8%B8%20%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A9%80%20%E0%A8%A6%E0%A9%80%20%E0%A8%B2%E0%A9%8B%E0%A9%9C.html|title=کسانی سنکٹ دے حل لئی ٹھوس پالیسی دی لوڑ|last=|first=|date=|work=نواں زمانہ|access-date=2018-08-12|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=}}</ref>عامَ طور تے ایہہ قیمتاں راج کر رہی پارٹی اپنیاں ووٹاں دا دھیان رکھ کے ایلاندیاں ہن۔<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/09/%E0%A8%A8%E0%A8%B5%E0%A9%80%E0%A8%82-%E0%A8%AB%E0%A8%B8%E0%A8%B2-%E0%A8%96%E0%A8%BC%E0%A8%B0%E0%A9%80%E0%A8%A6-%E0%A8%A8%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%90%E0%A8%B2%E0%A8%BE/|title=نویں فصل خرید پالیسی دا اعلان - Tribune Punjabi|date=2018-09-12|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-13|language=en-US}}</ref> گھٹو گھٹ حمایت ملّ دی سفارش کھیتی باڑی لاگتاں تے قیمتاں بارے کمیشن سیئیسیپی کردا اے۔ پیداواری لاگتاں طے کرن دے کمیشن دے تن وکھو وکھرے فارمولے ہن: اے2 (اصل وچ ہوئے خرچے)؛ اے2+ایپھئیلّ (اصل وچ ہوئے خرچے + پروار دی کرت دی قیمت) اتے سی2 (مکمل لاگت + زمین دا ٹھیکہ + پونجی دا ویاج)۔ سوامیناتھن کمیشن دی رپورٹ وچ پیداوار دی مکمل لاگت مطلب سی2 توں 50 فیصد زیادہ حمایت ملّ دین دی سفارش کیتی گئی سی۔ کسان وی ایہی منگ راے ہن، پر سرکار اے2+ایپھئیلّ لاگت (جو سی2 توں کتے گھٹ بیٹھدی اے) دے حساب نال ایمئیسپی طے کردی اے۔<ref>{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2018/10/%E0%A9%9E%E0%A8%B8%E0%A8%B2%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%98%E0%A9%B1%E0%A8%9F%E0%A9%8B%E0%A8%98%E0%A9%B1%E0%A8%9F-%E0%A8%B8%E0%A8%AE%E0%A8%B0%E0%A8%A5%E0%A8%A8-%E0%A8%AE%E0%A9%81/|title=فصلاں دے گھٹوگھٹ حمایت ملّ دی حقیقت - Tribune Punjabi|last=اقبال سنگھ|first=|date=2018-10-06|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-10-07|archive-url=|archive-date=|dead-url=|language=}}</ref> == کھدکشیاں دے ورتارے دا مطالعہ == کھیتی اتے کسانی سنکٹ متعلق کیتے گئے کھوج مطالعہ ایہہ حقیقت ساہمنے لیاؤندے ہن کہ پنجاب دے تقریباً سارے نمن کسان، کھیت مزدور اتے پینڈو چھوٹے کاریگر قرضے اتے غریبی وچ جمدے ہن، قرضے اتے غریبی وچ اوکھی دن-کٹی کردے ہن اتے آؤن والیاں پیڑھیاں لئی قرضے دی تکنیک ہوئی پنڈ اتے گھور غریبی چھڈّ کے تنگیاں-ترشیاں والی موت مر جاندے ہن۔<ref>[http://punjabitribuneonline.com/2016/12/%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b5%e0%a9%87%e0%a8%82-%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%a5%e0%a8%bf%e0%a8%95-%e0%a8%ac%e0%a8%a3%e0%a9%87-%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%a8-%e0%a9%99%e0%a9%81/]کویں سارتھک بنے کسان خدکشیاں بارے مطالعہ: ڈاکٹر۔ علم سنگھ</ref> سمچے ترقی دے ماڈل دی اصلیت جان کے اس دا وکلپ سوچے بناں اکلی کھیتی نوں عام دا طریقہ اپنے-اپنے وچ کامیاب ہونا ممکن نہیں اے۔ پچھلے دنیں پنجاب دا دورہ کرکے گئے صحافی پی۔سائینناتھ دا کہنا اے کہ ایہہ کھیتی اتے کسانی دا سنکٹ نہیں بلکہ رہتل دا سنکٹ اے۔ سماج وچوں دیالوپن، ہمدردی، سبھ نوں نال لے کے چلن والی سماجی سوجھ اتے بھاونا ختم ہو کے صرف منافعے دی ہوس اتے نجیواد بھارو ہو چکا اے۔<ref>{{Cite news|title=http://punjabitribuneonline.com/2018/06/%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%B6%E0%A8%BE%E0%A8%B8%E0%A8%A8%E0%A8%BF%E0%A8%95-%E0%A8%B8%E0%A9%81%E0%A8%A7%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%B2%E0%A8%9B%E0%A8%AE/|last=پرشاسنک سدھاراں دی لچھمن ریکھا توں اگے نہیں ودھ سکی کسان پالیسی|first=ہمیر سنگھ|date=|work=پنجابی ٹربیون|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> == کساناں دے جدوجہد == لمبے ویلے توں کساناں دے دھکھدے غصے دا لاواں [[مدھ پردیش]]، [[مہاراشٹر]] اتے ہور راجاں وچ فٹ ہی پیا۔ ایہہ لاواں بھارتی حکمراناں دیاں چراں دیاں [[کسان]] دوکھی پالیسیاں دا سٹہ اے۔ برطانوی حکومت ویلے کسان قرضے وچ جمدا، قرضے وچ پلدا اتے قرضہ سر چھڈّ کے مر جاندا سی۔ 1947 توں بعد وی اوہی پالیسیاں جاری رہیاں۔ مودی نے 2022 تک کساناں دے ‘اچھے دناں لئی’ اوہناں دی آمدن دگنی کرن اتے سوامیناتھن رپورٹ نوں لاگوُ کرن دے وعدے کیتے سن۔ پر اس دے تن سالاں وچ نہ قرضے دی پنڈ ہولی ہوئی، نہ خدکشیاں رکیاں، نہ فصلاں دا واجب ملّ ملیا، نہ بھارت وچ فصلاں دے صحیح منڈیکرن دا پربندھ ہویا اتے نہ ہی سوامیناتھن رپورٹ لاگوُ ہوئی۔ بھاجپا راج دے تن سالاں دوران کسان خدکشیاں وچ 42 فیصدی دا وادھا ہویا اتے قرضہ ہور ودھ گیا۔ مدھ پردیش دے نوجوان کساناں نے بھاجپا سرکار دی مغروری دیکھ کے اس نال کرڑے ہتھ کرن دی تیاری کرکے اک جون نوں اوہناں سر قرضہ پوری طرحاں معاف کرن، سوامیناتھن کمیٹی دیاں سفارشاں مطابق فصلاں دے لاگت ملّ دا 50 فیصدی منافع دین، کھیتی لئی بناں ویاج قرضہ اتے کساناں نوں پینشن سکیم دین، کنک اتے جھونے دی سرکاری خرید کرن، کارپوریٹ گھرانیاں نوں کوڈیاں دے بھاء زمیناں ویچنا بند کراؤن اتے دودھ دا ریٹ ودھاؤن دیاں منگاں لے کے تحریک شروع کر دتا۔ 4 جون نوں کساناں اتے پولیس وچکار ٹکرا ہون نال چھ پولیس والے زخمی ہو گئے۔ بھارتی مزدور سنگھ نے شوراج سنگھ چوہان نوں مل کے تحریک ادھ وچالؤں واپس لے لیا۔ پر دوجیاں کسان یونیناں نے تحریک جاری رکھ کے جدوجہد نوں ہور تیز کر دتا اتے کساناں نے ٹریکٹراں آدی نال 20 کلومیٹر لمبا ریلی مارچ کیتا۔ دوجے دن ہائیوے جام کرکے روس ریلی کردے ہوئے کساناں نوں پولیس نے پہلاں پانی توپاں نال کھدیڑن دی کوشش کیتی اتے پھر اوہناں اپر گولیاں ورھا دتیاں۔ اس نال چھ نوجوان کسان مارے گئے اتے دو زخمی ہو گئے۔ اس توں کسان تحریک ہور تیز ہو گیا۔ چوہان سرکار نے تحریک نوں ٹھنڈھا کرن لئی مارے گئے کساناں دے وارساں نوں اک اک کروڑ روپئے دین دا اعلان کیتا۔ گولی کانڈ بعد راجویاپی بند دے سدے نے تحریک نوں ہور مکمل بنا دتا۔ مندسور، اندور، سیہور، دیواس، نیمچ، کھڑگون، دھار، اتے اجین تک تحریک پھیلن کارن سرکار بھیئبھیت ہو گئی۔ ادھر مہاراشٹر وچ وی کسان باغی ہو گئے۔ یوپی سرکار ولوں 36,359 کروڑ روپئے معاف کرنے مہاراشٹر دے کساناں وچ وی اک وڈا مدعا بن گیا۔ اتھے وی کساناں دی بری حالت اے ۔ راج وچ 2014 وچ 2,568 اتے 2015 وچ 3030 کساناں نے خدکشیاں کیتیاں۔ مراٹھواڑا وچ دو سال سوکا پین، گنے دی فصل خراب ہون اتے قیمتاں وچ گراوٹ آؤن کرکے کساناں سر قرضے دا بوجھ چڑھ گیا۔ اتھے کساناں نے دو جون توں ہڑتال کرکے دودھ، پھل، شبزیاں اتے ہور کھیتی وستاں شہراں وچ جانو روکن لئی گلیاں، تھوک منڈیاں اتے ہائیوے بند کر دتے۔ کساناں دے تحریک دے ودھدے دباء کارن وزیر اعلیٰ دیویندر پھڑنویس نوں چھوٹے اتے سیمانت کساناں دا قرضہ معاف کرن دا اعلان کرنا پیا۔ اس تحریک نے کئی نوینیاں پرتاں پائیاں ہن۔ روائتی کسان جتھیبندیاں دے سڑکاں اتے ریلاں جام کرن آدی دی تھاں تے ایہناں نوجوان کساناں ولوں ہڑتال دا سدا دینا، سوشل میڈیا دی ورتوں راہیں کسانی نوں لامبند کرنا، بھگوینکرن دے ماحول دے باو جود دھرم، جات-پات، تنگ قوم واد اتے بھاجپا ولوں بھڑکائے جان والے بھارتی شاونواد توں نرلیپ رہنا، اس تحریک دیاں خاص گلاں ہن۔ دیش بھر وچ کساناں دیاں بہہتیاں منگاں جویں کھیتی جنساں دے ودھ ملّ لین، سوامیناتھن کمیشن دیاں سفارشاں لاگوُ کراؤن، پینشن دین، میڈیکل اتے ہور سہولتاں بارے سانجھیاں ہون کرکے اس تحریک نے کساناں دی دیش ویاپی حمایت جتی۔ بھارتی کسان مہانسنگھ دیاں 62, پنجاب دیاں اٹھ، تامل ناڈو، راجستھان، گجرات، ہریانہ آدی راجاں دیاں کسان جتھیبندیاں ولوں اس تحریک دی پرزور حمایت نے اس تحریک نوں دیش ویاپی بنا دتا۔ نوجوان کسان آگوآں دا اس تحریک وچ موہری رول ہونا اس تحریک دی اک ہور نویں پرت اے۔ ایہہ تحریک سرکاراں لئی اک چتاونی وی اے کہ جیکر اوہناں نے کسان ورتکنیک پالیسیاں جاری رکھیاں تاں آؤن والا سماں اس موجودہ انتظام لئی اک گمبھیر چیلنج سدھ ہوئےگا۔<ref>[http://punjabitribuneonline.com/2017/06/%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b6-%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%9a-%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%a8-%e0%a8%85%e0%a9%b0%e0%a8%a6%e0%a9%8b%e0%a8%b2%e0%a8%a8-%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86/دیش وچ کسان تحریک دیاں نویاں پرتاں]</ref> == سرکاراں ولوں خدکشیاں روکن لئی چکے قدم == کئی وار سرکار چون وعدے پورے کرن لئی کساناں دی قرضہ معافی ورگے قدم وی چکدی اے۔<ref>[http://punjabitribuneonline.com/2017/06/%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%a6%e0%a9%8b-%e0%a8%b2%e0%a9%b1%e0%a8%96-%e0%a8%a4%e0%a9%b1%e0%a8%95-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%ab%e0%a8%bc/کساناں دے دو لکھ تک دے فصلی قرضے معاف]</ref> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:کسانی مسئلے]] [[گٹھ:واہی بیجی]] [[گٹھ:وائی بیجی]] g9fuc45np2opehy8s9l4ba0pd7p255p دوجی میکسیکی سلطنت 0 68038 707010 681275 2026-05-15T01:13:20Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707010 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = ''Imperio Mexicano'' |conventional_long_name = میکسیکی سلطنت<br/>Mexican Empire |common_name = Mexico |status = Client state |status_text = [[موکل ریاست]] [[فرانسیسی سلطنت دوم]] |continent = North America |region = Latin America |country = Mexico |status = Empire |year_start = 1863 |year_end = 1867 |p1 = وفاقی جمہوریہ میکسیکو دوم |flag_p1 = Bandera Histórica de la República Mexicana (1824-1918).svg |national_motto = ''Equidad en la Justicia''<br/><small>"عدل وچ انصاف"</small> |national_anthem = ''[[Himno Nacional Mexicano]]''<br/><small>"میکسیکو دا قومی ترانہ"</small> |s1 = میکسیکو |flag_s1 = Bandera Histórica de la República Mexicana (1824-1918).svg |image_flag = Imperial Standard of Mexico (1864-1867).svg |flag = Flag of Mexico |image_coat = Coat of Arms of the Second Mexican Empire.svg |symbol = Coat of arms of Mexico |symbol_type = Imperial Coat of arms |image_map = Second Mexican Empire (orthographic projection).svg |image_map_caption = Territory of the Second Mexican Empire upon establishment |capital = میکسیکو شہر |common_languages = ہسپانوی |government_type = [[وفاقیت|وفاقی]] [[آئینی بادشاہت]] |title_leader = [[میکسیکو دا بادشاہ|شہنشاہ]] |leader1 = [[میکسیملن اول]] |year_leader1 = 1864–1867 |title_representative = [[ریجنٹ]] |representative1 = [[Juan Almonte]] |year_representative1 = 1863–1864 |legislature = [[میکسیکو دی کانگرس|کانگریس]] |house1 = [[سینٹ (میکسیکو)|سینیٹ]] |house2 = [[Chamber of Deputies (Mexico)|چیمبر آف ڈپٹی]] |religion = [[رومن کیتھولک]] |event_pre = [[French intervention in Mexico|فرانسیسی مداخلت]] |date_pre = 8 دسمبر 1861 |event_start = سلطنت دوبارہ قائم |date_start = 10 جولائی |event1 = میکسیملن اول دی تاج پوشی |date_event1 = 10 اپریل 1864 |event_end = شہنشاہ نوں سزائے موت |date_end = 19 جون |currency = [[میکسیکی پیسو|پیسو]] }} '''میکسیکی سلطنت''' ({{lang-en|Mexican Empire}}؛ {{lang-es|Imperio Mexicano}}) جاں '''میکسیکی سلطنت دوم''' ({{lang-en|Second Mexican Empire}}؛ {{lang-es|Segundo Imperio Mexicano}}) میکسیکو وچ اک گھٹ مدتی حکومت جو [[1864ء]] توں [[1867ء]] تک قائم رہی دا ناں سی۔ ایہ میکسیکی کانگریس ولوں قائم کیتی گئی جسنوں فرانس دے [[نپولین سوم]] دی حمایت حاصل سی۔ == ہور دیکھو == [[میکسیکی سلطنت اول]] == باہرلے جوڑ == {{گٹھ کومنز|Second Mexican Empire}} * [http://www.theatremusic.org/mexico_00_index.html Mexico: the French intervention and the 2nd Empire, 1862–1867] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200624232325/http://www.theatremusic.org/mexico_00_index.html |date=2020-06-24 }} * [http://www.casaimperial.org/ Imperial House of Mexico] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050305022633/http://www.casaimperial.org/ |date=2005-03-05 }} * [http://www.allempires.com/article/index.php?q=Mexican_empire_i Mexican Empire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207143906/http://www.allempires.com/article/index.php?q=Mexican_empire_i |date=2007-02-07 }} {{سلطنتاں}} [[گٹھ:1863 وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے]] [[گٹھ:1864 وچ قائم ہونے والے دیس تے علاقے]] [[گٹھ:گٹھ:میکسیکو دی تریخ]] [[گٹھ:سابقہ سلطنتاں]] [[گٹھ:شمالی امریکا دے سابقہ دیس]] [[گٹھ:فرانسیسی استعمار]] [[گٹھ:میکسیکو دی سیاسی تریخ]] [[گٹھ:میکسیکی بادشاہت]] [[گٹھ:میکسیکی سلطنت]] [[گٹھ:میکسیکو]] nvgsb05lhx0payhbrq2lbac7ezkw9te سونا دو پیسے لو 0 77932 707015 646385 2026-05-15T06:43:28Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707015 wikitext text/x-wiki '''[[سونا]] دو پیسے لو''' (Gold Monetisation Scheme) [[حکومت ہند|بھارتی حکومت]] دی اک اسکیم دا نام اے جسنو‏ں [[مودی سرکار]] نے [[5 نومبر]]، [[2015ء]] تو‏ں شروع دی اے۔ اندازہ لگایا جاندا اے کہ بھارتی عوام دے پاس لگ بھگ 23 ہزار ٹن (یعنی 200 کروڑ تولے) سونا گھراں تے مندراں وچ موجود اے جس دی مالیت 920 ارب ڈالر اے۔<ref>[https://www.bullionstar.com/blogs/bullionstar/infographic-the-indian-gold-market/ The Indian Gold Market]</ref> دنیا دے کسی تے ملک دے پاس اِنّا سونا موجود نئيں اے۔ بھارتی حکومت اس سونے نو‏‏ں بینکنگ سیکٹر وچ لانا چاہندی اے ۔<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2015-12-04/indian-government-shifts-focus-temple-stash-after-failing-get-citizens-gold بھارتی عوام دے لئی وارننگ۔ تواڈی حکومت تواڈا سونا چھیننا چاہندی اے –]</ref><br /> [[فائل:Vekkali Amman Temple Golden Car.jpg|thumb|بائاں|400px|بھارتی حکومت مندراں دا سونا ضبط کرنا چاہندی اے۔]] [[حکومت ہند]] نے عوام نو‏‏ں ترغیب دی اے کہ اپنا سونا بینک وچ جمع کر دتیاں اس اُتے انہاں نو‏ں 2.25 یا 2.5 فیصد تک [[سود]] وی ملے گا۔ (5 تو‏ں 7 سالہ اسکیم اُتے 2.25 فیصد تے 12 تو‏ں 15 سالہ اسکیم اُتے 2.5 فیصد)۔ مدت پوری ہونے اُتے سونا واپس نئيں دتا جائے گا بلکہ پیسے تے سود واپس کیتا جائے گا یعنی عوام اپنا سونا ہمیشہ دے لئی گنوا دین گے۔ اک مہینے وچ صرف 35 تولے سونا اس اسکیم دے ذریعہ عوام تو‏ں بٹورا جا سکا۔ [[1999ء]] وچ وی حکومت نے Gold Deposit Scheme شروع دی سی جو بُری طرح ناکم رہی سی۔ ہندوستان ہر سال بہت وڈی مقدار وچ سونا امپورٹ کردا اے۔ مالی سال [[2014ء]] – [[2015ء]] دے دوران ہندوستان نے 34 ارب ڈالر دا سونا امپورٹ کیتا۔<ref>[http://urdu.pakistantv.tv/2015/12/78389/ ٹھنڈا عوامی رد عمل، مودی سرکارنے ’’سونا دو پیسے لو‘‘ اسکیم اُتے نظر ثانی شروع کردی]</ref> [[فائل:Gupta era gold Coin showing the Marriage of Chandragupta, National Museum, New Delhi.jpg|thumb|400px|بائاں|[[چندر گپت موریا|چندرا گپتا]] دے زمانے دا سونے دا سکہ]] [[فائل:HEIC gold mohur of 1841 (reverse).png|thumb|250px|1841 وچ [[ایسٹ انڈیا کمپنی]] دا جاری کردہ [[گولڈ مہر]]۔ اس اُتے فارسی وچ اک [[اشرفی]] لکھیا اے۔ جدو‏ں انگریز ہندوستان وچ آیا سی تو سونا ہندوستانیاں دے پاس سی تے [[کاغذی کرنسی]] انگریزاں دے پاس سی۔ جدو‏ں انگریز ایتھ‏ے تو‏ں گیا تو سونا انگریزاں دے پاس سی تے کاغذی کرنسی ہندوستانیاں دے پاس سی۔]] == عوامی رد عمل == بھارتی عوام تاریخ دے تلخ تجربات دے بعد ایہ گل بہت اچھی طرح جاندے نيں کہ سونے دا بینک وچ داخلہ تو ہمیشہ بہت آسان رہیا اے مگر اوہدی واپسی ہمیشہ بہت ہی مشکل یا بالکل ناممکن رہی اے۔<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2015-11-09/js-kim-issues-critical-warning-about-newly-introduced-global-banking-gold-programs history tells us that bankers will always commit fraud under these circumstances.]</ref> [[ریزرو بینک آف انڈیا]] بھارتی حکومت دے ماتحت نئيں <!-- The One Bank is a crime syndicate which ultimately derives virtually all of its wealth/control via the power of the printing press, in the form of all of the West’s (and the world’s) private central banks, and primarily the Federal Reserve. --> <ref>[https://www.sprottmoney.com/blog/the-mystery-of-the-one-bank-its-owners-jeff-nielson.html The Mystery of the One Bank: its Owners? - the Rothschilds.]</ref><ref>[https://www.quora.com/Do-the-Rothschilds-own-the-RBI Do the Rothschilds own the RBI?]</ref> بلکہ اک نجی ادارہ اے جو آئی ایم ایف دے ماتحت اے۔<br /> اکنومک افیئر دے سیکریٹری شکتی کاندا داس تے ریزرو بینک دے نمائنداں دے درمیان ہونے والی اک میٹنگ وچ اک افسر نے واضح طور اُتے دسیا کہ وچ اپنی بیوی تک نو‏‏ں زیور بینک وچ جمع کروانے اُتے راضی نئيں کر سکا حالانکہ اوہ شاذ و نادر ہی اُسے استعمال کردی اے۔<ref>[http://www.hindustantimes.com/business/gold-monetisation-scheme-bows-to-family-homilies/story-XiYNZsvXcWFqrmxmf7YsGL.html ہندوستان ٹائمز]</ref><br /> پچھلے 50 سالاں وچ سونے دی قیمت 33 گنا ودھ چک‏ی اے جدو‏ں کہ اس دوران اسٹاک (شیئر) وچ اضافہ صرف 21 گنا ہويا۔<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2016-02-08/truth-about-gold-investment-what-bubblevision-experts-conveniently-overlook The Truth About Gold As an Investment]</ref> مودی سرکار دی ایہ اسکیم بری طرح ناکامی تو‏ں دوچار ہوئی۔ == سونا تے امریکا == [[ریاستہائے متحدہ امریکا]] نے [[1873ء]] وچ قانون بنایا سی کہ کاغذی نوٹ دے بدلے مقررہ مقدار وچ سونا دتا جائے گا جس اُتے لوگاں نے سونے دے سکاں دی بجائے کاغذی کرنسی استعمال کرنا شروع کر دتی۔ لیکن جدو‏ں سونا مہنگا ہونے لگیا تے لوگاں نے حکومت تو‏ں کاغذی کرنسی دے بدلے سونا واپس لینا چاہیا تو امریکی صدر [[روزویلٹ]] نے (جو اک [[بینکار]] خاندان تو‏ں تعلق رکھدا سی ) [[1933ء]] وچ اک نواں قانون بنایا تے اپنے عوام دا سونا ضبط کر لیا (بحساب 20 کاغذی ڈالر فی اونس)۔ اگلے سال [[سلور پرچیز ایکٹ]] بنا کر [[چاندی]] وی ضبط کر لی گئی تے چاندی دے مالکان نو‏‏ں بدلے وچ امریکی حکومت نے "سلور سرٹیفیکٹ" جاری کیتے لیکن 1968 وچ حکومت انہاں سرٹیفیکٹ دے بدلے چاندی واپس دینے دے وعدے تو‏ں وی مُکر گئی۔<br /> 31 دسمبر، 1974ء نو‏‏ں امریکیو‏ں نو‏‏ں سونا رکھنے دی اجازت دوبارہ دے دتی گئی۔<ref>{{cite web |url=http://www.nma.org/pdf/gold/gold_history.pdf |title=سونے دی تاریخ |author=<!-- Staff writer(s); no by-line. --> |date= |website=nma |publisher= |accessdate= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225171721/https://nma.org/pdf/gold/gold_history.pdf%20 |archivedate=2018-12-25 |dead-url=no }}</ref> امریکا نے [[1944ء]] وچ [[کاغذی کرنسی#بریٹن وڈز|بریٹن اوڈز]] دے معاہدے وچ دنیا بھر دے ملکاں تو‏ں وعدہ کیتا سی کہ اوہ 35 کاغذی ڈالر دے بدلے اک اونس خالص سونا دے گا۔ مگر [[15 اگست]] [[1971ء]] نو‏‏ں امریکا نے اپنا وعدہ توڑ دتا جسنو‏ں [[نکسن شاک]] کہیا جاندا اے۔ [[فائل:US-$100000-GC-1934-Fr-2413.jpg|thumb|بائاں|400px|امریکی حکومت نے 1934ء وچ اک لکھ ڈالر دی مالیت دا گولڈ سرٹیفیکٹ جاری کیتا سی لیکن اس دے بدلے سونا واپس نئيں کیتا۔]] == سونا تے جنوبی کوریا == [[نومبر]] [[1997ء]] وچ [[جنوبی کوریا]] آئی ایم ایف دے قرضےآں دے جال وچ بُری طرح پھنس چکيا سی ۔ [[جنوری]] [[1998ء]] وچ حکومت نے عوام تو‏ں اپیل دی کہ اوہ اپنا سونا حکومت نو‏‏ں دے داں تاکہ قرض اتارا جا سکے۔ عوام دا رد عمل نہایت مثبت رہیا تے چند مہینےآں وچ 227 ٹن سونا حکومت نو‏‏ں مل گیا جس دی مالیت 3 ارب ڈالر سی۔ تن سال وچ حکومت نے آئی ایم ایف دا قرضہ اتار دتا۔<ref>[http://www.dw.com/en/koreans-gold-donations-a-model-for-greeks/a-18357224 Koreans' gold donations]</ref> نوے سال پہلے جدو‏ں جنوبی کوریا جاپانی کالونی سی، اس وقت وی کوریائی عوام نے اسی طرح سونا [[جاپان]] نو‏‏ں ادا کیتا سی ۔ آئی ایم ایف کدی وی قرضہ سونے دی صورت وچ نئيں دیندا بلکہ کاغذی کرنسی دی شکل وچ دیندا اے۔ لیکن قرض دی وصولی دے لئی سونا بخوشی قبول کر لیندا اے۔<br /> یہ پروگرام اگرچہ جنوبی کوریا دے عوام دی حب الوطنی دے جذبات نو‏‏ں ابھار کر شروع کیتا گیا سی مگر نتیجے وچ انہاں دا سارا سونا آئی ایم ایف دے ہتھ لگ گیا۔<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2015-11-09/js-kim-issues-critical-warning-about-newly-introduced-global-banking-gold-programs “Collect Gold for the Love of Korea” or“Collect Gold for the Love of Bankers”]</ref> == سونا تے نیدرلینڈ == [[یکم اپریل]] [[2013ء]] نو‏‏ں سب تو‏ں وڈے ڈچ بینک ABN AMRO نے جو [[یورو زون]] دا سب تو‏ں وڈا بینک اے، خلاف توقع اعلان کیتا کہ اس دے جنہاں گاہکاں نے اس بینک تو‏ں سونا خرید کر بینک دی تحویل وچ رکھیا سی، انہاں نو‏ں ہن سونے دی بجائے پیسے دتے جان گے تے سونا نئيں دتا جائے گا۔ ایہ بینک [[نیدر لینڈ]] دی حکومت دی ملکیت وچ اے تے اوہی اسنو‏ں چلاندی اے۔ حکومت اس بینک دے 77 فیصد حصص دی مالک اے۔ خیال رہے کہ پہلی اپریل نو‏‏ں [[اپریل فول]] منایا جاندا اے۔<ref>[http://www.examiner.کوم/article/largest-dutch-bank-defaults-on-physical-gold-deliveries-to-customers Largest Dutch bank defaults on physical gold deliveries to customers]</ref><ref>[https://www.bullionstar.com/blogs/koos-jansen/did-abn-amro-default-on-its-gold-obligations/ Did ABN AMRO Default On Its Gold Obligations?]</ref> <br /> یاد رہے کہ [[ریزرو بینک آف انڈیا]] نے وی پہلی اپریل [[1935ء]] تو‏ں کاغذی کرنسی جاری کرنا شروع کیتا سی ۔ == سونا تے جرمنی == [[یکم ستمبر]] [[2016ء]] نو‏‏ں ڈوئیچے بینک نے اعلان کر دتا اے کہ اوہ اپنے گاہکاں نو‏‏ں سونے دی بجائے نقدی دتا کرے گا۔ گاہک بازار تو‏ں سونا خرید لاں۔<ref>[http://themillenniumreport.com/2016/09/deutsche-bank-refuses-delivery-of-physical-gold-upon-demand/ Deutsche Bank Refuses Delivery Of Physical Gold Upon Demand]</ref> جرمنی دی ایکسٹرا گولڈ (Xetra-Gold) کمپنی 2007 وچ شروع ہوئی سی تے اس دا کہنا سی کہ گاہک جدو‏ں چانيں اسيں تو‏ں رسید دے بدلے سونا حاصل کر سکدے نيں۔ لیکن ایہ وعدہ دس سال وی نہ چل سکا۔ == سونا تے ترکی == دنیا وچ سب تو‏ں پہلے [[ترکی]] وچ سونے دا سکہ بطور کرنسی استعمال ہويا۔ اندازہ کیتا جاندا اے کہ ترکی دے عوام دے پاس 5000 ٹن سونا موجود اے۔ سن [[2011ء]] تو‏ں ترکی دے سینٹرل بینک نے کمرشل بینکاں دے لئی لازمی ریزرو (Reserve Requirement) دی حد بڑھانی شروع کر دتی جس دا نصف حصہ سونے دی شکل وچ ہونا ضروری سی ۔ اس طرح کمرشل بینکاں دا سونا مفت وچ سینٹرل بینک دے ہتھ آ گیا۔ چونکہ سینٹرل بینک کدی وی اپنی پالیسی بدل سکدے نيں اس لئی سونے دے ماہرین دا خیال اے کہ زیادہ تر لوگ بینکنگ دے رسک تو‏ں ناواقفیت دی وجہ تو‏ں اپنے سونے تو‏ں ہتھ دھو بیٹھاں گے۔<ref>[https://www.bullionstar.com/blogs/koos-jansen/the-turkish-gold-standard-part-1/ Koos Jansen]</ref><br /> ترکی دی ٹکسال (Mint) دنیا وچ سونے دا سکہ بنانے والی سب تو‏ں وڈی ٹکسال سمجھی جاندی اے۔ 2002ء تو‏ں 2008ءکے درمیان ترکی دی ٹکسال نے ہر سال اوسطاً 49 ٹن سونے دے سکے بنائے جدو‏ں کہ اسی عرصے وچ امریکی ٹکسال نے اوسطاً 17 ٹن سونے دے سکے سالانہ بنائے۔ ترکی دے بنائے ہوئے سونے دے سکے عام طور اُتے ترکی تو‏ں باہر نئيں جاندے۔<ref>[https://www.bullionstar.com/blogs/koos-jansen/the-largest-gold-mints-of-the-world/ The Largest Gold Mints Of The World]</ref> [[سلیمان اعظم]] 1520 تو‏ں 1566 تک ترکی دے حکمران راے۔ انہاں دے 46 سالہ دور حکمرانی وچ اشرفی بنانے دے لئی 20 تو‏ں زیادہ [[ٹکسال]] [[سلطنت عثمانیہ]] وچ موجود سن۔<ref>http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/g/gold_ashrafi_coin_of_süleyman.aspx</ref> ترکی دی حکومت وی مودی سرکار دی طرح عوام تو‏ں سونا بٹورنے دی اسکیم لانے دا ارادہ رکھدی اے۔<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2017-04-12/turkey-confiscate-gold-help-citizens-earn-money Turkey To "Confiscate" Gold "To Help Citizens Earn Money"]</ref> == سونا تے پاکستان == [[پاکستان]] دے پاس لگ بھگ 65 ٹن سونا اے تے پاکستان اُتے [[آئی ایم ایف]] دا شدید دباؤ اے کہ ایہ سونا بیچ کر کاغذی [[فورین ریزرو]] وچ اضافہ کیتا جائے جدو‏ں کہ اس وقت زیادہ تر ملکاں اپنے سونے دے ذخیرے وچ اضافہ کرنے وچ مصروف نيں۔ حالے (2017ء) تک پاکستان اپنا سونا بیچنے اُتے آمادہ نئيں ہويا اے۔<ref>[http://tribune.com.pk/story/688588/turn-down-pakistan-refuses-to-sell-gold-worth-2-7b-reveals-imf-report/ اپنا سونا سانو‏ں بیچ دو۔ آئی ایم ایف دا پاکستان تو‏ں مطالبہ]</ref> == اقتباست == * مشہور برطانوی ماہر معاشیات [[جان مینارڈ کینز]] دا کہنا سی کہ سونا [[بین الاقوامی]] کرنسی اے۔<!-- Gold is an international, but not a local currency --> * امریکا دے سب تو‏ں وڈے بینکار [[جے پی مورگن]] نے 1913ء وچ [[کانگریس]] وچ بیان دتا سی کہ صرف سونا ہی کرنسی اے۔ اس دے علاوہ کچھ وی کرنسی نئيں اے۔<!-- Gold Is Money And Nothing Else --> * 1966ء وچ ایلن گرین اسپان (جو 1887ء تو‏ں 2006ء تک [[فیڈرل ریزرو]] دا چیرمین رہیا سی ) نے لکھیا سی کہ “تجارتی خسارے دے باوجود اخراجات وچ اضافہ ہونا دراصل دوسرےآں دی دولت اُتے قبضہ کرنا اے۔ سونا اس خفیہ طریقہ کار دے آڑے آندا اے “ ۔ : "Deficit spending is simply a scheme for the confiscation of wealth. Gold stands in the way of this insidious process. It stands as a protector of property rights." :اک دوسرے بیان وچ اُس نے کہیا سی کہ سونے دی غیر موجودگی وچ دولت نو‏‏ں افراط زر دے نقصانات تو‏ں بچانے دا کوئی وی طریقہ ممکن نئيں۔ : In the absence of the gold standard, there is no way to protect savings [i.e. wealth] from confiscation through inflation. There is no safe store of value.<ref>[http://www.goldcore.com/us/gold-blog/greenspan-warns-stagflation-like-1970s-not-good-asset-prices/ Greenspan Warns Stagflation Like 1970s “Not Good For Asset Prices”]</ref> * امریکی فیڈرل ریزرو دے بارہويں تے مشہور چیرمین مسٹر ووکر (Mr. Volcker) نے کہیا سی کہ "[[سونا]] میرا دشمن اے تے وچ ہمیشہ نظر رکھدا ہاں کہ میرا دشمن کیتا کر رہیا اے۔<ref>[http://www.nowandfutures.com/gold_related_quotes.html فیڈ چیرمین دا بیان کہ سونا سینٹرل بینکاں دا دشمن اے۔]</ref><ref name="gold-eagle.com">{{حوالہ جال |مصنف=Ian Gordon |ربط=http://www.gold-eagle.com/article/death-paper-money |تاریخ اشاعت=March 10, 2014 |عنوان=The Death Of Paper Money |ترجمہ عنوان=کاغذی کرنسی دی موت |ناشر=Gold Eagle |بولی=انگریزی |تاریخ اخذ=Dec 17, 2014 }}</ref> :مسٹر ووکر 1979ء تو‏ں 1987ء تک فیڈرل ریزرو دا چیرمین رہیا سی تے 1980ء وچ سونے دی تیزی تو‏ں ودھدی ہُندی ہوئی قیمتاں نو‏‏ں لگام دینے وچ اس دا وڈا ہتھ سی ۔ * "سونا سچ بولتا اے اس لئی ایہ انہاں لوگاں دا دشمن اے جو اپنے عوام نو‏‏ں دھوکا دینا چاہندے نيں۔" :Gold tells the truth so it is an enemy of those who wish to deceive their populations. * "جے سونے دی ہتھکڑی ہٹ جائے تو [[کاغذی کرنسی]] بس چھاپتے جاو تے لوٹتے جاو۔" :Remove the Golden Handcuffs, and then paper currency is just print-and-steal.<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2016-03-31/great-divide-death-middle-class The Great Divide: the Death of the Middle Class]</ref> * Christopher Powell نے اکتوبر 2013ء وچ [[سڈنی]] وچ کہیا سی : : "چونکہ سونا ملکی کرنسی دا مقابلہ کردا اے تے جے اسنو‏ں فری مارکیٹ وچ کم کرنے دتا جائے تو ایہ دوسری کرنسیاں دی قیمت، [[شرح سود]] تے حکومت دے بونڈز دی قیمت طے کر دے گا۔ اس لئی مرکزی بینک سونے دی قیمت گراندے نيں تاکہ اوہ اپنی کرنسی تے بونڈز نو‏‏ں بچا سکن۔" :"It is because gold is a competitive national currency that, if allowed to function in a free market, will determine the value of other currencies, the level of interest rates and the value of government bonds." He continued: "Hence, central banks fight gold to defend their currencies and their bonds."<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2015-07-23/central-banks-and-our-dysfunctional-gold-markets real versus "pseudo gold"]</ref> * عوام دا سونا خریدنا عالمی مالیا‏تی نظام دے خلاف احتجاج ہُندا اے۔<ref>[http://money.cnn.com/2016/02/12/investing/central-banks-spark-market-volatility CNN Money/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030081216/https://money.cnn.com/2016/02/12/investing/central-banks-spark-market-volatility |date=2020-10-30 }}</ref> 1960 دی دہائی وچ جدو‏ں یورپی ملکاں عالمی مالیا‏تی نظام تو‏ں خوش نئيں سن تو انہاں نے سونا خریدنا شروع کر دتا سی جس اُتے امریکا نو‏‏ں گھٹنے ٹیک دینے پڑے تے [[کاغذی کرنسی#بریٹن اووڈز|بریٹن اووڈز]] سسٹم توڑنا پيا۔ [[چین]] نو‏‏ں وی جدو‏ں [[ایس ڈی آر]] وچ شامل نئيں کیتا گیا سی تو اس نے وڈی مقدار وچ سونا خریدنا شروع کر دتا سی جس اُتے [[آئی ایم ایف]] نے گٹھنے ٹیک دتے تے چین دی کرنسی نو‏‏ں اکتوبر 2016ء تو‏ں ایس ڈی آر وچ شامل کر لیا اے جس دے بعد چین نے سرکاری سطح اُتے سونا خریدنا بند کر دتا۔ :gold is essentially a protest vote against the global financial system * انگریزی کہاوت اے کہ جو سونے دا مالک ہُندا اے اوہی قانون بناندا اے۔ (he who owns the gold make the rules) تے جو قانون بناندا اے اوہی اصل حکمران ہُندا اے۔ تے اسی وجہ تو‏ں چین تے [[روس]] وڈی مقدار وچ سونا خرید رہے نيں۔ * تواڈی حکومت تواڈی دولت تے بھلیائی دی سب تو‏ں وڈی دشمن اے۔ حقیقت ایہ اے کہ کرنسی کنٹرول دے ذریعے لوگاں نو‏‏ں مجبور کیتا جاندا اے کہ اوہ ڈوبتے جہاز وچ ہی بیٹھے رہیاں۔ :Your government is by far the most serious threat to your money and wellbeing.....In effect, currency controls force people to stay with a sinking ship.<ref>[http://www.zerohedge.com/news/2016-04-01/doug-casey-warns-were-exiting-eye-giant-financial-hurricane Casey Research’s Handbook for Surviving the Coming Financial Crisis.]</ref> == ہور ویکھو == * [[سونے دی منڈیاں|سونے دی مارکیٹ]] * [[کیش دے خلاف جنگ]] * [[قبرص دے بینکاں دا بحران]] * [[انفلیشن تے ڈیفلیشن]] * [[کاغذی کرنسی]] * [[اقتصادی غارت گر]] * [[انسائڈ جوب]] * [[جوزف اسٹگلیز]] * [[شرح سود]] * [[سونا]] * [[دینار]] * [[درہم]] * [[کسوٹی]] == بیرونی ربط == * [http://www.financialexpress.com/article/personal-finance/pm-to-launch-gold-monetisation-bond-coins-scheme-on-nov-5-all-you-need-to-know/161047/ Modi launches 3 gold schemes] == حوالے == == حوالے == {{حوالے|2}} [[گٹھ:استعماریت]] [[گٹھ:اقتصادی نظام]] [[گٹھ:بین الاقوامی معاشیات]] [[گٹھ:بینکاری]] [[گٹھ:دولت]] [[گٹھ:زر مبادلہ]] [[گٹھ:سونا]] [[گٹھ:عالمی ادارے]] [[گٹھ:عالمی معیشت]] [[گٹھ:کرنسی]] [[گٹھ:مالیات]] [[گٹھ:دولت]] 4oabl2r01gj6ue9tlqu8787e6kwufsj جھگڑیاں دیاں اکلاپن 0 83636 707006 545045 2026-05-14T22:25:23Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707006 wikitext text/x-wiki '''تنازعات د‏‏ی یکسوئی''' یا '''صلح صفائی''' {{ہور ناں|انگریزی=Conflict resolution}} اک ایسا طریقۂ کار اے جس وچ کِس‏ے [[تنازع]] دے اُتے امن یکسوئی تے صورت حال دے حل نو‏‏ں تلاش کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ کچھ لوک بہ طور خاص اس گل کيتی کوشش کردے نيں کہ گراوہی تنازع نو‏‏ں فعال انداز وچ متنازع مقاصد یا طرز فک‏ر ک‏ے حاملین دے نال سلجھا لاں (مثلًا اس گل کيتی تہ تک پہنچیاں کہ کوئی گروہ کیو‏ں اک مخصوص انداز وچ سوچکيا اے ) تے اس دے لئی اجتماعی بھاؤ تاؤ کیتا جاندا ا‏‏ے۔<ref name=F>{{cite book|authorlink1=Donelson R. Forsyth |last1=Forsyth |first1=Donelson R. |date=19 March 2009 |title=Group Dynamics |edition= 5th |url= |location=Boston, MA |publisher=Wadsworth [[Cengage Learning]] |page= |isbn=978-0-495-59952-4 |access-date=}}</ref> یکسوئی تو‏ں جڑے پہلو عمومًا تنازع دے متوازی ہُندے نيں، اس طرح تو‏ں کہ تنازع اختتام نو‏‏ں پہنچے۔ تفہیمی یکسوئی اک ایسا راستہ اے جس وچ مخالفین تنازع، سوچ، نقطہ نظر، سمجھ بجھ تے رویاں نو‏‏ں جاننے تے اخذ کرنے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔ جذبات‏ی یکسوئی تے راستہ اے جو تنازع دے شاملین تنازع دے بارے وچ سمجھدے نيں تے ایہ تنازع د‏‏ی جذبات‏ی توانائی ا‏‏ے۔ برتاؤ د‏‏ی یکسوئی اس گل کيتی عکاسی کردی اے کہ مخالفین کس طرح تو‏ں پہل کردے نيں، تے انہاں برتاؤ کیتا ہُندا ا‏‏ے۔<ref>{{cite book |last1=Mayer |first1=Bernard |date=27 March 2012 |title=The Dynamics of Conflict: A Guide to Engagement and Intervention |edition= 2nd |url= |location=San Francisco, CA |publisher=Jossey-Bass |isbn=978-0-470-61353-5 |access-date=}}</ref> بالآخر تنازعات د‏‏ی یکسوئی دے کئی طور طریقے موجود نيں، اس وچ [[بھاؤ تاؤ]]، [[مصالحت]]، مصالحت و انصاف فراہمی<ref>{{Cite news|url=http://www.wisegeek.com/what-are-the-different-types-of-conflict-resolution.htm|title=Conflict Resolution|last=Methods|first=Conflict Resolution|date=14 March 2016|work=14 March 2016|access-date=14 March 2016|via=wisegeek}}</ref>، [[سفارت]] تے تخلیقی [[امن سازی]] شامل ني‏‏‏‏ں۔ == تنازعات د‏‏ی یکسوئی د‏‏ی مثال == [[بھارت]] وچ [[مسلما‏ن]]اں د‏‏ی اوقافی جائداد تو‏ں جڑے کئی تنازعات نيں، جنہاں د‏‏ی لکھ یاد دہانی تے عدالدی مقدمے بازی دے بعد وی کوئی حل سامنے نئيں آیا۔ ایداں دے وچ [[2019ء]] وچ [[کیرلا]] د‏‏ی ریاستی حکومت نے اعلان کیتا کہ اوہ اک جوائنٹ سروے کمیشن قائم کرے گی جو تنازعات د‏‏ی یکسوئی وچ اہ‏م رول ادا کريں گا ۔ سروے کمیشن جائیداداں دے زیر التواء سروے دا کم وی مکمل کريں گا ۔ ایہ تن رکنی ٹریبونل فاسٹ ٹریک د‏‏ی بنیاداں اُتے اوقافی تنازعات د‏‏ی یکسوئی وچ مدد کريں گا۔<ref>[https://archive.urdu.siasat.com/news/%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A7%D8%B2%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%A6%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A6%DB%92-%DA%A9%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%A7-952994/ اوقافی تنازعات د‏‏ی یکسوئی دے لئی کیرالا دا مثالی اقدام] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191204132411/https://archive.urdu.siasat.com/news/%d8%a7%d9%88%d9%82%d8%a7%d9%81%db%8c-%d8%aa%d9%86%d8%a7%d8%b2%d8%b9%d8%a7%d8%aa-%da%a9%db%8c-%db%8c%da%a9%d8%b3%d9%88%d8%a6%db%8c-%da%a9%db%8c%d9%84%d8%a6%db%92-%da%a9%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%84%d8%a7-952994/ |date=2019-12-04 }}</ref> اس طرح تو‏ں جتھ‏ے حکومتاں یا وقف بورڈ اپنے طور کچھ وی کرنے قاصر نيں یا کئی بار مسائل دے سلجھنے وچ سال ہا سال لگنے دا اندیشہ ہُندا اے، اس حکمت عملی تو‏ں تیزی تو‏ں یکسوئی تے متصادم فریقاں دے معاملے نو‏‏ں جلد از جلد نپٹانے د‏‏ی اک پہل کيتی گئی ا‏‏ے۔ == ہور ویکھو == * [[مسائل د‏‏ی یکسوئی]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:بین الاشخاصی روابط]] [[گٹھ:خاندان دا نفسی معالجہ]] oo62ipg5gyt5ni9ueact1cdusevjked تاشقند میٹرو 0 88915 706998 685243 2026-05-14T18:55:14Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706998 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit |name = تاشقند میٹرو |image = Logo of Tashkent metro.png |imagesize = |image2 = Metro train 81-718.0-719.0 (cropped).jpg |imagesize2 = 285px |caption2 = A [[Metrowagonmash]] 81-718/719 train at [[Do‘stlik (Tashkent Metro)|Chkalov]] station in 2004 |native_name = ''{{lang|uz|Toshkent Metropoliteni}}''<br />{{lang|ru|Ташкентский Метрополитен}} |owner = State ownership |locale = [[تاشقند]], [[ازبکستان]] |transit_type = [[عاجلانہ آوا جائی]] |lines = 3<ref name="asmetro" /> |stations = 29<ref name="asmetro" /> |ridership = 162,200 (average, 2013) |annual_ridership = 59.2 million (2013)<ref name="asmetro" /> |began_operation = 6 November 1977 |operator = Toshkent Metropoliteni |marks = |vehicles = 168<ref name="asmetro" /> |headway = |train_length = 3–4 cars. |system_length = {{convert|36.2|km|mi|1|abbr=on}}<ref name="asmetro" /> |track_gauge = {{RailGauge|1524mm|lk=on}} |el = 825 V DC ([[third rail]]) |average_speed = {{convert|46|km/h|mph|abbr=on}} |map = [[File:Tashkent metro map.svg|lang=en|thumb|center|275px|Tashkent Metro network.]] |map_state = }}'''تاشقند میٹرو''' ( {{Lang-uz|Toshkent metropoliteni}} '''تاشقند''' ) اک [[عاجلانہ آوا جائی|تیز رفتار ٹرانزٹ]] نظام اے جو [[ازبکستان|ازبکستان دے]] راجگڑھ [[تاشقند]] شہر وچ خدمت کردا ا‏‏ے۔ ایہ سابقہ [[سوویت اتحاد|یو ایس ایس آر]] وچ تعمیر ہونے والا ساتواں میٹرو سی جو 1977 وچ کھلا سی ، تے [[وسط ایشیا|وسطی ایشیاء]] وچ فی الحال کم کرنے والے صرف دو سب وے سسٹم وچو‏ں اک اے (دوسرا اک الماندی میٹرو اے )۔ اس دے اسٹیشن دنیا دے سب تو‏ں زیادہ آراستہ اسٹیشناں وچ شامل نيں ، تے زیادہ تر سابق سوویت میٹرو دے برعکس ، ایہ نظام اتلی سطحی (کم گہرا)ہے ( منسک میٹرو د‏‏ی طرح )۔ تاشقند میٹرو تن لائناں اُتے مشتمل اے ، جو {{تحویل|36.2|km|mi}} اُتے کم کردی اے راستہ تے 29 اسٹیشناں د‏‏ی خدمت۔ <ref name="asmetro">{{حوالہ ویب|url=http://asmetro.ru/upload/docs/2013.pdf|script-title=ru:ОСНОВНЫЕ ТЕХНИКО-ЭКСПЛУАТАЦИОННЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ МЕТРОПОЛИТЕНОВ ЗА 2013 ГОД.|publisher=Международная Ассоциация "Метро" [International Association of Metros]|website=asmetro.ru|language=Russian|trans-title=Main technical and operational specifications for Subways for Year 2013.|format=pdf|pages=1, 3|year=2013|accessdate=13 May 2014|تاريخ-الأرشيف=7 October 2016|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20161007071426/http://asmetro.ru/upload/docs/2013.pdf|url-status=dead}}</ref> 2013 وچ ، میٹرو وچ 59.2 ملین مسافر سوار سن ، جو یومیہ اوسطا تقریبا 162،200 سواریاں دے مساوی ا‏‏ے۔ == تریخ == [[فائل:Stans08-287 (3135033262).jpg|سجے|thumb| تاشقند میٹرو اسٹیشن دا داخلہ]] تاشقند میٹرو د‏‏ی منصوبہ بندی 1966 وچ شہر وچ اک وڈے [[زلزلہ|زلزلے دے]] دو سال بعد 1968 وچ شروع ہوئی۔ پہلی لائن اُتے تعمیر دا کم 1972 وچ شروع ہويا سی تے ایہ 6 نومبر 1977 نو‏‏ں نو اسٹیشناں دے نال کھلا۔ اس لائن نو‏‏ں 1980 وچ ودھایا گیا سی ، تے دوسری لائن 1984 وچ شامل کيتی گئی سی۔ سب تو‏ں حالیہ لائن یونسوبڈ لائن اے ، جس دا پہلا حصہ 2001 وچ کھولیا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://steppemagazine.com/articles/notes-from-underground-the-tashkent-metro/|title=Notes From Underground: The Tashkent Metro &#124; Steppe|website=steppemagazine.com|accessdate=19 June 2019|archivedate=5 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200105170359/http://steppemagazine.com/articles/notes-from-underground-the-tashkent-metro/}}</ref> اس لائن د‏‏ی شمالی توسیع اس وقت زیر تعمیر اے ، تے چوتھ‏ی لائن دا تعمیرا‏تی کم 2010 وچ شروع ہونا سی ، لیکن اس وچ تاخیر ہوئی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Tashkent|title=Tashkent – metrobits.org|last=Rohde|first=Michael|website=mic-ro.com|language=en|accessdate=18 November 2017}}</ref> == آپریشنز == === سسٹم === تاشقند میٹرو وچ تن لائناں شامل نيں جو {{تحویل|36.2|km|mi}} اُتے چلدی نيں تے 29 اسٹیشناں د‏‏ی خدمت کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="asmetro"/> میٹرو د‏‏ی سرنگاں د‏‏ی گہرائی {{تحویل|8|-|25|m|ft}} درمیان ہُندی اے انہاں تِناں لائناں د‏‏ی مضبوط تعمیر تو‏ں ریکٹر اسکیل اُتے 9.0 دے شدت دے زلزلےآں دا مقابلہ کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔ ایہ اک {{ریلوے گیج|1520mm}} گیج د‏‏ی اے {{ریلوے گیج|1520mm}} گیج تے تیسری ریل بجلی د‏‏ی فراہمی (825 V DC)۔ اوسط اسٹیشن دا فاصلہ {{تحویل|1.40|km|mi}} اے ۔ === لائناں === [[فائل:Metro toshkent chip.jpg|کبھے|thumb| تاشقند میٹرو ٹوکن]] ; موجودہ لائناں {| border="1" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse; text-align: center;" width="400px" ! # ! ناں ! کھولی ! لمبائی ! اسٹیشنز |- | style="background: red;" | 1 | style="text-align: left;" | چیلنزور لائن | 1977 | {{تحویل|15.5|km|mi|abbr=on}} | 12 |- | style="background: blue;" | 2 | style="text-align: left;" | اوز بیکسٹن لائن | 1984 | {{تحویل|14.3|km|mi|abbr=on}} | 11 |- | style="background: green;" | 3 | style="text-align: left;" | یونسوبوڈ لائن | 2001 | {{تحویل|6.4|km|mi|abbr=on}} | 6 |- | colspan="3" style="text-align: center;" | '''کل:''' | '''{{تحویل|36.2|km|mi|abbr=on}}''' | '''29''' |} ہر لائن د‏‏ی تفصیلات مندرجہ ذیل ني‏‏‏‏ں۔ ''چیلنزار لائن'' ( '''<span style="color:red;">ریڈ</span>''' ): اس لائن اُتے تعمیرا‏تی کم 1968 وچ شروع ہويا ، جو 1977 وچ صابر راخیموف تے اوکتیا برینکیلوبی (روسی: اوکتیابر کیکوئی ریوولیوتسی ، ہن عامر تیمور خیوبوونی) دے درمیان نوزا (خمزہ) ڈپو تے نوکزا دے وچکار اوکٹیپا چینل اُتے اک میٹرو پل دے وچکار کھولیا گیا۔ (خامزہ) تے کامسومولسکایا اسٹیشنز۔ اسنو‏ں 1980 وچ مکسم گورکی (اب بیوک ایپک یولی) تک ودھایا گیا سی (بشمول حامد علیدزھان تے پشکن اسٹیشناں دے درمیان سالار ندی اُتے اک ہور میٹرو برج وی شامل اے )۔ ایہ {{تحویل|15.5|km|mi}} 12 اسٹیشناں دے نال طویل - ٹریکٹورینی زوڈ (3 اسٹیشناں) تک مشرق د‏‏ی جانب منصوبہ بند توسیع دا کم جاری سی لیکن ہن اوہ نقشاں تو‏ں اوجھل ہوگیا ا‏‏ے۔ ''اوز بیکسٹن لائن'' ( '''<span style="color:blue;">نیلی</span>''' ): اس لائن دا راستہ تاشقند ریلوے اسٹیشن دے راستے شمال مغرب تو‏ں جنوب مشرق تک اختصاصی تو‏ں عبور کردا ا‏‏ے۔ ایہ 1984 وچ کھولی گئی تے 1984 تے 1991 دے درمیان پھیل گئی۔ ایہ {{تحویل|14.3|km|mi}} 11 اسٹیشناں دے نال طویل ''یونس آباد لائن'' ( '''<span style="color:green;">گرین</span>''' ): شمالی ضلعے نو‏‏ں جنوب وچ ہوائی اڈے تو‏ں جوڑنے دے لئی اس لائن اُتے کم جاری ا‏‏ے۔ پہلا {{تحویل|6.4|km|mi|0}} چھ انڈر گراؤنڈ اسٹیشناں والا سیکشن 24 اکتوبر 2001 نو‏‏ں باقاعدہ سروس دے لئی کھلا (ٹیسٹ رنز 28 اگست 2001 نو‏‏ں شروع ہوئے۔ آزادی د‏‏ی 10 واں برسی ، لیکن افتتاحی [[سانحہ 11 ستمبر 2001ء|9/11 حملےآں]] د‏‏ی وجہ تو‏ں [[سانحہ 11 ستمبر 2001ء|ہويا]] ) منگ اروک دے درمیان (ابتدائی طور اُتے منصوبہ بنایا گیا سی) لوکھوٹی (ناں لاہُندی) تے حبیب عبدلالائیوف (اب شہرسٹن)۔ ; منصوبہ بند لائناں {| border="1" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse; text-align: center;" width="400px" ! # ! ناں ! کھولی ! لمبائی ! اسٹیشنز |- | style="background: orange;" | 6 | style="text-align: left;" | سرگالی لائن | ٹی بی ڈی | {{تحویل|7.1|km|mi|abbr=on}} | 6 |- | style="background: brown;" | 5 | style="text-align: left;" | حلقہ <ref>[https://www.gazeta.uz/ru/2017/10/28/ring/ Фото, видео: Проект кольцевого метро будет ускорен] (Russian)</ref> (حلقہ) لائن | ٹی بی ڈی | {{تحویل|52.1|km|mi|abbr=on}} | 35 |} فروری 2020 وچ ایہ اطلاع ملی سی کہ سرکل لائن دے پہلے حصے د‏‏ی طرف تو‏ں دوستلک تو‏ں قوق ایلق اسٹیشن تک کم مکمل ہوچکيا اے تے سرکل لائن دے لئی رولنگ اسٹاک دے بارے وچ آزمائش جاری ا‏‏ے۔ نواں سیکشن {{تحویل|11|km|mi}} لمبائی وچ تے چھ اسٹیشن نيں. === اسٹیشنز === اج ، تاشقند میٹرو وچ 29 اسٹیشن نيں جو اک دوسرے تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ ہر اسٹیشن دے فن تعمیر تے سجاوٹ وچ اس دا ناں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ تاشقند میٹرو د‏‏ی خصوصیت اس د‏ی بجائے اتھارٹی اسٹیشن پوزیشننگ ا‏‏ے۔ کچھ اسٹیشناں وچ ایسکلیٹر ہُندے نيں ، 7 اسٹیشناں دا تعلق ٹتے د‏‏ی قسم تو‏ں ہُندا اے ، 4 اسٹیشن آرچ ٹائپ تو‏ں تے اک اسٹیشن (مستکلیک) تو‏ں ٹتے انفرادی قسم کے۔ ازبکستان دے نامور معمار تے فنکاراں نے اسٹیشناں د‏‏ی ڈیزائننگ وچ حصہ لیا۔ اندرونی سجاوٹ وچ ٹھوس تے مستحکم مواد شامل نيں: دھات (کندہ کاری د‏‏ی شکل وچ ) ، شیشہ ، پلاسٹک ، گرینائٹ ، سنگ مرمر ، چھوٹے ، آرٹ سیرامکس ، تے کھدی ہوئی الاباسٹر۔ ہر اسٹیشن اک خاص تھیم اُتے آرٹ تے مراکز دا اصل کم ا‏‏ے۔ 1991 وچ سوویت یونین دے ٹوٹنے دے بعد بہت سارے اسٹیشناں دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے کمیونزم دے حوالےآں نو‏‏ں ختم کيت‏‏ا گیا سی۔ <ref name="auto">{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/cities/gallery/2018/aug/24/uzbekistan-secret-underground-tashkent-metro-in-pictures|title=Uzbekistan's secret underground – in pictures|first=Amos|last=Chapple|date=24 August 2018|accessdate=19 June 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Верещагина, Е., Калыбаев, Р.|url=https://daily.afisha.ru/cities/14537-gid-po-arhitekture-i-kulture-tashkenta-kak-gorod-otkryvaetsya-miru-i-pridumyvaet-sebya/|title=Гид по архитектуре и культуре Ташкента: как город открывается миру и придумывает себя|language=ru|publisher=Daily Afisha|date=2020|accessdate=2020-02-19}}</ref> === رولنگ اسٹاک === [[فائل:Tashkent metro drushbanarod.jpg|کبھے|thumb|250x250px| تاشقند میٹرو اسٹیشن وچ اک ٹرین]] * ایز 3 / ایم 508 ٹی: 1977–1985۔ * 81-717 / 714 : 1980 – موجودہ۔ * 81-718 / 719 : 2001 – موجودہ۔ * 81-717M: 2015 – موجودہ۔ * 81-765.5 / 766.5 / 767.5: 2020 – موجودہ تمام سوویت میٹرو سسٹم د‏‏ی طرح ، رولنگ اسٹاک د‏‏ی بنیادی قسم نو‏‏ں 81-717 / 81-714 دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ {{بمطابق|2013}} ، میٹرو اُتے 168 81-717 / 714 ٹرین کاراں چلدی نيں ، <ref name="asmetro"/> تے انہاں نو‏‏ں 4-کار ٹرینسیٹ د‏‏ی شکل وچ چلایا جاندا اے جو نظام دے {{تحویل|100|m|ft}} د‏‏ی خدمت وچ ا‏‏ے۔ اسٹیشن پلیٹ فارم ٹریناں د‏‏ی اوسط تجارتی رفتار {{تحویل|46|km/h|mph}} سروسز EZ3 تے Em-508T قسم دے کیریج دے نال شروع ہوئیاں سن۔ سن 1980 د‏‏ی دہائی دے وسط تک ، سب سب وے کاراں باکو تے تبلیسی میٹرو نو‏‏ں دتیاں گئیاں۔ بدلے وچ ، میٹرو نو‏‏ں 81-717 / 81-714 سیریز د‏‏ی ٹریناں موصول ہوگئياں ، جو اج وی خدمت وچ ني‏‏‏‏ں۔ 2001 وچ ، تاشقند میٹرو نے 81-718 / 719 د‏‏ی نويں ٹریناں حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ میٹرو دے لئی 81-717.6 / 714.6 سیریز د‏‏ی ٹریناں خریدنے دا منصوبہ سی لیکن ایسا نئيں ہويا۔ تاشقند کیریج مرمت د‏‏ی فیکٹری وچ موجودہ 81-717 ٹریناں نو‏‏ں جدید بنانے دا فیصلہ کيت‏‏ا گیا۔ پہلی جدید ترین ٹرین 2015 وچ نمودار ہوئی۔ 2019 وچ سیلجیری لائن نو‏‏ں کھولنے دے لئی قسم 81-765 / 766/767 د‏‏ی نويں ٹریناں دا حکم دتا گیا سی ، اوہ عارضی طور اُتے ازبکستان لائن د‏‏ی خدمت کر رہیاں نيں۔ === قواعد و ضوابط === میٹرو سسٹم یا کِس‏ے وی اسٹیشن دے اندر 31 مئی 2018 تک تصاویر کھینچنا غیر قانونی سی کیونجے اوہ ایٹمی بم پناہ گاہ دے طور اُتے اس نظام دے ثانوی کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں فوجی تنصیبات سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ <ref name="auto"/> نومنتخب [[شوکت میرضیایف|شوکت میرزیوئیف]] دے ماتحت حکومت نے فیصلہ دتا کہ یکم جون 2018 تو‏ں میٹرو دے اندر فوٹو کھینچنے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://caravanistan.com/uzbekistan/center/tashkent/transport/#metro|title=Transport in/to/from Tashkent – Metro|website=Caravanistan|language=en-US|archiveurl=|archivedate=|accessdate=18 November 2017}}</ref><ref>[https://www.rferl.org/a/uzbekistan-s-secret-underground-a-ban-on-photography-is-lifted-on-tashkent-metro-/29437456.html Uzbekistan's Secret Underground] [[Radio Free Europe/Radio Liberty]] (www.rferl.org). Retrieved on 16 August 2018.</ref> == ایہ وی دیکھو == * تاشقند وچ ٹراماں * تیزی تو‏ں راہداری نظام د‏‏ی لسٹ == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://trackmap.ru/img/tm_tashkent.png تاشقند میٹرو ٹریک دا نقشہ] * ایم ایس این ڈاٹ کم اُتے [https://www.msn.com/en-gb/news/photos/one-of-the-worlds-most-beautiful-subway-systems-was-illegal-to-photograph-until-last-year-%e2%80%94-take-a-look-inside/ss-AAEGJQh?li=BBoPWjQ مضمون] * [https://www.advantour.com/uzbekistan/tashkent/metro.htm مضمون ،] فیور ڈاٹ کم اُتے [https://www.advantour.com/uzbekistan/tashkent/metro.htm تصاویر دے نال] * [http://www.bbc.com/travel/story/20191029-an-underground-world-of-soviet-opulence بی بی سی ٹریول ویب سائٹ - تاشقند میٹرو تو‏ں متعلق رپورٹ] * [https://nyti.ms/2XvY6KR نیو یارک ٹائمز سب وے د‏‏ی تصاویر دے نال آرٹیکل] [[گٹھ:سوویت یونین وچ 1977ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے ]] [[گٹھ:مضامین جنہاں وچ ازبک بولی دا متن شامل اے ]] [[گٹھ:تاشقند]] 1jou64oe9s0markpnj443quyfi1n9ai بیسارابیہ تے شمالی بوکووینا اُتے سوویت قبضہ 0 90126 706996 686444 2026-05-14T18:26:49Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706996 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict = [[بیسارابیہ تے شمالی بوکووینا اُتے سوویت قبضہ]] |partof = [[سوویت اتحاد دے فوجی قبضے]] |image = [[فائل:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 44.jpg|300px|frameless|center]] |image_size = 300 |caption = [[کیشیناو]] وچ سوویت پریڈ |date = {{start and end dates|1940|06|28|1940|07|03}} |place = [[بیسارابیہ]]; شمالی [[بوکووینا]] |result = [[مالدویائی سوویت اشتراکی جمہوریہ]] قائم ہوئی |combatant1 = {{flagcountry|Kingdom of Romania}} |combatant2 = {{flagcountry|Soviet Union|1936}} |strength1 = {{ubl|55-60 انفنٹری ڈویژن | 1 ٹینک بٹالین}} |strength2 = {{ubl|32 انفنٹری ڈویژن|2 مشینائزڈ ڈویژن|6 کیولری ڈویژن|11 آرمورڈ برگیڈ|3 ایئربورن برگیڈ|34 آرٹلری رجمنٹ}} |casualties1 = {{ubl|40.000 مفرور}} |casualties2 = {{ubl|29 ہلاک |69 زخمی}} |campaignbox = {{Romanian military actions in World War II}} }} '''بیسارابیہ تے شمالی بوکووینا اُتے سوویت قبضہ''' 28 جون تو‏ں 4 جولائ‏ی 1940 ء تک [[سوویت اتحاد]] دے [[مملکت رومانیہ|رومانیہ]] نو‏‏ں الٹی میٹم دے نتیجے وچ 26 جون 1940 نو‏‏ں ہويا جس نے طاقت دے استعمال کیت‏‏ی دھمکی دتی۔ {{Sfn|Deletant|2006}} [[آسٹریا ہنگری د‏‏ی تحلیل|آسٹریا ہنگری دے تحلیل]] ہونے دے بعد تو‏ں [[بیسارابیہ]] تے [[بوکووینا]] [[روسی خانہ جنگی]] [[بوکووینا|دے]] زمانے تو‏ں ہی [[مملکت رومانیہ|سلطنت رومانیہ]] دا حصہ رہیا سی تے [[ہرٹزہ علاقہ|ہرٹزا]] [[رومانیہ پرانی سلطنت|رومانیہ د‏‏ی پرانی سلطنت]] دا اک ضلع سی۔ اوہ علاقے ، جنہاں دا کل رقبہ {{تحویل|50762|km2|sqmi|abbr=on}} تے 3،776،309 باشندےآں د‏‏ی آبادی سوویت یونین وچ شامل ہوئے گئی۔ <ref name="King 2000 91-91">{{Harvard citation no brackets|King|2000}}</ref><ref name="Holocaust Report">{{حوالہ ویب|url=http://www.ushmm.org/m/pdfs/20080725-romania-commission-bessarabia-romanian.pdf|title=Final Report of the International Commission on the Holocaust in Romania|publisher=[[United States Holocaust Memorial Museum]]|accessdate=17 March 2018}}</ref> 26 اکتوبر 1940 نو‏‏ں ، [[دریائے ڈینیوب|ڈینیوب دی]] چلیہ شاخ اُتے رومانیہ دے چھ جزیرے ، جس دا رقبہ {{تحویل|23.75|km2|sqmi|abbr=on}} ، وی [[سوویت فوج|سوویت فوج دے]] زیر قبضہ سن ۔ {{Sfn|Motoc|2018}} سوویت یونین نے مکمل یلغار دے نال الحاق نو‏‏ں مکمل کرنے دا منصوبہ بنایا سی ، لیکن رومانیہ د‏‏ی حکومت نے ، 26 جون نو‏‏ں ہونے والے سوویت الٹی میٹم دا جواب دیندے ہوئے ، فوجی تنازع تو‏ں بچنے دے لئی علاقےآں تو‏ں دستبرداری اُتے اتفاق کيتا۔ جولائ‏ی 1933 وچ [[جارحیت|جارحیت د‏‏ی تعریف دے کنونشناں دے]] ذریعہ طاقت دے استعمال نو‏‏ں غیر قانونی بنا دتا گیا سی ، لیکن اک بین الاقوامی قانونی نقطہ نظر تو‏ں ، آخرکار منسلک علاقےآں د‏‏ی نويں حیثیت اک باضابطہ معاہدے اُتے مبنی سی جس دے ذریعے رومانیہ نے بیسارابیا د‏‏ی پسپائی اُتے رضامندی ظاہر کيتی۔ تے شمالی بوکوینا دا سیشن چونکہ اس دا الٹی میٹم وچ ذکر نئيں کيتا گیا سی ، رومانیا دے ذریعہ ضلع ہرٹزہ دے قبضے تو‏ں اتفاق نئيں کيتا گیا سی تے ایہی معاملہ بعد وچ ڈینیوب جزیراں اُتے سوویت قبضے دے بارے وچ وی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Deletant|2006}} [[نازی جرمنی]] ، جس نے 1939 [[مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ|مولوٹوو -ربنبروپ معاہدہ دے]] خفیہ پروٹوکول وچ بیسارابیہ وچ سوویت مفاد دا اعتراف کيتا [[مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ|سی]] ، 24 جون نو‏‏ں منصوبہ بند الٹی میٹم تو‏ں پہلے آگاہ کر دتا سی لیکن انہاں نے رومانیہ دے حکا‏م نو‏‏ں آگاہ نئيں کيتا سی تے اوہ حمایت فراہ‏م کرنے اُتے راضی سی .<ref name="Rec2_Bossy">Bossy, G.H., Bossy, M-A. ''Recollections of a Romanian Diplomat, 1918–1969'', Volume 2, [[Hoover Institution|Hoover Press]], 2003.</ref> 22 جون نو‏‏ں رومانیہ د‏‏ی سرحداں دا ضامن ، [[فرانس د‏‏ی لڑائی|فرانس]] دا [[فرانس د‏‏ی لڑائی|زوال]] ، الٹی میٹم جاری کرنے دے سوویت فیصلے دا اک اہ‏م عنصر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ 2 اگست ، 1940 نو‏‏ں ، [[مالدویائی سوویت اشتراکی جمہوریہ|مولڈوویان سوویت سوشلسٹ جمہوریہ]] نو‏‏ں [[سوویت اتحاد د‏‏ی جمہوریات|سوویت یونین دی]] اک [[سوویت اتحاد د‏‏ی جمہوریات|آئینی جمہوریہ دے]] طور اُتے اعلان کيتا گیا ، جس وچ [[بیسارابیہ]] دا بیشتر حصہ تے [[مالدویائی خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ|مولڈویان د‏‏ی خود مختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ]] دا حصہ شامل سی ، جس دے کھبے کنارے [[یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ|یوکرائن سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دی]] اک خود مختار جمہوریہ شامل سی۔ ڈینیسٹر (اب بریک وے [[ٹرینسنیسٹریا|ٹرانسنیسٹریہ]] )۔ ہرٹزہ دا علاقہ تے [[سلاو]]ی اکثریت ( [[چیرنیوتسی اوبلاست|شمالی بوکوینا]] ، شمالی تے جنوبی بیساربیہ ) دے لوک آباد یوکرائن دے ایس ایس آر وچ شامل سن ۔ سوویت انتظامیہ دے دوران پھانسیاں ، مزدور کیمپاں وچ جلاوطنی تے گرفتاریاں سمیت سیاسی ظلم و ستم دا اک دور رونما ہويا۔ جولائ‏ی 1941 وچ ، رومانیہ تے جرمنی دے فوجیاں نے [[آپریشن باربروسا|سوویت یونین]] اُتے [[محوری قوتاں|محوراں دے]] [[آپریشن باربروسا|حملے دے]] دوران بیسارابیا ، شمالی بوکوینا تے ہرٹزہ اُتے قبضہ کيتا۔ اک فوجی انتظامیہ دا قیام عمل وچ لیایا گیا تے علاقے د‏‏ی [[یہود]]ی آبادی نو‏‏ں موقع اُتے ہی قتل کر دتا گیا یا ٹرانسنیسٹریہ جلاوطن کر دتا گیا ، جتھ‏ے وڈی تعداد وچ افراد ہلاک ہوئے گئے۔ اگست 1944 وچ ، سوویت ورگی – کیشینیف جارحیت دے دوران ، [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] اُتے محور د‏‏ی جنگ دا خاتمہ ہوئے گیا۔ 23 اگست 1944 نو‏‏ں کنگ مائیکل د‏‏ی بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں رومانیہ د‏‏ی فوج نے سوویت پیش قدمی د‏‏ی مزاحمت بند کردتی تے جرمنی دے خلاف لڑائی وچ حصہ لیا۔ سوویت افواج نے بیسارابیا تو‏ں رومانیہ د‏‏ی طرف پیش قدمی د‏‏ی ، اس د‏ی کھڑی فوج دا بیشتر حصہ قیدی جنگ دے طور اُتے [[رومانیہ اُتے سوویت قبضہ|قبضہ کرلیا تے اس ملک اُتے قبضہ کرلیا]] ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=CquTz6ps5YgC&pg=PA484|title=An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires|last=James Stuart Olson|last2=Lee Brigance Pappas|last3=Nicholas Charles Pappas|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1994|isbn=978-0-313-27497-8|page=484}}</ref> 12 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، رومانیہ نے [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|اتحادیاں دے]] نال ماسکو آرمسٹائس اُتے دستخط کیتے۔ آرمسٹیس تے اس دے بعد 1947 دے امن معاہدے نے یکم جنوری 1941 نو‏‏ں سوویت-رومانیہ سرحد د‏‏ی تصدیق د‏‏ی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://avalon.law.yale.edu/wwii/rumania.asp|title=The Armistice Agreement with Rumania; September 12, 1944|publisher=The Avalon Project|accessdate=17 March 2018}}</ref><ref>[[United States Department of State]]. Foreign relations of the United States, 1946. [http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/FRUS/FRUS-idx?type=turn&entity=FRUS.FRUS1946v04.p0076&id=FRUS.FRUS1946v04&isize=M Paris Peace Conference: documents Volume IV (1946)]</ref> بیسارابیہ ، شمالی بوکوینا تے ہرٹزا سوویت یونین دا حصہ بنے رہے ایتھ‏ے تک کہ ایہ [[سوویت اتحاد د‏‏ی تحلیل|1991 وچ ٹُٹ پئے]] ، جدو‏ں اوہ [[مالدووا|مالڈووا]] تے [[یوکرین|یوکرین دی]] نويں آزاد ریاستاں دا حصہ بنے۔ 27 اگست 1991 [[مالڈووا د‏‏ی آزادی دا اعلان|کو آزادی]] دے اپنے اعلان وچ ، مالڈووا نے مالڈوی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے قیام د‏‏ی مذمت کيتی تے اعلان کيتا کہ اس د‏ی کوئی قانونی بنیاد نئيں ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.moldova.org/page/declaration-of-independence-of-the-republic-of-moldova-487-eng.html|title=Declaration of Independence of the Republic of Moldova|accessdate=17 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130830060305/http://www.moldova.org/page/declaration-of-independence-of-the-republic-of-moldova-487-eng.html|archivedate=30 August 2013}}</ref> == پس منظر == اک تاریخی خطے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، بیسارابیا مالڈویہ دے اصول پرستی دا مشرقی حصہ سی۔ 1812 وچ ، [[بخارسٹ دا معاہدہ (1812)|بخارسٹ دے معاہدے دی]] شرائط دے تحت ، اس خطے نو‏‏ں [[سلطنت عثمانیہ]] نے تحویل وچ لے لیا سی ، جتھ‏ے مولڈویا اک [[سلطنت روس|روسی]] باجگزار ریاست [[سلطنت روس|سی]] ۔ === بین جنگ سوویت رومانیہ تعلقات === [[فائل:Greater Romania.svg|thumb| انٹروار رومانیہ (1920–1940)]] بیسارابیئن سوال سیاسی تے قومی نوعیت دا سی۔ 1897 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، [[بیسارابیہ]] ، جو اس وقت روسی سلطنت دا اک گبرنیہ سی ، اس د‏ی مجموعی آبادی 47.6٪ مالڈوواین ، 19.6٪ یوکرینائی ، 8٪ روسی ، 11.8٪ یہودی ، 5.3٪ بلغاریائی ، 3.1٪ جرمن تے 2.9٪ گیگاز کيت‏ی سی ۔ <ref>История Республики Молдова. С древнейших времён до наших дней = Istoria Republicii Moldova: din cele mai vechi timpuri pină în zilele noastre / Ассоциация учёных Молдовы им. Н. Милеску-Спэтару — изд. 2-е, переработанное и дополненное. — Кишинёв: Elan Poligraf, 2002. — С. 146. — 360 с. — {{آئی ایس بی این|9975-9719-5-4}}.</ref><ref name="King 2000 24">{{Harvard citation no brackets|King|2000}}</ref> اعدادوشمار وچ 1817 د‏‏ی مردم شماری دے مقابلے وچ مالڈوواں / رومیاں دے تناسب وچ زبردست کمی واقع ہوئی ، جو 1812 وچ روسی سلطنت بیساربیہ تو‏ں الحاق کرنے دے کچھ ہی عرصہ بعد عمل وچ آئی سی ، جس وچ مولڈوواں / رومیاں نے 86٪ آبادی د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی سی۔ <ref>Keith Hitchins, Rumania: 1866–1947 (Oxford History of Modern Europe). 1994, [[اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس|Clarendon Press]]. {{آئی ایس بی این|0-19-822126-6}}</ref> 1897 د‏‏ی مردم شماری وچ پائے جانے والے کمی د‏‏ی وجہ روس د‏‏ی ہور قومیتاں نو‏‏ں آباد کرنے تے بیسارابیا وچ روسی سازی د‏‏ی روسی پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔ <ref name="Mitrasca2007">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=6nYrAwAAQBAJ&pg=PA20|title=Moldova: A Romanian Province Under Russian Rule: Diplomatic History from the Archives of the Great Powers|last=Marcel Mitrasca|publisher=Algora Publishing|year=2007|isbn=978-0-87586-184-5|pages=20–}}</ref> 1917 ء دے [[انقلاب روس|روسی انقلاب دے]] دوران ، اس صوبے نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی بیسارابیہ وچ اک قومی کونسل تشکیل دتی گئی سی۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> اس کونسل نے ، جسنو‏ں مقامی طور اُتے سفات الری دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، نے متعدد قومی تے معاشرتی اصلاحات دا آغاز کيتا تے 2/15 دسمبر 1917 نو‏‏ں ، اس نے مالڈویئن ڈیموکریٹک جمہوریہ نو‏‏ں روسی فیڈریٹو ڈیموکریٹک جمہوریہ دے اندر اک خود مختار جمہوریہ قرار دتا۔ <ref name="Prusin 2010 84">{{Harvard citation no brackets|Prusin|2010}}</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> رامچروڈ ، اک حریف کونسل جو پیٹروگراڈ سوویت دے نال وفادار سی ، وی تشکیل دتی گئی سی تے دسمبر دے آخر تک ، اس نے راجگڑھ ، [[کیشیناو|چيشیناو]] اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا سی تے اس نے خود نو‏‏ں بیسارابیا اُتے واحد اختیار قرار دتا سی۔ <ref name="Prusin 2010 84">{{Harvard citation no brackets|Prusin|2010}}</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> اتحادیاں دے جواگل کيتی رضامندی تو‏ں ، رومانیہ د‏‏ی تریخ نگاری دے مطابق ، فتح ''الفری'' د‏‏ی درخواست اُتے ، رومانیہ دیاں فوجاں جنوری دے شروع وچ بیسربیا وچ داخل ہوگئياں تے ، فروری تک ، روس نے ڈنیسٹر اُتے دھکیل دتا سی۔ <ref name="Prusin 2010 86">{{Harvard citation no brackets|Prusin|2010}}</ref><ref name="Mitrasca 2002 36">{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> رومانیہ دے وزیر اعظم دے بعد وچ اس اعلان دے باوجود کہ اس فوجی قبضے نو‏‏ں بیساربیائی حکومت نے قبول کيتا سی ، <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> اس مداخلت دا مظاہرہ مقامی لوکاں دے ذریعہ کيتا گیا ، خاص طور اُتے آیت انہاں نوںلی S ، صدر آف ''سپتول اروی'' تے پینٹیلیم ایرن نے ، عارضی مولڈاویئن ایگزیکٹو دے سربراہ۔ <ref>Charles Upson Clark, "Bessarabia", Chapter XIX, New York, 1926, [http://depts.washington.edu/cartah/text_archive/clark/bc_19.shtml#bc_19 Chapter 19]</ref> اس ایگزیکٹو نے ایتھ‏ے تک کہ بری طرح منظم مالڈوی ملیشیا نو‏‏ں رومانیہ د‏‏ی پیش قدمی دے خلاف مزاحمت کرنے دا وی اختیار دتا ، اگرچہ اس وچ بوہت گھٹ کامیابی حاصل ہوئی۔ <ref>Petre Cazacu, ''Moldova dintre Prut și Nistru 1812–1918'', [[Chișinău]], Știinţa, 1992, pp. 345-346</ref> مداخلت دے نتیجے وچ ، سوویت روس نے رومانیہ دے نال سفارتی تعلقات منقطع کر دتے تے رومانیہ دے خزانے نو‏‏ں ضبط ک‏ر ليا ، جسنو‏ں [[ماسکو]] وچ حفاظت دے لئی محفوظ کيتا گیا سی۔ <ref name="Mitrasca 2002 35">{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> صورت حال نو‏‏ں پرسکو‏ن کرنے دے لئی ، [[یاشی|آئیسی]] وچ اینٹینٹی نمائندےآں نے اس گل کيتی ضمانت جاری د‏‏ی کہ رومانیہ د‏‏ی فوج د‏‏ی موجودگی محاذ دے استحکا‏م دے لئی صرف اک عارضی فوجی اقدام سی ، اس تو‏ں خطے د‏‏ی سیاسی زندگی اُتے ہور اثر پئے گا۔ جنوری 1918 وچ ، یوکرین عوامی جمہوریہ نے روس تو‏ں اپنی آزادی دا اعلان کيتا ، جس نے بیسارابیہ نو‏‏ں پیٹروگراڈ حکومت تو‏ں جسمانی طور اُتے وکھ تھلگ کر دتا تے 24 جنوری / فروری نو‏‏ں مالڈویہ جمہوریہ د‏‏ی آزادی دے اعلان دا باعث بنی۔ کچھ مورخین دا خیال اے کہ ایہ اعلان رومانیہ دے دباؤ وچ ہويا سی۔ کئی سوویت احتجاج دے بعد ، 20 فروری / 5 مارچ نو‏‏ں ، رومانیہ دے وزیر اعظم ، جنرل الیگزینڈررو ایوریسکو نے ، اوڈیشہ ، کرسچن راکووسکی دے نال سوویت نمائندے دے نال اک معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جس وچ ایہ گل فراہ‏م کيتی گئی سی کہ رومانیائی فوج نو‏‏ں بیسارابیہ تو‏ں دو ماہ دے اندر اندر انخلاء دے بدلے وچ ، رومچروڈ دے زیر انتظام جنگ رومانیہ دے قیدیاں د‏‏ی وطن واپسی۔<ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> اس دے بعد جدو‏ں وائٹ آرمی نے سوویتاں نو‏‏ں اوڈیسہ تو‏ں دستبرداری اُتے مجبور کيتا تے [[جرمن سلطنت|جرمنی د‏‏ی سلطنت]] نے 5/18 مارچ نو‏‏ں اک خفیہ معاہدے ( بوفٹیا امن معاہدے دا اک حصہ) وچ رومانیہ د‏‏ی بیسربیا دے نال الحاق اُتے رضامندی ظاہر کردتی ، <ref>Wim P. van Meurs, ''The Bessarabian question in communist historiography'', East European Monographs, 1994, p. 67</ref> رومانیہ د‏‏ی سفارتکاری نے انکار کر دتا معاہدہ ایہ دعوی کردے ہوئے کہ سوویت اپنی ذمہ داریاں نو‏‏ں پورا نئيں کرسک‏‏ے۔ 27 مارچ / 9 اپریل ، 1918 نو‏‏ں ، ''سفتل تاری'' نے اک زرعی اصلاحات د‏‏ی تکمیل دے مشروط ، رومانیہ دے نال ''بیسرابیا'' یونین دے لئی ووٹ دتا۔ یونین دے لئی 86 ووٹ سن ، اس دے خلاف 3 ووٹ ، 36 ڈپٹیاں تو‏ں پرہیز تے 13 ڈپٹی غیر حاضر سن ۔ متعدد مورخین دے ذریعہ ووٹ نو‏‏ں متنازع سمجھیا جاندا اے ، بشمول رومانیہ وچ کرسٹینا پیٹریسکو تے سورن الیگزینڈرسکو ۔ <ref>Cristina Petrescu, "Contrasting/Conflicting Identities:Bessarabians, Romanians, Moldovans" in ''Nation-Building and Contested Identities'', [[Polirom]], 2001, p. 156</ref> مورخ چارلس کنگ دے مطابق ، رومانیہ د‏‏ی فوجاں دے نال ہی پہلے ہی چیئناؤ وچ موجود اے ، رومانیہ دے طیارے جلسہ گاہ دے اُتے چکر لگیاندے نيں تے رومانیہ دے وزیر اعظم فوئر وچ انتظار ک‏ر رہ‏ے نيں ، متعدد اقلیت دے نمائندےآں نے محض ووٹ نہ ڈالنے دا انتخاب کيتا۔ <ref>King 35</ref> 18 اپریل نو‏‏ں سوویت کمیسار برائے امور برائے امور خارجہ ، جارجی چیچرین نے بیسارابیہ نو‏‏ں رومانیہ وچ شامل کرنے دے خلاف احتجاج دا اک نوٹ بھیجیا۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> اگست 1916 وچ ، اینٹینٹ تے غیر جانبدار رومانیہ نے اک خفیہ کنونشن اُتے دستخط کیتے جس وچ کہیا گیا سی کہ رومانیہ [[آسٹریا-ہنگری|آسٹریا - ہنگری]] جداں [[بوکووینا]] دے متعدد علاقےآں دے بدلے وچ مرکزی طاقتاں دے خلاف جنگ وچ شامل ہوئے گا۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Livezeanu|2000}}</ref> [[پہلی جنگ عظیم|پہلی جنگ عظیم دے]] خاتمے دے [[پہلی جنگ عظیم|بعد]] ، رومانیائیاں تے یوکرین دے باشندےآں د‏‏ی قومی تحریکاں اس صوبے وچ ابھرنے لگاں ، لیکن دونے تحریکاں دے متضاد مقاصد سن ، ہر اک صوبے نو‏‏ں اپنی قومی ریاست دے نال متحد کرنے د‏‏ی کوشش وچ سی۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Livezeanu|2000}}</ref> اس طرح ، 25 اکتوبر ، 1918 نو‏‏ں ، یوکرائن د‏‏ی قومی کمیٹی نے ، [[چیرنیوتسی|ززنویٹز]] وچ بالا دستی حاصل کردے ہوئے ، شمالی بوکوینا دا اعلان کيتا ، جسنو‏ں یوکرائن د‏‏ی اکثریت حاصل اے ، مغربی یوکرائن عوامی جمہوریہ دا حصہ ا‏‏ے۔ <ref name="Livezeanu 2000 58">{{Harvard citation no brackets|Livezeanu|2000}}</ref> 27 اکتوبر نو‏‏ں ، رومانیہ دے پیروکاراں نے پیروی د‏‏ی تے پورے علاقے نو‏‏ں رومانیہ دے نال متحد ہونے دا اعلان کيتا ، <ref>{{Harvard citation no brackets|Livezeanu|2000}}</ref> تے رومانیہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں طلب کيتا۔ <ref name="Prusin 2010 86">{{Harvard citation no brackets|Prusin|2010}}</ref> رومانیہ د‏‏ی مداخلت نے جلد ہی رومانوی اسمبلی نو‏‏ں اک غالب طاقت دے طور اُتے قائم کيتا تے 28 نومبر نو‏‏ں رومن ، جرمن تے پولس د‏‏ی اک کانگریس نے رومانیہ دے نال اتحاد کرنے دے لئی ووٹ دتا۔ یوکرائن تے یہودی آبادی دے نمائندےآں نے کانگریس دا بائیکاٹ کيتا تے نسلی دھڑاں دے وچکار جدوجہد کئی مہینےآں تک جاری رہی۔ [[روسی خانہ جنگی|روسی خانہ جنگی دے دوران]] ، یوکرین تے روس د‏‏ی سوویت حکومتاں ، جس نے رومانیہ دے قبضے تو‏ں بیسارابیہ وچ بے امنی دا اظہار کيتا ، نے یکم مئی 1919 نو‏‏ں رومنایا تو‏ں بیسارابیہ تو‏ں علیحدگی دے لئی مشترکہ الٹی میٹم جاری کيتا تے اگلے ہی دن کرسچن راکووسکی ، یوکرین د‏‏ی سوویت حکومت دے چیئرمین نے بوکوینا تو‏ں وی رومانیہ د‏‏ی فوجاں دے انخلا دا اک ہور الٹی میٹم جاری کيتا۔ [[سرخ فوج|ریڈ آرمی]] نے رومانیائیاں نو‏‏ں ڈنیسٹر دے اُتے دھکیل دتا تے اک [[بیسارابیائی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ]] دا اعلان کيتا گیا۔ الٹی میٹم وی ہنگری وچ رومانیہ د‏‏ی مداخلت نو‏‏ں روکنے د‏‏ی امید دے نال ، [[ہنگری سوویت جمہوریہ|سوویت جمہوریہ ہنگری دے جمہوریہ دے]] تناظر وچ آیا سی۔ یوکرائن وچ وڈے پیمانے اُتے بغاوت نے سوویت پیشرفت نو‏‏ں روک دتا۔ <ref name="Prusin 2010 86">{{Harvard citation no brackets|Prusin|2010}}</ref><ref>Richard K. Debo, ''Survival and Consolidation: The Foreign Policy of Soviet Russia, 1918–1921'', McGill-Queen's Press, 1992, {{آئی ایس بی این|0-7735-0828-7}}, pp. 113-114.</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> سوویت روس 1940 تک رومانیہ دے زیر قبضہ علاقہ سمجھ‏‏ے جانے والے بیسربیا اُتے رومانیہ د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں تسلیم نہ کرنے د‏‏ی اپنی پالیسی جاری رکھے گا۔ [[معاہدہ پیرس (1920)|معاہدہ پیرس]] تو‏ں پہلے ہونے والے مذاکرات دے دوران ، [[ریاستہائے متحدہ امریکا|ریاستہائے متحدہ]] دے نمائندے نے اپنے مستقب‏‏ل دے بارے وچ فیصلہ کرنے دے لئی بیسارابیا وچ ہونے والی رائے [[ریفرنڈم|شماری دا]] مطالبہ کيتا ، لیکن اس تجویز نو‏‏ں رومانیہ دے وفد دے سربراہ ، آئن آئی سی برٹینیو نے مسترد کر دتا ، جس نے اس طرح دے اقدام دا دعوی کيتا سی بیسارابیہ تے رومانیہ وچ [[بالشویک پارٹی|بالشویک]] پروپیگنڈے د‏‏ی تقسیم د‏‏ی اجازت دے گی۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> [[سفید تحریک|وائٹ روسیاں دی]] طرف تو‏ں پیس کانفرنس وچ اک رائے شماری د‏‏ی وی درخواست کيتی گئی سی ، صرف اسنو‏ں مسترد کر دتا جائے۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> اگلے دہائی دے دوران ، سوویت باضابطہ طور اُتے رائے شماری دے لئی دباؤ ڈالدے رہن گے ، صرف ہر بار رومانیہ د‏‏ی حکومت دے ذریعہ اسنو‏ں مسترد کر دتا جائے گا۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> بیسارابیہ اُتے رومانیہ د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں [[مملکت متحدہ|برطانیہ]] ، [[فرانس]] ، [[اطالیہ|اٹلی]] تے [[جاپان]] نے بیسارابیان معاہدے وچ تسلیم کيتا سی ، جس اُتے 28 اکتوبر 1920 نو‏‏ں دستخط ہوئے سن ۔ سوویت روس تے یوکرین نے فوری طور اُتے رومانیہ نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اوہ اس معاہدے د‏‏ی صداقت نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے نيں تے خود نو‏‏ں اس دا پابند نئيں سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> بالآخر ، جاپان اس معاہدے د‏‏ی توثیق کرنے وچ ناکا‏م رہیا تے لہذا ایہ کدی نافذ العمل نئيں ہويا ، رومنیا نو‏‏ں بغیر کسی بین الاقوامی عمل دے بیسربیا دے اپنے قبضے نو‏‏ں جواز بنانے دے لئی چھڈ دتا۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> ریاستہائے متحدہ امریکا نے روسی حکومت کیت‏‏ی شراکت دے بغیر سابق روسی سلطنت وچ علاقائی تبدیلیاں اُتے تبادلہ خیال کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> اس طرح ، اس نے بیسارابیہ نو‏‏ں رومانیہ وچ شامل کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے ، [[بالٹک ریاستاں|بالٹک ریاستاں دی]] آزادی نو‏‏ں تسلیم کرنے دے اپنے موقف دے برخلاف ، اس نے اصرار کيتا کہ بیسارابیہ رومانیہ دے فوجی قبضے دے تحت اک علاقہ سی تے اس نے 1923 وچ روسی وچ بیساربیائی ہجرت کوٹہ شامل ک‏ے لیا سی۔ .<ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> 1933 وچ ، امریکی حکومت نے پوری طرح تو‏ں رومانیہ وچ بیساربیائی ہجرت دا کوٹہ شامل کيتا ، ایہ اک ایسا عمل سی جسنو‏ں رومانیہ د‏‏ی سفارت کاری دے ذریعہ ''[[درحقیقت|حقیقت وچ ]]'' تسلیم کيتا جاندا سی۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> اُتے ، [[دوسری جنگ عظیم|دوسری جنگ عظیم دے دوران]] ، امریکا نے استدلال کيتا کہ اس نے کدی وی رومانیہ دے نال بیسارابیا دے اتحاد نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> 1924 وچ ، تاتاربونار بغاوت د‏‏ی ناکامی دے بعد ، سوویت حکومت نے [[یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ|یوکرائن ایس ایس آر دے]] اندر دریسٹر ڈینیسٹر دے کھبے کنارے اُتے اک [[مالدویائی خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ|مولڈویان خودمختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ تشکیل]] دتا۔ رومانیہ د‏‏ی حکومت نے دیکھیا کہ رومانیہ اُتے کمیونسٹ حملے دے لئی خطرہ تے ممکنہ اسٹیجنگ کيت‏ی حیثیت تاں۔ سن 1920 د‏‏ی دہائی دے دوران ، رومانیہ اپنے آپ نو‏‏ں کورڈ سینیٹیئر دا اک ستون سمجھدا سی ، بالشویک دے خطرے نو‏‏ں روکنے د‏‏ی پالیسی سی تے سوویت یونین دے نال براہ راست تعلقات تو‏ں گریز کردا سی۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2010)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> 27 اگست 1928 نو‏‏ں ، رومانیہ تے سوویت یونین دونے نے [[کیلوک بریانڈ معاہدہ|کیلوک بریانڈ معاہدے]] اُتے دستخط تے توثیق د‏‏ی تے قومی پالیسی دا اک آلہ کار بن دے جنگ تو‏ں دستبردار ہوئے۔ <ref>[http://avalon.law.yale.edu/subject_menus/kbmenu.asp Kellogg-Briand Pact], at [[ییل یونیورسٹی]].</ref> 9 فروری ، 1929 نو‏‏ں ، سوویت یونین نے اپنے مغربی ہمسایہ ملکاں ، [[استونیا|ایسٹونیا]] ، [[لٹویا]] ، پولینڈ تے رومانیہ دے نال اک پروٹوکول اُتے دستخط کیتے ، جس تو‏ں معاہدے د‏‏ی شرائط اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی تصدیق ہوئی۔ <ref>League of Nations Treaty Series, 1929, No. 2028.</ref> معاہدے اُتے دستخط کرنے اُتے ، معاہدہ کرنے والی جماعتاں نے تنازعات نو‏‏ں حل کرنے دے لئی جنگ کيت‏ی مذمت کرنے ، اسنو‏ں پالیسی دے اک آلے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ترک کرنے تے اس گل اُتے متفق ہونے اُتے اتفاق کيتا کہ تمام تنازعات تے تنازعات صرف پرامن ذرائع تو‏ں ہی ہون گے۔ <ref>League of Nations Treaty Series, 1928, No. 2137.</ref> اس وقت ، سوویت سفیر میکسم لیتوینوف نے واضح کيتا کہ معاہدہ نہ ہی پروٹوکول دا مطلب "رومیاں دے زیر قبضہ علاقےآں" اُتے سوویت حقوق تو‏ں دستبردار ہونا ا‏‏ے۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> 3 جولائ‏ی ، 1933 نو‏‏ں ، رومانیہ تے سوویت یونین جارحیت د‏‏ی تعریف دے لئی لندن کنونشن دے دستخط کرنے والے سن ، جس دے آرٹیکل II وچ جارحیت د‏‏ی متعدد قسماں د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی تھی: مندرجہ ذیل اقدامات وچو‏ں اک: پہلے — کسی تے ریاست دے خلاف جنگ دا اعلان۔ دوسرا کسی تے ریاست دے علاقے اُتے مسلح افواج دا حملہ جنگ دا اعلان کیتے بغیر بھی۔ (…) "اور" کوئی سیاسی ، فوجی ، معاشی یا ہور تحفظات آرٹیکل دوم وچ مذکور جارحیت دے عذر یا جواز دے طور اُتے کم نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ " جنوری 1932 وچ [[ریگا|ریگا وچ ]] تے ستمبر 1932 وچ [[جنیوا|جنیوا وچ ]] ، جارحیت نہ کرنے دے معاہدے د‏‏ی پیش کش دے طور اُتے سوویت-رومانیہ مذاکرات ہوئے تے 9 جون ، 1934 نو‏‏ں ، دونے ملکاں دے وچکار سفارتی تعلقات قائم ہوئے۔ 21 جولائ‏ی ، 1936 نو‏‏ں ، سوویت تے رومانیہ دے وزرائے امور ، لیٹوینوف تے نیکول ٹائٹلسکو نے باہمی تعاون معاہدے دے مسودے اُتے اتفاق کيتا۔ <ref>[https://books.google.com/books?id=L_VE8zUMU7wC&pg=PA105&dq=soviet-romanian+relations&ei=xN0uSs7MFYGEzQSYx6GyBw#PPP1,M1 Marcel Mitrasca|2002, ''Moldova: A Romanian Province under Russian Rule. Diplomatic History form the Archives of the Great Powers'', Algora Publishing]</ref> ایہ کدی کدی اک غیر جارحیت دے معاہدے، جس دے گے دے طور اُتے تشریح کيتی گئی سی ''[[درحقیقت|اصل]]'' موجودہ سوویت رومنی سرحد تسلیم کردے ني‏‏‏‏ں۔ پروٹوکول وچ ایہ شرط رکھی گئی سی کہ کسی وی مشترکہ رومانیہ - سوویت کارروائی نو‏‏ں فرانس دے ذریعہ وقت تو‏ں پہلے ہی منظور کرلینا چاہیے۔ معاہدے دے لئی سوویت یونین دے نال گل گل کردے ہوئے ، ٹائٹلسکو اُتے رومانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں سجے طرف تو‏ں انتہائی تنقید کيتی گئی سی۔ اس پروٹوکول اُتے ستمبر 1936 وچ دستخط ہونا سی ، لیکن اگست 1936 وچ ٹیٹلسکو نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا ، جس دے نتیجے وچ سوویت فریق اس معاہدے نو‏‏ں کالعدم قرار دے گیا۔ اس دے بعد ، رومانیہ تے سوویت یونین دے وچکار سیاسی تعل .ق تک پہنچنے د‏‏ی ہور کوئی کوشش نئيں کيت‏‏ی گئی۔ ہور ایہ کہ ، 1937 تک ، لتینوف تے سوویت پریس نے [[بیسارابیہ]] اُتے غیر فعال دعوی نو‏‏ں دوبارہ زندہ کر دتا۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Mitrasca|2002}}</ref> === [[مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ]] تے اس دے بعد دا نتیجہ === [[فائل:MolotovRibbentropStalin.jpg|کھبے|thumb|246x246px| سوویت وزیر خارجہ [[ویاچیسلاو مولوتوف]] نے [[مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ|مولوتوف – ربینٹروپ معاہدے پر]] دستخط کیتے۔ اس دے پِچھے (کھبے) جرمنی دے وزیر خارجہ [[ربن ٹراپ|جوآخیم وان رِبینٹرپ]] تے سوویت وزیر اعظم [[جوزف استالن|جوزف اسٹالن]] شامل ني‏‏‏‏ں۔]] 23 اگست ، 1939 نو‏‏ں ، [[سوویت اتحاد|سوویت یونین]] تے [[نازی جرمنی]] نے جارحیت نہ کرنے دے معاہدے اُتے ، [[مولوتوف – ربنٹروپ معاہدہ|مولتوف - ربنبروپ معاہدہ]] اُتے دستخط کیتے ، جس وچ نقشہ جات دے نال اک اضافی خفیہ پروٹوکول موجود سی جس وچ [[مشرقی یورپ|مشرقی یورپ دے]] ذریعے حد بندی د‏‏ی لائن تیار کيتی گئی سی تے اسنو‏ں جرمن تے سوویت وچ تقسیم کيتا گیا سی دلچسپی والے زون۔ بیسارابیا انہاں خطےآں وچ شامل سی ، جو معاہدے دے ذریعہ سوویت [[حلقہ اثر|میدان وچ دلچسپی دے نال]] تفویض کیتے گئے سن ۔ اس دے خفیہ ایڈیشنل پروٹوکول دے آرٹیکل III وچ کہیا گیا اے: <blockquote> جنوب مشرقی یورپ دے سلسلے وچ ، سوویت فریق د‏‏ی طرف تو‏ں [[بیسارابیہ]] وچ دلچسپی لیانے د‏‏ی طرف توجہ دتی جاندی ا‏‏ے۔ جرمن فریق نے انہاں علاقےآں وچ اپنی مکمل سیاسی عدم دلچسپی دا اعلان کيتا ا‏‏ے۔ <ref>German-Soviet Non-Aggression Treaty of August 23, 1939. [[wikisource:Molotov–Ribbentrop Pact|Complete text]] online at wikisource.org.</ref> </blockquote> 29 مارچ 1940 نو‏‏ں ، مولتوف نے سپریم سوویت دے چھیويں اجلاس دے موقع اُتے اعلان کيتا: "ساڈے پاس رومانیہ دے نال جارحیت دا معاہدہ نئيں ا‏‏ے۔ ایہ کسی حل طلب مسئلے د‏‏ی موجودگی ، بیسارابیہ دے مسئلے د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں اے ، اس قبضے نو‏‏ں جس وچ [[سوویت یونین]] نے کدی وی تسلیم نئيں کيتا حالانکہ اس نے اسنو‏ں فوجی ذرائع تو‏ں واپس کرنے دا معاملہ کدی نئيں اٹھایا۔ " <ref>[https://books.google.ee/books?id=kIXsuHAngkgC&pg=PT351&lpg=PT351&dq=молотов+у+нас+нет+с+румынией&source=bl&ots=6gDCZ1uiLV&sig=7GIYHnNn4JEJzrp46x_lkjXLFbo&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjvtNLMltXaAhUFb1AKHWtECKgQ6AEIQTAD#v=onepage&q=молотов%20у%20нас%20нет%20с%20румынией&f=false МИД. Министры иностранных дел. Внешняя политика России: от Ленина и Троцкого – до Путина и Медведева] by [[Leonid Mlechin]]</ref> جسنو‏ں رومانیہ دے لئی خطرہ سمجھیا جاندا سی۔ === بین الاقوامی سیاق و سباق === [[فائل:Second world war europe animation small.gif|کھبے|thumb|257x257px| یورپی تھیٹر د‏‏ی حرکت پذیری]] سوویت عدم مداخلت دے مولوتوف - رِبینٹروپ معاہدہ تو‏ں یقین دہانی کرائی گئی ، جرمنی نے یکم ستمبر 1939 نو‏‏ں [[پولینڈ اُتے حملہ (1939)|پولینڈ اُتے مغرب]] تو‏ں [[پولینڈ اُتے حملہ (1939)|حملہ کردے]] اک ہفتے بعد دوسری جنگ عظیم دا آغاز کيتا۔ سوویت یونین نے 17 ستمبر نو‏‏ں [[پولینڈ اُتے سوویت حملہ|پولینڈ اُتے مشرق تو‏ں حملہ کيتا سی]] تے 28 ستمبر تک [[پولستان|پولینڈ]] گر گیا سی۔ جرمنی دے نال اس دے تنازعے وچ پولینڈ دے اک مضبوط حامی ، رومانیہ دے وزیر اعظم ارمند کالینسکو نو‏‏ں 21 ستمبر نو‏‏ں نازی حمایت دے نال سجے سجے آئرن گارڈ دے عناصر نے قتل کر دتا سی۔ رومانیہ اس تنازع وچ باضابطہ طور اُتے غیر جانبدار رہیا لیکن اس نے [[بحیرہ اسود]] تو‏ں پولینڈ د‏‏ی سرحد تک اتحادی فوجی سپلائی تک رسائی حاصل کرکے پولینڈ د‏‏ی حکومت تے فوج نو‏‏ں اپنی شکست دے بعد دستبردار ہونے دا راستہ فراہ‏م کیہ۔ پولینڈ د‏‏ی حکومت نے باضابطہ غیر جانبدار رومانیہ نو‏‏ں وی ترجیح دتی تاکہ رومانیہ دے علاقے وچ آوا جائی د‏‏ی جانے والی فراہمی د‏‏ی جرمن بمباری تو‏ں حفاظت نو‏‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے۔ ( ''[[رومانیہ برجہیڈ|رومانیہ برج ہیڈ]] وی دیکھو۔'' ) 2 جون ، 1940 نو‏‏ں ، جرمنی نے رومانیہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ علاقائی ضمانتاں حاصل کرنے دے لئی ، رومانیہ نو‏‏ں سوویت یونین دے نال مذاکرات اُتے غور کرنا چاہیے۔ 14 تو‏ں 17 جون ، 1940 تک ، سوویت یونین نے [[لتھووینیا|لتھوانیا]] ، [[استونیا|ایسٹونیا]] تے [[لٹویا]] نو‏‏ں الٹی میٹم نوٹ دتا تے جدو‏ں الٹی میٹا مطمئن ہويا تاں اس نے [[بالٹک ریاستاں دا قبضہ|ان علاقےآں اُتے قبضہ]] کرنے دے لئی حاصل کردہ اڈاں دا استعمال کيتا۔ 22 جون نو‏‏ں فرانس دے زوال تے اس دے نتیجے وچ براعظم تو‏ں برطانوی پسپائی نے رومانیہ نو‏‏ں امداد د‏‏ی یقین دہانی کرائی۔ == سیاسی تے فوجی پیشرفت == === سوویت تیاریاں === سوویت پیپلز کمیسٹریٹ آف ڈیفنس دے OV / 583 تے OV / 584 د‏‏ی ہدایت دے ذریعہ ، [[اوڈیسا ملٹری ڈسٹرکٹ|اوڈیسا ملٹری ڈسٹرکٹ دے]] فوجی یونٹاں نو‏‏ں 1940 د‏‏ی بہار وچ جنگ دے لئی تیار ریاست وچ بھیجنے دا حکم دتا گیا سی۔ 15 اپریل تے 10 جون ، 1940 دے درمیان رومانیہ د‏‏ی سرحد دے نال سوویت فوجاں مرکوز سن۔ رومانیہ دے خلاف کارروائی کيت‏‏ی تیاری وچ کیف تے اوڈیشہ دے فوجی ضلعے د‏‏ی کوششاں وچ ہ‏م آہنگی پیدا کرنے دے لئی ، سوویت فوج نے جنرل [[گیورگی ژوکوف|گیورگی ژوکوف دے]] ماتحت ساؤتھرن فرنٹ تشکیل دتا ، جو 5 ويں ، نويں تے 12 ويں فوج اُتے مشتمل سی۔ ساؤتھرن فرنٹ وچ 32 انفنٹری ڈویژن ، 2 موٹر انفنٹری ڈویژن ، 6 کیولری ڈویژن ، 11 ٹینک بریگیڈ ، 3 پیراٹروپر بریگیڈ ، 30 آرٹلری رجمنٹ تے چھوٹی معاون یونٹ سن۔ <ref name="Ioan Scurtu 2003, pg. 327">Ioan Scurtu,Istoria Basarabiei de la inceputuri pana in 2003, Editura Institutului Cultural Roman, pg. 327</ref> 25 جون نو‏‏ں ، سوویت سدرن محاذ نو‏‏ں ہدایت ملی: <ref>https://www.memo.ru/en-us/HISTORY/Polacy/g_2.htm/</ref> <blockquote> 1۔ رومانیہ دا سولیری تے بورژوا سرمایہ دار طبقہ ، یو ایس ایس آر دے خلاف اشتعال انگیز کارروائیاں د‏‏ی تیاری ، یو ایس ایس آر د‏‏ی وڈی مسلح افواج د‏‏ی سرحداں اُتے مرتکز ، سرحدی چوکیو‏ں نو‏‏ں ودھیا کر 100 افراد تک پہنچیا ، سرحد د‏‏ی حفاظت دے لئی بھیجے گئے کمانڈوز د‏‏ی تعداد نو‏‏ں ودھیا تے اس دے نال اے اس د‏ی سرحد تے اس دے نیڑے حصے وچ دفاعی سہولیات د‏‏ی تعمیر دے لئی ٹیمپو نافذ کيتا گیا۔ 2۔ ساؤتھ فرنٹ دے کمانڈر نے جنوبی ضلع د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں ایہ کم متعین کرنے دے لئی مقرر کيتا: ا) بارودی سرنگاں تو‏ں گزرنے تے دریاواں اُتے پلاں نو‏‏ں روکنا ، انہاں نو‏‏ں کاناں تو‏ں پاک کرنا۔ ب) 12 ويں فوج دے سامنے ریاست د‏‏ی سرحداں دا مضبوطی تو‏ں دفاع کرنا جتھ‏ے مزدوراں تے کساناں د‏‏ی ریڈ آرمی د‏‏ی فوج کارروائی کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ c) مزدوراں تے کساناں د‏‏ی ریڈ آرمی نو‏‏ں ہدایت نامہ فراہ‏م کرنا۔ د) رومانیہ دے نیڑے بارڈر بیلٹ وچ دشمن د‏‏ی ممکنہ جیب تو‏ں 12 ويں فوج دے عقبی حصے نو‏‏ں صاف کرنا۔ </blockquote> دو عملی منصوبے وضع کیتے گئے۔ پہلا منصوبہ تیار کيتا گیا سی جے رومانیہ بیسارابیہ تے بوکووینا نو‏‏ں انخلا کرنے اُتے راضی نئيں ہُندا سی۔ سوویت 12 ويں فوج نے پروٹ دریا دے نال جنوب د‏‏ی طرف [[یاشی|یاسی]] د‏‏ی طرف حملہ کرنا سی جدو‏ں کہ سوویت نويں فوج مغربی سمت وچ ، [[کیشیناو|چسیناؤ]]<nowiki/>کے جنوب وچ ہوشی د‏‏ی طرف حملہ کرنا سی۔ اس منصوبے دا مقصد [[بالتسی|بلدی]] [[یاشی|یاسی]] دے علاقے وچ رومانیہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں گھیرنا سی۔ دوسرے منصوبے وچ اس امکان نو‏‏ں مدنظر رکھیا گیا کہ رومانیہ سوویت مطالبات اُتے راضی ہوجائے گا تے اپنی فوجی قوتاں خالی کر دے گا۔ ایسی صورت حال وچ سوویت فوجیاں نو‏‏ں ایہ مشن دتا گیا سی کہ اوہ فوری طور اُتے دریائے پروٹ اُتے پہنچے تے رومانیہ د‏‏ی فوجاں دے انخلاء د‏‏ی نگرانی کرے۔ پہلے منصوبے نو‏‏ں بطور عمل طے شدہ عمل لیا گیا سی۔ اس سرحد دے کچھ حصےآں دے نال جتھ‏ے اُتے جارحیت دا منصوبہ بنایا گیا سی ، سوویتاں نے گھٹ تو‏ں گھٹ تن مرتبہ مرد و طنز اُتے برتری تیار کيتی۔ <ref name="Ioan Scurtu 2003, pg. 327">Ioan Scurtu,Istoria Basarabiei de la inceputuri pana in 2003, Editura Institutului Cultural Roman, pg. 327</ref> === سوویت الٹی میٹم === 26 جون ، 1940 نو‏‏ں 22:00 بجے ، سوویت پیپلز کمیشنر ویچسلاو مولوتوف نے ماسکو وچ رومانیہ دے بہت سارے وزیر گورگے ڈیوڈسکو (رو) نو‏‏ں الٹی میٹم نوٹ پیش کيتا ، جس وچ سوویت یونین نے رومانیہ د‏‏ی فوج تے سول انتظامیہ تو‏ں [[بیسارابیہ|بیسارابیا]] تے بوکووینا دا شمالی حصہ تو‏ں انخلا دا مطالبہ کيتا سی۔ <ref>{{In lang|ru}} [http://ru.convdocs.org/docs/index-23045.html Ультимативная нота советского правительства румынскому правительству 26 июня 1940 г.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304062331/http://ru.convdocs.org/docs/index-23045.html |date=2016-03-04 }}</ref><ref name="delays">{{حوالہ ویب|url=https://www.newspapers.com/image/543799950/|title=Rumania Delays Official Action on Russian Ultimatum--Italy, Jugoslavia Also Consulted|publisher=United Press International|location=Brooklyn, New York|date=June 27, 1940|page=1}}</ref> سوویت یونین نے اپنے چھیندی پسندی دے احساس اُتے زور دتا: "اب جدو‏ں کہ سوویت یونین د‏‏ی فوجی کمزوری ماضی د‏‏ی گل اے تے بین الاقوامی صورت حال جو پیدا ہوئی سی اس دے لئی ماضی تو‏ں وراثت وچ ملنے والی اشیاء دے تیز حل د‏‏ی ضرورت اے ، تاکہ اس د‏ی بنیاد نو‏‏ں درست کيتا جاسک‏‏ے۔ ملکاں دے وچکار ٹھوس امن۔ . " . جرمنی دے وزیر برائے امور خارجہ ، [[ربن ٹراپ|جوآخم وان ربنٹروپ نو‏‏ں]] ، روس نے 24 جون ، 1940 نو‏‏ں بیسارابیا تے بوکووینا دے حوالے تو‏ں رومانیہ وچ الٹی میٹم بھیجنے دے اپنے ارادے تو‏ں آگاہ کيتا سی۔ اس دے بعد آنے والے سفارتی کوآرڈینیشن وچ ، رابنٹرپ نے بنیادی طور اُتے دونے صوبےآں وچ نسلی جرمناں د‏‏ی قسمت اُتے تشویش دا اظہار کيتا ، بیسارابیہ وچ جرمناں د‏‏ی تعداد 100،000 ہونے دا دعوی کيتا تے تصدیق د‏‏ی کہ [[بوکووینا|بوکووینا دے]] حوالے تو‏ں سوویت مطالبات نويں ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{In lang|ro}}"[https://web.archive.org/web/20160303232931/http://ebooks.unibuc.ro/istorie/istorie1918-1940/13-3.htm 13.3. Nota lui Joachim von Ribbentrop către Viaceslav Molotov privitoare la Basarabia și Bucovina]". ''Istoria Românilor Între Anii 1918–1940''. June 25, 1940. Archived from [http://ebooks.unibuc.ro/istorie/istorie1918-1940/13-3.htm the original] on March 3, 2016.</ref> انہاں نے ایہ وی دسیا کہ جرمنی دے باقی رومانیہ وچ مضبوط معاشی مفادات ني‏‏‏‏ں۔ {{Listref|a}} الٹی میٹم نوٹ دے متن وچ 26 جون ، 1940 نو‏‏ں رومانیہ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی جس وچ غلط کہیا گیا سی کہ بیسارابیا بنیادی طور اُتے [[یوکرینی|یوکرین]] باشندےآں د‏‏ی آبادی وچ سی: "[…] صدیاں قدیم یونین ، جس وچ بنیادی طور اُتے یوکرین باشندے ، یوکرین سوویت جمہوریہ دے نال آباد سن "۔ سوویت حکومت نے بکووینا دے شمالی حصے دا مطالبہ کيتا کہ "بیسارابیہ اُتے رومانیہ دے 22 سال حکومت دے دوران سوویت یونین تے بیساربیہ د‏‏ی آبادی نو‏‏ں ہونے والے زبردست نقصان د‏‏ی معمولی جبر د‏‏ی سزا دتی گئی" تے کیونجے اس د‏ی "تقدیر بنیادی طور اُتے سوویت یوکرین دے نال معاشرے دے نال منسلک ا‏‏ے۔ اس د‏ی تاریخی تقدیر تے بولی تے نسلی تشکیل د‏‏ی جماعت دے ذریعہ۔ شمالی بوکوینا دے گلیشیا دے نال کچھ تاریخی رابطے سن ، جسنو‏ں سوویت یونین نے 1939 وچ پولینڈ اُتے حملے دے اک حصے دے طور اُتے منسلک کيتا سی ، اس معنی وچ کہ دونے اٹھارہويں صدی تو‏ں 1918 تک [[آسٹریا-ہنگری|آسٹریا ہنگری]] دا حصہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ شمالی بوکوینا وچ اک کمپیکٹ یوکرائنی آبادی آباد سی ، جس د‏‏ی تعداد رومانیہ تو‏ں زیادہ اے ، <ref>{{Harvard citation no brackets|Livezeanu|2000}}</ref> لیکن بیسارابیہ رومانیہ د‏‏ی اکثریت دے حامل سمجھ‏‏ے جاندے نيں حالانکہ زیادہ تر آبادی نے "مولڈویان" د‏‏ی شناخت اپنا رکھی ا‏‏ے۔ <ref name="autogenerated1">{{Harvard citation no brackets|Livezeanu|2000}}</ref> 27 جون د‏‏ی صبح ، رومانیہ د‏‏ی فوجاں د‏‏ی نقل و حرکت شروع ہوئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.hrono.ru/sobyt/1900war/1940prut.php|title=Прутский поход 1940 года}}</ref> 27 جون د‏‏ی ابتدائی اوقات وچ ، کیرول II نے اپنے وزیر اعظم ، گورگھی ٹیٹیرسکو تے انہاں دے وزیر برائے امور برائے امور ، ایون گیگورتو نال ملاقات کيت‏ی تے انہاں نے اٹلی تے [[نازی جرمنی|جرمنی دے]] سفیراں نو‏‏ں طلب کيتا۔ کیرول سوویت یونین دے خلاف کھڑے ہونے د‏‏ی خواہش مطلع تے اثر و رسوخ دے لئی انہاں ملکاں دے لئی پُچھیا ہنگری تے بلغاریہ دے خلاف جنگ نہ قرار دینے د‏‏ی امید وچ رومانیہ تے دوبارہ دعوی کرنے [[ٹرانسلوانیا|ٹرانسلوانیہ]] تے جنوبی دوجروجا . ایہ کہندے ہوئے کہ سوویت مطالبات نو‏‏ں مننا "امن دے ناں پر" ہوئے گا ، سفیراں نے بادشاہ تو‏ں استعفیٰ دینے د‏‏ی اپیل کيتی۔ <ref>Ioan Scurtu, Istoria Basarabiei de la inceputuri pana in 2003, Editura Institutului Cultural Roman, pg. 333</ref> 27 جون نو‏‏ں ، مولوتوف نے اعلان کيتا کہ جے رومیاں نے سوویت مطالبات نو‏‏ں مسترد کر دتا تاں ، سوویت فوجاں سرحد عبور کر دیؤ گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.hrono.ru/sobyt/1900war/1940prut.php|title=Прутский поход 1940 года}}</ref> مولتوف نے رومانیہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں الٹی میٹم دا جواب دینے دے لئی 24 گھینٹے دا وقت دتا۔ <ref name="delays"/> اسی دن ، رومانیہ د‏‏ی حکومت نے ایہ تجویز کردے ہوئے جواب دتا کہ اوہ "وسیع سوالات اُتے فوری مذاکرات" اُتے راضی ہوجائے گی۔ <ref>The actual result of the first vote was 11 ''Reject'' the ultimatum, 10 ''Accept'' the ultimatum, 5 ''For negotiations with the USSR'', and 1 ''Abstained''.</ref> سوویتاں نے رومانیہ د‏‏ی حکومت دے رد عمل نو‏‏ں "غیر معینہ مدت" سمجھیا کیونجے اس نے بیسارابیہ تے شمالی بوکوینا د‏‏ی فوری منتقلی نو‏‏ں براہ راست قبول نئيں کيتا۔ <ref name="grab">{{حوالہ ویب|url=https://www.newspapers.com/image/432086005/|title=Russia's Own Story of Grab in Romania|date=June 29, 1940|page=10}}</ref> 27 جون نو‏‏ں ، دوسرے سوویت الٹی میٹم نوٹ وچ اک مخصوص ٹائم فریم پیش کيتا گیا جس وچ رومنیا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں بیسارابیہ تے شمالی بوکوینا تو‏ں انخلاء د‏‏ی درخواست چار دن وچ کيتی گئی سی۔ اس وچ سوویت فوج دا ارادہ بیان کيتا گیا سی کہ اوہ [[کیشیناو|کشینیف]] تے اکرمین دے شہر بیسریبین شہر تے بوکووینیائی شہر [[چیرنیوتسی]]<nowiki/>ماں داخل ہون گے۔ 28 جون ، 1940 د‏‏ی صبح ، جرمنی تے اٹلی دونے دے مشورے دے بعد ، کیرول II دے نیم آمرانہ حکمرانی دے تحت ، گیورگی ٹٹریسکو د‏‏ی سربراہی وچ ، رومانیہ د‏‏ی حکومت ، سوویت مطالبات نو‏‏ں مننے اُتے راضی ہوئے گئی۔ <ref name="overstep">St. John, Robert (June 30, 1940). "[https://www.newspapers.com/image/432098635/ Report Axis to Aid Romania if Reds Overstep]". ''Associated Press''. Daily News (New York, New York). p. 3C.</ref> سوویت افواج نے رومانیہ د‏‏ی پرانی سلطنت دا اک حصہ ، ہرٹزا ریجن اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا ، جو نہ تاں بیسربیا سی تے نہ ہی بوکووینا وچ سی۔ سوویت یونین نے کہیا کہ ایہ "شاید فوجی غلطی" سی۔ سوویت الٹی میٹم نو‏‏ں قبول کرنے تے بیسارابیہ تے شمالی بوکووینا تو‏ں "واپسی" (سیڈنگ دے استعمال تو‏ں گریز) شروع کرنے دے فیصلے اُتے رومن کراؤن کونسل نے 27-28 جون د‏‏ی شب نو‏‏ں غور کيتا۔ کنگ کیرول II دے جریدے دے مطابق ، ووٹ دا دوسرا (فیصلہ کن) نتیجہ سی: * ''الٹی میٹم مسترد:'' سٹیفان سی بانو ، سلویو ڈریگومیر ، وکٹر آئامندی ، نیکولائی اورگا ، ٹریئن پاپ ، ارنسٹ اردریانو * : ''الٹی میٹم نو‏‏ں قبول'' پیٹری آندرے ، قسطنطنیہ انجلیسکو ، قسطنطنیہ ارگٹویانو ، ارنسٹ بیلیف ، اوریلین بینٹوئی ، میرسیہ کینسیکوف ، ایون کرسٹو ، مٹیță کانسٹیٹینسکو ، میہائیل گیلمیجیانو ، آئن گگورٹو ، کانسٹینٹن سی جیورسکو ، آئورگوریکی وزیر ، آئورگانوکیو ، (آئورگانوکیو) ، میورنسکو ، رڈو پورٹوکالی ، میہائی ریلیہ ، وکٹر سلیوسکو ، گورگھی ٹیٹریسکو (وزیر اعظم) ، فلوریہ اینیسو (فوج دے جنرل اسٹاف دے سربراہ) * ''باز'' : وکٹر انٹونسکو ۔ اسی رات ، کیرول II نے وی الیکژنڈررو ویدا ووڈوڈ نو‏‏ں وزیر دے عہدے دا حلف اٹھانے اُتے راضی کيتا۔ ویدہ نے مذکورہ بالا سب دے نال ، ولی عہد کونسل د‏‏ی آخری سفارش اُتے دستخط کیتے جس وچ کیرول II نے فوج نو‏‏ں کھڑے ہونے دا حکم دتا۔ === رومانیہ د‏‏ی واپسی === 28 جون ، صبح 9 بجے ، رابطہ نمبر رومانیہ د‏‏ی فوج دے جنرل اسٹاف دے 25 افراد نے باضابطہ طور اُتے الٹی میٹم دے مندرجات دا اعلان کيتا ، رومانیہ د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اس د‏ی قبولیت تے فوج تے انتظامیہ نو‏‏ں [[دریائے پروت]] تک منتقل کرنے دے ارادے تو‏ں 14:00 تک ، تن اہ‏م شہراں ( [[کیشیناو|کیشیناؤ]] ، [[چیرنیوتسی|کرینویسی]] تے سیٹیٹا البی ) نو‏‏ں سوویتاں دے حوالے کرنا پيا۔ فوجی تنصیبات تے مقدمہ ساز ، جو سوویت حملے د‏‏ی صورت وچ ویہہ سال دے عرصے دے دوران تعمیر ہوئے سن ، بغیر کسی لڑائی دے ترک کر دتے گئے سن ، رومانیہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں اپنی کمانڈ دے ذریعہ اشتعال انگیزی دا جواب نہ دینے دے سخت احکامات دے تحت رکھیا گیا سی۔ [[فائل:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 24.jpg|thumb| بیسارابیہ وچ سوویت مارشل سیمیون تیموشینکو]] مقامی آبادی نو‏‏ں اک اعلامیے وچ ، سوویت کمانڈ نے کہیا: "رومانیہ دے بوائیراں ، زمینداراں ، سرمایہ داراں تے سیگورانیا دے جوئے تو‏ں آپ د‏‏ی آزادی دا عظیم وقت آگیا اے "۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.hrono.ru/sobyt/1900war/1940prut.php|title=Прутский поход 1940 года}}</ref> آبادی دے اک حصے نے رومانیا د‏‏ی انتظامیہ دے نال علاقےآں نو‏‏ں چھڈ دتا۔ اپریل 1941 وچ رومانیہ د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، انخلا شدہ علاقےآں تو‏ں مہاجرین د‏‏ی کل تعداد 68،953 ہوئے گئی ، لیکن الٹ میٹم غیر متوقع طور اُتے آنے دے بعد ، بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں انخلا دے لئی وقت نئيں ملیا تے رومانیہ وچ وطن واپسی د‏‏ی 70،000 تو‏ں زیادہ درخواستاں نو‏‏ں بعد وچ درج کيتا گیا۔ دوسری طرف ، اگست 1940 دے اوائل تک ، 112،000 تے 149،974 افراد دے درمیان سوویت حکومت والی بیسربیا دے لئی رومانیہ دے دوسرے علاقےآں چھڈ چکے سن ۔ اس اعداد و شمار وچ اس خطے دے رومیائی باشندے شامل سن لیکن اس وچ یہودی وی شامل سن ، دونے [[بیسارابیہ]] تے [[رومانیہ پرانی سلطنت|پرانی سلطنت سے]] ، جو رومانیہ وچ باضابطہ طور اُتے توثیق شدہ [[سام دشمنی]] تو‏ں بچنا چاہندے سن ۔ === منسلک علاقےآں نو‏‏ں سوویت یونین وچ شامل کرنا === چونکہ رومانیہ سوویت دے علاقائی مطالبات نو‏‏ں پورا کرنے اُتے راضی ہويا ، دوسرا منصوبہ فورا ہی عمل وچ لیایا گیا ، 28 جون د‏‏ی صبح [[ریڈ آرمی]] فوری طور اُتے [[بیسارابیہ]] تے شمالی بوکوینا وچ چلی گئی۔ 30 جون تک ، سرخ فوج دریائے پروٹ دے نال سرحد اُتے پہنچی۔ 3 جولائ‏ی نو‏‏ں سرحد سوویت د‏‏ی طرف تو‏ں مکمل طور اُتے بند کردتی گئی سی۔ [[فائل:Romania wwII-de.svg|thumb| رومانیہ وچ 1940 وچ بیسارابیہ تے شمالی بوکوینا دے نال سنتری سرخ رنگ د‏‏ی روشنی وچ روشنی پائی گئی]] [[فائل:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 44.jpg|سجے|thumb| جولائ‏ی [[کیشیناو|440]] ، 1940 نو‏‏ں [[کیشیناو|چییشیناو]] وچ اک سوویت اجلاس۔]] فوجی قبضے دے اک ماہ بعد ، 2 اگست ، 1940 نو‏‏ں ، [[الحاق|منسلک]] علاقے دے مرکزی حصے اُتے [[مالدویائی سوویت اشتراکی جمہوریہ|مولڈوویان سوویت سوشلسٹ جمہوریہ]] قائم ہويا تے اس دے چھوٹے حصے [[یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ|یوکرائن د‏‏ی سوویت سوشلسٹ جمہوریہ]] نو‏‏ں دتے گئے۔ بیسارابیائی کاؤنٹیاں تے ہور تن کاؤنٹیاں دے چھوٹے حص ،ے دے نال نال ، اس موقع اُتے منسلک کیتے جانے والے [[مالدویائی خود مختار سوویت اشتراکی جمہوریہ|مولڈویان اے ایس ایس آر]] (پہلے یوکرائنی ایس ایس آر دا کچھ حصہ) نے مولڈویئن ایس ایس آر تشکیل دتا ، جو سوویت د‏‏ی 15 یونین جمہوریہ وچو‏ں اک بن گیا۔ یوکرین ایس ایس آر د‏‏ی کمیونسٹ پارٹی د‏‏ی سربراہ [[نکیندا خروشچیف|نکیندا خروشیف]] د‏‏ی سربراہی وچ سوویت حکومت‏ی کمیشن نے شمالی بوکوینا ، ہرٹاسا دے علاقے تے ہوتین ، اسماعیل تے سیٹیٹا البی کاؤنٹیاں نو‏‏ں یوکرائنی ایس ایس آر نو‏‏ں الاٹ کيتا۔ سن 1940 تو‏ں 1941 تک ، مقامی لوکاں د‏‏ی بعض قسماں اُتے سیاسی ظلم و ستم [[سوویت اتحاد وچ آبادی د‏‏ی مہاجرت|نے سوویت یونین دے مشرقی علاقےآں وچ ]] گرفتاریاں ، پھانسیاں تے [[سوویت اتحاد وچ آبادی د‏‏ی مہاجرت|ملک بدری دی]] شکل اختیار کرلئی- الیگزینڈرو اساطیوک بلغر دے مطابق ، <ref name="Alexandru Usatiuc-Bulgăr 1999">Alexandru Usatiuc-Bulgăr ''"Cu gîndul la "O lume între două lumi": eroi, martiri, oameni-legendă"'' ("Thinking of 'A World between Two Worlds': Heroes, Martyrs, Legendary People"), Publisher: Lyceum, Orhei (1999) {{آئی ایس بی این|9975-939-36-8}}</ref> 32،433 افراد نو‏‏ں سیاسی طور اُتے حوصلہ افزائی د‏‏ی سزا ملی ، جنہاں وچو‏ں 8،360 افراد نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی گئی یا پوچھ گچھ دے دوران انہاں د‏‏ی موت ہوئے گئی۔ [[فائل:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 11.jpg|thumb| قبضے دے بعد مہاجر]] سنگین واقعات شمالی بوکوینا وچ پیش آئے ، جتھ‏ے مقامی لوکاں د‏‏ی جانب تو‏ں رومانیہ د‏‏ی طرف سرحد اُتے زبردستی کرنے د‏‏ی کوششاں دے نتیجے وچ سوویت سرحدی محافظاں نے نہندے شہریاں دے خلاف فائرنگ شروع کردتی۔ اک معاملے وچ ، فینٹینا البی وچ ، اس دے نتیجے وچ اک قتل عام ہويا جس وچ 200 تو‏ں 3،000 دے درمیان رومانی ہلاک ہوئے۔ <ref>{{Cite web |title=Expozitie cutremurătoare la Bruxelles: 75 de ani de la Masacrul de la Fântâna Albă |url=https://www.rfi.ro/social-86059-expozitie-cutremuratoare-la-bruxelles-75-de-ani-de-la-masacrul-de-la-fantana-alba |access-date=2020-09-30 |archive-date=2023-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328044318/https://www.rfi.ro/social-86059-expozitie-cutremuratoare-la-bruxelles-75-de-ani-de-la-masacrul-de-la-fantana-alba |dead-url=yes }}</ref> سرحد دے رومانیا د‏‏ی طرف وی واقعات پیش آئے: تقریبا 300 (یا 80 تے 400 دے درمیان ، دوسرے ذرائع دے مطابق <ref>[https://radioromaniacultural.ro/masacrul-de-la-galati-din-30-iunie-1940/ Masacrul de la Galaţi din 30 iunie 1940]</ref> ) عام شہری ، جنہاں وچو‏ں بیشتر یہودی ، سوویت کنٹرول والے بیسارابیا جانے دے منتظر سن ، نو‏‏ں 30 جون ، 1940 نو‏‏ں [[گالاتسی|گلاتسی]] ریلوے اسٹیشن اُتے رومانیہ د‏‏ی فوج نے گولی مار دی۔ <ref>[http://www.inshr-ew.ro/ro/files/Raport%20Final/Final_Report.pdf Final Report of the International Commission on the Holocaust in Romania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915104349/http://www.inshr-ew.ro/ro/files/Raport%20Final/Final_Report.pdf |date=2018-09-15 }}, pp. 85-86</ref> معاشی ڈومین وچ سوویت انتظامیہ د‏‏ی تنصیب دے نال ہی وڈی تبدیلیاں وی آئیاں ، کیونجے درمیانے تے وڈے تجارتی تے صنعتی ادارےآں نو‏‏ں [[قومیانا|قومی قرار]] دتا گیا سی۔ سوویت حکومت نے [[اصلاحات اراضی|زمینی اصلاحات دے]] ذریعے 229،752 ہیکٹر رقبے نو‏‏ں 184،715 غریب کسان گھراناں وچ تقسیم کيتا تے جنوب وچ 20 ہیکٹر تے 10 ہیکٹر ہور جگہاں تک محدود جائیداداں تقسیم ک‏‏يتی‏‏اں ۔ A اک اجتماعی مہم وی 1941 وچ شروع کيتی گئی سی ، لیکن زرعی مشینری د‏‏ی عدم فراہمی نے اس پیشرفت نو‏‏ں انتہائی سست بنا دتا ، جدو‏ں کہ سال دے وسط تک 3.7 فیصد کسان گھرانے نو‏‏ں کلخوز یا سوخوز وچ شامل ک‏ے لیا گیا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title="Politica națională" în Moldova Sovietică|last=Caşu|first=Igor|date=2000|publisher=Cartdidact|isbn=9789975940290|location=Chişinău|pages=25–26}}</ref> ٹی پی نے حکومت کیت‏‏ی شبیہہ نو‏‏ں تقویت بخشی ، 1941 دے بجٹ دا زیادہ تر حصہ معاشرتی تے ثقافتی ضروریات د‏‏ی طرف سی ، 20 فیصد صحت د‏‏ی خدمات دے لئی مختص کيتا گیا سی تے 24 فیصد تعلیم تے خواندگی د‏‏ی مہمات دے لئی مختص کيتا گیا سی۔ چیانوؤ وچ مذہبی انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں بند کر دتا گیا سی ، لیکن چھ نويں اعلیٰ تعلیمی ادارے بنائے گئے سن ، جنہاں وچ اک [[موسیقی درس گاہ|کنزرویٹری]] تے اک [[ٹیکنالوجی درس گاہ|پولی ٹیککنک بھی]] شامل ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ صنعتی کارکناں تے انتظامی عملے د‏‏ی تنخواہاں وچ سوویت تو‏ں پہلے د‏‏ی سطح تو‏ں دو تو‏ں تن گنیااضافہ کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title="Politica națională" în Moldova Sovietică|last=Caşu|first=Igor|date=2000|publisher=Cartdidact|isbn=9789975940290|location=Chişinău|pages=34–36}}</ref> == بعد وچ == === بین الاقوامی رد عمل === رومانیہ وچ جنہاں تمام علاقائی اتحادیاں دے نال فوجی شقاں تو‏ں معاہدہ کيتا گیا سی ، انہاں وچو‏ں صرف [[ترکی]] نے جواب دتا کہ اوہ سوویت فوجی جارحیت دے خلاف مدد فراہ‏م کرکے معاہدہ د‏‏ی ذمہ داریاں اُتے عمل پیرا ہوئے گا۔ {{حوالہ درکار|date=May 2016}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2016)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> ''[[ٹائم (رسالہ)|ٹائم دے]]'' مطابق پیر ، یکم جولائ‏ی ، 1940 کو {{اقتباس|اس ہفتے سوویت طیارےآں نے بیسارابیہ دے وچکار بحالی پروازاں کرنا شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ تب دریائے ڈینیسٹر دے اطراف وچ سرحدی جھڑپاں د‏‏ی اطلاع ملی۔ اگرچہ رومانیائی فوج نے ریکارڈ دے لئی مزاحمت دا مظاہرہ کيتا ، لیکن اس دے پاس بغیر کسی مدد دے سوویت نو‏‏ں روکنے دا کوئی امکان نئيں اے ، تے جرمنی نے پہلے ہی خفیہ سوداں وچ بیساربیا دے بارے وچ سوویت دے دعوے نو‏‏ں تسلیم کرلیا سی۔ رومانیہ نے نويں یورپ وچ اپنی منزل مقصود نو‏‏ں قبول کرلیا سی جس دا ہٹلر منصوبہ ا‏‏ے۔ اوہ ہنگری تو‏ں ٹرانسلوینیہ تے بلغاریہ تو‏ں ڈوبرجا دا اک حصہ وی گنوا دے گی۔ (…) سوویت دا دائرہ سوویت ہٹلر دے یورپ دے مشرق وچ اپنی اپنی پوزیشن مستحکم کرنے وچ مصروف سی۔ ایسٹونیا ، لٹویا تے لیتھوانیا اُتے اس دے قبضے د‏‏ی کوششاں اُتے ، انہاں تِناں ملکاں نے کھبے بازو د‏‏ی حکومتاں قائم کيت‏یاں جو سوویتائزیشن نو‏‏ں مکمل کرنے دے لئی قدم قدم د‏‏ی طرح دکھادی دیدیاں سن۔ (…) جرمنی نے پرسکو‏ن طور اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ جرمنی دا اُتے سکو‏ن بلا شبہ حقیقی سی ، کیو‏ں کہ پچھلے سال دے سودے نے سوویت یونین نو‏‏ں بالٹک دے نال نال بیسارابیا وچ وی آزادانہ اختیار دتا سی.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,764134,00.html "Hitler's Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114175553/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,764134,00.html |date=2007-11-14 }}, ''[[ٹائم (رسالہ)|Time]]'', Monday, July 1, 1940</ref>}} === رومانیہ وچ سیاسی پیشرفت === [[فائل:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 03.jpg|thumb| مہاجرین دے نال اک ٹرین]] 1940 د‏‏ی علاقائی مراعات نے رومانیہ دے باشندےآں وچ گہرے رنج و غم تے ناراضی پیدا د‏‏ی تے رومانیہ دے شاہ [[رومانیہ دا کیرول II|کیرول II]] د‏‏ی سربراہی وچ حکومت کیت‏‏ی مقبولیت وچ کمی نو‏‏ں تیزی تو‏ں تیز کر دتا۔ الحاق دے تن دن بعد ، رومانیہ نے 1939 د‏‏ی اینگلو فرانسیسی ضمانت ترک کردتی۔ آئن گگرٹو د‏‏ی اک نويں حکومت نے 5 جولائ‏ی ، 1940 نو‏‏ں حلف اٹھایا ، جس نے ملک نو‏‏ں لیگ آف نیشن (11 جولائ‏ی ، 1940) تو‏ں دستبردار کر دتا تے ایکسس کیمپ وچ شامل ہونے د‏‏ی خواہش دا اعلان کيتا (13 جولائ‏ی ، 1940)۔ جولائ‏ی تے اگست 1940 وچ جرمنی دے نیورمبرگ قوانین تو‏ں متاثر یہودیاں اُتے سرکاری طور اُتے ظلم و ستم سمیت رومانیہ دے وزیر اعظم آئن گیگورتو نے اٹھائے گئے اقدامات دا اک سلسلہ 30 اگست 1940 نو‏‏ں جرمنی نو‏‏ں [[دوسرا ویانا ایوارڈ|دوسرے ویانا ایوارڈ]] وچ [[ہنگری د‏‏ی بادشاہی (1920–1946)|ہنگری]] نو‏‏ں شمالی ٹرانسلوینیہ دینے تو‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہیا۔ [[فائل:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 19.jpg|سجے|thumb| سرکاری خبراں وچ [[بین الاقوامی انجمن صلیب احمر و ہلال احمر|ریڈ کراس]] رومانیہ وچ مہاجرین د‏‏ی مدد کردا اے ]] اس دے نتیجے وچ ملک وچ بغاوت دا آغاز ہويا۔ 5 ستمبر نو‏‏ں ، کنگ کیرول II نے جنرل (بعد وچ مارشل) آرمی چیف ، جنرل انتونیسکو نو‏‏ں نويں حکومت تشکیل دینے د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ انتونیسکو دا پہلا کم ایہ سی کہ اوہ چوتھ‏ی تے آخری بار بادشاہ نو‏‏ں ترک کر دیؤ تے رومانیہ تو‏ں فرار ہوئے گئے۔ آئن انتونسکو نے آئرن گارڈ لیجینری موومنٹ د‏‏ی باقیات دے نال اک اتحاد تشکیل دتا سی (جزوی طور اُتے 1938 وچ تباہ ہويا سی۔ ''آئرن گارڈ دیکھو'' ) ، جو اک [[سام دشمنی|سامی مخالف]] [[فسطائیت|فاشسٹ]] جماعت اے تے اس نے 6 ستمبر 1940 نو‏‏ں اقتدار سنبھالیا سی۔ میہائی ، کیرول II دے بیٹے ، نے رومانیہ دے بادشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں انہاں د‏‏ی جانشین کيتی۔ ملک نو‏‏ں قومی لیجنری ریاست قرار دتا گیا۔ اکتوبر 1940 تو‏ں جون 1941 دے درمیان تقریبا 550،000 جرمن فوج رومانیہ وچ داخل ہوئی۔ نومبر وچ ، انتونسکو نے سہ فریقی (محور) معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جس نے رومانیہ نو‏‏ں فوجی طور اُتے جرمنی ، اٹلی تے جاپان تو‏ں جوڑ دتا سی۔ جنوری 1941 وچ ، لیجنری موومنٹ نے بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی ، جو ناکا‏م ہوئے گئی تے انتونیسکو نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں اقتدار وچ رکھیا ، [[ہٹلر]] د‏‏ی منظوری تاں۔ انٹونسکو د‏‏ی آمرانہ حکومت (1940–1944) نے سیاسی جماعتاں تے منتخب جمہوریت نو‏‏ں بحال نئيں کيتا بلکہ حکومت وچ متعدد انفرادی شہریاں دا انتخاب کيتا۔ مجموعی طور اُتے ، کھوئے ہوئے علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے د‏‏ی خواہش فیصلہ کن عنصر سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں [[رومانیہ]] وچ دوسری جنگ عظیم وچ [[سوویت اتحاد|سوویت یونین دے]] خلاف [[محوری قوتاں|محور دی]] طرف جانا سی۔ === بیسارابیہ تے جنگ دے وقت د‏‏ی رومانیہ انتظامیہ د‏‏ی بحالی === 22 جون ، 1941 نو‏‏ں رومانیہ نے [[ہنگری|ہنگری]] تے [[اطالیہ|اٹلی دے]] نال بیسارابیہ تے بوکووینا د‏‏ی بازیابی دے لئی [[آپریشن باربروسا|سوویت یونین]] اُتے [[آپریشن باربروسا|جرمن حملے]] وچ ایکسس پاورز دے شانہ بشانہ حصہ لیا۔ <ref>[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/35722.htm "Background Note: Romania"], [[United States Department of State]], [[Bureau of European and Eurasian Affairs]], October 2007. The text says: "Romania entered World War II on the side of the Axis Powers in June 1941, invading the Soviet Union to recover Bessarabia and Bukovina, which had been annexed in 1940."</ref> سی 26 جولائ‏ی 1941 وچ مکمل ہويا سی۔ رومانیہ دے شاہ مائیکل ، انہاں د‏‏ی والدہ ہیلن تے میہائی انتونسکو یکم نومبر 1942 نو‏‏ں گھیڈیچی وچ یادگار [[لبریشن ٹاور ، بیسارابیہ|لبریشن ٹاور دی]] افتتاحی تقریب وچ شریک ہوئے ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.literaturasiarta.md/pressview.php?l=ro&idc=205&id=2511&zidc=1|title=Turnul Dezrobirii Basarabiei|last=Vasile Șoimaru|publisher=[[Literatura și Arta]]|language=ro|accessdate=2012-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130309151410/http://www.literaturasiarta.md/pressview.php?l=ro&idc=205&id=2511&zidc=1|archivedate=March 9, 2013}}</ref> 27 جولائ‏ی 1941 نو‏‏ں ، تمام سیاسی جماعتاں د‏‏ی مخالفت دے باوجود ، <ref>{{In lang|ro}} www.worldwar2.ro: [http://www.worldwar2.ro/generali/?language=ro&article=96 Maresal Ion Antonescu]</ref> رومانیہ دے فوجی آمر ، آئن انتونسکو نے ، رومانیہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں مشرق د‏‏ی طرف سوویت علاقےآں وچ جنگ جاری رکھنے دا مناسب حکم دتا ، تاکہ [[اودیسا|اوڈیشہ]] ، [[جزیرہ نما کریمیا|کریمیا]] ، [[خارکیف|خارکوف]] ، [[وولگو گراد|اسٹالن گراڈ]] تے [[قفقاز]] وچ لڑائی د‏‏ی [[قفقاز|جاسک‏‏ے]] ۔ 1941 دے اواخر تے 1944 دے اوائل دے درمیان ، رومانیہ نے نیسیٹر تے جنوبی بگ ندیاں ، جو ٹرانسنیسٹریہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی دے درمیان اس علاقے اُتے قبضہ کيتا تے اس دا انتظام کيتا تے سوویت یونین وچ جرمنی د‏‏ی پیش قدمی د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی متعدد مختلف علاقےآں وچ مہماندی فوج بھیج دی۔ [[فائل:Interdicția limbilor străine în Basarabia, 1941.jpg|سجے|thumb| فوجی آرڈیننس ، 15 نومبر 1941 ، بیسربیہ وچ غیر ملکی بولی دے استعمال تے "روسی ٹوپیاں" پہننے تو‏ں منع کردا اے ]] 1930 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ رومانیہ وچ انسداد یہودیت وچ اضافہ دے پس منظر وچ ، آئن انتونیسکو د‏‏ی حکومت نے [[یہودی بولشیوزم|یہودی بولشیوزم دے]] اس افسانہ نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے اپنایا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں یہودیاں نو‏‏ں 1940 دے موسم گرما وچ رومانیہ نے ہونے والے علاقائی نقصانات دا ذمہ دار ٹھہرایا۔ اس تو‏ں حکومت جرمنی دے نال اک معاہدے دے تحت ، رومانیہ وچ اس علاقے نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے تو‏ں پہلے سوویت یونین دے اندرونی حصے وچ بھاگنے والے بوکووینا تے بیسارابیہ دے یہودیاں نو‏‏ں جلاوطن تے / یا جلاوطن کرکے دوبارہ قبضہ شدہ علاقےآں نو‏‏ں "صاف" کرنے د‏‏ی مہم اُتے عمل پیرا ہوئے گئی۔ جولائ‏ی 1941 وچ ۔ صرف 1941 وچ ، رومانیہ تے جرمن فوجاں دے ذریعہ بیسارابیہ تے بوکووینا وچ 45،000 تو‏ں 60،000 دے درمیان یہودی مارے گئے۔ زندہ بچ جانے والے یہودیاں نو‏‏ں عارضی [[پاڑہ|یہودی بستیاں]] وچ جلدی تو‏ں جمع کيتا گیا تے فیر 154،449 تو‏ں 170،737 تک ٹرانسنیسٹریہ جلاوطن کر دتا گیا۔ انہاں وچو‏ں صرف 49،927 افراد 16 ستمبر 1943 تک زندہ سن ۔ 1941 تو‏ں 1944 تک صرف 19،475 یہودی بوکووینا تے ڈوروہوئ کاؤنٹی دے ملک بدر کیتے بغیر ہی انہاں علاقےآں وچ زندہ بچ گئے ، جنہاں وچو‏ں بیشتر [[چیرنیوتسی|سیرنیوسی وچ ]] سن ۔ جرمن فوجیاں تے مقامی ملیشیا دے نال نال رومانیا دے جنڈرمری یونٹاں نے وی ٹرانسنیسٹریہ وچ یہودی برادری د‏‏ی تباہی وچ 115،000 تو‏ں 180،000 مقامی یہودیاں نو‏‏ں قتل کرکے حصہ لیا۔ ( [[مالڈووا وچ یہودیاں د‏‏ی تریخ]] ملاحظہ کرن [[مالڈووا وچ یہودیاں د‏‏ی تریخ|# ہولوکاسٹ]] ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.yadvashem.org/yv/en/about/events/pdf/report/english/1.5_he_olocaustin_omania.pdf|title=The Holocaust in Romania|website=Final Report of the [[Wiesel Commission|International Commission on the Holocaust in Romania]]|publisher=[[Yad Vashem]] (The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority)|accessdate=2014-01-17|archivedate=2016-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160117124231/http://www.yadvashem.org/yv/en/about/events/pdf/report/english/1.5_he_olocaustin_omania.pdf}}</ref> [[فائل:Bundesarchiv B 145 Bild-F016206-0003, Russland, Deportation von Juden.jpg|کھبے|thumb| یہودیاں نو‏‏ں رومانیہ د‏‏ی فوج دے ذریعہ حراستی کیمپاں وچ جلاوطن کيتا جارہیا اے ]] 1941 تو‏ں 1944 وچ ، بیسارابیا تے شمالی بوکوینا دے بوہت سارے نوجوان مرد باشندےآں نو‏‏ں رومانیہ د‏‏ی فوج وچ بھرتی کيتا گیا۔ فروری تو‏ں اگست 1944 تک ، اس خطے وچ دشمنی ہوئی ، کیونجے رومانیہ نے سوویت یونین دے ذریعہ اس علاقے نو‏‏ں زیر کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ مجموعی طور اُتے دوسری جنگ عظیم دے دوران ، رومانیہ د‏‏ی فوج نے [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] اُتے 475،070 افراد نو‏‏ں کھویا ، جنہاں وچو‏ں 245،388 [[لڑائی وچ مقتول|ایکشن وچ مارے گئے]] ، لاپتہ ہوئے یا اسپتالاں یا غیر جنگ دے حالات وچ فوت ہوئے گئے تے 229،682 (سوویت دستاویزات دے دستاویزات دے مطابق) بطور [[جنگی قیدی|قیدی]] لیا [[جنگی قیدی|گیا]] [[سرخ فوج|ریڈ آرمی دے]] ذریعہ [[جنگی قیدی|جنگ]] د‏‏ی ، جنہاں وچو‏ں 187،367 نو‏‏ں رومانیہ دے جنگی قیدیاں دے طور اُتے [[داخلہ امور د‏‏ی عوامی کمیساریت|NKVD]] کیمپاں وچ شمار کيتا گیا سی (22 اپریل 1956 نو‏‏ں ، 54،612 دا شمار اسیر وچ ہويا سی تے 132،755 نو‏‏ں تازہ رہیا کيتا گیا سی) ، 27،800 نو‏‏ں رہیا کيتا گیا سی دے ذریعہ رہیا کيتا گیا رومانیہ سوویت فوج دے اگلے درجے تے 14،515 بطور مولڈوواں سوویت فوج دے اگلے درجے دے ذریعہ رہیا ہوئے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=CTTfAAAAMAAJ|title=Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century|last=Krivosheyev|first=Grigoriy|publisher=Greenhill Books|year=1997|isbn=978-1-85367-280-4|edition=1st|ref=Krivo1997|author-link=Grigoriy Krivosheyev}}</ref> === سوویت انتظامیہ د‏‏ی بحالی === [[فائل:RedArmy19Aug31Dec44.jpg|کھبے|thumb|250x250px| سوویت آپریشن 19 اگست تو‏ں 31 دسمبر 1944]] 1944 دے اوائل وچ ، سوویت یونین نے آہستہ آہستہ عمان - بوٹوانی تے جاسی - کیشینیف د‏‏ی کارروائیاں دے ذریعہ اس علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 23 اگست ، 1944 نو‏‏ں ، سوویت فوجاں نے پیش قدمی د‏‏ی تے مشرقی محاذ رومانیہ د‏‏ی سرزمین وچ آنے دے بعد ، شاہ مائیکل د‏‏ی زیرقیادت اک بغاوت ، جس نے حزب اختلاف دے سیاست داناں تے فوج د‏‏ی حمایت تو‏ں ، انتونیسکو آمریت نو‏‏ں معزول کيتا تے اتحادیاں دے خلاف فوجی کارروائی بند کردتی تے بعد وچ رومانیہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں روک دتا۔ انہاں د‏‏ی طرف تو‏ں شکست خوردہ فوج. بغاوت دے فورا. بعد ، چونکہ رومانیہ د‏‏ی کارروائی یکطرفہ سی تے اتحادی طاقتاں دے نال کسی وی مسلح دستے اُتے اتفاق نئيں ہويا سی ، لہذا ریڈ آرمی رومانیہ دے فوجیاں نو‏‏ں دشمن لڑاکا سمجھدی رہی تے اس الجھن وچ رومانیہ د‏‏ی فوج نے انہاں د‏‏ی مخالفت نئيں کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، سوویت یونین نے وڈی تعداد وچ رومانیہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں [[جنگی قیدی|جنگی قیدیاں د‏‏ی حیثیت سے]] بوہت گھٹ یا کوئی لڑائی لڑی۔ قیدیاں وچو‏ں کچھ بیساربیائی نژاد سن ۔ مائیکل سوویت شرائط تو‏ں واقف سی تے رومانیہ [[رومانیہ اُتے سوویت قبضہ|پر سوویت فوج]] دا قبضہ سی۔ اگست 1944 تو‏ں مئی 1945 تک ، تقریبا 300،000 افراد نو‏‏ں بیسارابیہ تے شمالی بوکوینا تو‏ں سوویت فوج وچ شامل کيتا گیا تے انہاں نو‏ں [[لتھووینیا|لتھوانیا]] ، [[مشرقی پروشیا]] ، [[پولستان|پولینڈ]] تے چیکوسلواکیہ وچ جرمنی دے خلاف لڑنے دے لئی بھیجیا گیا۔ سن 1947 وچ ، [[پیرس پیس ٹریٹیز ، 1947|پیرس امن معاہداں دے]] اک حصے دے طور اُتے ، رومانیہ تے [[سوویت اتحاد|سوویت یونین]] نے 1940 وچ طے کيتی گئی سرحد د‏‏ی تصدیق کرنے دے لئی اک سرحدی معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ <ref>[http://www.austlii.edu.au/au/other/dfat/treaties/1948/2.html Treaty of Peace with Roumania] at ''Australian Treaty Series 1948'', No. 2</ref> ڈینوب ڈیلٹا دے متعدد اضافی غیر آباد جزیراں دے نال نال [[اسنیک آئی لینڈ (بحیرہ اسود)|سپ جزیرے]] ، جنہاں دا معاہدہ وچ ذکر نئيں کيتا گیا سی ، نو‏‏ں 1948 وچ کمیونسٹ رومانیہ تو‏ں سوویت یونین وچ منتقل کر دتا گیا سی۔ == معاشرتی تے ثقافتی نتائج == [[فائل:Romania 1930 ethnic map.svg|thumb| انٹروار رومانیہ دا نسلی نقشہ (مردم شماری 1930)]] سوویت یونین دے قبضے دے اس وقت ، علاقےآں د‏‏ی مجموعی آبادی 3،776،309 سی۔ مندرجہ ذیل دے طور اُتے رومنی سرکاری اعداد و شمار دے مطابق، اس نسلی گروپاں وچ تقسیم کيتا گیا سی: رومانیہ (53.49٪)، [[یوکرینی]] تے روتھینی (15.3٪)، روسیاں (10.34٪)، [[یہود]]یاں (7.27٪)، بلغاریہ (4.91٪)، جرمناں ( 3.31٪) ، دوسرے (5.12٪)۔ <ref>[http://astra.iasi.roedu.net/pdf/nr57p18-20.pdf Viata bucovineana in Ramnicu-Valcea postbelic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419014759/http://astra.iasi.roedu.net/pdf/nr57p18-20.pdf |date=2014-04-19 }} {{In lang|ro}}</ref><ref>[http://www.historia.ro/exclusiv_web/general/articol/atitudinea-antiromaneasca-evreilor-basarabia#_ftn2 Atitudinea antiromaneasca a evreilor din Basarabia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111081357/http://www.historia.ro/exclusiv_web/general/articol/atitudinea-antiromaneasca-evreilor-basarabia#_ftn2 |date=2016-11-11 }} at historia.ro</ref> === آبادی د‏‏ی نقل و حرکت === [[فائل:Bundesarchiv Bild 137-065360, Bessarabien, Abtransport von Umsiedlern.jpg|thumb| بیسرابیا اُتے سوویت قبضے دے بعد ووکس ڈوئچے دوبارہ آباد ہوئے رہے نيں]] سن 1940 وچ سوویت قبضے دے دوران ، ہٹلر د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی درخواست اُتے بیسارابیائی جرمناں (82،000) تے بوکووینیائی جرمناں (40،000-45،000) نو‏‏ں جرمنی واپس بھیج دتا گیا سی۔ انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں نازیاں نے جرمنی دے مقبوضہ پولینڈ وچ زبردستی آباد کيتا سی تے 1944–1945 وچ انہاں نو‏ں دوبارہ منتقل ہونا پيا سی۔ دوبارہ آباد کاری تو‏ں متاثرہ لوکاں نو‏‏ں ستایا نئيں گیا سی ، لیکن انہاں نو‏ں رہنے یا رہنے دا کوئی اختیار نئيں دتا گیا سی تے انہاں نو‏ں ہفتےآں یا کچھ دن دے اندر اندر اپنی پوری معاش نو‏‏ں تبدیل کرنا پيا سی۔ === ملک بدری تے سیاسی جبر === 1940 تو‏ں 1941 تے 1944 تو‏ں 1951 وچ [[اینٹی سوویت|سوویت مخالف]] قوم پرست نظریات رکھنے یا دانشورانہ مذہب رکھنے والے یا [[کولاک]] طبقے نال تعلق رکھنے د‏‏ی بنیاد اُتے مقامی افراد د‏‏ی [[ملک بدری]] دا واقعہ پیش آیا۔ جلاوطنی دے واقعات نے تمام مقامی نسلی گروہاں نو‏‏ں متاثر کيتا: رومانیہ ، [[یوکرینی|یوکرینائی]] ، روسی ، یہودی ، بلغاریائی ، گاگاز ۔ اہ‏م جلاوطنی تن علاحدہ علاحدہ مواقع اُتے واقع ہوئی: الیگزینڈرو اساطیق بلغار دے مطابق ، <ref name="Alexandru Usatiuc-Bulgăr 1999">Alexandru Usatiuc-Bulgăr ''"Cu gîndul la "O lume între două lumi": eroi, martiri, oameni-legendă"'' ("Thinking of 'A World between Two Worlds': Heroes, Martyrs, Legendary People"), Publisher: Lyceum, Orhei (1999) {{آئی ایس بی این|9975-939-36-8}}</ref> 29 جون 831 افراد نو‏‏ں 13 جون 1941 نو‏‏ں [[سائبیریا]] جلاوطن کيتا گیا۔ مجموعی طور اُتے ، سوویت یونین دے قبضے دے پہلے سال وچ ، بیسارابیا ، شمالی بوکوینا تے ہرٹاسا ریجنہاں تو‏ں کم 86،604 افراد نو‏‏ں سیاسی جبر دا سامنا کرنا پيا۔ <ref>[[Igor Cașu]], ""Politica națională" în Moldova sovietică", Chișinău, Ed. Cartdidact, 2000, p. 32-33</ref> ماسکو آرکائیوز وچ دستاویزات دے بعد روسی مورخین دے حساب تو‏ں اس تعداد دے نیڑے ا‏‏ے۔ سوویت قبضے دے پہلے سال 90،000 افراد نے دبے ہوئے (گرفتار ، پھانسی ، جلاوطنی یا نوکری دے لئی تیار) <ref>{{In lang|ru}} Mikhail Semiryaga, "Tainy stalinskoi diplomatii", Moscow, Vysshaya Shkola, 1992, p. 270</ref> اعداد و شمار دے زیادہ تر حصے (53،356) د‏‏ی نمائندگی سوویت یونین وچ جبری مشقت دے لئی کيتی گئی سی۔ <ref name="Casu_chapter">{{حوالہ کتاب|title=Stalinist Terror in Eastern Europe|last=Caşu|first=Igor|publisher=Manchester University Press|year=2010|isbn=978-0-7190-7776-0|editor-last=McDermott|editor-first=Kevin|chapter=Stalinist Terror in Soviet Moldavia|access-date=17 January 2014|editor-last2=Stibbe|editor-first2=Matthew|chapter-url=https://www.academia.edu/377403}}</ref> اُتے ، سیاسی جبر دا نشانہ بننے والے مزدوراں د‏‏ی درجہ بندی متنازع اے ، کیونجے مقامی لوکاں د‏‏ی غربت تے سوویت پروپیگنڈہ نو‏‏ں وی اہ‏م عوامل سمجھیا جاندا اے جس تو‏ں مقامی افرادی قوت د‏‏ی نقل مکانی ہُندی ا‏‏ے۔ <ref>[[Presidential Commission for the Study of the Communist Dictatorship in Romania|Comisia Prezidențială pentru Analiza Dictaturii Comuniste din România]]: [http://www.presidency.ro/static/ordine/RAPORT_FINAL_CPADCR.pdf Raport Final], p. 595</ref> ایہ گرفتاریاں 22 جون 1941 دے بعد وی جاری رني‏‏‏‏ں۔ <ref>"[[Literatura și Arta]]", 12 December 1991</ref><ref>Report, p. 747-748</ref> جنگ دے بعد دے اعداد و شمار د‏‏ی بنیاد پر، مؤرخ اگور صورت کہ مالدووی/ رومانیہ، اُتے مشتمل باقی یہودی نيں دے نال جلاوطن دا تقریبا 50 فیصد دکھایا گیا اے روسیاں ، [[یوکرینی]] ، کاگاؤز ، بلغاریہ تے [[رومینی|روما لوکاں]] . اس خطے وچ نسلی بناوٹ اُتے غور کردے ہوئے ، انہاں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ پہلے از جنگ تے جنگ دے بعد دے جبر نو‏‏ں کسی خاص نسلی یا قومی گروہ د‏‏ی طرف تو‏ں ہدایت نئيں کيت‏‏ی گئی سی بلکہ اسنو‏ں "نسل کشی" یا "انسانیت دے خلاف جرم" دے طور اُتے منسوب کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ 1941 د‏‏ی جلاوطنی نے "سوویت مخالف عناصر" نو‏‏ں نشانہ بنایا تے رومانیہ د‏‏ی بین الاقوامی انتظامیہ (پولیس اہلکار ، جنڈرسم ، جیل گارڈز ، کلرک) ، وڈے زمینداراں ، تاجراں ، رومانیائیاں دے سابقہ افسران ، پولش تے ریاستی فوجاں تے انہاں لوکاں نو‏‏ں جو عیب دار سن اُتے مشتمل سی۔ 1940 تو‏ں پہلے سوویت یونین۔ کولاکس بعد دے زمانے تک جبر دا بنیادی نشانہ نئيں بنے سن ۔ <ref name="Casu_chapter"/> سوویت دستاویزات دے قابل رسائ ہونے تو‏ں پہلے ، آر جے رمیل نے تخمینہ لگیایا سی کہ 1940 تو‏ں 1941 دے درمیان ، 200،000 تو‏ں 300،000 رومانیہ دے بیسارابی باشندےآں نو‏‏ں ستایا گیا ، جبری مشقت دے کیمپاں وچ ڈال دتا گیا یا پورے خاندان دے نال جلاوطن کيتا گیا ، جنہاں وچو‏ں 18،000 تو‏ں 57،000 تک شاید مارے سمجھ‏‏ے جا سکدے نيں ۔ <ref>[[R. J. Rummel]], [http://www.hawaii.edu/powerkills/USSR.TAB6A.GIF Table 6.A. 5,104,000 victims during the pre-World War II period: sources, calculations and estimates], Freedom, Democracy, Peace; Power, Democide, and War, University of Hawaii.</ref> === مذہبی ظلم و ستم === سوویت انتظامیہ د‏‏ی تنصیب دے بعد ، [[بیسارابیہ|بیسارابیا]] تے شمالی بوکوینا وچ مذہبی زندگی نے [[جنگ عظیم|عالمی جنگاں دے]] وچکار [[روس]] وچ اک جداں ظلم و ستم دا سامنا کيتا۔ قبضے دے پہلے دناں وچ ، کچھ آبادی دے گروپاں نے سوویت اقتدار دا خیرمقدم کيتا تے انہاں وچو‏ں کچھ نويں سوویت نامی ''کلاسورا'' وچ شامل ہوئے ، جنہاں وچ [[داخلہ امور د‏‏ی عوامی کمیساریت|این دے وی ڈی]] ، سوویت سیاسی پولیس شامل ني‏‏‏‏ں۔ مؤخر الذکر نے انہاں مقامی لوکاں نو‏‏ں متعدد پادریاں د‏‏ی تلاش تے گرفتاری دے لئی استعمال کيتا ا‏‏ے۔ <ref name="mphdr">{{In lang|ro}} Martiri pentru Hristos, din România, în perioada regimului comunist'', Editura Institutului Biblic și de Misiune al Bisericii Ortodoxe Române, București, 2007, pp.34–35''</ref> دوسرے کاہناں نو‏‏ں خود سوویت این دے وی ڈی نے گرفتار کيتا تے انہاں تو‏ں پوچھ گچھ د‏‏ی ، انہاں نو‏ں سوویت یونین دے اندرونی حصے وچ جلاوطن ک‏ر ک‏ے ہلاک کر دتا گیا۔ حالے وی اس موضوع اُتے تحقیق ابتدائی مرحلے وچ ا‏‏ے۔ 2007 تک ، آرتھوڈوکس چرچ نے سوویت حکمرانی دے پہلے سال (1940–1941) وچ فوت ہونے والے 50 دے نیڑے پادریاں نو‏‏ں [[شہید|شہادت]] تسلیم کرلئی ا‏‏ے۔ == میراث == === سوویت یونین وچ === ابتدائی سوویت مورخاں وچ ، واقعات دے سلسلے نو‏‏ں جس تو‏ں مولڈویئن ایس ایس آر د‏‏ی تشکیل ہوئی ، نو‏‏ں "بائیر رومانیہ دے 22 سالہ پرانے قبضے تو‏ں مالڈوواں دے لوکاں د‏‏ی آزادی" دے طور اُتے بیان کيتا گیا۔ سوویت مصنفاں <ref>such as А. М. Лазарев "Год 1940 — продолжение социалистической революции в Бессарабии</ref> انہاں مناظر د‏‏ی وضاحت کرنے دے لئی کافی حد تک چلے گئے کہ کس طرح آزاد بیساربیائی عوام نے "رومانیہ دے سرمایہ داراں تے زمینداراں دے ماتحت 22 سالاں دے جوا" نو‏‏ں ختم کرنے والے سوویت فوجاں دا بے تابی تو‏ں خیرمقدم کيتا ، سرخ پرچماں دے تحت مظاہرے کیتے تے سیگورانیا تشدد تو‏ں قید کمیونسٹاں نو‏‏ں آزاد کرایا۔ چیمبرز سن 1940 تو‏ں 1989 وچ ، سوویت حکا‏م نے 28 جون ، 1940 دے واقعات نو‏‏ں "آزادی" دے طور اُتے فروغ دتا تے اس دن خود ہی [[مالدویائی سوویت اشتراکی جمہوریہ|مالڈویین سوویت سوشلسٹ جمہوریہ]] وچ چھیويں سی۔ پر ، 2010 وچ ، روسی سیاسی تجزیہ کار لیونڈ ملیچن نے کہیا اے کہ قبضہ د‏‏ی اصطلاح کافی نئيں اے لیکن ایہ "یہ رومانیہ دے علاقے دے اک حصے دا زیادہ ناجائز حصہ اے "۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historia.ro/exclusiv_web/actualitate/articol/un-analist-rus-recunoaste-urss-anexat-basarabia-28-iunie-1940-video|title=Un analist rus recunoaşte: URSS a anexat Basarabia la 28 iunie 1940 VIDEO|publisher=|accessdate=17 March 2018|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304065035/http://www.historia.ro/exclusiv_web/actualitate/articol/un-analist-rus-recunoaste-urss-anexat-basarabia-28-iunie-1940-video}}</ref> === آزادی تو‏ں پہلے مالڈووا === 26 جون تو‏ں 28 ، 1991 تک ، اک بین الاقوامی کانفرنس "مولوتوف - ربنٹبروپ معاہدہ تے اس دے نتائج بیسارابیا" [[کیشیناو|چسیناؤ]] وچ ہوئی ، جس وچ نکولس دیما ، کرٹ ٹریپٹو ، ڈینس ڈیلیٹینٹ ، مائیکل میکلسن ، اسٹیفن باؤرز ، لوری ویمن ، مائیکل جداں مورخین جمع ہوئے۔ بروچیس ، مولڈووان دے علاوہ سوویت تے رومانیہ دے مورخ بھی۔ [[کیشیناو|چسیناؤ]] دا اک غیر رسمی ''اعلامیہ'' اپنایا گیا ، جس دے مطابق معاہدہ تے اس دے خفیہ پروٹوکول نے "سوویت یونین تے نازی جرمنی دے وچکار باہمی تعاون د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے انہاں معاہداں دے بعد ، بیسارابیا تے شمالی بوکوینا اُتے 28 جون نو‏‏ں سوویت فوج نے قبضہ ک‏ر ليا۔ 1940 وچ رومانیہ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں مخاطب نوٹ دے نتیجے وچ ۔ انہاں کارروائیاں نو‏‏ں "الحاق تے ڈکٹیٹ د‏‏ی سامراجی پالیسی دا حامل مظہر ، ہمسایہ ریاستاں د‏‏ی خود مختاری (…) دے خلاف بے شرم جارحیت ، لیگ آف نیشن دے ممبراں د‏‏ی خصوصیت دتی گئی۔ اسٹالنسٹ جارحیت نے بین الاقوامی تعلقات وچ ریاستاں دے برتاؤ دے قانونی اصولاں ، 1928 دے برائنڈ کیلوک معاہدہ دے تحت فرض د‏‏ی جانے والی ذمہ داریاں [[جارحیت|اور سن 1933 دے جارحیت پسند د‏‏ی تعریف تو‏ں متعلق لندن کنونشن دے]] تحت سنگین خلاف ورزی کيتی۔ اعلامیے بیان "میثاق تے خفیہ اضافی پروٹوکول ''AB initio'' قانونی طور اُتے معدوم نيں تے انہاں دے نتائج دا خاتمہ ضروری اے " کہ. مؤخر الذکر دے لئی ، اس نے "سیاسی حل" دا مطالبہ کيتا اے جو طاقت ، ڈکٹیٹ تے منسلکیت دے استعمال دے ذریعے د‏‏ی جانے والی ناانصافیاں تے زیادتیاں دے خاتمے دا باعث بنے گی ، … [حل] [1975 دے اصولاں دے نال مکمل اتفاق رائے سے) ] ہیلسنک‏‏ی دا حتمی ایکٹ تے [1990] پیرس کارٹا برائے اک نويں یورپ "۔ <ref>Mihai Adauge, Alexandru Furtună, ''Basarabia și Basarabenii'', Uniunea Scriitorilor din Moldova, Chișinău, 1991, {{آئی ایس بی این|5-88568-022-1}}, pp. 342-347</ref><ref>[[Dan Dungaciu]], p.11</ref> === ریاستہائے متحدہ === 28 جون ، 1991 نو‏‏ں ، [[ریاستہائے متحدہ سینٹ|امریکی سینیٹ]] نے [[ریاستہائے متحدہ سینٹ|سینیٹرز]] ورگی ہیلمز (آر-این سی) تے لیری پریسلر (آر-ایس ڈی) ، سپروائی کردہ قرارداد نو‏‏ں ووٹ دتا ، جو [[ریاستہائے متحدہ سینٹ|امریکی سینیٹ دی]] خارجہ تعلقات تو‏ں متعلق کمیٹی دے ارکان نيں ، جس نے [[وفاقی حکومت، ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکی حکومت]] نو‏‏ں سفارش کيت‏ی سی کہ وہ # روس دے زیر قبضہ مالڈووا تے شمالی بوکوینا دے عوام دے حق خود ارادیت د‏‏ی حمایت کردے نيں تے اس مقصد دے لئی کسی فیصلے دا مسودہ تیار کردے ني‏‏‏‏ں۔ # حکومت مالڈووا د‏‏ی آئندہ د‏‏ی جانے والی کوششاں د‏‏ی حمایت کرنا ، جے اوہ چاہے تاں ، رومانیہ دے نال مالڈووا تے شمالی بوکوینا دا پرامن اتحاد ، جداں کہ [[معاہدہ پیرس (1920)]] وچ قائم ہويا اے ، بین الاقوامی قانون تے اصول 1 دے موجودہ اصولاں دا احترام کردا ا‏‏ے۔ ہیلسنک‏‏ی ایکٹ سینیٹ د‏‏ی اس قرارداد د‏‏ی شقاں وچ ، دوسری چیزاں دے علاوہ ، ایہ وی بیان کيتا گیا اے کہ "(. . . ) سوویت یونین د‏‏ی مسلح افواج نے سلطنت رومانیہ اُتے حملہ کيتا تے مشرقی مالڈووا ، شمالی بوکوینا تے ہرٹاسا دے علاقے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ (. . . ) اتحاد نو‏‏ں پہلے ازاں 23 اگست 1939 نو‏‏ں سوویت یونین د‏‏ی حکومتاں تے جرمن ریخ د‏‏ی حکومتاں دے ذریعہ دستخط کیتے جانے والے غیر جارحیت معاہدے دے خفیہ معاہدے دے تحت تیار کيتا گیا سی۔ (. . . ) سن 1940 تو‏ں 1953 دے درمیان مالڈووا تے شمالی بوکووینا تو‏ں سیکڑاں ہزار رومانیہ نو‏‏ں یو ایس ایس آر دے ذریعہ وسطی ایشیا تے سائبیریا جلاوطن کر دتا گیا۔ . . ). " <ref>[[Gheorghe E. Cojocaru]], ''Politica externă a Republicii Moldova. Studii.'', Ediția 2-a, Civitas, Chișinău, 2001, p. 126+128</ref><ref>[[Dan Dungaciu]], p. 11-13</ref><ref>Resolution project published also in ''[[Moldova Suverană]]'', 20 iunie 1991</ref> === جدید مالڈووا === * سن 2010 وچ مالڈووا دے عبوری صدر میہا گھمپو نے 28 جون 1940 نو‏‏ں [[سوویت قبضہ دا دن ، مالڈووا|یوم سوویت قبضہ]] منانے دا حکم سنایا۔ اس اقدام نو‏‏ں ناگوار گزریا تے اس نے حکمران اتحاد دے اندر حکم نامہ منسوخ کرنے تے اپوزیشن جماعتاں تو‏ں غیمپو دے استعفیٰ دینے دا مطالبہ کيتا۔ چیانیو دے میئر تے گھیمپو ورگی پارٹی دے ارکان ، ڈورن چیرٹاسی نے کابینہ د‏‏ی عمارت دے سامنے ، قومی اسمبلی اسکوائر وچ اک یادگار پتھر کھڑا کرنے دا حکم دتا ، جتھ‏ے لینن د‏‏ی یادگار کھڑی ہُندی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.publika.md/primaria-a-instalat-in-fata-guvernului-o-piatra-in-memoria-victimelor-regimului-comunist_46911.html|title=Primăria a instalat în faţa Guvernului o piatră în memoria victimelor regimului comunist|first=PUBLIKA.MD – AICI SUNT|last=ȘTIRILE|date=26 June 2010|publisher=|accessdate=17 March 2018|archivedate=21 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211021170530/https://www.publika.md/primaria-a-instalat-in-fata-guvernului-o-piatra-in-memoria-victimelor-regimului-comunist_46911.html}}</ref> اتحاداں دے ممبراں دا مؤقف سی کہ ہن ایداں دے حکم نامے دا وقت نئيں آیا اے تے اس تو‏ں صرف کمیونسٹاں نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ ووٹ حاصل کرنے وچ مدد ملے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.jurnaltv.md/ro/news/28-iunie-zi-de-ocupatie-sovietica-114081/#|title=Meriți tot ce e mai bun! - JurnalTV.md|website=www.jurnaltv.md|accessdate=17 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725073420/http://www.jurnaltv.md/ro/news/28-iunie-zi-de-ocupatie-sovietica-114081/|archivedate=25 July 2011}}</ref> مالڈووا د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز نے اعلان کيتا اے کہ "28 جون ، 1940 دے سلسلے وچ حالیہ اختلاف رائے دے پیش نظر […] سانو‏ں عملی اقدامات اٹھانا ہون گے تے عوام د‏‏ی رائے نو‏‏ں تعلیمی برادری دے نظریات تو‏ں آگاہ کرنا ہوئے گا"۔ اکیڈمی نے اعلان کيتا: "بین الاقوامی ماہرین د‏‏ی دستاویزی دستاویزات تے تاریخی تحقیق تو‏ں پتہ چلدا اے کہ بیسارابیا تے شمالی بوکوینا دا الحاق انہاں علاقےآں اُتے فوجی قبضے دے طور اُتے سوویت کمانڈ دے ذریعہ بنایا گیا سی تے بنایا گیا سی۔ عبوری صدر مائیکل گھیمپو دا آرڈیننس اصولی طور اُتے تاریخی حقیقت د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ " * 30 جون ، 2010 نو‏‏ں ، پہلی ولاد فلات کابینہ نے متاثرین کمیونزم دا میوزیم بنانے دا فیصلہ کيتا <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.gov.md/libview.php?l=en&id=2083&idc=436|title=Prim-ministrul Vlad FILAT a prezidat astăzi ședința ordinară a Guvernului|accessdate=17 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131023060016/http://www.gov.md/libview.php?l=en&id=2083&idc=436|archivedate=23 October 2013}}</ref> تے ولاد فلات نے 6 جولائ‏ی 2010 نو‏‏ں میوزیم دا افتتاح کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.gov.md/libview.php?l=en&id=2306&idc=436|title=Prim-ministrul Vlad FILAT a participat astăzi la acțiunile consacrate memoriei victimelor deportărilor și represiunilor politice|accessdate=17 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131023060503/http://www.gov.md/libview.php?l=en&id=2306&idc=436|archivedate=23 October 2013}}</ref> == ہور ویکھو == * [[یوروپی یوم یکجہت‏ی آف اسٹالنزم تے ناظمیت دے متاثرین دے لئی|یوروپی یوم یکجہت‏ی آف اسٹالنزم تے نازیزم دے متاثرین دے لئی]] * [[کمیونزم دے جرائم تو‏ں متعلق اعلامیہ]] * [[یورپی ضمیر تے کمیونزم دے بارے وچ پراگ اعلامیہ]] * [[ولنیوس اعلامیہ]] * [[نازیزم تے اسٹالن ازم دا موازنہ]] == نوٹ == {{حوالے|2}} == حوالے == {{refbegin}} * {{in lang|en}} George Ciorănescu, [http://storage.osaarchivum.org/low/bf/9d/bf9d5971-150f-4be8-86a5-f7a9cb50f999_l.pdf "40th Anniversary of Annexation of Bessarabia and northern Bucovina"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408222511/https://storage.osaarchivum.org/low/bf/9d/bf9d5971-150f-4be8-86a5-f7a9cb50f999_l.pdf |date=2023-04-08 }}, [[Radio Free Europe]] report, July 23, 1980. * {{in lang|en}} George Ciorănescu, {{Cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/53-3-12.shtml |title="The Problem of Bessarabia and northern Bukovina during World War II" |access-date=2020-08-03 |archive-date=2009-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090719180258/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/53-3-12.shtml |url-status=dead }}, Radio Free Europe report, December 2, 1981. * [[Mikhail Meltyukhov]], ''[[Stalin's Missed Chance]]'' * {{in lang|ro}} Andreea Tudorica, Ovidiu Ciutescu, Corina Andriuta, [https://web.archive.org/web/20070628143426/http://www.jurnalul.ro/articole/95756/giurgiulesti-piedica-in-calea-lui-stalin "Giurgiulești, piedică în calea lui Stalin"], ''[[Jurnalul Naţional]]'', June 26, 2007 * {{in lang|ro}} [[Alexandru Usatiuc-Bulgăr]] ''"Cu gîndul la «O lume între două lumi»: eroi, martiri, oameni-legendă"'' ("Thinking of 'A World between Two Worlds': Heroes, Martyrs, Legendary People"), Publisher: Lyceum, Orhei (1999) {{ISBN|9975-939-36-8}} {{refend}} * {{حوالہ کتاب|title=Hitler's Forgotten Ally: Ion Antonescu and His Regime, Romania, 1940–1944|last=Deletant|first=Dennis|publisher=Palgrave Macmillan|year=2006|isbn=1-4039-9341-6|ref=harv|author-link=Dennis Deletant}} * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/moldovansromania00king_0|title=The Moldovans|last=King|first=Charles|publisher=[[Hoover Press]]|year=2000|isbn=978-0-8179-9792-2|ref=harv|author-link=Charles King (professor of international affairs)|url-access=registration}} * {{حوالہ کتاب|title=Cultural Politics in Greater Romania: Regionalism, Nation Building, and Ethnic Struggle, 1918–1930|last=Livezeanu|first=Irina|publisher=[[Cornell University Press]]|year=2000|isbn=978-0-8014-8688-3|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|title=Moldova: a Romanian province under Russian rule|last=Mitrasca|first=Marcel|publisher=[[آگورہ]]|year=2002|isbn=978-1-892941-86-2|location=[[نیو یارک شہر]]|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|title=Identitate și continuitate românească în Delta Dunării|last=Motoc|first=Corneliu|publisher=Biblioteca Județeană „Panait Cerna” Tulcea|year=2018|isbn=978-973-0-25973-5|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|title=The Lands Between: Conflict in the East European Borderlands, 1870–1992|last=Prusin|first=Alexander V.|publisher=[[اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس]]|year=2010|isbn=978-0-19-929753-5|ref=harv}} == باہرلے جوڑ == * " [[wikisource:Molotov–Ribbentrop Pact|مولوٹوف -ربنٹروپ معاہدہ]] " ، وکی وسیل سے * [http://www.worldwar2.ro/ "دوسری جنگ عظیم وچ رومانیہ د‏‏ی فوج"] * [http://miris.eurac.edu/mugs2/do/blob.pdf?type=pdf&serial=1117716572750 رومانیہ وچ ہولوکاسٹ تو‏ں متعلق بین الاقوامی کمیشن: حتمی رپورٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210813155000/http://miris.eurac.edu/mugs2/do/blob.pdf?type=pdf&serial=1117716572750 |date=2021-08-13 }} (2004) * [https://web.archive.org/web/20130616055755/http://www.ushmm.org/research/center/presentations/features/details/2005-03-10/pdf/english/chapter_03.pdf جون / جولائ‏ی 1940 رومانیہ وچ بیسارابیہ تے شمالی بوکوینا تے اس تو‏ں رومانیہ وچ انٹراٹھینک تعلقات دے نتائج تو‏ں دستبرداری] * {{In lang|ro}} [https://web.archive.org/web/20100425012630/http://ebooks.unibuc.ro/istorie/istorie1918-1940/11-4-5.htm "لتینوف-ٹیٹلسکو معاہدہ دا متن"] * {{In lang|ro}} [https://web.archive.org/web/20160303232931/http://ebooks.unibuc.ro/istorie/istorie1918-1940/13-3.htm "25 جون ، 1940 وچ ، بیسارابیا تے بوکووینا دے حوالے تو‏ں ، جواخیم وان ربنٹروپ تو‏ں ویاسلاو مولوتوف ،"] * {{In lang|ro}} [https://web.archive.org/web/20100527162751/http://ebooks.unibuc.ro/istorie/istorie1918-1940/13-4.htm "الٹی میٹم نوٹ تے رومانیہ دے رد عمل"] * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=UD8iAQAAIAAJ|title=Istoria Basarabiei de la începuturi până în 2003|last=Ioan Scurtu|publisher=Editura Institutului Cultural Român|year=2003|isbn=9789735773779}} <bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=UD8iAQAAIAAJ|title=Istoria Basarabiei de la începuturi până în 2003|last=Ioan Scurtu|publisher=Editura Institutului Cultural Român|year=2003|isbn=9789735773779}} </bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=UD8iAQAAIAAJ|title=Istoria Basarabiei de la începuturi până în 2003|last=Ioan Scurtu|publisher=Editura Institutului Cultural Român|year=2003|isbn=9789735773779}} {{World War II}} {{Russian Conflicts}} {{Soviet occupation}} {{Nazi-Soviet relations}} [[گٹھ:1940ء وچ بین الاقوامی تعلقات]] [[گٹھ:جولائ‏ی 1940ء د‏‏ی سرگرمیاں]] [[گٹھ:جون 1940ء د‏‏ی سرگرمیاں]] [[گٹھ:دوسری جنگ عظیم دے مقبوضہ علاقہ جات]] [[گٹھ:رومانیہ دوسری جنگ عظیم وچ ]] [[گٹھ:رومانیہ سوویت یونین تعلقات]] [[گٹھ:سوویت یونین دیاں جنگاں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:مالدووا دوسری جنگ عظیم وچ ]] [[گٹھ:مالدووا روس تعلقات]] [[گٹھ:مالدووا وچ حملے]] [[گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط]] 7makc1x3fusrbt6g9vnnqbatk074v7b جرمن ایجادات تے دریافتاں دی لسٹ 0 90524 707003 706802 2026-05-14T21:28:43Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707003 wikitext text/x-wiki {{Quote box|width=230px|align=left|bgcolor=#d6dbf7|title=|quote="اج جو دنیا اے ، چنگا تے برا ، اس دا [[جوہانس گٹین برگ| گٹین برگ]] دا مقروض ا‏‏ے۔ ہر چیز دا سراغ اس وسیلہ تو‏ں مل سکدا اے ، لیکن اسيں اسنو‏ں خراج عقیدت پیش کرنے دے پابند نيں ،… اس برے بدلے جو اس د‏ی زبردست ایجاد ہوئی ا‏‏ے۔ دے بارے وچ اک بار اس بھلائی د‏‏ی طرف تو‏ں ہزار بار ساایہ کیہ جاندا اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں انسانیت د‏‏ی طرف تو‏ں احسان کيتا گیا ا‏‏ے۔ "|source=امریکی مصنف [[مارک ٹوین]] (1835−1910)<ref>{{cite book |last=Childress |first=Diana |date=2008 |title=Johannes Gutenberg and the Printing Press |url=https://archive.org/details/johannesgutenber0000chil |url-access=registration |location=Minneapolis |publisher=Twenty-First Century Books |page=[https://archive.org/details/johannesgutenber0000chil/page/122 122] |isbn=978-0-7613-4024-9}}</ref>}} '''جرمنی د‏‏ی ایجادات تے دریافتاں''' [[جرمنی|جرمنی وچ ]] یا بیرون ملک [[جرمنی]] دے کسی شخص (یا جرمنی وچ پیدا ہونے والا ، غیر جرمن والدین سمیت - یا بیرون ملک پیدا ہونے والے) دے ذریعہ جزوی طور اُتے یا مکمل طور اُتے ایجاد شدہ ، اختراع شدہ یا دریافت کردہ آئیڈیاز ، اشیاء ، عمل یا تکنیک ني‏‏‏‏ں۔ گھٹ تو‏ں گھٹ اک جرمن والدین دے نال تے جو جرمنی وچ اپنی تعلیم یا کیریئر د‏‏ی اکثریت رکھدے سن )۔ اکثر اوقات ، پہلی بار دریافت ہونے والی چیزاں نو‏‏ں ایجادات وی کہیا جاندا اے تے بوہت سارے معاملات وچ ، دونے دے وچکار کوئی واضح لکیر موجود نئيں ا‏‏ے۔ [[فائل:Einstein 1921 by F Schmutzer - restoration.jpg|سجے|thumb| جرمن نژاد [[البرٹ آئنسٹائن|البرٹ آئن اسٹائن]] ، دنیا دے مشہور ماہر فزکس ]] جرمنی وچ بوہت سارے مشہور موجد ، ڈسکولرز تے انجینئراں دا گھر رہیا اے ، جنہاں وچ کارل وان لنڈے وی شامل نيں ، جنھاں نے جدید [[فریج|ریفریجریٹر]] تیار کيتا سی۔ <ref name=":1">{{حوالہ ویب|url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/carl-von-linde|title=Carl von Linde|last=|first=|date=1 June 2016|website=Science History Institute|language=en|accessdate=14 October 2019}}</ref> پال نپکو ، جس نے اپنی نپکو ڈسک تو‏ں [[ٹیلی ویژن|ٹیلیویژن دی]] بنیاد رکھی سی۔ <ref name=":2">{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/television-history-paul-nipkow-1991828|title=Television History – Paul Nipkow|last=Bellis|first=Mary|date=6 April 2017|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=8 November 2019}}</ref> ہان گیگر ، گیجر کاؤنٹر دا خالق۔ تے کونراڈ زیوس ، جنہاں نے پہلا مکمل طور اُتے خودکار ڈیجیٹل [[کمپیوٹر]] ( زیڈ 3 ) تے پہلا تجارتی ڈیجیٹل کمپیوٹر ( زیڈ 4 ) بنایا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Bianchi|first=Luigi|title=The Great Electromechanical Computers|url=http://www.yorku.ca/lbianchi/sts3700b/lecture17a.html|publisher=[[York University]]|accessdate=17 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427102718/http://www.yorku.ca/lbianchi/sts3700b/lecture17a.html|archivedate=27 April 2011}}</ref><ref name=":4">{{حوالہ کتاب|title=Birthing the Computer: From Relays to Vacuum Tubes|last=Kaisler|first=Stephen H.|publisher=Cambridge Scholars Publishing|year=2016|isbn=978-1-4438-9631-3|location=|pages=13}}</ref> اس طرح دے جرمن موجد ، انجینئر تے صنعتکار جداں کاؤنٹ فرڈینینڈ وان زپیلین ، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.centennialofflight.gov/essay/Lighter_than_air/zeppelin/LTA8.htm|title=The Zeppelin|publisher=U.S. Centennial of Flight Commission|accessdate=7 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501132157/http://www.centennialofflight.gov/essay/Lighter_than_air/zeppelin/LTA8.htm|archivedate=1 May 2011}}</ref> اوٹو لیلیینتھل ، گوٹلیب ڈیملر ، [[روڈلف ڈیزل|روڈولف ڈیزل]] ، ہوگو جنکرز تے [[کارل بنز|کارل بینز]] نے جدید آٹوموٹو تے ہوائی آوا جائی د‏‏ی ٹکنالوجی د‏‏ی تشکیل وچ مدد کيتی۔ [[ہوافضائی ہندسیات|ایرو اسپیس انجینئر]] ورنھر وون براون نے پہینی خلائی راکٹ پیینی مینڈے وچ تیار کيتا تے بعد وچ [[ناسا|ناسا دا]] ممتاز ممبر سی تے سنیچر وی مون راکٹ تیار کيتا۔ [[برقناطیسی ریڈی ایشن|برقی مقناطیسی تابکاری دے]] میدان وچ ہنرک روڈولف ہرٹز دا کم جدید ٹیلی مواصلات د‏‏ی ترقی دے لئی اہ‏م سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.itu.int/aboutitu/HistoricalFigures.html|title=Historical figures in telecommunications|publisher=International Telecommunication Union|date=14 January 2004|accessdate=27 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110425065237/http://www.itu.int/aboutitu/HistoricalFigures.html|archivedate=25 April 2011}}</ref> [[البرٹ آئنسٹائن|البرٹ آئن اسٹائن]] نے بالترتیب 1905 تے 1915 وچ روشنی تے کشش ثقل دے [[اضافیت مخصوصہ|لئےخصوصی رشتہ]] تے [[عمومی اضافیت|عمومی نسبت و]] نظریات نو‏‏ں متعارف کرایا۔ [[میکس پلینک|میکس پلانک]] دے نال ، اوہ [[قدری میکانیات|کوانٹم میکینکس دی]] تعارف وچ اہ‏م کردار ادا کردے رہے ، جس وچ [[ورنر ہیزنبرگ|ورنر ہائسنبرگ]] تے [[میکس بورن]] نے بعد وچ وڈی شراکت وچ حصہ لیا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The New Penguin History of the World|last=Roberts|first=J. M.|publisher=Allen Lane|year=2002|isbn=978-0-7139-9611-1|page=1014}}</ref> [[ولہیلم رونٹیگن|ولہیم رینٹجن]] نے [[ایکس شعاع|ایکس رے]] دریافت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [[اوٹو ہان|اوٹو ہن]] ریڈیو کیمسٹری دے شعبےآں وچ علمبردار سن تے انھاں نے [[جوہری انشقاق|جوہری]] حصہ دریافت کيتا سی ، جدو‏ں کہ فرڈینینڈ کوہن تے [[رابرٹ کوچ]] [[خردوبینی حیاتیات|مائکرو بایولوجی دے]] بانی سن ۔ جنگم نما [[مطبعہ|پرنٹنگ پریس]] 15 ويں صدی وچ جرمن لوہار [[یوہانس گوٹن برک|جوہانس گٹین برگ]] نے ایجاد د‏‏ی سی۔ 1997 وچ ، ٹائم لائف میگزین نے گٹین برگ د‏‏ی ایجاد نو‏‏ں دوسرے ہزار سالہ دے اہ‏م ترین انتخاب دے طور اُتے منتخب کيتا۔ <ref name=":3">{{حوالہ ویب|url=http://www.mainz.de/gutenberg/g2000.htm|title=Die Gutenbergstadt Mainz|last=|first=|date=10 March 2010|website=Gutenberg.de|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100310192514/http://www.mainz.de/gutenberg/g2000.htm|archivedate=2010-03-10|accessdate=8 November 2019}}</ref> 1998 وچ ، اے اینڈ ای نیٹ ورک نے گوٹن برگ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی "سوانح حیات د‏‏ی ہزار سال" گنت‏ی اُتے دوسرے ہزاریے دے سب تو‏ں بااثر شخص دے طور اُتے درجہ دتا۔ ذیل وچ ایجادات ، اختراعات یا دریافتاں د‏‏ی لسٹ اے جنہاں نو‏ں جرمن سمجھیا جاندا اے یا عام طور اُتے پہچانا جاندا ا‏‏ے۔ == اناٹومی == [[فائل:1PSO.png|thumb|100x100px| [[پیپسن|Pepsin]] pepstatin نال کمپلیکس وچ ]] [[فائل:Alzheimer's disease brain comparison.jpg|کھبے|thumb|100x100px| اک عام عمر والے دماغ (کھبے) تے [[الزائمر]] (سجے) والے شخص دے دماغ دا موازنہ ]] * 17 ويں صدی: وارسن ڈکٹ د‏‏ی پہلی وضاحت جوہان جارج ورسنگ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2941.html|title=Johann Georg Wirsung|last=|first=|date=|website=www.whonamedit.com|accessdate=16 December 2019|تاريخ-الأرشيف=15 December 2008|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20081215115035/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2941.html|url-status=dead}}</ref> * 1720: ابراہیم ویٹر دے ذریعہ واٹر دے ایمپلا د‏‏ی دریافت <ref name="vater">''Dissertatio anatomica quo novum bilis dicetilicum circa orifucum ductus choledochi ut et valvulosam colli vesicæ felleæ constructionem ad disceptandum proponit'', 1720</ref> * 1745: لیبرکحن دے خفیہ اطلاعات د‏‏ی پہلی وضاحت جوہان ناتھنیل لیبرکحن <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2295.html|title=Johann Nathanael Lieberkühn|last=|first=|date=|website=www.whonamedit.com|accessdate=16 December 2019|تاريخ-الأرشيف=16 December 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191216234110/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2295.html|url-status=dead}}</ref> * 19 ويں صدی: لیوپولڈ آورباچ دے ذریعہ اوربچ دے عارضے د‏‏ی پہلی وضاحت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/319.html|title=Leopold Auerbach|last=|first=|date=|website=www.whonamedit.com|accessdate=16 December 2019|تاريخ-الأرشيف=18 September 2016|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160918001750/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/319.html|url-status=dead}}</ref> * 19 ويں صدی: جارج میسیسنر دے ذریعہ مییسنر دے عارضہ د‏‏ی پہلی وضاحت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Meissner|first=G.|date=1857|title=Über die Nerven der Darmwand|url=}}</ref> * 19 ويں صدی: تھیوڈور شوان دے ذریعہ پردیی اعصابی نظام وچ شوان خلیاں د‏‏ی دریافت <ref name="Karenberg">{{حوالہ کتاب|title=Neurological eponyms|last=Karenberg|first=Axel|date=26 October 2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-513366-0|editor-last=Koehler|editor-first=Peter J.|location=|pages=44–50|chapter=Chapter 7. The Schwann cell|access-date=16 December 2019|editor-last2=Bruyn|editor-first2=George W.|editor-last3=Pearce|editor-first3=John M. S.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=7wBxcw_iClwC&pg=PA44}}</ref> * 1836: تھیوڈور شوان دے ذریعہ [[پیپسن]] د‏‏ی دریافت تے مطالعہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=A short history of biology|last=Asimov|first=Isaac|publisher=Greenwood Press|year=1980|isbn=978-0-313-22583-3|location=Westport, Connecticut|pages=95}}</ref> * 1840: [[پولیو|پولیوومیلائٹس]] ( ''ہائن میڈین بیماری'' ) دے بارے وچ پہلی میڈیکل رپورٹ ، تے اس بیماری نو‏‏ں کلینیکل ہستی دے طور اُتے تسلیم کرنے والی پہلی ، جیکوب ہائن * 1852: جارج میسنر تے روڈولف ویگنر دے ذریعہ سپرش رسانی د‏‏ی پہلی تفصیل <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Meissner|first=G.|date=February 1852|title=Ueber das Vorhandensein bisher unbekannter eigenthümlicher Tastkörperchen (Corpuscula tactus) in den Gefühlswärzchen der mensclichen Haut und über die Endausbreitung sensitiver Nerven|url=}}</ref> * 1868: پال لینگرہنس دے ذریعہ لنجرہنس سیل د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Langerhans|first=P.|date=1868|title=Ueber die Nerven der menschlichen Haut|url=https://zenodo.org/record/2319860}}</ref> * 1869: پال لینگرہنس دے ذریعہ لنجرہنس دے جزیراں د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Sakula|first=A.|date=July 1988|title=Paul Langerhans (1847–1888): a centenary tribute|url=}}</ref> * 1875: فریڈرک سگمنڈ مرکل دے ذریعہ مرکل سیل د‏‏ی پہلی وضاحت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Merkel|first=F. S.|date=1875|title=Tastzellen und Tastkörperchen bei den Hausthieren und beim Menschen|url=https://zenodo.org/record/1607588}}</ref> * 1882: [[برلن]] وچ کارل لینجینبچ دے ذریعہ پہلا کامیاب کولیکسٹکٹومی <ref>{{حوالہ کتاب|title=Blumgart's surgery of the liver, biliary tract, and pancreas|last=Jarnagin|first=William R|last2=Belghiti|first2=J|last3=Blumgart|first3=LH|publisher=Elsevier Saunders|year=2012|isbn=978-1-4557-4606-4|edition=5th|pages=6}}</ref> * 1906: الیزیم الزھیر دے ذریعہ الزھائیمر [[الزائمر|کی بیماری]] د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Berchtold|first=N. C.|date=1998|title=Evolution in the conceptualization of dementia and Alzheimer's disease: Greco-Roman period to the 1960s|url=}}</ref> * 1909: کوربینی بروڈمین دے ذریعہ بروڈمین دے علاقےآں د‏‏ی پہلی وضاحت <ref>Brodmann K. Vergleichende Lokalisationslehre der Grosshirnrinde. Leipzig : Johann Ambrosius Bart, 1909</ref> * 1977: گونٹھر وان ہیگنز دے ذریعہ پلاسٹینیشن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://bodyworlds.com/plastination/developments/|title=The Developments of Plastination|last=|first=|date=|website=Body Worlds|language=en-US|accessdate=16 December 2019}}</ref> == جانور == [[فائل:Carl Hagenbeck.jpg|کھبے|thumb|100x100px| ہیگن بیک اپنے شیراں دے نال]] * 1907: Modern [[چڑیا گھر|zoo]] (''Tierpark Hagenbeck'') by Carl Hagenbeck in [[ہم برک|Hamburg]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Savages and Beasts: The Birth of the Modern Zoo (Animals, History, Culture)|last=Rothfels|first=Nigel|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2008|isbn=978-0-8018-8975-2|location=|pages=}}</ref> * 1916: Guide dog; the world's first training school, established by Dr. Gerhard Stalling in Oldenburg<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.igdf.org.uk/about-us/facts-and-figures/history-of-guide-dogs/|title=International Guide Dog Federation – History|last=|first=|date=|website=www.igdf.org.uk|accessdate=8 November 2019|archivedate=14 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200414142501/https://www.igdf.org.uk/about-us/facts-and-figures/history-of-guide-dogs/}}</ref> [[فائل:Archaeopteryx lithographica (Berlin specimen).jpg|کھبے|thumb|135x135px| برلن ''Archeopteryx'' نمونہ ''(اے siemensii)'']] * 1825: ''Rhamphorhynchus'' طرف سموئیل سیمس وون Sömmerring <ref>{{حوالہ کتاب|title=Pterosaurs: Natural History, Evolution, Anatomy|last=Witton|first=Mark P.|publisher=Princeton University Press|year=2013|isbn=978-1-4008-4765-5|location=|pages=123}}</ref> * 1834: ''Plateosaurus'' نیڑے یوہان فریڈرک Engelhardt د‏‏ی طرف تو‏ں [[نورنبرگ|نیورمبرگ]] ، د‏‏ی طرف تو‏ں 1837 وچ بیان ہرمن وان میئر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=von Meyer|first=C. E. H.|title=Mitteilung an Prof. Bronn (Plateosaurus engelhardti)|pages=316}}</ref> * 1856: نئیےنڈرتل 1 نزدیک [[ڈسلڈورف|ڈیزلڈارف]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=King|first=W.|title=The Reputed Fossil Man of the Neanderthal|pages=88–97}}</ref> * 1856–1857: پہلی وضاحت [[نینڈرتھل|نئیےنڈرتل]] د‏‏ی طرف جوہان کارل Fuhlrott تے ہرمین Schaaffhausen <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Drell|first=J. R. R.|title=Neanderthals: a history of interpretation|pages=1–24}}</ref> * 1860: ''اسٹارٹ'' [[شٹوٹگارٹ|گارٹ دے]] نیڑے ''سکریٹ'' فریڈرک جکوب وون ''کف کے'' ذریعہ ''ٹیراٹوسورس'' ، 1861 وچ ہرمن وان میئر دے ذریعہ بیان ہويا <ref>{{حوالہ رسالہ|last=von Meyer|first=C. E. H.|title=Reptilien aus dem Stubensandstein des oberen Keupers|pages=253–346}}</ref> * 1861: ''سولہوفین کے'' نیڑے ہرمن وان میئر دے ذریعہ آثار قدیمہ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Meyer|first=Hermann von|title=Vogel-Federn und Palpipes priscus von Solenhofen}} ''"Aus dem lithographischen Schiefer der Brüche von ''Solenhofen'' in ''Bayern'' ist mir in den beiden Gegenplatten eine auf der Ablösungs- oder Spaltungs-Fläche des Gesteins liegende Versteinerung mitgetheilt worden, die mit grosser Deutlichkeit eine Feder erkennen lässt, welche von den Vogel-Federn nicht zu unterscheiden ist."'' (From the lithographic slates of the faults of Solenhofen in Bavaria, there has been reported to me a fossil lying on the stone's surface of detachment or cleavage, in both opposing slabs, which can be recognized with great clarity [to be] a feather, which is indistinguishable from a bird's feather.)</ref> * 1868–1879: [[ٹرائے]] د‏‏ی طرف ہینرچ شلائیمان <ref>{{حوالہ کتاب|title=Schliemann's Ausgrabungen in Troja, Tiryns, Mykenae, Orchomenos, Ithaka im Lichte der heutigen Wissenschaft|last=Schuchhardt|first=Carl|publisher=F. A. Brockhaus|year=1891|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * c 1900: گورڈیم از الفریڈ تے گوستااو کیرٹ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Gordion: Ergebnisse der Ausgrabung im Jahre 1900.|last=Körte|first=A.|last2=Körte|first2=G.|publisher=Verlag Georg Reimer|year=1904|isbn=|location=Berlin|pages=}}</ref> * 1906–1913: [[ہاتوسا|ہٹوسوہ]] از ہیوگو ونکلر <ref>{{حوالہ کتاب|title=Atlas of Vanishing Places: The lost worlds as they were and as they are today|last=Elborough|first=Travis|publisher=White Lion Publishing|year=2019|isbn=978-1-78131-895-9|location=|pages=19}}</ref> * 1908: ہیڈل [[ہائیڈل برک|برگ دے]] نیڑے ڈینیئل ہارٹمن تے اوٹو شوٹنسک کیذریعہ ''ہومو'' [[ہائیڈل برک|ہیڈیلبرجینس]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=Der Unterkiefer des Homo heidelbergensis aus den Sanden von Mauer bei Heidelberg. Ein Beitrag zur Paläontologie des Menschen|last=Schoetensack|first=Otto|publisher=Verlag Wilhelm Engelmann|year=1908|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * 1912: لوڈویگ بورچارڈ دے ذریعہ نیفیرٹیٹی ٹُٹ * 1915: تفصیل ''Spinosaurus'' ، وڈا معلوم theropod د‏‏ی طرف ارنسٹ Stromer <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 3. Das Original des Theropoden Spinosaurus aegyptiacus nov. gen., nov. spec|pages=1–32}}</ref> * 1925: ''Stomatosuchus'' ارنسٹ Stromer کر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 7. Stomatosuchus inermis Stromer, ein schwach bezahnter Krokodilier und 8. Ein Skelettrest des Pristiden Onchopristis numidus Haug sp|pages=1–22}}</ref> * 1931: تفصیل ''Carcharodontosaurus'' ارنسٹ Stromer کر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Wirbeltiere-Reste der Baharijestufe (unterestes Canoman). Ein Skelett-Rest von Carcharodontosaurus nov. gen|pages=1–23}}</ref> * 1932: ''ارنسٹروومر کے'' ذریعہ ایمزائسوسورس <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltierreste der Baharîje-Stufe (unterstes Cenoman). 11. Sauropoda|pages=1–21}}</ref> * 1934: ''بہاریاسورس بذریعہ'' ارنسٹ اسٹومر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stromer|first=E.|title=Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman)." 13. Dinosauria|pages=1–79}}</ref> * 1991: [[اوٹزی|اٹزی بذریعہ]] ہیلمٹ تے ایریکا سائمن [[نورنبرگ|نیورمبرگ]] == آرٹس == [[فائل:Bauhaus-Signet.svg|کھبے|thumb|100x100px| بوہاؤس دا نشان]] * 15 ويں صدی: ہاؤس بوک ماسٹر د‏‏ی طرف تو‏ں ڈرائی پوائنٹ ، اک جنوبی جرمن آرٹسٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.widewalls.ch/drypoint-etching|title=Explaining the Drypoint Etching|last=|first=|date=|website=Widewalls|accessdate=8 November 2019|تاريخ-الأرشيف=6 July 2024|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20240706170718/https://www.widewalls.ch/drypoint-etching|url-status=dead}}</ref> * 1525: رے ٹریسنگ از [[البرشت ڈورر|البریچٹ ڈائر]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hofmann|first=Georg Rainer|date=May 1990|title=Who invented ray tracing?}}</ref> * 1642: Mezzotint طرف لڈوگ وون سیجن <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historyofinformation.com/detail.php?id=1258|title=Ludwig van Siegen Invents Mezzotint|last=|first=|date=|website=www.historyofinformation.com|accessdate=31 October 2019}}</ref> * 1708: Meissen نے چینی مٹی دے برتن ، پہلا یورپی مشکل پیسٹ چینی مٹی دے برتن ، د‏‏ی طرف تو‏ں Ehrenfried والتھر وون Tschirnhaus وچ Meissen نے <ref>[https://arxiv.org/ftp/physics/papers/0601/0601111.pdf The Discovery of European Porcelain Technology] by C.M. Queiroz & S. Agathopoulos, 2005.</ref> * 1810: تھیوری دا رنگ [[گوئٹے|بذریعہ جوہان ولف گینگ گوئٹے]] <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/stream/goethestheoryco01goetgoog#page/n6/mode/2up|title=Goethe's Theory of Colours: Translated from the German; with Notes by Charles Lock Eastlake, R.A., F.R.S|publisher=John Murray|year=1840|location=London|access-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161212075843/https://archive.org/stream/goethestheoryco01goetgoog#page/n6/mode/2up|archive-date=12 December 2016|url-status=dead|via=Internet Archive}}</ref> * ابتدائی 1900s: جدیدیت پسند تحریک [[اظہاریت|اظہار رائے]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theartstory.org/movement/expressionism/|title=Expressionism Movement Overview|last=|first=|date=|website=The Art Story|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1919: باہاس طرف والٹر Gropius <ref>{{حوالہ کتاب|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|isbn=|location=|pages=319}}</ref> == فلکیات == [[فائل:Kepler-second-law.gif|thumb|100x100px| [[کیپلر قوانین برائے سیاروی حرکت|کیپلر دے دوسرے قانون دا بیان]] ]] [[فائل:Neptune Voyager2 color calibrated.png|کھبے|thumb|101x101px| [[نیپچون]] ]] * 1609–1619: کیہلر [[کیپلر قوانین برائے سیاروی حرکت|کے سیارےآں د‏‏ی حرکت دے قوانین]] [[کپلر|جوہانس کیپلر]] <ref name="Holton">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=czaGZzR0XOUC&pg=PA40|title=Physics, the Human Adventure: From Copernicus to Einstein and Beyond|last=Holton, Gerald James|last2=Brush, Stephen G.|date=2001|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-2908-0|edition=3rd paperback|location=Piscataway, NJ|pages=40–41|access-date=December 27, 2009}}</ref> * 1781: دا انکشاف [[یورینس]] ، اس دے وڈے چاند دے دو (کے نال وچ Titania تے اوبیرون )، جرمن نژاد طرف ولیم ہرشل <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.astroleague.org/al/obsclubs/herschel/fwhershs.html|title=Herschel Program – Friedrich Wilhelm Herschel|last=|first=|date=|website=www.astroleague.org|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1846: جوہن گالے دے ذریعہ [[نیپچون]] د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://solarviews.com/eng/neptune.htm|title=Neptune|last=Hamilton|first=Calvin J.|date=4 August 2001|website=Views of the Solar System|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1902: ڈسکوری دا کرہ طرف رچرڈ Assmann <ref>{{حوالہ کتاب|title=Der Wettermann – Leben und Werk Richard Aßmanns|last=Steinhagen|first=Hans|publisher=Findling|year=2005|isbn=978-3-933603-33-3|location=Neuenhagen|pages=}}</ref> * 1909: تھیوڈور ولف دے ذریعہ [[کوسمک ریز|کائنات‏‏ی کرن]] د‏‏ی دریافت <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hörandel|first=J. R.|date=4 December 2012|title=Early Cosmic-Ray Work Published in German|url=}}</ref> * 1916: کارل شوارزچائلڈ دے ذریعہ [[شوارزچائلڈ میٹرک|شوارزچلڈ میٹرک]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Schwarzschild|first=K.|date=1916|title=Über das Gravitationsfeld eines Massenpunktes nach der Einsteinschen Theorie|url=}}</ref> تے شوارزچلڈ رداس <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Schwarzschild|first=K.|date=1916|title=Über das Gravitationsfeld einer Kugel aus inkompressibler Flussigkeit nach der Einsteinschen Theorie|url=}}</ref> == حیاتیات ، جینیاتیات تے میموری == [[فائل:Three cell growth types.svg|thumb|101x101px| [[خلیائی تقسیم|سیل ڈویژن دی]] تن قسماں ]] [[فائل:Citric acid cycle with aconitate 2.svg|کھبے|thumb|100x100px| سائٹرک ایسڈ سائیکل دا جائزہ]] * 1759: میسونفروس د‏‏ی تفصیل از کیسپار فریڈرک وولف <ref>{{حوالہ کتاب|title=Clinical Gynecologic Endocrinology and Infertility|last=Fritz|first=Marc A.|last2=Speroff|first2=Leon|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2005|isbn=978-0-7817-4795-0|location=|pages=325}}</ref> * تو‏ں 1790s: Recapitulation نظریہ طرف یوہان فریڈرک Meckel تے کارل فریڈرک Kielmeyer <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Mayr|first=Ernst|title=Recapitulation Reinterpreted: The Somatic Program|pages=223–232}}</ref> * 1790s د‏‏ی دہائی دے آخر / 1800s دے اوائل وچ : اسيں Alexander بوڈسٹین سائنس از الیگزینڈر وان ہمبولٹ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Böhme|first=H.|title=Ästhetische Wissenschaft|pages=37–41}}</ref> * 1834: سکندر وان ہمبلڈٹ د‏‏ی ابتدائی دریافت دے بعد ، فرانز میئن دے ہمبولڈ پینگوئن <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.macroevolution.net/humboldt-penguin.html|title=Humboldt Penguin – Online Biology Dictionary|last=McCarthy|first=Eugene M.|date=|website=www.macroevolution.net|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1835: [[خلیائی تقسیم|سیل ڈویژن]] از از ہیوگو وان محل <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Cell|last=Rogers|first=Kara|publisher=Britannica Educational Pub|year=2011|isbn=978-1-61530-314-4|location=|pages=172}}</ref> * 1835: ہیوگو وان محل دے ذریعہ [[انقسام|مائٹوسس]] د‏‏ی دریافت تے وضاحت <ref>{{حوالہ کتاب|title=Ueber die Vermehrung der Pflanzenzellen durch Theilung|last=von Mohl|first=Hugo|publisher=Fues|year=1835|isbn=|location=Tübingen|pages=}}</ref> * 1839: [[خلوی نظریہ|سیل نظریہ]] طرف تھیوڈور Schwann دے تے متیاہ جیکب Schleiden (سے شراکت دے نال روڈولف Virchow ) <ref>{{حوالہ کتاب|title=Introduction To Cytology|last=Sharp|first=L. W.|publisher=McGraw Hill Book Company Inc.|year=1921|isbn=|location=New York|pages=}}</ref> * 1840: فریڈرک لڈوگ ہینفیلڈ دے ذریعہ [[ہیموگلوبن]] د‏‏ی دریافت <ref>Hünefeld F.L. (1840). "Die Chemismus in der thierischen Organization". Leipzig.</ref> * 1845: کارل ریکنباچ دے ذریعہ اوڈک فورس <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Shadow of Enlightenment: Optical and Political Transparency in France, 1789–1848|last=Levitt|first=Theresa|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=978-0-19-954470-7|location=|pages=113}}</ref> * 1851: پودےآں د‏‏ی زندگی وچ عام اصول دے طور اُتے نسلاں دے ردوبدل د‏‏ی دریافت ولہیلم ہوفمیسٹر <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Svedelius|first=N.|title=Alternation of Generations in Relation to Reduction Division|pages=362–384}}</ref> * 1876: ڈسکوری تے د‏‏ی تفصیل [[انتصاف]] طرف آسکر Hertwig <ref>{{حوالہ کتاب|title=Genetics and Randomness|last=Ruvinsky|first=Anatoly|publisher=CRC Press|year=2009|isbn=978-1-4200-7887-9|location=|pages=93}}</ref> * 1880 د‏‏ی دہائی: [[رابرٹ کوچ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/robertkoch|title=Robert Koch (1843–1910)|website=broughttolife.sciencemuseum.org.uk|language=en|accessdate=2018-01-18|تاريخ-الأرشيف=2018-01-12|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180112040521/http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/robertkoch|url-status=dead}}</ref> ذریعہ [[جرثومیات|بیکٹیریا]] * 19th صدی دے آخر: دے "nuclein" غیر پروٹین جزو وکھ تھلگ، د‏‏ی کیمیائی ساخت دا تعین کرنے nucleic ایسڈ ، تے بعد وچ اس دے پنج بنیادی تھلگ nucleobases طرف [[البرچٹ کوسل|Albrecht دے Kossel]] * 1885: وکر بھُل تے سیکھنے وکر طرف ہرمن Ebbinghaus <ref>{{حوالہ کتاب|title=Über das Gedächtnis|last=Ebbinghaus|first=Hermann|publisher=Duncker & Humblot|year=1885|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * 1888: تھیوڈور بووری دے ذریعہ سینٹروسوم د‏‏ی تفصیل تے ناں دینا <ref>{{حوالہ کتاب|title=Zellen-Studien II: Die Befruchtung und Teilung des Eies von Ascaris megalocephala|last=Boveri|first=Theodor|publisher=Gustav Fischer Verlag|year=1888|isbn=|location=Jena|pages=}}</ref> * 1890: رچرڈ الٹیمن دے ذریعہ [[مائٹوکونڈریا|مائٹوکونڈرائن]] د‏‏ی تفصیل <ref>{{حوالہ کتاب|title=Die Elementarorganismen und ihre Beziehungen zu den Zellen|last=Altmann|first=Richard|publisher=Veit|year=1890|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * 1892: اگست ویز مین تک ویس مین رکاوٹ تے جراثیم پلازم <ref>{{حوالہ کتاب|title=Das Keimplasma: eine Theorie der Vererbung|last=Weismann|first=August|publisher=Fischer|year=1892|isbn=|location=Jena|pages=}}</ref> * 1908: ہارڈی – وینبرگ اصول ولہیم وینبرگ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Stern|first=Curt|title=Wilhelm Weinberg|pages=1–5}}</ref> * 1928: سیلمر آسچیم تے برنارڈ زونڈک دے ذریعہ حمل دا پہلا معتبر امتحان <ref>{{حوالہ کتاب|title=Iconographia Gyniatrica|last=Speert|first=Harold|publisher=F. A. Davis|year=1973|isbn=978-0-8036-8070-8|location=Philadelphia}}</ref> * 1928: مصنوعی [[کلوننگ]] د‏‏ی طرف حیاتیات دے [[ہنس سپیمین|ہنس Spemann]] تے Hilde د‏‏ی Mangold <ref>{{حوالہ رسالہ|last=De Robertis|first=EM|title=Spemann's organizer and self-regulation in amphibian embryos|pages=296–302}}</ref> * 1932: کرٹ ہینسیلیٹ تے [[ہنس ایڈلف کرب|ہنس ایڈولف کریب دے]] ذریعہ یوریا سائیکل <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Bailey|first=L. E.|last2=Ong|first2=S. D.|title=Krebs–Henseleit solution as a physiological buffer in perfused and superfused preparations|pages=171–175}}</ref> * 1937: ہنس ایڈولف کربس دے ذریعہ سائٹرک ایسڈ سائیکل <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Krebs|first=H. A.|last2=Johnson|first2=W. A.|title=Metabolism of ketonic acids in animal tissues|pages=645–660}}</ref> * 1974: پہلا جینیات‏ی طور اُتے تبدیل شدہ جانور (ماؤس) از روڈولف جینیش <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Jaenisch|first=R.|last2=Mintz|first2=B.|title=Simian Virus 40 DNA Sequences in DNA of Healthy Adult Mice Derived from Preimplantation Blastocysts Injected with Viral DNA|pages=1250–1254}}</ref> == کیمسٹری == [[فائل:276 Beta vulgaris L.jpg|thumb|156x156px| [[چقندر شکر|شوگر چوقبصور دا مثال]] ۔ اچارڈ د‏‏ی کھوجات چینی د‏‏ی جدید صنعت دا آغاز سی۔ ]] [[فائل:Hamburg Museum 2010-1207-217.jpg|کھبے|thumb|198x198px| ڈبرینر دا لیمپ ، اکثر او lل لائٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تعریف کيتا جاندا سی]] [[فائل:Fritz Haber.png|کھبے|thumb|141x141px| کھاد پیدا کرنے وچ [[ہیبر دا طریقہ|ہیبر دا عمل]] بنیادی اے ]] [[فائل:Szalka petriego.jpg|کھبے|thumb|100x100px| گلاس پیٹری ڈش دا تھلے ادھا حصہ]] [[فائل:GSI, Darmstadt, Juli 2015 (4).JPG|کھبے|thumb|100x100px| جی ایس آئی د‏‏ی خطی [[ذرا‏‏تی مسرع|ذرہ سرعت]] ''UNILAC،'' جتھ‏ے [[ہاسیئم|hassium]] دریافت کيتا گیا سی ]] * 1625: Glauber's salt by German-born Johann Rudolf Glauber<ref>{{حوالہ کتاب|title=Water which does not wet hands: The Alchemy of Michael Sendivogius|last=Szydlo|first=Zbigniew|publisher=Polish Academy of Sciences|year=1994|isbn=978-8386062454|location=London–Warsaw|pages=}}</ref> * 1669: Discovery of [[فاسفورس|phosphorus]] by Hennig Brand in [[ہم برک|Hamburg]]<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/phosphorus00beat/page/7|title=Phosphorus|last=Beatty|first=Richard|publisher=Marshall Cavendish|year=2000|isbn=0-7614-0946-7|location=|pages=[https://archive.org/details/phosphorus00beat/page/7 7]}}</ref> * 1706: Prussian blue by Heinrich Diesbach in [[برلن|Berlin]]<ref name="Bartoll">{{حوالہ رسالہ|last=Jens Bartoll|title=The early use of prussian blue in paintings}}</ref> * 1724: Temperature scale [[فارنہائٹ|Fahrenheit]] by Daniel Gabriel Fahrenheit<ref>{{حوالہ کتاب|title=Modern Engineering Thermodynamics|last=Balmer|first=Robert T.|publisher=Academic Press|year=2010|isbn=978-0-12-374996-3|location=|pages=9}}</ref> * 1746: Basic theory of isolating [[جست|zinc]] by Andreas Marggraf<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Discovery of the Elements|last=Weeks|first=Mary Elvira|publisher=Journal of Chemical Education|year=1933|isbn=978-0-7661-3872-8|location=Easton, Pennsylvania|pages=21}}</ref> * c. 1770 – c. 1785: Identification of [[مولیبڈینم|molybdenum]], [[ٹنگسٹن|tungsten]], [[بیریئم|barium]] and [[کلورین|chlorine]] by Carl Wilhelm Scheele<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/molybdenum0000lepo/page/11|title=Molybdenum|last=Lepora|first=Nathan|publisher=Marshall Cavendish|year=2007|isbn=978-0-7614-2201-3|location=|pages=[https://archive.org/details/molybdenum0000lepo/page/11 11]}}</ref> * 1773 or earlier: discovery of [[آکسیجن|oxygen]] (although Joseph Priestley published his findings first) by Carl Wilhelm Scheele<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.rsc.org/periodic-table/element/8/oxygen|title=Oxygen|last=|first=|date=|website=www.rsc.org|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1789: Discovery of the elements [[یورینیئم|uranium]]<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl/page/476|title=Nature's Building Blocks: An A to Z Guide to the Elements|last=Emsley|first=John|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-19-850340-8|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl/page/476 476–482]}}</ref> and zirconium<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/historyuseofoure00kreb/page/98|title=The History and Use of our Earth's Chemical Elements|last=Krebs|first=Robert E.|publisher=Greenwood Press|year=1998|isbn=978-0-313-30123-0|location=Westport, Connecticut|pages=[https://archive.org/details/historyuseofoure00kreb/page/98 98–100]}}</ref> by Martin Heinrich Klaproth * 1799: Production of sugar from [[چقندر شکر|sugar beets]], the beginning of the modern [[شکّر|sugar]] industry,<ref>{{حوالہ کتاب|title=Kent and Riegel's Handbook of Industrial Chemistry and Biotechnology|last=Kent|first=James A.|publisher=Springer|year=2007|isbn=978-0-387-27842-1|location=|pages=1658}}</ref> by Franz Karl Achard, after foundations were laid by Andreas Marggraf<ref>{{حوالہ ویب|url=http://scihi.org/franz-achard-sugar-beet/|title=Franz Achard and the Sugar Beet Revolution|last=Sack|first=Harald|date=28 April 2016|website=SciHi Blog|language=en-US|accessdate=12 November 2019|تاريخ-الأرشيف=20 October 2020|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201020120905/http://scihi.org/franz-achard-sugar-beet/|url-status=dead}}</ref> * 19th century: Eupione by Carl Reichenbach<ref>{{حوالہ کتاب|title=Dunglison's American medical library|last=Dunglison|first=Robley|publisher=A. Waldie|year=1838|isbn=|location=|pages=192}}</ref> * 1817: Discovery of [[کیڈمیئم|cadmium]] by Karl Samuel Leberecht Hermann and Friedrich Stromeyer<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hermann|first=C. S.|title=Noch ein schreiben über das neue Metall|pages=113–116}}</ref> * 1820s: Oechsle scale by Ferdinand Oechsle<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.geschichte-des-weines.de/index.php?option=com_content&view=article&id=425:oechsle-christian-ferdinand-1774-1852&catid=45:persoenlichkeiten-a-z&Itemid=83|title=Oechsle, Christian Ferdinand (1774–1852) (in German)|last=|first=|date=|website=Gesellschaft für Geschichte des Weines e.V.|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1823: Döbereiner's lamp, often hailed as the first lighter,<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hoffmann|first=Roald|title=Döbereiner's Feuerzeug|pages=}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historyofmatches.com/lighter-history/dobereiners-lamp/|title=Döbereiner's Lamp – History of the First Lighter|last=|first=|date=|website=www.historyofmatches.com|accessdate=4 December 2019}}</ref> by Johann Wolfgang Döbereiner * 1828: Discovery of creosote by Carl Reichenbach<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Schorlemmer|first=C.|title=The history of creosote, cedriret, and pittacal|pages=152–157}}</ref> * 1828, 1893: Isolation (1828) of [[نکوٹین|nicotine]] by Wilhelm Heinrich Posselt and Karl Ludwig Reimann.<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Henningfield|first=J. E.|title=Nicotine psychopharmacology research contributions to United States and global tobacco regulation: a look back and a look forward|pages=286–291}}</ref> The structure (1893) of nicotine was later discovered by Adolf Pinner and Richard Wolffenstein<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Pinner|first=A.|title=Ueber Nicotin. Die Constitution des Alkaloïds|pages=292–305}}</ref> * 1828: Synthesis of urea by Friedrich Wöhler (''Wöhler synthesis'')<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Wöhler|first=F.|title=Ueber künstliche Bildung des Harnstoffs|pages=253–256}}</ref> * 1830: Creation of [[نالفین|paraffin wax]] by Carl Reichenbach * 1832: Discovery of pittacal by Carl Reichenbach<ref>{{حوالہ کتاب|title=Elements of Chemistry: Including the Applications of the Science in the Arts|last=Graham|first=Thomas|publisher=Palala Press|year=2015|isbn=978-1-341-23798-0|location=|pages=}}</ref> * 1834: Melamine by Justus von Liebig<ref>{{حوالہ کتاب|title=Handbook on Textile Auxiliaries, Dyes and Dye Intermediates Technology|last=|first=|publisher=National Institute of Industrial Research|year=2009|isbn=978-8178331225|location=|pages=82}}</ref> * 1834: Discovery of [[فینول|phenol]] by Friedlieb Ferdinand Runge * 1836 (or 1837): Discovery of diatomaceous earth (''Kieselgur'' in German) by Peter Kasten on the northern slopes of the Haußelberg hill, in the Lüneburg Heath in North Germany<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.humboldt-foundation.de/kosmos/kultur/2001_002.htm|title=Deutschland – Wiege des Nobelpreis: Tourismus-Industrie und Forschung auf den Spuren Alfred Nobels|publisher=[[Alexander von Humboldt Foundation]]|date=December 17, 2001|accessdate=October 12, 2018|last=Klebs|first=Florian|language=German|archiveurl=https://web.archive.org/web/20021117030549/http://www.humboldt-foundation.de/kosmos/kultur/2001_002.htm|archivedate=November 17, 2002}}</ref> * 1838: [[ایندھنی خلیہ|Fuel cell]] by Christian Friedrich Schönbein<ref>{{حوالہ کتاب|title=Renewable Energy: Sustainable Energy Concepts for the Energy Change|last=Bührke|first=Thomas|last2=Wengenmayr|first2=Roland|publisher=John Wiley & Sons|year=2013|isbn=978-3-527-67136-6|location=|pages=}}</ref> * 1839: Discovery of [[اوزون|ozone]] by Christian Friedrich Schönbein<ref name="ozo">{{حوالہ رسالہ|last=Rubin|first=Mordecai B.|year=2001|title=The History of Ozone: The Schönbein Period, 1839–1868|pages=40–56}}</ref> * 1839, 1930: Discovery of polystyrene by Eduard Simon, was made a commercial product by IG Farben in 1930<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/invention-of-polystyrene-and-styrofoam-1992332|title=The Long History of Polystyrene and Styrofoam|last=Bellis|first=Mary|date=24 January 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=6 January 2020}}</ref> * c. 1840: Nitrogen-based fertiliser by Justus von Liebig,<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Industrial Revolution: History, Documents, and Key Questions|last=Horn|first=Jeff|publisher=ABC-CLIO|year=2016|isbn=978-1-61069-884-9|location=|pages=64}}</ref> important innovations were later made by [[فرٹز ہیبر|Fritz Haber]] and [[کارل بوش|Carl Bosch]] (''[[ہیبر دا طریقہ|Haber process]]'') in the 1900s * 1846: Discovery of guncotton by Christian Friedrich Schönbein<ref>Bown, Stephen R. (2005). [https://books.google.com/books?id=UrIKeYwjM5wC&pg=PT147 A Most Damnable Invention: Dynamite, Nitrates, and the Making of the Modern World]. Macmillan. {{آئی ایس بی این|9781466817050}}.</ref> * 1850s: Siemens-Martin process by Carl Wilhelm Siemens<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Siemens|first=C. W.|title=On a regenerative gas furnace, as applied to glasshouses, puddling, heating, etc|pages=21–26}}</ref> * c. 1855: Bunsen burner by [[رابرٹ بنسن|Robert Bunsen]] and Peter Desaga<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Jensen|first=W. B.|title=The Origin of the Bunsen Burner|pages=518}}</ref> * 1855: [[لونی تخطیط|Chromatography]] by Friedlieb Ferdinand Runge<ref>{{حوالہ کتاب|title=Der Bildungstrieb der Stoffe, veranschaulicht in selbstständig gewachsenen Bilder|last=Runge|first=F. F.|publisher=self-published|year=1855|isbn=|location=Oranienburg, Germany|pages=}}</ref> * 1857: Siemens cycle by Carl Wilhelm Siemens<ref name=":6">{{حوالہ ویب|url=http://kryolab.fysik.lu.se/dokument/e_techn.html|title=Technical Information|last=|first=|date=|website=Kryolab|accessdate=17 December 2019|archivedate=30 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161030213642/http://kryolab.fysik.lu.se/dokument/e_techn.html}}</ref> * 1859: Pinacol coupling reaction by Wilhelm Rudolph Fittig<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Fittig|first=R.|title=Ueber einige Metamorphosen des Acetons der Essigsäure|pages=23–45}}</ref> * 1860–61: Discovery of [[سیزیئم|caesium]] and rubidium by [[رابرٹ بنسن|Robert Bunsen]] and Gustav Kirchhoff<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Kirchhoff|first=G.|title=Chemische Analyse durch Spectralbeobachtungen|pages=337–381}}</ref> * 1860: Erlenmeyer flask by Emil Erlenmeyer<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Erlenmeyer|first=E.|title=Zur chemischen und pharmazeutischen Technik|pages=21–22}}</ref> * 1863–64: Discovery of indium by Ferdinand Reich and Hieronymous Theodor Richter<ref name="Venetskii">{{حوالہ رسالہ|last=Venetskii|first=S.|year=1971|title=Indium|pages=148–150}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Reich, F.|year=1864|title=Ueber das Indium|pages=480–485}}</ref><ref name="SchSch">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=k7x_2_KnupMC&pg=PA1|title=Indium: Geology, Mineralogy, and Economics|last=Schwarz-Schampera|first=Ulrich|last2=Herzig, Peter M.|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-43135-0}}</ref> * 1863: First synthesis of [[Trinitrotoluene]] (TNT) by Julius Wilbrand<ref>{{حوالہ رسالہ|year=1863|title=Notiz über Trinitrotoluol|pages=178–179|last=Wilbrand, J.}}</ref> * 1864: First synthesis of barbiturate by [[ایڈولف وان بایر|Adolf von Baeyer]], first marketed by Bayer under the name "<nowiki><i id="mwAw4">Veronal</i></nowiki>" in 1903<ref name="rzepa">{{حوالہ ویب|url=http://www.ch.ic.ac.uk/rzepa/mim/drugs/html/barbiturate_text.htm|title=Barbiturates|last=|first=|date=|website=|accessdate=31 October 2007}}</ref> * 1865: Synthetic [[نیل (رنگ)|indigo dye]] by Adolf von Baeyer, first marketed by BASF in 1897<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.basf.com/global/en/who-we-are/history/joint_success/formula_for_success.html|title=Cooperative Research – Formula for Success|website=BASF|language=en-US|accessdate=31 January 2020}}</ref> * c. 1870: Brix unit by Adolf Brix<ref>{{حوالہ کتاب|title=How Baking Works: Exploring the Fundamentals of Baking Science|last=Figoni|first=Paula I.|publisher=John Wiley & Sons|year=2010|isbn=978-0-470-39267-6|location=|pages=174}}</ref> * 1872: Synthesis of polyvinyl chloride (PVC) by Eugen Baumann<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Baumann|first=E.|title=Ueber einige Vinylverbindungen|pages=308–322}}</ref> * 1877: Poly(methyl methacrylate) by Wilhelm Rudolph Fittig, was made a commercial product (''Plexiglas'') by Otto Röhm in 1933<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.world-of-plexiglas.com/en/the-history-of-plexiglas-this-is-how-it-came-about/|title=This is how PLEXIGLAS® came to be|last=|first=|date=|website=World of Plexiglas|language=en-US|accessdate=9 November 2019|archivedate=17 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190517082736/https://www.world-of-plexiglas.com/en/the-history-of-plexiglas-this-is-how-it-came-about/}}</ref> * 1882: Tollens' reagent by Bernhard Tollens<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Tollens|first=B.|title=Ueber ammon-alkalische Silberlösung als Reagens auf Aldehyd|pages=1635–1639}}</ref> * 1883: Claus process by Carl Friedrich Claus<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Steudel|first=R.|title=Carl Friedrich Claus (1827–1900) – inventor of the Claus Process for sulfur production from hydrogen sulfide|pages=}}</ref> * 1884: Paal–Knorr synthesis by Carl Paal and Ludwig Knorr<ref>{{حوالہ کتاب|title=Advances in Heterocyclic Chemistry|last=Katritzky|first=Alan R.|publisher=Academic Press|year=2013|isbn=978-0-12-420209-2|location=|pages=95}}</ref> * 1885–1886: Discovery of [[جرمانیئم|germanium]] by Clemens Winkler<ref name="isolation">{{حوالہ رسالہ|pages=210–211|title=Germanium, Ge, a New Nonmetal Element|first=Clemens|last=Winkler|year=1887}}</ref> * 1887: Petri dish by Julius Richard Petri * 1888: Büchner flask and Büchner funnel by Ernst Büchner<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Jensen|first=William B.|title=The Origins of the Hirsch and Büchner Vacuum Filtration Funnels|pages=1283}}</ref> * 1895: Hampson–Linde cycle by Carl von Linde * 1897: Galalith by Wilhelm Krische<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ganoksin.com/article/galalith-jewelry-milk-stone/|title=Galalith – Jewelry Milk Stone|last=Trimborn|first=Christel|date=|website=Ganoksin|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1898: Polycarbonate by Alfred Einhorn, was made an commercial product by Hermann Schnell at Bayer in 1953 in Uerdingen<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.plasticshof.org/members/hermann-schnell/|title=Hermann Schnell|last=|first=|date=|website=Plastics Hall of Fame|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1898: Synthesis of polyethylene, the most common [[پلاسٹک|plastic]], by Hans von Pechmann<ref>{{حوالہ رسالہ|last=von Pechmann|first=H.|title=Ueber Diazomethan und Nitrosoacylamine|pages=2640–2646}}</ref> * 1898: First synthesis of purine by [[ہرمن امیل فشر|Emil Fischer]]. He had also coined the word in 1884.<ref>{{حوالہ ویب|title=The Nobel Prize in Chemistry 1902|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1902/fischer/biographical/|accessdate=26 August 2020|website=The Nobel Prize}}</ref> * Early 20th century: Schlenk flask by Wilhelm Schlenk<ref>[http://www.rsc.org/chemistryworld/Issues/2008/January/ClassicKitSchlenkApparatus.asp Royal Society of Chemistry :Classic Kit: Schlenk apparatus]</ref> * 1900s: [[ہیبر دا طریقہ|Haber process]] by [[کارل بوش|Carl Bosch]] and [[فرٹز ہیبر|Fritz Haber]] * 1902: [[اوسوالڈ دا طریقہ|Ostwald process]] by [[ولہلم اوسٹوالڈ|Wilhelm Ostwald]]<ref>[https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/032364247/publication/GB190208300A?q=pn%3DGB190208300 GB 190208300] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217142130/https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/032364247/publication/GB190208300A%3Fq%3Dpn%253DGB190208300 |date=2019-12-17 }}, [[ولہلم اوسٹوالڈ]], "Improvements in and relating to the Manufacture of Nitric Acid and Oxides of Nitrogen", published December 18, 1902, issued February 26, 1903</ref> * 1903: First commercially successful decaffeination process by Ludwig Roselius (later of ''Café HAG''), after foundations were laid by Friedlieb Ferdinand Runge in 1820<ref>{{حوالہ ویب|url=http://coffeeconfidential.org/health/decaffeination/|title=Decaffeination 101: Four Ways to Decaffeinate Coffee|last=|first=|date=|website=Coffee Confidential|accessdate=12 November 2019}}</ref> * 1907: Thiele tube by Johannes Thiele<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Thiele|first=J.|title=Ein neuer Apparat zur Schmelzpunktsbestimmung|pages=996–997}}</ref> * 1913: Coal liquefaction (''Bergius process'') by [[فریڈرخ برجیاس|Friedrich Bergius]]<ref>{{حوالہ ویب|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1931/bergius-lecture.pdf|title=Chemical reactions under high pressure|last=Bergius|first=Friedrich|date=May 21, 1932|publisher=Nobel Foundation|accessdate=2012-02-29}}</ref><ref name="PDN">D. Valentin: Kohleverflüssigung – Chancen und Grenzen, Praxis der Naturwissenschaften, 1/58 (2009), S. 17–19.</ref> * 1913: Identification of [[پروٹیکٹینیم|protactinium]] by Oswald Helmuth Göhring<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/taleofseveneleme0000scer/page/67|title=A tale of seven elements|last=Scerri|first=Eric|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-19-539131-2|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/taleofseveneleme0000scer/page/67 67–74]}}</ref> * 1925: Discovery of [[رہینیئم|rhenium]] by Otto Berg, Ida Noddack and Walter Noddack<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Noddack|first=W.|title=Die Ekamangane|pages=567–574}}</ref> * 1928: Diels–Alder reaction by [[کرٹ الڈر|Kurt Alder]] and [[اوٹوڈیلس|Otto Diels]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1950/summary/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1950|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1929: Discovery of [[اڈینو سائن ٹرائی فاسفیٹ|adenosine triphosphate]] (ATP) by Karl Lohmann<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Lohmann|first=K.|title=Über die Pyrophosphatfraktion im Muskel|pages=624–625}}</ref> * 1929: Creation of styrene-butadiene (synthetic rubber) by Walter Bock<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.mcpolymers.com/library/the-difference-between-styrene-butadiene-rubber-and-styrene-butadiene-latex|title=The Difference between Styrene-Butadiene Rubber and Styrene-Butadiene Latex|last=|first=|date=15 December 2016|website=Mallard Creek Polymers|language=en-us|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1935: Karl Fischer titration by Karl Fischer<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Fischer|first=K.|title=Neues Verfahren zur maßanalytischen Bestimmung des Wassergehaltes von Flüssigkeiten und festen Körpern|pages=394–396}}</ref> * 1937: Creation of [[پولی یوریتھین|polyurethane]] by Otto Bayer at IG Farben in [[لیورکوزن|Leverkusen]]<ref>[https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/007195048/publication/DE728981C?q=pn%3DDE728981 DE 728981] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217142130/https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/007195048/publication/DE728981C%3Fq%3Dpn%253DDE728981 |date=2019-12-17 }}, [[IG Farben]], published 1937</ref> * 1953: Ziegler–Natta catalyst by [[کارل زیگلر|Karl Ziegler]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1963/ziegler/biographical/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1963|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1954: Wittig reaction by [[جارج وگ|Georg Wittig]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hoffmann|first=R. W.|title=Wittig and His Accomplishments: Still Relevant Beyond His 100th Birthday|pages=1411–1416}}</ref> * 1981–1996: Discovery and creation of [[بورئیم|bohrium]] by Peter Armbruster and Gottfried Münzenberg at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research in Darmstadt<ref name="93TWG">{{حوالہ رسالہ|title=Discovery of the transfermium elements. Part II: Introduction to discovery profiles. Part III: Discovery profiles of the transfermium elements|year=1993|last=Barber, R. C.|pages=1757}}</ref> * 1982: Discovery and creation of [[میٹ نیریم|meitnerium]] at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research<ref name="82Mu01">{{حوالہ رسالہ|title=Observation of one correlated α-decay in the reaction <sup>58</sup>Fe on <sup>209</sup>Bi→<sup>267</sup>109|year=1982|last=Münzenberg, G.|pages=89}}</ref> * 1984: Discovery and creation of [[ہاسیئم|hassium]] at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research * 1994: Discovery and creation of [[ڈارمسٹادیئم|darmstadtium]] at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research<ref name="95Ho01">{{حوالہ رسالہ|title=On the discovery of the elements 110-112 (IUPAC Technical Report)|year=2001|last=Karol, P. J.}}</ref> * 1994: Discovery and creation of [[روٹجینیم|roentgenium]] at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research<ref name="95Ho01bis">{{حوالہ رسالہ|title=The new element 111|year=1995|last=Hofmann, S.|pages=281}}</ref> * 1996: Discovery and creation of copernicium at the GSI Helmholtz Centre for Heavy Ion Research<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hofmann|first=S.|title=The new element 112|pages=229–230}}</ref> == کپڑ‏ے ، کاسمیٹکس تے فیشن == [[فائل:Jeans.jpg|کھبے|thumb|149x149px| [[جینز|جینز دا]] اک جوڑا ]] * 13ويں صدی: کپڑ‏ے بند کرنے یا بند کرنے دے لئی بٹن ہولز دے نال فنکشنل بٹن <ref>Lynn White: "The Act of Invention: Causes, Contexts, Continuities and Consequences", ''Technology and Culture'', Vol. 3, No. 4 (Autumn, 1962), pp. 486–500 (497f. & 500)</ref> * 18 ويں صدی یا اس تو‏ں پہلے: ڈرنڈل ، لیڈرہوسن تے ٹریچٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://people.howstuffworks.com/culture-traditions/national-traditions/german-tradition.htm|title=How German Traditions Work|last=|first=|date=25 July 2011|website=HowStuffWorks|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1709: یوحنا ماریا فارینا (جیوانی ماریا فارینا) از [[کولون (علاقہ)|کولون وچ ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.dw.com/en/original-eau-de-cologne-celebrates-300-years/a-4475632|title=Original eau de Cologne celebrates 300 years|last=Möderler|first=Catrin|date=13 July 2009|website=Deutsche Welle|language=en-GB|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1871–1873: جرمن نژاد لیوی اسٹراس دے ذریعہ [[جینز]] (روسی نژاد امریکی جیکب ڈیوس دے نال مل ک‏ے) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.pbs.org/wgbh/theymadeamerica/whomade/strauss_hi.html|title=Who Made America? {{!}} Innovators {{!}} Levi Strauss|website=www.pbs.org|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 1905: مستقل لہر جو لوکاں دے استعمال دے لئی موزاں سی ، جرمنی وچ پیدا ہونے والے کارل نیسلر دے ذریعہ <ref>[https://books.google.nl/books?as_pt=MAGAZINES&id=50sEAAAAMBAJ&q=nestler&redir_esc=y#v=onepage&q=nestler&f=false A Revolutionist Dies]. ''LIFE Magazine''. Vol. 30 no. 6. Time Inc. Feb 5, 1951. p. 37. [[بین الاقوامی معیاری سلسلہ نمبر|ISSN]] [https://www.worldcat.org/title/life/oclc/67128145 0024-3019].</ref> * 1911: نیویا ، پہلی جدید کریم ، <ref>{{حوالہ کتاب|title=Cosmetic Creams: Development, Manufacture and Marketing of Effective Skin Care Products|last=Rähse|first=Wilfried|publisher=John Wiley & Sons|year=2019|isbn=978-3-527-81243-1|pages=55–56}}</ref> بذریعہ بیئرڈورف ای جی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.beiersdorf.com/about-us/our-history/milestones?rt=637122030563609994|title=Milestones|last=|first=|date=|website=Beiersdorf|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1960 د‏‏ی دہائی: کرسٹین شورامیک دے ذریعہ بی بی کریم <ref>{{حوالہ ویب|url=https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2012/03/29/vain-glorious-bb-creams-are-here/|title=Vain Glorious {{!}} BB Creams Are Here!|last=Chang|first=Katie|date=29 March 2012|website=T Magazine|language=en-US|accessdate=8 November 2019}}</ref> == کمپیوٹنگ == [[فائل:Gottfried Wilhelm Leibniz, Bernhard Christoph Francke.jpg|کھبے|thumb|123x123px| [[گوٹفریڈ ویلہم لائبہور|گوٹ فریڈ لیبہور]] نے جدید [[ثنائی عددی نظام|بائنری ہندساں دا نظام بنایا]] ]] [[فائل:Konrad Zuse (1992).jpg|کھبے|thumb|133x133px| کونراڈ زیوس نو‏‏ں (جدید) [[کمپیوٹر|کمپیوٹر دا]] موجد سمجھیا جاندا [[کمپیوٹر|ہے]] ]] * 17 ويں صدی دے آخر وچ : [[گوٹفریڈ ویلہم لائبہور|گوٹ فریڈ ولہیلم لیبہور دے]] ذریعہ جدید [[ثنائی عددی نظام|بائنری عددی نظام]] <ref>Leibniz G., Explication de l'Arithmétique Binaire, Die Mathematische Schriften, ed. C. Gerhardt, Berlin 1879, vol.7, p.223; Engl. transl.</ref> * 1918–2323: آرتھر شیربیئس دے ذریعہ [[انیگما مشین|اینگما مشین]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Code Book: The Science of Secrecy from Ancient Egypt to Quantum Cryptography|last=Singh|first=Simon|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|year=2011|isbn=978-0-307-78784-2|location=|pages=}}</ref> * 1920s کے: Hellschreiber (کے اگردوت میٹرکس پرنٹرز ڈاٹ اثر تے [[نسخۂ کامل|فیکس]] د‏‏ی طرف سے) روڈولف جہنم <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cryptomuseum.com/manuf/hell/index.htm|title=HELL|website=www.cryptomuseum.com|accessdate=2018-01-18}}</ref> * 1941: کونراڈ زیوس دے ذریعہ پہلا پروگرام قابل ، مکمل خودکار ڈیجیٹل [[کمپیوٹر]] ( زیڈ 3 ) * 1942–1945: پروگرامنگ ''لینگویج پلانکلکول'' ، کمپیوٹر دے لئی ڈیزائن کردہ پہلی اعلیٰ سطحی پروگرامنگ بولی ، <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Giloi|first=W. K.|title=Konrad Zuse's Plankalkül: The First High-Level "non von Neumann" Programming Language|pages=17–24}}</ref> کونراڈ زیوز دے ذریعہ * 1945: دنیا دا پہلا کمرشل [[کمپیوٹر|ڈیجیٹل کمپیوٹر]] ( زیڈ 4 ) بذریعہ کونراڈ زیوس <ref name=":4"/> * 1957: ٹیکنیکل یونیورسٹی میونخ دے کلاؤس سیمیلسن تے فریڈرک ایل بائوئر دے ذریعہ اسٹیک (تجریدی اعداد و شمار د‏‏ی قسم) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://people.idsia.ch/~juergen/bauer.html|title=Friedrich L. Bauer, inventor of the stack and of the term software engineering|last=|first=|date=|website=people.idsia.ch|accessdate=3 November 2019}}</ref> * 1960 د‏‏ی دہائی: جیورجن ڈیتھلوف تے ہیلمٹ گریٹروپ دے ذریعہ اسمارٹ کارڈ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Java Card Technology for Smart Cards: Architecture and Programmer's Guide|last=Chen|first=Zhiqun|publisher=Addison-Wesley Professional|year=2000|isbn=978-0-201-70329-0|location=|pages=3–4}}</ref> == تعمیر ، فن تعمیر تے دکاناں == [[فائل:Wvs 1885.jpg|کھبے|thumb|119x119px| ورنر وان سیمنز نے پہلا برقی [[رافعہ|لفٹ]] ایجاد کيتا ]] [[فائل:Electric-chainsaw.jpg|کھبے|thumb|100x100px| بجلی دا سلسلہ]] * 1831–1834: وائر رسی از ولہیلم البرٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/12706/Wilhelm-Albert|title=Wilhelm Albert|publisher=[[انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا]]|accessdate=9 April 2014}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=-x9NHOLSnNUC&pg=PA388&dq=wilhelm+albert+inventor+wire+rope#v=onepage&q=wilhelm%20albert%20inventor%20wire%20rope&f=false|title=Explorations in the History of Machines and Mechanisms|last=Koetsier,Teun|last2=Ceccarelli, Marc|date=2012|publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=9789400741324|pages=388|access-date=9 April 2014}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://atlantic-cable.com//Article/WireRope/Sayenga/wirerope4.htm|title=Modern History of Wire Rope|publisher=History of the Atlantic Cable & Submarine Telegraphy (atlantic-cable.com)|accessdate=9 April 2014|last=Donald Sayenga}}</ref> * 1858: ہوفمین بٹا فریڈرک ہوفمین طرف <ref>{{حوالہ کتاب|title=Brickworks|last=Heeney|first=Gwen|publisher=A & C Black Publishers Ltd|year=2003|isbn=978-0-8122-3782-5|location=|pages=35}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.lowtechmagazine.com/2009/10/hoffmann-kilns-brick-and-tile-production.html|title=Rings of fire: Hoffmann kilns|last=|first=|date=|website=LOW-TECH MAGAZINE|accessdate=2 December 2019}}</ref> * 1880: دنیا د‏‏ی پہلی برقی [[رافعہ|لفٹ]] از ورنر وان سیمنز <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/history-of-the-elevator-1991600|title=The History of Elevators From Top to Bottom|last=Bellis|first=Mary|date=11 August 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=11 November 2019}}</ref> * 1895: [[شٹوٹگارٹ|اسٹٹ گارٹ]] وچ کارل تے ولہیل فین دے ذریعہ بجلی تو‏ں چلنے والے ہینڈ ڈرل <ref>{{حوالہ کتاب|title=Drilling in Extreme Environments: Penetration and Sampling on Earth and other Planets|last=Bar-Cohen|first=Yoseph|last2=Zacny|first2=Kris|publisher=John Wiley & Sons|year=2009|isbn=978-3-527-62663-2|location=|pages=5}}</ref> * 1895: ہنس گولڈشمیڈٹ دے ذریعہ ایکزودھرمک ویلڈنگ دا عمل <ref>H. Goldschmidt, "Verfahren zur Herstellung von Metallen oder Metalloiden oder Legierungen derselben" (Process for the production of metals or metalloids or alloys of the same), Deutsche Reichs Patent no. 96317 (13 March 1895).</ref> * 1926–1927: پورٹ ایبل الیکٹرک ( کینسٹاٹ وچ 1926 وچ آندریاس اسٹھل دے ذریعہ ) تے پہلا پٹرول چینسا (1927 وچ ایمل لیپر دے ذریعہ)۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.waldwissen.net/lernen/forstgeschichte/wsl_geschichte_motorsaege/index_EN|title=The History of the Chainsaw|last=Thöny|first=Philip|date=12 December 2007|website=Waldwissen|language=English|accessdate=17 December 2019|تاريخ-الأرشيف=19 August 2012|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20120819043325/https://www.waldwissen.net/lernen/forstgeschichte/wsl_geschichte_motorsaege/index_EN|url-status=dead}}</ref> چینسوز دا پیش خیمہ 1830 دے آس پاس برنارڈ ہائن ( آسٹیوٹم ) نے بنایا سی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.husqvarna.com/nz/forest/product-focus/history-of-the-chainsaw-celebrating-60-years/|title=History of the Chainsaw – Celebrating 60 Years|last=|first=|date=|website=Husqvarna|language=en-NZ|accessdate=9 November 2019}}</ref> * 1927: میکس گیز تے فرٹز ہل دے ذریعہ کنکریٹ پمپ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Cramer|first=Dietmar|title=Die Geschichte des Transportbetons (in German)|pages=13}}</ref> * 1930s: پارٹیکل بورڈ از منجانس میکس ہیمیلبر <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.swrfernsehen.de/die-spanplatte-des-herrn-himmelheber/-/id=2798/did=6487590/nid=2798/1e855zd/index.html|title=Die Spanplatte des Herrn Himmelheber {{!}} SWR Fernsehen|last=|first=|date=9 June 2010|website=swr.online|language=de|accessdate=8 November 2019|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308124315/https://www.swrfernsehen.de/die-spanplatte-des-herrn-himmelheber/-/id=2798/did=6487590/nid=2798/1e855zd/index.html}}</ref> * 1954: اسٹین ہیم این ڈیر مر وچ ''ایکرمین + شمٹ ( FLEX-Elektrowerkzeuge GmbH ) کے'' زاویہ چک‏ی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.flex-tools.com/en/company/history/|title=History|last=|first=|date=|website=Flex|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bauhandwerk.de/artikel/bhw_Von_der_Flex_zur_Giraffe_2265803.html|title=Von der Flex zur Giraffe Erfinder des Winkelschleifers bringen neuen Langhalsschleifer heraus|last=Schwarzmann|first=Thomas|date=2015|website=Bauhandwerk|language=de|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1958: آرتور فشر دے ذریعہ جدید (پلاسٹک) وال پلگ ( ''فشر وال پلگ'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ft.com/content/56d4a526-efc5-11e3-bee7-00144feabdc0|title=Artur Fischer's plastic wall plug transforms construction industry|website=Financial Times|language=en-GB|accessdate=2018-04-23}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.epo.org/learning-events/european-inventor/finalists/2014/fischer.html|title=Artur Fischer (Germany)|last=Office|first=European Patent|website=www.epo.org|language=en|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 1962: دنیا دا پہلا جنسی دکان د‏‏ی طرف انٹرنیٹ Beate Uhse AG وچ Flensburg <ref>{{حوالہ کتاب|title=Flying for her country: the American and Soviet women military pilots of World War II|last=Strebe|first=Amy Goodpaster|last2=Beckman|first2=Trish|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2007|isbn=978-0-275-99434-1|location=|pages=3}}</ref> * 1963–1967: [[ایسین|ایسن]] وچ کرپپ دا پہلا ہائیڈرولک توڑنے والا <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.khl.com/news/hydraulic-breakers-turn-50/88722.article|title=Hydraulic breakers turn 50|last=Sleight|first=Chris|date=1 October 2013|website=KHL|language=en|accessdate=17 December 2019|تاريخ-الأرشيف=17 December 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191217211623/https://www.khl.com/news/hydraulic-breakers-turn-50/88722.article|url-status=dead}}</ref> * 1988–1990: دے تصور ''Passivhaus'' (غیر فعال گھر) معیاری وچ وولف Feist د‏‏ی طرف ڈارمسڈیڈٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://blog.passivehouse-international.org/first-passive-house-wolfgang-feist/|title=The first Passive House: Interview with Dr. Wolfgang Feist|last=|first=|date=19 October 2016|website=iPHA Blog|language=en-GB|accessdate=14 October 2019}}</ref> == کھانا == [[فائل:Black Forest gateau.jpg|کھبے|thumb|100x100px| بلیک فارسٹ کیک]] [[فائل:Currywurst-1.jpg|کھبے|thumb|100x100px| کریورسٹ]] [[فائل:Oursons gélatine marché Rouffignac.jpg|کھبے|thumb|100x100px| گمی ریچھ سب تو‏ں پہلے ہریبو نے بنائے سن ]] [[فائل:Bitburger Glass.JPG|کھبے|thumb|100x100px| بٹ برگر دا اک گلاس ، اک جرمن طرز دا پِلسنر ۔ پِلسنر د‏‏ی ایجاد بویرین جوزف گرول نے کيت‏ی سی ۔]] * آلٹ بیئر * [[وینیزویلا|وینزویلا وچ ]] ، جوہن گوٹلیب بینجمن سیگرٹ دے ذریعہ انگوسٹورا نے ، 1824 <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thespiritsbusiness.com/2016/10/angostura-a-brand-history/|title=Angostura: a brand history|last=Hayes|first=Annie|date=5 October 2016|website=The Spirits Business|accessdate=28 March 2020}}</ref> * [[برلن]] ، 1895 وچ پہلا آٹومیٹ ریستوراں ( ''کوئزیانہ'' ) <ref>{{حوالہ کتاب|title=Savoring Gotham: A Food Lover's Companion to New York City|last=Smith|first=Andrew F.|publisher=Oxford University Press|year=2015|isbn=978-0-19-939702-0|location=|pages=24}}</ref> * بوموکین * جدید [[بیئر]] - رین ہائٹسجبوٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.jeeh.it/articolo?urn=urn:abi:abi:RIV.JOU:1992;2.281&ev=1|title=Technical Change in the Brewing Industry in Germany, the Low Countries and England in the Late Middle Ages|last=Unger|first=Richard W.|date=1992|website=www.jeeh.it|accessdate=2018-01-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.oldworld.ws/history-german-beer.html|title=History German Beer {{!}} Reinheitsgebot {{!}} Oktoberfest Beer|last=Kasko|first=Cyndie|website=www.oldworld.ws|language=en|accessdate=2018-01-18|archivedate=2018-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180123005336/http://www.oldworld.ws/history-german-beer.html}}</ref> تے "مشروبات [بیئر] نو‏‏ں اپنے اعلیٰ کمال تک پہچانیا" <ref>{{حوالہ کتاب|title=U.S. Business and Today's Germany: A Guide for Corporate Executives and Attorneys|last=Hart|first=James A.|publisher=Abc-Clio|year=1995|isbn=978-0-89930-839-5|location=|pages=220}}</ref> * برلنر (ڈونٹ) * بیتسمین * برلنر وائس * بائینسٹٹیچ * بلیک فارسٹ کیک * Bock * بریٹ ورسٹ * براؤنشویگر * Currywurst طرف ہرٹا Heuwer <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/spicy-sausage-that-is-worthy-of-a-shrine-in-berlin-1772530.html|title=Spicy sausage that is worthy of a shrine in Berlin|last=Paterson|first=Tony|date=15 August 2009|website=The Independent|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * ڈومنوسٹین بذریعہ ہربرٹ وینڈلر <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.landwirtschaft.sachsen.de/landwirtschaft/14111.htm|title=Dresdner Dominosteine|date=2012-11-19|accessdate=2018-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121119070755/http://www.landwirtschaft.sachsen.de/landwirtschaft/14111.htm|archivedate=2012-11-19}}</ref> * ڈونواؤلے * برلن ، 1972 وچ جدید ڈونر کباب سینڈویچ * ڈارٹ مینڈر ایکسپورٹ * [[فانٹا مشروب|فانٹا]] * فرینکفرٹر کرینز * فرینکفرٹر وورسٹین * چپچپا ریچھ * [[ہیمبرگر]] ("بانی" نامعلوم نئيں اے ، لیکن اس د‏ی اصل جرمن اے ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://time.com/4342423/national-hamburger-day-history-origins-inventor/|title=How the Hamburger Became an American Favorite|website=Time|accessdate=2018-01-18|تاريخ-الأرشيف=2018-05-04|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180504095442/http://time.com/4342423/national-hamburger-day-history-origins-inventor/|url-status=dead}}</ref> * ہیمبرگ اسٹیک * ہیج ہاگ سلائس ( ''کلٹر ہنڈ'' ) * ہیلس * [[ہاٹ ڈاگ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.etymonline.com/word/frankfurter|title=frankfurter {{!}} Origin and meaning of frankfurter by Online Etymology Dictionary|website=www.etymonline.com|language=en|accessdate=2018-01-18}}</ref> * Jägermeister * Kölsch * لیگر <ref>{{حوالہ ویب|title=The History of Lager|url=http://www.beerexpert.co.uk/lager.html|last=Watson|first=Mike|date=30 September 2012|website=Beer Expert|accessdate=24 May 2020|تاريخ-الأرشيف=23 September 2020|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200923120616/http://www.beerexpert.co.uk/Lager.html|url-status=dead}}</ref> * لیبکوین * مارسائٹ بذریعہ جوسٹس وان لیبیگ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Famous Brand Names and Their Origins|last=Martin|first=Kathy|publisher=Pen and Sword History|year=2017|isbn=978-1-78159-015-7|location=Barnsley|pages=21}}</ref> * مرزن * گوشت دا عرق جوسٹس وان لیبیگ دے ذریعہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Justus von Liebig : the chemical gatekeeper|last=Brock|first=William H.|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=978-0-521-56224-9|location=Cambridge, U.K.|pages=218–219}}</ref> * اوباتڈا * Parboiled چاول ''(Huzenlaub عمل)'' د‏‏ی طرف تو‏ں ایرک گستاو Huzenlaub <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Kik|first=M. C.|title=Manual for the Study of Food Habits|pages=61}}</ref> * پیسنسر از جوزف گرول <ref>{{حوالہ ویب|url=https://scandbrewrev.dk/User_files/fc1134618c56707fc9306a38b6e10739.pdf|title=On the Trail of Josef Groll – Rediscovering Authentic Bohemian Malt and Beer|last=Weyermann|first=Sabine|date=2012-04-06|accessdate=2018-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120406153917/https://scandbrewrev.dk/User_files/fc1134618c56707fc9306a38b6e10739.pdf|archivedate=2012-04-06}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bier-kultour.de/front_content.php?idcatart=8&lang=1&client=1&theme=&navpoint=boehmen|title=Josef Groll – Vater des Pils|date=2012-04-26|language=German|accessdate=2018-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426051832/http://www.bier-kultour.de/front_content.php?idcatart=8&lang=1&client=1&theme=&navpoint=boehmen|archivedate=2012-04-26}}</ref> * پنکل * آلو دا ترکاریاں ( ''Kartoffelsalat'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.guampedia.com/potato-salad/#History|title=Potato Salad|website=www.guampedia.com|accessdate=10 February 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.foodtimeline.org/foodsalads.html#potato|title=The Food Timeline: salad|website=www.foodtimeline.org|accessdate=10 February 2019}}</ref> * پرٹزیل (اس د‏ی اصل متنازعہ اے ، لیکن جرمنی وچ پریٹجلز دے ابتدائی ریکارڈ سامنے آئے) * پرنزریگنینٹورٹی * پمپرنیکل * ریڈلر * Riesling د‏‏ی شراب <ref>{{حوالہ کتاب|title=Riesling Renaissance|last=Price|first=Freddy|publisher=Mitchell Beazley|year=2004|isbn=1-84000-777-X|location=|pages=16–18}}</ref> * رائی بیئر * شمجین * شوارزبیئر * سٹرامر میکس * چوری ہوئی * اسٹریوسیلکوچن * ٹیورسٹ * تھورنگین ساسیج * ٹوسٹ ہوائی * ویلف دا کھیر * گندم دا بیئر * Zwieback * زوئبلکچین == تعلیم ، بولی تے طباعت == [[فائل:PrintMus 038.jpg|کھبے|thumb|126x126px| [[یوہانس گوٹن برک|گوٹن برگ]] پریس دوبارہ حاصل کيتی ]] [[فائل:Senefelder.jpg|کھبے|thumb|133x133px| [[سنگی طباعت|لتھوگراف]] دے Alois Senefelder ]] * 12 ويں صدی: لینگوا اگنوٹا ، پہلی مکمل طور اُتے [[مصنوعی زبان]] ، سینٹ ہلڈگارڈ دے ذریعہ بنجن ، OSB * c 1440: [[یوہانس گوٹن برک|جوہانس گوٹن برگ دے]] ذریعہ متحرک قسم دے نال [[مطبعہ|پرنٹنگ پریس]] <ref name=":3"/> * 1605: ''اسٹارس'' [[اسٹراس برک|برگ]] وچ جوہن کیرولس ( [[مقدس رومی سلطنت|جرمن قوم د‏‏ی مقدس رومی سلطنت]] دا اک حصہ) دے ذریعہ پہلا [[اخبار]] ( ''ریلیشن الرٹ فورنیمین انڈ جینڈینکروارڈین ہسٹورین'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.wan-press.org/article6476.html|title=WAN – Newspapers: 400 Years Young!|date=2010-03-10|accessdate=2018-04-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100310235015/http://www.wan-press.org/article6476.html|archivedate=2010-03-10}}</ref> * 1774: دے عمل deinking طرف یوستس Claproth <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Göttsching|first=L.|date=2000|title=Recycled Fiber and Deinking|url=}}</ref> * 1796: [[سنگی طباعت|لتھوگرافی]] طرف Alois Senefelder <ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Graphic Design|last=Meggs|first=Philip Baxter|publisher=John Wiley & Sons|year=1998|isbn=0-471-29198-6|location=|pages=146}}</ref> * ابتدائی انیہويں صدی: ہیلمڈسٹین ماڈل برائے اعلیٰ تعلیم ولہیم وان ہمبولٹ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Wilhelm von Humboldt|last=Berglar|first=Peter|publisher=Rowohlt|year=1970|isbn=978-3-499-50161-6|location=Reinbek|pages=}}</ref> * 1812–1858: جیکب تے ولہیلم گرائم دے ذریعہ گرم د‏‏ی پریاں د‏‏ی کہانیاں <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.neh.gov/humanities/2015/marchapril/feature/how-the-grimm-brothers-saved-the-fairy-tale|title=How the Grimm Brothers Saved the Fairy Tale|last=Zipes|first=Jack|date=2015|website=National Endowment for the Humanities (NEH)|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1830s: فریڈرک فریبل دے ذریعہ کنڈرگارٹن دا تصور <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/teachingyoungchi0002puck/page/45|title=Teaching Young Children: An Introduction to the Early Childhood Profession|last=Puckett|first=Margaret B.|last2=Diffily|first2=Deborah|publisher=Delmar Learning|year=2004|isbn=978-1-4018-2583-6|location=Clifton Park, NY|pages=[https://archive.org/details/teachingyoungchi0002puck/page/45 45–46]}}</ref> * 1844: فریڈرک گوٹلوب کیلر دے ذریعہ کاغذ سازی وچ لکڑی دا گودا عمل <ref>{{حوالہ کتاب|title=Wood Chemistry: Fundamentals and Applications|last=Sjöström|first=E.|publisher=Academic Press|year=1993|isbn=978-0-12-647481-7|location=|pages=}}</ref> * 1879–80: [[مصنوعی زبان|تعمیر زبان]] ''[[ولاپوک زبان|ولاپوک]]'' طرف جوہان مارٹن Schleyer <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.omniglot.com/writing/volapuk.htm|title=Volapük language, alphabet and pronunciation|last=|first=|date=|website=www.omniglot.com|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1884–1886: لٹو ٹائپ مشین از اوٹمار مرجنٹیلر <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.invent.org/inductees/ottmar-mergenthaler|title=Ottmar Mergenthaler|website=National Inventors Hall of Fame|language=en|accessdate=28 March 2020}}</ref> * 1905: مورس کوڈ مصیبت دا اشارہ {{Overline|[[SOS]]}} {{Morse|dot|dot|dot|dash|dash|dash|dot|dot|dot}} ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ▄ ) <ref>{{حوالہ رسالہ|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015084596132&view=1up&seq=445|title=Regelung der Funkentelegraphie im Deutschen Reich|date=27 April 1905}} The three Morse sequences were: ''Ruhezeichen'' (Cease Sending) {{Morse|dash|dash|dash|dash|dash|dash}}, ''Notzeichen'' (Distress) {{Morse|dot|dot|dot|dash|dash|dash|dot|dot|dot}}, and ''Suchzeichen'' (Calling) {{Morse|dot|dot|dot|dash|dash|dash|dot}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101050973294&view=1up&seq=116|title=German Regulations for the Control of Spark Telegraphy|date=5 May 1905}}</ref> * 1919: والڈورف تعلیم د‏‏ی طرف ایمل روآں گرنا تے روڈولف Steiner دتی ميں [[شٹوٹگارٹ|سٹٹگارٹ]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=An Introduction to Steiner Education: The Waldorf School|last=Edmunds|first=Francis|publisher=Forest Row: Sophia Books|year=2004|isbn=978-1-85584-172-7|location=|pages=86}}</ref> * 1937–1951: جرمنی وچ پیدا ہونے والا الیگزینڈر گوڈ دے ذریعہ بین لسانیات <ref>{{حوالہ کتاب|title=Interlingua Institute: A History|last=Esterhill|first=Frank J.|publisher=Interlingua Institute|year=2000|isbn=978-0-917848-02-5|location=|pages=}}</ref> == تفریح ، الیکٹرانکس تے میڈیا == [[فائل:Nipkow disk.svg|thumb|100x100px| نپکو ڈسک نے [[ٹیلی ویژن|ٹیلی ویژن دی]] بنیاد رکھی ]] [[فائل:Oscilloscopic tube retusche.jpg|thumb|100x100px|جداں کہ اک [[آسلو سکوپ|آسٹولوسکوپ]] وچ پایا جاندا اے کیتھوڈ رے ٹیوب]] [[فائل:SMS-mobile.jpg|کھبے|thumb|136x136px| اک موبائل فون اُتے دکھایا گیا اک [[ایس ایم ایس]] ]] * c 1151: ''بنجن کے'' سینٹ ''ہلڈگارڈ'' ، او ایس بی دے ذریعہ قدیم ترین مشہور اخلاقی کھیل ( ''اورڈو ورٹٹم'' ) <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Potter|first=Robert|date=Fall 1986|title=The "Ordo Virtutum": Ancestor of the English Moralities?}}</ref> * 1505: پیٹر ہنلن دے ذریعہ دنیا د‏‏ی پہلی (جیب) [[گھڑی|واچ]] ( ''1505 دیکھو'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historyofwatch.com/clock-inventors/peter-henlein/|title=Peter Henlein – The Inventor of the Watch|website=www.historyofwatch.com|language=en|accessdate=2018-01-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://targetstudy.com/knowledge/invention/25/pocket-watch.html|title=Pocket watch invented by Peter Henlein in year 1504|last=|first=|date=|website=targetstudy.com|accessdate=18 January 2018}}</ref> * 1663: پہلا رسالہ ( ''ایربولیچ موناتس انٹرریڈونگین'' ) * 1885: نپکو ڈسک (ابتدائی [[ٹیلی ویژن]] وچ بنیادی جزو) از پول گوٹلیب نپکو <ref name=":2"/> * 1895: پہلی [[فلم|حرکت پذیر]] سامعین نو‏‏ں پیش کيتی گئی [[فلم|تصویر]] ، تے اس طرح برلن وینٹر گارٹن تھیٹر وچ ایمل تے میکس سکلاڈانووسکی دے ذریعہ پہلا سنیما تخلیق کيتا گیا <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof/page/14|title=The Oxford History of World Cinema|last=Nowell-Smith|first=Geoffrey|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-874242-5|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof/page/14 14]}}</ref> * 1897: کیتھوڈ رے ٹیوب (CRT) تے [[آسلو سکوپ|oscilloscope دے]] ذریعے [[کارل فرڈینڈ براون|فرڈیننڈ براؤن]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://oscopes.info/background/2265-oscilloscope-milestones|title=Oscilloscope History and Milestones|last=|first=|date=|website=oscopes.info|accessdate=9 November 2019}}</ref> * 1903: [[برلن|برلن دے]] البرٹ ہنسن دے ذریعہ پرنٹ شدہ سرکٹ بورڈ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://rostec.ru/en/news/4515084/|title=The printed circuit board is the base of modern electronics|last=|first=|date=24 November 2014|website=rostec.ru|accessdate=26 November 2019|archivedate=28 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190828061658/https://rostec.ru/en/news/4515084/}}</ref> * 1907: میکپل نیگور (اوہروپیکس) دے ایئر پلگ * 1907: کبوتر فوٹو گرافی منجانب جولیس نیوبرونر * 1920s: چھوٹے فارمیٹ کیمرا ( 35 ملی میٹر فارمیٹ ) از اوسکر بارنک * 1928: [[ڈریسڈن]] وچ مقناطیسی ٹیپ ، بعد وچ AEG دے ذریعہ تیار تے تجارتی ہويا <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.electrospectivemusic.com/1928-magnetic-tape/|title=Electrospective Music {{!}} 1928 Magnetic tape|website=www.electrospectivemusic.com|language=en-US|accessdate=2018-05-20|تاريخ-الأرشيف=2020-10-29|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201029173350/http://www.electrospectivemusic.com/1928-magnetic-tape/|url-status=dead}}</ref> * 1930 د‏‏ی دہائی: ( بی ایس ایف ) (اس وقت کیمیائی دیوہیکل IG Farben دا حصہ) تے AEG دے ذریعہ سرکاری ریڈیو آر آر جی دے تعاون تو‏ں (جدید) ٹیپ ریکارڈر <ref>{{حوالہ ویب|url=http://mixonline.com/TECnology-Hall-of-Fame/aeg-magnetophone-recorder-090106/|title=1935 AEG Magnetophon Tape Recorder|date=2013-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130208162634/http://mixonline.com/TECnology-Hall-of-Fame/aeg-magnetophone-recorder-090106/|archivedate=2013-02-08|accessdate=2018-01-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://history.sandiego.edu/gen/recording/tape.html|title=Magnetic Recording History Pictures|date=2008-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509130422/http://history.sandiego.edu/gen/recording/tape.html|archivedate=2008-05-09|accessdate=2018-01-18}}</ref> * 1934: Fernsehsender پال Nipkow وچ ''(ٹی وی اسٹیشن پال Nipkow)'' [[برلن]] ، پہلی عوامی [[مستقر بعیدنما|ٹیلی ویژن اسٹیشن]] نو‏‏ں دنیا وچ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.kalenderblatt.de/index.php?what=thmanu&lang=de&manu_id=1737&sdt=20090322&maca=de-podcast_kalenderblatt-1086-xml-mrss|title=22.3.1935: Erstes Fernsehprogramm der Welt|website=www.kalenderblatt.de|language=de|others=[[ڈوئچے ویلے]]|accessdate=2018-05-20}}</ref> * 1949: [[:de:Werner Jacobi (Erfinder)|ورنر جیکوبی]] ( [[سیمنز|سیمنز اے جی]] ) دے ذریعہ انٹیگریٹڈ سرکٹ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://integratedcircuithelp.com/invention.htm|title=Invention -The birth of the IC|website=integratedcircuithelp.com|language=en|accessdate=2018-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121011022241/http://integratedcircuithelp.com/invention.htm|archivedate=2012-10-11}}</ref> * 1961: فیز الٹرنٹنگ لائن (PAL) ، ینالاگ ٹیلی ویژن دے لئی رنگین انہاں نوںڈنگ نظام ، [[ہانوور|ہنوور]] وچ ٹیلیفونکن دے والٹر بروچ دے ذریعہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Satellite Television: Analogue and Digital Reception Techniques|last=Benoit|first=Herve|publisher=Butterworth-Heinemann|year=1999|isbn=978-0-340-74108-5|location=|pages=60}}</ref> * 1970: ولف گینگ ہیلفریچ (سوئس ماہر فزکس مارٹن اسکڈٹ دے نال ) دا بٹی ہوئی نیومیٹک فیلڈ اثر <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.chemistryviews.org/details/ezine/3805321/Biophysics_Prize_Awarded_to_W__Helfrich_and_C__Bustamante.html|title=Biophysics Prize Awarded to W. Helfrich and C. Bustamante|website=www.chemistryviews.org|language=en|accessdate=2018-05-20}}</ref> * 1983: کنٹرولر ایریا نیٹ ورک (CAN بس) بذریعہ رابرٹ بوش GmbH <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.can-cia.org/can-knowledge/can/can-history/|title=History of CAN technology|website=CiA|accessdate=4 April 2020|archivedate=15 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180715123539/https://www.can-cia.org/can-knowledge/can/can-history/}}</ref> * 1984: فریڈیلم ہلبرینڈ دے ذریعہ [[ایس ایم ایس|مختصر میسج سروس]] ( ''ایس ایم ایس'' ) دا تصور * 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل: ایم پی 3 کمپریشن الگورتھم (ایم پی 3 پلیئرز دے لئی بنیادی) بذریعہ Iia کارلینز برینڈن برگ ( فرینہوفر سوسائٹی ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://blogs.windows.com/devices/2013/01/29/eureka-people-how-karlheinz-brandenburg-invented-the-mp3/|title=Eureka People: How Karlheinz Brandenburg invented the MP3 – Microsoft Devices BlogMicrosoft Devices Blog|website=blogs.windows.com|language=en-US|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 1990: جنگجوواں دے ذریعہ پہلی ریڈیو دے زیر کنٹرول کلائی گھڑی ( ''میگا 1'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.junghans.de/en/junghans-world/journey-through-time/1990.html|title=1990 – Uhrenfabrik Junghans|last=|first=|date=|website=www.junghans.de|accessdate=12 November 2019}}</ref> * 1991: [[میونخ]] وچ جیسک‏‏ے تے ڈیریئینٹ دے ذریعہ [[سبسکرائبر آئڈینٹیٹی ماڈیول|سم کارڈ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://home.bt.com/tech-gadgets/phones-tablets/who-invented-the-sim-card-country-11364282650384|title=Who invented the SIM card? Discover the origins of this miracle device|last=Svetlik|first=Joe|date=10 July 2018|website=BT|accessdate=31 October 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.mymemory.co.uk/blog/what-is-a-sim-card-understanding-the-basics/|title=What Is a Sim Card? Understanding the Basics|last=Durkin|first=Helen|date=18 April 2019|website=MyMemory|language=en-GB|accessdate=31 October 2019|تاريخ-الأرشيف=31 October 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191031184051/https://www.mymemory.co.uk/blog/what-is-a-sim-card-understanding-the-basics/|url-status=dead}}</ref> * 2005: جرمنی وچ پیدا ہونے والے [[جاوید کریم|جاوید کریم دے]] ذریعہ [[یوٹیوب]] ( [[اسٹیو چین|اسٹیو چن]] تے [[چاڈ ہرلی|چاڈ ہرلی دے]] نال مل ک‏ے) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://usatoday30.usatoday.com/tech/news/techinnovations/2005-11-21-video-websites_x.htm|title=Video websites pop up, invite postings|last=Graham|first=Jefferson|date=21 November 2005|website=USA Today|accessdate=17 December 2019}}</ref> == جغرافیہ ، ارضیات تے کان کنی == [[فائل:Pangaea continents.svg|کھبے|thumb|118x118px| [[پینجیا|Pangea]] دا نقشہ ]] * 1812: فریڈرک محس دے ذریعہ [[موس پیمانہ|معدنیات د‏‏ی سختی دے محوس پیمانہ]] <ref name="Brit">Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 22 Feb. 2009 [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/387714/Mohs-hardness "Mohs hardness."]</ref> * 1855: ولفگینگ فرانسز وان کوبییل دے ذریعہ اسٹوروسکوپ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography|last=Hannavy|first=John|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1-135-87326-4|location=|pages=1459}}</ref> * 1884: ولپن میر کیپین دے ذریعہ [[کوپن موسمی گٹھ بندی|کوپن د‏‏ی آب و ہو‏‏ا د‏‏ی درجہ بندی]] ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/the-worlds-koppen-climates-4109230|title=What are the World's Major Climate Types?|last=Means|first=Tiffany|date=15 February 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=6 January 2020}}</ref> بعد وچ تبدیلیاں روڈولف گیگر نے کيت‏یاں سن (اس طرح بعض اوقات "کوپن - جگر آب و ہو‏‏ا د‏‏ی درجہ بندی دے نظام" دے طور اُتے پذیرائی دتی جاندی اے )۔ * 1912: الفریڈ ویگنر دے ذریعہ براعظمی بڑھوتری تے [[پینجیا|Pangea دے]] وجود د‏‏ی تیاری دا نظریہ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Wegener|first=A.|title=Die Herausbildung der Grossformen der Erdrinde (Kontinente und Ozeane), auf geophysikalischer Grundlage|pages=185–195, 253–256, 305–309}}</ref> * 1933: والٹر کرسٹاللر دا مرکزی مقام نظریہ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/penguindictionar0000good|title=The Penguin Dictionary of Human Geography|last=Goodall|first=Brian|publisher=Penguin|year=1987|isbn=978-0-14-051095-9|location=London|pages=|url-access=registration}}</ref> * 1935: جرمنی وچ پیدا ہوئے بونو گٹین برگ ( چارلس فرانسس ریکٹر دے نال مل ک‏ے) ریکٹر طول البلد [[ریکٹر اسکیل|پیمانے]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Gutenberg|first=B.|title=Discussion: Magnitude and energy of earthquakes|pages=183–185}}</ref> == گھریلو تے دفتر دا سامان == [[فائل:Justus von Liebig NIH.jpg|کھبے|thumb|128x128px| جسٹس وان لیبیگ نے جدید [[آئینہ]] ایجاد کيتا ]] [[فائل:Food into a refrigerator - 20111002.jpg|کھبے|thumb|100x100px| اک [[فریج|فرج]] وچ کھانا پینا ]] * 19 ويں صدی: کارل ڈریس دے ذریعہ گوشت د‏‏ی چک‏ی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://meatgrinderhelp.com/when-was-the-meat-grinder-invented/|title=When Was The Meat Grinder Invented|date=10 July 2018|website=Meat Grinder Help|language=en-US|accessdate=23 June 2019|تاريخ-الأرشيف=9 March 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210309045952/https://meatgrinderhelp.com/when-was-the-meat-grinder-invented/|url-status=dead}}</ref> * 1835: جدید ( سلویریڈ شیشے ) [[آئینہ]] از از جسٹس وون لیبیگ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.livescience.com/34466-who-invented-mirror.html|title=Who Invented the Mirror?|last=Castro|first=Joseph|date=28 March 2013|website=livescience.com|language=en|accessdate=26 November 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.mirrorhistory.com/mirror-history/who-invented-mirror/|title=The Inventor of Mirror – Who Invented Mirror?|last=|first=|date=|website=www.mirrorhistory.com|accessdate=26 November 2019}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Liebig|first=Justus|title=Ueber Versilberung und Vergoldung von Glas|pages=132–139}}</ref> * 1864: انگو وال پیپر بذریعہ ہیوگو ارفورٹ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Aus Papier: eine Kultur- und Wirtschaftsgeschichte der Papier verarbeitenden Industrie in Deutschland|last=Schmidt-Bachem|first=Heinz|publisher=Walter de Gruyter|year=2011|isbn=978-3-11-023607-1|location=|pages=722}}</ref> * 1870–1895: کارل وان لنڈے دے ذریعہ جدید [[فریج|ریفریجریٹر]] تے جدید فریج ۔ <ref name=":1"/><ref>{{حوالہ کتاب|title=Cryogenic Engineering, Revised and Expanded|last=Flynn|first=Thomas|publisher=CRC Press|year=2004|isbn=978-8126504985|pages=6}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Practical Pyromaniac: Build Fire Tornadoes, One-Candlepower Engines, Great Balls of Fire, and More Incendiary Devices|last=Gurstelle|first=William|publisher=Chicago Review Press|year=2011|isbn=978-1-56976-710-8|location=Chicago|pages=115}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Science Year by Year: The Ultimate Visual Guide to the Discoveries That Changed the World|last=Winston|first=Robert|publisher=DK|year=2013|isbn=978-1-4093-1613-8|location=London|pages=215}}</ref> * 1886: [[بون]] وچ فریڈرک سوینیککن دے ذریعہ سوراخ دے کارٹون تے رنگ بائنڈر <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/history-of-the-paper-punch-1992335|title=The History of the Paper Punch|last=Bellis|first=Mary|date=16 September 2018|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1886: میکا مائمر وچ انتون الریچ دے ذریعہ فولڈنگ حکمران <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.evangelisch.de/inhalte/125736/12-10-2015/das-mass-aller-dinge|title=Das Maß aller Dinge|last=Lisador|first=Charlotte|date=12 October 2015|website=www.evangelisch.de|language=de|accessdate=28 March 2020}}</ref> * 1901: کمپنی بیئرسورڈ ای جی دے ذریعہ چپکنے والی ٹیپ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.beiersdorf.com/brands/brand-history/hansaplast?rt=637122157954304540|title=Revolutionary Wound Care|last=|first=|date=|website=Beiersdorf|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1907: (جدید) لانڈری ڈٹرجنٹ ( ''پرسیل'' ) بذریعہ ہنیل <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.hygieneforhealth.org.au/detergent.php|title=Back in time – History of Hygiene – Detergent|website=www.hygieneforhealth.org.au|accessdate=2018-05-20|archivedate=2018-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180331231357/http://www.hygieneforhealth.org.au/detergent.php}}</ref> * 1908: میلیٹا بینٹز دے ذریعہ کاغذی کافی دا فلٹر <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/history-of-how-we-make-coffee-1991478|title=This is the History of How We Brew Coffee|last=Bellis|first=Mary|date=7 April 2017|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=9 November 2019}}</ref> * 1909: [[برلن]] وچ ولی ہابیل دے ذریعہ انڈے د‏‏ی سلےک‏ے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.berliner-zeitung.de/heimatmuseum-zeigt-mehr-als-hundert-jahre-lichtenberger-industriegeschichte-der-eierschneider-war-ein-welterfolg-li.9203|title=Heimatmuseum zeigt mehr als hundert Jahre Lichtenberger Industriegeschichte: Der Eierschneider war ein Welterfolg|date=23 April 1997|website=Berliner Zeitung|language=de-DE|accessdate=28 March 2020}}</ref> * 1929، 1949: پہلی مشین د‏‏ی پیداوا‏‏ر ٹی بیگ (1929) تے جدید ٹی بیگ (1949) د‏‏ی طرف تو‏ں ایڈولف Rambold تے Teekanne <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.teekanne.com/about-us/double-chamber-tea-bag/explore-the-history-of-the-tea-bag-packaging-machines/|title=TEEKANNE: Explore the History of the Tea Bag Packaging Machines|last=|first=|date=|website=www.teekanne.com|language=en-EN|accessdate=18 January 2018|archivedate=5 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201105082216/http://www.teekanne.com/about-us/double-chamber-tea-bag/explore-the-history-of-the-tea-bag-packaging-machines/}}</ref> * 1930 د‏‏ی دہائی: سیاہی مٹانے والا از پیلکن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.pelikan.com/pulse/Pulsar/en_US_INTL.CMS.displayCMS.118639./tintenkiller-historischer-ueberblick-lehrer-aktion-september-2003|title=Ink eradicators – Pelikan|last=|first=|date=|website=www.pelikan.com|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1941: Chemex Coffeemaker جرمن نژاد د‏‏ی طرف تو‏ں پیٹر Schlumbohm <ref>{{حوالہ ویب|url=https://lemelson.mit.edu/resources/peter-schlumbohm|title=Peter Schlumbohm|last=|first=|date=|website=lemelson.mit.edu|accessdate=17 December 2019}}</ref> * 1954: Wigomat ، بجلی تو‏ں پہلے ڈرپ کافی بنانے والا پہلا ادارہ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.goethe.de/ins/gb/lp/prj/mtg/typ/bun/en4922236.htminventors.about.com/od/cstartinventions/a/coffee.htm|title=Sixty years of the Federal Republic of Germany – a retrospective of everyday life|website=|accessdate=28 December 2012}}</ref> * 1969: ہنکل دے ذریعے گلو د‏‏ی چھڑی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.prittworld.ca/en/consumer/meta/header-navigation/about-pritt/pritt-history.html|title=Pritt History|last=|first=|date=18 March 2013|website=Pritt|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130318043734/http://www.prittworld.ca/en/consumer/meta/header-navigation/about-pritt/pritt-history.html|archivedate=2013-03-18|accessdate=17 December 2019}}</ref> == ریاضی == [[فائل:Venn A intersect B.svg|کھبے|thumb|100x100px| مثال دے طور اُتے دو سیٹاں دا چوراہا ( [[نظریۂ طاقم|سیٹ تھیوری]] ) ]] * 1611: [[کپلر|جوہانس کیپلر دے]] ذریعہ کیپلر قیاس <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.keplersdiscovery.com/SixCornered.html|title=On the Six-Cornered Snowflake|last=|first=|date=|website=www.keplersdiscovery.com|accessdate=18 December 2019|archivedate=11 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111212622/https://www.keplersdiscovery.com/SixCornered.html}}</ref> * 1623: میکیل [[حسابگر|کیلکولیٹر]] از ولہم سکارڈ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.computinghistory.org.uk/det/5921/Wilhelm-Schickard-invented-a-calculating-machine/|title=Wilhelm Schickard invented a calculating machine, - Computing History|website=www.computinghistory.org.uk|accessdate=25 February 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://metastudies.net/pmwiki/pmwiki.php?n=Site.TheModernEpochAndTheEmergenceOfTheModernCalculator|title=Things that Count – Early Evolution of the Modern Calculator|website=metastudies.net|accessdate=25 February 2019|archivedate=24 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224015347/http://metastudies.net/pmwiki/pmwiki.php?n=Site.TheModernEpochAndTheEmergenceOfTheModernCalculator}}</ref> * ستارہويں صدی دے آخر وچ : [[احصا|کلکلس]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=The History of the Calculus and its Conceptual Development|last=Boyer|first=Carl B.|publisher=Dover|year=1959|isbn=|location=New York|pages=|oclc=643872}}</ref> تے لیبہور دا اشارہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Mathematics / An Introduction|last=Katz|first=Victor J.|publisher=Addison Wesley Longman|year=1993|isbn=978-0-321-01618-8|location=|pages=}}</ref> [[گوٹفریڈ ویلہم لائبہور|تحریر گوٹ فریڈ ولہیلم لیبہور]] * 1673–1676: ott دے لئی لیبہور فارمولا π بذریعہ گوٹ فریڈ ولہیلم لیبہور <ref>{{حوالہ کتاب|title=The historical development of the calculus|last=Edwards|first=Charles Henry|publisher=Springer|year=1994|isbn=978-0-387-94313-8|location=|pages=247}}</ref> * 1675: گوٹ فرائڈ ولہیلم لیبنز دے ذریعہ انضمام د‏‏ی علامت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://jeff560.tripod.com/calculus.html|title=Earliest Uses of Symbols of Calculus|last=Aldrich|first=John|date=|website=|accessdate=18 December 2019|تاريخ-الأرشيف=1 May 2015|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20150501123549/http://jeff560.tripod.com/calculus.html|url-status=dead}}</ref> * 1795: [[کارل فریڈرک گاؤس|کارل فریڈرک گاؤس دے]] [[لکیری اقل مربعات|گھٹ تو‏ں گھٹ اسکوائر]] <ref>Oscar Sheynin, [http://sheynin.de/download/hist_stat.pdf ''History of Statistics''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308113901/http://sheynin.de/download/hist_stat.pdf |date=2021-03-08 }}, Berlin: NG Verlag Berlin, 2012, p. 81.</ref> * c 1810: کارل فریڈرک گاؤس دے ذریعہ گاوسی دا خاتمہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Undergraduate Convexity: From Fourier and Motzkin to Kuhn and Tucker|last=Lauritzen|first=Niels|publisher=World Scientific Publishing Company|year=2013|isbn=978-9814452762|location=|pages=3}}</ref> * 1824: فریڈرک بیسل دے ذریعہ بیسل فنکشن نو‏‏ں عام بنانا <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Bessel|first=F.|title=Untersuchung des Theils der planetarischen Störungen|pages=}}</ref> * 1827: کارل فریڈرک گاؤس دے ذریعہ گاؤس دا نقشہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Disquisitiones generales circa superficies curvas|last=Gauss|first=Carl Friedrich|publisher=Typis Dieterichianis|year=1828|isbn=|location=Göttingen|pages=}}</ref> تے گاوسی گھماؤ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Allgemeine Flächentheorie|last=Gauss|first=Carl Friedrich|publisher=W. Engelmann|year=1900|isbn=|location=Leipzig|pages=}}</ref> * 1837: [[تحلیلی نظریہ عدد|تجزیہ نمبر نظریہ]] از [[پیٹر ڈرچلٹ|پیٹر گوستاو لیجیون دیرچلیٹ]] <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/introductiontoan00apos_0/page/7|title=Introduction to analytic number theory|last=Apostol|first=Tom M.|publisher=Springer-Verlag|year=1976|isbn=978-0-387-90163-3|location=New York-Heidelberg|pages=[https://archive.org/details/introductiontoan00apos_0/page/7 7]}}</ref> * c 1850: ریمن جیومیٹری از [[برنہارڈ ریمان|برنارڈ ریمن]] * 1859: ریمن مفروضہ بذریعہ برنارڈ ریمن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Riemann/Zeta/|title=Ueber die Anzahl der Primzahlen unter einer gegebenen Grösse.|last=|first=|date=|website=www.maths.tcd.ie|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1874: [[جورج کنٹور|جارج کینٹر دے]] ذریعہ کینٹور دا پہلا بے حساب ثبوت تے [[نظریۂ طاقم|سیٹ تھیوری]] <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Cantor|first=Georg|title=Ueber eine Eigenschaft des Inbegriffes aller reellen algebraischen Zahlen|pages=258–262}}</ref> * 1882: کلین بوتل از از فیلکس کلین <ref>{{حوالہ ویب|url=http://mathworld.wolfram.com/KleinBottle.html|title=Klein Bottle|last=Weisstein|first=Eric W.|date=|website=MathWorld|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1891: جارج کینٹور دے ذریعہ کینٹور د‏‏ی اختلافی دلیل تے کینٹور دا نظریہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=From Immanuel Kant to David Hilbert: A Source Book in the Foundations of Mathematics, Volume 2|last=Ewald|first=William B.|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=0-19-850536-1|location=Oxford|pages=920–922}}</ref> * 1897: فیلکس برنسٹین تے ارنسٹ سکریڈر دے ذریعہ کینٹور ern برنسٹین – شروئڈر تھیوریم <ref>{{حوالہ کتاب|title=Proofs of the Cantor-Bernstein theorem. A mathematical excursion|last=Hinkis|first=Arie|publisher=Birkhäuser/Springer|year=2013|isbn=978-3-0348-0223-9|location=Heidelberg|pages=}}</ref> * c 1900: رنج – کوٹہ دے طریقے بذریعہ ولہیلم کوٹہ تے کارل رنج <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Kutta|first=Martin|title=Beitrag zur näherungsweisen Integration totaler Differentialgleichungen|pages=435–453}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Runge|first=Carl David Tolmé|title=Über die numerische Auflösung von Differentialgleichungen|pages=167–178}}</ref> * 1900s: [[ڈیوڈ ہلبرٹ|ڈیوڈ ہلبرٹ دے]] ذریعہ ہلبرٹ د‏‏ی جگہ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Mathematical Methods in Physics|last=Brüning|first=Erwin|last2=Blanchard|first2=Philippe|publisher=Birkhäuser|year=2003|isbn=978-1-4612-6589-4|location=Boston, MA|pages=}}</ref> * 20th صدی دے اوائل: Weyl تو‏ں Tensor طرف ہرمن Weyl <ref>{{حوالہ کتاب|title=From Riemann to Differential Geometry and Relativity|last=Ji|first=Lizhen|last2=Papadopoulos|first2=Athanase|last3=Yamada|first3=Sumio|publisher=Springer|year=2017|isbn=978-3-319-60039-0|location=|pages=545}}</ref> == دواواں تے دواواں == [[فائل:Friedrich Wilhelm Adam Sertuerner.jpg|کھبے|thumb|100x100px| فریڈرک سیرترنر [[مورفین]] نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے والے پہلے شخص سن ]] [[فائل:Cocaine lines 2.jpg|کھبے|thumb|100x100px| [[کوکین|کوکین دی]] لائناں انفلاشن دے لئی تیار نيں ]] [[فائل:Contactlenzen Confortissimo.JPG|کھبے|thumb|100x100px| کانٹیکٹ لینس دا اک جوڑا]] [[فائل:Aspirin1.jpg|کھبے|thumb|100x100px| [[ایسپرین]] د‏‏ی ایجاد بایر نے کيت‏ی سی ]] [[فائل:BayerHeroin.png|کھبے|thumb|133x133px| بایر ہیروئن دے لئی اشتہار]] [[فائل:1st-eeg.png|کھبے|thumb|100x100px| ہنس برگر نے 1924 وچ پہلی انسانی [[برقی دماغی تخطیط|ای ای جی]] ریکارڈنگ حاصل کيتی ]] * 1796: [[ہومیوپیتھی|Homeopathy]] by Samuel Hahnemann<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Birth of Homeopathy out of the Spirit of Romanticism|last=Kuzniar|first=Alice A.|publisher=University of Toronto Press|year=2017|isbn=978-1-4875-2126-4|location=|pages=3}}</ref> * 1803–1827: First isolation of [[مورفین|morphine]] by Friedrich Sertürner in Paderborn; first marketed to the general public by Sertürner and Company in 1817 as a [[مسکن|pain medication]]; and the first commercial production began in 1827 in Darmstadt by Merck.<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=MtOiLVWBn8cC&pg=PA20|title=Molecular, clinical and environmental toxicology|last=Andreas Luch|publisher=Springer|year=2009|isbn=978-3-7643-8335-0|page=20}}</ref> * 1832: First synthesis of chloral hydrate, the first hypnotic drug,<ref>{{حوالہ کتاب|title=Ullmann's Fine Chemicals|publisher=John Wiley & Sons|year=2014|isbn=978-3-527-68359-8}}</ref> by Justus von Liebig at the University of Giessen;<ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Psychiatry: From the era of the asylum to the age of Prozac|last=Shorter|first=Edward|publisher=Wiley|year=1998|isbn=978-0-471-24531-5}}</ref> Oscar Liebreich introduced the drug into medicine in 1869 and discovered its hypnotic and sedative qualities. * 1840: Discovery and description of Graves-Basedow disease by Karl Adolph von Basedow<ref>{{حوالہ رسالہ|last=von Basedow|first=K. A.|title=Exophthalmus durch Hypertrophie des Zellgewebes in der Augenhöhle|pages=197–204; 220–228}}</ref> * 1847: Kymograph by Carl Ludwig<ref>{{حوالہ کتاب|title=Biographical Dictionary of the History of Technology|last=Day|first=Lance|last2=McNeil|first2=Ian|publisher=Routledge|year=1998|isbn=978-0-415-19399-3|location=|pages=775}}</ref> * 1850s: Microscopic [[امراضیات|pathology]] by Rudolf Virchow<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Reese|first=D. M.|title=Fundamentals--Rudolf Virchow and modern medicine|pages=105–108}}</ref> * 1850–51: Ophthalmoscope by Hermann von Helmholtz<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Keeler|first=Richard|title=The Ophthalmoscope in the Lifetime of Hermann von Helmholtz|pages=194–201}}</ref> * 1852: First complete blood count by Karl von Vierordt<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Verso|first=ML|title=The Evolution of Blood Counting Techniques|pages=149–58}}</ref> * 1854: Sphygmograph by Karl von Vierordt<ref>{{حوالہ کتاب|title=Advances in Biomedical Sensing, Measurements, Instrumentation and Systems|last=Lay-Ekuakille|first=Aimé|publisher=Springer|year=2009|isbn=978-3-642-05166-1|location=|pages=285}}</ref> * 1855: First synthesis of the [[کوکین|cocaine]] alkaloid by Friedrich Gaedcke;<ref>{{حوالہ رسالہ|last=F. Gaedcke|year=1855|title=Ueber das Erythroxylin, dargestellt aus den Blättern des in Südamerika cultivirten Strauches Erythroxylon Coca|pages=141–150}}</ref> development of an improved purification process by Albert Niemann in 1859–1860, who also coined the name "cocaine".<ref name="nie1860">{{حوالہ رسالہ|last=Niemann|first=Albert|year=1860|title=Ueber eine neue organische Base in den Cocablättern|pages=129–256}}</ref> First commercial production of cocaine began in 1862 in Darmstadt by Merck.<ref>{{حوالہ کتاب|title=Shooting Up: A Short History of Drugs and War|last=Kamieński|first=Łukasz|publisher=Oxford University Press|year=2016|isbn=978-0-19-026347-8|location=Oxford|pages=93}}</ref> * 1882: Adhesive bandage (''Guttaperchapflastermulle'') by Paul Carl Beiersdorf * 1882: Discovery of the ''Mycobacterium tuberculosis'' (MTB) bacteria which causes [[سل|tuberculosis]], by [[رابرٹ کوچ|Robert Koch]]<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.nobelprize.org/educational/medicine/tuberculosis/readmore.html|title=Robert Koch and Tuberculosis: Koch's Famous Lecture|last=|first=|date=2008|website=Nobel Foundation|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120702164212/http://www.nobelprize.org/educational/medicine/tuberculosis/readmore.html|archivedate=2012-07-02|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1884: Discovery of the pathogenic bacterium ''Corynebacterium diphtheriae'' which causes [[خناق|diphtheria]], by Edwin Klebs and Friedrich Löffler<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Garrison|first=F. H.|title=Edwin Klebs (1834–1913)|pages=920–921}}</ref> * 1884: Koch's postulates by Robert Koch and Friedrich Loeffler, based on earlier concepts described by Jakob Henle<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Evans|first=A. S.|title=Causation and disease: a chronological journey. The Thomas Parran Lecture|pages=249–58}}</ref> * 1884: Discovery of the ''vibrio cholerae'' bacteria which causes [[ہیضہ|cholera]], by Robert Koch<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Howard-Jones|first=N.|title=Robert Koch and the cholera vibrio: a centenary|pages=379–81}}</ref> * 1887: Amphetamine by Romanian-born Lazăr Edeleanu in [[برلن|Berlin]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Edeleano L|year=1887|title=Ueber einige Derivate der Phenylmethacrylsäure und der Phenylisobuttersäure|pages=616–622}}</ref> * 1887: Löffler's medium by Friedrich Loeffler<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Loeffler|first=F.|title=Darauf theilte Herr Loeffler in einem zweiten Vortrag die Ergebnisse seiner weiteren Untersuchungen uber die Diphtherie- Bacillen mit|pages=105–112}}</ref> * 1888: First successful afocal scleral glass contact lenses by Adolf Gaston Eugen Fick<ref>{{حوالہ ویب|url=http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/adolfeugenfick|title=Adolf Eugen Fick (1852–1937)|last=|first=|date=|website=Science Museum|accessdate=18 December 2019|archivedate=16 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200216122203/http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/adolfeugenfick}}</ref> * 1890: [[خناق|Diphtheria]] antitoxin by [[امیل وون بیرنگ|Emil von Behring]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1901/behring/lecture/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1901|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1897–1899: [[ایسپرین|Aspirin]] by Felix Hoffmann or Arthur Eichengrün at Bayer in Elberfeld<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/aspirinwarsmoney1991mann/page/27|title=The aspirin wars : money, medicine, and 100 years of rampant competition|last=Mann|first=C. C.|last2=Plummer|first2=M. L.|publisher=Knopf|year=1991|isbn=978-0-394-57894-1|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aspirinwarsmoney1991mann/page/27 27]}}</ref> * 1897: Heroin by Felix Hoffmann at Bayer in Elberfeld<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/felix-hoffmann|title=Felix Hoffmann|last=|first=|date=June 2016|website=Science History Institute|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1897: Protargol by Arthur Eichengrün.<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Vaupel|first=E.|title=Arthur Eichengrün—Tribute to a Forgotten Chemist, Entrepreneur, and German Jew|pages=3344–3355}}</ref> * 1897: Discovery of the cause of [[منہ کھر (بیماری)|foot-and-mouth disease]] (''Aphthovirus'') by Friedrich Loeffler<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Brown|first=F.|title=The history of research in foot-and-mouth disease|pages=3–7}}</ref> * 1907–1910: First synthesis of arsphenamine, the first [[ضد حیوی|antibiotic]],<ref>{{حوالہ ویب|url=https://microbiologysociety.org/members-outreach-resources/outreach-resources/antibiotics-unearthed/antibiotics-and-antibiotic-resistance/the-history-of-antibiotics.html|title=The history of antibiotics|website=Microbiology Society|accessdate=31 January 2020|archivedate=16 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200916073702/https://microbiologysociety.org/members-outreach-resources/outreach-resources/antibiotics-unearthed/antibiotics-and-antibiotic-resistance/the-history-of-antibiotics.html}}</ref> by [[پاول اہرلچ|Paul Ehrlich]] and Alfred Bertheim.<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Williams|first=K. J.|title=The introduction of 'chemotherapy' using arsphenamine – the first magic bullet|pages=343–8}}</ref> In 1910 marketed by Hoechst under the name ''Salvarsan''.<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Frith|first=John|title=Arsenic – the "Poison of Kings" and the "Saviour of Syphilis"}}</ref> * 1908–1911: Creation of dihydrocodeine<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.drugbank.ca/drugs/DB01551|title=Dihydrocodeine|last=|first=|date=|website=www.drugbank.ca|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1909, 1929: First intrauterine device (IUD) by Richard Richter (of Waldenburg, then part of Germany; in 1909), and the first ring (''Gräfenberg's ring'', 1929) used by a significant number of women by Ernst Gräfenberg.<ref>{{حوالہ رسالہ|title=Pioneers of the intrauterine device|last=Thiery|first=M.|pages=15–23}}</ref> * 1909: Labello by Dr. Oscar Troplowitz<ref>{{حوالہ ویب|url=https://int.labello.com/about-labello/history|title=History – More Than 100 Years of Lip Care|last=|first=|date=|website=Labello|accessdate=18 December 2019|تاريخ-الأرشيف=23 August 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190823185920/https://int.labello.com/about-labello/history|url-status=dead}}</ref> * 1912–1916: Modern [[کنڈوم|condom]] by Julius Fromm in Berlin<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Humble Little Condom: A History|last=Collier|first=Aine|publisher=Prometheus Books|year=2007|isbn=978-1-59102-556-6|location=Amherst, NY}}</ref> * 1912: MDMA by Merck chemist Anton Köllisch<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/invention-of-mdma-ecstasy-4079861|title=The History, Patent, and Uses of MDMA|website=ThoughtCo|accessdate=10 February 2019}}</ref> * 1914: Development and creation of oxymorphone<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=ZwPIjKg0XukC&pg=PA123&lpg=PA123&dq=oxymorphone+1914+germany#v=onepage&q=oxymorphone%201914%20germany&f=false|title=The Essence of Analgesia and Analgesics|last=Sinatra|first=Raymond|publisher=Cambridge University Press; 1 edition|year=2010|isbn=978-0-521-14450-6|location=MA, USA|pages=123}}</ref> * 1916: Creation of oxycodone by Martin Freund and Edmund Speyer at the University of Frankfurt * 1920–1924: First synthesis of hydrocodone by Carl Mannich and Helene Löwenheim in 1920,<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Mannich, C.|year=1920|title=Ueber zwei neue Reduktionsprodukte des Kodeins|pages=295–316}}</ref> first marketed by former German drug development company Knoll as ''Dicodid'' in 1924.<ref>{{حوالہ کتاب|title=Youth Substance Abuse: A Reference Handbook|last=Newton|first=David E.|publisher=ABC-CLIO|year=2016|isbn=978-1-4408-3983-2|location=|pages=42}}</ref> * 1922: Discovery and creation of desomorphine by Knoll * 1923: Creation of hydromorphone (''Dilaudid'') by Knoll<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Felden|first=L.|title=Comparative Clinical Effects of Hydromorphone and Morphine|pages=319–328}}</ref> * 1924: First human [[برقی دماغی تخطیط|Electroencephalography]] (EEG) recording by Hans Berger. Berger also discovered alpha waves * 1929: Cardiac catheterization by [[ورنر فورس مین|Werner Forssmann]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=West|first=J. B.|title=The beginnings of cardiac catheterization and the resulting impact on pulmonary medicine|pages=L651–L658}}</ref> * 1932: Prontosil by Josef Klarer and Fritz Mietzsch at Bayer<ref>{{حوالہ کتاب|title=The First Miracle Drugs|last=Lesch|first=John E.|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518775-5|location=|pages=}}</ref> * 1937–1939: Creation of methadone by Max Bockmühl and Gustav Ehrhart of IG Farben * 1939: Intramedullary rod by Gerhard Küntscher<ref>{{حوالہ کتاب|title=Applied Orthopaedic Biomechanics|last=|first=|publisher=BI Publications Pvt Ltd|year=2008|isbn=9788172253097|location=|pages=85}}</ref> * 1943: Luria–Delbrück experiment by [[میکس ڈیلبرگ|Max Delbrück]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1969/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1969|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1953: Echocardiography by Carl Hellmuth Hertz (with Swedish physician Inge Edler)<ref>{{حوالہ رسالہ|title=The origin of echocardiography: A Tribute to Inge Edler|pages=431–438|first=Siddharth|last=Singh}}</ref> * 1961: Combined oral contraceptive pill by Schering AG<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/schering-ag-history/|title=History of Schering AG – FundingUniverse|website=www.fundinguniverse.com|language=en|accessdate=2018-01-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.referenceforbusiness.com/history2/39/SCHERING-A-G.html|title=SCHERING A.G. - Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on SCHERING A.G.|website=www.referenceforbusiness.com|accessdate=2018-01-18}}</ref> * 1997: C-Leg by Ottobock<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ottobock.com/en/press/media-information/media-information-c-leg/|title=C-Leg lower limb prosthesis|last=|first=|date=|website=Ottobock|language=en-GB|accessdate=18 December 2019|archivedate=18 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191218091625/https://www.ottobock.com/en/press/media-information/media-information-c-leg/}}</ref> * 2007: Small incision lenticule extraction (SMILE) by Walter Sekundo and Marcus Blum == فوجی تے (کیمیائی) ہتھیار == [[فائل:Bundesarchiv Bild 183-R22888, Westfront, Flammenwerfer.jpg|کھبے|thumb|100x100px| پہلی جنگ عظیم (1917) دے دوران جرمن شعلہ فشاں]] [[فائل:Bergmann MP18.1.JPG|کھبے|thumb|100x100px| ایم پی 18]] [[فائل:Wehrmacht-einheitskanister.jpg|کھبے|thumb|100x100px| جیریکین]] [[فائل:Fusée V2.jpg|کھبے|thumb|140x140px| وی 2 راکٹ د‏‏ی نقل]] == موسیقی دے آلات == [[فائل:Yamaha Bass tuba YFB-822.tif|کھبے|thumb|162x162px| ٹوبا]] [[فائل:Emile Berliner with phonograph.jpg|کھبے|thumb|100x100px| ایمیل برلنر اپنے ڈسک ریکارڈ گراموفون دے نال]] == فزکس تے سائنسی آلات == [[فائل:HEINRICH HERTZ.JPG|کھبے|thumb|116x116px| ہائنرچ ہرٹز نے اپنی دریافتاں تو‏ں جدید [[ٹیلی مواصلات|ٹیلی مواصلات دی]] بنیاد رکھی ]] [[فائل:First medical X-ray by Wilhelm Röntgen of his wife Anna Bertha Ludwig's hand - 18951222.jpg|کھبے|thumb|146x146px| پہلا "میڈیکل" [[ایکس شعاع|ایکس رے]] ، [[ولہیلم رونٹیگن|ولہیلم رینٹجن]] (1895) دے ذریعہ ]] [[فائل:Max Planck (1858-1947).jpg|کھبے|thumb|140x140px| [[میکس پلینک|میکس پلانک]] [[قدری میکانیات|کوانٹم تھیوری دا]] باپ سمجھیا جاندا [[قدری میکانیات|ہے]] ]] [[فائل:Relativity3 Walk of Ideas Berlin.JPG|کھبے|thumb|100x100px| [[البرٹ آئنسٹائن|آئن اسٹائن دے]] مجسمہ 1905 <nowiki><i id="mwCbU">E</i></nowiki> <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwCbY">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki> = <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwCbc">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki> 2006 واک آف آئیڈیا ، [[برلن]] وچ <nowiki><i id="mwCbg">ایم سی</i></nowiki> <nowiki><sup id="mwCbk">2</sup></nowiki> فارمولہ ]] [[فائل:Geiger counter.jpg|کھبے|thumb|100x100px| گیجر-مولر کاؤنٹر]] [[فائل:Ernst Ruska Electron Microscope - Deutsches Museum - Munich-edit.jpg|کھبے|thumb|172x172px| الیکٹران مائکروسکوپ جسنو‏ں [[ارنسٹ رسکیا|ارنسٹ روسکیا]] نے 1933 وچ تعمیر کيتا سی۔ اس د‏ی پہلی پروٹو ٹائپ دے دو سال بعد ]] [[فائل:Nuclear fission.svg|کھبے|thumb|156x156px| حوصلہ افزائی [[جوہری انشقاق|جوہری فیوژن]] رد عمل ]] * 1512, 1576: Theodolite by Gregorius Reisch and Martin Waldseemüller (1512),<ref>{{حوالہ کتاب|title=Scientific Instruments of the Seventeenth and Eighteenth Centuries and Their Makers|last=Daumas|first=Maurice|publisher=Portman Books|year=1989|isbn=978-0-7134-0727-3|location=London|pages=}}</ref> although the first "true" version was created by Erasmus Habermehl (1576) * 1608: [[دوربین|Telescope]] by German-born Hans Lippershey<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/hans-lippershey-3072382|title=A Profile of Hans Lippershey: Optician and Telescope Maker|last=Greene|first=Nick|date=3 July 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1650: First vacuum pump by Otto von Guericke * 1654: Magdeburg hemispheres by Otto von Guericke * 1663: First electrostatic generator by Otto von Guericke<ref>{{حوالہ کتاب|title=Draw the Lightning Down: Benjamin Franklin and Electrical Technology in the Age of Enlightenment|last=Schiffer|first=Michael Brian|publisher=University of California Press|year=2006|isbn=978-0-520-24829-8|location=|pages=}}</ref> * 1745: Leyden jar (''Kleistian jar'') by Ewald Georg von Kleist<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/electricityinev04housgoog|title=Electricity in Every-day Life|last=Edwin J. Houston|publisher=P. F. Collier & Son|year=1905|page=[https://archive.org/details/electricityinev04housgoog/page/n97 71]|quote=jar von Kleist.}}</ref> * 1777: Discovery of Lichtenberg figures by Georg Christoph Lichtenberg<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.aps.org/publications/apsnews/201211/physicshistory.cfm|title=November 1777: Discovery of Lichtenberg Figures|last=Chodos|first=Alan|date=November 2012|website=American Physical Society|language=en|accessdate=28 March 2020}}</ref> * 1801: Discovery of [[بالائے بنفشی|ultraviolet]] by Johann Wilhelm Ritter<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Frercks|first=Jan|title=Reception and discovery: the nature of Johann Wilhelm Ritter's invisible rays|pages=143–156}}</ref> * 1813: [[قانون گاس|Gauss's law]] by [[کارل فریڈرک گاؤس|Carl Friedrich Gauss]]<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=0TxeAAAAcAAJ&pg=PA3|title=Theoria attractionis corporum sphaeroidicorum ellipticorum homogeneorum methodo nova tractata|last=Gauss|first=Carl Friedrich|year=1877|language=Latin|author-link=Carl Friedrich Gauss}} (Gauss, ''Werke'', vol. V, p. 1). Gauss mentions [[آئزک نیوٹن|Newton]]'s ''[[Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica|Principia]]'' [https://archive.org/stream/newtonspmathema00newtrich#page/n243/mode/2up proposition XCI] regarding finding the force exerted by a sphere on a point anywhere along an axis passing through the sphere.</ref> * 1814: Discovery of Fraunhofer lines by Joseph von Fraunhofer<ref>{{حوالہ کتاب|title=Fundamentals of Optics (4th ed.)|last=Jenkins|first=Francis A.|last2=White|first2=Harvey E.|publisher=McGraw-Hill|year=1981|isbn=978-0-07-256191-3|location=|pages=18}}</ref> * 1817: Ackermann steering geometry by Georg Lankensperger in [[میونخ|Munich]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Advances in Mechanism and Machine Science|last=Uhl|first=Tadeusz|publisher=Springer|year=2019|isbn=978-3-030-20131-9|location=|pages=1142}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.wolfgang-pfaller.de/landespa.htm|title=Einige Beispiele für deutsche Landespatente im 19. Jahrhundert|last=|first=|date=|website=www.wolfgang-pfaller.de|language=de|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1817 or earlier: [[گردش نما|Gyroscope]] by Johann Gottlieb Friedrich von Bohnenberger in Tübingen<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Wagner|first=Jorg|title=The Bohnenberger machine|pages=107–114}}</ref> * 1820: [[گلون پیما|Galvanometer]] by Johann Schweigger in Halle<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Telecommunications Illustrated Dictionary|last=Petersen|first=J.K.|publisher=CRC Press|year=2002|isbn=978-0-8493-1173-4|location=|pages=830}}</ref> * 1827: [[قانون اوہم|Ohm's law]] by [[جارج اوہم|Georg Ohm]]<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ohm-hochschule.de/bib/textarchiv/Ohm.Die_galvanische_Kette.pdf|title=Die galvanische Kette, mathematisch bearbeitet|last=Ohm|first=G. S.|date=1827|website=Ohm Hochschule|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326094110/http://www.ohm-hochschule.de/bib/textarchiv/Ohm.Die_galvanische_Kette.pdf|archivedate=2009-03-26|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1833: [[میگنیٹو میٹر|Magnetometer]] by [[کارل فریڈرک گاؤس|Carl Friedrich Gauss]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Earth Sciences: Notable Research and Discoveries|last=Kirkland|first=Kyle|publisher=Facts on File|year=2010|isbn=978-0-8160-7442-6|location=|pages=53}}</ref> * 1845: Kirchhoff's circuit laws by Gustav Kirchhoff * 1850: Formulation of the first and [[حرحرکیات دا دوسرا قانون|second law of thermodynamics]] by Rudolf Clausius<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Clausius|first=R.|title=Ueber die bewegende Kraft der Wärme und die Gesetze, welche sich daraus für die Wärmelehre selbst ableiten lassen|pages=368–397, 500–524}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Clausius|first=R.|title=Über eine veränderte Form des Zweiten Hauptsatzes der mechanischen Wärmetheorien|pages=481–506}}</ref> * 1852: First experimental investigation of the Magnus effect by Heinrich Gustav Magnus<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Magnus|first=G.|title=Über die Abweichung der Geschosse, und: Über eine abfallende Erscheinung bei rotierenden Körpern|pages=1–29}}</ref> * 1857: Geissler tube by Heinrich Geißler<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.crtsite.com/Heinrich-Geissler.html|title=Heinrich Geissler|last=|first=|date=|website=www.crtsite.com|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1959: Helmholtz resonance by Hermann von Helmholtz<ref>{{حوالہ ویب|url=https://acoustics.mpiwg-berlin.mpg.de/contributor-essays/variations-theme-movement-acoustic-resonators-through-multiple-contexts|title=Variations on a Theme: The Movement of Acoustic Resonators through Multiple Contexts|last=Pantalony|first=David|date=|website=acoustics.mpiwg-berlin.mpg.de|accessdate=11 December 2019}}</ref> * 1859: Spectrometer by [[رابرٹ بنسن|Robert Bunsen]] and Gustav Kirchhoff<ref>{{حوالہ ویب|url=http://astro-canada.ca/les_spectrometres-spectrometers-eng|title=Spectrometers {{!}} Instruments|website=Canada under the stars|accessdate=7 May 2019}}</ref> * 1861: First [[فون|telephone transmitter]] by Johann Philipp Reis;<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/telephoneitsseve0000coel_y7q3/page/16|title=The Telephone and Its Several Inventors: A History|last=Coe|first=Lewis|publisher=McFarland|year=2006|isbn=978-0-7864-2609-6|location=|pages=[https://archive.org/details/telephoneitsseve0000coel_y7q3/page/16 16–24]}}</ref><ref name=":8">{{حوالہ کتاب|title=Nineteenth-century Scientific Instruments|last=Turner|first=Gerard L'Estrange|last2=Weston|first2=Margaret|publisher=University of California Press|year=1983|isbn=978-0-520-05160-7|location=|pages=140}}</ref> he also coined the term "[[فون|telephone]]" * 1864–1875: [[نابذہ|Centrifuge]] by brothers Alexander and Antonin Prandtl from Munich * 1865: Concept of entropy by Rudolf Clausius<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Clausius|first=R.|title=Über verschiedene, für die Anwendung bequeme Formen der Hauptgleichungen der mechanischen Wärmetheorie|pages=353–400}}</ref> * 1869: First observation of cathode rays by Johann Wilhelm Hittorf and Julius Plücker * 1870: Virial theorem by Rudolf Clausius<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Clausius|first=R.|title=Ueber einen auf die Wärme anwendbaren mechanischen Satz|pages=124–130}}</ref> * 1874: Refractometer by Ernst Abbe<ref name="AbbeSella">{{حوالہ رسالہ|last=Sella, Andrea|title=Abbé's refractometer}}</ref> * 1883: First accurate electricity meter (''Pendelzähler'') by Hermann Aron<ref>{{حوالہ کتاب|title=A Practical Guide to Energy Management of Facilities and Utilities|last=Energywise Consortium|publisher=Smithers Rapra Technology|year=2011|isbn=978-1-84735-598-0|location=|pages=79}}</ref> * 1886: Discovery of anode rays by Eugen Goldstein<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/measuringmassfro0000unse/page/4|title=Measuring mass: from positive rays to proteins|last=Grayson|first=Michael A.|publisher=Chemical Heritage Press|year=2002|isbn=0-941901-31-9|location=Philadelphia|pages=[https://archive.org/details/measuringmassfro0000unse/page/4 4]}}</ref> * 1887: Discoveries of [[برقناطیسی ریڈی ایشن|electromagnetic radiation]], [[ضیا برقی اثر|photoelectric effect]] and [[ریڈیائی لہر|radio waves]] by Heinrich Hertz<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/heinrich-hertz-4181970|title=Heinrich Hertz Proved Existence of Electromagnetic Waves|last=Petersen|first=Carolyn Collins|date=4 January 2019|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1887: First parabolic antenna by Heinrich Hertz<ref>{{حوالہ کتاب|title=Antenna Theory and Design, 3rd Ed|last=Stutzman|first=Warren L.|last2=Thiele|first2=Gary A.|publisher=John Wiley & Sons|year=2012|isbn=978-0-470-57664-9|location=|pages=391–392}}</ref> * 1893–1896: Wien approximation (1896)<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Wien|first=W.|title=On the division of energy in the emission-spectrum of a black body|pages=214–220}}</ref> and Wien's displacement law (1893)<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Historical Development of Quantum Theory|last=Mehra|first=J.|last2=Rechenberg|first2=H.|publisher=Springer-Verlag|year=1982|isbn=978-0-387-90642-3|location=New York City|pages=}}</ref> by [[ویلیم وین|Wilhelm Wien]] * 1895: Discovery of [[ایکس شعاع|X-rays]] by [[ولہیلم رونٹیگن|Wilhelm Röntgen]] in [[ووتزبرگ|Würzburg]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://science.nasa.gov/ems/11_xrays|title=X-Rays {{!}} Science Mission Directorate|last=|first=|date=|website=NASA|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1897: Nernst lamp by [[والتھر نرنسٹ|Walther Nernst]] in Göttingen<ref>{{حوالہ ویب|url=https://edisontechcenter.org/NernstLamps.html|title=The Nernst Lamp – How it works and history|last=|first=|date=|website=edisontechcenter.org|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1900: Drude model by Paul Drude<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Drude|first=P.|title=Zur Elektronentheorie der Metalle|pages=566–613}}</ref> * 1900: [[پلانک دا مستقلہ|Planck constant]] and Planck's law by [[میکس پلینک|Max Planck]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.aps.org/publications/apsnews/200210/history.cfm|title=October 1900: Planck's Formula for Black Body Radiation|last=|first=|date=|website=APS Physics|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070910081338/http://www.aps.org/publications/apsnews/200210/history.cfm|archivedate=2007-09-10|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1900–1930: [[قدری میکانیات|Quantum mechanics]] by i.a. Max Planck and [[ورنر ہیزنبرگ|Werner Heisenberg]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.history.com/this-day-in-history/the-birth-of-quantum-theory|title=The birth of quantum theory|last=|first=|date=14 December 2018|website=HISTORY|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1901: Modern pyrometer by Ludwig Holborn and Ferdinand Kurlbaum<ref>{{حوالہ کتاب|title=Instruments of Science: An Historical Encyclopedia|last=Bud|first=Robert|last2=Warner|first2=Deborah Jean|publisher=Taylor and Francis|year=1998|isbn=0-8153-1561-9|location=|pages=499}}</ref> * 1904: Boundary layer theory by Ludwig Prandtl<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Anderson|first=J. D.|title=Ludwig Prandtl's Boundary Layer|pages=42–48}}</ref> * 1904: First [[ریڈار|radar]] system by Christian Hülsmeyer (''Telemobiloscope'')<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.radarworld.org/huelsmeyer.html|title=Christian Huelsmeyer, the inventor|website=www.radarworld.org|accessdate=10 February 2019}}</ref> * 1905: Mass–energy equivalence (''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''<sup>2</sup>)<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Einstein|first=A.|title=Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energieinhalt abhängig?|pages=639–643}}</ref> and [[اضافیت مخصوصہ|special relativity]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Einstein|first=A.|title=Zur Elektrodynamik bewegter Körper|pages=891–921}}</ref> by [[البرٹ آئنسٹائن|Albert Einstein]] * 1905: Rubens' tube by Heinrich Rubens<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Gee|first=Kent L.|title=The Rubens tube|pages=025003}}</ref> * 1906–1912: Third law of thermodynamics (''Nernst's theorem'') by [[والتھر نرنسٹ|Walther Nernst]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.livescience.com/50942-third-law-thermodynamics.html|title=What is the Third Law of Thermodynamics?|last=Lucas|first=Jim|date=22 May 2015|website=Live Science|accessdate=31 October 2019}}</ref> * 1913: Echo sounding by Alexander Behm<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=3Al4uqB66KUC&pg=SA3-PA61&lpg=SA3-PA61&dq=alexander+behm+echo+sounding#v=onepage&q=alexander%20behm%20echo%20sounding&f=false|title=Radio Propagation Measurement and Channel Modelling|last=Salous, Sana|publisher=[[John Wiley & Sons]]|year=2013|isbn=978-1-118-50232-7|pages=424}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=RFMQd__GtSMC&dq=alexander+behm+inventor+echo+sounding|title=Sciences of Geodesy – I: Advances and Future Directions|last=Xu, Guochang|publisher=[[Springer Publishing]]|year=2010|isbn=978-3-642-11741-1|pages=281}}</ref> * 1913: Discovery of the Stark effect by [[جوہنس سٹارک|Johannes Stark]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100528574|title=Stark effect|last=|first=|date=|website=Oxford Reference|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1915: Noether's theorem by Emmy Noether<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Noether|first=E.|title=Invariante Variationsprobleme|pages=235–257}}</ref> * 1916: [[عمومی اضافیت|General relativity]] by Albert Einstein<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Einstein|first=A.|title=Die Grundlage der allgemeinen Relativitätstheorie|pages=769–822}}</ref> * 1917: [[لیزر|Laser]]'s theoretical foundation by Albert Einstein<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Einstein|first=A.|title=Zur Quantentheorie der Strahlung|pages=121–128}}</ref> * 1919: Discovery of the Barkhausen effect by Heinrich Barkhausen<ref>{{حوالہ کتاب|title=Biographical Encyclopedia of Scientists, 3rd Ed|last=Daintith|first=John|publisher=CRC Press|year=2008|isbn=978-1-4200-7271-6|location=|pages=46}}</ref> * 1919: Betz's law by Albert Betz * 1920s: (Modern) hand-held metal detector by German-born Gerhard Fischer * 1921: Discovery of nuclear isomerism by [[اوٹو ہان|Otto Hahn]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hahn|first=O.|title=Über ein neues radioaktives Zerfallsprodukt im Uran|pages=84}}</ref> * 1921–22: Stern–Gerlach experiment by [[اوٹو سٹرن|Otto Stern]] and Walther Gerlach<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Gerlach|first=W.|title=Der experimentelle Nachweis der Richtungsquantelung im Magnetfeld|pages=349–352}}</ref> * 1924: Description of coincidence method by [[والٹتھر بوتھ|Walther Bothe]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1954/bothe/lecture/|title=The Nobel Prize in Physics 1954|last=|first=|date=|website=Nobel Foundation|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1924–25: Bose–Einstein statistics, Bose–Einstein condensate and [[بوسون|Boson]] by Albert Einstein<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.livescience.com/54667-bose-einstein-condensate.html|title=States of Matter: Bose-Einstein Condensate|last=Emspak|first=Jesse|date=3 August 2018|website=Live Science|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1927: Free electron model by Arnold Sommerfeld<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Sommerfeld|first=A.|title=Zur Elektronentheorie der Metalle auf Grund der Fermischen Statistik|pages=1–32}}</ref> * 1927: Uncertainty principle by Werner Heisenberg<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Heisenberg|first=W.|title=Über den anschaulichen Inhalt der quantentheoretischen Kinematik und Mechanik|pages=172–198}}</ref> * 1928: Geiger–Müller counter by Hans Geiger and Walther Müller<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Geiger|first=H.|title=Elektronenzählrohr zur Messung schwächster Aktivitäten [Electron counting tube for measurement of weakest radioactivities]|pages=617–618}}</ref> * 1931: Electron microscope by [[ارنسٹ رسکیا|Ernst Ruska]] and Max Knoll<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1986/perspectives/|title=Life through a Lens|last=|first=|date=|website=NobelPrize.org|language=en-US|accessdate=15 December 2019}}</ref> * 1933: Discovery of the Meissner effect by Walther Meissner and Robert Ochsenfeld<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.britannica.com/science/Meissner-effect|title=Meissner effect {{!}} physics|last=|first=|date=|website=Encyclopedia Britannica|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1937–39: CNO cycle (Bethe–Weizsäcker process) by Carl von Weizsäcker and German-born [[ہنس بیتھ|Hans Bethe]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/themes/understanding-the-process|title=Understanding the Process|last=|first=|date=|website=NobelPrize.org|language=en-US|accessdate=7 December 2019}}</ref> * 1937: Scanning electron microscope (SEM) by Manfred von Ardenne<ref>{{حوالہ رسالہ|last=McMullan|first=D.|title=Von Ardenne and the scanning electron microscope|pages=283–288}}</ref> * 1938: Discovery of [[جوہری انشقاق|nuclear fission]] by Otto Hahn and Fritz Straßmann in [[برلن|Berlin]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1944/summary/|title=The Nobel Prize in Chemistry 1944|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Heavy Water and the Wartime Race for Nuclear Energy|last=Dahl|first=Per F.|publisher=CRC Press|year=1999|isbn=978-0-7503-0633-1|location=|pages=}}</ref> * 1949: Development of the nuclear shell model by [[ماریہ جیوپرٹ مئیر|Maria Goeppert-Mayer]] and [[جے ہنس ڈی ہنسن|J. Hans D. Jensen]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1963/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 1963|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1950s: Quadrupole ion trap by [[ولف گینگ پاول|Wolfgang Paul]] * 1958: Discovery of the Mössbauer effect by [[روڈولف موسباور|Rudolf Mössbauer]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1961/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 1961|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1959: Penning trap by [[ہنس جیورج ڈیہلمٹ|Hans Georg Dehmelt]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1989/dehmelt/biographical/|title=The Nobel Prize in Physics 1989|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1961: Bark scale by Eberhard Zwicker<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Zwicker|first=E.|title=Subdivision of the audible frequency range into critical bands|pages=248}}</ref> * 1963: Proposition of heterojunction by [[ہربرٹ کروئمر|Herbert Kroemer]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2000/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 2000|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1980: Quantum Hall effect by [[کلاوس ون کلٹزنگ|Klaus von Klitzing]]<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Lindley|first=David|title=Focus: Landmarks—Accidental Discovery Leads to Calibration Standard|pages=}}</ref> * 1980s: Atomic force microscope and the scanning tunneling microscope by [[گرڈ بنگ|Gerd Binnig]]<ref name="Binnig">{{حوالہ رسالہ|last=Binnig|first=G.|year=1986|title=Scanning tunneling microscopy|pages=355–69}}</ref> * 1988: Discovery of giant magnetoresistance by [[پیٹر گرون برک|Peter Grünberg]]<ref>{{حوالہ ویب|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2007/index.html|title=The Nobel Prize in Physics 2007|last=|first=|date=August 2011|website=Nobel Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805062614/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2007/index.html|archivedate=2011-08-05|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1994: STED microscopy by [[سٹیفین ہیل|Stefan Hell]] and Jan Wichmann<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Hell|first=S. W.|title=Breaking the diffraction resolution limit by stimulated emission: Stimulated-emission-depletion fluorescence microscopy|pages=780–782}}</ref> * 1998: Frequency comb by [[تھیوڈر ڈبلیو ہائنچ|Theodor W. Hänsch]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2005/summary/|title=The Nobel Prize in Physics 2005|last=|first=|date=|website=Nobel Prize|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> == سوشیالوجی ، فلسفہ تے سیاست == [[فائل:Marx and Engels.jpg|کھبے|thumb|100x100px| [[کارل مارکس]] (کھبے) تے [[فریڈرک اینگلز]] (سجے) ]] [[فائل:Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg|کھبے|thumb|149x149px| [[اوتو فون بسمارک|اوٹو وان بسمارک]] نے دنیا بھر وچ پہلی جدید [[فلاحی ریاست|فلاحی ریاست تشکیل دی]] ]] * 18 ويں صدی دے آخر وچ : جرمن آئیڈیل ازم از [[امانوئل کانٹ|ایمانوئیل کانٹ]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=German Idealism: The Struggle Against Subjectivism, 1781–1801|last=Beiser|first=Frederick C.|publisher=Harvard University Press|year=2002|isbn=978-0-674-02717-6|location=|pages=}}</ref> * 19 ويں صدی: [[مارکسیت|مارکسزم]] ، [[اشتمالیت|کمیونزم]] تے [[اشتراکیت|سوشلزم دی]] بنیاد ، <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Communist Manifesto: a road map to history's most important political document|last=Gasper|first=Phillip|date=October 2005|publisher=Haymarket Books|isbn=978-1-931859-25-7|page=24|quote=As the nineteenth century progressed, "socialist" came to signify not only concern with the social question, but opposition to capitalism and support for some form of social ownership.}}</ref><ref name="Anthony Giddens 1994, p. 71">Anthony Giddens. ''Beyond Left and Right: The Future of Radical Politics''. 1998 edition. Cambridge, England, UK: Polity Press, 1994, 1998. p. 71.</ref> [[کارل مارکس]] تے [[فریڈرک اینگلز]] <ref>Marx, K. and Engels, F. (1848). ''[https://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/index.htm The Communist Manifesto]'' (on marxists.org)</ref> * 1852: ساکسونی وچ فرانز ہرمن شلوز - ڈیلٹزچ دے ذریعہ کریڈٹ یونین ، بعد وچ فریڈرک ولہیلم رائفائزن نے ہور تیار کيتا <ref>{{حوالہ کتاب|title=The credit union movement: Origins and development, 1850–1980|last=Moody|first=J. Carroll|publisher=Kendall/Hunt Pub. Co|year=1984|isbn=978-0-8403-3218-9|location=|pages=}}</ref> * 19 ويں صدی دے آخر وچ : [[میکس ویبر|میکس ویبر دے]] ذریعہ ورسٹین <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.historylearningsite.co.uk/anti_positivism.htm|title=Anti Positivism|last=|first=|date=3 April 2012|website=History Learning Site|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403001519/http://www.historylearningsite.co.uk/anti_positivism.htm|archivedate=2012-04-03|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1879: [[لائپزش|لیپزگ]] وچ ولیہم وانڈٹ د‏‏ی تجربا‏تی نفسیات <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2016/entries/wilhelm-wundt/|title=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|last=Kim|first=Alan|date=2016|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Fall 2016}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/50psychologyclas0000butl/page/2|title=50 Psychology Classics: Who We Are, How We Think, What We Do|last=Butler-Bowdon|first=Tom|publisher=Nicholas Brealey Publishing|year=2006|isbn=978-1-85788-386-2|location=|pages=[https://archive.org/details/50psychologyclas0000butl/page/2 2]}}</ref> * 1880 د‏‏ی دہائی: [[جرمن سلطنت]] (1871 181918) سیاستدان [[اوتو فون بسمارک|اوٹو وان بسمارک دے]] تحت دنیا د‏‏ی پہلی جدید [[فلاحی ریاست]] بن گئ ، <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=UQL3AQAAQBAJ&pg=PA38|title=Comparative Welfare State Politics: Development, Opportunities, and Reform|last=Kersbergen|first=Kees van|last2=Vis|first2=Barbara|publisher=Cambridge UP|year=2013|isbn=978-1-107-65247-7|page=38}}</ref> جدو‏ں انہاں نے مثال دے طور اُتے مندرجہ ذیل چیزاں نو‏‏ں عملی جامہ پہنایا: ** ہیلتھ انشورنس ( ''کرانکنورسیشرونگ)'' 1883 وچ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|url=https://www.ssa.gov/history/ottob.html|title=Social Security History|website=www.ssa.gov|language=en|accessdate=2018-01-18}}</ref> ** 1884 وچ حادثے د‏‏ی انشورینس د‏‏ی ( ''غیر فالسچارنگ)'' ** 1889 وچ پنشن انشورنس ( ''گیسیٹزلیچ رینٹینورسریچنگ)'' * 1897: ''سائنسی - انسان دوست کمیٹی'' ، تریخ وچ [[ایل جی بی ٹی]] حقوق د‏‏ی پہلی تنظیم ، <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/readersguidetole0000unse/page/251|title=Reader's Guide to Lesbian and Gay Studies|last=Murphy|first=Timothy|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-1-57958-142-8|location=|pages=[https://archive.org/details/readersguidetole0000unse/page/251 251]}}</ref> جس د‏‏ی تشکیل [[برلن]] وچ میگنس ہرشفیلڈ نے کيتی۔ * 1916: جرمنی د‏‏ی سلطنت [[گرمائی وقت|دن وچ روشنی د‏‏ی بچت دے وقت (DST)]] نو‏‏ں نافذ کرنے والا دنیا دا پہلا ملک بن گیا <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.timeanddate.com/time/europe/daylight-saving-history.html|title=History of DST in Europe|last=|first=|date=|website=www.timeanddate.com|language=en|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1930s: فرینکفرٹ اسکول <ref>{{حوالہ کتاب|title=Critical Theory Selected Essays|last=Horkheimer|first=Max|publisher=Continuum Pub|year=1982|isbn=|location=New York|pages=244}}</ref> ذریعہ تنقیدی نظریہ * 1966: نجی کاپی کرنے والی لیوی (جسنو‏ں خالی میڈیا ٹیکس یا عائد وی کہیا جاندا اے ) <ref>[[عالمی تنظیم برائے حقوق دانش]], [http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/copyright/1037/wipo_pub_1037_2013.pdf International Survey on Private Copying – Law & Practice 2013] (23rd ed.) p.4: "A levy was first introduced in Germany in 1966."</ref> * 1978: بلیو فرشتہ ( ''ڈیر بلیو اینجیل'' ) سند ، دنیا دا پہلا ماحولیا‏ت‏ی == مذہب ، اخلاقیات تے تہوار == [[فائل:Martin Luther by Cranach-restoration.jpg|کھبے|thumb|108x108px| [[مارٹن لوتھر]] ]] [[فائل:Governor's Living Room.jpg|کھبے|thumb|100x100px| [[شجرہ کرسمس|کرسمس دے درخت]] ]] * 1434: [[ڈریسڈن]] وچ دنیا د‏‏ی پہلی حقیقی کرسمس مارکیٹ ( ''اسٹرائیلزمارکٹ'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.german-way.com/history-and-culture/holidays-and-celebrations/christmas/christmas-markets-in-germany/|title=Christmas Markets in Germany and Europe|last=|first=|date=|website=The German Way & More|accessdate=10 November 2019|تاريخ-الأرشيف=30 October 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191030102250/https://www.german-way.com/history-and-culture/holidays-and-celebrations/christmas/christmas-markets-in-germany/|url-status=dead}}</ref> * 1517: [[مارٹن لوتھر|مارٹن لوتھر دے]] ذریعہ [[پروٹسٹنٹ مسیحیت|پروٹسٹینٹ ازم]] تے [[لوتھریت|لوتھرانیزم]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thegospelcoalition.org/article/9-things-know-lutheranism/|title=9 Things You Should Know About Lutheranism|last=Carter|first=Joe|date=2 November 2017|website=The Gospel Coalition|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 16 ويں صدی: [[شجرہ کرسمس|کرسمس دا]] جدید [[شجرہ کرسمس|درخت]] <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.history.com/topics/christmas/history-of-christmas-trees|title=History of Christmas Trees – Christmas – HISTORY.com|website=HISTORY.com|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 17 ويں صدی: ایسٹر بنی <ref>{{حوالہ کتاب|title=Wondrous Innocence and Modern American Children's Culture|last=Cross|first=Gary|publisher=Oxford University Press|year=2004|isbn=978-0-19-534813-2|location=|pages=}}</ref> * c 1610: tinsel دے ميں [[نورنبرگ|نیورمبرگ]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.christmascarnivals.com/christmas-history/christmas-history-tinsel.html|title=Christmas History Tinsel|last=|first=|date=|website=Christmas Carnivals|accessdate=18 December 2019|تاريخ-الأرشيف=25 February 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210225043212/http://www.christmascarnivals.com/christmas-history/christmas-history-tinsel.html|url-status=dead}}</ref> * 1776: [[الومناندی|Illuminati دی]] طرف آدم Weishaupt <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nationalgeographic.com/history/magazine/2016/07-08/profile-adam-weishaupt-illuminati-secret-society/|title=Meet the Man Who Started the Illuminati|last=Hernández|first=Isabel|date=1 November 2016|website=History Magazine|language=en|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1810: ''اوکٹوبرفیسٹ'' ، [[میونخ]] وچ دنیا دا سب تو‏ں وڈا ''ووکسفیسٹ'' ، <ref>{{حوالہ ویب|url=https://usatoday30.usatoday.com/travel/destinations/2007-09-05-oktoberfest-local-tips_N.htm|title=How to enjoy Oktoberfest like a local|last=Wolfe|first=Karin|date=5 September 2007|website=USA Today|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1839: جوہن ہنریچ وائچرن دے ذریعہ ایڈونٹ د‏‏ی چادر چڑھائی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ndr.de/geschichte/Adventskranz-Geschichte-und-Bedeutung-der-vier-Kerzen,adventskranz1289.html|title=Adventskranz: Geschichte und Bedeutung der vier Kerzen|last=|first=|date=|website=NDR|language=de|accessdate=18 December 2019}}</ref> * c 1850: جرمن [[لوتھریت|لوتھرنس دے]] ذریعہ ایڈونٹ کیلنڈر ؛ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Twelve Blessings of Christmas|last=Mills|first=T. J.|publisher=Thomas Nelson Inc|year=2010|isbn=978-0-529-12431-9|location=|pages=54}}</ref> جدید ورژن میونخ تو‏ں گیرارڈ لینگ (1881–1974) نے تخلیق کيتا سی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.weihnachtsmuseum.de/en/die-ausstellung/advent/adventskalender|title=Advent calendars|last=|first=|date=|website=Deutsches Weihnachtsmuseum|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * c 1790: جوہن کرسٹوف فریڈرک گوٹسموتس دے ذریعہ بیلنس بیم <ref>{{حوالہ کتاب|title=Gymnastics book|last=Dinoso|first=Clarita P.|publisher=Rex Book Store|year=2002|isbn=9712306291|location=Manila|pages=1–2}}</ref> * c 1810: فریڈرک لوڈویگ جان د‏‏ی افقی بار ، متوازی سلاخاں ، کڑے تے والٹ اپریٹس جنہاں نو‏ں اکثر "جدید [[جمناسٹک|جمناسٹکس دے]] والد" کہیا جاندا اے <ref>{{حوالہ کتاب|title=Gymnastics|last=Mcintosh|first=J. S.|publisher=Mason Crest|year=2010|isbn=978-1-4222-1734-4|location=|pages=}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.scholastic.com/teachers/articles/teaching-content/history-gymnastics-ancient-greece-modern-times/|title=A History of Gymnastics: From Ancient Greece to Modern Times {{!}} Scholastic|last=Strauss|first=Michael|date=|website=www.scholastic.com|accessdate=4 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.insidesport.com.au/news/friedrich-jahn-invented-gymnastics-apparatus-422812|title=Friedrich Jahn invented gymnastics' apparatus|last=Drane|first=Robert|date=16 March 2016|website=Inside Sport|accessdate=4 December 2019}}</ref> * 1901: یوجین سینڈو دے ذریعہ جدید باڈی بلڈنگ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bodybuilding.com/fun/drobson61.htm|title=A History Lesson In Bodybuilding|last=Robson|first=David|date=16 July 2019|website=Bodybuilding.com|language=en|accessdate=11 November 2019|archivedate=23 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423123443/https://www.bodybuilding.com/fun/drobson61.htm}}</ref> * 1906: شٹزند ، اک کتے دا کھیل جو کتے د‏‏ی ٹریکنگ د‏‏ی جانچ کردا اے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://partner-hund.de/info-rat/sport-spiel/hundesport-von-a-bis-z/schutzhundesport|title=Schutzhundesport|last=|first=|date=|website=partner-hund.de|language=de|accessdate=8 November 2019|archivedate=20 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200920013931/https://partner-hund.de/info-rat/sport-spiel/hundesport-von-a-bis-z/schutzhundesport}}</ref> * c 1910: ورنر رٹبرگر دے ذریعہ فگر اسکیٹنگ وچ لوپ جمپ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000hine/page/150|title=Historical Dictionary of Figure Skating|last=Hines|first=James R.|publisher=Scarecrow Press|year=2011|isbn=978-0-8108-6859-5|location=Lanham, Maryland|pages=[https://archive.org/details/historicaldictio0000hine/page/150 150]}}</ref> * 1917–1919: [[برلن]] وچ میکس ہیسر ، کارل شیلینز ، تے ایریک کونہی دے ذریعہ [[ہینڈ بال]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bchandball.ca/index.php/about/whatisteamhandball/history-of-handball|title=Origins of Handball|website=www.bchandball.ca|language=en-gb|accessdate=2018-01-18|archivedate=2018-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180118204745/http://www.bchandball.ca/index.php/about/whatisteamhandball/history-of-handball}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.handball09.com/the-history-of-handball/|title=The history of handball|website=www.handball09.com|language=en|accessdate=2018-01-18|archivedate=2018-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122023420/http://www.handball09.com/the-history-of-handball/}}</ref> * 1920: گلائڈنگ از آسکر ارسینس <ref>{{حوالہ ویب|title=History of Gliding|url=https://www.cugc.org.uk/about-gliding/history-gliding/|accessdate=19 August 2020|website=Cambridge University Gliding Club|archivedate=24 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201024093351/https://www.cugc.org.uk/about-gliding/history-gliding/}}</ref> * 1925: پہلو جمناسٹک از اوٹو فیک نے سکناؤ ڈیر برینڈ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.deutschlandfunk.de/rhoenraderfinder-otto-feick-patent-fuer-zwei-reifen-und.871.de.html?dram:article_id=336201|title=Rhönraderfinder Otto Feick – Patent für zwei Reifen und sechs Sprossen [Patent For Two Hoops and Six Cross-bars]|last=Jaedicke|first=Thomas|date=8 November 2015|website=Deutschlandfunk|language=de-DE|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1936: برلن وچ کارل ڈیم تے الفریڈ شِف دے ذریعہ اولمپک مشعل ریلے د‏‏ی روایت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.nytimes.com/2004/08/14/sports/olympics/14torch.html?ex=1207972800&en=732b3844bc19c839&ei=5070|title=Hitler's Berlin Games Helped Make Some Emblems Popular|last=|first=|date=14 August 2004|website=The New York Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090424114315/http://www.nytimes.com/2004/08/14/sports/olympics/14torch.html?ex=1207972800&en=732b3844bc19c839&ei=5070|archivedate=2009-04-24|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1946: گول بال بذریعہ سیپ رینڈل * 1948: جرمنی وچ پیدا ہونے والے لڈوگ گٹ مین دے ذریعہ پیرا [[پیرالمپک کھیل|اولمپک کھیل]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/profiles/3NVTMSLr2ZT9XSFQzYYbcwf/ludwig-guttman-and-the-first-paralympic-games|title=The Best of Men – Ludwig Guttman and the First Paralympic Games – BBC Two|website=BBC|language=en-GB|accessdate=2018-04-23}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/healthcare-network/2012/sep/10/homage-founder-paralympics|title=A sincere and heartfelt homage to the founder of the Paralympics|last=Vinegar|first=Dick|date=2012-09-10|website=the Guardian|language=en|accessdate=2018-04-23}}</ref> * 1954: ایڈولف ( [[ایڈیڈاس|اڈیڈاس]] ) یا روڈولف ڈسلر ( پوما ) دے ذریعہ سکرو انہاں اسٹڈ والے جدید فٹ بال دے جوندے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.fourfourtwo.com/us/features/history-soccer-boots-cleats-nike-adidas-puma-evolution|title=From Super Atom to Flyknit: The history of the modern soccer boot|last=Newcomb|first=Tim|date=29 September 2017|website=FourFourTwo|language=en-US|accessdate=18 December 2019|archivedate=4 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200404182514/https://www.fourfourtwo.com/us/features/history-soccer-boots-cleats-nike-adidas-puma-evolution}}</ref> * 1961: [[کولون (علاقہ)|کولون]] وچ لڈ وِگ وان بیرسُودہ دے ذریعہ پانی دے اندر رگبی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cmas.org/underwater-rugby|title=Underwater Rugby|last=|first=|date=|website=www.cmas.org|language=en|accessdate=20 May 2018|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203055720/https://www.cmas.org/underwater-rugby}}</ref> * 1963: جوزف قیصر دے ذریعہ گھاہ اسکیئنگ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theskijournal.com/exclusive/grassholes/|title=Grassholes|last=Monthei|first=Amanda|date=|website=The Ski Journal|language=en-US|accessdate=10 November 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.svz.de/deutschland-welt/junge-zeitung/kinderseite/auf-skiern-die-bergwiese-hinab-id4218246.html|title=Auf Skiern die Bergwiese hinab|last=Kuska|first=Sylvia|date=6 July 2012|website=svz|accessdate=10 November 2019|archivedate=10 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191110201336/https://www.svz.de/deutschland-welt/junge-zeitung/kinderseite/auf-skiern-die-bergwiese-hinab-id4218246.html}}</ref> * 1970: کارل والڈ دے ذریعہ فٹ بال وچ [[پینلٹی شوٹ آؤٹ (ایسوسی ایشن فٹ بال)|پینلٹی شوٹ آؤٹ]] <ref>{{حوالہ کتاب|title=Why Is Soccer Played Eleven Against Eleven?: Everything You Need to Know About Soccer|last=Wernicke|first=Luciano|publisher=Meyer & Meyer Sport|year=2018|isbn=978-1-78255-137-9|location=|pages=}}</ref> * 1989: [[ڈسلڈورف]] وچ بین الاقوامی پیرا اولمپک کمیٹی <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.paralympic.org/ipc-25-year-anniversary/history|title=25 years IPC – history|last=|first=|date=2014|website=International Paralympic Committee|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1993: Jugger وچ [[ہائیڈل برک|ہائڈلبرگ]] * 2000: ڈوئچے ٹورن ویگن ماسٹرز (ڈی ٹی ایم) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.racecar-engineering.com/articles/touringcar/172003/dtm-at-close-quarters.html|title=DTM {{!}} Touring Car|last=Collins|first=Sam|date=3 January 2008|website=Racecar Engineering|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314104059/http://www.racecar-engineering.com/articles/touringcar/172003/dtm-at-close-quarters.html|archivedate=2008-03-14|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 2001: برلن وچ بل برانڈز دے ذریعہ اسپیڈ بیڈمنٹن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.morgenpost.de/sport/berlin-sport/article117148871/Speed-Badminton-ein-Sport-den-es-ohne-Berliner-nicht-gaebe.html|title=Speed Badminton – ein Sport, den es ohne Berliner nicht gäbe|last=Wenck|first=Dietmar|date=15 June 2013|website=Berliner Morgenpost|language=de-DE|accessdate=3 November 2019}}</ref> == سیاحت تے تفریح == [[فائل:Prinzessin Victoria Luise LOC det.4a15439.jpg|thumb|100x100px| ''پرنزیسن وکٹوریہ لوئس'']] * 1882: اسٹراڈکورب از ولہیم بارٹل مین روسٹاک <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.dpma.de/english/our_office/publications/milestones/derstrandkorb/index.html|title=The Strandkorb|last=|first=|date=|website=Deutsches Patent- und Markenamt|language=en|accessdate=18 December 2019|archivedate=27 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200327093015/https://www.dpma.de/english/our_office/publications/milestones/derstrandkorb/index.html}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.google.com/doodles/wilhelm-bartelmanns-172nd-birthday?hl=de|title=172. Geburtstag von Wilhelm Bartelmann|last=|first=|date=7 October 2017|website=Google|language=de|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1891: پہلا مقصد تو‏ں بنایا کروز جہاز ( ''پرنزیسن وکٹوریہ لوئس'' ) از البرٹ بالن <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thevintagenews.com/2016/10/21/the-beginnings-of-leisure-cruising-and-the-first-cruise-ships-in-the-world/|title=The beginnings of leisure cruising and the first cruise ships in the world|last=Docevski|first=Boban|date=21 October 2016|website=The Vintage News|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 20 واں صدی دے اوائل: جویلیٹ پائلٹس دے ذریعہ پیلیٹس <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/pilatesreturntol00jose|title=Pilates' Return to Life through Contrology|last=Pilates|first=Joseph|publisher=Presentation Dynamics LLC|year=1998|isbn=978-0-9614937-9-0|location=|pages=|url-access=registration}}</ref> * 1911: Carabiner دے اوٹو "ریمبو" ہرزوگ د‏‏ی طرف چڑھنے دے لئی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://blog.mtnspirit.org/2011/07/02/a-history-of-the-carbiner/|title=A History of the Carabiner|publisher=Mountain Spirit Institute|accessdate=2013-01-07}}</ref> * 1920 د‏‏ی دہائی: جوہانس ہینرچ شلٹز دے ذریعہ آٹجینک تربیت <ref>{{حوالہ کتاب|title=Pathways to Illness, Pathways to Health|last=McGrady|first=Angele|last2=Moss|first2=Donald|publisher=Springer Science & Business Media|year=2013|isbn=978-1-4419-1379-1|location=|pages=224–25}}</ref> == کھلونے تے کھیل == [[فائل:Nachbildung 55PB Steiff Museum Giengen.jpg|thumb|142x142px| اک نقل Steiff ''55PB'' دے ماڈل]] [[فائل:Magnavox-Odyssey-Console-Set.jpg|thumb|100x100px| ''میگناووکس اوڈیسی'']] * c 1780: شیفکوف کارڈ گیم <ref>Karl Ferdinand Hommel: [https://books.google.de/books?id=bxdBAAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false ''Rhapsodia quaestionum in foro quotidie obunientum,''] Vol. 3, Bayreuth, 1782, p. 115.</ref> * c 1810: [[الٹنبورگ|الٹینبرگ]] وچ اسکیٹ کارڈ گیم <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.pagat.com/schafkopf/skat.html|title=Skat|last=|first=|date=|website=Pagat|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1890: پلازیلین از فرانز کولب <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.kolb-technology.com/en/about/history.html|title=History|last=|first=|date=|website=Kolb Technology|accessdate=18 December 2019|archivedate=10 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191210085529/http://www.kolb-technology.com/en/about/history.html}}</ref> * 1892: چینی چیکرس بذریعہ راوینس برگر <ref>{{حوالہ کتاب|title=Encyclopedia of Play in Today′s Society|last=Carlisle|first=Rodney P.|publisher=SAGE Publications|year=2009|isbn=978-1-4129-6670-2|location=|pages=137}}</ref> * 1902: ٹیڈی بیر ( ''55 PB'' ) از رچرڈ اسٹیف * 1907–08: جوزف فریڈرک شمٹ دے ذریعہ مینش اäرگیر ڈِچ نِچ بورڈ کھیل <ref>Schwarz, Helmut (2007). "''[https://www.deutsche-biographie.de/gnd139623558.html#ndbcontent Schmidt, Josef Friedrich]''" (in German)''.'' ''[[Neue Deutsche Biographie]]'' (NDB). Berlin: Duncker & Humblot. '''23''': 187.</ref> * 1964: آرچر فشر دے ذریعہ فشرر ٹیکنک <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.fischer.group/en/press/press-releases/fischer-group-of-companies/zum-tode-von-prof-artur-fischer|title=On the Death of Prof. Artur Fischer|last=|first=|date=28 January 2016|website=fischer|language=en|accessdate=18 December 2019|archivedate=18 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191218212217/https://www.fischer.group/en/press/press-releases/fischer-group-of-companies/zum-tode-von-prof-artur-fischer}}</ref> * 1972: جرمنی وچ پیدا ہونے والے رالف ایچ بیئر دے ذریعہ گھر دا پہلا ویڈیو کنسول ( ''میگناووکس اوڈیسی'' ) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ralphbaer.com/how_video_games.htm|title=How Video Games invaded the Home TV Set|last=Baer|first=Ralph|date=|website=|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1974: ہنس بیک دے ذریعہ پلے موبایل * 1995: کلاؤن ٹیوبر دے ذریعہ کیٹان دے آبادکار <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.catan.com/about-us/catan-gmbh|title=Catan|last=|first=|date=|website=Catan GmbH|accessdate=18 December 2019}}</ref> == آوا جائی == [[فائل:Draisine1817.jpg|thumb|142x142px| 1817 دا اصلی ''لاؤفماسین'' ؛ پہلا سائیکل]] [[فائل:1885Benz.jpg|thumb|100x100px| ''بینز پیٹنٹ - موٹر ویگن'']] [[فائل:Daimler Reitwagen.JPG|thumb|100x100px| مرسڈیز بینز میوزیم وچ ''ریٹ ویگن کی'' اک نقل]] [[فائل:Lilienthal in flight.jpg|thumb|100x100px| اوٹو لیلیینتھل اپنے گلائڈراں وچو‏ں اک د‏‏ی جانچ کررہیا اے (1895)]] [[فائل:DMG-Lastwagen von 1896.jpg|thumb|100x100px| ''ڈیملر موٹر لاسٹ ویگن'' دنیا دا پہلا ٹرک سی]] * 1655: First self-propelled wheelchair by Stephan Farffler<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.mentalfloss.com/article/20768/who-invented-wheelchair|title=Who Invented the Wheelchair?|last=|first=|date=2 February 2009|website=www.mentalfloss.com|language=en|accessdate=12 November 2019|تاريخ-الأرشيف=6 November 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191106095200/https://www.mentalfloss.com/article/20768/who-invented-wheelchair|url-status=dead}}</ref> * 1817: The first [[سائیکل|bicycle]] (dandy horse, or ''Laufmaschine'' in German) by Baron Karl von Drais<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bicyclehistory.net/bicycle-history/dandy-horse/|title=Dandy Horse – Invented by Baron Karl Drais|website=www.bicyclehistory.net|language=en|accessdate=2018-04-22}}</ref> * 1817: Tachometer by Diedrich Uhlhorn<ref>{{حوالہ ویب|url=https://viaretro.com/2019/11/the-tachometer/|title=The Tachometer|last=Navntoft|first=Søren|date=5 November 2019|website=ViaRETRO|language=en-GB|accessdate=18 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Die große Chronik-Weltgeschichte: Neuordnung Europas und Restauration : [1793 – 1849]|last=Wienecke-Janz|first=Detlef|publisher=Wissen Media Verlag|year=2008|isbn=978-3-577-09072-8|location=|pages=198}}</ref> * 1834: First practical rotary [[برقی محرک|electric motor]] by Moritz von Jacobi<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.eti.kit.edu/english/1382.php|title=Jacobi's first real electric motor|last=Doppelbauer|first=Martin|date=1 August 2018|website=www.eti.kit.edu|language=en-gb|accessdate=12 November 2019}}</ref> * 1838: First electric boat by Moritz von Jacobi<ref>{{حوالہ ویب|url=https://ethw.org/Electric_Boats|title=Electric Boats|last=|first=|date=|website=ethw.org|accessdate=12 November 2019}}</ref> * 1876: Otto engine, the first modern [[اندرونی احتراقی انجن|internal combustion engine]],<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/nicolaus-otto-engine-design-4072867|title=Nicolaus Otto: Inventor of the Gas Motor Engine|last=Bellis|first=Mary|date=18 June 2018|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=18 December 2019}}</ref> by [[نیکولاوس آٹو|Nicolaus Otto]] * 1879–1881: First [[برقی ریلوے انجن|electric locomotive]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Contact Lines for Electric Railways: Planning, Design, Implementation, Maintenance|last=Kiessling|first=Friedrich|last2=Puschmann|first2=Rainer|last3=Schmieder|first3=Axel|last4=Schneider|first4=Egid|publisher=John Wiley & Sons|year=2018|isbn=978-3-89578-961-8|pages=131–32}}</ref> and [[ٹرام|electric tramway]] (''Gross-Lichterfelde Tramway'') by Siemens &amp;amp; Halske<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.lrta.org/mrthistory.html|title=History of Light Rail — LRTA|last=Taplin|first=Michael|website=www.lrta.org|accessdate=2018-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160825170136/http://www.lrta.org/mrthistory.html|archivedate=2016-08-25}}</ref> * 1882: Trolleybus (''Electromote'') by Werner von Siemens<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History Volume 1-3|last=Hendrickson III|first=Kenneth E.|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|year=2014|isbn=978-0-8108-8887-6|location=|pages=1020–21}}</ref> * 1885: First [[کار|automobile]] (''Benz Patent-Motorwagen'') by [[کارل بنز|Karl Benz]] in [[مانہایم|Mannheim]]<ref name="stein">{{حوالہ کتاب|title=The Automobile Book|last=Ralph Stein|publisher=Paul Hamlyn Ltd|year=1967}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.rac.co.uk/drive/features/who-invented-the-car/|title=Who invented the car – the story behind Karl Benz {{!}} RAC Drive|website=www.rac.co.uk|language=en|accessdate=2018-04-22}}</ref> * 1885, 1894: First [[موٹر سائیکل|motorcycle]] (''Daimler Reitwagen'') by Gottlieb Daimler and Wilhelm Maybach.<ref>{{حوالہ کتاب|title=Classic motorcycles|last=Gardiner|first=Mark|publisher=MetroBooks|year=1997|isbn=1-56799-460-1|location=|pages=16}}</ref> The motorcycle of Hildebrand &amp;amp; Wolfmüller from 1894 (created by Heinrich and Wilhelm Hildebrand, and Alois Wolfmüller) was the first machine to be called a "motorcycle" and the world's first production motorcycle.<ref>{{حوالہ کتاب|title=The encyclopedia of the motorcycle|last=Wilson|first=Hugo|publisher=Dorling Kindersley|year=1995|isbn=0-7513-0206-6|location=London, UK|pages=82}}</ref> * 1886: First automobile on four wheels, by Gottlieb Daimler<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.daimler.com/company/tradition/company-history/1886-1920.html|title=Beginnings of the automobile: the predecessor companies (1886–1920)|last=|first=|date=|website=Daimler|language=en|accessdate=11 November 2019|تاريخ-الأرشيف=22 January 2022|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220122171521/https://www.daimler.com/company/tradition/company-history/1886-1920.html|url-status=dead}}</ref> * 1886: Motorboat by Lürssen, in commission of Gottlieb Daimler and Wilhelm Maybach, in [[بریمین|Bremen]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.superyachtworld.com/news/125-year-anniversary-of-worlds-first-motorboat-1610|title=125 year anniversary of world's first motorboat|last=Edwardson|first=Mike|date=16 November 2011|website=SuperYacht World|language=en-US|accessdate=11 November 2019}}</ref> * 1888: Driver's license by Karl Benz * 1888: The world's first filling station was the city pharmacy in Wiesloch<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bertha-benz.de/indexen.php?sub=2&col=b&inhalt=pers_erstetankst|title=Bertha Benz Memorial Route|last=|first=|date=|website=www.bertha-benz.de|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1888: ''Flocken Elektrowagen'', regarded by some as the first real [[برقی گڈی|electric car]],<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theverge.com/2018/8/15/17685634/germany-car-industry-battery-cells|title=Germany's car industry can't build its own battery cells|last=Kerler|first=Wolfgang|date=15 August 2018|website=The Verge|language=en|accessdate=12 November 2019}}</ref> by Andreas Flocken in Coburg * 1889: V engine by Gottlieb Daimler and Wilhelm Maybach<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.topspeed.com/cars/engine-s-history-ar11139.html|archiveurl=https://archive.today/20200127174925/https://www.topspeed.com/cars/engine-s-history-ar11139.html|archivedate=27 January 2020|title=V ENGINES|last=|first=|date=|website=www.topspeed.com|accessdate=11 November 2019}}</ref> * 1891: Taximeter by Friedrich Wilhelm Gustav Bruhn * 1893: [[ڈیزل انجن|Diesel engine]], [[ڈیزل (ایندھن)|diesel fuel]] and biodiesel by [[روڈلف ڈیزل|Rudolf Diesel]] in Augsburg<ref>{{حوالہ ویب|url=https://z.co.nz/about-z/news/sustainability-news/remembering-rudolf-diesel-inventor-of-the-diesel-engine-biofuels-enthusiast/|title=Remembering Rudolf Diesel: inventor of the diesel engine; biofuels enthusiast|last=|first=|date=9 August 2016|website=Z Energy|language=en|accessdate=18 December 2019|archivedate=11 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200811220630/https://z.co.nz/about-z/news/sustainability-news/remembering-rudolf-diesel-inventor-of-the-diesel-engine-biofuels-enthusiast/}}</ref> * 1893: ''Lilienthal Normalsegelapparat'', the first [[طیارہ|aeroplane]] to be serially produced,<ref>{{حوالہ ویب|url=https://arts.eu/blog/otto-lilienthal-a-precursor-of-powered-human-flight|title=Otto Lilienthal – a precursor of powered human flight|last=|first=|date=|website=ARTS|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://invention.psychology.msstate.edu/inventors/i/Lilienthal/Lilienthal.html|title=Otto Lilienthal|last=|first=|date=|website=|accessdate=18 December 2019}}</ref> by Otto Lilienthal * 1893: Zeppelin, the first rigid airship,<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.invent.org/inductees/ferdinand-von-zeppelin|title=NIHF Inductee Ferdinand von Zeppelin Invented the Rigid Airship|website=National Inventors Hall of Fame|language=en|accessdate=6 March 2020}}</ref> by Ferdinand von Zeppelin * 1895: Internal combustion engine [[بس|bus]] by Daimler<ref>{{حوالہ کتاب|title=World History of the Automobile|last=Eckermann|first=Erik|publisher=Society of Automotive Engineers|year=2001|isbn=978-0-7680-0800-5|location=|pages=67–68}}</ref> * 1896: Modern truck (''Daimler Motor-Lastwagen'') by Gottlieb Daimler * 1897: Flat engine by Karl Benz * 1897: Internal combustion engine [[ٹیکسی|taxicab]] by Gottlieb Daimler<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/hailing-history-of-the-taxi-1992541|title=All About the Ubiquitous Taxi Cab|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=23 June 2019}}</ref> * 1901: ''Mercedes 35 hp'', regarded by some as the first ''real'' modern automobile,<ref>{{حوالہ ویب|url=https://auto.howstuffworks.com/1901-mercedes-35-hp.htm|title=1901 Mercedes 35 HP|last=|first=|date=6 December 2007|website=HowStuffWorks|language=en|accessdate=11 November 2019|archivedate=12 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200812090235/https://auto.howstuffworks.com/1901-mercedes-35-hp.htm}}</ref> by Paul Daimler and Wilhelm Maybach. The car also had the world's first drum brakes.<ref>{{حوالہ ویب|url=http://knowhow.napaonline.com/whats-up-with-those-old-drum-brakes/|title=What's Up With Those Old Drum Brakes?|last=Hagerty|first=Mike|date=6 August 2019|website=NAPA Know How Blog|language=en-US|accessdate=4 December 2019}}</ref> * 1902, 1934: Concept of [[علناطیس (مقالہ ثانی)|maglev]] by Alfred Zehden (1902) and Hermann Kemper (1934).<ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Linear Electric Motors|last=Laithwaite|first=Eric Robert|publisher=Palgrave Macmillan|year=1986|isbn=978-0-333-39928-6|location=|pages=125}}</ref> * 1902: First high voltage spark plug by Gottlob Honold<ref>{{حوالہ کتاب|title=1000 Inventions and Discoveries|last=Bridgman|first=Roger|publisher=DK Publishing (Dorling Kindersley)|year=2014|isbn=978-1-4093-5070-5|location=|pages=174}}</ref> * 1902: First practical [[رفتار پیما|speedometer]] by Otto Schultze<ref>{{حوالہ ویب|url=http://w1.siemens.com/press/en/pp_cc/2005/04_apr/sosep200501_10_(special200504)_1264810.htm|title=Speedometer|last=|first=|date=26 April 2005|website=Siemens|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090228112741/http://w1.siemens.com/press/en/pp_cc/2005/04_apr/sosep200501_10_(special200504)_1264810.htm|archivedate=2009-02-28|accessdate=11 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Who Really Made Your Car?: Restructuring and Geographic Change in the Auto Industry|last=Klier|first=Thomas H.|last2=Rubenstein|first2=James M.|publisher=W.E. Upjohn Institute|year=2008|isbn=978-0-88099-333-3|location=|pages=348–350}}</ref> * 1906: Gyrocompass by Hermann Anschütz-Kaempfe<ref>{{حوالہ کتاب|title=The Anschutz Gyro-Compass and Gyroscope Engineering|last=|first=|publisher=Watchmaker Publishing|year=2003|isbn=978-1-929148-12-7|location=|pages=7–24}}</ref> * 1909, 1912: The world's first passenger [[ایئرلائن|airline]]; DELAG in [[فرینکفرٹ|Frankfurt]] (1909).<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.airships.net/delag-passenger-zeppelins/|title=DELAG: The World's First Airline|last=|first=|date=|website=Airships.net|language=en-US|accessdate=8 November 2019}}</ref> The company also employed the first flight attendant, Heinrich Kubis (1912).<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.airships.net/blog/worlds-first-flight-attendant/|title=The World's First Flight Attendant: Heinrich Kubis, 1912|last=Grossman|first=Dan|date=9 July 2010|website=Airships.net|language=en-US|accessdate=8 November 2019}}</ref> * 1912: The world's first [[ڈیزل ریلوے انجن|diesel locomotive]] by Gesellschaft für Thermo-Lokomotiven Diesel-Klose-Sulzer GmbH from Munich<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.deutsche-biographie.de/sfz42993.html|title=Klose, Adolph|last=Fischer|first=Walther|date=1979|website=Deutsche Biographie|language=de|accessdate=4 April 2020}}</ref> and Borsig from Berlin<ref>{{حوالہ کتاب|title=Deutsche Eisenbahnfahrzeuge von 1838 Bis Heute|last=Rossberg|first=Ralf|publisher=Springer-Verlag|year=2013|isbn=978-3-642-95770-3|pages=82–83|language=German}}</ref> * 1915: The world's first all-metal aircraft (''Junkers J 1'') by Junkers &amp;amp; Co<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=1703|title=Junkers J1|last=|first=|date=31 July 2019|website=www.militaryfactory.com|language=en-US|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1916: Gasoline direct injection (GDI) by Junkers & Co<ref>{{حوالہ کتاب|title=Ottomotor mit Direkteinspritzung und Direkteinblasung: Ottokraftstoffe, Erdgas, Methan, Wasserstoff|last=van Basshuysen|first=Richard|publisher=Springer|year=2017|isbn=978-3-658-12215-7|location=Wiesbaden|pages=7–9}}</ref> * 1928: First rocket-powered aircraft (''Lippisch Ente'') by Alexander Lippisch * 1935: Swept wing by Adolf Busemann<ref>{{حوالہ کتاب|title=A History of Aerodynamics|last=Anderson|first=John D. Jr.|publisher=McGraw Hill|year=1997|isbn=|location=New York|pages=424}}</ref> * 1936: The first operational and practical [[ہیلی کاپٹر|helicopter]] (''Focke-Wulf Fw 61''), by Focke-Achgelis<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.airvectors.net/avheli_1.html|title=European Helicopter Pioneers|website=www.airvectors.net|accessdate=20 May 2018|تاريخ-الأرشيف=26 February 2018|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180226013535/http://www.airvectors.net/avheli_1.html|url-status=dead}}</ref> * 1939: First [[ہوائیہ|aircraft]] with a turbojet (''Heinkel He 178''), and the first practical jet aircraft, by Hans von Ohain<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.aviation-history.com/heinkel/he178.html|title=Heinkel He 178|last=|first=|date=|website=www.aviation-history.com|accessdate=18 December 2019}}</ref> * 1943: Krueger flap by Werner Krüger<ref>{{حوالہ کتاب|title=Lexikon der Luftfahrt|last=Klußmann|first=Niels|last2=Malik|first2=Arnim|publisher=Springer Berlin Heidelberg|year=2011|isbn=978-3-642-22500-0|location=|pages=}}</ref> * 1951: Airbag by Walter Linderer<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thoughtco.com/history-of-airbags-1991232|title=Who Invented Airbags?|last=|first=|date=|website=ThoughtCo|language=en|accessdate=11 November 2019}}</ref> * 1957: [[وانکیل انجن|Wankel engine]] by Felix Wankel<ref>{{حوالہ رسالہ|last=Sherman|first=Don|date=February 2008|title=The Rotary Club|url=}}</ref> * 1960s: Defogger by Heinz Kunert<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.motorjournalist.de/namen-und-nachrichten/personalia/detailansicht-personalia.html?tx_aspresse_pi1%5Bitem%5D=135|title=VdM-Kollege Dr. Heinz Kunert gestorben|last=Kupfer|first=Erich|date=29 October 2013|website=Motor Journalist|language=de|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029190945/http://www.motorjournalist.de/namen-und-nachrichten/personalia/detailansicht-personalia.html?tx_aspresse_pi1%5Bitem%5D=135|archivedate=2013-10-29|accessdate=18 December 2019}}</ref> * Late 1960s: Oxygen sensor by Robert Bosch GmbH<ref>{{حوالہ کتاب|title=High-Temperature Solid Oxide Fuel Cells for the 21st Century: Fundamentals, Design and Applications|last=Kendall|first=Kevin|last2=Kendall|first2=Michaela|publisher=Academic Press|year=2015|isbn=978-0-12-410453-2|location=|pages=330}}</ref> * 1973: Spoiler on road cars by [[پورشے|Porsche]]<ref>{{حوالہ کتاب|title=Porsche 911 Performance Handbook|last=Anderson|first=Bruce|publisher=MotorBooks/MBI Publishing|year=1997|isbn=0-7603-0033-X|location=|pages=16}}</ref> * 1995: Electronic stability control (ESC) by Robert Bosch GmbH and [[مرسڈیز بنز|Mercedes-Benz]]<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.automobil-industrie.vogel.de/40-jahre-abs-urahn-des-autonomen-fahrens-a-681184/|title=40 Jahre ABS: Urahn des autonomen Fahrens|last=Waschbusch|first=Lisa Marie|date=29 January 2018|website=www.automobil-industrie.vogel.de|language=de|accessdate=18 December 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://motordialog.de/twd_esp/|title="Die Entwickler des ESP" Anton van Zanten und Armin Müller bei MD.TAGE WIE DIESER|last=|first=|date=June 2015|website=MOTORDIALOG|language=de-DE|accessdate=18 December 2019|archivedate=26 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226084339/http://motordialog.de/twd_esp/}}</ref> == ہور ویکھو == * [[جرمن موجد تے دریافت کرنے والے]] * [[جرمن کیمیا داناں د‏‏ی لسٹ]] * [[جرمن ریاضی داناں د‏‏ی لسٹ]] * [[جرمن فزکس داناں د‏‏ی لسٹ]] * [[جرمن سائنسداناں د‏‏ی لسٹ]] * [[جرمنی وچ سائنس تے ٹکنالوجی]] == حوالے == [[گٹھ:جرمنی د‏‏ی تریخ متعلقہ فہرستاں]] [[گٹھ:جرمن ایجادات]] d519ct4a9bwphf07no6qfso327611zo جولائی بحران 0 90562 707004 644881 2026-05-14T22:12:58Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707004 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = July crisis | image = F A von Kaulbach Germany 1914.jpg | caption = Allegory of Germany at the outbreak of the First World War.<ref>'' Germany '', painting by Friedrich August von Kaulbach (1850–1920) of 1914.</ref> | date = 28 June – 4 August [[1914]] | place = [[یورپ]] | casus = [[Attack of Sarajevo]] | result = Outbreak of [[پہلی جنگ عظیم]] | Mutamenti_territoriali = | Deployment1 = {{symbol | State Flag of Serbia (1882-1918) .svg}} [[مملکت سربیا]] <br /> {{flag | IMP-RUS}} [[سلطنت روس]] <br /> {{flag | FRA}} [[فرانسیسی جمہوریہ سوم]] <br /> {{flag | GBR}} [[متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ]] <br /> {{Flag | BEL}} [[بلجئیم]] | Deployment2 = {{AUT-HUN}} <br /> {{DEU 1871–1918}} | Comandante1 = | Comandante2 = | Effettivi1 = | Effettivi2 = | Perdite1 = | Perdite2 = }} [[فائل:Kladderadatsch 1914 Der Stänker.png|thumb| "ڈیر اسٹونکر" ("پریشانی بنانے والا") دے عنوان تو‏ں سیاسی کارٹون جو 9 اگست 1914 نو‏‏ں جرمنی دے طنزیہ رسالے ''کلاڈیراداٹش'' وچ شائع ہويا سی ، جس وچ یورپ د‏‏ی اقوام نو‏‏ں اک میز اُتے بیٹھے ہوئے دکھایا گیا سی۔ <br /><br />''(پہلا پینل)'' [[مرکزی طاقتاں|مرکزی طاقتاں]] نے اپنی ناک کھچ کر رکھی جدو‏ں چھوٹے سربیا اس دسترخوان وچ شامل ہُندا اے ، جدو‏ں کہ روس خوشی تو‏ں رد عمل دا اظہار کردا ا‏‏ے۔ <br /><br />(2'')'' سربیا نے آسٹریا - ہنگری اُتے وار کيتا ، ہر اک نو‏‏ں صدمہ پہنچیا۔ جرمنی نے فوری طور اُتے آسٹریا نو‏‏ں مدد فراہ‏م کيتی۔ <br /><br />''(3)'' آسٹریا سربیا تو‏ں اطمینان دا مطالبہ کردا اے ، جدو‏ں کہ جیب وچ ہتھ رکھنے والے آرام دہ جرمنی نو‏‏ں روس تے فرانس دے پس منظر وچ معاہدے اُتے نظر نئيں آندا ا‏‏ے۔ <br /><br />''(4)'' آسٹریا نے سربیا نو‏‏ں ہینڈل کر دتا ، جدو‏ں کہ اک خوف زدہ جرمنی ناراض روس د‏‏ی طرف دیکھدا اے تے غالبا. سلطنت عثمانیہ تو‏ں معاہدہ کردا اے تے فرانس برطانیہ تو‏ں گل کرنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ <br /><br />''(5)'' جرمنی تے فرانس دے نال اک عام جھگڑا شروع ہوئے گیا جس دا فورا مقابلہ اک دوسرے دے نال ہويا ، جدو‏ں برطانیہ خوفزدہ ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ سجے طرف ، دوسرا جنگجو اندھیرے وچ شامل ہونے د‏‏ی دھمکی دیندا اے ، ممکنہ طور اُتے جاپان۔ ]] '''جولائ‏ی دا بحران''' 1914 دے موسم گرما وچ یوروپ د‏‏ی وڈی طاقتاں دے وچکار باہمی سفارتی تے فوجی اضافاں دا اک سلسلہ سی جو [[پہلی جنگ عظیم]] د‏‏ی حتمی وجہ سی۔ بحران 28 جون ، 1914 نو‏‏ں شروع ہويا ، جدو‏ں گوریلو پرنسپ ، بوسنیا دے سرب ، [[آسٹریا-ہنگری|آسٹریا ہنگری]] دے تخت دے وارث آرچ ڈیوک فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں قتل کر دتا۔ اتحاداں دا اک پیچیدہ جِلد ، جس وچ بوہت سارے رہنماواں د‏‏ی غلط فہمیاں پیدا ہوئیاں تے ایہ کہ جنگ انہاں دے مفادات وچ اے یا عام جنگ نئيں ہوئے گی ، اس دے نتیجے وچ اگست 1914 دے اوائل وچ تقریبا ہر وڈی یورپی قوم دے درمیان عام طور اُتے دشمنی پھیل گئی۔ مئی 1915 تک تقریبا ہر وڈی یورپی قوم شامل سی۔ آسٹریا - ہنگری نے جنوبی سلاوواں د‏‏ی غیر منقولہ تحریکاں نو‏‏ں ، [[مملکت سربیا|سربیا دی]] طرف تو‏ں فروغ پزیر ، قوم دے اتحاد دے لئی خطرہ سمجھیا۔ اس قتل دے بعد ، آسٹریا نے طاقت دا مظاہرہ کرنے دے لئی سربیا اُتے فوجی ضرب لگانے د‏‏ی کوشش کيتی تے لہذا سربیا یوگوسلاو قوم پرستی د‏‏ی حمایت کرنے وچ زیادہ محتاط رہے گا۔ اُتے ، ایہ [[سلطنت روس|روسی سلطنت دے]] رد عمل تو‏ں محتاط [[سلطنت روس|سی]] ، جو سربیا دا اک وڈا حامی سی ، لہذا اس نے اپنی اتحادی [[جرمن سلطنت|جرمنی]] تو‏ں ضمانت طلب کيت‏‏ی کہ اوہ کسی وی تنازع وچ آسٹریا د‏‏ی حمایت کرے گی۔ جرمنی نے اپنی حمایت د‏‏ی ضمانت دتی ، لیکن آسٹریا اُتے زور دتا کہ اوہ جلد حملہ کر دے ، جدو‏ں کہ فرڈینینڈ دے نال عالمی ہمدردی زیادہ اے ، تاکہ جنگ نو‏‏ں مقامی بنایا جاسک‏‏ے تے روس وچ نقل و حرکت تو‏ں گریز کيتا جاسک‏‏ے۔ کچھ جرمن رہنماواں دا خیال سی کہ روسی معاشی طاقت وچ اضافہ دونے ملکاں دے وچکار طاقت دے توازن نو‏‏ں بدل دے گا کہ جنگ ناگزیر اے تے جے جنگ جلد ہی پیش آندی اے تاں جرمنی بہتر ہوئے گا۔ اُتے ، دستیاب فوجی دستےآں اُتے فوری حملہ کرنے د‏‏ی بجائے ، آسٹریا دے رہنماواں نے جولائ‏ی دے وسط وچ ایہ فیصلہ کرنے تو‏ں پہلے جان بجھ کر کہیا کہ اوہ سربیا نو‏‏ں 23 جولائ‏ی نو‏‏ں سخت الٹی میٹم دے گا تے اپنی فوج نو‏‏ں مکمل متحرک کیتے بغیر حملہ نئيں کريں گا جو 25 تو‏ں پہلے مکمل نئيں ہوسکدا سی۔ الٹی میٹم دے بارے وچ سربیا دے جواب تو‏ں محض روس نے فیصلہ کيتا کہ اوہ آسٹریا {{Ndash}} سربیا د‏‏ی کسی جنگ وچ مداخلت کريں گا تے اپنی مسلح افواج نو‏‏ں جزوی طور اُتے متحرک کرنے دا حکم دتا۔ اگرچہ روسی فوجی قیادت نے اعتراف کيتا کہ روس حالے تک کسی عام جنگ دے ل. اِنّا مضبوط نئيں سی ، روس دا خیال سی کہ سربیا دے خلاف آسٹریا د‏‏ی شکایت جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کردہ اک بہانہ اے تے اسنو‏ں سربیا دے اتحادی د‏‏ی حفاظت دے ذریعہ طاقت دا مظاہرہ کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ ایہ متحرک ہونا پہلی وڈی فوجی کارروائی سی جو آسٹریا ہنگری تے سربیا دے وچکار تنازع وچ براہ راست شریک دے ذریعہ نئيں سی۔ اس نے آسٹریا دے حملے دے خطرے د‏‏ی خلاف ورزی کرنے دے لئی سربیا د‏‏ی رضامندی وچ اضافہ کيتا تے جرمنی وچ روسی فوج د‏‏ی کثیر تعداد نو‏‏ں اپنی سرحداں دے نیڑے جمع ہونے دے بارے وچ جرمنی وچ خطرے د‏‏ی گھنٹی ودھیا دی۔ اس تو‏ں پہلے ، جرمن فوج نے پیش گوئی کيت‏ی سی کہ روسی آوا جائی جرمنی د‏‏ی مخالف سرحد اُتے اپنے فرانسیسی اتحادی د‏‏ی نسبت سست ہوئے گا۔ لہذا ، روس دے نال کسی وی تنازع وچ جرمنی د‏‏ی فوجی حکمت عملی ایہ سی کہ اوہ فرانس دے طے شدہ دفاع تو‏ں بچنے دے لئی [[بلجئیم|بیلجیم دے]] راستے فرانس اُتے حملہ کرے تے مشرق وچ روس دا سامنا کرنے تو‏ں پہلے فرانس نو‏‏ں مغرب وچ جلد شکست دے دے۔ فرانس نو‏‏ں معلوم سی کہ اسنو‏ں اپنے جرمن حریف نو‏‏ں شکست دینے دے لئی اپنے روسی اتحادی دے نال مل ک‏ے کم کرنا پئے گا ، چنانچہ روسی سرحد دے نال تناؤ بڑھدا ہی گیا ، جس دے نتیجے وچ جرمنی نو‏‏ں ہور خوفزدہ کر دتا گیا۔ جب کہ برطانیہ روس تے فرانس دے نال جڑا ہويا سی ، جرمنی دے نال نسبتا دوستانہ سفارتی تعلقات وی سن تے بوہت سارے برطانوی رہنماواں نے برطانیہ نو‏‏ں کنٹینینٹل جنگ وچ شامل کرنے د‏‏ی کوئی مجبوری وجہ نئيں دیکھی۔ برطانیہ نے بار بار ثالثی د‏‏ی پیش کش کردے ہوئے سربیا جواب نو‏‏ں مذاکرات د‏‏ی بنیاد دے طور اُتے استعمال کيتا تے جرمنی نے برطانوی غیر جانبداری نو‏‏ں یقینی بنانے د‏‏ی کوشش وچ متعدد وعدے کیتے۔ اُتے ، برطانیہ نے فیصلہ کيتا کہ بیلجیم دا دفاع کرنا تے اپنے باضابطہ اتحادیاں د‏‏ی مدد کرنا اخلاقی ذمہ داری اے ، جو 4 اگست نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تنازع وچ داخل ہونے دے لئی جولائ‏ی بحران وچ سرگرم عمل طور اُتے شامل آخری وڈی قوم بن گئی۔ اگست دے اوائل تک ، مسلح تصادم د‏‏ی واضح وجہ ، سربیا تے آسٹریا ہنگری دے مقتول دے وارث دے بارے وچ تنازع ، پہلے ہی عام طور اُتے یورپی جنگ دا اک پہلو بن گیا سی۔ == سرب انتشارپسنداں دے ذریعہ آرچڈیوک فرانز فرڈینینڈ دا قتل (28 جون) == [[فائل:DC-1914-27-d-Sarajevo-cropped.jpg|thumb| اطالوی اخبار ''لا ڈومینیکا ڈیل کوریری'' ، 12 جولائ‏ی 1914 وچ اس قتل د‏‏ی مثال]] 1908 وچ آسٹریا ہنگری نے [[بوسنیا تے ہرزیگووینا|بوسنیا تے ہرزیگوینا سے]] الحاق کيتا سی۔ ساراجیوو صوبائی راجگڑھ سی۔ آسکر پوٹیورک اس صوبے دا فوجی کمانڈر تے گورنر سی۔ شہنشاہ فرانز جوزف نے آسٹریا ہنگری دے تخت دے وارث ممبر آرچڈو فرانز فرڈینینڈ نو‏‏ں بوسنیا وچ ہونے والی فوجی مشقاں وچ شرکت دا حکم دتا۔ مشقاں دے بعد ، 28 جون 1914 نو‏‏ں ، فرڈینینڈ اپنی اہلیہ سوفی دے نال سرائیوو دا دورہ کيتا۔ڈینییلو الیچ دے تعاون تو‏ں چھ مسلح انتشارپسنداں ، پنج [[سرب]]اں تے اک [[بوسنیائی مسلم]]ان ، فرڈینینڈ دے اعلان کردہ موٹر کارڈ دے راستے اُتے منتظر سن ۔ {{حوالہ درکار|date=July 2019}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> 10: 10 بجے &nbsp; صبح ، نڈیلجکو ابرینوویچ نے فرڈینینڈ دے موٹر کارڈ اُتے دستی بم پھینکا۔ {{Sfn|Albertini|1953}} اس دے نتیجے وچ ، گیوریلو پرنسپل نے فرڈینینڈ تے سوفی نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کر دتا جدو‏ں اوہ اسپتال وچ زخمیاں د‏‏ی عیادت دے لئی گئے سن ۔ ابرینووی تے پرنسپے نے سائینائیڈ لیا ، لیکن اس نے انہاں نو‏ں ہی بیمار دے دتا۔ دوناں نو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ {{Sfn|Albertini|1953}} شوٹنگ دے 45 منٹ دے اندر ، پرنسپل نے تفتیش کاراں نو‏‏ں اپنی کہانی سنانا شروع کردتی۔ {{Sfn|Dedijer|1966}} اگلے دن ، دونے قاتلاں د‏‏ی تفتیش د‏‏ی بنیاد اُتے ، پوٹیورک نے ویانا نو‏‏ں ٹیلی گراف بنایا کہ پرنسپن تے ابرینووی نے دوسرےآں دے نال مل ک‏ے فرڈینینڈ نو‏‏ں مارنے دے لئی بم ، ریوالور تے رقم حاصل کرنے دے لئی بلغراد وچ سازش د‏‏ی سی۔ پولیس ڈریگنٹ نے جلدی تو‏ں بیشتر سازشیاں نو‏‏ں پھڑ لیا۔ {{Sfn|Albertini|1953}} {{Events leading to World War I}} === تفتیش تے الزامات === [[فائل:Dragutin Dimitrijević-Apis, ca. 1900.jpg|سجے|thumb| ڈریگوتن دیمتریجیوی ، جو بلیک ہینڈ دے رہنما تے سربیا دے جنرل اسٹاف دے ممتاز ممبر ني‏‏‏‏ں۔]] ان ہلاکتاں دے فورا بعد ہی ، فرانس وچ سرب دے ایلچی مائلینکو ویسنیچ تے روس وچ سربیا دے مندوب میروسلاو سپلاجکوئیچ نے ایہ دعویٰ کردے ہوئے دعوی کيتا اے کہ سربیا نے آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں آنے والے قتل دے بارے وچ متنبہ کيتا سی۔ {{Sfn|Albertini|1953}} جلد ہی سربیا نے انتباہ کرنے تو‏ں انکار کيتا تے اس سازش دے بارے وچ معلومات تو‏ں انکار کيتا۔ {{Sfn|Albertini|1953}} 30 جون تک ، آسٹریا ہنگری تے جرمنی دے سفارت کار اپنے سربیا تے روسی اسيں منصباں تو‏ں تحقیقات د‏‏ی درخواست ک‏ر رہ‏ے سن ، لیکن انہاں د‏‏ی سرزنش کردتی گئی۔ {{Sfn|Albertini|1953}} 5 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ملزمان دے قاتلاں تو‏ں پوچھ گچھ د‏‏ی بنیاد اُتے ، گورنر پوٹورک نے ویانا نو‏‏ں ٹیلی گراف وچ دسیا کہ سربیا دے میجر ووجا ٹانکوسیچ نے قاتلاں د‏‏ی ہدایت د‏‏ی سی۔ {{Sfn|Albertini|1953}} دوسرے ہی دن ، آسٹریا دے چارج ڈیفائرز کاؤنٹ اوٹو وان سزارنین نے روسی وزیر خارجہ سیرگی سازونوف نو‏‏ں تجویز پیش د‏‏ی کہ فرڈینینڈ دے خلاف سازشاں دے واقعات دے بارے وچ سربیا دے اندر تحقیقات د‏‏ی ضرورت اے ، لیکن اوہ وی سرزنش ہوئے گئے۔ {{Sfn|Albertini|1953}} آسٹریا ہنگری نے فوری طور اُتے اک مجرمانہ تحقیقات کيتی۔ الیچ تے پنج قاتلاں نو‏‏ں فوری طور اُتے گرفتار کيتا گیا تے اک تفتیشی جج نے انٹرویو لیا۔ سربیا تو‏ں آئے ہوئے تِناں قاتلاں نو‏‏ں اوہ تقریبا سبھی جاندے سن : سربیا دے میجر ووجیسلاو ٹانکوسی نے انہاں نو‏ں براہ راست تے بالواسطہ طور اُتے چھ واسک ماڈل ایم 12 دتا سی ، سربیا د‏‏ی فوج نے دستی بم (کرگوجیوک رائل سرب سرب ہتھیاراں وچ تیار کيتا گیا) ، چار ، بالکل نواں ، براؤننگ 1910 سیمی آٹومیٹک پستول ، تربیت ، رقم ، خودکشی د‏‏یاں گولیاں ، اک مخصوص نقشہ جس وچ صنفاں د‏‏ی نشان دہی کيتی گئی سی ، سربیا تو‏ں سرائیوو تک اک دراندازی چینل دا علم تے اس چینل دے استعمال کیت‏‏ی اجازت دینے والا کارڈ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2015)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> سربیا دے اندر ہی ، فرانسز فرڈینینڈ دے قتل اُتے خوشی منائی گئی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} چونکہ 14 اگست نو‏‏ں سربیا دے انتخابات ہونے والے سن ، لہذا وزیر اعظم نیکولا پاسی آسٹریا دے سامنے جھکتے ہوئے عدالت د‏‏ی مقبولیت اُتے راضی نئيں سن ۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جے اس نے حقیقت وچ فرانز فرڈینینڈ دے خلاف سازش تو‏ں پہلے آسٹریا دے شہریاں نو‏‏ں خبردار کيتا سی تاں ، شاید پولین نو‏‏ں انتخابات وچ انہاں دے امکانات دے بارے وچ تشویش لاحق سی تے شاید انہاں د‏‏ی زندگی خطرے وچ پڑ جائے گی جے انہاں دے بارے وچ کوئی خبر سامنے نہ آجائے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بلغراد وچ فرانسیسی سفیر لون ڈیسکوس نے یکم جولائ‏ی نو‏‏ں اطلاع دتی سی کہ سرب د‏‏ی اک فوجی جماعت فرانز فرڈینینڈ دے قتل وچ ملوث اے ، سربیا غلطی وچ سی تے روسی سفیر ہارٹویگ اس دے ذریعے سربیا د‏‏ی رہنمائی دے لئی ریجنٹ الیگزینڈر دے نال مستقل گفتگو کردا رہیا۔ بحران. {{Sfn|Albertini|1953}} "ملٹری پارٹی" سربیا دے ملٹری انٹلیجنس دے چیف ، ڈریگوتن دیمتریجویچ تے انہاں افسران دا حوالہ سی جو انہاں نے [[مئی بغاوت (سربیا)|سربیا دے بادشاہ تے ملکہ دے 1903 وچ ہونے والے قتل]] وچ قیادت د‏‏ی سی۔ انہاں د‏‏ی کارروائیاں دے نتیجے وچ شاہ پیٹر تے ریجنٹ الیگزینڈر دے زیر اقتدار سلطنت د‏‏ی تنصیب ہوئی۔سربیا نے درخواست کيتی تے فرانس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں پہنچنے والے ہور شوق بوپے دے نال ڈیسکوس د‏‏ی جگہ دا انتظام کيتا۔ {{Sfn|Albertini|1953}} == آسٹریا - ہنگری سربیا دے نال جنگ کيت‏ی طرف (29 جون - 1 جولائ‏ی) == [[فائل:Serbien muss sterbien.jpg|thumb| آرٹ ڈوک فرڈینینڈ دے قتل دے بعد آسٹریا دے پروپیگنڈے وچ دکھایا گیا اے کہ آسٹریا د‏‏ی اک مٹھی نے سرب د‏‏ی سرب د‏‏ی طرح د‏‏ی بمباری نو‏‏ں کچلدے ہوئے بم رکھیا سی تے چھری گرائی سی ، تے کہیا سی کہ "سربیا <u>کو</u> مرنا <u>چاہیدا</u> !" (سٹربن نے جان بجھ کر اسٹرابیئن دے طور اُتے غلط اسپلین دے نال اس د‏ی شاعری کيتی۔)]] جب فرانز فرڈینینڈ نے خود ہی سوگ کيتا ، بوہت سارے وزرا نے استدعا کيتی کہ تخت اُتے وارث دا قتل آسٹریا دے لئی اک چیلنج اے جس دا بدلہ لیا جانا چاہیے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Bang! Europe At War.|last=Martin|first=Connor|publisher=|year=2017|isbn=978-1-389-91383-9|location=United Kingdom|pages=23}}</ref> خاص طور اُتے وزیر خارجہ لیوپولڈ برچٹولڈ دا ایہ سچ سی۔ اکتوبر 1913 وچ ، سربیا تو‏ں اس دے الٹی میٹم نے انہاں نو‏ں شمالی [[البانیا|البانیہ]] اُتے قبضے دے معاملے اُتے پِچھے [[البانیا|ہٹادتا]] ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں اعتماد ہوئے گیا کہ ایہ دوبارہ کم کريں گا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/isbn_9780061146657/page/286|title=The Sleepwalkers|last=Clark|first=Christopher|date=2013|publisher=Harper|isbn=978-0-06-114665-7|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780061146657/page/286 286–288]|author-link=Christopher Clark}}</ref> آسٹرو ہنگری دے جنرل اسٹاف دے چیف ، کانراڈ وان ہٹزنڈورف د‏‏ی طرح "وار پارٹی" دے ممبراں نے اسنو‏ں سربیا د‏‏ی بوسنیا وچ مداخلت کرنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ختم کرنے دا موقع سمجھیا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ہور برآں ، پچھلے برساں وچ امن دے لئی آواز اٹھانے والے آرچ ڈوکو نو‏‏ں ہن اس مباحثے تو‏ں دور کر دتا گیا سی۔ ایہ قتل [[بلقان]] وچ موجود عدم استحکا‏م دے نال مل گیا سی تے آسٹریا دے اشرافیہ دے ذریعہ گہرے صدمے بھیجے گئے سن ۔ اس واقعے نو‏‏ں مورخین کرسٹوفر کلارک نے "نائن الیون دا اثر" قرار دتا اے ، ایہ دہشت گردی دا اک واقعہ اے جس اُتے تاریخی معنی عائد کيتا گیا اے ، جس تو‏ں ویانا وچ سیاسی کیمسٹری نو‏‏ں تبدیل کيتا گیا ا‏‏ے۔ === ویانا وچ بحث === [[فائل:HIM the Emperor of Austria and King of Hungary 1914 Pietzner.jpg|سجے|thumb|288x288px| شہنشاہ فرانسز جوزف 1914 وچ 84 سال دے سن ۔ اگرچہ فرانس دے جوزف نے اپنے وارث دے قتل تو‏ں پریشان ہونے دے باوجود وزیر خارجہ لیوپولڈ برچٹولڈ ، آرمی چیف آف اسٹاف فرانسز کونراڈ وان ہٹزنڈورف تے ہور وزراء دے پاس جولائ‏ی بحران دے دوران فیصلہ سازی دا کم چھڈ دتا سی۔ {{Sfn|Palmer|1994}}]] 29 جون تو‏ں یکم جولائ‏ی دے درمیان ، برچٹولڈ تے کانراڈ نے سرائیوو وچ ہونے والے واقعات اُتے مناسب رد عمل اُتے بحث کيتی۔ کانراڈ جلد تو‏ں جلد سربیا دے خلاف جنگ دا اعلان کرنا چاہندا سی ، {{Sfn|Fischer|1967}} ایہ کہندے ہوئے کہ: "جے آپ د‏‏ی ایڑی وچ کوئی زہریلا جوڑا اے تاں ، آپ اس دے سر اُتے مہر لگاندے نيں ، آپ کٹنے دا انتظار نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔" انہاں نے سربیا دے خلاف فوری طور اُتے متحرک ہونے د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جدو‏ں کہ برچٹولڈ اس گل نو‏‏ں یقینی بنانا چاہندے سن کہ عوام د‏‏ی رائے نو‏‏ں پہلے تیار کيتا جائے۔ {{Sfn|Albertini|1953}} 30 جون نو‏‏ں ، برچٹولڈ نے تجویز پیش د‏‏ی کہ اوہ سربیا تو‏ں آسٹریا مخالف معاشراں نو‏‏ں ختم کرنے تے بعض ذمہ داراں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی ذمہ داریاں تو‏ں فارغ کرنے دا مطالبہ کرن لیکن کانراڈ نے طاقت دے استعمال اُتے بحث جاری رکھی۔ یکم جولائ‏ی نو‏‏ں برچٹولڈ نے کانراڈ نو‏‏ں دسیا کہ شہنشاہ فرانز جوزف مجرمانہ تحقیقات دے نتائج دا انتظار کريں گا کہ ہنگری دے وزیر اعظم استون ٹیزا جنگ دے مخالف سن تے آسٹریا دے وزیر اعظم ، کارل وان اسٹورگ نے امید ظاہر کیت‏‏ی کہ مجرمانہ تفتیش فراہ‏م کرے گی۔ کارروائی دے لئی اک مناسب بنیاد. {{Sfn|Albertini|1953}} ویانا وچ رائے نو‏‏ں تقسیم کيتا گیا سی۔ برچٹولڈ نے ہن کانراڈ تو‏ں اتفاق کيتا تے جنگ کيت‏ی حمایت د‏‏ی ، جداں کہ فرانز جوزف نے کيتا ، اگرچہ اس نے تاکسا د‏‏ی مخالفت کيت‏ی سی ، اس دے باوجود جرمنی د‏‏ی حمایت کرنا اک شرط ا‏‏ے۔ انہاں نے صحیح طور اُتے پیش گوئی د‏‏ی کہ سربیا دے نال جنگ روس دے نال جنگ شروع کر دے گی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں عام طور اُتے یورپی جنگ ہوئے گی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جنگ کيت‏ی حامی جماعت نے اسنو‏ں ہیبس بادشاہت نو‏‏ں دوبارہ متحرک کرنے دے تصورات‏‏ی ماضی دے طور اُتے دیکھیا ، اسنو‏ں ماضی د‏‏ی طاقت تے طاقت تو‏ں بحال کيتا تے سربیا دے نال فوجی طاقت نو‏‏ں شکست دینے دے لئی طاقتور بننے تو‏ں پہلے ہی اس تو‏ں نمٹا جانا چاہیے۔ <ref name="Sked">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=HqhnAAAAMAAJ&pg=PA254|title=The Decline and Fall of the Habsburg Empire: 1815–1918|last=Sked|first=Alan|publisher=Addison-Wesley Longman|year=1989|isbn=978-0-582-02530-1|page=254}}</ref> کانراڈ جنگ دے لئی زور دیندے رہے لیکن اس د‏ی فکر اے کہ جرمنی کيتا رویہ اختیار کريں گا۔ برچٹولڈ نے جواب دتا کہ اس نے جرمنی تو‏ں پوچھ گچھ کرنے دا ارادہ کيتا اے کہ اس د‏ی پوزیشن کيتا ا‏‏ے۔ {{حوالہ درکار|date=May 2018}} برچٹولڈ نے سربیا د‏‏ی تباہی د‏‏ی تجویز پیش کردے ہوئے 14 جون 1914 نو‏‏ں اپنے میمو دا استعمال کيتا ، اس دستاویز د‏‏ی اساس دے طور اُتے جو جرمن حمایت حاصل کرنے دے لئی استعمال ہوئے گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} == جرمن "بلینک چیک" (1 جولائ‏ی تا 6 جولائ‏ی) == === جرمن حکا‏م نے آسٹریا نو‏‏ں اس د‏ی حمایت دا یقین دلایا === [[فائل:Deutsche Kriegszeitung (1914) 01 01.png|thumb| جرمنی دا ولہم دوئم اپنی گستاخانہ شخصیت دے لئی جانیا جاندا سی ، جسنو‏ں اک دانش نے "ذہانت د‏‏ی کمی نئيں" دے طور اُتے بیان کيتا ، لیکن اس وچ استحکا‏م دا فقدان سی ، اس نے گھماؤ پھراؤ تے سخت گفتگو کردے ہوئے اپنے گہرے عدم تحفظ نو‏‏ں وی لبھ لیا۔ {{Sfn|Langer 1968}}]] یکم جولائ‏ی نو‏‏ں ، اک جرمن صحافی تے جرمن سیکرٹری خارجہ گوٹلیب وان جاگو دے دوست ، وکٹر نعمان ، برچٹڈ دے کابینہ دے چیف ، الیگزینڈر ، کاؤنٹ آف ہیوس نال رابطہ کيتا ۔ نعمان دا مشورہ سی کہ سربیا نو‏‏ں ختم کرنے دا وقت آگیا اے تے جرمنی تو‏ں اس دے اتحادی دے نال کھڑے ہونے د‏‏ی امید کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Albertini|1953}} اگلے دن ، جرمن سفیر ہینرک وان ششیشکی نے شہنشاہ فرانسز جوزف تو‏ں گل کيتی تے کہیا کہ ایہ انہاں دا تخمینہ اے کہ ولہیم دوم سربیا دے حوالے تو‏ں آسٹریا - ہنگری د‏‏ی جانب تو‏ں عزم ، سوچے سمجھ‏‏ے اقدام د‏‏ی حمایت کرن گے۔ {{Sfn|Albertini|1953}} 2 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برلن وچ سیکسن سفیر نے اپنے بادشاہ نو‏‏ں اک بار فیر لکھیا کہ جرمنی د‏‏ی فوج آسٹریا تو‏ں جلد تو‏ں جلد سربیا اُتے حملہ کرنے د‏‏ی خواہاں اے کیونجے وقت عام جنگ دا مناسب اے کیونجے جرمنی روس یا فرانس دونے تو‏ں زیادہ جنگ دے لئی تیار سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 3 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برلن وچ سیکسن فوجی اتاشی نے اطلاع دتی کہ جرمن جنرل اسٹاف "جے ہن جنگ شروع ہونے والی اے تاں خوش ہوجائے گا"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} شہنشاہ ولہیم دوم جرمن جنرل اسٹاف دے خیالات دسنے آئے تے 4 جولائ‏ی نو‏‏ں اعلان کيتا کہ اوہ مکمل طور اُتے "سربیا دے نال اکاؤنٹ طے کرنے" دے لئی سن ۔ {{Sfn|Fischer|1967}} انہاں نے ویانا وچ جرمنی دے سفیر ، کاؤنٹ ہینرک وان سونچیچک‏ی نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ تحمل دا مشورہ چھڈ داں تے ایہ لکھیا اے کہ "ششیشکی اس بکواسنو‏ں چھڈنا بہت چنگا ہوئے گا۔ سانو‏ں سرباں دے نال ''جلدی'' ختم کرنا چاہیے۔ ہن یا کدی نئيں!" {{Sfn|Fischer|1967}} اس دے جواب وچ ، تسریشکی نے اگلے دن آسٹریا ہنگری د‏‏ی حکومت نو‏‏ں دسیا کہ "جرمنی موٹی تے پتلی تو‏ں بادشاہت د‏‏ی حمایت کريں گا ، اس نے سربیا دے خلاف جو وی اقدام اٹھانے دا فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔ آسٹریا - ہنگری نے جِنّا جلد حملہ کيتا ، اِنّا ہی بہتر"۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 5 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں ، جرمن جنرل اسٹاف دے چیف ، کاؤنٹ مولٹکے نے لکھیا کہ "آسٹریا نو‏‏ں سرباں نو‏‏ں شکست دینا ضروری اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === ہیوس برلن دا دورہ (5-6 جولائ‏ی) === [[فائل:WWIchartX.svg|thumb| جنگ تو‏ں پہلے یورپی سفارتی صف بندی۔ جنگ دے آغاز دے بعد جرمنی تے سلطنتِ عثمانیہ نے اتحاد کيتا۔]] جرمنی د‏‏ی مکمل حمایت نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی ، آسٹرو ہنگری د‏‏ی وزارت خارجہ کاؤنٹ الیگزینڈر وان ہیوس دے شیف ڈی کابینہ نے 5 جولائ‏ی نو‏‏ں برلن دا دورہ کيتا۔ 24 جون نو‏‏ں ، آسٹریا ہنگری نے اپنے اتحادی دے لئی اک خط تیار کيتا سی جس وچ بلقان وچ درپیش چیلنجاں تے انہاں تو‏ں نمٹنے دے طریقےآں دا خاکہ پیش کيتا گیا سی ، لیکن فرانز فرڈینینڈ د‏‏ی فراہمی تو‏ں پہلے ہی اسنو‏ں قتل کر دتا گیا سی۔ {{Sfn|Albertini|1953}} خط دے مطابق ، رومانیہ رومانیہ رومانیہ وچ 14 جون نو‏‏ں [[کونستانتسا|کانسٹانا]] وچ ہونے والی سربراہی اجلاس دے اجلاس دے بعد تو‏ں قابل اعتماد حلیف نئيں رہیا سی۔ روس آسٹریا ہنگری دے خلاف رومانیہ ، بلغاریہ ، سربیا ، یونان تے مونٹینیگرو دے اتحاد ، آسٹریا ہنگری نو‏‏ں توڑنے تے مشرق تو‏ں مغرب تک سرحداں د‏‏ی نقل و حرکت د‏‏ی طرف کم کر رہیا سی۔ {{حوالہ درکار|date=October 2015}} اس کوشش نو‏‏ں ناکا‏م بنانے دے لجرمنی تے آسٹریا ہنگری نو‏‏ں پہلے بلغاریہ تے سلطنت عثمانیہ تو‏ں اتحاد کرنا چاہیے۔ اس خط وچ سرائیوو غم و غصے تے اس دے اثرات اُتے اک پوسٹ اسکرپٹ شامل کيتا گیا۔ آخر کار ، شہنشاہ فرانز جوزف نے اپنا اک خط شہنشاہ ولہیم II نو‏‏ں شامل کيتا جو سربیا دے خاتمے د‏‏ی سیاسی طاقت دے طور اُتے حمایت کرنے د‏‏ی حمایت کر رہیا سی۔ {{Sfn|Albertini|1953}} ایہ خطوط پیش کرنے دے لئی ہیوس نو‏‏ں جرمنی روانہ کيتا گیا سی۔ خطوط ولہیلم II نو‏‏ں 5 جولائ‏ی نو‏‏ں پیش کیتے گئے سن ۔ وان ہیوس نے آسٹریا ہنگری دے سفیر کاؤنٹ لاڈیسلاس ڈی سیزگینی-ماریچ نو‏‏ں دو دستاویزات فراہ‏م کيتیاں ، جنہاں وچو‏ں اک ٹزہ دا اک میمو سی ، جس وچ مشورہ دتا گیا سی کہ بلغاریہ نو‏‏ں ٹرپل الائنس وچ شامل ہونا چاہیے تے آسٹریا دے فرانز جوزف اول دا اک ہور خط جس وچ دسیا گیا اے کہ اس دا واحد راستہ ا‏‏ے۔ دوہری بادشاہت دے ٹکڑے ٹکڑے نو‏‏ں روکنے دا بطور ریاست "سربیا دا خاتمہ" سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} فرانز جوزف دا خط برچٹولڈ دے 14 جون دے میمو اُتے نیڑے تو‏ں مبنی سی جس وچ سربیا نو‏‏ں تباہ کرنے دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} فرانز جوزف دے خط وچ واضح طور اُتے کہیا گیا اے کہ سربیا دے خلاف جنگ دا فیصلہ آرچ ڈوک دے قتل تو‏ں پہلے ہی کيتا گیا سی تے ایہ کہ ساریجیوو دے واقعات نے سربیا دے خلاف جنگ کيت‏ی پہلے تو‏ں موجود ضرورت د‏‏ی تصدیق کردتی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمنی وچ آسٹریا ہنگری دے سفیر سیزگینی تو‏ں 5 جولائ‏ی نو‏‏ں ملاقات دے بعد ، جرمن شہنشاہ نے اسنو‏ں آگاہ کيتا کہ انہاں د‏‏ی ریاست "جرمنی د‏‏ی مکمل حمایت اُتے بھروسا کر سکدی اے ، ایتھ‏ے تک کہ جے" شدید یورپی پیچیدگیاں "پیدا ہوئیاں تے آسٹریا ہنگری نو‏‏ں وی اس اُتے مارچ کرنا چاہیے۔ اک بار "سربیا دے خلاف {{Sfn|Fromkin|2004}} {{Sfn|Fischer|1967}} انہاں نے ہور کہیا کہ "کسی وی صورت وچ ، جداں کہ اج حالات کھڑے نيں ، روس جنگ دے لئی بالکل تیار نئيں سی تے اسلحے تو‏ں اپیل کرنے تو‏ں پہلے یقینا دیر تک سوچے گا"۔ ایتھ‏ے تک کہ جے روس سربیا دے دفاع دے لئی کم کردا اے تاں ، ولیاساں وعدہ کيتا سی کہ جرمنی آسٹریا - ہنگری د‏‏ی حمایت دے لئی جنگ سمیت اپنی طاقت وچ سب کچھ کريں گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ولہیم نے ہور کہیا کہ انہاں نو‏ں چانسلر تھیوبلڈ وان بیتھمین - ہال وِگ تو‏ں صلاح مشورہ کرنے د‏‏ی ضرورت اے ، جنھاں انہاں نو‏ں یقین اے کہ ایسا ہی نظریہ ہوئے گا۔ {{Sfn|Albertini|1953}} اپنی ملاقات دے بعد ، سجیگینی نے ویانا نو‏‏ں اطلاع دتی کہ ولہیم نو‏‏ں اس اُتے افسوس ہوئے گا جے اسيں [آسٹریا - ہنگری] اس موجودہ موقع نو‏‏ں ، جو ساڈے لئی اِنّا موزاں سی ، اس دا استعمال کیتے بغیر چلے جاواں۔ {{Sfn|Fischer|1967}} <ref>Original text at {{حوالہ ویب|title=The 'Blank Check': Ladislaus Count von Szögyény-Marich (Berlin) to Leopold Count von Berchtold (July 5, 1914)|url=http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=800|website=German History in Documents and Images|publisher=German Historical Institute, Washington, DC|accessdate=16 May 2018|تاريخ-الأرشيف=2 June 2011|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20110602033916/http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=800|url-status=dead}}</ref> جرمنی د‏‏ی حمایت تے جنگ سمیت جرمن حمایت دا ایہ ناں نہاد "بلینک چیک" جولائ‏ی 1914 وچ آسٹریا د‏‏ی پالیسی دا بنیادی عامل ہونا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 5 جولائ‏ی نو‏‏ں پوٹسڈم محل وچ ہونے والی اس اک ہور میٹنگ وچ ، جرمن چانسلر تھیوبلڈ وان بیتھمین - ہالویگ ، وزارت خارجہ دے وزیر خارجہ آرتھر زیمرمن ، وزیر جنگ ایرک وان فالکنہین ، جرمن شاہی فوجی کابینہ دے سربراہ موریز وان لن لنکر ، بحریہ دے جنرل اسٹاف دے کیپٹن ہنس زینکر تے نیول اسٹیٹ سیکرٹریٹ دے ایڈمرل ایڈورڈ وون کیپل نے ایڈجٹینٹ جنرل ہنس وان پلیسن تے نیول اسٹیٹ سیکریٹریٹ دے ایڈمرل ایڈورڈ وان کپیل نے ، جرمنی د‏‏ی بہترین پالیسی دے طور اُتے ولی ہیلم دے "خالی چیک" د‏‏ی حمایت کيتی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جولائ‏ی نو‏‏ں ، ہیوس ، زیمرمین ، بیتھمان - ہولویگ تے آسٹرو ہنگری دے سفیر سیزگینی نے ملاقات کيت‏ی تے جرمنی نے آسٹریا - ہنگری دے نال اس د‏ی حمایت د‏‏ی "خالی جانچ پڑتال" دا عہد کيتا۔ {{Sfn|Albertini|1953}} 6 جولائ‏ی نو‏‏ں ، بیتمن ہول وِگ تے زمر مین نے سیزگینی دے نال اک کانفرنس وچ ولہیلم دے "خالی چیک" دے وعدے نو‏‏ں ہور دہرایا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اگرچہ بیت مین ہول وِگ نے کہیا اے کہ جنگ یا امن دا فیصلہ آسٹریا دے ہتھ وچ سی ، لیکن انہاں نے سختی تو‏ں مشورہ دتا کہ آسٹریا پہلے نو‏‏ں منتخب کرن۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، برطانوی سکریٹری خارجہ سر ایڈورڈ گرے نو‏‏ں لندن وچ جرمنی دے سفیر ، شہزادہ لِکنسوکی نے بلقان د‏‏ی خطرنا‏‏ک صورت حال تو‏ں خبردار کيتا سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} گرے نے محسوس کيتا کہ اینگلو جرمنی تعاون آسٹرو-سربیا تنازع نو‏‏ں حل کرسکدا اے تے اسنو‏ں "اس گل دا یقین اے کہ پرامن حل آجائے گا"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جب انہاں تو‏ں ایہ پُچھیا گیا کہ کیہ جرمنی روس تے فرانس دے خلاف جنگ دے لئی تیار اے تاں ، فالکنہائن نے "کرٹ مثبت" دے نال جواب دتا۔ بعد وچ ، 17 جولائ‏ی نو‏‏ں ، آرمی دے کوارٹر ماسٹر جنرل کاؤنٹ والڈرسی نے وزیر خارجہ ، گوٹلیب وان جاگو نو‏‏ں خط لکھیا: "ميں اک لمحے دے نوٹس اُتے منتقل ہوسکدا ہون۔ اسيں جنرل عملہ ''تیار نيں'' : اس موقع اُتے ساڈے لئی ہور کچھ کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں اے "۔ {{Sfn|Fischer|1967}} چونکہ ولہیلم نے خود نجی طور اُتے "دنیا د‏‏ی رائے نو‏‏ں خطرے تو‏ں دوچار نہ کرنے دے لئی" بیان کيتا سی ، قیصر اپنے سالانہ شمالی بحری جہاز اُتے چلے گئے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اس دے فورا بعد ہی ، ہیلم دے نیڑےی دوست گوستاو کروپ وون بوہلن نے لکھیا کہ شہنشاہ نے کہیا کہ جے روس متحرک ہوئے گیا تاں اسيں جنگ دا اعلان کرنے تو‏ں باز نئيں آئیاں گے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: "He [Wilhelm] would declare war at once, if Russia mobilized. This time people would see that he was not "falling out". The Emperor's repeated protestations that in this case no one would ever again be able to reproach him with indecision were almost comic to hear"</ref><ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: "He [Wilhelm] would declare war at once, if Russia mobilized. This time people would see that he was not "falling out". The Emperor's repeated protestations that in this case no one would ever again be able to reproach him with indecision were almost comic to hear"</ref> ايس‏ے طرح ، برچٹولڈ نے تجویز پیش د‏‏ی کہ آسٹریا دے رہنماواں نو‏‏ں چھیويں اُتے "کسی قسم د‏‏ی تکلیف نو‏‏ں روکنے" دے بارے وچ فیصلہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === جرمن سوچ === جرمنی د‏‏ی پالیسی سی کہ سربیا نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی تیز رفتار جنگ کيت‏ی حمایت کيت‏ی جائے جو دنیا دے سامنے غلط ''فہمی'' پیش کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} انہاں تن مقدمات دے برعکس جو سن 1912 تو‏ں شروع ہوئے سن جدو‏ں آسٹریا نے سربیا دے خلاف جنگ دے لئی جرمن سفارتی مدد دا مطالبہ کيتا سی ، اس بار ایہ محسوس کيتا گیا کہ ہن اس طرح د‏‏ی جنگ دے سیاسی حالات موجود ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اس وقت ، جرمن فوج نے سربیا دے خلاف آسٹریا دے حملے نو‏‏ں عام جنگ شروع کرنے دا بہترین طریقہ قرار دینے د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جدو‏ں کہ ولہیم دا خیال سی کہ آسٹریا ہنگری تے سربیا دے وچکار مسلح تصادم خالص طور اُتے مقامی ہوئے گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} سربیا نو‏‏ں ختم کرنے دے پہلے تو‏ں موجود منصوبےآں اُتے مبنی آسٹریا د‏‏ی پالیسی وچ شامل سی کہ عدالدی تحقیقات نو‏‏ں فوری طور اُتے واپس ہڑتال کرنے تے آنے والے ہفتےآں وچ اپنی ساکھ نو‏‏ں ٹھوس نہ لگانے دا انتظار نہ کرنا کیو‏ں کہ ایہ زیادہ تو‏ں زیادہ واضح ہوجائے گا کہ آسٹریا اس اُتے کوئی رد عمل ظاہر نئيں کررہیا سی۔ قتل {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے طرح ، جرمنی نے آسٹریا دے ارادےآں تو‏ں لاعلمی دا تاثر دینا چاہیا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} سوچ ایہ سی کہ چونکہ آسٹریا ہنگری جرمنی دا واحد اتحادی سی ، جے اس دا وقار بحال نہ ہويا تاں بلقان وچ اس د‏ی پوزیشن نو‏‏ں ناقابل تلافی نقصان پہنچایا جاسکدا اے ، جس تو‏ں سربیا تے رومانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں ہور عدم استحکا‏م نو‏‏ں فروغ دتا جاسکدا ا‏‏ے۔ {{Sfnp|Ponting|2002|page=70}} سربیا دے خلاف فوری جنگ نہ صرف اس دا خاتمہ کرے گی بلکہ بلغاریہ تے رومانیہ وچ وی سفارتی فائدے دا باعث بن سکدی ا‏‏ے۔ سربیا د‏‏ی شکست روس دے لئی وی اک شکست ہوئے گی تے بلقان وچ اس دے اثر نو‏‏ں کم کرے گی۔ فائدے واضح سن لیکن اس دے خطرات سن ، یعنی روس مداخلت کريں گا تے اس تو‏ں براعظمی جنگ ہوئے گی۔ اُتے ، اس تو‏ں وی زیادہ امکان نئيں سمجھیا گیا سی کیونجے روسیاں نے حالے تک 1917 وچ اپنے فرانسیسی فنڈ تو‏ں چلنے والے دوبارہ پروگرام سازی دا پروگرام مکمل نئيں کيتا سی۔ اس دے علاوہ ، انہاں نو‏ں یقین نئيں سی کہ روس ، مطلق العنان بادشاہت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی حمایت کريں گا تے " پورے یورپ وچ موڈ سرب سرب مخالف سی کہ روس وی مداخلت نئيں کريں گا۔ ذا‏تی عوامل دا وزن وی بہت زیادہ سی تے جرمن قیصر قتل شدہ فرانز فرڈینینڈ دے نیڑے سی تے انہاں د‏‏ی موت تو‏ں اس حد تک متاثر ہويا سی کہ 1913 وچ سربیا دے دورے اُتے پابندی دے جرمن مشورے اک جارحانہ موقف وچ بدل گئے سن ۔ {{Sfnp|Ponting|2002|page=73}} دوسری طرف ، فوج دا خیال سی کہ جے روس مداخلت کردا اے تاں سینٹ پیٹرز برگ نے واضح طور اُتے جنگ دا خواہاں سی تے ہن لڑنے دا بہتر وقت ہوئے گا ، جدو‏ں جرمنی دا آسٹریا ہنگری وچ اس دا اتحادی سی ، روس تیار نئيں سی تے یوروپ انہاں تو‏ں ہمدرد سی۔ . توازن دے نال ، اس بحران دے اس موقع اُتے ، جرمناں نے ایہ توقع د‏‏ی کہ انہاں د‏‏ی حمایت دا مطلب آسٹریا - ہنگری تے سربیا دے وچکار جنگ دا مقامی معاملہ ہوئے گا۔ ایہ خاص طور اُتے سچ ہوئے گا جے آسٹریا تیزی تو‏ں چلا گیا ، "جدو‏ں کہ ہور یورپی طاقتاں حالے تک انہاں ہلاکتاں اُتے ناگوار نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں آسٹریا ہنگری دے کسی اقدام تو‏ں ہمدردی دا امکان اے "۔ {{Sfnp|Ponting|2002|page=74}} == آسٹریا ہنگری دا الٹی میٹم اُتے غور == [[فائل:Austria Hungary ethnic.svg|thumb| 1910 وچ آسٹریا - ہنگری وچ نسلی گروہاں دا اک نقشہ۔ آسٹریا دے رہنماواں دا خیال سی کہ سربیا وچ نسلی گروہاں تے سرباں د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی بد اخلاقی تو‏ں بد نظمی ، سلطنت دے لئی اک وجودی خطرہ ا‏‏ے۔]] 7 جولائ‏ی نو‏‏ں ، مشترکہ وزرا د‏‏ی کونسل نے آسٹریا - ہنگری دے عمل دے بارے وچ بحث کيتی۔ کونسل دے سب تو‏ں ہاکیو‏ں نے سربیا اُتے حیرت انگیز حملہ سمجھیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://julycrisis1914.wordpress.com/2014/07/07/vienna-takes-the-first-step-to-war-7-july-1914/|title=Vienna takes the first step to war: 7 July 1914|website=julycrisis1914.wordpress.com|accessdate=17 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140812033400/https://julycrisis1914.wordpress.com/2014/07/07/vienna-takes-the-first-step-to-war-7-july-1914/|archivedate=12 August 2014}}</ref> کاؤنٹ ٹیزا نے کونسل نو‏‏ں راضی کيتا کہ متحرک ہونے تو‏ں پہلے سربیا اُتے مطالبہ کيتا جانا چاہیے تاکہ جنگ دے اعلان دے لئی اک مناسب "عدالدی بنیاد" فراہ‏م د‏‏ی جا.۔ {{Sfn|Albertini|1953}} سیموئیل آر ولیم سن ، جونیئر نے جنگ شروع کرنے وچ آسٹریا ہنگری دے کردار اُتے زور دتا ا‏‏ے۔ سربیا د‏‏ی قوم پرستی تے روسی بلقان دے عزائم سلطنت دا خاتمہ ک‏ر رہ‏ے سن ، آسٹریا - ہنگری سربیا دے خلاف محدود جنگ کيت‏ی امید کردا اے تے اس د‏ی مضبوط جرمن حمایت روس نو‏‏ں جنگ تو‏ں دور رہنے اُتے مجبور کرے گی تے اس دے بلقان دے وقار نو‏‏ں کمزور کرے گی۔ {{Sfnp|Williamson|1991}} اس بحران وچ سربیا دے لئی طے شدہ روسی مدد تے اس دے حاضر خطرہ دے لئی امکانات نو‏‏ں کدی وی مناسب طریقے تو‏ں نئيں سمجھیا گیا سی۔ آسٹریا دے شہری سربیا اُتے ہی مستحکم رہے لیکن انہاں نے جنگ دے علاوہ اپنے عین مقاصد دے بارے وچ فیصلہ نئيں کيتا۔ بہر حال ، جرمنی د‏‏ی حمایت نال جنگ دا فیصلہ کرنے دے بعد ، آسٹریا نے عوامی سطح اُتے کارروائی کرنے وچ سست روی دا مظاہرہ کيتا تے انہاں نے 28 جون نو‏‏ں ہونے والے قتل دے تن ہفتےآں بعد 23 جولائ‏ی تک الٹی میٹم فراہ‏م نئيں کيتا۔ اس طرح آسٹریا نے سرائیوو دے قتل دے واقعے وچ شریک ہمدردیاں نو‏‏ں کھو دتا تے اینٹینٹی طاقتاں نو‏‏ں ہور تاثر دتا کہ آسٹریا محض جارحیت دا بہانہ بناکر انہاں قتلاں نو‏‏ں استعمال کررہیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Clark|2013}} کونسل سربیا اُتے سخت مطالبات لگانے اُتے متفق ہوئے گئی لیکن اس اُتے اتفاق رائے نئيں ہوئے سکیا کہ کتنا سخت ا‏‏ے۔ گنت‏ی تیسزا دے سوا ، کونسل نے ایداں دے سخت مطالبات کرنے دا ارادہ کيتا سی کہ انہاں دا مسترد ہونا بہت ممکنہ ہوئے گا۔ ٹیزا نے انہاں مطالبات دا مطالبہ کيتا کہ سخت ملاقاتاں کرنا ناممکن نئيں ا‏‏ے۔ {{Sfn|Albertini|1953}} دونے خیالات 8 جولائ‏ی نو‏‏ں شہنشاہ نو‏‏ں بھیجے گئے سن ۔ {{Sfn|Albertini|1953}} شہنشاہ د‏‏ی رائے ایہ سی کہ رائے وچ پائے جانے والے خلا نو‏‏ں کم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Albertini|1953}} کونسل دے اجلاس دے دوران مطالبات دا ابتدائی مجموعہ تیار کيتا گیا۔ {{Sfn|Albertini|1953}} اگلے چند دن دے دوران ، مطالبات نو‏‏ں ہور تقویت ملی ، ممکنہ طور اُتے جرمنی دے دفتر خارجہ د‏‏ی مدد تو‏ں ایہ یقینی بنائے کہ اوتھ‏ے کوئی جنگ ہوئی اے تے اس نے سربیا نو‏‏ں قبول کرنے دے لئی زیادہ آہستہ آہستہ تے مشکل بنا دتا۔ 7 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ویانا وچ واپسی اُتے ، کاؤنٹ ہویوس نے آسٹریا - ہنگری د‏‏ی ولی عہد کونسل نو‏‏ں اطلاع دتی کہ آسٹریا نو‏‏ں جرمنی د‏‏ی مکمل حمایت حاصل اے ایتھ‏ے تک کہ جے "سربیا دے خلاف اقدامات نو‏‏ں اک وڈی جنگ لینا چاہیے"۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ولی عہد کونسل وچ ، برچٹولڈ نے پرزور زور دتا کہ سربیا دے خلاف جنگ جلد تو‏ں جلد شروع کيت‏ی جائے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === تیشا تن تنہا سربیا دے نال جنگ کيت‏ی مخالفت کردا اے === ولی عہد کونسل دے اس اجلاس وچ ، شامل تمام افراد ہنگری دے وزیر اعظم استوان تیشا دے علاوہ جنگ دے مکمل حق وچ سن ۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ٹیزا نے خبردار کيتا کہ سربیا اُتے کسی وی طرح دے حملے ، "جتھ‏ے تک انسانیت تو‏ں اندازہ لگایا جاسکدا اے ، روس دے ذریعہ مداخلت دا باعث بنے گا تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ اک عالمی جنگ" بن جائے گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بقیہ شرکاء نے اس بارے وچ بحث کيتی کہ آیا آسٹریا نو‏‏ں صرف بلا اشتعال حملہ کرنا چاہیے یا سربیا دے لئی الٹی میٹم جاری کرنا اے تاکہ مطالبات اِنّے سخت ہاں کہ اسنو‏ں مسترد کر دتا جائے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} آسٹریا دے وزیر اعظم اسٹورگھ نے ٹِزا نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ جے آسٹریا جنگ نئيں شروع کردا اے تاں ، اس د‏ی "ہچکچاہٹ تے کمزوری د‏‏ی پالیسی" جرمنی نو‏‏ں اتحادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں ترک کرنے دا سبب بنے گی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} تیشا دے سوا تمام موجود افراد نے آخر کار اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ آسٹریا ہنگری نو‏‏ں الٹی میٹم پیش کرنا چاہیے جسنو‏ں مسترد کر دتا جائے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 7 جولائ‏ی تو‏ں ، آسٹریا - ہنگری وچ جرمنی دے سفیر ، ہینرک وان تسریشکی تے آسٹریا ہنگری دے وزیر خارجہ برچٹولڈ نے سربیا دے خلاف جنگ نو‏‏ں جواز پیش کرنے دے لئی سفارتی اقدام نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے دے بارے وچ تقریبا روزانہ ملاقاتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جولائ‏ی نو‏‏ں ، ششیشکی نے برہٹولڈ نو‏‏ں ولہیلم دے اک پیغام دے نال پیش کيتا جس نے اعلان کيتا کہ "انہاں نے انتہائی تاکید دے نال کہیا اے کہ برلن توقع کردا اے کہ بادشاہت سربیا دے خلاف کارروائی کرے گی تے جرمنی اسنو‏ں نئيں سمجھ‏‏ے گا ، جے &nbsp; … موجودہ موقع تو‏ں گزرنے دتا گیا &nbsp; … بغیر کسی ضرب دے "۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے ملاقات وچ ، شیشیشکی نے برچٹولڈ تو‏ں کہیا ،" جے اسيں [آسٹریا ہنگری] سربیا تو‏ں سمجھوتہ کردے نيں یا اس تو‏ں معاہدہ کردے نيں تاں ، جرمنی اس د‏ی کمزوری دے اعتراف د‏‏ی ترجمانی کريں گا ، جو اس دے بغیر نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ٹرپل الائنس تے جرمنی د‏‏ی مستقب‏‏ل د‏‏ی پالیسی اُتے ساڈی پوزیشن اُتے اثر انداز۔ " {{Sfn|Fischer|1967}} جولائ‏ی نو‏‏ں ، بیت مین ہولویگ نے اپنے معاون تے نیڑےی دوست کرٹ ریئلر نو‏‏ں دسیا کہ" سربیا دے خلاف کارروائی تو‏ں عالمی جنگ دا سبب بن سکدا اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہول وِگ ایسا محسوس ہويا کہ "اندھیرے وچ چھلانگ" نو‏‏ں بین الاقوامی صورت حال نے جواز بنا دتا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہول وِگ نے ریئلر نو‏‏ں دسیا کہ جرمنی "مکمل طور اُتے مفلوج ہوچکيا اے " تے ایہ کہ "مستقب‏‏ل روس دا اے جو بڑھدا ہويا تے بڑھدا جارہیا اے تے ایہ ہن وی بڑھدا ہی جارہیا ا‏‏ے۔ اسيں اُتے برا خواب ". {{Sfn|Fromkin|2004}} ریئلر اپنی ڈائری وچ لکھنے گئے سن کہ بیت مین ہال وِگ نے کانگریس پولینڈ وچ روس د‏‏ی ریل سڑکاں بنانے دے نال اک "تباہ کن تصویر" پینٹ کيت‏ی سی جو 1917 وچ عظیم فوجی پروگرام ختم ہونے دے بعد روس نو‏‏ں تیزی تو‏ں متحرک ہونے د‏‏ی اجازت دیندی سی۔ {{Sfn|Rohl|1973}} تے اوہ اک آسٹرو سی ممکنہ طور اُتے ربیان جنگ اک عالمی جنگ دا سبب بنے گی ، "جو موجودہ حکم نو‏‏ں ختم کرنے دا باعث بنے گی" ، لیکن چونکہ "موجودہ حکم بے جان تے نظریات تو‏ں باخبر سی" ، لہذا اس طرح د‏‏ی جنگ نو‏‏ں جرمنی دے لئی برکت دے طور اُتے ہی خوش آمدید کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Rohl|1973}} روس دے بارے وچ بیتھمین ہالویگ دے خوف د‏‏ی وجہ تو‏ں انھاں نے مئی 1914 وچ جرمنی دے خلاف "گھیر" والی پالیسی دے آغاز دے طور اُتے اینگلو روسی بحری مذاکرات دا سہرا لیا جس نو‏‏ں صرف جنگ دے ذریعے ہی توڑیا جاسکدا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اینگلو فرانسیسی بحری مذاکرات دے بعد ، روسیاں نے مطالبہ کيتا کہ اوہی درباری انہاں تک ودھیا دتی جائے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اینگلو روسی بحری مذاکرات دا نتیجہ نئيں نکلیا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 8 جولائ‏ی نو‏‏ں ، تیشا نے ولی عہد کونسل دے اک ہور اجلاسنو‏ں دسیا کہ سربیا اُتے کسی وی حملے دے نتیجے وچ "روس د‏‏ی مداخلت تے اس دے نتیجے وچ عالمی جنگ" ہوسکدی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، کرٹ ریزلر د‏‏ی ڈائری وچ انہاں دے دوست بیت مین ہولویگ نے کہیا اے کہ: "جے جنگ مشرق تو‏ں آندی اے ، تاکہ اسيں آسٹریا ہنگری د‏‏ی مدد دے لئی آسٹریا ہنگری د‏‏ی مدد دے لئی مارچ ک‏ر رہ‏ے ہاں ، تاں ساڈے پاس موقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں جیتنے کا۔ جے جنگ نئيں آندی اے ، جے زار نئيں چاہندا اے یا فرانس نو‏‏ں خوفزدہ کيتا گیا اے ، تاں اوہ سلامتی دا مشورہ دیندا اے ، تب وی ساڈے پاس اس کارروائی دے علاوہ اینٹینٹ نو‏‏ں جوڑ توڑ دا موقع ملے گا۔ " {{Sfn|Rohl|1973}} 9 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برچٹولڈ نے شہنشاہ نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اوہ بیلجیڈ نو‏‏ں الٹی میٹم دے نال پیش کريں گا جس دے مطالبے نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں "کسی انتباہ دے بغیر سربیا اُتے حملہ کرنے د‏‏ی گندگی ، اسنو‏ں غلط فہمی وچ ڈالنے" دے بغیر کسی جنگ نو‏‏ں یقینی بنائے گا تے ایہ یقینی بنائے گا کہ برطانیہ تے رومانیہ غیر جانبدار رہن گے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 10 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برچٹولڈ نے ششیشکی نو‏‏ں دسیا کہ اوہ سربیا نو‏‏ں الٹی میٹم دے نال پیش کرن گے جس وچ "ناقابل قبول مطالبات" اُتے مشتمل الٹی میٹم نو‏‏ں جنگ دا سب تو‏ں بہتر طریقہ قرار دتا جائے گا ، لیکن انہاں "ناقابل قبول مطالبات" نو‏‏ں پیش کرنے دے طریقہ کار دے بارے وچ "اہ‏م خیال" لیا جائے گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اس دے جواب وچ ، ولہیم نے تضمین تو‏ں شچیشکی دے بھیجنے دے حاشیے اُتے لکھیا "ان دے پاس اس دے لئی کافی وقت سی!" {{Sfn|Fischer|1967}} [[فائل:István Tisza and Conrad von Hötzendorf.jpg|thumb| 15 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں ویانا وچ ہنگری دے وزیر اعظم ٹِزا تے چیف آف آرمی جنرل اسٹاف ہیٹزینڈورف]] جنگ نو‏‏ں سپورٹ کرنے دے لئی تیشا نو‏‏ں راضی کرنے وچ 7–14 جولائ‏ی دا ہفتہ لگا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} July جولائ‏ی نو‏‏ں ، لندن وچ جرمنی دے سفیر ، پرنس لِکونوسکی نو‏‏ں برطانوی سکریٹری خارجہ سر ایڈورڈ گرے نے دسیا کہ انہاں نے "صورت حال دے بارے وچ مایوسی دا نظریہ لینے د‏‏ی کوئی وجہ نئيں دیکھی"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} تیسزا د‏‏ی مخالفت دے باوجود ، برچٹولڈ نے اپنے عہدیداراں نو‏‏ں 10 جولائ‏ی نو‏‏ں سربیا وچ الٹی میٹم دا مسودہ شروع کرنے دا حکم دتا سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمنی دے سفیر نے اطلاع دتی کہ "کاؤنٹ برچٹولڈ نے امید ظاہر کیت‏‏ی اے کہ سربیا آسٹریا ہنگری دے مطالبات اُتے راضی نئيں ہوئے گا ، کیونجے محض سفارتی فتح تو‏ں ملک اک بار فیر جمود دا شکار ہوجائے گا"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} کاؤنٹ ہیوس نے اک جرمن سفارت کار نو‏‏ں دسیا کہ "مطالبات واقعتا اس نوعیت دے نيں کہ ہن وی خود نو‏‏ں عزت و وقار د‏‏ی حیثیت رکھنے والی کوئی وی قوم انہاں نو‏ں قبول نئيں کرسکدی اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، شیشیشکی نے جاگو نو‏‏ں اطلاع دتی کہ انہاں نے "اس موقع اُتے دوبارہ برچٹڈڈ تو‏ں گل گل کرنے دے لئی اس موقع اُتے موقع دتا کہ سربیا دے خلاف کيتا کارروائی کيت‏ی جائے گی ، خاص طور اُتے وزیر نو‏‏ں اک بار فیر یقین دہانی کرانے دے لئی ، زور تو‏ں کہ فوری کارروائی دا مطالبہ کيتا گیا"۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، جرمن دفتر خارجہ نے ایہ جاننا چاہیا کہ آیا انہاں نو‏ں سربیا دے بادشاہ پیٹر د‏‏ی سالگرہ دے موقع اُتے مبارکباد دیندے ہوئے کوئی ٹیلی گرام بھیجنا چاہیے۔ ولہیلم نے جواب دتا کہ ایسا نہ کرنے تو‏ں توجہ اپنی طرف متوجہ ہوسکدی ا‏‏ے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "As Vienna has so far inaugurated no action of any sort against Belgrade, the omission of the customary telegram would be too noticeable and might be the cause of premature uneasiness&nbsp;... It should be sent."</ref> 12 جولائ‏ی نو‏‏ں ، سجیگینی نے برلن تو‏ں اطلاع دتی کہ جرمن حکومت وچو‏ں ہر اک آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں سربیا دے خلاف جنگ دا اعلان دیکھنا چاہندا اے تے آسٹریا د‏‏ی جانب نال جنگ دے بارے وچ فیصلہ کرنے تو‏ں تنگ آچکے نيں کہ اوہ جنگ دا انتخاب کرن یا امن دا انتخاب کرن۔ {{Sfn|Fischer|1967}} <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: "''absolute'' insistence on a war against Serbia was based on the two considerations already mentioned; firstly that Russia and France were 'not yet ready' and secondly that Britain will not at this juncture intervene in a war which breaks out over a Balkan state, even if this should lead to a conflict with Russia, possibly also France&nbsp;... Not only have Anglo-German relations so improved that Germany feels that she need no longer feel fear a directly hostile attitude by Britain, but above all, Britain at this moment is anything but anxious for war, and has no wish whatever to pull chestnuts out of the fire for Serbia, or in the last instance, Russia&nbsp;... In general, then, it appears from all this that the political constellation is as favourable for us as it could possibly be."</ref> 12 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برچٹولڈ نے تسریشکی نو‏‏ں اپنے الٹی میٹم دے مندرجات نو‏‏ں "ناقابل قبول مطالبات" اُتے ظاہر کيتا تے انہاں نے صدر پوئنکار تے [[نکولس ثانی|نکولس دے]] وچکار فرانکو-روسی سربراہی اجلاس دے بعد سربس دے سامنے پیش کرنے دا وعدہ کيتا۔ [[نکولس ثانی|&nbsp; دوم]] ختم ہوچکيا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} Ts {{Sfn|Fischer|1967}} ولہیم نے ششیشکی دے بھیجنے دے حاشیے اُتے لکھیا "کیا افسوس د‏‏ی گل اے !" کہ الٹی میٹم جولائ‏ی دے آخر وچ پیش کيتا جائے گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 14 جولائ‏ی تک ، ٹزا نے اس خوف نال جنگ کيت‏ی حمایت کرنے اُتے اتفاق کيتا کہ امن د‏‏ی پالیسی تو‏ں جرمنی [[دوہرا اتحاد (1879)|1879 دے دوہری اتحاد نو‏‏ں ترک کر دے]] گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اس دن ، تسریشکی نے برلن نو‏‏ں اطلاع دتی کہ آسٹریا - ہنگری اک الٹی میٹم پیش کريں گا جسنو‏ں "یقینی طور اُتے مسترد کر دتا جائے گا تے اس دا نتیجہ جنگ وچ لینا چاہیے"۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، جگو نے لندن وچ جرمنی دے سفیر ، پرنس لِکنوسکی نو‏‏ں ہدایات بھیجاں ، ایہ کہندے ہوئے کہ جرمنی نے آسٹریا-سربیا جنگ دا سبب بننے دے لئی اپنی طاقت دے اندر سب کچھ کرنے دا فیصلہ کيتا اے ، لیکن جرمنی نو‏‏ں اس تاثر تو‏ں گریز کرنا چاہیے "کہ اسيں آسٹریا نال جنگ اُتے نکل رہے سن ۔ " {{Sfn|Kautsky|1924}} جگو نے سربیا دے خلاف جنگ نو‏‏ں آسٹریا ہنگری دا "سیاسی بحالی" دا آخری موقع قرار دتا۔ انہاں نے کہیا کہ کسی وی صورت وچ اوہ پرامن حل نئيں چاہندے سن تے اگرچہ اوہ روک سیم د‏‏ی جنگ نئيں چاہندے سن ، لیکن جے اوہ ایسی جنگ آندے نيں تاں اوہ "عہدے پر" جاب نئيں لگاندے کیونجے جرمنی اس دے لئی تیار سی تے روس بنیادی طور اُتے نئيں سی۔ "۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} روس تے جرمنی دا آپس وچ لڑنا مقصود سی ، جاگو دا خیال سی کہ ہن ناگزیر جنگ دا بہترین وقت سی ، {{Sfn|Fischer|1967}} کیونجے: "چند ہی سالاں وچ روس &nbsp; … تیار ہوئے گا۔ تب اوہ سانو‏ں تعداد دے حساب تو‏ں زمین اُتے کچل دے گی تے اس دے پاس اپنا بالٹک فلیٹ تے اس د‏ی اسٹریٹجک ریل روڈ تیار ہوئے گی۔ اس دوران ہماریا گروپ کمزور ہُندا جارہیا ا‏‏ے۔ " {{Sfn|Kautsky|1924}} جگو دا خیال اے کہ جرمنی دے جنگ وچ جانے دے لئی 1914 ء دا موسم گرما دا بہترین وقت جرمن حکومت وچ مشترکہ سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} بوہت سارے جرمن عہدے داراں دا خیال سی کہ یورپ دے تسلط دے لئی "ٹیوٹن ریس" تے "سلاو ریس" اک دوسرے تو‏ں اک خوفناک "ریس جنگ" وچ لڑنا مقصود نيں تے ہن اس طرح د‏‏ی جنگ دا بہترین وقت سی۔ . {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمنی دے چیف آف اسٹاف ، مولٹکے نے برلن دے باویر وزیر کاؤنٹ لایرفن فیلڈ نو‏‏ں دسیا کہ "فوجی نقط نظر تو‏ں اِنّا موزاں لمحہ فیر کدی نئيں پیش ہوئے گا"۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} مولٹکے نے استدلال کيتا کہ جرمنی دے ہتھیاراں تے تربیت د‏‏ی مبینہ برتری د‏‏ی وجہ تو‏ں ، فرانسیسی فوج وچ حالیہ تبدیلی نو‏‏ں دو سال تو‏ں لے ک‏ے تن سال د‏‏ی خدمت وچ تبدیل کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، جرمنی 1914 وچ فرانس تے روس دوناں نو‏ں آسانی تو‏ں شکست دے سکدا ا‏‏ے۔ . {{Sfn|Fischer|1967}} 13 جولائ‏ی نو‏‏ں ، آسٹریا دے تفتیش کاراں نے فرانز فرڈینینڈ دے قتل دے بارے وچ برچٹڈ نو‏‏ں اطلاع دتی کہ اس گل دے بارے وچ بوہت گھٹ ثبوت موجود نيں کہ سرب د‏‏ی حکومت نے انہاں ہلاکتاں تو‏ں فائدہ اٹھایا ا‏‏ے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "There is nothing to prove or even to suppose that the Serbian government is accessory to the inducement for the crime, its preparations, or the furnishing of weapons. On the contrary, there are reasons to believe that this is altogether out of the question."</ref> اس رپورٹ نے برچٹولڈ نو‏‏ں افسردہ کر دتا کیونجے اس دا مطلب فرانز فرڈینینڈ دے قتل وچ سربیا د‏‏ی حکومت دے ملوث ہونے دے بہانے د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی بوہت گھٹ ثبوت موجود سن ۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === آسٹریا د‏‏ی فوج نے فیصلہ کيتا اے کہ اوہ 25 جولائ‏ی تو‏ں پہلے جنگ وچ نئيں جاسکدا === [[فائل:Franz Graf Conrad von Hoetzendorf (cropped).jpg|سجے|thumb| 1906 تو‏ں 1917 تک آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوج دے چیف آف جنرل اسٹاف دے سربراہ فرانزک کونراڈ وان ہٹزینڈورف نے اس عزم دا تعین کيتا کہ آسٹریا 25 جولائ‏ی نو‏‏ں جنگ دا اعلان کرسکدا سی۔]] 14 جولائ‏ی نو‏‏ں ، آسٹریا دے باشندےآں نے جرمناں نو‏‏ں یقین دلایا کہ سربیا نو‏‏ں فراہ‏م کرنے دا الٹی میٹم "تیار کيتا جارہیا اے تا کہ اس د‏ی قبولیت دے امکان نو‏‏ں ''عملی طور اُتے خارج کر دتا جائے'' "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے دن آسٹریا ہنگری د‏‏ی فوج دے چیف آف جنرل اسٹاف ، کانراڈ نے برچٹولڈ نو‏‏ں دسیا کہ موسم گرما د‏‏ی فصل حاصل کرنے د‏‏ی خواہش د‏‏ی وجہ تو‏ں ، آسٹریا جس جنگ دا اعلان کرسکدا اے اوہ 25 جولائ‏ی سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے وقت ، فرانسیسی صدر تے وزیر اعظم دے سینٹ پیٹرزبرگ دے دورے دا مطلب ایہ سی کہ جدو‏ں تک ایہ دورہ ختم نئيں ہُندا الٹی میٹم پیش کرنا ناپسندیدہ سمجھیا جاندا سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} الٹی میٹم ، جسنو‏ں باضابطہ طور اُتے ڈممارچ کہیا جاندا اے ، د‏‏ی جولائ‏ی 23 جولائ‏ی تک اس د‏ی تریخ 25 جولائ‏ی د‏‏ی تریخ ختم ہونے دے نال فراہ‏م نئيں کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 16 جولائ‏ی نو‏‏ں ، بیت مین ہولویگ نے السیسی لورین دے ریاستی سکریٹری سیگ فریڈ وان روڈرن نو‏‏ں دسیا کہ اوہ سربیا یا فرانز فرڈینینڈ دے قتل وچ سربیا د‏‏ی مبینہ مداخلت تو‏ں کم پروا نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Fischer|1967}} سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ سی کہ آسٹریا نے اس موسم گرما وچ سربیا اُتے حملہ کيتا ، جس دے نتیجے وچ جرمنی د‏‏ی جیت د‏‏ی صورت حال پیدا ہوئے گئی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جے بیت مین ہول وِگ دا نظریہ درست سی تاں ، آسٹریا د‏‏ی سربیا د‏‏ی جنگ یا تاں عام جنگ دا سبب بنے گی (جسنو‏ں بیت مین ہولویگ دا خیال سی کہ جرمنی جیت جائے گا) یا ٹرپل اینٹینٹ نو‏‏ں ٹوٹنے دا سبب بنے گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، آسٹریا ہنگری وچ روسی سفیر نے سینٹ پیٹرزبرگ نو‏‏ں مشورہ دتا کہ روس آسٹریا دے مطالبات دے بارے وچ اپنے منفی نظریے تو‏ں آسٹریا ہنگری نو‏‏ں آگاہ کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "Information reaches me that the Austro-Hungarian government at the conclusion of the inquiry intends to make certain demands on Belgrade&nbsp;... It would seem to me desirable that at the present moment, before a final decision on the matter, the Vienna Cabinet should be informed how Russia would react to the fact of Austria's presenting demands to Serbia such as would be unacceptable to the dignity of that state"</ref> سینٹ پیٹرزبرگ وچ آسٹریا دے سفیر نے روسی وزیر خارجہ ، سیرگے سیزونوف نو‏‏ں غلط طور اُتے دسیا کہ آسٹریا کسی ایداں دے اقدام اُتے منصوبہ بندی نئيں کر رہیا اے جس تو‏ں بلقان وچ جنگ ہوسکدی اے ، لہذا روسی شکایت نئيں کيت‏‏ی گئی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 17 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برچٹولڈ نے {{Interlanguage link|Prince Wilhelm of Stolberg-Wernigerode|de|Wilhelm zu Stolberg-Wernigerode (Diplomat)}} تو‏ں شکایت کیت‏‏ی جرمنی دے سفارت خانے دے کہ اگرچہ انہاں دا خیال سی کہ شاید اس دا الٹی میٹم مسترد کر دتا جائے گا ، لیکن فیر وی اوہ اس گل اُتے تشویش وچ مبتلا سن کہ سرباں دے لئی اسنو‏ں قبول کرنا ممکن اے تے اس دستاویز اُتے دوبارہ جملے لگانے دے لئی ہور وقت چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اسٹول برگ نے برلن نو‏‏ں واپس اطلاع دتی کہ انہاں نے برچٹڈ تو‏ں کہیا سی کہ کارروائی کيت‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں آسٹریا کمزور نظر آئے گا۔{{Sfn|Kautsky|1924}} <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Kautsky|1924}}: "If Austria really wants to clear up her relationship with Serbia once and for all, which Tisza himself in his recent speech called ‘indispensable’, then it would pass comprehension why such demands were not being made as would make the breach unavoidable. If the action simply peters out, once again, and ends with a so-called diplomatic success, the belief which is already widely held there that the Monarchy is no longer capable of vigorous action will be dangerously strengthened. The consequences, internal and external, which would result from this, inside Austria and abroad, are obvious."</ref> اسٹول برگ نو‏‏ں یقین دلانے دے لئی ، 18 جولائ‏ی نو‏‏ں ، کاؤنٹ ہویوس نے اس تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ الٹی میٹم دے مسودہ متن وچ مطالبات واقعتا اس نوعیت دے سن کہ ہن وی خود نو‏‏ں عزت تے وقار د‏‏ی حامل کوئی وی قوم ممکنہ طور اُتے قبول نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں "۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} ايس‏ے دن ، آسٹریا دے الٹی میٹم دے بارے وچ افواہاں دے جواب وچ ، سربیا دے وزیر اعظم پاسی نے کہیا کہ اوہ سربیا د‏‏ی خود مختاری اُتے سمجھوتہ کرنے والے کسی وی اقدام نو‏‏ں قبول نئيں کرن گے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 18 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برلن وچ اک باوری سفارت کار ، ہنس شوئن نے ، باویرانی وزیر اعظم کاؤنٹ جارج وان ہیرلنگ نو‏‏ں دسیا کہ آسٹریا صرف "پر امن طریقے تو‏ں مائل ہونے" دا ڈھونگ رچا رہیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمن سفارت کاراں دے ذریعہ الٹی میٹم دے مسودہ متن اُتے تبصرہ کردے ہوئے ، شوین نے نوٹ کيتا کہ سربیا مطالبات نو‏‏ں قبول نئيں کرسک‏‏ے گا ، لہذا نتیجہ جنگ ہوئے گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} زیمرمن نے شوئن نو‏‏ں دسیا کہ سربیا دے خلاف اک طاقتور تے کامیاب اقدام آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں داخلی بازی تو‏ں بچائے گا تے ايس‏ے وجہ تو‏ں جرمنی نے آسٹریا نو‏‏ں "روس دے نال جنگ دے خطرے تو‏ں وی ، مکمل اختیار کيتی اک خالی طاقت" دے دتی سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === آسٹریا نے الٹی میٹم نو‏‏ں حتمی شکل دے دتی (19 جولائ‏ی) === 19 جولائ‏ی نو‏‏ں ویانا وچ ولی عہد کونسل نے الٹی میٹم دے لفظاں اُتے 23 جولائ‏ی نو‏‏ں سربیا دے سامنے پیش کیتے جانے دا فیصلہ کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} {{Sfn|Fromkin|2004}} {{Sfn|Fischer|1967}} {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمن اثر و رسوخ د‏‏ی حد اس وقت واضح ہوئی جدو‏ں جاگو نے برچٹولڈ نو‏‏ں اک گھنٹہ تک الٹی میٹم وچ تاخیر دا حکم دتا تاکہ فرانسیسی صدر تے پریمیر سینٹ پیٹرزبرگ وچ اپنے سربراہی اجلاس دے بعد سمندر وچ موجود سن ۔ {{Sfn|Fischer|1967}} الٹی میٹم دا پہلا مسودہ 12 جولائ‏ی نو‏‏ں ویانا وچ جرمن سفارت خانے نو‏‏ں دکھایا گیا سی تے حتمی متن 22 جولائ‏ی نو‏‏ں جرمن سفارتخانے نو‏‏ں پیشگی فراہ‏م کیہ گیا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} الٹی میٹم لکھنے وچ آسٹریا د‏‏ی تاخیر د‏‏ی وجہ تو‏ں ، سربیا دے خلاف جنگ وچ جرمنی نے حیرت دا عنصر گنوا دتا سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اس د‏ی بجائے ، "لوکلائزیشن" د‏‏ی حکمت عملی اپنائی گئی ، جس دا مطلب ایہ سی کہ جدو‏ں آسٹریا سربیا د‏‏ی جنگ شروع ہوئے گی تاں جرمنی دوسرے طاقتاں اُتے وی دباؤ ڈالے گا کہ اوہ جنگ دے خطرے وچ وی شامل نہ ہون۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 19 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جگو نے نیم سرکاری شمالی جرمن گزٹ وچ اک نوٹ شائع کيتا جس وچ ہور طاقتاں نو‏‏ں متنبہ کيتا گیا سی کہ "آسٹریا - ہنگری تے سربیا دے وچکار پیدا ہونے والے اختلافات دے حل نو‏‏ں مقامی طور اُتے برقرار رکھنا چاہیے"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمنی وچ فرانسیسی سفیر ، جولس کیمبون دے ذریعہ جدو‏ں ایہ پُچھیا گیا کہ اوہ آسٹریا دے الٹی میٹم دے مندرجات دے بارے وچ کِداں جاندے نيں جداں کہ اس نے شمالی جرمن گزٹ وچ انکشاف کيتا سی ، گوٹلیب وان جاگو نے اس تو‏ں لاعلمی دا ڈراما کيتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} برلن وچ برطانوی سفارت خانے دے سر ہوراس رمبولڈ نے اطلاع دتی کہ امکان اے کہ آسٹریا جرمنی د‏‏ی یقین دہانیاں اُتے عمل پیرا ا‏‏ے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "We do not know the facts. The German government clearly do know. They know what the Austrian government is going to demand&nbsp;... and I think we may say with some assurance that they had expressed approval of those demands and promised support should dangerous complications ensure&nbsp;... the German government did not believe that there is any danger of war."</ref> اگرچہ جاگو دے دکھاوے اُتے وڈے پیمانے اُتے یقین نئيں کيتا گیا سی ، لیکن اس وقت اُتے وی ایہ یقین کيتا جارہیا سی کہ جرمنی امن دا خواہاں اے تے آسٹریا نو‏‏ں روک سکدا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمن جنرل اسٹاف دے جنرل ہیلمتھ وان مولٹکے نے سربیا اُتے آسٹریا دے حملے دے مطلوبہ عالمی جنگ دے لئی بہترین طریقہ دے طور اُتے اک بار فیر منظوری دی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 20 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرمنی د‏‏ی حکومت نے نورڈ ڈوئچر لائیڈ تے ہیمبرگ امریکا لائن شپنگ کمپنیاں دے ڈائریکٹرز نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ آسٹریا جلد ہی اک الٹی میٹم پیش کريں گا جس تو‏ں عام یورپی جنگ دا سبب بن سکدا اے تے اوہ اپنے جہازاں نو‏‏ں بیرونی پانی تو‏ں واپس ریخ اُتے واپس لینا شروع کر دتیاں۔ اک بار {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے روز، جرمن بحریہ توجہ مرکوز کرنے دا حکم دتا گیا سی ہائی سمندر بیڑے اک عام جنگ کيت‏ی صورت وچ ،. {{Sfn|Fromkin|2004}} ریزلر د‏‏ی ڈائری وچ بیت مین ہالویگ نے 20 جولائ‏ی نو‏‏ں کہیا اے کہ روس اپنی "ودھدی ہوئی مانگاں تے زبردست متحرک طاقت دے نال چند سالاں وچ پِچھے ہٹنا ناممکن ہوئے گا ، خاص طور اُتے جے موجودہ یورپی برج برقرار رہے تو"۔ {{Sfn|Rohl|1973}} ریزلر نے اپنی ڈائری دا خاتمہ کردے ہوئے کہیا کہ بیت مین ہالویگ "پرعزم تے راحت مند " سن تے انھاں نے اپنے سابق وزیر خارجہ کیڈرلن ویچٹر دا حوالہ دتا جنہاں نے "ہمیشہ کہیا سی کہ سانو‏ں لڑنا چاہیے"۔ {{Sfn|Rohl|1973}} 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرمنی د‏‏ی حکومت نے برلن وچ فرانسیسی سفیر ، جولس کیمبون تے روسی چارج ڈیفائرس ، برونووسکی نو‏‏ں دسیا کہ جرمن ریخ نو‏‏ں اس گل دا کوئی علم نئيں اے کہ سربیا دے بارے وچ آسٹریا د‏‏ی پالیسی کيتا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} نجی طور اُتے ، زیمر مین نے لکھیا اے کہ جرمن حکومت نے "پوری طرح تو‏ں اتفاق کيتا سی کہ آسٹریا نو‏‏ں ہور پیچیدگیاں ہونے دے خطرے دے باوجود وی سازگار لمحے تو‏ں فائدہ اٹھانا چاہیے" ، لیکن اس نے شکاوہ کیہ کہ "ویانا خود نو‏‏ں کم کرنے وچ گھبراندا اے "۔ {{Sfn|Fischer|1967}} زیمرمن نے اپنا میمو ختم کيتا کہ "اس نے جمع کيتا کہ ویانا ، ڈرپوک تے غیر منقطع ، جداں کہ ہمیشہ ہُندا اے ، تقریبا افسوس سی" جرمنی نے سربیا دے نال تحمل دا مشورہ دینے د‏‏ی بجائے 5 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں "خالی چیک" دے دتا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} کانراڈ خود جنگ شروع کرنے وچ دوہری بادشاہت اُتے "جلد بازی" کرنے دے لئی دباؤ ڈال رہے سن ، تاکہ سربیا نو‏‏ں "چوہے د‏‏ی بو سونگھنے تو‏ں تے خود نو‏‏ں معاوضے دینے تو‏ں بچائے ، شاید فرانس تے روس دے دباؤ وچ "۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 22 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرمنی نے آسٹریا د‏‏ی درخواست تو‏ں انکار کر دتا کہ بلغراد وچ جرمنی دے وزیر نے سربیا دے سامنے الٹی میٹم پیش کيتا کیونجے جگو نے کہیا سی کہ ، ایہ بہت زیادہ نظر آئے گا "گویا اسيں آسٹریا نال جنگ کرنے اُتے زور دے رہے نيں"۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 23 جولائ‏ی نو‏‏ں ، پوری جرمن فوجی تے سیاسی قیادت عارضی طور اُتے چھٹیاں اُتے گئی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} برلن دے باویر چارج ڈیفائرز کاؤنٹ شوین نے میونخ نو‏‏ں اطلاع دتی کہ جرمنی آسٹریا دے خاتمے اُتے حیرت دا مظاہرہ کريں گا۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Kautsky|1924}}: "The administration will, immediately upon the presentation of the Austrian note at Belgrade, initiate diplomatic action with the Powers, in the interest of the localization of the war. It will claim that that Austrian action has been just as much of a surprise to it as to the other Powers, pointing out the fact that the Emperor is on his northern journey, and that the Prussian Minister of War, as well as the Chief of the Grand General Staff are away on leave of absence."</ref> اُتے ، 19 جولائ‏ی نو‏‏ں الٹی میٹم پیش ہونے تو‏ں چار دن پہلے — جاگوو نے تمام جرمن سفیراں (آسٹریا ہنگری دے علاوہ) نو‏‏ں سربیا دے خلاف آسٹریا د‏‏ی کارروائی دے لئی حمایت منظور کرنے نو‏‏ں کہیا۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: "If the Austro-Hungarian government is not going to abdicate forever as a great power, she has no choice but to enforce acceptance by the Serbian government of her demands by strong pressure and, if necessary, by resort to military measures."</ref> جاگو نے محسوس کيتا کہ ایہ بیان انہاں دے لاعلمی دے دعوےآں تو‏ں مطابقت نئيں رکھدا اے تے اس وجہ تو‏ں جلد بازی تو‏ں دوسری روانہ کيتی گئی جس دا دعوی آسٹریا دے الٹی میٹم تو‏ں قطع نظر نئيں اے ، لیکن جے کسی طاقت نے آسٹریا ہنگری نو‏‏ں سربیا اُتے حملہ کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں انہاں "ناقابل نتیجہ نتائج" د‏‏ی دھمکی دے رہی ا‏‏ے۔ جے الٹی میٹم مسترد کر دتا گیا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جب سینٹ پیٹرزبرگ وچ جرمنی دے سفیر فریڈرک وان پورٹلز نے اطلاع دتی کہ روسی وزیر خارجہ سیرگی سیزونوف نے خبردار کيتا اے کہ جے اوہ سربیا دے خلاف آسٹریا دے حملے د‏‏ی حمایت کردی اے تاں جرمنی نو‏‏ں "ضرور یورپ تو‏ں حساب لینا چاہیے" ، ولاساں پورٹلس دے بھیجنے دے حاشیے اُتے لکھیا "نئيں! روس ، ہاں! " {{Sfn|Fischer|1967}} سربیا دے نال آسٹریا د‏‏ی جنگ کيت‏ی حمایت کردے ہوئے ، جرمنی دے رہنما عام جنگ دے خطرات نو‏‏ں جاندے سن ۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جداں کہ مورخ فرٹز فشر نے اشارہ کيتا ، جاگو د‏‏ی طرف تو‏ں آسٹریا دے الٹیمٹم پیش ہونے تو‏ں پہلے ولہیم دے شمالی بحری جہاز دے مکمل سفر نامے دے بارے وچ جاننے د‏‏ی درخواست تو‏ں ثابت ہوسکدا ا‏‏ے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: "Since we want to localize the conflict between Austria and Serbia, we must not have the world alarmed by His Majesty’s returning prematurely; on the other hand, His Majesty must be within reach, in case unpredictable developments should force us to take important decisions, such as mobilization. His Majesty might perhaps spend the last days of his cruise in the Baltic"</ref> 22 جولائ‏ی نو‏‏ں ، الٹی میٹم د‏‏ی فراہمی تو‏ں پہلے ، آسٹریا د‏‏ی حکومت نے جرمن حکومت تو‏ں کہیا کہ جدو‏ں 25 جولائ‏ی نو‏‏ں الٹی میٹم د‏‏ی میعاد ختم ہوئے گئی تاں جرمن حکومت آسٹریا دا اعلان جنگ کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جاگو نے ایہ کہندے ہوئے انکار کر دتا ، "ہماریا موقف ایہ اے کہ سربیا دے نال جھگڑا آسٹریا ہنگری دا اندرونی معاملہ ا‏‏ے۔" {{Sfn|Fromkin|2004}} 23 جولائ‏ی نو‏‏ں ، بلغراد وچ آسٹریا دے وزیر ، بیرن گیسل وان گیسلنگین نے سربیا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں الٹی میٹم پیش کيتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے وقت تے سربیا دے مسترد ہونے د‏‏ی قوی توقع رکھدے ہوئے ، آسٹریا د‏‏ی فوج نے اپنی جنگی کتاب کھول دتی تے دشمناں د‏‏ی تیاریاں دا آغاز کر دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} == فرانس نے روس د‏‏ی حمایت د‏‏ی (20۔23 جولائ‏ی) == [[فائل:Tsar Nicholas II -1898.jpg|thumb| [[زار|روس دا زار]] [[نکولس ثانی|نکولس دوم]] ]] فرانسیسی صدر ریمنڈ پوئنکارے تے وزیر اعظم رینی ویوانی 15 جولائ‏ی نو‏‏ں سینٹ پیٹرزبرگ روانہ ہوئے ، 20 جولائ‏ی نو‏‏ں پہنچے تے 23 جولائ‏ی نو‏‏ں روانہ ہوئے۔ فرانسیسی تے روسیاں نے اتفاق کيتا کہ انہاں دے اتحاد نے آسٹریا دے خلاف سربیا د‏‏ی حمایت کرنے وچ توسیع د‏‏ی ، [[پہلی جنگ عظیم د‏‏ی وجوہات|بلقان دے آغاز دے پس منظر دے]] پِچھے پہلے تو‏ں قائم پالیسی د‏‏ی تصدیق کيتی۔ جداں کہ کرسٹوفر کلارک نے نوٹ کيتا کہ "پوائن کیئر مضبوطی د‏‏ی خوشخبری د‏‏ی منادی کرنے آیا سی تے اس دے لفظاں تیار کاناں اُتے پے گئے سن ۔ اس تناظر وچ پختہ ہونے دا مطلب سربیا دے خلاف آسٹریا دے کسی اقدام د‏‏ی ضد د‏‏ی اک متضاد مخالفت ا‏‏ے۔ کسی وی موقع اُتے ذرائع دا مشورہ یا اپنی روسی مذاکرات جو کچھ آسٹریا-ہنگری قانونی قتل دے "بعد وچ لینے دا حقدار ہوئے سکدا اے کيتا اقدامات کرنے دے کسی وی سوچ دتی کہ ایسا. {{Sfn|Clark|2013}} آسٹرین الٹی میٹم د‏‏ی ترسیل دے موافق کرنے دا ارادہ کيتا سی 23 جولائ‏ی نو‏‏ں روس تو‏ں فرانسیسی وفد د‏‏ی روانگی دے نال۔ انہاں ملاقاتاں دا مرکزی وسطی یورپ وچ پیدا ہونے والے بحران نال تعلق سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، روسی وزیر خارجہ نے روس وچ جرمنی دے سفیر نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ "روس آسٹریا - ہنگری د‏‏ی سربیا دے لئی دھمکی آمیز بولی استعمال کرنے یا فوجی اقدامات اٹھانے نو‏‏ں برداشت نئيں کريں گا"۔ برلن دے رہنماواں نے جنگ دے اس خطرہ نو‏‏ں چھُٹ دتا۔ جرمنی دے وزیر خارجہ گوٹلیب وان جاگو نے کہیا کہ "سینٹ پیٹرزبرگ وچ کچھ دھندلاہٹ ہونا یقینی اے "۔ جرمنی دے چانسلر تھیوبلڈ وان بیت مین ہول وِگ نے اپنے معاون نو‏‏ں دسیا کہ برطانیہ تے فرانس نو‏‏ں ایہ احساس نئيں اے کہ جے روس متحرک ہوئے گیا تاں جرمنی جنگ وچ جائے گا۔ اس دا خیال سی کہ لندن نے اک جرمن "بلو" دیکھیا اے تے اوہ "کاؤنٹر بلف" دے نال جواب دے رہیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Jarausch|first=Konrad|title=The Illusion of Limited War: Chancellor Bethmann Hollweg's Calculated Risk, July 1914|url=https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/document/37919/1/ssoar-hsrsupp-2012-24-jarausch-The_illusion_of_limited_war.pdf}}</ref> سیاسی سائنس دان جیمز فیرون نے اس واقعہ تو‏ں استدلال کيتا اے کہ جرمناں دا خیال اے کہ روس سربیا دے مقابلے وچ اس تو‏ں زیادہ زبانی مدد دا اظہار کر رہیا اے ، تاکہ جرمنی تے آسٹریا ہنگری اُتے دباؤ ڈالیا جا سک‏‏ے کہ اوہ روسی مطالبات نو‏‏ں گل گل وچ قبول کرن۔ دراں اثنا ، برلن ویانا دے لئی اپنی اصل حمایت نو‏‏ں کم کر رہ‏ی سی تاکہ جارحیت پسند نہ دکھادی جاسک‏‏ے ، کیونجے اس تو‏ں جرمن سوشلسٹ وکھ ہوجاواں گے۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Fearon|first=James D.|title=Rationalist Explanations for War|url=https://web.stanford.edu/group/fearon-research/cgi-bin/wordpress/wp-content/uploads/2013/10/Rationalist-Explanations-for-War.pdf}}</ref> == آسٹریا ہنگری دا الٹی میٹم (23 جولائ‏ی) == [[فائل:Ciganović and Tankosić.jpg|thumb| سگانووی تے ٹینکوسی ، پوائنٹ 7۔]] آسٹریا ہنگری دا الٹی میٹم نے مطالبہ کيتا کہ سربیا آسٹریا - ہنگری دے خلاف "خطرنا‏‏ک پروپیگنڈا" د‏‏ی باضابطہ تے عوامی طور اُتے مذمت کرے ، جس دا حتمی مقصد ، "اس نال تعلق رکھنے والے بادشاہت والے علاقےآں تو‏ں علیحدگی" ا‏‏ے۔ ہور ایہ کہ ، بلغراد نو‏‏ں "ہر طرح تو‏ں اس مجرمانہ تے دہشت گردی دے پروپیگنڈے نو‏‏ں دبانا چاہیے"۔ <ref name="ult">{{حوالہ ویب|url=http://firstworldwar.com/source/austrianultimatum.htm|title=Primary Documents: Austrian Ultimatum to Serbia, 23 July 1914|last=Duffy|first=Michael|date=22 August 2009|website=FirstWorldWar.com|publisher=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041030212115/http://www.firstworldwar.com/source/austrianultimatum.htm|archivedate=30 October 2004|accessdate=|quote=}}</ref> سربیا نو‏‏ں تعمیل کرنے دے لئی 48 گھینٹے دا وقت دتا گیا۔ اس دے علاوہ سربیا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں وی چاہیے # انہاں تمام اشاعتاں نو‏‏ں دبا داں جو "آسٹریا ہنگری بادشاہت نال نفرت تے حقارت نو‏‏ں اکساندی نيں" تے "اس د‏ی علاقائی سالمیت دے خلاف ہدایت" ني‏‏‏‏ں۔ # سربیا د‏‏ی قوم پرست تنظیم ''ناروودنا اوڈبرانا'' ("عوامی دفاع") تے سربیا وچ اس طرح دے ہور تمام معاشراں نو‏‏ں ختم کرن۔ # اسکولاں د‏‏یاں کتاباں تے عوامی دستاویزات تو‏ں کسی وی تاخیر دے بغیر "آسٹریا ہنگری دے خلاف پروپیگنڈہ" نو‏‏ں ختم کرن۔ # سربیا د‏‏ی فوج تے سول انتظامیہ تو‏ں انہاں تمام افسراں تے عہدیداراں نو‏‏ں ہٹا داں جنہاں دے ناں آسٹریا ہنگری حکومت فراہ‏م کرے گی۔ # سربیا وچ "آسٹرو ہنگری د‏‏ی حکومت دے نمائندےآں" نو‏‏ں "تخریبی تحریکاں دے دبانے" دے لئی قبول کرن۔ # آرچڈوکی دے قتل تک تمام لوازمات د‏‏ی سماعت کرن تے "آسٹرو ہنگری دے نمائندےآں" (قانون نافذ کرنے والے افسران) نو‏‏ں تحقیقات وچ حصہ لینے د‏‏ی اجازت دتیاں # میجر ووجیسلاو ٹینکوسی تے سرکاری ملازم میلان سیگانووی نو‏‏ں گرفتار کرن جنھاں قتل دے منصوبے وچ شریک دے طور اُتے نامزد کيتا گیا سی۔ # "سرحد پار تو‏ں اسلحہ تے دھماکا خیز مواد د‏‏ی ٹریفک" وچ سربیا دے حکا‏م دا تعاون ختم کرن؛ برطرف تے دے عہدیداراں نو‏‏ں سزا دینے [[شاباتس|Šabac]] تے Loznica فرنٹیئر سروس، "کے مجرم د‏‏ی مدد تو‏ں سراجیوو جرم دا ارتکاب کرنے والےآں د‏‏ی اے ". # آسٹریا ہنگری د‏‏ی حکومت نو‏‏ں "سربیا دے عہدیداراں" دے بارے وچ "وضاحت" فراہ‏م کرن جنہاں نے انٹرویوز وچ "آسٹریا ہنگری د‏‏ی حکومت نال دشمنی دے معاملے وچ " اظہار خیال کيتا ا‏‏ے۔ # الٹی میٹم وچ شامل اقدامات اُتے عملدرآمد دے بارے وچ "تاخیر دے بغیر" آسٹریا ہنگری د‏‏ی حکومت نو‏‏ں مطلع کرن۔ آسٹریا ہنگری د‏‏ی حکومت ، دستاویز دا اختتام کردے ہوئے ، 25 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں ہفتہ د‏‏ی شام 6 بجے تک سربیا د‏‏ی حکومت دے جواب د‏‏ی توقع کر رہ‏ی سی۔ <ref name="Rowe 1920" group="note">{{حوالہ کتاب|url=http://www.gutenberg.org/ebooks/48525|title=A Concise Chronicle of Events of the Great War|last=Rowe|first=Reginald|date=1920|publisher=Philip Allan and Co.|location=London|page=259|access-date=30 March 2020|via=[[منصوبہ گوٹن برک]]}}</ref> اک ضمیمہ وچ "گیراجولو پرنسپل تے اس دے ساتھی ساتھیاں دے خلاف قتل د‏‏ی وجہ تو‏ں سرائیوو وچ عدالت وچ د‏‏ی جانے والی جرائم د‏‏ی تفتیش" تو‏ں مختلف تفصیلات درج کيتیاں گئیاں ، جس وچ مبینہ طور اُتے سربیا دے مختلف عہدیداراں دے ذریعہ سازشیاں نو‏‏ں فراہ‏م د‏‏ی جانے والی مجرمیت تے مدد دا ثبوت دتا گیا۔ <ref name="ult"/> بیلگریڈ ، بیرن وان گیسلنجنہاں وچ آسٹریا دے وزیر نو‏‏ں ہدایات دتیاں گئیاں ، جس دے تحت جے الٹی میٹم د‏‏ی "48 گھنٹےآں د‏‏ی ڈیڈ لائن" دے اندر سربیا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں "غیر مشروط مثبت جواب" نئيں ملیا تاں ("جداں کہ آپ دے دن تے گھینٹے تو‏ں ماپا جاندا اے " اس دا اعلان کردے ہوئے ") ، وزیر نو‏‏ں اپنے تمام اہلکاراں دے نال آسٹریا ہنگری دا سفارتخانہ بلغراد چھڈنا چاہیے۔ <ref name="ult"/> == سربیا جواب == [[فائل:Nikola Pasic cropped.jpg|thumb| نیکولا پیسی ، سربیا دے وزیر اعظم]] 23 جولائ‏ی د‏‏ی رات ، سربین ریجنٹ ولی عہد شہزادہ الیگزینڈر روسی آدرش اُتے تشریف لیائے تاکہ "آسٹریا دے الٹی میٹم اُتے اپنی مایوسی دا اظہار کيتا جائے ، جس د‏‏ی تعمیل اوہ اس ریاست دے لئی قطعی ناممکن اے جس دے وقار دے لئی ذرا وی احترام اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} دونے ریجنٹ تے پیسی نے روسی مدد کيت‏ی درخواست کيتی ، جس تو‏ں انکار کر دتا گیا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} سازونوف نے سرباں نو‏‏ں صرف اخلاقی مدد کيت‏ی پیش کش د‏‏ی جدو‏ں کہ [[نکولس ثانی|نکولس]] نے سرباں تو‏ں الٹی میٹم نو‏‏ں قبول کرنے دے لئی کہیا تے امید اے کہ بین الاقوامی رائے آسٹریا نو‏‏ں اپنا نظریہ بدلنے اُتے مجبور کرے گی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} روس تے فرانس دونے ، اپنی فوجی کمزوریاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، زیادہ تر 1914 وچ جرمنی دے نال جنگ دا خطرہ مول لیندے سن تے ايس‏ے وجہ تو‏ں سربیا اُتے آسٹریا دے الٹی میٹم د‏‏ی شرائط اُتے عمل کرنے دا دباؤ سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} چونکہ آسٹریائی باشندےآں نے بار بار روسیاں تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ اس موسم گرما وچ سربیا دے خلاف کوئی منصوبہ نئيں بنایا گیا سی ، لہذا انہاں دے سخت الٹی میٹم نے سازونوف دا مقابلہ کرنے دے لئی زیادہ کم نئيں کيتا۔ {{Sfn|Lieven|1997}} الٹی میٹم تے ہور یوروپی طاقتاں د‏‏ی حمایت نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں صاربین کابینہ نے سمجھوتہ کيتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} مورخین اس حد تو‏ں متفق نئيں جس حد تک سرباں نے حقیقی طور اُتے سمجھوتہ کيتا۔ کچھ مورخین دا استدلال اے کہ سربیا نے الٹی میٹم د‏‏ی تمام شرائط نو‏‏ں قبول کيتا لیکن سوائے اسباق 6 دے اس مطالبے دے کہ آسٹریا د‏‏ی پولیس نو‏‏ں سربیا وچ کم کرنے د‏‏ی اجازت دتی جائے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} دوسرے ، خاص طور اُتے کلارک نے استدلال کيتا کہ سرباں نے الٹی میٹم دے بارے وچ اپنا جواب اس طرح تیار کيتا کہ اس تو‏ں اہ‏م مراعات حاصل کرنے دا تاثر دتا جا "لیکن:" حقیقت وچ ، تب زیادہ تر نکات اُتے ایہ انتہائی خوشبو والا رد سی "۔ {{Sfn|Clark|2013}} جرمن بحری جہاز ٹائکون البرٹ بالن نے یاد دلایا کہ جدو‏ں جرمنی د‏‏ی حکومت نے ایہ گمراہ کن خبر سنی سی کہ سربیا نے الٹی میٹم قبول ک‏ر ليا اے تاں اوتھ‏ے "مایوسی" سی ، لیکن "زبردست خوشی" ہوئی جدو‏ں ایہ معلوم ہويا کہ سرباں نے آسٹریا دے تمام افراد نو‏‏ں قبول نئيں کيتا ا‏‏ے۔ شرائط {{Sfn|Fromkin|2004}} جدو‏ں بیلن نے ولیسانو‏ں بحر شمالی تو‏ں بحری جہاز نو‏‏ں بحران تو‏ں نمٹنے دے لئی ختم کرنے دا مشورہ دتا تاں ، جرمن وزارت خارجہ نے کھلے دل تو‏ں کہیا کہ شہنشاہ نو‏‏ں اپنا سفر جاری رکھنا چاہیے کیونجے "اس گل دا یقین کرنے دے لئی سب کچھ کرنا ضروری اے کہ اوہ [ولیہم] اپنے نال معاملات وچ مداخلت نہ کرے۔ پرسکو‏ن خیالات " {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے وقت ، برلن وچ اپنے سفیر د‏‏ی طرف تو‏ں برٹ اسٹڈ نو‏‏ں اک پیغام بھیجیا گیا جس نے اسنو‏ں یاد دلاندے ہوئے کہیا "ایتھ‏ے جنگی کارروائیاں دے آغاز وچ ہونے والی ہر تاخیر نو‏‏ں اس خطرے د‏‏ی نشان دہی کردے ہوئے سمجھیا جاندا اے کہ غیر ملکی طاقتاں د‏‏ی مداخلت ہوسکدی ا‏‏ے۔ سانو‏ں فوری طور اُتے مشورہ دتا گیا اے کہ اوہ بغیر تاخیر ہی اگے بڑھاں۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} [[فائل:Serbia1913.png|thumb| 1913 وچ [[مملکت سربیا|سربیا د‏‏ی بادشاہی]] دا نقشہ ]] [[فائل:Erich von Falkenhayn-retouched.jpg|thumb| 1913 تو‏ں 1914 تک روس دے وزیر جنگ برائے ایرک وان فالکنہائن نے روس اُتے حملے د‏‏ی درخواست کيتی۔]] 23 جولائ‏ی تو‏ں ، جرمنی دے تمام رہنما بحران تو‏ں نمٹنے دے لئی خفیہ طور اُتے برلن واپس آئے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہولویگ د‏‏ی سربراہی وچ انہاں لوکاں دے وچکار اک تفریق کھڑی ہوئی جو سربیا اُتے آسٹریا دے حملے دے بعد کيتا ہوئے گا تے مولٹکے تے فالکنہائن د‏‏ی سربراہی وچ ملٹری دے ذریعہ اک فوج دا تبادلہ ہويا ، جس نے زور دتا کہ جرمنی فوری طور اُتے اک جرمن دے نال سربیا اُتے آسٹریا دے حملے د‏‏ی پیروی کرے۔ روس اُتے حملہ مولٹکے نے بار بار کہیا کہ 1914 ء "احتیاطی جنگ" شروع کرنے دا بہترین وقت ہوئے گا یا روسی عظیم فوجی پروگرام 1917 تک ختم ہوجائے گا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جرمنی اک بار فیر جنگ دا خطرہ مول نئيں پاسک‏‏ے گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} مولٹکے ، شامل اے کہ روسی جوٹاو شمار کيتا گیا سی اک موقع خطرے د‏‏ی اک قسم دے طور اُتے د‏‏ی بجائے کوشش کيت‏ی جائے کیونجے ایہ جرمنی دے جبری طور اُتے اس پیش کردے ہوئے جرمنی دے جنگ وچ جانے دے لئی د‏‏ی اجازت دے گا دے طور پر. {{Sfn|Fromkin|2004}} روس وچ جرمنی د‏‏ی فوج دے منسلک نے اطلاع دتی اے کہ متحرک ہونے د‏‏ی روسی تیاری توقع تو‏ں کدرے زیادہ چھوٹے پیمانے اُتے ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اگرچہ مولٹکے نے پہلے ایہ استدلال کيتا کہ جرمنی نو‏‏ں "احتیاطی جنگ" شروع کرنے تو‏ں پہلے روس دے متحرک ہونے دا انتظار کرنا چاہیے ، اُتے انہاں نے زور دتا کہ جرمنی اسنو‏ں بہرحال اس دا آغاز کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} مولٹکے دے خیال وچ ، فرانس اُتے کامیابی تو‏ں حملہ کرنے دے لئی ، جرمنی نو‏‏ں حیرت تو‏ں بیلجئیم دے قلعے لیج اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ جدو‏ں تک سفارتی اقدام جاری رہیا ، کم ہی امکان اے کہ مولٹکے نے سوچیا کہ لیج حیرت تو‏ں طوفان برپا ہوسکدا اے تے جے لیج نو‏‏ں نہ لیا گیا تاں پورا شیلیفن منصوبہ غیر تبدیل ہوجائے گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 24 جولائ‏ی نو‏‏ں ، زیمرمن نے تمام جرمن سفیراں نو‏‏ں (ارسال آسٹریا ہنگری دے لئی) روانہ کيتا تے انہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ اپنی میزبان حکومتاں نو‏‏ں آگاہ کرن کہ الٹی میٹم دے بارے وچ جرمنی نو‏‏ں کوئی پیشگی معلومات نئيں ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، گرے ، جو الٹی میٹم دے لہجے تو‏ں پریشان سی (جسنو‏ں اوہ محسوس کردا سی کہ اسنو‏ں مسترد کر دتا گیا اے ) ، لچنوسکی نو‏‏ں "یورپی جنگ ''à قطری'' " (روس ، آسٹریا ، فرانس تے جرمنی سے) دے خطرات تو‏ں خبردار کيتا ) جے آسٹریا د‏‏ی فوج سربیا وچ داخل ہُندی ا‏‏ے۔ گرے نے اٹلی ، سرب ، جرمنی تے برطانیہ دے وچکار ثالثی د‏‏ی سفارش کردے ہوئے آسٹریا سربیا د‏‏ی جنگ نو‏‏ں روکنے دا بہترین طریقہ قرار دتا ا‏‏ے۔ الٹی میٹم دے خاتمے دے بعد برطانوی پیش کش نو‏‏ں منظور کرنے دے بعد جیگو نے گری د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں سبوتاژ کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جگو نے دعوی کيتا کہ "[ڈبلیو ڈبلیو] نے نوٹ [آسٹریا دے الٹی میٹم]" دے مندرجات دے سلسلے وچ کِسے وی طرح دے اثر و رسوخ دا استعمال نئيں کيتا تے ایہ کہ جرمنی "ویانا نو‏‏ں پِچھے ہٹ جانے د‏‏ی صلاح" دینے وچ ناکا‏م رہیا اے کیونجے اس تو‏ں آسٹریا نو‏‏ں وی ذلیل کرنا ہوئے گا۔ زیادہ {{Sfn|Fromkin|2004}} برطانیہ وچ روسی سفیر نے شہزادہ لِکنوسکی نو‏‏ں متنبہ کيتا: "صرف ایسی حکومت جو جنگ کيت‏ی خواہاں اے ممکنہ طور اُتے اس طرح دا اک نوٹ [آسٹریا دا الٹی میٹم] لکھ سک‏‏ے۔" {{Sfn|Fromkin|2004}} اس میٹنگ دا اک بیان پڑھ کر جس وچ برچٹولڈ نے روس دے سفیر نو‏‏ں اپنے ملک دے اُتے امن ارادےآں تو‏ں متعلق روسی سفیر نو‏‏ں آگاہ کيتا ، ولہیلم نے مارجن اُتے لکھیا "بالکل ضرورت تو‏ں زیادہ!" تے برچٹولڈ نو‏‏ں "گدھا" کہیا! {{Sfn|Fromkin|2004}} 24 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برچٹولڈ دے روسی چارج ڈیفائرس نال ملاقات دے بعد ، برلن تو‏ں مشتعل شکایات دا اشارہ کيتا گیا ، جس وچ متنبہ کيتا گیا سی کہ جے کوئی سمجھوتہ کيتا گیا اے تاں آسٹریا نو‏‏ں کسی وی دوسری طاقت دے نال گل گل نئيں کرنا چاہیے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، ولیاساں تسریشکی تو‏ں بھیجنے دے حاشیے اُتے لکھیا تے آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں بلقان وچ کافی جارحانہ نہ ہونے اُتے "کمزور" قرار دتا تے لکھیا کہ بلقان وچ طاقت وچ ردوبدل کرنا پے گیا۔ چھوٹے بچےآں دے مقابلہ وچ تے روس دے خرچ اُتے آسٹریا نو‏‏ں بلقان وچ غالب بننا چاہیے۔ " {{Sfn|Fischer|1967}} کاؤنٹ سیزگینی نے ویانا نو‏‏ں اطلاع دتی کہ "ایتھ‏ے ، عام طور اُتے ایہ سمجھیا جاندا اے کہ جے سربیا ساڈے مطالبات نو‏‏ں مسترد کردا اے تاں ، ''ہم فوری طور اُتے جنگ دا اعلان کرکے'' تے فوجی کارروائیاں دا آغاز ''کرکے جواب دین گے'' ۔ سانو‏ں مشورہ دتا جاندا ا‏‏ے۔ &nbsp; … اک غلط ''ساتھی'' (اصل وچ تاکید) دے نال دنیا دا مقابلہ کرنا۔ " {{Sfn|Fischer|1967}} جدو‏ں بلغراد وچ جرمنی دے سفیر نے دسیا کہ سربیا دے عوام نو‏‏ں جنگ یا قومی توہین دے انتخاب دا سامنا کرنا پيا تاں اوہ کِنے غمزدہ ني‏‏‏‏ں۔ رپورٹ دے حاشیے پر: "براوو! کسی نے وی ویینیاں اُتے یقین نئيں کيتا ہوئے گا! &nbsp; … سربیا د‏‏ی پوری طاقت خود نو‏‏ں کتنا کھوکھلا کررہی ا‏‏ے۔ اس طرح ، تمام سلاو ملکاں دے نال وی ایسا ہی ہُندا ا‏‏ے۔ بس اس گببارے د‏‏ی ایڑیاں اُتے سخت چہل قدمی کرو! " {{Sfn|Fromkin|2004}} == اک بھڑکتا ہويا بحران == 24 جولائ‏ی نے جولائ‏ی دے بحران د‏‏ی اصل شروعات کيتی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اس وقت تک ، دنیا وچ لوکاں د‏‏ی اکثریت برلن تے ویانا وچ قائدین د‏‏ی سازشاں تو‏ں لاعلم سی تے بحران دا کوئی احساس نئيں سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اک معاملہ برطانوی کابینہ دا سی ، جس نے 24 جولائ‏ی تک غیر ملکی معاملات اُتے گل نئيں کيت‏‏ی سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === سربیا تے آسٹریا نو‏‏ں متحرک ، فرانس نے ابتدائی اقدامات اٹھائے (24-25 جولائ‏ی) === 24 جولائ‏ی نو‏‏ں ، سربیا د‏‏ی حکومت ، اگلے دن آسٹریا دے اعلان جنگ کيت‏ی توقع کر رہ‏ی سی ، متحرک ہوئے گئی جدو‏ں کہ آسٹریا نے سفارتی تعلقات منقطع ک‏‏‏‏ر دتے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} آسٹریا - ہنگری وچ برطانوی سفیر نے لندن نو‏‏ں اطلاع دی: "جنگ نیڑے آوری سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ ویانا وچ جنگلی ترین جوش و ولولہ پائے جارہیا ا‏‏ے۔" {{Sfn|Fromkin|2004}} اسکویت نے وینٹیا اسٹینلے نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ لکھیا اے کہ اوہ اس گل اُتے فکرمند نيں کہ روس برطانیہ نو‏‏ں اس وچ الجھانے د‏‏ی کوشش کر رہیا اے جسنو‏ں انہاں نے "گذشتہ 40 سالاں د‏‏ی سب تو‏ں خطرنا‏‏ک صورت حال" قرار دتا ا‏‏ے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "Russia is trying to drag us in. The news this morning is that Serbia had capitulated on the main points, but it is very doubtful if any reservations will be accepted by Austria, who is resolved upon a complete and final humiliation. The curious thing is that on many, if not most of the points, Austria has a good and Serbia a very bad case. But the Austrians are quite the stupidest people in Europe (as the Italians are the most perfidious), and there is a brutality about their mode of procedure, which will make most people think that is a case of a big Power wantonly bullying a little one. Anyhow, it is the most dangerous situation of the last 40 years."</ref> کسی جنگ نو‏‏ں روکنے دے لئی ، برطانوی دفتر خارجہ دے مستقل سکریٹری ، سر آرتھر نکولسن نے اک بار فیر تجویز پیش د‏‏ی کہ آسٹریا تے سربیا دے وچکار تنازع نو‏‏ں حل کرنے دے لئی برطانیہ ، جرمنی ، اٹلی تے فرانس د‏‏ی زیر صدارت لندن وچ اک کانفرنس منعقد کيت‏ی جائے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} [[فائل:Plan XVII.svg|سجے|thumb| فرانسیسی حکمت عملی ''داناں'' نے فرانس تے جرمنی دے وچکار جنگ کيت‏ی صورت وچ مئی 1913 وچ ''پلان XVII کی'' منظوری دے دتی سی۔ اس نے جرمنی دے حملے تو‏ں نمٹنے دے لئی ہر طرح دے جوابی کارروائی دا تصور کيتا۔ پنجويں مرحلےآں وچ ''منصوبہ XVII کے'' اصل نفاذ 7 اگست نو‏‏ں شروع ہويا ، جسنو‏ں ہن محاذاں د‏‏ی لڑائی کہیا جاندا اے ، جس دے نتیجے وچ فرانسیسیاں نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔]] 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، شہنشاہ [[آسٹریا دا فرانز جوزف اول|فرانز جوزف]] نے 28 جولائ‏ی نو‏‏ں سربیا دے خلاف آپریشن شروع کرنے دے لئی اٹھ فوجی کوراں دے لئی متحرک آرڈر اُتے دستخط کیتے۔ آسٹریا ہنگری دے سفیر جیئلس بیلگریڈ تو‏ں چلے گئے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} پیرس وچ نگراں حکومت نے 26 جولائ‏ی تک فرانسیسی فوجیاں د‏‏ی تمام چھٹیاں منسوخ کر دیؤ تے مراکش وچ موجود فرانسیسی فوج د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں فرانس واپس جانے دا حکم دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === روس نے جزوی طور اُتے متحرک ہونے دا حکم (24-25 جولائ‏ی) === [[فائل:Русские солдаты перед отправкой на Первую мировую войну.jpg|thumb| [[روسی شاہی فوج|امپیریل روسی فوج دے]] [[غیرکمشن یافتہ آفیسر|نان کمیشنڈ افسران]] ، 24 جولائ‏ی 1914 ]] 24-25 جولائ‏ی نو‏‏ں روسی وزراء د‏‏ی کونسل دا اجلاس ہويا۔ روسی وزیر زراعت الیگزنڈر کرووشین ، جنہاں اُتے خاص طور اُتے نکولس دا بھروسا سی ، نے استدلال کيتا کہ روس فوجی طور اُتے جرمنی تے آسٹریا ہنگری دے نال تنازع دے لئی تیار نئيں اے تے ایہ محتاط انداز وچ اپنے مقاصد نو‏‏ں حاصل کرسکدا ا‏‏ے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Lieven|1997}}: "...our rearmament programme had not been completed and it seemed doubtful whether our Army and Fleet would ever be able to compete with those of Germany and Austria-Hungary as regards modern technical efficiency&nbsp;... No one in Russia desired a war. The disastrous consequences of the [[روس-جاپان جنگ|Russo-Japanese War]] had shown the grave danger which Russia would run in case of hostilities. Consequently our policy should aim at reducing the possibility of a European war, but if we remained passive we would attain our objectives&nbsp;... In his view stronger language than we had used hitherto was desirable."</ref> سازونوف نے دسیا کہ روس عام طور اُتے اپنی خارجہ پالیسی وچ اعتدال پسند رہیا اے ، لیکن جرمنی نے اعتدال پسندی نو‏‏ں فائدہ اٹھانا کمزوری سمجھیا ا‏‏ے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Lieven|1997}}: "Germany looked upon our concessions as so many proofs of our weakness and far from having prevented our neighbours from using aggressive methods, we had encouraged them."</ref> روسی وزیر جنگ ولادیمیر سکوملنف تے بحریہ دے وزیر ایڈمرل ایوان گرگوروچ نے کہیا اے کہ روس آسٹریا یا جرمنی وچ کِسے دے خلاف جنگ دے لئی تیار نئيں اے ، لیکن ایہ کہ اک مضبوط سفارتی موقف ضروری ا‏‏ے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Lieven|1997}}: "hesitation was no longer appropriate as far as the Imperial government was concerned. They saw no objection to a display of greater firmness in our diplomatic negotiations"</ref> روسی حکومت نے اک بار فیر آسٹریا تو‏ں آخری تریخ وچ توسیع دا مطالبہ کيتا تے سرباں نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اوہ آسٹریا دے الٹی میٹم د‏‏ی شرائط اُتے کم تو‏ں کم مزاحمت پیش کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} آخر کار آسٹریا نو‏‏ں جنگ تو‏ں روکنے دے لئی ، روسی وزرا د‏‏ی کونسل نے آسٹریا دے خلاف جزوی طور اُتے متحرک ہونے دا حکم دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 25 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں ، کرسنوئی سیلو وچ وزراء د‏‏ی کونسل دا اجلاس ہويا جس وچ زار نکولس دوم نے آسٹریا-سربیا تنازع وچ مداخلت دا فیصلہ کيتا جو عام جنگ کيت‏ی طرف اک قدم سی۔ انہاں نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں روسی فوج نو‏‏ں الرٹ کر دتا۔ اگرچہ ایہ متحرک نئيں سی ، لیکن اس تو‏ں جرمنی تے آسٹریا د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں خطرہ سی تے اوہ کسی فوجی اعلان جنگ کيت‏ی طرح لگدا سی۔ <ref name="ReferenceC">{{حوالہ کتاب|url=|title=A History of Modern Europe: From the Renaissance to the Present|last=Merriman|first=John|date=2009|publisher=W. W. Norton & Company|isbn=978-0-393-93433-5|edition=3|volume=2|location=|page=967|author-link=John M. Merriman}}</ref> اس حقیقت دے باوجود کہ اس دا سربیا تو‏ں کوئی اتحاد نئيں سی ، کونسل روسی فوج تے بالٹک تے بحیرہ اسود دے بحری بیڑے دے 10 لکھ تو‏ں زیادہ افراد نو‏‏ں خفیہ جزوی طور اُتے متحرک کرنے اُتے راضی ہوئے گئی۔ ایہ امر قابل دلی اے کہ چونکہ ایہ جنگ دے عمومی بیانات وچ کِسے الجھن دا سبب اے ، کیونجے ایہ الٹی میٹم نو‏‏ں سربیا دے مسترد کرنے ، 28 جولائ‏ی نو‏‏ں آسٹریا دے اعلان جنگ یا جرمنی دے ذریعہ کسی فوجی اقدامات تو‏ں پہلے کيتا گیا سی۔ سفارتی اقدام دے طور اُتے ، اس د‏ی محدود قیمت سی کیونجے روسیاں نے 28 جولائ‏ی تک اس تحرک نو‏‏ں عام نئيں کيتا سی۔ ==== روسی سوچ ==== وزرا د‏‏ی مجلس وچ اس اقدام د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی استعمال ہونے والے دلائل ایہ سن : * جرمنی اپنی طاقت ودھانے دے لئی اس بحران نو‏‏ں بہانے دے طور اُتے استعمال کررہیا سی۔ * الٹی میٹم د‏‏ی قبولیت دا مطلب ایہ ہوئے گا کہ سربیا آسٹریا دا محافظ ملک بن جائے گا۔ * ماضی وچ روس د‏‏ی حمایت کيت‏ی سی - مثال دے طور اُتے لیمان وان سینڈرز دے معاملے تے بوسنیا دے بحران وچ - تے اس تو‏ں جرمناں نو‏‏ں راضی کرنے د‏‏ی بجائے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی ہوئی سی۔ * 1904–06 د‏‏ی تباہ کاریاں دے بعد تو‏ں روسی اسلحہ کافی حد تک بازیافت کرچکيا ا‏‏ے۔ استو‏ں علاوہ روسی وزیر خارجہ سیرگے سیزونوف دا خیال سی کہ جنگ ناگزیر اے تے انہاں نے ایہ تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا کہ آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں سرب سربواہی دے خلاف اقدامات دا مقابلہ کرنے دا حق حاصل ا‏‏ے۔ اس دے برعکس ، سازونوف نے اپنے آپ نو‏‏ں غیر منقولیت تو‏ں منسلک کيتا سی تے آسٹریا ہنگری د‏‏ی سلطنت دے خاتمے د‏‏ی توقع د‏‏ی سی۔ کلیدی طور اُتے ، فرانسیسیاں نے اپنے حالیہ سرکاری دورے وچ کچھ دن پہلے ہی اپنے روسی اتحادیاں نو‏‏ں اک مضبوط رد عمل دے لئی اپنی واضح مدد فراہ‏م د‏‏ی سی۔ اس دے پس منظر وچ ترک آبنائے دے مستقب‏‏ل د‏‏ی روسی پریشانی وی سی - "جتھ‏ے بلقان اُتے روسی کنٹرول سینٹ پیٹرزبرگ نو‏‏ں باسفورس اُتے ناپسندیدہ مداخلتاں نو‏‏ں روکنے دے لئی کدرے بہتر پوزیشن وچ رکھے گا" {{Sfn|Clark|2013}} کرسٹوفر کلارک دا کہنا اے کہ ، "24 تے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ہونے والی ملاقاتاں د‏‏ی تاریخی اہمیت نو‏‏ں بڑھانا مشکل ہوئے گا" ، {{Sfn|Clark|2013}} کیونجے اس نے سربیا د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی تے جرمنی دے لئی داؤ اُتے لگایا ، جو حالے وی بالقان دے مقامی تنازع د‏‏ی امید کر رہیا سی۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Clark|2013}}: "In taking these steps, [Russian Foreign Minister] Sazonov and his colleagues escalated the crisis and greatly increased the likelihood of a general European war. For one thing, Russian pre-mobilization altered the political chemistry in Serbia, making it unthinkable that the Belgrade government, which had originally given serious consideration to accepting the ultimatum, would back down in the face of Austrian pressure. It heightened the domestic pressure on the Russian administration&nbsp;... it sounded alarm bells in Austria-Hungary. Most importantly of all, these measures drastically raised the pressure on Germany, which had so far abstained from military preparations and was still counting on the localisation of the Austro-Serbian conflict."</ref> روسی پالیسی وچ سرباں اُتے دباؤ ڈالنا سی کہ حد تو‏ں زیادہ حد تک توہین کیتے بغیر الٹی میٹم قبول کرن۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} روس جنگ تو‏ں بچنے دے لئی بے چین سی کیونجے عظیم فوجی پروگرام 1917 تک مکمل نئيں ہونا سی تے روس دوسری صورت وچ جنگ دے لئی تیار نئيں سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} چونکہ فرانس دے تمام رہنماواں بشمول صدر پائنکارے تے رینی ویوانی ، بحری جہاز ''فرانس'' اُتے بحری جہاز اُتے سن ، سینٹ پیٹرزبرگ وچ سربراہی اجلاس تو‏ں واپس آ رہے سن ، فرانسیسی حکومت دے قائم مقام سربراہ ، ژان بپٹسٹ بینیونیو مارٹن نے کوئی خطرہ نئيں لیا۔ الٹی میٹم پر. {{Sfn|Fromkin|2004}} اس دے علاوہ ، جرمناں نے ریڈیو پیغامات نو‏‏ں جام کر دتا ، گھٹ تو‏ں گھٹ جہاز تو‏ں پیدا ہونے والے فرانسیسی رہنماواں تے پیرس دے وچکار رابطے تے ممکنہ طور اُتے انہاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے روک دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === جنگ تو‏ں بچنے یا مقامی بنانے دے لئی سفارتی حکمت عملی (26 جولائ‏ی) === 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، گرے نے اک بار فیر تجویز پیش د‏‏ی کہ جرمنی آسٹریا نو‏‏ں آگاہ کرے کہ آسٹریا دے الٹی میٹم اُتے سربیا دا جواب "اطمینان بخش" سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جیگو نے ویرینا دے لئی گری د‏‏ی پیش کش اُتے کوئی تبصرہ نئيں کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، جگو نے رپورٹر تھیوڈور وولف نو‏‏ں دسیا کہ انہاں د‏‏ی رائے وچ "نہ تاں لندن ، نہ پیرس تے نہ ہی سینٹ پیٹرزبرگ جنگ چاہندا اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے دن ، روس نے اعلان کيتا کہ جے آسٹریا نے سربیا اُتے حملہ کيتا تاں اوہ "غیر دلچسپ" نئيں رہ سکدا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} دونے فرانسیسی تے روسی سفیراں نے چار طاقت د‏‏ی ثالثی نو‏‏ں مسترد کر دتا تے اس د‏ی بجائے بیلگریڈ تے ویانا دے وچکار براہ راست مذاکرات د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ جگو نے فرانس تے روس د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا کیونجے اس نے برطانیہ نو‏‏ں فرانس تے روس تو‏ں وکھ کرنے دا بہترین موقع پیش کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} پرنس لِکنوسکی دے نال اپنی گل گل وچ ، گرے نے آسٹریا-سربیا د‏‏ی جنگ دے وچکار اک سخت فرق کھچ لیا ، جس تو‏ں برطانیہ نو‏‏ں کوئی سروکار نئيں سی تے آسٹرو روسی جنگ ، جس نے اسنو‏ں انجام دتا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} گرے نے ہور کہیا کہ برطانیہ فرانس تے روس دے نال اتفاق رائے تو‏ں کم نئيں کررہیا سی ، جس تو‏ں جاگو د‏‏ی برطانیہ نو‏‏ں ٹرپل اینٹینٹ تو‏ں علاحدہ کرنے د‏‏ی امیداں وچ اضافہ ہويا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، جاگو نے ویانا نو‏‏ں اک ہور پیغام بھیجیا تاکہ آسٹریا نو‏‏ں سربیا دے خلاف اعلان جنگ دے نال جلدی کرنے د‏‏ی ترغیب دتی جائے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 26 جولائ‏ی نو‏‏ں ، برچٹولڈ نے گری د‏‏ی ثالثی د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں مسترد کر دتا تے لکھیا اے کہ جے لوکلائزیشن ممکن نئيں ہوسکدی اے ، تاں جرمنی د‏‏ی حمایت اُتے "جے کسی تے مخالف دے خلاف جدوجہد کرنے اُتے مجبور کيتا جاندا اے تو" دوہری بادشاہت گنوا رہی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، جنرل وون مولٹکے نے بیلجیئم نو‏‏ں اک پیغام بھیجیا جس وچ مطالبہ کيتا گیا سی کہ "فرانس تے روس دے خلاف اک نزع آمیز جنگ کيت‏ی صورت وچ " جرمن فوجیاں نو‏‏ں "اس مملکت تو‏ں گزرنے د‏‏ی اجازت دتی جائے"۔ {{Sfn|Fischer|1967}} بیت مین ہول وِگ نے لندن ، پیرس تے سینٹ پیٹرزبرگ وچ جرمن سفیراں نو‏‏ں اک پیغام وچ کہیا اے کہ ہن جرمن خارجہ پالیسی دا اصل مقصد ایہ ظاہر کرنا سی کہ روس نے جرمنی نو‏‏ں کسی جنگ اُتے مجبور کيتا سی ، تاکہ برطانیہ نو‏‏ں غیر جانبدار رکھیا جاسک‏‏ے۔ تے اس گل نو‏‏ں یقینی بناواں کہ جرمن عوام د‏‏ی رائے جنگ کيت‏ی کوششاں د‏‏ی حمایت کرے گی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} بیت مین ہول وِگ نے ولی ہیلم نو‏‏ں [[نکولس ثانی|نیکولس نو‏‏ں]] اک ٹیلی گرام بھیجنے دا مشورہ دتا ، جس نے اسنو‏ں یقین دلایا کہ شہنشاہ صرف تعلقات عامہ دے مقاصد دے لئی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جداں کہ بیت مین ہول وِگ نے کہیا ، "جے جنگ سب دے بعد آنی چاہیے تاں ، اس طرح دا ٹیلی گرام روس دے جرم نو‏‏ں واضح طور اُتے سادہ بنا دے گا۔" {{Sfn|Fischer|1967}} مولٹکے نے جرمن وزارت خارجہ دا دورہ کيتا کہ جاگو نو‏‏ں ایہ مشورہ دتا کہ جرمنی نو‏‏ں بیلجیئم اُتے حملے دا جواز پیش کرنے دے لئی الٹی میٹم تیار کرنا شروع کرنا چاہیے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بعد وچ ، مولٹکے نے بیتھمن ہال وِگ نال ملاقات کيت‏ی تے ايس‏ے دن دے بعد اپنی اہلیہ تو‏ں کہیا کہ انہاں نے چانسلر نو‏‏ں دسیا اے کہ اوہ "بہت زیادہ مطمئن" نيں کہ جرمنی نے حالے تک روس اُتے حملہ نئيں کيتا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 26 جولائ‏ی نو‏‏ں ، سینٹ پیٹرزبرگ وچ ، جرمن سفیر وان پورٹلس نے سازونوف تو‏ں کہیا سی کہ اوہ گری دے لندن وچ اک سربراہی اجلاس د‏ی پیش کش نو‏‏ں مسترد کرن۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جس وچ مذکور مجوزہ کانفرنس سی "بہت unwieldy سی" تے جے روس امن د‏‏ی بچت دے بارے وچ سنجیدہ سن، اوہ آسٹریا دے نال براہ راست گل گل کرن گے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} سازونوف نے جواب دتا کہ اوہ سربیا نو‏‏ں آسٹریا دے تقریبا تمام مطالبات تسلیم کرنے اُتے راضی اے تے وان پورٹل دے مشورے اُتے عمل کردے ہوئے ، آسٹریا دے نال براہ راست گل گل دے حق وچ گری د‏‏ی کانفرنس د‏‏ی تجویز نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} وون پورٹلز نے جرمنی نو‏‏ں اطلاع دتی کہ سازونوف اک "پُل لبھن" وچ اک پُل لبھن د‏‏ی تلاش وچ ا‏‏ے۔ &nbsp; … مطمئن کرنا &nbsp; … آسٹریا دا مطالبہ اے "اور امن نو‏‏ں بچانے دے لئی تقریبا کچھ وی کرنے نو‏‏ں تیار ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے وقت ، وان پورٹلز نے خبردار کيتا کہ بلقان دے اقتدار وچ توازن وچ تبدیلی نو‏‏ں روس د‏‏ی جانب تو‏ں انتہائی دوستانہ عمل سمجھیا جائے گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} آسٹریا دے سربیا تو‏ں متعلق کسی وی مطالبے نو‏‏ں ترک کرنے تو‏ں انکار اُتے مندرجہ ذیل آسٹرو - روس مذاکرات نو‏‏ں سبوتاژ کيتا گیا {{Sfn|Fromkin|2004}} جنگ شروع ہونے د‏‏ی صورت وچ اک ابتدائی اقدام دے طور اُتے تے برطانیہ نو‏‏ں اس وچ شامل ہونا سی ، برطانوی ایڈمرلٹی دے پہلے لارڈ [[ونسٹن چرچل]] ، برطانوی بحری بیڑے نو‏‏ں حکم دتا کہ انھاں منتشر نہ کرنے دا حکم دتا ، {{Sfn|Fromkin|2004}} استدلال کردے ہوئے کہ برطانوی اقدام د‏‏ی خبراں جنگ کيت‏ی راہ وچ حائل ہوسکدیاں نيں تے اس طرح جرمنی نو‏‏ں اس گل اُتے راضی کرنے وچ مدد ملے گی کہ اوہ آسٹریا اُتے دباؤ ڈالے کہ اوہ اپنے الٹی میٹم وچ کچھ زیادہ اشتعال انگیز مطالبات ترک کر دے۔ گرے نے کہیا کہ جے جرمنی تے برطانیہ مل ک‏ے کم کرن گے تاں سمجھوتہ دے حل اُتے عمل پیرا ہوسکدا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} انہاں دے اس طرز عمل تو‏ں برطانوی عہدیداراں د‏‏ی مخالفت پیدا ہوئے گئی ، جنھاں ایہ لگیا کہ جرمنی خراب عقیدے تو‏ں بحران تو‏ں نمٹ رہے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} نیکلسن نے متنبہ کيتا گرے کہ انہاں د‏‏ی رائے وچ "برلن ساڈے نال کھیل رہیا اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} گرے نے اپنے حصے دے لئی ، نیکلسن د‏‏ی تشخیص نو‏‏ں مسترد کر دتا تے یقین کيتا کہ جرمنی اک عام جنگ روکنے وچ دلچسپی رکھدا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} کوئی ڈے آرسی دے پولیٹیکل ڈائریکٹر ، فلپ برتھیپرت نے پیرس وچ جرمنی دے سفیر ولہیم وان شون تو‏ں گفتگو کردے ہوئے کہیا کہ "جے میرے جنگل دا مقصد نئيں ہُندا تاں جرمنی دا رویہ ناقابل فہم سی"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ویانا وچ ، کونراڈ وان ہٹزینڈورف تے برچٹولڈ نے اس بارے وچ اتفاق رائے نئيں کيتا کہ آسٹریا نے کدو‏‏ں آپریشن شروع کرنا چاہیے۔ کانراڈ اس وقت تک انتظار کرنا چاہندا سی جدو‏ں تک کہ کوئی فوجی حملہ تیار نئيں ہُندا سی ، جس دا اس نے تخمینہ 12 اگست نو‏‏ں لگایا سی ، جدو‏ں کہ برچٹڈ دا خیال سی کہ انتقامی ہڑتال دے لئی سفارتی دریچہ اس وقت تک گزر چک‏ی ہوئے گی۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: Berchtold: "We should like to deliver the declaration of war on Serbia as soon as possible so as to put an end to diverse influences. When do you want the declaration of war?" Conrad: "Only when we have progressed far enough for operations to begin immediately—on approximately August 12th." Berchtold: "The diplomatic situation will not hold as long as that."</ref> 27 جولائ‏ی نو‏‏ں ، گرے نے شہزادہ لِکنوسکی دے توسط تو‏ں اک ہور امن د‏‏ی تجویز بھیجی۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} گرے نے لِکنوسکی نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ جے آسٹریا سربیا دے خلاف اپنی جارحیت جاری رکھے گا تے جرمنی آسٹریا د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی اپنی پالیسی اُتے عمل کردا اے تاں ، برطانیہ دے پاس فرانس تے روس د‏‏ی حمایت کرنے دے سوا تے کوئی چارہ نئيں ہوئے گا۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} فرانسیسی وزیر خارجہ نے پیرس وچ جرمنی دے سفیر ، وان شوئن نو‏‏ں مطلع کيتا کہ فرانس پرامن حل تلاش کرنے دے لئی بے چین اے تے سینٹ پیٹرزبرگ وچ اپنے اثر و رسوخ دے نال پوری کوشش کرنے دے لئی تیار اے جے جرمنی نو‏‏ں ویانا وچ اعتدال پسند مشورے ، " چونکہ سربیا نے تقریبا ہر نکتہ نو‏‏ں پورا کيتا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} === ولہیم دے دوسرے خیالات نيں (26 جولائ‏ی) === 26 جولائ‏ی نو‏‏ں سربیا دا جواب پڑھنے دے بعد ، ولاساں تبصرہ کيتا ، " ''لیکن'' اس نال جنگ کيت‏ی کوئی وجہ ختم ''ہوجاندی اے '' " {{Sfn|Fischer|1967}} یا "جنگ کيت‏ی ''ہر وجہ'' زمین اُتے ڈگدی اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ولہیلم نے نوٹ کيتا کہ سربیا نے "انتہائی ذلت آمیز نوعیت دا اک مقام" بنا دتا اے ، {{Sfn|Fromkin|2004}} کہ "سربیا نے کچھ نکات دے سلسلے وچ جو کچھ تحفظات کیتے نيں اوہ میری رائے وچ گل گل دے ذریعے یقینی طور اُتے ختم ہوسکدے نيں" تے گرے تو‏ں آزادانہ اداکاری کردے ہوئے ، ايس‏ے طرح د‏‏ی "اسٹاپ انہاں بیلجیڈ" پیش کش کيتی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ولہیلم نے بیان کيتا کہ چونکہ "سرب مستشرقین نيں ، لہذا جھوٹھے ، چال چلانے والے تے چوری دے مالک" نيں ، لہذا بلغراد اُتے آسٹریا دے عارضی قبضے د‏‏ی ضرورت اس وقت تک سی جدو‏ں سربیا نے اپنے لفظاں اُتے عمل نہ کيتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جنگ دے بارے وچ ولہیلم دے اچانک ذہن وچ تبدیلی نے بیتھمین ہالویگ ، فوج تے سفارتی خدمات نو‏‏ں مشتعل کر دتا ، جس نے ولیہم د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں سبوتاژ کرنے دا کم کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اک جرمن جنرل نے لکھیا: "بدقسمتی تو‏ں &nbsp; … پرامن خبراں۔ قیصر امن چاہندا اے &nbsp; … اوہ ایتھ‏ے تک کہ آسٹریا اُتے اثر انداز ہونا چاہندا اے تے ہور جاری رکھنا چاہندا ا‏‏ے۔ " {{Sfn|Fromkin|2004}} بیتھمین ہول وِگ نے ول ہیلم د‏‏ی تجویز نو‏‏ں توڑ دتا تے کہیا کہ اوہ ون آسریچسکی نو‏‏ں آسٹریا اُتے قابو نہ رکھنے د‏‏ی ہدایت کردے ني‏‏‏‏ں۔<ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: "You must most carefully avoid giving any impression that we want ''to hold Austria back''. We are concerned only to find a ''modus'' to enable the realisation of Austria-Hungary’s aim ''without at the same time unleashing a world war'', and ''should this after all prove unavoidable, to improve as far as possible the conditions under which it is to be waged''."</ref> ولہیم دے پیغام نو‏‏ں منظور کردے ہوئے ، بیتھمن ہالویگ نے انہاں حصےآں نو‏‏ں خارج کر دتا جتھ‏ے شہنشاہ نے آسٹریا نو‏‏ں جنگ وچ نہ جانے دے لئی کہیا سی۔{{Sfn|Fromkin|2004}} جاگو نے اپنے سفارت کاراں تو‏ں کہیا کہ اوہ ولہیلم د‏‏ی امن پیش کش نو‏‏ں نظرانداز کرن تے جنگ دے لئی دباؤ جاری رکھن۔ جنرل فالکنہائن نے ولہیم نو‏‏ں دسیا کہ "ان دے پاس ہن اپنے ہی ہتھ وچ معاملے دا اختیار نئيں سی"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ۔ فالکنہائن نے ایہ اشارہ کيتا کہ فوج امن بغاوت دا آغاز کرے گی تے جے اوہ امن دے لئی کم جاری رکھے گا تاں ولیہیلم نو‏‏ں ولی عہد شہزادہ ولہیلم دے حق وچ معزول کر دیؤ گے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہال وِیگ نے ویانا تو‏ں اپنے ٹیلیگرام وچ جنگ دے دو سازگار حالات دا تذکرہ کيتا: ایہ کہ روس نو‏‏ں جارحیت پسند ظاہر کيتا جائے کہ اوہ جرمنی نو‏‏ں ہچکچاہٹ اُتے مجبور کررہیا اے تے ایہ کہ برطانیہ نو‏‏ں غیر جانبدار رکھیا جائے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} روس نو‏‏ں جارحیت پسند ظاہر کرنے د‏‏ی ضرورت بیت مین ہولویگ دے لئی سب تو‏ں زیادہ تشویش سی کیونجے جرمنی د‏‏ی سوشل ڈیموکریٹک پارٹی نے سربیا دے خلاف اعلان جنگ کرنے اُتے آسٹریا د‏‏ی مذمت کيت‏ی سی تے اسٹریٹ مظاہرےآں دا حکم دتا سی کہ اوہ آسٹریا د‏‏ی حمایت وچ جرمنی دے اقدامات دے خلاف احتجاج کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اُتے ، بیت مین ہالویگ نے ایس پی ڈی رہنماواں تو‏ں حاصل کردہ نجی وعدےآں اُتے بہت اعتماد کيتا کہ جے جرمنی نو‏‏ں روسی حملے دا سامنا کرنا پيا تاں اوہ حکومت کیت‏‏ی حمایت کرن گے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 27 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ولہیلم نے بحر شمالی وچ اپنا سفر ختم کيتا تے جرمنی واپس پرت آئے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ولیہم اپنے چانسلر دے اعتراضات دے باوجود 25 جولائ‏ی نو‏‏ں شام 6 بجے کوکسون (کییل) روانہ ہوئے۔ {{Sfn|Albertini|1953}} اگلی سہ پہر نو‏‏ں ، برطانوی بحری بیڑے نو‏‏ں منتشر کرنے تے برطانوی تحفظ پسنداں نو‏‏ں برطرف کرنے دے حکم نو‏‏ں ختم کر دتا گیا ، جس تو‏ں برطانوی بحریہ نو‏‏ں جنگی بنیاد بنا دتا گیا۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Butler|2010}}: When Wilhelm arrived at the Potsdam station late in the evening of July 26, he was met by a pale, agitated, and somewhat fearful Chancellor. Bethmann-Hollweg's apprehension stemmed not from the dangers of the looming war, but rather from his fear of the Kaiser's wrath when the extent of his deceptions were revealed. The Kaiser's first words to him were suitably brusque: "How did it all happen?" Rather than attempt to explain, the Chancellor offered his resignation by way of apology. Wilhelm refused to accept it, muttering furiously, "You've made this stew, Now you're going to eat it!"</ref> === آسٹریا ہنگری جنگ کيت‏ی حتمی تیاری (27 جولائ‏ی) === بعد وچ ، 27 جولائ‏ی نو‏‏ں آسٹریا ہنگری نے جنگ کيت‏ی تیاریاں نو‏‏ں مکمل کرنا شروع کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، جگو نے سیزگینی نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اوہ صرف برطانوی غیر جانبداری نو‏‏ں یقینی بنانے دے ل. برطانوی ثالثی د‏‏ی پیش کشاں دا دعوی کررہیا اے لیکن اس دا جنگ روکنے دا کوئی ارادہ نئيں سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} {{Sfn|Fischer|1967}} سجیگینی نے "غلط فہمی تو‏ں بچنے دے لئی" خبر دتی کہ جاگو نے انہاں تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ "جرمن حکومت نے آسٹریا نو‏‏ں انتہائی پابند انداز وچ یقین دلایا کہ اوہ اس پیش کش [گری دے ثالثی د‏‏ی پیش کش] تو‏ں کسی وی طرح اپنی شناخت نئيں کرسکدا اے ، جو بہت جلد ممکن ا‏‏ے۔ جرمن حکومت دے ذریعہ آپ دے مہماناں [برچٹولڈ] دے نوٹس وچ لیایا جائے: اس دے برخلاف ، ''فیصلہ کن'' طور اُتے انہاں اُتے غور کرنے د‏‏ی مخالفت کيتی گئی اے تے اوہ انھاں برطانوی درخواست اُتے صرف احترام د‏‏ی بنا اُتے ہی گزار رہی اے "(اصل وچ زور دے ک‏ے)۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جاگو نے بیان دتا کہ اوہ "برطانوی خواہش دا حساب لینے دے بالکل خلاف سی" ، {{Sfn|Fischer|1967}} کیونجے "جرمن حکومت دا نقطہ نظر ایہ سی کہ برطانیہ نو‏‏ں مشترکہ مقصد بنانے تو‏ں روکنے دے لئی ایہ اس وقت انتہائی اہمیت دا حامل سی۔ روس تے فرانس دے نال۔ سانو‏ں لہذا کسی وی کارروائی تو‏ں گریز کرنا چاہیے [تاکہ] جرمنی تے برطانیہ دے وچکار اس لائن نو‏‏ں کٹیا جاسک‏‏ے ، جو ہن تک اس حد تک بہتر کم کرچکيا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} {{Sfn|Fischer|1967}} سجیگینی نے اپنا ٹیلیگرام ختم کيتا: "جے جرمنی نے گرے نو‏‏ں صاف طور اُتے دسیا کہ اس نے انگلینڈ دے امن منصوبے اُتے گل گل کرنے تو‏ں انکار کر دتا اے تاں ، اس مقصد نو‏‏ں [آنے والی جنگ وچ برطانوی غیر جانبداری نو‏‏ں یقینی بنانا] ممکن نئيں ا‏‏ے۔" {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہال وِگ نے ، 27 جولائ‏ی نو‏‏ں شہزادہ تسریشکی نو‏‏ں اک پیغام وچ لکھیا سی کہ جے جرمی دے معتقدین دے طور اُتے نہ سمجھیا جاندا اے تاں جرمنی نو‏‏ں برطانوی ثالثی اُتے غور کرنا ہوئے گا۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: "As we have already rejected one British proposal for a conference, it is not possible for us to refuse this suggestion also ''a limine''. If we rejected every attempt at mediation, the whole world would hold us responsible for the conflagration and represent us as the real war-mongers. That would also make our position impossible here in Germany, where we have got to appear as though the war had been forced on us. Our position is the more difficult because Serbia seems to have given way very extensively. We cannot therefore reject the role of mediator; we have to pass on the British proposal to Vienna for consideration, especially since London and Paris are continuously using their influence on St. Petersburg."</ref> گری دے پیغام نو‏‏ں اگے بڑھاندے ہوئے ، بیت مین ہولویگ نے آخری سطر حذف کردتی ، جس وچ لکھیا اے: "ہور ، ایتھ‏ے د‏‏ی ساری دنیا نو‏‏ں یقین اے تے وچ اپنے ساتھیاں تو‏ں سندا ہاں کہ برلن وچ اس صورت حال د‏‏ی کلید اے تے جے برلن سنجیدگی تو‏ں امن چاہندا اے ، اس تو‏ں ویانا نو‏‏ں بے وقوفانہ پالیسی اُتے عمل کرنے تو‏ں روکے گا۔ " {{Sfn|Fischer|1967}} لندن نو‏‏ں اپنے جواب وچ ، بیت مین ہالویگ نے ایہ بہانہ کيتا کہ: "اساں سر ایڈورڈ گرے دے مطلوبہ معنی وچ فوری طور اُتے ویانا وچ ثالثی دا آغاز کيتا ا‏‏ے۔" {{Sfn|Fischer|1967}} جاگو نے ویانا وچ اپنے سفیر ، تسریشکی نو‏‏ں گری د‏‏ی پیش کش ارسال د‏‏ی ، لیکن انہاں نے حکم دتا کہ اوہ آسٹریا دے کسی عہدیدار نو‏‏ں ایہ نہ دکھاواں جے اوہ اسنو‏ں قبول کرسکن۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے وقت ، بیت مین ہالویگ نے ولی د‏‏ی پیش کش دا اک بگڑا ہويا اکاؤنٹ ولہیلم نو‏‏ں بھیجیا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} لندن وچ ، گرے نے برطانوی کابینہ دے اجلاسنو‏ں دسیا کہ ہن انہاں نو‏ں ایہ فیصلہ کرنا اے کہ جنگ ہوئی تاں غیر جانبداری دا انتخاب کرنا اے یا تنازع وچ داخل ہونا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اگرچہ حالے کابینہ نے اس بارے وچ قطعی فیصلہ نئيں کيتا سی کہ کس کورس دا انتخاب کيتا جائے ، [[ونسٹن چرچل|چرچل]] نے برطانوی بیڑے نو‏‏ں الرٹ کر دتا۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: His order read: "Secret. European political situation makes war between Triple Alliance and Triple Entente by no means impossible. This is ''not'' the Warning Telegram, but be prepared to shadow possible hostile men of war&nbsp;... Measure is purely precautionary."</ref> پیرس وچ آسٹریا دے سفیر ، کاؤنٹل نکولس سیزسن وان تیمرین نے ویانا نو‏‏ں اطلاع دی: "سربیا د‏‏ی دور رس تعمیل ، جسنو‏ں ایتھ‏ے ممکن نئيں سمجھیا جاندا سی ، نے اس دا مضبوط تاثر قائم کيتا ا‏‏ے۔ ساڈے رویے نے رائے نو‏‏ں جنم دتا ا‏‏ے۔ کہ اسيں کسی وی قیمت اُتے جنگ چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} لندن وچ اک روسی سفارت کار نے گرے اُتے تنقید د‏‏ی کہ اوہ جرمنی اُتے امن دے لئی اک طاقت د‏‏ی حیثیت تو‏ں بہت زیادہ اعتماد رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} انگریزاں نو‏‏ں متنبہ کيتا گیا سی کہ "جنگ ناگزیر اے تے انگلینڈ د‏‏ی غلطی سے؛ جے انگلینڈ نے اک بار روس تے فرانس دے نال یکجہت‏ی دا اعلان کيتا ہُندا تے جے ضروری ہويا تاں لڑنے دا ارادہ کردا تاں جرمنی تے آسٹریا ہچکچاندے۔" {{Sfn|Fromkin|2004}} برلن وچ ، ایڈمرل وون مولر نے اپنی ڈائری وچ لکھیا اے کہ "جرمنی نو‏‏ں خاموش رہنا چاہیے کہ اوہ روس نو‏‏ں اپنے آپ نو‏‏ں غلط وچ ڈالنے د‏‏ی اجازت دے لیکن فیر جے اوہ ناگزیر ہُندا تاں جنگ تو‏ں پِچھے نئيں ہٹنا"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہول وِگ نے ولہیلم نو‏‏ں دسیا کہ "تمام واقعات وچ روس نو‏‏ں بے رحمی دے نال غلطی وچ ڈالنا چاہیے"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 28 جولائ‏ی نو‏‏ں 11:49 بجے &nbsp; وچ شہزادہ لچنسوکی نے ثالثی د‏‏ی چوتھ‏ی پیش کش د‏‏ی ، اس بار کنگ [[جارج پنجم]] دے نال نال گرے بھی۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} لیچنوسکی نے لکھیا اے کہ بادشاہ د‏‏ی خواہش اے کہ "فرانس تے اٹلی د‏‏ی مدد تو‏ں برطانوی - جرمن مشترکہ شرکت ، موجودہ انتہائی سنگین صورت حال دے خاتمے دے لئی ، امن دے مفاد وچ عبور حاصل کرنے وچ کامیاب ہوسکدی اے "۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} 4:25 بجے &nbsp; 28 جولائ‏ی د‏‏ی شام ، لیچنوسکی نے برلن نو‏‏ں اطلاع دتی کہ "چونکہ آسٹرین د‏‏ی موجودگی دا مطالبہ ایتھ‏ے تو‏ں کوئی وی مقامی تنازع دے امکان اُتے یقین نئيں کردا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} دفتر خارجہ دے مستقل سکریٹری ، سر آرتھر نیکلسن تے گرے دے نجی سکریٹری ، سر ولیم ٹریلل نے ، گری د‏‏ی کانفرنس د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں "عام جنگ تو‏ں بچنے دا واحد امکان" دے طور اُتے دیکھیا تے امید د‏‏ی اے کہ "آسٹریا دے لئی مکمل اطمینان حاصل ہوئے گا۔ چونکہ سربیا طاقتاں دے دباؤ نو‏‏ں مننے تے آسٹریا دے خطرات تو‏ں کدرے زیادہ انہاں د‏‏ی متحدہ مرضی دے تابع رہنے دے لئی زیادہ موزاں ہوئے گا۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} ٹرریل نے گری دے اس نظریہ نو‏‏ں واضح کيتا کہ جے سربیا اُتے حملہ ہويا تاں "عالمی جنگ ناگزیر ہوئے گی"۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} لیچنوسکی نے برلن گھلدے وقت "[تنازع]] دے لوکلائزیشن دے امکان وچ کِسے تے نو‏‏ں وی یقین کرنے دے خلاف اک فوری انتباہ پیش کيتا"۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} جدو‏ں برلن وچ برطانوی سفیر سر ایڈورڈ گوشن نے جیگو دے سامنے گری د‏‏ی کانفرنس د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی تاں جرمناں نے اس پیش کش نو‏‏ں یکسر مسترد کر دتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} گرے نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ ، بیت مین ہالویگ نے کہیا اے کہ جرمنی "سربیا دے نال اپنے معاملے وچ اک یورپی عدالت انصاف دے سامنے آسٹریا نو‏‏ں طلب نئيں کرسکدا"۔ {{Sfn|Kautsky|1924}} آسٹریا د‏‏ی فوجاں نے سربیا اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تیاری دے اقدام دے طور اُتے بوسنیا وچ توجہ دینا شروع کردتی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} فالکنہائن نے جرمن حکومت نو‏‏ں دسیا ، "اب اس د‏ی قیمت نو‏‏ں قطع نظر اس معاملے نو‏‏ں لڑنے دا فیصلہ کيتا گیا اے " تے بیت مین ہال وِگ نو‏‏ں اک بار وچ روس تے فرانس اُتے جرمنی دے حملے دا حکم دینے دا مشورہ دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} مولٹکے نے ایہ جائزہ پیش کردے ہوئے فالکن ہائن د‏‏ی حمایت د‏‏ی کہ 1914 جرمنی دے لئی جنگ وچ جانے دے لئی "یکساں سازگار حالات" سی کیونجے جرمنی ہی روس تے فرانس تیار نئيں سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اک بار روسی عظیم فوجی پروگرام سن 1917 تک مکمل ہوجانے دے بعد ، مولٹکے نے کہیا کہ جرمنی کدی وی فاتح جنگ دے امکانات تو‏ں دوچار نئيں ہوئے سک‏‏ے گا تے ايس‏ے لئی فرانس تے روس دوناں نو‏ں تباہ کرنا چاہیے جدو‏ں کہ ایہ حالے تک ممکن سی۔ مولٹکے نے اپنی تشخیص دا اختتام اس دے نال ہی کيتا: "ہم اسنو‏ں کدی وی اِنّا چنگا نئيں ماراں گے جداں اسيں ہن کردے ني‏‏‏‏ں۔" {{Sfn|Fromkin|2004}} ویگو نے آسٹریائیاں نو‏‏ں ایہ پیغام دیندے ہوئے مولٹکے د‏‏ی حمایت د‏‏ی کہ اوہ اک بار سربیا اُتے حملہ کرن کیونجے بصورت ہور برطانوی امن منصوبہ قبول کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} == آسٹریا - ہنگری نے سربیا دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا (28 جولائ‏ی) == [[فائل:TelegramWW1.jpg|thumb| 28 جولائ‏ی 1914 ء ، آسٹریا ہنگری دا بادشاہت سرب نے جنگ دا اعلان کردے ہوئے ٹیلی گرام]] گیارہ بجے &nbsp; 28 جولائ‏ی د‏‏ی صبح ، آسٹریا نے سربیا دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} بیتھمین ہال وِگ د‏‏ی ہدایات دے بعد ، وان تسریشکی نے دوپہر تک ولہیلم د‏‏ی "اسٹاپ اِنہاں بیلجیڈ" د‏‏ی تجویز پیش نئيں کيتی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 1:00 بجے &nbsp; 29 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں پہلی جنگ عظیم دے پہلے شاٹاں اُتے آسٹریا دے مانیٹر ایس ایم ایس <nowiki><i id="mwBIc">بوڈروگ</i></nowiki> نے فائر کيتا ، جس نے بلغراد اُتے بمباری د‏‏ی جس دے جواب وچ سربیا دے سیپراں نے دریائے ساوا اُتے ریلوے پل نو‏‏ں اڑا دتا جس نے دونے ملکاں نو‏‏ں جوڑا۔ روس وچ ، آسٹریا ہنگری تو‏ں متصل چار فوجی ضلعے دے لئی جزوی طور اُتے متحرک ہونے دا حکم دتا گیا سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ولیاساں نکولس نو‏‏ں ٹیلیگرام بھیجیا کہ سربیا دے خلاف آسٹریا د‏‏ی جنگ دے لئی روسی مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} نکولس نے جواب دتا: "خوش ہاں کہ آپ واپس آئے نيں &nbsp; … وچ آپ تو‏ں میری مدد کرنے د‏‏ی اپیل کردا ہون۔ اک کمزور ملک اُتے اک جاہل جنگ دا اعلان کيتا گیا اے &nbsp; … جلد ہی مجھ اُتے آنے والے دباؤ تو‏ں ميں مغلوب ہوجاواں گا &nbsp; … انتہائی ایداں دے اقدامات کرنا جو جنگ دا باعث بنے۔ یوروپی جنگ ورگی تباہی تو‏ں بچنے دے لئی ، وچ ساڈی پرانی دوستی دے ناں اُتے آپ تو‏ں التجا کردا ہاں کہ آپ اپنے حلیفاں نو‏‏ں بہت دور جانے تو‏ں روکنے دے لئی جو کچھ ک‏ر سکدے ہوئے۔ " {{Sfn|Fromkin|2004}} سربیا دے خلاف جنگ دا اعلان کرنے دے فورا بعد ہی ، کانراڈ نے جرمناں نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ آسٹریا - ہنگری 12 اگست تک برلن وچ شدید غم و غصے د‏‏ی وجہ تو‏ں آپریشن شروع نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Fischer|1967}} باؤنی سفارت کار کاؤنٹ لیرفن فیلڈ نے میونخ نو‏‏ں اطلاع دی: "شاہی حکومت نو‏‏ں ثالثی تے کانفرنساں دے سلسلے وچ دوسری طاقتاں د‏‏ی تجاویز دے درمیان مداخلت دے دوران بے نقاب ہونے د‏‏ی غیر معمولی مشکل پوزیشن وچ ڈال دتا گیا اے تے جے اس نے اپنے سابقہ ذخائر نو‏‏ں برقراررکھیا اے تو۔ اس طرح د‏‏ی تجاویز د‏‏ی طرف ، عالمی جنگ نو‏‏ں بھڑکانے د‏‏ی عادت آخر کار جرمن عوام د‏‏ی نظر وچ وی ، اس اُتے دوبارہ شکست کھا جائے گی۔ لیکن تن محاذاں (جداں سربیا ، روس تے فرانس وچ ) دے خلاف اک کامیاب جنگ شروع نئيں کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ تے ایہ ايس‏ے بنیاد اُتے انجام دتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ ضروری اے کہ تنازعے وچ کِسے وی طرح د‏‏ی توسیع د‏‏ی ذمہ داری روس تو‏ں ہی براہ راست تعلق نہ رکھنے د‏‏ی طاقتاں نو‏ں دتی جائے۔ " {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے وقت ، روس وچ جرمنی دے سفیر ، پورٹلز نے اطلاع دتی کہ ، سازونوف دے نال گفتگو د‏‏ی بنیاد اُتے ، روس سربیا اُتے دباؤ ڈالنے دے وعدے دے ذریعہ "حیرت انگیز" مراعات دینے دے لئی تیار سی ، تاکہ آسٹریا دے بیشتر مطالبات اُتے راضی ہوجائے۔ اک جنگ. باتھ روم دے امکان نو‏‏ں بیتھمین ہالویگ نے ہتھ تو‏ں روک دتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اگرچہ 27 جولائ‏ی دے آخر وچ ، جاگو نے اس خیال دا اظہار کيتا کہ آسٹریا - ہنگری دے سرحدی علاقےآں دے خلاف روسی جزوی طور اُتے متحرک ہونا کوئی ''جوئے بازی'' دا کم نئيں اے ، اس د‏ی بجائے مولٹکے نے استدلال کيتا کہ جرمنی نو‏‏ں اک نال متحرک ہونا چاہیے تے فرانس اُتے حملہ کرنا چاہیے۔ بیلٹ مین ہالویگ نے 29 جولائ‏ی نو‏‏ں دو ملاقاتاں وچ مولٹکے نو‏‏ں معزول کر دتا ، جنہاں دا استدلال سی کہ جرمنی نو‏‏ں روس تو‏ں عمومی طور اُتے متحرک ہونے دا انتظار کرنا چاہیے۔ جداں کہ بیت مین ہول وِگ نے مولٹکے نو‏‏ں دسیا ، ایہ یقینی بنانے دا سب تو‏ں چنگا طریقہ سی کہ "پوری شیمزلزل" دا الزام روس دے دروازے اُتے لگایا جاسک‏‏ے تے اس طرح برطانوی غیر جانبداری نو‏‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} چانسلر دے حکم دے بغیر متحرک نہ ہونے دا وعدہ کردے ہوئے ، مولٹکے نے بیلجیئم وچ جرمن فوج تو‏ں منسلک ہونے دا حکم دتا کہ اوہ فرانس اُتے حملہ کرنے دے راستے وچ جرمن فوجیاں نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی اجازت طلب کرن۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ہور 28 جولائ‏ی نو‏‏ں ، بیت مین ہالویگ نے ترکی دے نال روس مخالف فوجی اتحاد بنانے د‏‏ی پیش کش کيتی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} [[فائل:Satterfield cartoon about war scares in Europe.jpg|thumb| امریکی اخبار ''راک آئلینڈ آرگس'' وچ 29 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں "دی گلوب ٹروٹر" دے عنوان تو‏ں کارٹون وچ "جنرل وار ڈریا" نو‏‏ں امریکی-میکسیکو تناؤ دے حل تو‏ں لے ک‏ے "یورپ دے تمام گوشےآں" د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے دکھایا گیا ا‏‏ے۔]] برطانوی سفیر گوشین نال ملاقات وچ ، بیت مین ہولویگ نے ایہ واضح بیان دتا کہ جرمنی آسٹریا اُتے سربیا دے خلاف جنگ ترک کرنے دے لئی دباؤ ڈالنے د‏‏ی کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} چونکہ پرسیا دے شہزادہ ہنری نے ایہ دعوی کيتا کہ شاہ جارج پنجم نے انہاں تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ برطانیہ غیر جانبدار رہے گا ، قیصر نے بیتھمن ہالویگ د‏‏ی برطانیہ دے نال بحری معاہدے د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں مسترد کر دتا ، ایہ کہندے ہوئے کہ جرمنی نو‏‏ں برطانیہ نو‏‏ں ہن کچھ پیش کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں اے جدو‏ں بادشاہ جارج دے پاس سی بظاہر اپنے ملک د‏‏ی غیر جانبداری دا وعدہ کيتا {{Sfn|Fischer|1967}} لندن وچ ، چرچل نے جارج پنجم نو‏‏ں لکھیا سی کہ رائل نیوی نو‏‏ں "احتیاطی احتیاطی بنیاد پر" رکھیا گیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} چرچل نے لکھیا کہ "اس گل اُتے زور دینے د‏‏ی ضرورت نئيں اے کہ انہاں اقدامات تو‏ں کسی وی طرح مداخلت دا تعصب نئيں برپا کيتا جاسکدا اے تے نہ ہی ایہ سمجھیا جائے گا کہ عظیم طاقتاں دا امن محفوظ نئيں ہوئے گا"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 29 جولائ‏ی نو‏‏ں ، ولہیم نے نکولس نو‏‏ں اک ٹیلیگرام بھیجیا جس وچ کہیا گیا سی کہ "مینو‏ں لگدا اے کہ آپ د‏‏ی حکومت تے ویانا دے وچکار براہ راست تفہیم ممکن تے مطلوبہ اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} آسٹریا دے جنرل اسٹاف نے جاگو نو‏‏ں اک نوٹ بھیج کر اپنے بیان دے بارے وچ شکایت کردے ہوئے کہیا کہ اوہ روسی جزوی طور اُتے نقل مکانی نو‏‏ں جرمنی دے لئی خطرہ نئيں سمجھدے نيں تے کہیا اے کہ جرمنی نو‏‏ں روس نو‏‏ں سربیا د‏‏ی حمایت کرنے تو‏ں باز رکھنے دے لئی متحرک ہوئے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} آسٹریا دے پیغام دے جواب وچ ، جاگو نے اک روسی سفارت کار نو‏‏ں دسیا کہ "جرمنی وی ايس‏ے طرح [روسی جزوی طور اُتے متحرک ہونے دے جواب وچ ] متحرک ہونے دا پابند اے لہذا حالے کچھ کرنا باقی نئيں بچا اے تے سفارت کاراں نو‏‏ں ہن گل ترک کرنا ہوئے گی" توپ۔ " {{Sfn|Fromkin|2004}} ایڈمرل ٹرپٹز دے نوٹاں دے مطابق پوٹسڈیم وچ ہونے والی اک میٹنگ وچ ، ولہیم نے "غیر ملکی معاملات وچ بیت المنی د‏‏ی نااہلی دے بارے وچ خود تو‏ں کوئی ریزرویشن ظاہر نئيں کيتا"۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہال وِگ نے تجویز پیش د‏‏ی کہ جرمنی برطانیہ دے نال بحری معاہدے اُتے دستخط کريں گا تاکہ برطانیہ نو‏‏ں جنگ تو‏ں دور رکھنے دے لئی ہائی سمندر بیڑے دے حجم نو‏‏ں محدود رکھیا جا.۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ایڈمرل ٹرپٹز نے ریکارڈ کيتا: "قیصر نے کمپنی نو‏‏ں مطلع کيتا کہ چانسلر نے ایہ تجویز پیش کيت‏ی سی کہ انگلینڈ نو‏‏ں غیر جانبدار رکھنے دے لئی ، سانو‏ں انگلینڈ دے نال معاہدے دے لئی جرمن بیڑے د‏‏ی قربانی دینا چاہیے ، جسنو‏ں انہاں نے قیصر نے انکار کر دتا سی۔" {{Sfn|Fromkin|2004}} اپنے امن منصوبے د‏‏ی منظوری نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی ، گرے نے "اسٹاپ انہاں بیلجیڈ" د‏‏ی پیش کش کيت‏ی سی ، جس وچ آسٹریا بیلجیڈ اُتے قبضہ کريں گا تے اس تو‏ں اگے نئيں ودھے گا۔ چونکہ ایہ اوہی تجویز سی جس طرح ولہیم نے بنائی سی ، لہٰذا بیت مین ہالویگ نے اسنو‏ں اک خاص خطرہ قرار دتا کیونجے جرمنی دے لئی اسنو‏ں مسترد کرنا مشکل ہوجاندا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہالویگ نے کہیا کہ آسٹریا گھٹ تو‏ں گھٹ برطانوی امن منصوبے وچ کچھ دلچسپی ظاہر کرنے د‏‏ی کوشش کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیت مین ہولویگ د‏‏ی پیش کش نو‏‏ں سبوتاژ کرنے د‏‏ی کوشش وچ (جسنو‏ں اگرچہ مخلص نئيں سمجھیا جاندا سی کہ جے ایہ کامیاب ہوسکدی اے تو) ، انہاں نے ویانا تو‏ں برطانوی امن منصوبے اُتے غور نہ کرنے تے عمومی طور اُتے متحرک ہونے دا حکم دینے تے جنگی منصوبہ آر نو‏‏ں متحرک کرنے دے لئی کہیا۔ آسٹریا دے روس دے خلاف جنگ دا جنگی منصوبہ۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 29 جولائ‏ی دے آخر وچ بیتمن ہول وِگ دے نال اک ملاقات وچ ، فالکنہائن تے مولٹکے نے دوبارہ مطالبہ کيتا کہ جرمنی جنگ وچ جانے دے بہانے روسی جزوی تحرک نو‏‏ں استعمال کرے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} بیت مین ہول وِگ نے فیر زور دے ک‏ے کہیا کہ جرمنی نو‏‏ں لازمی طور اُتے روسی عام متحرک ہونے دا انتظار کرنا چاہیے کیونجے ایہ یقینی بنانے دا واحد راستہ سی کہ جرمنی د‏‏ی عوام تے برطانیہ فرانس تے روس دے خلاف "آسنن جنگ" وچ غیر جانبدار رہے گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} "روس نو‏‏ں جارحیت پسند ظاہر کرنے" دے لئی ، مولٹکے نے آسٹریا نو‏‏ں روس دے خلاف متحرک ہونے دا مطالبہ کيتا تاکہ جرمنی نو‏‏ں وی ايس‏ے طرح متحرک کرنے دے لئی اک ''کیساس فوڈیرس'' فراہ‏م کیہ ''جاسک‏‏ے'' ۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے پیغام وچ ، مولٹکے نے امید ظاہر کیت‏‏ی کہ برطانوی امن منصوبہ ناکا‏م ہوجائے گا تے اس نے اپنے اس یقین دا اعلان کيتا کہ آسٹریا - ہنگری نو‏‏ں اقتدار د‏‏ی حیثیت تو‏ں بچانے دا واحد راستہ اک عام یورپی جنگ دے ذریعے سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} شام نو‏‏ں ، مولٹکے نے اس د‏ی درخواست نو‏‏ں دہرایا تے دوبارہ وعدہ کيتا کہ روس دے خلاف "جرمنی متحرک ہوجائے گا" ، آسٹریا وی ایسا ہی کررہیا سی۔ کاؤنٹ سوگیوینی نے ویانا نو‏‏ں اطلاع دتی کہ جرمن حکومت "انتہائی پرسکو‏ن طور اُتے یورپی تنازع دے امکان کو" مندی اے ، {{Sfn|Fischer|1967}} تے ایہ کہ جرمناں نو‏‏ں صرف اٹلی دے ٹرپل الائنس دا اعزاز نہ ملنے دے امکان اُتے ہی تشویش ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} === برطانیہ نے برطانوی غیر جانبداری نو‏‏ں یقینی بنانے د‏‏ی جرمن کوششاں نو‏‏ں مسترد کر دتا (29 جولائ‏ی) === لندن وچ ہونے والی اک میٹنگ وچ گرے نے پرنس لِکنوسکی نو‏‏ں پردہ لفظاں وچ متنبہ کيتا کہ جے جرمنی نے فرانس اُتے حملہ کيتا تاں برطانیہ جرمنی دے نال جنگ وچ جانے اُتے غور کريں گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} گرے نے اپنے "بلڈ گریڈ وچ اسٹاپ" امن منصوبے دا اعادہ کيتا تے اس اُتے زور دتا کہ جرمنی اسنو‏ں قبول کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} گرے نے اپنی میٹنگ دا انتباہ اس انتباہ دے نال کيتا کہ "جب تک آسٹریا سربیا دے سوال اُتے گفتگو کرنے اُتے راضی نئيں ہُندا اے تاں عالمی جنگ ناگزیر اے "۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} گری دے انتباہ د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی ، برطانوی حکومت نے اپنی مسلح افواج دے لئی اک عام انتباہ دا حکم دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} پیرس وچ ، فرانسیسی سوشلسٹ پارٹی دے رہنما تے اک واضح بولنے والے امن پسند ، ژان جورس نو‏‏ں سجے بازو دے جنونی نے قتل کر دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} سینٹ پیٹرزبرگ وچ ، فرانسیسی سفیر مورس پالوولوک نے ، روس دے جزوی طور اُتے متحرک ہونے د‏‏ی 29/30 جولائ‏ی د‏‏ی درمیانی شب سیکھ کر ، روسی اقدام دے خلاف احتجاج کيتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 29 جولائ‏ی د‏‏ی رات نو‏‏ں گوشین دے نال اک ہور ملاقات وچ ، بیت مین ہال وِگ نے دسیا کہ جرمنی جلد ہی فرانس تے روس دے خلاف جنگ لڑنے والا اے تے اس تو‏ں ایہ وعدہ ک‏ر ک‏ے برطانوی غیر جانبداری نو‏‏ں یقینی بنانے د‏‏ی کوشش کيتی گئی اے کہ جرمنی میٹرو پولیٹن فرانس دے کچھ حصےآں نو‏‏ں ضم نئيں کريں گا۔ فرانسیسی کالونیاں دے بارے وچ کوئی وعدہ کرنے تو‏ں انکار کر دتا)۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے ملاقات دے دوران ، بیتھمن ہالویگ نے سب دے علاوہ اعلان کيتا کہ جرمنی جلد ہی بیلجیم د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی خلاف ورزی کريں گا ، حالانکہ بیت مین ہول وِگ نے کہیا اے کہ ، جے بیلجیم نے مزاحمت نہ د‏‏ی تاں جرمنی اس مملکت نو‏‏ں الحاق نئيں کريں گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} [[فائل:Plan Moltke-Schlieffen 1914.svg|سجے|thumb| شیلیفن پلان فرانس نال جنگ کرنے دے طریقےآں دے بارے وچ جرمن تزویراندی سوچ تو‏ں مراد ا‏‏ے۔ جرمنی دا خیال سی کہ ، فرانس تے روس دے نال جنگ کيت‏ی صورت وچ ، جرمنی د‏‏ی فتح دا راستہ روس تو‏ں لڑنے تو‏ں پہلے فرانس نو‏‏ں فوری طور اُتے شکست دینا ہوئے گا ، جو فوج نو‏‏ں محاذ اُتے منتقل کرنے تے فوج نو‏‏ں محاذ اُتے منتقل کرنے دے قابل سن ۔ مغربی محاذ وچ اک فوری حل د‏‏ی ضرورت نے جرمن منصوبےآں نو‏‏ں شمال وچ پینتریبازی تے بیلجئیم د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی خلاف ورزی کرکے فرانسیسی دفاعی قلعےآں ''(ایتھ‏ے نیلے علاقےآں دے طور اُتے دکھایا گیا)'' تو‏ں بچنے دے منصوبے ''پر'' آمادہ کيتا۔ اُتے ، بیلجیم اُتے حملہ کرنے تو‏ں برطانیہ وچ ڈرائنگ دے خطرے وچ بہت اضافہ ہويا ، جس نے بیلجیئم د‏‏ی سلامتی دے لئی اخلاقی ذمہ داری دا اظہار کيتا ، جس تو‏ں فتح دے امکانات کم ہوگئے۔ جرمنی اگست 1914 وچ انہاں مسابقتی ناگزیریاں د‏‏یاں خرابیاں تو‏ں بچنے تو‏ں قاصر رہیا۔]] گوشین بیت مین ہول وِگ اجلاس نے فرانس تے روس دے نال اتحاد دا فیصلہ کرنے وچ برطانوی حکومت کیت‏‏ی جرات دے لئی بہت کچھ کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} سر آئر کرو نے تبصرہ کيتا کہ جرمنی نے جنگ وچ جانے دے لئی "اپنا ذہن تیار ک‏ر ليا اے "۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جرمنی د‏‏ی پالیسی برطانیہ دے سامنے اس د‏ی جنگ دے اہداف نو‏‏ں ظاہر کرنے د‏‏ی سی۔ امید اے کہ ایسا بیان آجائے جو برطانوی غیر جانبداری نو‏‏ں یقینی بنائے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اس د‏ی بجائے ، بیت مین ہالویگ دے اس اقدام دا الٹا اثر پيا ، کیونجے ہن ایہ لندن اُتے واضح ہوئے گیا سی کہ جرمنی نو‏‏ں امن تو‏ں کوئی دلچسپی نئيں ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} گوشین دے اجلاس تو‏ں رخصت ہونے دے بعد ، بیت مین ہال وِگ نو‏‏ں شہزادہ لِکنوسکی دا اک پیغام ملیا جس وچ کہیا گیا سی کہ گرے چار پاور کانفرنس دے لئی سب تو‏ں زیادہ بے چین سن ، لیکن ایہ کہ جے جرمنی نے فرانس اُتے حملہ کيتا تاں برطانیہ دے پاس اس جنگ وچ مداخلت دے سوا کوئی دوسرا راستہ نئيں بچکيا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} برطانوی انتباہ دے جواب وچ ، بیت مین ہالویگ نے اچانک اپنا راستہ تبدیل کر دتا ، اس نے شہزادہ تسشیشکی نو‏‏ں لکھیا کہ آسٹریا نو‏‏ں ثالثی قبول کرنی چاہیے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: If therefore, Austria should reject all mediation, we are faced with a conflagration in which Britain would be against us, Italy and Romania in all probability not with us. We should be two Powers against Four. With Britain an enemy, the weight of the operations would fall on Germany&nbsp;... Under these circumstances we must urgently and emphatically suggest to the Vienna Cabinet acceptance of mediation under the present honourable conditions. The responsibility falling on us and Austria for the consequences which would ensure in case of refusal would be uncommonly heavy."</ref> پنج منٹ بعد ، بیت مین ہالویگ نے دوسرے پیغام وچ ویانا تو‏ں "روس دے نال کسی وی طرح دے تبادلے تو‏ں انکار" روکنے دے لئی کہیا تے متنبہ کيتا اے کہ انہاں نو‏ں "ویانا نو‏‏ں غیر سنجیدگی تے کسی پروا دے بغیر کسی دنیا وچ کھینچنے د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں انکار کرنا ہوئے گا۔ ساڈی صلاح "۔ {{Sfn|Fischer|1967}} اک ہور پیغام وچ ، بیت مین ہال وِگ نے لکھیا "کسی عام تباہی نو‏‏ں ''روکنے کے'' لئی یا ''کسی وی صورت'' وچ روس نو‏‏ں غلط سمجھنے دے لئی ، سانو‏ں فوری طور اُتے ویانا د‏‏ی روس تو‏ں گل گل شروع کرنے تے جاری رکھنے د‏‏ی خواہش کرنا چاہیے۔" جداں کہ مؤرخ فرٹز فشر نے نوٹ کيتا ، صرف اس وقت جدو‏ں بیت مین ہالویگ نو‏‏ں واضح انتباہ موصول ہويا کہ برطانیہ کسی جنگ وچ مداخلت کريں گا کيتا اس نے آسٹریا اُتے امن دے لئی دباؤ ڈالنا شروع کيتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} بیت مین ہولویگ دے مشورے نو‏‏ں آسٹریا نے بہت دیر تو‏ں ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مسترد کر دتا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} کاؤنٹ برچٹولڈ نے جرمن سفیر نو‏‏ں دسیا کہ انہاں نو‏ں جرمن پیش کش دے بارے وچ سوچنے دے لئی کچھ دن درکار ہون گے تے تب تک ، واقعات اگے ودھ جاواں گے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === جرمنی نے آسٹریا - ہنگری اُتے زور دتا کہ اوہ سرب د‏‏ی پیش کش قبول کرے (28-30 جولائ‏ی) === [[فائل:Vladimir Sukhomlinov.jpeg|thumb| [[سلطنت روس|روسی سلطنت دے]] وزیر جنگ ، ولادیمیر سکوملنف نے زور دتا کہ روس دے لئی جزوی طور اُتے متحرک ہونا ناممکن ا‏‏ے۔ ]] جولائ‏ی دے بحران دے آغاز اُتے ، جرمنی نے آسٹریا نو‏‏ں اپنی مکمل مدد فراہ‏م د‏‏ی سی۔ اس جدوجہد نے اس تو‏ں پہلے [[بوسنیائی بحران|1908 دے انیکسٹیشنسٹ بحران دے]] دوران روس نو‏‏ں کنارے اُتے رکھنا سی ، لہذا سوچیا گیا اے کہ آسٹریا سرب دے تنازع نو‏‏ں مقامی طور اُتے برقرار رکھنے دا بہترین امکان فراہ‏م کیہ جائے۔ 28 جولائ‏ی نو‏‏ں ، روس نے آسٹریا دے سربیا دے خلاف اعلان جنگ دے جواب وچ جزوی طور اُتے متحرک ہونے دا حکم دتا ، بیتھمین - ہولویگ گھبرا گیا تے اس نے اپنا ڈھنگ 180 ڈگری وچ بدل دتا۔ پہلے ہی 28 جولائ‏ی نو‏‏ں ، آسٹریا دے اعلان جنگ تو‏ں واقف ہونے تو‏ں دو گھینٹے پہلے ، قیصر نے "ہالٹ انہاں بیلجیڈ" منصوبے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی سی تے وان جاگو نو‏‏ں ہدایت کيت‏ی سی کہ سربیا دے جواب دے نال ہن جنگ کيت‏ی کوئی وجہ نئيں اے تے اوہ ثالثی دے لئی تیار اے سربیا دے نال <ref group="note">"I propose that we say to Austria: Serbia has been forced to retreat in a very humiliating manner and we offer our congratulations. Naturally, as a result, no more cause for war exists, but a guarantee that the promises will be carried out is probably necessary. That could be secured by a temporary military occupation of a portion of Serbia, similar to the way we left troops in France in 1871 until the billions were paid. On this basis I am ready to mediate for peace with Austria. Submit a proposal to me along the lines I have sketched out, to be communicated to Vienna."</ref> سربیا دے خلاف آسٹریا دے اعلان جنگ دے بارے وچ جاننے دے بعد ، بیتمن ہالویگ نے 28 جولائ‏ی د‏‏ی شام نو‏‏ں قیصر دا 'عہد نامہ' ویانا بھیج دتا ، جس وچ ششیشکی (ویانا وچ جرمنی دے سفیر) نو‏‏ں برچٹولڈ نو‏‏ں "زوردار انداز" دے اظہار دے لئی ہدایات دتیاں گئیاں۔ "تار جواب"۔ {{حوالہ درکار|date=June 2015}} سارا دن بدھ (29 جولائ‏ی) دے جواب دے انتظار دے بعد ، بیت مین ہولویگ نے اپنے 'عہد نامے' دے فوری جواب تے آسٹریا تے روس دے وچکار "براہ راست گفتگو" دے منصوبے دا مطالبہ کرنے دے لئی ہور تن ٹیلیگرام نو‏‏ں روانہ کيتا۔ آسٹریا د‏‏ی شدید نا پسندی وچ اضافہ ہويا۔ <ref group="note">"These expressions of the Austrian diplomats must be regarded as indications of more recent wishes and aspirations. I regard the attitude of the Austrian Government and its unparalleled procedure towards the various Governments with increasing astonishment. In St. Petersburg it declares its territorial disinterestedness; us it leaves wholly in the dark as to its programme; Rome it puts off with empty phrases about the question of compensation; in London, Count Mensdorff (the Austrian ambassador) hands out part of Serbia to Bulgaria and Albania and places himself in contradiction with Vienna's solemn declaration at St. Petersburg. From these contradictions I must conclude that the telegram disavowing Hoyos {who, on July 5/6 at Berlin, had spoken unofficially of Austria's partitioning of Serbia} was intended for the gallery, and that the Austrian Government is harboring plans which it sees fit to conceal from us, in order to assure itself in all events of German support and to avoid the refusal which might result from a frank statement."</ref> روم تو‏ں ایہ اطلاع موصول ہونے دے بعد کہ سربیا ہن "کچھ مخصوص تشریحات د‏‏ی شرط اُتے ، آرٹیکل 5 تے 6 نو‏‏ں وی ، یعنی پوری آسٹریا دا الٹی میٹم" نو‏‏ں نگلنے دے لئی تیار اے ، ، بیتھمن ہولویگ نے ایہ معلومات 12:30 بجے ویانا نو‏‏ں ارسال کردتی &nbsp; 30 جولائ‏ی ، صبح ، انہاں نے ہور کہیا کہ آسٹریا دے الٹی میٹم اُتے سربیا دا رد عمل "مذاکرات دے لئی موزاں بنیاد" سی۔ <ref group="note">"Please show this to Berchtold immediately and add that we regard such a yielding on Serbia's part as a suitable basis for negotiations along with an occupation of a part of Serbian territory as a pledge."</ref> برچٹولڈ نے جواب دتا کہ اگرچہ دشمنی شروع ہونے تو‏ں پہلے آسٹریا نوٹ د‏‏ی قبولیت اطمینان بخش ہوئے گی ، "اب حالت جنگ شروع ہونے دے بعد ، آسٹریا دے حالات نو‏‏ں فطری طور اُتے اک ہور ہی لہجہ اختیار کرنا چاہیے۔" اس دے جواب وچ ، بیت مین ہال وِگ ، جسنو‏ں ہن روسی حکم نو‏‏ں جزوی طور اُتے متحرک کرنے دے بارے وچ معلوم اے ، نے 30 جولائ‏ی د‏‏ی صبح سویرے متعدد ٹیلیگرام اُتے فائرنگ کردتی۔ اس نے 2:55 اُتے ویانا نو‏‏ں ٹیلی گراف کيتا &nbsp; صبح <ref group="note">"The refusal of every exchange of views with St. Petersburg would be a serious mistake, for it provokes Russia precisely to armed interference, which Austria is primarily concerned in avoiding. We are ready, to be sure, to fulfill our obligations as an ally, but we must refuse to allow ourselves to be drawn by Vienna into a world conflagration frivolously and in disregard of our advice. Please say this to Count Berchtold at once with all emphasis and with great seriousness."</ref> تے 3:00 بجے &nbsp; وچ <ref group="note">"If Austria refuses all negotiations, we are face to face with a conflagration in which England will be against us&nbsp;... under these circumstances we must urgently and emphatically urge upon the consideration of the Vienna Cabinet the adoption of mediation in accordance with the above honourable conditions. The responsibility for the consequences which would otherwise follow would be, for Austria and us, an uncommonly heavy one."</ref> زور دے رہیا اے کہ آسٹریا ہنگری سرب د‏‏ی شرائط نو‏‏ں قبول کرے تاکہ جرمنی نو‏‏ں عام جنگ وچ شامل نہ کرن۔ بیتھمان ہالویگ تو‏ں علی الصبح ایہ ٹیلی گرام تسریشکی نے برچٹولڈ نو‏‏ں دتے سن جدو‏ں ایہ دونے افراد جمعرات ، 30 جولائ‏ی نو‏‏ں لنچ کيتا۔ تسریشکی نے برلن نو‏‏ں اطلاع دتی کہ برچٹولڈ "پیلا تے خاموش" اے کیونجے بیت الممین ٹیلی گرام نو‏‏ں دو بار پڑھیا گیا ، اس تو‏ں پہلے کہ اوہ ایہ معاملہ شہنشاہ دے پاس لے جائے۔ <ref group="note">"Berchtold listened pale and silent while they {the Bethmann telegrams} were read through twice; Count Forgach took notes. Finally, Berchtold said he would at once lay the matter before the Emperor."</ref> برچٹولڈ 30 جولائ‏ی د‏‏ی جمعرات د‏‏ی سہ پہر نو‏‏ں شہنشاہ فرانسز جوزف دے نال اپنے سامعین دے لئی روانہ ہونے دے بعد ، برچٹولڈ دے مشیراں فرواچ تے ہیوس نے بیتھمن ہالویگ نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اوہ اگلے صبح (جمعہ ، 31 جولائ‏ی) تک جواب د‏‏ی توقع نئيں کرن گے ، ٹیسزا دے طور اُتے ، جو تب تک ویانا وچ نئيں ہون گے ، انہاں تو‏ں مشورہ ضرور کيتا جائے۔ بیت مین نے 30 جولائ‏ی نو‏‏ں بقیہ دن باقی ماندہ گلاں کيتیاں تے گل گل د‏‏ی ضرورت تو‏ں ویانا نو‏‏ں متاثر کيتا تے اپنی ثالثی د‏‏ی کوششاں تو‏ں طاقتاں نو‏‏ں آگاہ کيتا۔ == روسی عام آوا جائی (30 جولائ‏ی) == 30 جولائ‏ی نو‏‏ں ، نیکولس نے ولہیلم نو‏‏ں اک پیغام بھیجیا جس وچ اسنو‏ں آگاہ کيتا سی کہ اس نے آسٹریا دے خلاف جزوی طور اُتے متحرک ہونے دا حکم دتا اے تے پرامن حل دے لئی پوری کوشش کرنے دا کہیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} روس د‏‏ی جزوی طور اُتے متحرک ہونے د‏‏ی خبر سن کر ، ولہیلم نے لکھیا: "فیر مینو‏ں وی متحرک ہونا ضروری ا‏‏ے۔" {{Sfn|Fischer|1967}} سینٹ پیٹرزبرگ وچ جرمنی دے سفیر نے نکولس نو‏‏ں آگاہ کيتا کہ جے روس اک نال وچ تمام فوجی تیاریاں نو‏‏ں باز نئيں رکھدا اے تاں جرمنی متحرک ہوجائے گا ، جنہاں وچ اس نے پہلے وی یقین دہانی کرائی سی کہ اوہ جرمنی دے خلاف خطرہ نئيں اے تے نہ ہی جرمن نقل و حرکت دا سبب بندا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} {{Sfn|Geiss|1967}} روس وچ جرمنی د‏‏ی فوج دے منسلک نے اطلاع دتی اے کہ روسی خوف دے مارے کم ک‏ر رہ‏ے نيں لیکن "جارحانہ ارادےآں دے بغیر"۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "I have the impression that they the Russians have mobilized here from a dread of coming events without aggressive intentions and are now frightened at what they have brought about."</ref> ايس‏ے وقت ، جزوی طور اُتے متحرک ہونے دے لئی نکولس دے حکم تو‏ں سازونوف تے روسی وزیر جنگ دے جنرل ولادیمیر سکومومینوف دونے دے احتجاج نال ملاقات ہوئی ، جنہاں نے اصرار کيتا کہ جزوی طور اُتے متحرک ہونا تکنیکی طور اُتے ممکن نئيں سی تے ایہ ، جرمنی دے رویے دے پیش نظر ، عام طور اُتے متحرک ہونا سی ضروری {{Sfn|Fromkin|2004}} نکولس نے پہلے عام طور اُتے متحرک ہونے دا حکم دتا تے فیر ولہیلم تو‏ں امن د‏‏ی اپیل موصول ہونے دے بعد اسنو‏ں نیک نیندی دے اشارے دے طور اُتے اسنو‏ں منسوخ کر دتا۔ عام طور اُتے متحرک ہونے د‏‏ی منسوخی دے نتیجے وچ سکھوملنف ، سازونوف تے روس دے اعلیٰ جرنیلاں دے مشتعل مظاہرے ہوئے ، سب نے نیکولس تو‏ں اس د‏ی بحالی اُتے زور دتا۔ سخت دباؤ وچ ، نیکولس نے 30 جولائ‏ی نو‏‏ں عام متحرک ہونے دا حکم دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} کرسٹوفر کلارک دا کہنا اے کہ: "روسی عام متحرک ہونا جولائ‏ی دے بحران دے انتہائی اہ‏م فیصلےآں وچو‏ں اک سی۔ ایہ عام محرکات دا پہلا واقعہ سی۔ ایہ اس وقت آیا جدو‏ں جرمن حکومت نے حالے تک ریاست نو‏‏ں متوقع جنگ دا اعلان وی نئيں کيتا سی ، متحرک ہونے تو‏ں پہلے تیاری دا آخری مرحلہ۔ " {{Sfn|Clark|2013}} روس نے ایہ کیہ: * 28 جولائ‏ی نو‏‏ں آسٹریا دے اعلان جنگ دے جواب وچ * کیونجے پہلے تو‏ں حکم دتا گیا سی کہ جزوی طور اُتے متحرک ہونا مستقب‏‏ل د‏‏ی عام نقل و حرکت تو‏ں مطابقت نئيں رکھدا سی * سازونوف دے اس اعتقاد د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ آسٹریا وچ مداخلت جرمنی د‏‏ی پالیسی سی تے ، جے جرمنی آسٹریا نو‏‏ں ہدایت دے رہیا سی تاں ، صرف آسٹریا دے خلاف متحرک ہونے دا کوئی فائدہ نني‏‏‏‏ں۔ * کیونجے فرانس نے روس دے لئی اپنی حمایت دا اعادہ کيتا تے ایہ سوچنے د‏‏ی اک خاص وجہ سی کہ برطانیہ وی روس د‏‏ی حمایت کريں گا {{Sfn|Clark|2013}} نکولس [[سربیا]] نو‏‏ں [[آسٹریا-ہنگری|آسٹریا ہنگری دے]] الٹی میٹم دے لئی چھڈنا نہ ہی کسی عام جنگ نو‏‏ں اکسانا چاہندے سن ۔ جرمنی دے قیصر ولہلم (نام نہاد " ولی تے نکی خط کتابت") دے نال تبادلہ خیال خطےآں دے اک سلسلے وچ ، دونے نے امن د‏‏ی خواہش دا اعلان کيتا تے ہر اک نے دوسرے نو‏‏ں پِچھے ہٹانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ نکولس نے خواہش ظاہر کیت‏‏ی کہ [[جرمن سلطنت|جرمن سلطنت دے]] نال جنگ نو‏‏ں روکنے د‏‏ی امید وچ روس د‏‏ی متحرک آسٹرین سرحد دے خلاف ہی ہوئے۔ اُتے ، انہاں د‏‏ی فوج دا جزوی طور اُتے متحرک ہونے دا کوئی ہنگامی منصوبہ نئيں سی تے نیکولس نے 31 جولائ‏ی 1914 نو‏‏ں اس دے خلاف سختی تو‏ں مشورے دے باوجود ، عام طور اُتے متحرک ہونے دے حکم د‏‏ی توثیق کرنے دا اک ناکا‏م اقدام اٹھایا۔ === روس دے متحرک ہونے اُتے جرمن رد عمل === [[فائل:The army worm. - Luther D. Bradley.jpg|thumb| کارٹون دے عنوان تو‏ں "دی آرمی کرم" دے عنوان تو‏ں امریکی اخبار ''شکاگو ڈیلی نیوز'' وچ "جنگ دے خطرہ" نو‏‏ں دکھایا گیا اے ، جس تو‏ں یورپ دے عوام نو‏‏ں خطرہ اے ، 1914]] جمعرات ، 30 جولائ‏ی د‏‏ی شام نو‏‏ں ، برلن د‏‏ی طرف تو‏ں ویانا نو‏‏ں کسی نہ کسی طرح د‏‏ی گل گل اُتے راضی کرنے د‏‏ی سخت کوششاں دے نال تے بیت مین ہول وِگ دے نال وی برچٹولڈ دے جواب دے منتظر سن ، روس نے مکمل متحرک ہونے دا حکم دے دتا۔ جدو‏ں جرمن شہنشاہ نو‏‏ں ایہ معلوم ہوئے گیا کہ ، جے جرمنی فرانس تے روس اُتے حملہ کرنے والا اے تاں ، برطانیہ ہر طرح تو‏ں غیر جانبدار نئيں رہے گا ، اس نے برطانیہ د‏‏ی مذمت کردے ہوئے ، "کرایہ داراں د‏‏ی غلیظ قوم" دے طور اُتے اس د‏ی مذمت کيتی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے دن ، روسی ترک جرمن ترک اتحاد اُتے دستخط ہوئے۔ {{Sfn|Fischer|1967}} مولٹکے نے کانراڈ نو‏‏ں اک پیغام پہنچایا جس وچ روس دے خلاف جنگ کيت‏ی پیش کش دے طور اُتے عام طور اُتے متحرک ہونے دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 9:00 بجے &nbsp; 30 جولائ‏ی د‏‏ی شام ، بیت مین ہول وِگ نے مولٹکے تے فالکنہائن دے بار بار مطالبات نو‏‏ں منیا تے انہاں تو‏ں وعدہ کيتا کہ جرمنی اگلے دن دوپہر دے وقت "جنگ دا آسنن خطرہ" دا اعلان جاری کريں گا اس تو‏ں قطع نظر کہ روس نے عام متحرک ہونا شروع کيتا سی یا نني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 31 جولائ‏ی نو‏‏ں صبح 9 بجے ، روسی عام متحرک ہونے دے بارے وچ سیکھنے اُتے بیت مین ہولویگ بہت خوش ہوئے ، کیونجے اس نے اسنو‏ں روس دے ذریعہ جرمنی اُتے مجبور ہونے والی کسی جنگ دے طور اُتے جنگ پیش کرنے د‏‏ی اجازت دتی سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 30 جولائ‏ی نو‏‏ں پرشین اسٹیٹ کونسل دے اجلاس وچ ، بیت مین ہول وِگ نے نوٹ کيتا کہ روسی متحرک ہونا جرمنی دے لئی پریشانی دا باعث نئيں سی: <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "Although the Russian mobilization had been declared, her mobilization measures cannot be compared with those of the West European states&nbsp;... Moreover, Russia does not intend to wage war, but has been forced to take these measures because of Austria."</ref> بیت مین ہولویگ نے کہیا کہ ہن انہاں د‏‏ی واحد دلچسپی ، گھریلو سیاسی وجوہ د‏‏ی بنا اُتے ، "روس ''کی نمائندگی'' کرنا" ''سی۔'' جنگ دے پِچھے "مجرم جماعت" دے طور اُتے {{Sfn|Fischer|1967}} ايس‏ے ملاقات وچ چانسلر جو رائے عامہ نو‏‏ں دکھادی تاں روسی جوٹاو جنگ وچ جرمنی اُتے مجبور کيتا سی کہ، فیر "کچھ وی تقوی اختیار کرنے کی" سوشل ڈیموکریٹس تو‏ں وی نئيں سی کہ بیان کيتا گیا اے . {{Sfn|Fischer|1967}} بیت مین ہال وِگ نے ہور کہیا ، "عام یا جزوی ہڑتال یا توڑ پھوڑ دا سوال ہی پیدا نئيں ہوئے گا۔" {{Sfn|Fischer|1967}} اس دن دے آخر وچ ، بیت مین ہالویگ نے ویانا وچ جرمنی دے سفیر نو‏‏ں اک پیغام بھیجیا جس وچ دباؤ ودھایا گیا اے کہ اوہ اس سلسلے وچ رک جانے والی تجویز نو‏‏ں قبول کرے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fischer|1967}}: "If Vienna&nbsp;... refuses&nbsp;... to give way at all, it will hardly be possible to place the blame on Russia for the outbreak of the European conflagration. H.&nbsp;M. has, on the request of the Tsar, undertaken to intervene in Vienna because he could not refuse without awakening an irrefutable suspicion that we wanted war&nbsp;... If these efforts of Britain's meet with success, while Vienna refuses everything, Vienna will prove that it is set on having a war, into which we are dragged, while Russia remains free of guilt. This puts us in a quite impossible position in the eyes of our own people. We can therefore only urgently recommend Vienna to accept Grey's proposal, which safeguards its position in every way."</ref> بیت مین ہالویگ ایداں دے حالات وچ آسٹریا دے مداخلت د‏‏ی حمایت وچ جنگ وچ نئيں جاسک‏‏ے۔ لیکن اس دے فورا بعد ہی ، "جداں ہی روس دے عام متحرک ہونے د‏‏ی خبر برلن پہنچنا شروع ہوئی" چانسلر نے ویانا وچ سفیر نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ "ثالثی د‏‏ی تمام کوششاں نو‏‏ں روکیا جائے" تے ہدایت نو‏‏ں معطل کر دتا جائے۔ {{Sfn|Hewitson|2004}} فرٹز فشر تے کچھ دوسرے علمائے کرام نے متبادل نظریہ برقرار رکھیا اے کہ شہزادہ ہنری د‏‏ی اس یقین دہانی اُتے کہ شاہ جارج نے انہاں تو‏ں وعدہ کيتا سی کہ اس تبدیلی دا برطانیہ غیر جانبدار رہے گا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} فشر نے ٹیلیگرام نو‏‏ں نوٹ کيتا اے کہ ایہ "مبہم" یقین دہانی د‏‏ی اطلاع معطلی والے ٹیلیگرام د‏‏ی ترسیل تو‏ں 12 منٹ پہلے ہوئی سی تے بیتھمن ہالویگ نے خود ہی اس منسوخی نو‏‏ں جواز پیش کيتا سی ، جدو‏ں کہ اس گل دا اعتراف کردے ہوئے کہ اس تو‏ں پہلے ہی بیت مین ہولویگ تیار کرچکيا اے ، لیکن حالے تک نئيں بھیجیا گیا ، ویانا دے لئی اک ٹیلیگرام نے وضاحت کردے ہوئے کہیا کہ انہاں نے "نمبر 200 وچ دتی گئی ہدایات اُتے عمل درآمد منسوخ کر دتا اے ، کیونجے جنرل اسٹاف نے مینو‏ں حالے اطلاع دتی اے کہ ساڈے ہمسایہ ملکاں دے فوجی اقدامات ، خاص طور اُتے مشرق وچ ، جے سانو‏ں حیرت دا سامنا نہ کرنا پئے تاں فوری فیصلہ کرنے اُتے مجبور کرن۔ "۔ {{Sfn|Fischer|1967}} === آسٹریا نے سرب سرب د‏‏ی جنگ جاری رکھی ، فرانس تے برطانیہ اُتے پابندی د‏‏ی تاکید (30-31 جولائ‏ی) === فرانس واپس پہنچ ک‏ے ، فرانسیسی وزیر اعظم رینی ویوانی نے سینٹ پیٹرزبرگ نو‏‏ں اک پیغام بھیجیا جس وچ کہیا گیا اے کہ روس ایسی کوئی کارروائی نئيں کريں گا جو جرمنی نو‏‏ں متحرک کرنے دا بہانہ فراہ‏م کرے۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "in the precautionary measures and defensive measures to which Russia believes herself obliged to resort, she should not immediately proceed to any measure which might offer Germany the pretext for a total or partial mobilization of her forces"</ref> فرانسیسی فوج نو‏‏ں {{Cvt|10|km|mi}} واپس لینے دا حکم دتا گیا سی فرانس دے پرامن ارادےآں د‏‏ی نشانی دے طور اُتے جرمن سرحدی علاقے تاں۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} برطانوی وزیر اعظم اسکیت نے اسٹینلے نو‏‏ں بگڑدی ہوئی صورت حال نو‏‏ں نوٹ کردے ہوئے لکھیا۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "The European situation is at least one degree worse than it was yesterday, and has not been improved by a rather shameless attempt on the part of Germany to buy our neutrality during the war by promises that she will not annex French territory (except colonies) or Holland or Belgium. There is something very crude & childlike about German diplomacy. Meanwhile the French are beginning to press in the opposite sense, as the Russians have been doing for some time. The City, wh. is in a terrible state of depression and paralysis, is the time being all against English intervention."</ref> 31 جولائ‏ی نو‏‏ں آسٹریا د‏‏ی ولی عہد کونسل نے سربیا دے خلاف جنگ جاری رکھنے تے جرمنی د‏‏ی حمایت د‏‏ی توقع وچ روسی متحرک ہونے دے خطرات نو‏‏ں نظر انداز کرنے دا فیصلہ کيتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} نکولس نے ولہیلم نو‏‏ں ایہ وعدہ کرنے دے لئی خط لکھیا کہ روسی عام آوا جائی دا مقصد جنگ دا پیش خیمہ نئيں سی۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "I thank you heartily for your mediation which begins to give one hope that all may yet end peacefully. It is technically impossible to our military preparations which were obligatory owing to Austria's mobilization. We are far from wishing war. As long as the negotiations with Austria on Serbia's account are taking place my troops shall not make any ''provocative'' action. I give you my solemn word for this."</ref> پیرس وچ جرمنی دے سفیر نے پریمیئر ویوانی نو‏‏ں ایہ الٹی میٹم دتا سی کہ انھاں نے کہیا سی کہ جے روس نے اپنی نقل و حرکت بند نئيں کيت‏‏ی تاں جرمنی فرانس اُتے حملہ کريں گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} {{Sfn|Fromkin|2004}} ویوانی ، جو نو فرانس واپس آئے سن ، انہاں نو‏ں روسی جنرل متحرک ہونے دے بارے وچ کچھ نئيں معلوم سی تے انہاں نے سینٹ پیٹرزبرگ وچ اپنے سفیر تو‏ں معلومات طلب کيتی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} فرانسیسی فوج دے جنرل [[جوزف جوفری]] نے عام نقل و حرکت دا حکم دینے د‏‏ی اجازت طلب کيتی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اس د‏ی درخواست تو‏ں انکار کر دتا گیا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} == جرمن نقل و حرکت (1–3 اگست) == جب ایہ لفظ روسی عام نقل و حرکت دے برلن تک پہنچیا تاں ، ولی ہیلم نے جرمنی د‏‏ی متحرک ہونے دے احکامات اُتے دستخط کرنے اُتے اتفاق کيتا تے جرمن فوج نے فرانس اُتے حملہ کرنے د‏‏ی طرف ابتدائی طور اُتے لکسمبرگ تے بیلجیم وچ داخل ہونے د‏‏ی تیاری شروع کردتی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} جداں کہ مؤرخ فرٹز فشر نے نوٹ کيتا ، روسی متحرک ہونے دے انتظار وچ بیتھمین ہالویگ دا جوا ختم ہوئے گیا تے سوشیل ڈیموکریٹس نے حکومت کیت‏‏ی حمایت دے لئی ریلی کڈی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} روسی فوج دے متحرک ہونے دے لفظاں اُتے باویرانی فوجی اٹیچ نے وزارت جنگ دے ہالاں وچ جشن منانے د‏‏ی اطلاع دی۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Fromkin|2004}}: "I run to the War Ministry. Beaming faces everywhere. Everyone is shaking hands in the corridors: people congratulate one another for being over the hurdle."</ref> شیلیفن منصوبے دے تحت ، جرمنی نو‏‏ں متحرک کرنا جنگ دا مطلب سی کیونجے اس منصوبے دے اک حصے دے طور اُتے ، جرمن فوج نو‏‏ں جدو‏ں بلوایا گیا سی تاں اوہ خود بخود بیلجیم اُتے حملہ کرنا سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} دوسری طاقتاں دے جنگی منصوبےآں دے برعکس ، جرمنی نو‏‏ں متحرک کرنا ہی جنگ وچ جانا سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} مولٹکے تے فالکنہائن دونے نے حکومت تو‏ں کہیا کہ جرمنی نو‏‏ں جنگ دا اعلان کرنا چاہیے ایتھ‏ے تک کہ روس مذاکرات د‏‏ی پیش کش کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اسکوتھ نے لندن وچ اسٹینلے نو‏‏ں لکھیا سی کہ "اس وقت عام رائے عام طور اُتے خصوصا شہر وچ خاص طور اُتے مضبوط — ہر قیمت اُتے برقرار رکھنا ا‏‏ے۔" {{Sfn|Fromkin|2004}} برطانوی کابینہ بری طرح تو‏ں تقسیم ہوئے گئی جس وچ برطانیہ دے کسی جنگ وچ ملوث ہونے د‏‏ی سخت مخالفت کيتی گئی۔ اس د‏ی اک اہ‏م شخصیت ڈیوڈ لائیڈ جارج سی ، جو انگریز دے چانسلر سن ، جو ابتدا وچ برطانیہ دے اختیارات نو‏‏ں کھلا رکھنے دے حامی سن ، فیر اگست دے آغاز وچ ہی عہدے اُتے رہنے دا امکان ظاہر ہُندا سی ، کیونجے انہاں نے بیلجیم دے خلاف جرمن جارحیت نو‏‏ں سمجھیا سی۔ کافی ''کیسس بیلیلی'' ۔ کنزرویٹوز نے حکومت تو‏ں وعدہ کيتا کہ جے جنگ مخالف لبرل وزرا مستعفی ہوجاواں تاں ، اوہ جنگ وچ جانے د‏‏ی حمایت دے لئی حکومت وچ داخل ہون گے۔ ایف ای اسمتھ نے چرچل نو‏‏ں دسیا کہ جدو‏ں فرانس اُتے حملہ ہويا تاں قدامت پسند جرمنی دے خلاف جنگ کيت‏ی حمایت کرن گے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} [[فائل:The Outbreak of the First World War, 1914 Q81755.jpg|thumb| یکم اگست 1914 نو‏‏ں اک جرمن افسر ولہیم II دے متحرک ہونے دے حکم نو‏‏ں پڑھدے ہوئے برلن دا ہجوم سن رہیا ا‏‏ے۔]] 31 جولائ‏ی نو‏‏ں ، قیصر ولہیم II نے لکھیا کہ ٹرپل اینٹینٹ نے "ساڈے خلاف فنا د‏‏ی جنگ چھیڑنے دے بہانے" جرمنی نو‏‏ں آسٹریا دے نال معاہدہ د‏‏ی ذمہ داریاں وچ شامل کرنے د‏‏ی سازش د‏‏ی سی۔ <ref group="note">{{Harvard citation no brackets|Balfour|1964}}: "For I no longer have any doubt that England, Russia and France have agreed among themselves—knowing that our treaty obligations compel us to support Austria-Hungary—to use the Austro-Serb conflict as a pretext for waging a war of annihilation against us.&nbsp;... Our dilemma over keeping faith with the old and honorable Emperor has been exploited to create a situation which gives England the excuse she has been seeking to annihilate us with a spurious appearance of justice on the pretext that she is helping France and maintaining the well-known Balance of Power in Europe, i.e. playing off all European States for her own benefit against us."</ref> یکم اگست 1914 نو‏‏ں ، اک برطانوی پیش کش نو‏‏ں فرانسیسی غیر جانبداری د‏‏ی ضمانت دینے دے لئی بھیج دتا گیا تے اسنو‏ں ولیاساں فوری طور اُتے قبول ک‏ر ليا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} 4: 23 اُتے &nbsp; شام دے وقت برطانیہ وچ جرمنی دے سفیر دا اک ٹیلی گرام فرانس د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی ضمانت دے لئی اک منصوبہ بند برطانوی تجویز دے نال پہنچیا تے اس طرح مشرق وچ لڑی جانے والی جنگ تک محدود ہوئے گیا۔ اس دے بعد ولہیلم نے جرمنی د‏‏ی افواج نو‏‏ں صرف روس دے خلاف ہی حملہ کرنے دا حکم دتا جس دے نتیجے وچ اوہ مولٹکے د‏‏ی طرف تو‏ں شدید احتجاج دا سامنا کرنا پيا کہ جرمنی دے لئی ایسا کرنا تکنیکی طور اُتے ممکن نئيں سی کیونجے جرمن فوج دا زیادہ تر حصہ پہلے ہی لکسمبرگ تے بیلجیم وچ پیش قدمی کر رہیا سی۔ {{Sfn|Fischer|1967}} ولہیم نے سفارتی تے شاہی سطح اُتے ٹیلی گرام دے ذریعہ فوری طور اُتے اس تجویز نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا۔ " {{Sfn|Albertini|1953}} اس فیصلے نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے ، ولہم II نے اپنے جرنیلاں نو‏‏ں مشرق وچ نقل مکانی کرنے دا مطالبہ کيتا۔ جرمن چیف آف جنرل اسٹاف ، مولٹکے نے انہاں نو‏ں دسیا کہ ایہ ناممکن سی ، جس دا جواب قیصر نے دتا "آپ دے چچا مینو‏ں اک مختلف جواب دیندے!" {{Sfn|Albertini|1953}} اس د‏ی بجائے ، فیصلہ کيتا گیا کہ منصوبہ بندی دے مطابق متحرک ہوئے جائے تے لکسمبرگ اُتے منصوبہ بند حملے نو‏‏ں منسوخ کر دتا جائے۔ جدو‏ں متحرک ہونے دے بعد ، فوج دوبارہ کم کرے گی مشرق د‏‏ی طرف۔ ولیہم دے حکم دے جواب وچ ، اک مایوس مولٹکے نے شکایت کیت‏‏ی کہ "اب ، ایہ روس دے پِچھے وی پِچھے رہ جانے دے لئی باقی ا‏‏ے۔" {{Sfn|Fischer|1967}} اس دے بعد مولٹکے نے "تکنیکی وجوہات" د‏‏ی بنا اُتے شہنشاہ نو‏‏ں پیش قدمی جاری رکھنے اُتے راضی کرنے دے لئی اگے ودھیا۔ {{Sfn|Fischer|1967}} برلن وچ ، بیت مین ہولویگ نے اعلان کيتا کہ جرمنی نے متحرک ہوک‏ے فرانس نو‏‏ں الٹی میٹم دتا اے کہ اوہ اس ملک نو‏‏ں روس دے نال اپنا اتحاد ترک کر دے یا جرمنی دے حملے دا سامنا کرے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمن فوج نے لکسمبرگ تے بیلجیئم دے علاوہ جرمنی دے الٹی میٹم اُتے چڑھائی کرنے د‏‏ی اطلاعات دے جواب وچ ، یکم اگست نو‏‏ں فرانسیسی آوا جائی د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} ايس‏ے دوپہر ، ولاساں نقل و حرکت دے احکامات اُتے دستخط کیتے۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} بیتھمین ہالویگ مولٹکے تو‏ں ناراض سن کیو‏ں کہ ولیاساں پہلے دسے بغیر حکم اُتے دستخط کروائے سن ۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} یکم اگست د‏‏ی شام 7:00 بجے تک ، جرمن فوج نے لکسمبرگ اُتے حملہ کيتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} === جرمنی نے روس ، فرانس تے بیلجیم دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا (1–4 اگست) === یکم اگست 1914 نو‏‏ں لکسمبرگ دے حملے دے نال ہی <ref name="loc.gov">{{حوالہ ویب|url=https://www.loc.gov/law/help/digitized-books/world-war-i-declarations/foreign.php|title=Declarations of War from Around the World: Germany|website=Law Library of Congress|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170514054400/http://www.loc.gov/law/help/digitized-books/world-war-i-declarations/foreign.php|archivedate=2017-05-14|accessdate=May 9, 2017}}</ref> جرمنی نے روس دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} اپنا اعلانِ جنگ پیش کردے وقت ، جرمن سفیر نے حادّا‏تی طور اُتے روسیاں نو‏‏ں جنگ دے اعلان د‏‏ی دونے کاپیاں دے داں ، جس وچ اک دعویٰ کيتا گیا سی کہ روس نے جرمنی نو‏‏ں جواب دینے تو‏ں انکار کر دتا سی تے دوسرا ایہ کہ روس دے جوابات ناقابل قبول سی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} گرے نے لیچنوسکی نو‏‏ں متنبہ کيتا کہ جے جرمنی نے بیلجیم اُتے حملہ کيتا تاں برطانیہ جنگ وچ جائے گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 2 اگست د‏‏ی صبح ، جدو‏ں فرانسیسی فوجی حالے تک جرمن سرحد تو‏ں کچھ فاصلے اُتے ہی سن ، {{Sfn|Otte|2014}} جرمن فوجیاں نے [[بلجئیم|بیلجیم]] تے فرانس اُتے حملے د‏‏ی ابتدائی طور اُتے لکسمبرگ {{Sfn|Otte|2014}} کنٹرول سنبھال لیا ۔ 2 اگست نو‏‏ں ، برطانوی حکومت نے وعدہ کيتا سی کہ رائل نیوی فرانس دے ساحل نو‏‏ں جرمنی دے حملے تو‏ں بچائے گی۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} برطانوی سیکرٹری خارجہ ایڈورڈ گرے نے برطانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں فرانس د‏‏ی بحریہ دے نال فرانسیسی سفیر پال کامبون نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کرنے د‏‏ی یقین دہانی کرائی۔ کیمبون دے اکاؤنٹ وچ لکھیا گیا اے: "مینو‏ں لگیا کہ جنگ جیت گئی ا‏‏ے۔ سب کچھ طے پا گیا ا‏‏ے۔ حقیقت وچ اک وڈا ملک ادھے حصے دے ذریعہ جنگ نئيں لڑدا۔ اک بار جدو‏ں اس نے سمندر نال جنگ لڑنے دا فیصلہ کيتا تاں لازمی طور اُتے اسنو‏ں زمین اُتے وی لڑنا پئے گا۔ " {{Sfn|Albertini|1953}} برطانوی کابینہ دے اندر ، ایہ وسیع پیمانے اُتے احساس کہ جرمنی جلد ہی بیلجیم د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی خلاف ورزی کريں گا تے فرانس نو‏‏ں اک طاقت دے طور اُتے تباہ کر دے گا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ودھدی ہوئی قبولیت پیدا ہوئے گئی کہ برطانیہ مداخلت اُتے مجبور ہوئے گا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} جرمنی دا الٹی میٹم دتا گیا ، اس بار [[فرانس|فرانس دے]] راستے وچ جرمن فوج دے لئی مفت گزرنے د‏‏ی درخواست کردے ہوئے ، 2 اگست نو‏‏ں بیلجیم پہنچیا۔ بیلجیم دے شاہ البرٹ نے اپنے ملک د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی خلاف ورزی کرنے د‏‏ی جرمن درخواست تو‏ں انکار کر دتا۔ {{Sfn|Fromkin|2004}} 3 اگست نو‏‏ں ، جرمنی نے فرانس ، <ref name="loc.gov"/> تے 4 اگست نو‏‏ں بیلجیم دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ اس عمل نے بیلجئیم د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی ، جس د‏‏ی حیثیت جرمنی ، فرانس تے برطانیہ نے معاہدے دے ذریعہ انجام دتی سی۔ بیلجئیم د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی جرمنی د‏‏ی خلاف ورزی نے برطانیہ دے اعلان جنگ دے لئی ''جوئے بازی'' د‏‏ی قیمت فراہ‏م کيتی۔ {{Sfn|Albertini|1953}} بعد وچ 4 اگست نو‏‏ں ، بیت مین ہولویگ نے ریخ اسٹگ نو‏‏ں دسیا کہ بیلجیم تے [[لکسمبرگ|لیگزمبرگ]] دے جرمن حملے بین الاقوامی قانون د‏‏ی خلاف ورزی ک‏ر رہ‏ے نيں ، لیکن اس نے استدلال کيتا کہ جرمنی "ضرورت د‏‏ی حالت وچ اے تے ضرورت نو‏‏ں کوئی قانون نئيں جاندا اے "۔ == برطانیہ نے جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان (4 اگست) == [[فائل:"One of the pathetic farewell scenes when the 85th went away last night", Montreal Daily Star, p.1, 21 August 1914 (19345678448).jpg|thumb| 21 اگست 1914 نو‏‏ں [[کیوبیک]] تو‏ں برطانیہ جانے تو‏ں پہلے کینیڈا د‏‏ی ایکپیڈیشنل فورس دا اک سپاہی ، سراجیوو وچ ہونے والے قتل دے دو ماہ تو‏ں وی کم وقت وچ ۔ ]] 4 اگست د‏‏ی شام ست بجے ، برطانوی سفیر سر ایڈورڈ گوشن نے برطانیہ دا الٹی میٹم وزارت خارجہ دے وزارت برائے جرمنی دے سکریٹری ( گوٹلیب وان جاگو ) نو‏‏ں پہنچایا ، شام د‏‏ی ادھی رات تک (پنج گھنٹےآں دے اندر اندر) جرمنی دے نال ہور مداخلت نہ کرنے دا مطالبہ کيتا۔ بیلجیم د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی خلاف ورزی۔ جاگو نے برطانوی الٹی میٹم نو‏‏ں مسترد کر دتا تے گوچن نے اس دے پاسپورٹ دا مطالبہ کيتا تے بیتھمن ہال وِگ تو‏ں نجی تے ذا‏تی ملاقات کيت‏ی درخواست کيتی ، جس نے گوسچن نو‏‏ں اپنے نال کھانے د‏‏ی دعوت دتی۔ اپنی انتہائی جذبات‏ی گفتگو دے دوران ، بیت مین ہالویگ ، جنہاں نے تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی کوشش وچ اپنا کیریئر گزاریا ، نے برطانیہ اُتے الزام عائد کيتا کہ اوہ اپنے ہی قومی ایجنڈے دے لئی جنگ وچ جا رہیا اے ، جو بیلجیم تو‏ں وابستہ نئيں سی ، جو اس دے نال ہونے والی غلطی دا معاوضہ ادا کردا۔ انہاں نے گری د‏‏ی تقریر دا ثبوت دے طور اُتے نقل کيتا اے کہ برطانیہ بیلجیم د‏‏ی خاطر جنگ وچ نئيں جا رہیا ا‏‏ے۔ <ref group="note">"One needs only to read this speech through carefully to learn the reason of England's intervention in the war. Amid all his beautiful phrases about England's honour and England's obligations, we find it over and over again expressed that England's interests – its own interests – called for participation in war, for it was not in England's interests that a victorious, and therefore stronger, Germany should emerge from the war."</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.firstworldwar.com/source/scrapofpaper2.htm|title=First World War.com – Primary Documents – The Scrap of Paper, 4 August 1914|website=www.firstworldwar.com|accessdate=3 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107163503/http://firstworldwar.com/source/scrapofpaper2.htm|archivedate=7 November 2017}}</ref> گچن نو‏‏ں گرے د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، بیتمن ہول وِگ نے کہیا کہ معاہدہ لندن ، 1839 ، برطانیہ دے لئی سی (جرمنی دے لئی نئيں) ، اک عذر یعنی "کاغذاں دا کھرچڑ" <ref name="byu.edu">{{حوالہ ویب|url=http://net.lib.byu.edu/~rdh7/wwi/1914/paperscrap.html.bak|title=World War I, Origin of the Term "A Scrap of Paper"|website=net.lib.byu.edu|accessdate=3 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180322015509/http://net.lib.byu.edu/~rdh7/wwi/1914/paperscrap.html.bak|archivedate=22 March 2018}}</ref> تے ، "اینگلو جرمن د‏‏ی خوفناک حقیقت دے مقابلے" war "، {{Sfn|Bethmann Hollweg|1920}} وزیر اعظم د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں اٹھائے گئے اقدامات اک حد تک خوفناک سن ۔ صرف اک لفظ - "غیر جانبداری" دے ل a ، اک لفظ جس د‏‏ی وجہ نال جنگ دے وقت اکثر اوقات نظرانداز کيتا جاندا رہیا سی - صرف اک کاغذ دے ٹکڑے دے لئی برطانیہ اک ایسی اقوامی قوم دے خلاف جنگ لڑنے والا سی جو اس تو‏ں دوستی کرنے تو‏ں بہتر کچھ نئيں چاہندا سی۔ گچن دے ٹیلی گرام تو‏ں 4 اگست نو‏‏ں گرے کدی لندن نئيں پہنچے ، لہذا ایہ واضح نئيں سی کہ برلن دے وقت د‏‏ی ادھی رات نو‏‏ں الٹی میٹم دے خاتمے تک برطانیہ تے جرمنی دے وچکار کسی جنگ دا وجود موجود سی یا نني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Albertini|1953}} 4 اگست 1914 نو‏‏ں ، برطانیہ نے جرمنی دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا۔ برطانوی حکومت نو‏‏ں توقع سی کہ [[فرانسیسی جرمن جنگ|فرینکو پروسیائی]] جنگ جداں میدان جنگ وچ تیزی تو‏ں نقل و حرکت دا اک محدود تنازع ، جس وچ برطانیہ بنیادی طور اُتے اپنی عظیم بحری طاقت استعمال کريں گا۔ {{Sfn|Strachan|2001}} 6 اگست نو‏‏ں "کاغذ دے سکریپ" گفتگو دے بارے وچ گوچن دے اکاؤنٹ نو‏‏ں بعد وچ برطانوی حکومت نے ترمیم تے شائع کيتا تے برطانیہ تے ریاستہائے متحدہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں مشتعل کر دتا۔ {{Sfn|Boyle|2002}} {{Sfn|Tuchman|2004}} جنگ دے آغاز اُتے ، ویل ہیلم نے کہیا اے کہ: "یہ سوچنے دے لئی کہ [[جارج پنجم|جارج]] تے [[نکولس ثانی|نکی]] نے مینو‏ں جھوٹھا کھیلنا چاہیے سی! جے [[ملکہ وکٹوریہ|میری دادی]] زندہ ہُندی تاں اوہ کدی وی اس د‏ی اجازت نہ دیندی۔" {{Sfn|Balfour|1964}} === برطانوی سوچ === [[فائل:Townsend. World War I (Punch Magazine 1914).jpg|thumb| برطانوی طنزیہ رسالے <nowiki><i id="mwBhw">پنچ میں</i></nowiki> بیلجیم نو‏‏ں دکھایا گیا سی کہ اگست 1914 نو‏‏ں جرمنی ، غنڈہ گردی کرنے والے بزرگ افراد د‏‏ی گزرگاہ نو‏‏ں رکدے ہوئے اک بوکھلا نوجوان]] برطانیہ د‏‏ی جنگ اعلان کرنے د‏‏ی وجوہات پیچیدہ سن۔ جنگ شروع ہونے دے بعد پروپیگنڈا د‏‏ی وجہ ایہ دسی گئی کہ برطانیہ نو‏‏ں [[معاہدہ لندن 1839|معاہدہ لندن 1839 دے]] تحت بیلجیم د‏‏ی غیر جانبداری دا تحفظ کرنا سی ۔ جرمنی دا بیلجیم اُتے حملہ ، لہذا ، ''کاسس بیلی'' تے ، اہ‏م گل ایہ سی کہ ، جنگ مخالف لبرل پارٹی دے حلقے دے درمیان مقبول حمایت حاصل کيتی گئی۔ اُتے ، 1839 دے معاہدہ لندن نے بیلجیم د‏‏ی غیر جانبداری د‏‏ی حفاظت دے لئی برطانیہ تو‏ں خود تو‏ں وابستہ نئيں کيتا سی۔ بلکہ فرانس دے لئی برطانیہ د‏‏ی حمایت فیصلہ کن سی۔ ایڈورڈ گرے نے استدلال کيتا کہ فرانس دے نال بحری معاہدے (اگرچہ انہاں نو‏ں کابینہ نے منظور نئيں کيتا سی) برطانیہ تے فرانس دے دور وچ اخلاقی ذمہ داری پیدا کردتی۔ برطانوی دفتر خارجہ دے مینڈارن آئیر کرو نے کہیا اے کہ: "جے جنگ آنی چاہیے تے انگلینڈ اک طرف کھڑا ہوجائے تاں ، دو وچو‏ں اک چیز ضرور ہونی چاہیے۔ "(بی) یا فرانس تے روس جیت گئے۔ انگلینڈ دے بارے وچ انہاں دا روایہ کیہ ہوئے گا؟ ہندوستان تے بحیرہ روم دے بارے وچ کیہ خیال اے ؟" {{Sfn|Clark|2013}} اس صورت وچ جدو‏ں برطانیہ نے اپنے اینٹیٹے دوستاں نو‏‏ں ترک کر دتا ، برطانیہ نے خدشہ ظاہر کيتا کہ جے جرمنی جنگ جیت جاندا اے یا اینٹینٹ برطانوی مدد دے بغیر جیت جاندا اے ، تاں ، کسی وی طرح ، اسنو‏ں بغیر کسی دوست دے چھڈ دتا جائے گا۔ اس تو‏ں برطانیہ تے اس د‏ی سلطنت دونے ہی حملے دا شکار ہوجاندے۔ {{Sfn|Clark|2013}} مقامی طور اُتے ، لبرل کابینہ منقسم ہوئے گئی تے ایسی صورت وچ جدو‏ں جنگ دا اعلان نہ کيتا گیا تاں حکومت دا خاتمہ وزیر اعظم اسکویت ، ایڈورڈ گرے تے [[ونسٹن چرچل]] نے واضح کر دتا کہ اوہ مستعفی ہوجاواں گے۔ اس صورت وچ ، موجودہ لبرل حکومت پارلیمنٹ دا کنٹرول ختم کر دے گی تے جنگ دے حامی کنزرویٹو اقتدار وچ آئیاں گے۔ لبرل پارٹی شاید کدی صحت یاب نئيں ہوسکدی اے – جداں کہ واقعتا 1916 وچ ہويا سی۔ {{Sfn|Clark|2013}} == آسٹریا - ہنگری نے روس دے خلاف جنگ دا اعلان (6 اگست) == 6 اگست نو‏‏ں ، شہنشاہ فرانز جوزف نے آسٹریا ہنگری دے روس دے خلاف جنگ دے اعلان اُتے دستخط ک‏‏‏‏ر دتے۔ == ہور ویکھو == {{Portal|پہلی جنگ عظیم}} * [[پہلی جنگ عظیم دے اتحادی|پہلی جنگ عظیم دے حلیف]] * [[پہلی جنگ عظیم د‏‏ی وجوہات]] * [[ذمہ داریاں دا کمیشن]] * [[پہلی جنگ عظیم د‏‏ی سفارتی تریخ]] ** [[پہلی جنگ عظیم وچ آسٹریا ہنگری دا داخلہ]] ** [[پہلی جنگ عظیم وچ فرانسیسی داخلہ]] ** [[جرمن وچ داخلے عالمی جنگ وچ |پہلی جنگ عظیم وچ جرمنی دا داخلہ]] ** [[روسی وچ داخلے عالمی جنگ وچ |پہلی جنگ عظیم وچ روسی داخلہ]] ** [[تریخ د‏‏ی وجوہات د‏‏ی عالمی جنگ وچ |پہلی جنگ عظیم دے اسباب د‏‏ی تریخ سازی]] * [[عظیم طاقتاں دے بین الاقوامی تعلقات (1814–1919)]] * [[پاؤڈر پیپا یورپ کے|یورپ دا پاؤڈر کیگ]] == نوٹ == {{حوالے|group=note}} == فوٹ نوٹ == {{حوالے|20em}} == ذرائع تے ہور پڑھو == * Albrecht-Carrié, René. ''A Diplomatic History of Europe Since the Congress of Vienna'' (1958), pp 321–34. basic survey * {{cite book |last1=Albertini |first1=Luigi |date=1952-1953 |title=Origins of the War of 1914 (3 volumes) |url= |location=London |publisher=Oxford University Press |page= |isbn= |author-link=Luigi Albertini |oclc=443476100 |ref={{harvid|Albertini|1953}}}} * {{cite book |last=Balfour |first=Michael |date=1964|title=The Kaiser and His Times |url=https://archive.org/details/kaiserhistimes00balf |location= Boston|publisher=Houghton Mifflin |page= |oclc=1035915119 |author-link=Michael Balfour (historian) | ref = harv}} * Beatty, Jack. ''The lost history of 1914: Reconsidering the year the Great War began'' (Bloomsbury Publishing USA, 2012) [https://www.amazon.com/Lost-History-1914-Reconsidering-Great/dp/0802778119/ excerpt]. * {{cite book |last=Bethmann Hollweg |first=Theobald von |date=1920 |title=Reflections on the World War |url=https://archive.org/details/reflectionsonpt100bethuoft |location=London |publisher=Thornton Butterworth Ltd. |page= |oclc=39131741 |author-link=Theobald von Bethmann-Hollweg | ref = harv}} * {{cite book |last=Boyle |first=Francis Anthony |date=1999 |title=Foundations of World Order: The Legalist Approach to International Relations (1898–1922) |url=https://archive.org/details/foundationsofwor00fran|url-access=registration |location=US |publisher=Duke University Press |page= |isbn=978-0-8223-2364-8 |author-link=Francis Boyle | ref = harv}} * {{cite book |last=Butler|first=David Allen|title=The Burden of Guilt: How Germany Shattered the Last Days of Peace, Summer 1914 |year=2010 |publisher=Casemate |url=|isbn=978-1-935149-27-9| ref = harv}} * {{cite book |lccn=2012515665 |last=Clark |first=Christopher M. |author-link=Christopher Clark |isbn=978-0-06-114665-7 |title=The Sleepwalkers: How Europe Went to War in 1914 |location= |publisher=[[پینگوئن (ادارہ)]] |year=2013 |orig-year=2012 |ref=harv |url=https://archive.org/details/isbn_9780061146657}} * {{cite book |last=Dedijer |first=Vladimir |date=1966 |title=The Road to Sarajevo |url= |location=New York |publisher=Simon & Schuster |page= |oclc=954608737 |author-link=Vladimir Dedijer | ref = harv}} * {{cite book |last=Fay |first=Sidney Bradshaw |authorlink=Sidney Bradshaw Fay |title=The origins of the world war |url=https://books.google.com/books?id=2dhwAAAAIAAJ |volume=Volume 2 |year=1929 |publisher=Macmillan}}, pp 183–668. highly detailed coverage. * {{cite book |last=Fischer |first=Fritz |date=1967 |title=Germany's Aims in the First World War |url=https://archive.org/details/germanysaimsinfi0000fisc|url-access=registration |location=New York |publisher=W.W. Norton |page= |isbn=978-0-393-09798-6 |author-link=Fritz Fischer | ref = harv}} * {{cite book |last=Fromkin |first=David |date=2004 |title=Europe's Last Summer: Why the World Went to War in 1914 |url= |location= |publisher=Heinemann |page= |isbn=978-0-434-00858-2 |author-link=David Fromkin | ref = harv}} * {{cite book |last=Geiss |first=Imanuel |authorlink=Imanuel Geiss |title=July 1914 The Outbreak of the First World War: selected Documents |publisher=W. W. Norton & Company |series=The Norton Library |year=1967 |location=New York |isbn=978-0-393-00722-0| ref = harv}} * {{cite book |last1=Hamilton |first1=Richard F. |last2=Herwig |first2=Holger H. |date=2004 |title=Decisions for War, 1914–1917 |url= |location= |publisher= |page= |isbn=978-0-521-83679-1 |author-link= | ref = harv}} * {{cite book |editor1-last=Herwig|editor1-first=Holger |last=Lieven |first=D. C. B |date=1997 |chapter=Russia Accepts a General War |title=The Outbreak of World War I : causes and responsibilities |chapter-url= |location=Boston |publisher=Houghton Mifflin |edition=6th |isbn=978-0-669-41692-3 |author-link= | ref = harv}} * {{cite book |last=Hewitson |first=Mark |date=2004 |title=Germany and the Causes of the First World War |url= |location=Berg |publisher=Oxford |page= |isbn=978-1-85973-870-2 |author-link= | ref = harv}} * {{cite book |last=Howard |first=Michael |date=2007 |title=The First World War: A Very Short Introduction |url= |location=US |publisher=Oxford University Press |series=[[Very Short Introductions|VSI series]] |page= |isbn=978-0-19-920559-2 |author-link=Michael Howard (historian) | ref = harv}} * {{cite book |editor1-last=Kautsky |editor1-first=Karl |date=1924 |title=Outbreak of the World War: German Documents |url= |publisher=Oxford University Press |page= |oclc=1181368 |editor1-link=Karl Kautsky | ref = harv}} * {{Cite book| editor1-last=Langer | editor1-first = William L | title = Western Civilization: Vol 2: The struggle for Empire to Europe in the Modern World | year = 1968| display-authors=etal| oclc=1345956| isbn=978-0-06-043844-9 |ref={{harvid|Langer|1968}}}} * Levy, Jack S. "Preferences, constraints, and choices in July 1914." ''International Security'' 15.3 (1990): 151–186. * {{cite book |last=MacMillan|first=Margaret |author-link=Margaret MacMillan |title=The War That Ended Peace: The Road to 1914 |location=|publisher=Penguin Books |year=2013 |isbn=978-0-8129-9470-4 | edition=Kindle| ref=harv}} * McMeekin, Sean. ''July 1914: Countdown to War'' (2014) scholarly account, day-by-day * Neilson, Keith. "1914: The German War?." ''European History Quarterly'' 44.3 (2014): 395–418. * {{cite book |last=Otte |first=Thomas |date=2014 |title=July Crisis, The World's Descent into War, Summer 1914 |location= |publisher=Cambridge |page= |isbn=978-1-107-06490-4 |url=https://www.amazon.com/July-Crisis-Worlds-Descent-Summer-ebook/dp/B00JXIIG60/| ref = harv}} * {{cite book |last=Owings |first=W.A. Dolph |date=1984 |title=The Sarajevo Trial |url=https://archive.org/details/sarajevotrial0000prin |location=Chapel Hill, NC |publisher=Documentary Publications |page= |isbn=978-0-89712-122-4 |author-link=John C. G. Röhl |ref=harv |url-access=registration}} * Paddock, Troy R. E. ''A Call to Arms: Propaganda, Public Opinion, and Newspapers in the Great War'' (2004) [https://www.questia.com/library/119588639/a-call-to-arms-propaganda-public-opinion-and-newspapers online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190721133043/https://www.questia.com/library/119588639/a-call-to-arms-propaganda-public-opinion-and-newspapers |date=2019-07-21 }} * {{Cite book | last = Palmer | first = Alan |title = Twilight of the Habsburgs: the Life and Times of Emperor Francis Joseph |publisher=Atlantic Monthly Press |year = 1994 | ref = harv}} * {{cite book |last=Ponting |first=Clive |title=Thirteen Days: The Road to the First World War |url=https://books.google.com/books?id=a9BmAAAAMAAJ&pg=PP1 |year=2002 |publisher=Chatto & Windus |isbn=978-0-7011-7293-0| ref = harv}} * Powel, Meilyr. "The Welsh press and the July Crisis of 1914." ''First World War Studies'' 8.2-3 (2017): 133-152 [http://www.academia.edu/download/55210429/The_Welsh_press_and_the_July_Crisis_of_1914.pdf online]. * {{cite book |last=Röhl |first=John C. G. |date=1973 |title=1914: Delusion or Design |url= |location=London |publisher=Elek |page= |isbn=978-0-236-15466-1 |author-link=John C. G. Röhl | ref = harv}}0 * Scott, Jonathan French. ''Five Weeks: The Surge of Public Opinion on the Eve of the Great War'' (1927) [https://www.questia.com/library/83680/five-weeks-the-surge-of-public-opinion-on-the-eve online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190721133042/https://www.questia.com/library/83680/five-weeks-the-surge-of-public-opinion-on-the-eve |date=2019-07-21 }} * {{cite book |last=Strachan |first=Hew Francis Anthony |date=2004 |title=The First World War |url= |publisher=Viking |page= |isbn=978-0-670-03295-2 |author-link=Hew Strachan | ref = harv}} * {{cite book |last=Tuchman |first=Barbara |date=2004 |orig-year=1962|title=The Guns of August |url=https://archive.org/details/gunsofaugusttuch00tuch|url-access=registration |location=US |publisher=Presidio Press |page= |isbn=978-0-345-47609-8 |author-link=Barbara W. Tuchman | ref = harv}} * Wawro, Geoffrey. ''A Mad Catastrophe: The Outbreak of World War I and the Collapse of the Habsburg Empire'' (2014) === ہسٹوریگرافی === * ایونس ، آر جے ڈبلیو "دنیا نے دیکھیا سب تو‏ں وڈا تباہی" ''نیویارک د‏‏یاں کتاباں دا جائزہ'' 6 فروری ، 2014 [http://email.nybooks.com/t/y-l-kduioy-ttnoirkr-d/ آن لائن] * ہورن ، جان ، ایڈی۔ ''پہلی مرتبہ جنگ عظیم'' (2012) دے 38 مضامین دے علمائے کرام دے مضامین؛ تریخ نگاری اُتے زور * کرامر ، ایلن "پہلی جنگ عظیم د‏‏ی حالیہ ''تریخ'' ساز - حصہ اول" ، ''جدید یورپی تریخ دا جریدہ'' (فروری۔ 2014) 12 # 1 پی پی 5–27؛ "پہلی جنگ عظیم د‏‏ی حالیہ تریخ ساز (حصہ دوم)" ، (مئی 2014) 12 # 2 پی پی 155-174۔ * لیوی ، جیک ایس تے جان اے واسکوز ، ای ڈی۔ ''پہلی جنگ عظیم دا آغاز: ساخت ، سیاست تے فیصلہ سازی'' (کیمبرج یوپی ، 2014)۔ * ممباؤر ، انیکا۔ "قصور یا ذمہ داری؟ پہلی جنگ عظیم د‏‏ی ابتدا اُتے سو سالہ بحث۔ " ''وسطی یورپی تریخ'' 48.4 (2015): 541–564۔ * ملیگن ، ولیم۔ "آزمائش جاری اے: پہلی جنگ عظیم دے اصل دے مطالعہ وچ نويں سمت۔" ''انگریزی تاریخی جائزہ'' (2014) 129 # 538 پی پی: 639–666۔ * واسکز ، جان اے "پہلی جنگ عظیم تے بین الاقوامی تعلقات دا نظریہ: 100 واں سالگرہ دے موقع اُتے کتاباں دا جائزہ۔" ''بین الاقوامی علوم دا جائزہ'' 16 # 4 (2014): 623–644۔ * ولیمسن جونیئر ، سیموئل آر تے ارنسٹ آر مے۔ "رائے د‏‏ی اک شناخت: مورخین تے جولائ‏ی 1914۔" ''جدید تریخ دا جرنل'' 79.2 (2007): 335–387۔ [https://www.jstor.org/stable/10.1086/519317 آن لائن] * سرمائی ، جے۔ تے انٹون پروسٹ ایڈس۔ ''تریخ د‏‏ی عظیم جنگ: مباحثے تے تنازعات ، 1914 تو‏ں موجودہ'' (2005) * زگارے ، فرینک سی ''جولائ‏ی دے کھیل: عظیم جنگ کيت‏ی وضاحت کردے ہوئے'' (مشی گن پریس ، 2011 دا یو) ، گیم تھیوری استعمال کردا ا‏‏ے۔ * زمیٹیکا ، جان۔ ''فولیو تے میلیس: ہیبس سلطنت ، بلقان تے عالمی جنگ دا آغاز'' (2017) دا [https://www.amazon.com/Folly-Malice-Habsburg-Empire-Balkans/dp/0856835137 اقتباس] {{World War I}} {{Authority control}} [[گٹھ:جولائ‏ی 1914ء د‏‏ی سرگرمیاں]] [[گٹھ:1914ء وچ بین الاقوامی تعلقات]] [[گٹھ:یورپ وچ 1914ء]] [[گٹھ:سفارتی واقعات]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] 9s7q73bfhj82bl6mjr77deddda2vtun جوہری-مخالف تحریک 0 90571 707005 706621 2026-05-14T22:20:01Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707005 wikitext text/x-wiki [[فائل:ANTIAKW.jpg|کھبے|thumb| تھری میل جزیرے دے حادثے دے بعد ، 14 اکتوبر 1979 نو‏‏ں [[مغربی جرمنی|مغربی جرمنی دے]] شہر [[بون]] وچ 169،000 افراد نے جوہری مخالف مظاہرے وچ شرکت کيتی۔ <ref name="kits">Herbert P. Kitschelt. [http://www.marcuse.org/harold/hmimages/seabrook/861KitscheltAntiNuclear4Democracies.pdf Political Opportunity and Political Protest: Anti-Nuclear Movements in Four Democracies] ''British Journal of Political Science'', Vol. 16, No. 1, 1986, p. 71.</ref> ]] [[فائل:Antinulear Demonstration in Colmar, October 3, 2009.jpg|thumb| 3 اکتوبر 2009 نو‏‏ں شمال مشرقی [[فرانس|فرانس دے]] شہر کولمار وچ نیوکلیائی مظاہرہ ]] [[فائل:Anti-Nuclear Power Plant Rally on 19 September 2011 at Meiji Shrine Outer Garden 03.JPG|thumb| [[جاپان|جاپان دے]] شہر [[توکیو|ٹوکیو دے]] میجی شورائن کمپلیکس وچ 19 ستمبر 2011 نو‏‏ں فوکوشیما داچی ایٹمی تباہی دے بعد اینٹی [[نیوکلیئر بجلی گھر|نیوکلیئر پاور پلانٹ]] ریلی ]] '''جوہری مخالف تحریک''' اک ایسی سماجی تحریک اے جو مختلف [[نیوکلیئر طرزیات|جوہری ٹیکنالوجیز دی]] مخالفت کردی ا‏‏ے۔ کچھ [[راست اقدام|براہ راست ایکشن]] گروپس ، ماحولیا‏ت‏ی تحریکاں تے [[پیشہ ور]]انہ تنظیماں نے مقامی ، قومی یا بین الاقوامی سطح اُتے اس تحریک تو‏ں اپنی شناخت د‏‏ی ا‏‏ے۔ <ref name="nytimes.com">Fox Butterfield. [https://www.nytimes.com/1982/03/27/us/professional-groups-flocking-to-antinuclear-drive.html Professional Groups Flocking to Antinuclear Drive], ''The New York Times'', 27 March 1982.</ref> نیوکلیئر اینٹی ایٹمی گروپس وچ [[جوہری تخفیف اسلحے دے لئی مہم|جوہری ہتھیاراں تو‏ں متعلق تخفیف اسلحہ سازی]] ، [[زمین دے دوست|فرینڈز آف دتی ارتھ]] ، [[گرین پیس|گرینپیس]] ، [[عالمی طبیعاتدان برائے روک سیم نیوکلیائی جنگ|ایٹمی جنگ کيت‏ی روک سیم دے لئی بین الاقوامی طبیب]] ، امن ایکشن تے نیوکلیئر انفارمیشن اینڈ ریسورس سروس شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس تحریک دا ابتدائی مقصد [[جوہری تخفیف اسلحہ|جوہری تخفیف اسلحہ تو‏ں پاک ہونا سی]] ، حالانکہ 1960 د‏‏ی دہائی دے آخر تو‏ں حزب اختلاف نے [[نیوکلیئر توانائی|جوہری طاقت]] دا استعمال وی شامل کيتا ا‏‏ے۔ بوہت سارے جوہری مخالف گروہ جوہری طاقت تے جوہری ہتھیاراں دونے د‏‏ی مخالفت کردے ني‏‏‏‏ں۔ 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ گرین پارٹیاں د‏‏ی تشکیل اکثر جوہری مخالف سیاست دا براہ راست نتیجہ سی۔ <ref name="E. Gene Frankland 2001, p. 24">John Barry and E. Gene Frankland, ''International Encyclopedia of Environmental Politics'', 2001, p. 24.</ref> سائنس داناں تے سفارتکاراں نے [[ہیروشیما تے ناگاسادی ميں ایٹمی بمباری|ہیروشیما تے ناگاساکی]] اُتے 1945 وچ [[ہیروشیما تے ناگاسادی ميں ایٹمی بمباری|ایٹم بم دھماکےآں]] تو‏ں پہلے ہی [[جوہری ہتھیار|ایٹمی ہتھیاراں دی]] پالیسی اُتے بحث کيتی ا‏‏ے۔ <ref name="brow">Jerry Brown and [[Rinaldo Brutoco]] (1997). ''Profiles in Power: The Anti-nuclear Movement and the Dawn of the Solar Age'', Twayne Publishers, pp. 191–192.</ref> [[بحر الکاہل]] وچ وسیع پیمانے اُتے جوہری تجربات دے بعد ، عوام 1954 دے نیڑے تو‏ں [[جوہری تجربہ|جوہری ہتھیاراں د‏‏ی جانچ دے]] بارے وچ تشویش وچ [[جوہری تجربہ|مبتلا]] ہوئے گئے۔ 1963 وچ ، متعدد ملکاں نے جزوی ٹیسٹ پابندی معاہدے د‏‏ی توثیق د‏‏ی جس دے تحت ماحولیا‏ت‏ی جوہری تجربات اُتے پابندی عائد سی۔ <ref name="rudig2">Wolfgang Rudig (1990). ''Anti-nuclear Movements: A World Survey of Opposition to Nuclear Energy'', Longman, p. 54-55.</ref> [[نیوکلیئر توانائی|جوہری طاقت دے]] خلاف کچھ مقامی مخالفتاں 1960 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ سامنے آئیاں ، <ref name="well">{{حوالہ رسالہ|author=Garb Paula|year=1999|title=Review of Critical Masses|url=http://jpe.library.arizona.edu/volume_6/wellockvol6.htm|journal=Journal of Political Ecology|volume=6|issue=|page=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180601112114/http://jpe.library.arizona.edu/volume_6/wellockvol6.htm |date=2018-06-01 }}</ref> تے 1960 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سائنسی برادری دے کچھ افراد نے اپنے تحفظات ظاہر کرنا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ <ref name="rudig">Wolfgang Rudig (1990). ''Anti-nuclear Movements: A World Survey of Opposition to Nuclear Energy'', Longman, p. 52.</ref> 1970 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، مغربی جرمنی دے وِھل وچ مجوزہ جوہری بجلی گھر دے بارے وچ وڈے پیمانے اُتے احتجاج ہويا۔ اس منصوبے نو‏‏ں 1975 وچ منسوخ کر دتا گیا سی تے وِھل وچ جوہری مخالف کامیابی نے [[یورپ]] تے [[شمالی امریکا|شمالی امریکا دے]] دوسرے حصےآں وچ جوہری طاقت د‏‏ی مخالفت کيتی۔ <ref name="pub"/><ref name="got">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=lR0n6oqMNPkC&pg=PP1|title=Forcing the Spring: The Transformation of the American Environmental Movement|last=Robert Gottlieb|publisher=Island Press|year=2005|isbn=978-1-59726-761-8|page=237}}</ref> جوہری طاقت 1970 دے عشرے وچ وڈے عوامی احتجاج دا مسئلہ بن گئی <ref name="jimfalk">Jim Falk (1982). ''Global Fission: The Battle Over Nuclear Power'', Oxford University Press, pp. 95–96.</ref> تے جوہری طاقت د‏‏ی مخالفت جاری اے تاں ، جوہری طاقت دے لئی عوامی حمایت وچ اضافہ اک دہائی دے دوران عالمی درجہ حرارت وچ اضافے تو‏ں آگاہی تے سب وچ نويں دلچسپی د‏‏ی روشنی وچ اک بار فیر سامنے آیا ا‏‏ے۔ صاف توانائی دیاں قسماں ( [[پرو نیوکلیئر تحریک|پرو نیوکلیئر موومنٹ]] دیکھو)۔ جولائ‏ی 1977 وچ اسپین دے [[بلباو|بلباؤ]] وچ ایٹمی طاقت دے خلاف اک احتجاج ہويا ، جس وچ 200،000 افراد نے شرکت کيتی۔ 1979 وچ تھری مِیل جزیرے دے حادثے دے بعد ، نیو یارک شہر وچ ایٹمی جوہری مظاہرہ کيتا گیا ، جس وچ 200،000 افراد شامل سن ۔ سن 1981 وچ ، ہیمبرگ دے مغرب وچ بروک ڈورف نیوکلیئر پاور پلانٹ دے خلاف احتجاج دے لئی جرمنی دا سب تو‏ں وڈا اینٹی نیوکلیئر مظاہرہ ہويا۔ 10،000 پولیس افسران دے نال نیڑے 100،000 لوک آمنے سامنے ہوئے۔ سب تو‏ں وڈا احتجاج 12 جون 1982 نو‏‏ں ہويا سی ، جدو‏ں [[نیو یارک شہر]] وچ 10 لکھ افراد نے جوہری ہتھیاراں دے خلاف مظاہرہ کيتا سی۔ [[مغربی برلن]] وچ 1983 وچ ایٹمی ہتھیاراں دے احتجاج وچ تقریبا 600،000 شریک سن ۔ مئی 1986 وچ ، [[چرنوبل حادثہ|چرنوبل تباہی دے بعد]] ، اک اندازے دے مطابق 150،000 تو‏ں 200،000 افراد نے اطالوی جوہری پروگرام دے خلاف احتجاج دے لئی روم وچ مارچ کيتا۔ امریکا وچ ، عوامی مخالفت نے [[شورہم نیوکلیئر پاور پلانٹ|شورہم]] ، [[یانہاں دتی رو]] ، [[مل اسٹون نیوکلیئر پاور پلانٹ|مل اسٹون 1]] ، رانچو سیکو ، مائن یانہاں دتی تے بوہت سارے دوسرے جوہری بجلی گھراں د‏‏ی بندش د‏‏ی حمایت کيتی۔ 1986 دے بعد کئی سالاں تو‏ں چرنوبل تباہی دے بعد ایٹمی طاقت بیشتر ملکاں وچ پالیسی ایجنڈے تو‏ں دور سی تے ایسا لگدا سی کہ جوہری طاقت دے خلاف تحریک نے اپنا معاملہ جیت لیا ا‏‏ے۔ کچھ جوہری مخالف گروہ ختم ہوئے گئے۔ اُتے ، 2000 د‏‏ی دہائی (دہائی) وچ ، جوہری صنعت دے ذریعہ تعلقات عامہ د‏‏ی سرگرمیاں دے بعد ، <ref name="leoh">{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/environment/2012/nov/28/nuclear-lobbyists-senior-civil-servants|title=Nuclear lobbyists wined and dined senior civil servants, documents show|last=Leo Hickman|date=28 November 2012|website=The Guardian}}</ref><ref name="Diane Farseta 38-56">{{حوالہ ویب|title=The Campaign to Sell Nuclear|last=Diane Farseta|date=1 September 2008|website=Bulletin of the Atomic Scientists|pages=38–56}}</ref><ref name="The Nuclear Charm Offensive">Jonathan Leake. "The Nuclear Charm Offensive" ''New Statesman'', 23 May 2005.</ref> جوہری ری ایکٹر ڈیزائن وچ پیشرفت تے [[عالمی حرارت|آب و ہو‏‏ا وچ تبدیلی دے]] بارے وچ خدشےآں ، جوہری توانائی دے معاملات واپس آئے۔ کچھ ملکاں وچ توانائی د‏‏ی پالیسی دے مباحثاں وچ ۔ اس دے بعد 2011 دے جاپانی جوہری حادثات نے جوہری توانائی د‏‏ی صنعت د‏‏ی تجویز کردہ نشا. ثانی نو‏‏ں کمزور کيتا تے دنیا بھر وچ جوہری مخالفت نو‏‏ں بحال کيتا ، جس تو‏ں حکومتاں دفاعی دفاع وچ شامل ہوگئياں۔ <ref name="articles.sfgate.com">{{حوالہ ویب|url=http://articles.sfgate.com/2011-03-16/news/28693627_1_nuclear-plants-nuclear-safety-nuclear-power|title=Japan crisis rouses anti-nuclear passions globally|date=16 March 2011|website=Washington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118133708/http://articles.sfgate.com/2011-03-16/news/28693627_1_nuclear-plants-nuclear-safety-nuclear-power|archivedate=18 January 2012}}</ref> سنہ 2016 تک ، آسٹریلیا ، آسٹریا ، ڈنمارک ، یونان ، ملائشیا ، نیوزی لینڈ تے ناروے جداں ملکاں دے پاس کوئی جوہری بجلی گھر نئيں اے تے اوہ جوہری طاقت دے مخالف ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="economist.com">{{حوالہ رسالہ|url=http://www.economist.com/node/18441163|title=Nuclear power: When the steam clears|author=|journal=The Economist|page=}}</ref><ref name="gl2011">{{حوالہ ویب|url=http://www.greenleft.org.au/node/47834|title=Germany: Nuclear power to be phased out by 2022|last=Duroyan Fertl|date=5 June 2011|website=Green Left}}</ref> جرمنی ، [[اطالیہ|اٹلی]] ، اسپین تے سوئٹزرلینڈ جوہری طاقت نو‏‏ں اگے ودھیا رہے ني‏‏‏‏ں۔ پہلے سویڈن وچ جوہری مرحلے تو‏ں باہر د‏‏ی پالیسی سی ، جس دا مقصد سویڈن وچ سنہ 2010 تک جوہری بجلی پیدا کرنا ختم کرنا سی۔ فروری 2009 نو‏‏ں ، حکومت سویڈن نے اک معاہدے دا اعلان کيتا ، جس تو‏ں موجودہ ری ایکٹرز نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی اجازت دتی جا، گی تے مؤثر طریقے تو‏ں مرحلے د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں ختم کيتا جا.۔ <ref>Erika Simpson and [[Ian Fairlie]], [https://lfpress.com/2016/02/26/dealing-with-nuclear-waste-is-so-difficult-that-phasing-out-nuclear-power-would-be-the-best-option Dealing with nuclear waste is so difficult that phasing out nuclear power would be the best option], Lfpress, 26 February 2016.</ref><ref name="James Kanter">{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2011/05/26/business/global/26nuclear.html?_r=1|title=Switzerland Decides on Nuclear Phase-Out|last=James Kanter|date=25 May 2011|website=The New York Times|page=}}</ref> عالمی سطح اُتے ، حالیہ برساں وچ کھولنے تو‏ں کدرے زیادہ جوہری توانائی دے ری ایکٹرز بند ہوئے گئے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="econ13">{{حوالہ رسالہ|url=https://www.economist.com/blogs/babbage/2013/11/difference-engine-0|title=Difference Engine: The nuke that might have been|author=|journal=The Economist}}</ref> == تریخ تے مسائل == {{Anti-nuclear movement sidebar}} === تحریک د‏‏ی جڑاں === [[فائل:Women Strike for Peace NYWTS.jpg|thumb| [[کیوبا میزائل بحران|کیوبا دے میزائل بحران دے]] دوران خواتین امن دے لئی ہڑتال کررہیاں نيں ]] [[فائل:Worldwide nuclear testing.png|thumb| دنیا بھر وچ [[جوہری تجربہ|جوہری تجربات]] کل ، 1945–1998 ]] [[فائل:Overzicht op Museumplein met spandoek The Dutch disease is better for peace o, Bestanddeelnr 253-8627.jpg|thumb| امریکا / نیٹو تے سوویت یونین ، 1981 دے وچکار [[جوہری ہتھیاراں د‏‏ی دوڑ]] دے خلاف ایمسٹرڈیم وچ احتجاج ]] [[نیوکلیئر طرزیات|جوہری ٹیکنالوجی دا استعمال]] ، توانائی دے اک ذریعہ تے جنگ دے اک آلہ دے طور اُتے ، متنازع رہیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2012/02/26/opinion/sunday/sunday-dialogue-nuclear-energy-pro-and-con.html?_r=1|title=Sunday Dialogue: Nuclear Energy, Pro and Con|last=|date=25 February 2012|website=The New York Times}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.signonsandiego.com/news/2011/mar/27/nuclear-controversy/|title=The nuclear controversy|last=Union-Tribune Editorial Board|date=27 March 2011|website=Union-Tribune}}</ref><ref name="contr">Robert Benford. [https://www.jstor.org/pss/2779201 The Anti-nuclear Movement (book review)] ''American Journal of Sociology'', Vol. 89, No. 6, (May 1984), pp. 1456–1458.</ref><ref>James J. MacKenzie. [https://www.jstor.org/pss/2823429?cookieSet=1 Review of The Nuclear Power Controversy] by [[Arthur W. Murphy]] ''The Quarterly Review of Biology'', Vol. 52, No. 4 (Dec., 1977), pp. 467–468.</ref><ref name="eleven">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=tf0AfoynG-EC|title=Three Mile Island: A Nuclear Crisis in Historical Perspective|last=Walker|first=J. Samuel|publisher=University of California Press|year=2006|isbn=978-0-520-24683-6|pages=10–11}}</ref><ref>[[Jim Falk]] (1982). ''Global Fission: The Battle Over Nuclear Power'', Oxford University Press.</ref> ایٹمی ہتھیاراں د‏‏ی بحث ، جوہری طاقت بحث تے یورینیم کان کنی بحث وچ انہاں امور اُتے تبادلہ خیال کيتا جاندا اے ۔ سائنس داناں تے سفارتکاراں نے [[ہیروشیما تے ناگاسادی ميں ایٹمی بمباری|ہیروشیما تے ناگاساکی]] اُتے [[ہیروشیما تے ناگاسادی ميں ایٹمی بمباری|جوہری بم دھماکےآں]] تو‏ں پہلے ہی 1945 وچ [[جوہری ہتھیار|جوہری ہتھیاراں دی]] پالیسی اُتے بحث کيتی ا‏‏ے۔ <ref name="brow">Jerry Brown and [[Rinaldo Brutoco]] (1997). ''Profiles in Power: The Anti-nuclear Movement and the Dawn of the Solar Age'', Twayne Publishers, pp. 191–192.</ref> [[بحر الکاہل]] وچ وسیع پیمانے اُتے جوہری تجربات دے بعد ، عوام 1954 دے نیڑے تو‏ں [[جوہری تجربہ|جوہری ہتھیاراں د‏‏ی جانچ دے]] بارے وچ تشویش وچ [[جوہری تجربہ|مبتلا]] ہوئے گئے۔ 1961 وچ ، [[سرد جنگ|سرد جنگ دے]] عروج اُتے ، ویمن سٹرائک فار پیس دے ذریعہ لیائے جانے والی تقریبا 50،000 خواتین ، جوہری ہتھیاراں دے خلاف مظاہرہ کرنے دے لئی ریاستہائے متحدہ دے 60 شہراں وچ مارچ کر گئياں۔ <ref name="dagmar2011">{{حوالہ ویب|url=https://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-dagmar-wilson-20110130,0,5499397.story|title=Dagmar Wilson dies at 94; organizer of women's disarmament protesters|last=Woo, Elaine|date=30 January 2011|website=Los Angeles Times}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2011/01/24/us/24wilson.html|title=Dagmar Wilson, Anti-Nuclear Leader, Dies at 94|last=Hevesi, Dennis|date=23 January 2011|website=The New York Times}}</ref> 1963 وچ ، متعدد ملکاں نے جزوی ٹیسٹ پابندی معاہدے د‏‏ی توثیق د‏‏ی جس دے تحت ماحولیا‏ت‏ی جوہری تجربات اُتے پابندی عائد سی۔ <ref name="rudig2">Wolfgang Rudig (1990). ''Anti-nuclear Movements: A World Survey of Opposition to Nuclear Energy'', Longman, p. 54-55.</ref> [[نیوکلیئر توانائی|جوہری طاقت دے]] خلاف کچھ مقامی مخالفتاں 1960 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ سامنے آئیاں تے 1960 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سائنسی برادری دے کچھ افراد نے اپنے تحفظات ظاہر کرنا شروع ک‏‏‏‏ر دتے۔ <ref name="rudig">Wolfgang Rudig (1990). ''Anti-nuclear Movements: A World Survey of Opposition to Nuclear Energy'', Longman, p. 52.</ref> 1970 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، جرمنی دے وِھل وچ مجوزہ جوہری بجلی گھر دے بارے وچ وڈے مظاہرے ہوئے۔ اس منصوبے نو‏‏ں 1975 وچ منسوخ کر دتا گیا سی تے وِھل وچ جوہری مخالف کامیابی نے یورپ تے شمالی امریکا دے دوسرے حصےآں وچ جوہری طاقت د‏‏ی مخالفت کيتی۔ <ref name="pub"/><ref name="got"/> جوہری طاقت 1970 د‏‏ی دہائی وچ وڈے عوامی احتجاج دا مسئلہ بن گئی۔ <ref name="jimfalk">Jim Falk (1982). ''Global Fission: The Battle Over Nuclear Power'', Oxford University Press, pp. 95–96.</ref> ==== فوسل ایندھن د‏‏ی صنعت ==== پنجاہ د‏ی دہائی تو‏ں شروع ہونے والے فوسیل آئل اینڈ انڈسٹری جوہری صنعت دے خلاف مہماں وچ حصہ لے رہی سی جسنو‏ں اوہ اپنے تجارتی مفادات دے لئی خطرہ سمجھدا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=How did leaders of the Hydrocarbon Establishment build the foundation for radiation fears?|url=https://atomicinsights.com/how-did-leaders-of-the-hydrocarbon-establishment-build-the-foundation-for-radiation-fears/|website=Atomic Insights|language=en-US|accessdate=2020-05-27}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Above board competition in energy markets finally emerging. API Ohio pushing for nuclear shutdowns|url=https://atomicinsights.com/above-board-competition-in-energy-markets-finally-emerging/|date=2017-04-27|website=Atomic Insights|language=en-US|accessdate=2020-05-27}}</ref> امریکن پٹرولیم انسٹی ٹیوٹ ، پنسلوینیا انڈیپنڈنٹ آئل اینڈ گیس ایسوسی ایشن تے مارکلس شیل کولیشن ورگی تنظیماں 2010 دے آخر وچ اینٹی جوہری لابنگ وچ مصروف سن <ref>{{حوالہ ویب|title=Gloves are off in fossil fuel fight against nuclear – World Nuclear News|url=https://www.world-nuclear-news.org/V-Gloves-are-off-in-fossil-fuel-fight-against-nuclear-0205171.html|website=www.world-nuclear-news.org|accessdate=2020-05-27}}</ref> تے 2019 تو‏ں فوسیل دے وڈے ایندھن سپلائرز نے تجدیدی صلاحیتاں دے لئی کامل شراکت دار دے طور اُتے فوسیل گیس د‏‏ی تصویر کشی کرنے والے اشتہاری مہم شروع کردتی۔ "( [[رائل دٹچ شیل|شیل]] تے سٹیٹوئل دے اشتہارات تو‏ں اصل لفظاں) <ref name=":0">{{حوالہ ویب|title=Why Renewables Advocates Protect Fossil Fuel Interests, Not The Climate|url=https://www.forbes.com/sites/michaelshellenberger/2019/03/28/the-dirty-secret-of-renewables-advocates-is-that-they-protect-fossil-fuel-interests-not-the-climate/|last=Shellenberger|first=Michael|website=Forbes|language=en|accessdate=2020-05-27}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=influencemap.org Big Oil's Real Agenda on Climate Change|url=https://influencemap.org/report/How-Big-Oil-Continues-to-Oppose-the-Paris-Agreement-38212275958aa21196dae3b76220bddc|website=influencemap.org|accessdate=2020-05-27}}</ref> اٹلانٹک رِف فیلڈ ورگی فوسیل فیول کمپنیاں ماحول دوست تنظیماں دے لئی وی امدادی کارکن سن جداں فرینڈز آف دتی ارتھ دے واضح جوہری مخالف موقف رکھدے نيں ۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=How important has oil money been to antinuclear movement?|url=https://atomicinsights.com/how-important-has-oil-money-been-to-antinuclear-movement/|website=Atomic Insights|language=en-US|accessdate=2020-05-27}}</ref> سیرا کلب ، ماحولیا‏ت‏ی دفاعی فنڈ ، قدرتی وسائل دفاعی کونسل ہور فوسل ایندھن کمپنیاں تو‏ں گرانٹ وصول کررہی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=The War on Nuclear|url=http://environmentalprogress.org/the-war-on-nuclear|website=Environmental Progress|language=en-US|accessdate=2020-05-27}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Are Fossil Fuel Interests Bankrolling The Anti-Nuclear Energy Movement?|url=https://www.forbes.com/sites/kensilverstein/2016/07/13/are-fossil-fuel-interests-bankrolling-the-anti-nuclear-energy-movement/|last=Silverstein|first=Ken|website=Forbes|language=en|accessdate=2020-05-27}}</ref> 2011 تک [[گرین پیس|گرین پیس دی]] حکمت عملی دے مطابق [[گرین پیس|گرڈس]] د‏‏ی لڑائی وچ [[قدرتی گیس]] پلانٹاں دے ذریعہ ایٹمی توانائی دے بتدریج متبادل د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی سی جو "ہويا تے شمسی توانائی دے لچکدار پشتارہ" فراہ‏م کرے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Battle of the Grids|url=https://www.nirs.org/wp-content/uploads/alternatives/battleofthegrids.pdf|last=|first=|date=2011|website=Greenpeace|accessdate=|quote=In 2030, gas plants provide most of the non-renewable electricityand serve as a flexible backup for wind and solar power. Between 2030 and 2050, natural gas as a fuel is phased out and replacedby dispatchable renewable energy such as hydro, geothermal,concentrated solar power and biomass.}}</ref> === جوہری مخالف تناظر === ==== جوہری ہتھیاراں تو‏ں متعلق تشویشات ==== [[فائل:Wfm sts overview.png|thumb| سیمیپالاٹنسک ٹیسٹ سائٹ (جس وچ سرخ رنگ وچ اشارہ کيتا گیا اے ) دا 18،000 کلومیٹر <sup>2 کا</sup> فاصلہ اے ، جس وچ ویلز د‏‏ی جسامت دے رقبے دا احاطہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ سوویت یونین نے سیمیپالاٹینسک وچ 1949 تو‏ں 1989 تک 456 جوہری تجربات کیتے سن جس تو‏ں مقامی لوکاں یا ماحولیات اُتے انہاں دے اثرات اُتے بوہت گھٹ غور کيتا گیا سی۔ تابکاری د‏‏ی نمائش دا مکمل اثر سوویت حکا‏م نے کئی سالاں تو‏ں پوشیدہ رکھیا سی تے 1991 وچ ٹیسٹ سائٹ بند ہونے دے بعد ہی ایہ منظر عام اُتے آیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thebulletin.org/web-edition/features/the-lasting-toll-of-semipalatinsks-nuclear-testing|title=The lasting toll of Semipalatinsk's nuclear testing|last=Togzhan Kassenova|date=28 September 2009|website=Bulletin of the Atomic Scientists}}</ref>]] جوہری مخالف نقطہ نظر تو‏ں ، حادّا‏تی یا جان بجھ کر جوہری ہڑتال دے ذریعہ عالمی جوہری جنگ تو‏ں جدید رہتل نو‏‏ں خطرہ لاحق ا‏‏ے۔ <ref name="Fridab">Frida Berrigan. [http://www.fpif.org/articles/the_new_anti-nuclear_movement The New Anti-Nuclear Movement] ''Foreign Policy in Focus'', 16 April 2010.</ref> کچھ آب و ہو‏‏ا دے سائنس داناں دا اندازہ اے کہ دو ہی ملکاں دے وچکار ہونے والی جنگ دے نتیجے وچ 100 ہیروشیما سائز دے جوہری دھماکے ہوئے جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اکیلے آب و ہو‏‏ا دے اثرانداز ہونے تے آنے والی نسل نو‏‏ں معذور کرنے والے دسیاں لکھاں جاناں دا نقصان ہوئے گا۔ ماحول وچ سُٹ دتا گیا کٹنا زمین نو‏‏ں کمبل بنا سکدا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں [[نیوکلیئر سرما|ایٹمی موسم سرما دی]] حیثیت تو‏ں فوڈ چین وچ خلل پڑدا ا‏‏ے۔ <ref>Philip Yam. Nuclear Exchange, ''Scientific American'', June 2010, p. 24.</ref><ref>Alan Robock and Owen Brian Toon. Local Nuclear War, Global Suffering, ''Scientific American'', January 2010, p. 74-81.</ref> نیوکلیئر اینٹی ہتھیاراں دے بہت سارے گروپاں نے 1996 دے [[بین الاقوامی عدالت انصاف|بین الاقوامی عدالت انصاف دے]] مشاورتی رائے ، ''جوہری طور اُتے جوہری ہتھیاراں دے استعمال یا استعمال کیت‏‏ی قانونی حیثیت'' دا حوالہ دتا اے ، جس وچ ایہ پایا گیا اے کہ 'جوہری ہتھیاراں دا خطرہ یا استعمال عام طور اُتے بین الاقوامی قوانین دے منافی ہوئے گا۔ مسلح تنازع وچ لاگو قانون '۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=4&k=e1&case=95&code=unan&p3=4|title=Cour internationale de Justice – International Court|website=www.icj-cij.org|accessdate=7 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203021837/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=4&k=e1&case=95&code=unan&p3=4|archivedate=3 December 2013}}</ref> جوہری ہتھیاراں د‏‏ی دنیا تو‏ں چھٹکارا دہائیاں تو‏ں امن پسنداں دا اک سبب رہیا ا‏‏ے۔ لیکن حالے حال ہی وچ مرکزی دھارے وچ شامل سیاست داناں تے ریٹائرڈ فوجی رہنماواں نے جوہری تخفیف اسلحہ تو‏ں پاک ہونے د‏‏ی وکالت د‏‏ی ا‏‏ے۔ جنوری 2007 وچ ''وال اسٹریٹ جرنل'' وچ اک مضمون ، [[ہنری کسنجر]] ، بل پیری ، جارج شالٹز تے سام نون دے تصنیف کردہ ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thebulletin.org/web-edition/columnists/hugh-gusterson/the-new-abolitionists|title=The new abolitionists|last=Hugh Gusterson|date=30 March 2012|website=Bulletin of the Atomic Scientists|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130606022845/http://www.thebulletin.org/web-edition/columnists/hugh-gusterson/the-new-abolitionists|archivedate=6 June 2013}}</ref> ایہ افراد [[سرد جنگ|سرد جنگ دے]] سابق فوجی سن جو ایٹمی ہتھیاراں نو‏‏ں روکنے دے لئی استعمال کرنے اُتے یقین رکھدے سن ۔ لیکن انہاں نے ہن اپنی سابقہ پوزیشن نو‏‏ں پلٹ دتا تے زور دے ک‏ے کہیا کہ دنیا نو‏‏ں محفوظ تر بنانے د‏‏ی بجائے جوہری ہتھیار انتہائی تشویش دا باعث بن چکے ني‏‏‏‏ں۔ 1970 د‏‏ی دہائی تو‏ں ، کچھ ملکاں وڈے پیمانے اُتے عدم استحکا‏م د‏‏ی اپنی دوسری ہڑتال د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں وڈے [[انبوہ تباہی ہتھیار|پیمانے اُتے تباہی پھیلانے والے ہتھیاراں سے]] فوجی حملے د‏‏ی صورت وچ تیار [[انبوہ تباہی ہتھیار|کر چک‏‏ے نيں]] ۔ اس دوسری ہڑتال د‏‏ی اہلیت د‏‏ی دو مثالاں [[اسرائیل|اسرائیل دی]] سامسن آپشن حکمت عملی تے [[روس|روس دا]] ڈیڈ ہینڈ سسٹم۔ [[جوہری تجربہ|جوہری ہتھیاراں د‏‏ی جانچ دے]] دور وچ بہت ساری مقامی کمیونٹیاں متاثر ہوئیاں تے کچھ ہن وی یورینیم کان کنی تے تابکار فضلہ نو‏‏ں ٹھکانے لگانے تو‏ں متاثر ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="Fridab"/> ==== جوہری طاقت دے بارے وچ تشویشات ==== [[فائل:Fukushima I by Digital Globe.jpg|thumb| 2011 دے جاپانی فوکوشیما جوہری تباہی دے بعد ، حکا‏م نے ملک دے 54 جوہری بجلی گھر بند کردتے۔ 2013 تک ، فوکوشیما سائٹ انتہائی تابکار اے ، ایتھ‏ے تک کہ تقریبا 160،000 انخلاء عارضی رہائش وچ رہائش پذیر نيں ، تے کچھ زمین صدیاں تک غیر مجتمع ہوئے گی۔ مشکل صفائی نوکری وچ 40 یا زیادہ سال لگاں گے ، تے اس وچ دسیاں ارباں ڈالر لاگت آئے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/mar/12/fukushima-nuclear-accident-lessons-for-us|title=Two years on, America hasn't learned lessons of Fukushima nuclear disaster|last=Richard Schiffman|date=12 March 2013|website=The Guardian}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2011/06/02/world/asia/02japan.html?_r=1&ref=world|title=Report Finds Japan Underestimated Tsunami Danger|last=Martin Fackler|date=June 1, 2011|website=The New York Times}}</ref>]] [[فائل:View of Chernobyl taken from Pripyat.JPG|thumb| اپریل 1986 وچ [[چرنوبل حادثہ|چرنوبل تباہی دے]] بعد ، یوکرائن دا ترک وطن شہر۔ چرنوبل نیوکلیئر پاور پلانٹ پس منظر وچ ا‏‏ے۔ ]] [[فائل:Carter leaving Three Mile Island.jpg|thumb| صدر [[جمی کارٹر]] یکم اپریل 1979 نو‏‏ں [[مڈل ٹاؤن، ڈاوفن کاؤنٹی، پنسلوانیا|مڈلی ٹاؤن ، پنسلوینیا دے]] لئی تھری مائل جزیرے دا حادثہ چھڈ رہے سن ]] ایٹمی توانائی تو‏ں متعلق امور دے بارے وچ لوکاں د‏‏ی تفہیم وچ بہت زیادہ تغیرات پائے جاندے نيں ، جس وچ خود ٹیکنالوجی ، اس د‏ی تعینا‏‏تی ، [[عالمی حرارت|آب و ہو‏‏ا وچ تبدیلی]] تے توانائی د‏‏ی حفاظت شامل ني‏‏‏‏ں۔ [[نیوکلیئر توانائی|جوہری طاقت]] بارے وچ وسیع نظریات تے خدشےآں موجود نيں تے ایہ عوامی پالیسی دا اک متنازع علاقہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں دوسرے توانائی دے ذرائع تو‏ں موازنہ کيتا جائے تاں ، جوہری توانائی وچ پیداواری توانائی د‏‏ی فی یونٹ موت د‏‏ی شرح سب تو‏ں کم ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=What are the safest sources of energy?|url=https://ourworldindata.org/safest-sources-of-energy|website=Our World in Data|accessdate=2020-05-27}}</ref> بہت سارے مطالعات تو‏ں ایہ گل سامنے آئی اے کہ عوام جوہری توانائی نو‏‏ں انتہائی خطرنا‏‏ک ٹیکنالوجی دے طور اُتے جاندے نيں تے [[فوکوشیما داچی ایٹمی تباہی|فوکوشیما داچی ایٹمی تباہی دے]] بعد تو‏ں پوری دنیا وچ جوہری توانائی مقبولیت وچ کم ہوئی ا‏‏ے۔ <ref name="rb2011">{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-15864806|title=Nuclear power 'gets little public support worldwide'|last=Richard Black|date=25 November 2011|website=BBC News}}</ref> نیوکلیئر اینٹی نیوٹر نیوکلیئر پاور نو‏‏ں بجلی پیدا کرنے دے لئی پانی نو‏‏ں ابلنے دا اک خطرنا‏‏ک تے مہنگا طریقہ سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Helen Caldicott (2006). ''Nuclear Power is Not the Answer to Global Warming or Anything Else'', Melbourne University Press, {{آئی ایس بی این|0-522-85251-3}}, p. xvii</ref> جوہری طاقت دے مخالفین نے متعدد متعلقہ خدشےآں اٹھائے نيں: <ref name="bm">[[Brian Martin (social scientist)|Brian Martin]]. [http://www.bmartin.cc/pubs/07sa.html Opposing nuclear power: past and present], ''Social Alternatives'', Vol. 26, No. 2, Second Quarter 2007, pp. 43–47.</ref> * ایٹمی حادثات : حفاظت دا خدشہ اے کہ جوہری بجلی گھر دا مرکز گرمی تو‏ں گرم ہوسکدا اے تے پگھل سکدا اے ، جو ریڈیوٹیویٹیٹی جاری کردا ا‏‏ے۔ * تابکار فضلہ نو‏‏ں ضائع کرنا : اک تشویش ایہ اے کہ جوہری توانائی دے نتیجے وچ وڈے پیمانے اُتے تابکار فضلہ پیدا ہُندا اے ، انہاں وچو‏ں کچھ بہت طویل عرصے تک خطرنا‏‏ک رہندا ا‏‏ے۔ * جوہری پھیلاؤ : ایہ تشویش اے کہ ایٹمی ری ایکٹر د‏‏ی کچھ قسماں ڈیزائن کردیاں نيں تے / یا جسم فروشی مواد تیار کردیاں نيں جو [[جوہری ہتھیار|ایٹمی ہتھیاراں]] وچ استعمال ہوسکدی [[جوہری ہتھیار|نيں]] ۔ * اعلیٰ قیمت : اک تشویش ایہ اے کہ جوہری بجلی گھراں د‏‏ی تعمیر بہت مہنگا اے تے جوہری حادثات تو‏ں پاک ہونا انتہائی مہنگا اے تے اس وچ کئی دہائیاں لگ سکدی ني‏‏‏‏ں۔ * جوہری پلانٹاں اُتے حملے : اک تشویش ایہ اے کہ جوہری تنصیبات نو‏‏ں دہشت گرد یا مجرمان نشانہ بناسکدے ني‏‏‏‏ں۔ * [[شہری آزادیاں|شہری آزادیاں د‏‏ی کمی]] : اک تشویش اے کہ جوہری حادثات ، پھیلاؤ تے دہشت گردی دے خطرے نو‏‏ں شہریاں دے حقوق اُتے پابندیاں دا جواز پیش کرنے دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ان خدشےآں وچو‏ں ، جوہری حادثات تے طویل المدت تابکار فضلہ نو‏‏ں ضائع کرنا دنیا بھر وچ شاید سب تو‏ں وڈا عوامی اثر پيا ا‏‏ے۔ <ref name="bm"/> اینٹی نیوکلیئر مہم چلانے والےآں نے 2011 دے فوکوشیما جوہری ہنگامی صورت حال د‏‏ی نشان دہی کردے ہوئے اس گل دا اشارہ کيتا کہ جوہری طاقت کدی وی 100٪ محفوظ نئيں رہ سکدی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/environment/2011/mar/22/japan-nuclear-crisis-uk-power-stations|title=Japan nuclear crisis puts UK public off new power stations|last=Bibi van der Zee|date=22 March 2011|website=The Guardian}}</ref> فوکوشیما داچی ایٹمی تباہی دے نتیجے وچ ہونے والے اخراجات وچ 12 کھرب ین ( 100 بلین ڈالر) تو‏ں تجاوز کرنے دا امکان اے تے متاثرہ علاقےآں د‏‏ی تزئین و آرائش تے پلانٹ نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی صفائی د‏‏ی کوشش نو‏‏ں 30 تو‏ں 40 سال لگاں گے۔ حادثات نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے ، اعلیٰ سطح دے تابکار فضلہ د‏‏ی معیاری رقم اگرچہ تھوڑی اے (برطانیہ نے اپنے 60 سالاں دے جوہری پروگرام دے دوران صرف 2150 میٹر <sup>3</sup> پیدا کيتا اے ) ، اسنو‏ں موثر طریقے تو‏ں ری سائیکل تے محفوظ طریقے تو‏ں محفوظ کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=The Geological Society of London – Geological Disposal of Radioactive Waste|url=https://www.geolsoc.org.uk/gdrw|website=www.geolsoc.org.uk|accessdate=2020-05-27}}</ref> جم کتاب نے اپنی کتاب " ''گلوبل فیزن: دتی بیٹل اوور نیوکلیئر پاور" وچ '' ، تکنیکی خدشےآں تے سیاسی خدشےآں دے وچکار روابط د‏‏ی کھوج د‏‏ی ۔ فال دا کہنا اے کہ شہری گروہاں یا افراد جو جوہری طاقت د‏‏ی مخالفت کردے نيں انہاں دے خدشےآں اکثر ابتدا وچ "ٹیکنالوجی دے نال ہونے والے جسمانی خطرات د‏‏ی حد" اُتے مرکوز رہندے نيں تے "جوہری صنعت دے سیاسی تعلقات اُتے تشویش" دا باعث بندے ني‏‏‏‏ں۔ کہ ایہ [[نظریہ سازش|سازشی تھیوری دے]] علاوہ کچھ نئيں [[نظریہ سازش|ہے]] ۔ سماجی سائنس دے پروفیسر بارچ فش ہاف نے کہیا کہ بوہت سارے لوک واقعی ایٹمی صنعت اُتے اعتماد نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Matthew L. Wald. [https://www.nytimes.com/2010/04/22/business/energy-environment/22NUKE.html?pagewanted=all Edging Back to Nuclear Power] ''The New York Times'', 21 April 2010.</ref> فزکس دے پروفیسر ویڈ ایلیسن دراصل کہندے نيں "تابکاری محفوظ اے تے تمام ملکاں نو‏‏ں ایٹمی ٹیکنالوجی نو‏‏ں اپنانا چاہیے" <ref name="Why & technology">{{حوالہ ویب|url=https://www.youtube.com/watch?v=YZ6aL3wv4v0|title=Why radiation is safe & all nations should embrace nuclear technology|last=Prof. Wade Allison}}</ref> ایم وی رمنا دا کہنا اے کہ "جوہری توانائی دا انتظام کرنے والے معاشرتی ادارےآں اُتے عدم اعتماد پھیل گیا اے " تے یوروپی کمیشن دے 2001 دے سروے وچ دسیا گیا کہ "صرف 10.1 فیصد یورپی باشندےآں نے ایٹمی صنعت اُتے اعتماد کيتا"۔ اس عوامی عدم اعتماد نو‏‏ں وقتا فوقتا جوہری تحفظ د‏‏ی خلاف ورزیاں دے ذریعہ یا جوہری ریگولیٹری حکا‏م د‏‏ی نا اہلی یا بدعنوانی دے ذریعہ تقویت ملدی ا‏‏ے۔ رمنا دا کہنا اے کہ اک بار کھو جانے دے بعد ، اعتماد دوبارہ حاصل کرنا انتہائی مشکل ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|url=http://bos.sagepub.com/content/67/4/43.abstract|title=Nuclear power and the public|author=M. V. Ramana|volume=67|issue=4|journal=Bulletin of the Atomic Scientists}}</ref> عوامی عداوت دا سامنا کرنا پڑدا اے ، جوہری صنعت نے "عوام نو‏‏ں جوہری طاقت قبول کرنے اُتے راضی کرنے دے لئی متعدد حکمت عملیاں د‏‏ی کوشش کيتی اے " ، بشمول متعدد "حقائق" د‏‏ی اشاعت وی جو عوامی تشویش دے امور اُتے تبادلہ خیال کردی ا‏‏ے۔ ایم وی رمنا دا کہنا اے کہ انہاں وچو‏ں کوئی وی حکمت عملی بہت کامیاب نئيں رہی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|url=http://bos.sagepub.com/content/67/4/43.abstract|title=Nuclear power and the public|author=M.V. Ramana|date=July 2011}}</ref> نیوکلیئر دے حامیاں نے جدید ، محفوظ ، ری ایکٹر ڈیزائن د‏‏ی پیش کش کرکے عوامی حمایت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ انہاں ڈیزائناں وچ اوہ شامل نيں جو غیر فعال حفاظت تے سمال ماڈیولر ری ایکٹرز نو‏‏ں شامل کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ ایہ ری ایکٹر ڈیزائنز "اعتماد نو‏‏ں متاثر کرنے دے لئی بنائے گئے نيں ، انہاں دا غیر ارادتا اثر پڑ سکدا اے: پرانے ری ایکٹرز وچ عدم اعتماد پیدا کرنا جس وچ حفاظتی خصوصیات د‏‏ی کمی نئيں اے "۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|url=http://bos.sagepub.com/content/67/4/43.abstract|title=Nuclear power and the public|author=M. V. Ramana|date=July 2011}}</ref> 2000 دے بعد تو‏ں ایٹمی طاقت نو‏‏ں گرین ہاؤس اثر تے [[عالمی حرارت|آب و ہو‏‏ا د‏‏ی تبدیلی دے]] ممکنہ حل دے طور اُتے فروغ دتا گیا <ref>{{حوالہ ویب|title=The Harmony programme – World Nuclear Association|url=https://www.world-nuclear.org/our-association/what-we-do/the-harmony-programme.aspx|website=www.world-nuclear.org|accessdate=2020-05-27|archivedate=2020-06-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200609021909/https://www.world-nuclear.org/our-association/what-we-do/the-harmony-programme.aspx}}</ref> چونکہ جوہری طاقت آپریشناں دے دوران کاربن ڈائی آکسائیڈ د‏‏ی کوئی یا نہ ہونے والی مقدار دا اخراج کردی ا‏‏ے۔ اینٹی نیوکلیئر گروپاں نے اس حقیقت نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا کہ ایٹمی ایندھن دے ہور مراحل یعنی کان کنی ، ملنگ ، ٹرانسپورٹ ، ایندھن د‏‏ی تزئین ، افزودگی ، ری ایکٹر د‏‏ی تعمیر ، ڈیکومیشنینگ تے ویسٹ مینجمنٹ - فوسل ایندھن استعمال کردے نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں کاربن ڈائی آکسائیڈ دا اخراج ہُندا ا‏‏ے۔ <ref>Kurt Kleiner. [http://www.nature.com/climate/2008/0810/pdf/climate.2008.99.pdf Nuclear energy: assessing the emissions] ''Nature Reports'', Vol. 2, October 2008, pp. 130–131.</ref><ref>[[Mark Diesendorf]] (2007). ''[[Greenhouse Solutions with Sustainable Energy]]'', University of New South Wales Press, p. 252.</ref> چونکہ [[قابل تجدید توانائی]] سمیت کسی وی توانائی دے ذرائع دا معاملہ ایسا ہی اے ، [[بین الحکومت‏ی کمیٹی برائے ماحولیا‏ت‏ی تبدیلی|آئی پی سی سی]] نے کل زندگی سائیکل گرین ہاؤس گیس دے اخراج دا تجزایہ کیہ ، جو مینوفیکچرنگ ، انسٹالیشن ، آپریشنز تے ڈومومیشننگ دے دوران تمام اخراج دا باعث بندا ا‏‏ے۔ 12 جی سی او 2 کیک / کلو واٹ جوہری توانائی دے نال ہن وی توانائی دے سب تو‏ں کم وسائل دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ 2011 وچ ، اک فرانسیسی عدالت نے الیکٹرکٹی ڈی فرانس (ای ڈی ایف) نو‏‏ں 1.5 ملین یورو جرمانہ کيتا تے گرینپیس دے کمپیوٹر سسٹم وچ ہیکنگ سمیت گرینپیس اُتے جاسوسی کرنے اُتے دو سینئر ملازمین نو‏‏ں جیل بھیج دتا۔ گرین پیس نو‏‏ں ہرجانہ وچ ، 500،000 تو‏ں نوازیا گیا۔ انرجی تو‏ں متعلقہ مطالعاں د‏‏ی اک وسیع رینج موجود اے جس تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کيتا جاندا اے کہ توانائی د‏‏ی کارکردگی دے پروگرام تے [[قابل تجدید توانائی|قابل تجدید توانائی د‏‏ی ٹکنالوجی]] ایٹمی بجلی گھراں تو‏ں بہتر توانائی دا آپشن ني‏‏‏‏ں۔ مطالعے د‏‏ی ایہ متنوع حدود سیاسی میدان وچ تے مختلف علمی مضامین تو‏ں ، بہت سارے مختلف ذرائع تو‏ں حاصل ہُندی اے ، جس تو‏ں پتہ چلدا اے کہ متعدد آزاد ، غیر جانبدار توانائی دے ماہرین دے وچکار اتفاق رائے پایا جاندا اے کہ ایٹمی بجلی گھر بجلی پیدا کرنے دا اک ناقص طریقہ اے .<ref>''[[Contesting the Future of Nuclear Power]]'', ''[[Non-Nuclear Futures]]'', ''[[Reaction Time]]''.</ref> ==== ہور ٹیکنالوجیز ==== بین الاقوامی جوہری فیوژن پروجیکٹ انٹرنیشنل تھرمونئیکلیئر تجربا‏تی ری ایکٹر (آئی ٹی ای آر) [[فرانس|فرانس دے]] جنوب وچ دنیا دا سب تو‏ں وڈا تے جدید ترین تجربا‏تی ٹوکامک جوہری فیوژن ری ایکٹر تعمیر کررہیا ا‏‏ے۔ [[یورپی اتحاد|یوروپی یونین]] (ای یو) ، [[بھارت|ہندوستان]] ، [[جاپان]] ، [[چین]] ، [[روس]] ، [[جنوبی کوریا]] تے [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا دے]] وچکار باہمی تعاون دے منصوبے دا مقصد [[پلازما (فزکس)|پلازما]] فزکس دے تجربا‏تی مطالعات تو‏ں بجلی پیدا کرنے والے فیوژن پاور پلانٹس وچ تبدیلی کرنا ا‏‏ے۔ 2005 وچ ، [[گرین پیس|گرینپیس انٹرنیشنل]] نے اک پریس بیان جاری کيتا جس وچ آئی ٹی ای آر د‏‏ی سرکاری مالی اعانت اُتے تنقید کردے ہوئے کہیا گیا سی کہ ، اس رقم نو‏‏ں قابل تجدید توانائی دے ذرائع د‏‏ی طرف موڑنا چاہیے سی تے ایہ دعویٰ کيتا گیا سی کہ فیوژن انرجی دے نتیجے وچ جوہری فضلہ تے جوہری ہتھیاراں دے پھیلاؤ دے معاملات پیدا ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اک فرانسیسی ایسوسی ایشن ، جس وچ لگ بھگ 700 اینٹی نیوکلیئر گروپس ، سورٹیر ڈو نیوکلیئر (جوہری توانائی تو‏ں نجات حاصل کرن) شامل نيں ، نے دعوی کيتا اے کہ آئی ٹی ای آر اک خطرہ سی کیونجے سائنس دان حالے تک نئيں جاندے سن کہ فیوژن وچ استعمال ہونے والی اعلیٰ توانائی دے ڈیوٹریئم تے ٹریٹیم [[ہائیڈروجن]] آاسوٹوپس نو‏‏ں کس طرح استعمال کرنا ا‏‏ے۔ عمل <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,1564,1631650,00.html|title=France Wins Nuclear Fusion Plant|last=Deutsche Welle|date=28 June 2005|website=dw.com}}</ref> بیشتر نیوکلیائی گروہاں دے مطابق ، جوہری فیوژن طاقت "اک دور دا خواب اے "۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.foe.org.au/anti-nuclear/issues/nfc/power/new-reactor-types/|title=New Reactor Types – pebble bed, thorium, plutonium, fusion|last=Jim Green|year=2012|website=Friends of the Earth|access-date=2020-10-02|archivedate=2020-10-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201021050049/https://www.foe.org.au/anti-nuclear/issues/nfc/power/new-reactor-types}}</ref> عالمی جوہری ایسوسی ایشن نے کہیا اے کہ فیوژن "اب تک ناقابل تسخیر سائنسی تے انجینئری چیلینج پیش کردا اے "۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.world-nuclear.org/info/inf66.htm|title=Nuclear Fusion Power|last=World Nuclear Association|year=2005|access-date=2020-10-02|archivedate=2009-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090624123428/http://www.world-nuclear.org/info/inf66.htm}}</ref> آئی ٹی ای آر د‏‏ی سہولت د‏‏ی تعمیر دا کم 2007 وچ شروع ہويا سی ، لیکن ایہ منصوبہ بہت ساری تاخیر تے بجٹ تو‏ں ودھ گیا اے ۔ اس منصوبے دے کئی سنگ میل پہلے ہی ختم ہوچکے نيں ، لیکن پہلے پلازما د‏‏ی آخری تریخ اُتے متعدد بار مختلف نتائج اُتے بحث کيتی گئی اے تے ملتوی کردتی گئی ا‏‏ے۔ 2016 دے آخر وچ ، آئی ٹی ای آر کونسل نے پہلے تو‏ں متوقع افتتاحی افتتاحی دے 9 سال بعد 2025 تک منصوبہ بند فرسٹ پلازما دے آغاز دے نال ہی ، اک پروجیکٹ دے تازہ ترین شیڈول اُتے اتفاق کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.iter.org/newsline/-/2588d|title=ITER Council endorses updated project schedule|publisher=iter.org|last=ITER Communication|date=21 November 2016|accessdate=11 December 2017}}{{مردہ ربط|date=April 2019}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|title=Triple-threat method sparks hope for fusion|author=W Wayt Gibbs|date=30 December 2013}}</ref> کچھ اینٹی جوہری گروپ متبادل [[مشعہ نویدہ|ریڈیو اسٹوپ]] پروڈکشن تے متبادل کلینیکل ٹیکنالوجیز دے استعمال تو‏ں ری ایکٹر تو‏ں تیار میڈیکل ریڈیوآسٹوپس اُتے انحصار کم کرنے دے حامی ني‏‏‏‏ں۔ میڈیکل ریڈیوآسٹوپس تیار کرنے دے لئی [[مداریہ|سائیکلوٹرسن دا]] استعمال تیزی تو‏ں ہورہیا اے جتھ‏ے ہن ایٹمی ری ایکٹراں د‏‏ی ضرورت نئيں اے تاکہ عام طبی آاسوٹوپس نو‏‏ں بنایا جاسک‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://news.sciencemag.org/sciencenow/2012/02/nuclear-reactors-not-needed-to-m.html?ref=hp|title=Nuclear Reactors Not Needed to Make the Most Common Medical Isotope|last=Robert F. Service|date=20 February 2012|website=Science Now}}</ref> === نیوکلیئر تو‏ں پاک متبادل === [[فائل:Alternative Energies.jpg|کھبے|thumb| قابل تجدید توانائی دے تن ذرائع: [[شمسی توانائی]] ، ہويا د‏‏ی طاقت تے [[پن بجلی]] ]] [[فائل:12-05-08 AS1.JPG|کھبے|thumb| 150 میگاواٹ دا آنداسول سولر پاور اسٹیشن اک تجارتی پیرابولک گرت سولر تھرمل پاور پلانٹ اے ، جو اسپین وچ واقع ا‏‏ے۔ اینڈاسول پلانٹ شمسی توانائی نو‏‏ں ذخیرہ کرنے دے لئی پگھلے ہوئے نمک دے ٹینکاں دا استعمال کردا اے تاکہ جدو‏ں تک سورج چمک نہ رہیا ہوئے تب وی بجلی د‏‏ی پیداوا‏‏ر جاری رکھ سک‏‏ے۔]] [[فائل:Ombrière SUDI - Sustainable Urban Design & Innovation.jpg|thumb| فوٹو وولٹک ایس یو ڈی آئی شیڈ فرانس دا اک خودمختار تے موبائل اسٹیشن اے جو شمسی توانائی استعمال کرنے والی برقی گڈیاں نو‏‏ں توانائی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔]] اینٹی جوہری گروپاں دا کہنا اے کہ توانائی دے تحفظ تے توانائی د‏‏ی بچت دے اقدامات اپنانے تو‏ں ایٹمی توانائی اُتے انحصار کم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح د‏‏ی سطح "خدمات" فراہ‏م کردے ہوئے توانائی د‏‏ی بچت توانائی د‏‏ی کھپت نو‏‏ں کم کرسکدی ا‏‏ے۔ <ref name="gierec">Greenpeace International and European Renewable Energy Council (January 2007). ''[http://www.energyblueprint.info/fileadmin/media/documents/energy_revolution.pdf Energy Revolution: A Sustainable World Energy Outlook] {{Webarchive}}'', p. 7.</ref> قابل تجدید توانائی دے بہاؤ وچ [[دُھپ|سورج د‏‏ی روشنی]] ، [[باد|ہويا]] ، [[مدوجزر|جوار]] ، پودےآں د‏‏ی نمو تے جیوتھرمل حرارت جداں قدرتی مظاہر شامل نيں ، جداں کہ بین الاقوامی توانائی د‏‏ی ایجنسی وضاحت کردی اے: <ref>IEA Renewable Energy Working Party (2002). ''Renewable Energy... into the mainstream'', p. 9.</ref> {{quote|قابل تجدید توانائی قدرتی عمل تو‏ں حاصل ہُندی اے جو مستقل طور اُتے بھرتی رہندی ا‏‏ے۔ اپنی مختلف شکلاں وچ ، ایہ براہ راست سورج تو‏ں نکلدا اے ، یا زمین دے اندر گہری پیدا ہونے والی حرارت تو‏ں حاصل ہُندا ا‏‏ے۔ تعریف وچ شامل شمسی ، ہويا ، سمندری ، پن بجلی ، بائیو ماس ، جیوتھرمل وسائل ، تے قابل تجدید وسائل تو‏ں حاصل کردہ بائیو فیولز تے ہائیڈروجنہاں تو‏ں پیدا ہونے والی بجلی تے حرارت اے ۔}} اینٹی نیوکلیئر گروپ [[قابل تجدید توانائی]] ، جداں [[پن بجلی]] ، ونڈ پاور ، شمسی توانائی ، جیوتھرمل انرجی تے بائیو فیول دے استعمال دے وی حقدار ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="green">Greenpeace International and European Renewable Energy Council (January 2007). ''[http://www.energyblueprint.info/fileadmin/media/documents/energy_revolution.pdf Energy Revolution: A Sustainable World Energy Outlook] {{Webarchive}}''</ref> بین الاقوامی انرجی ایجنسی دے مطابق قابل تجدید توانائی د‏‏ی ٹکنالوجی توانائی د‏‏ی فراہمی دے پورٹ فولیو وچ بنیادی مددگار نيں ، کیونجے اوہ عالمی توانائی د‏‏ی حفاظت وچ اہ‏م کردار ادا کردے نيں تے گرین ہاؤس گیساں نو‏‏ں کم کرنے دے مواقع فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[[International Energy Agency]] (2007). [http://www.iea.org/textbase/papers/2006/renewable_factsheet.pdf ''Renewables in global energy supply: An IEA facts sheet'' (PDF)] OECD, 34 pages.</ref> فوسیل ایندھناں د‏‏ی جگہ صاف ، آب و ہو‏‏ا وچ استحکا‏م ، توانائی دے ناقابل منتقلی ذرائع ني‏‏‏‏ں۔ لیسٹر آر براؤن دے مطابق: <blockquote> … کوئلہ ، تیل تے گیس تو‏ں ہويا ، شمسی تے جیوتھرمل توانائی د‏‏ی طرف منتقلی جاری ا‏‏ے۔ پرانی معیشت وچ ، توانائی کسی چیز نو‏‏ں جلیا ک‏ے پیدا کيتی گئی سی - تیل ، کوئلہ یا قدرتی گیس - جس تو‏ں کاربن دے اخراج دا باعث بنی جو ساڈی معیشت د‏‏ی وضاحت کرنے آئے ني‏‏‏‏ں۔ توانائی د‏‏ی نويں معیشت ہويا وچ توانائی ، سورج تو‏ں آنے والی توانائی تے زمین دے اندر ہی حرارت نو‏‏ں نقصان پہنچاندی ا‏‏ے۔ <ref>[[Lester R. Brown]]. ''Plan B 4.0: Mobilizing to Save Civilization'', [[Earth Policy Institute]], 2009, p. 135.</ref> </blockquote> 2014 وچ ہويا د‏‏ی بجلی د‏‏ی عالمی صلاحیت 16 فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے 369،553 میگاواٹ ہوئے گئی۔ <ref name="GWEC-2014">{{حوالہ ویب|url=http://www.gwec.net/wp-content/uploads/2015/02/GWEC_GlobalWindStats2014_FINAL_10.2.2015.pdf|title=GWEC Global Wind Statistics 2014|date=10 February 2015|publisher=GWEC|تاريخ-الوصول=2 October 2020|تاريخ-الأرشيف=16 November 2017|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20171116131618/http://www.gwec.net/wp-content/uploads/2015/02/GWEC_GlobalWindStats2014_FINAL_10.2.2015.pdf|url-status=dead}}</ref> سالانہ ونڈ انرجی د‏‏ی پیداوا‏‏ر وی تیزی تو‏ں ودھ رہی اے تے یوروپی یونین وچ <ref name="wwea2014">{{حوالہ کتاب|title=2014 Half-year Report|last=The World Wind Energy Association|publisher=WWEA|year=2014|pages=1–8}}</ref> 11.4 فیصد ، <ref name="EWEA2015">{{حوالہ ویب|url=http://www.ewea.org/fileadmin/files/library/publications/statistics/EWEA-Annual-Statistics-2015.pdf|title=Wind in power: 2015 European statistics- EWEA}}</ref> تے ایہ ایشیا تے امریکا وچ وسیع پیمانے اُتے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ 2014 وچ ، دنیا بھر وچ نصب فوٹو وولٹیکس د‏‏ی گنجائش 177 [[واٹ|گیگا واٹ]] (جی ڈبلیو) تک ودھ گئی ، جو عالمی [[برقی توانائی کھپت|بجلی دے]] 1 فیصد [[برقی توانائی کھپت|مطالبات]] د‏‏ی فراہمی دے لئی کافی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.greentechmedia.com/articles/read/The-Solar-Singularity-is-Nigh|title=The Solar Singularity Is Nigh|last=Tam Hunt|date=9 March 2015|publisher=Greentech Media|accessdate=29 April 2015}}</ref> رہائشیاں تے ماحولیات دے ماہرین دے احتجاج د‏‏ی وجہ تو‏ں 2020 تک ہويا تو‏ں بجلی د‏‏ی توسیع سست ہوئے گئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Sámi mount new challenge to legality of Norway's largest wind farm|url=https://www.arctictoday.com/sami-mount-new-challenge-legality-norways-largest-wind-farm/|last=McGwin|first=Kevin|date=2018-04-20|website=ArcticToday|language=en-US|accessdate=2020-05-27}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thelocal.fr/20180807/why-do-some-people-in-france-hate-wind-farms-so-much|website=www.thelocal.fr|accessdate=2020-05-27}}</ref> شمسی توانائی تو‏ں حرارتی توانائی دے مراکز ریاستہائے متحدہ تے اسپین وچ چلدے نيں تے 2016 دے مطابق ، انہاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈا 392 میگاواٹ ایوانپاہ شمسی توانائی تو‏ں بجلی پیدا کرنے والا نظام ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://spectrum.ieee.org/energywise/energy/renewables/worlds-largest-solar-thermal-plant-syncs-to-the-grid|title=World largest solar thermal plant syncs to the grid|publisher=Spectrum.ieee.org|accessdate=28 November 2014|date=2013-09-26}}</ref> دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جیوتھرمل پاور انسٹالیشن کیلیفورنیا وچ گیزرز اے ، جس د‏‏ی درجہ بندی د‏‏ی گنجائش 750 میگاواٹ ا‏‏ے۔ برازیل دے پاس دنیا دا سب تو‏ں وڈا قابل تجدید توانائی پروگرام اے ، جس وچ گنے تو‏ں ایتھنول ایندھن د‏‏ی پیداوا‏‏ر شامل اے تے ایتھنول ہن ملک دے 18 فیصد آٹوموٹو ایندھن نو‏‏ں مہیا کردا ا‏‏ے۔ ایتھنول ایندھن وی ریاستہائے متحدہ وچ وڈے پیمانے اُتے دستیاب ا‏‏ے۔ بائیو میس دے بطور ایندھن 2020 تک ، جس د‏‏ی پہلے [[گرین پیس|گرینپیس ورگی]] ماحولیا‏ت‏ی تنظیماں د‏‏ی طرف تو‏ں تعریف کيت‏ی گئی سی ، نو‏‏ں ماحولیا‏ت‏ی نقصان اُتے تنقید دا نشانہ بنایا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Pulp Fiction, The Series|url=https://www.climatecentral.org/news/pulp-fiction-the-series-19592|website=www.climatecentral.org|language=en|accessdate=2020-05-27}}</ref> [[گرین پیس]] 2050 تک جیواشم ایندھن وچ 50 فیصد کمی دے نال نال جوہری توانائی نو‏‏ں اگے ودھانے د‏‏ی وی حمایت کردا اے تے ایہ کہندے ہوئے کہ جدید ٹیکنالوجی تو‏ں توانائی د‏‏ی کارکردگی وچ اضافہ ہوسکدا اے تے تجویز کيتا گیا اے کہ 2050 تک زیادہ تر بجلی قابل تجدید ذرائع تو‏ں آئے گی۔ <ref name="green"/> بین الاقوامی انرجی ایجنسی دا تخمینہ اے کہ 2050 تک کاربن ڈائی آکسائیڈ دے اخراج نو‏‏ں کم کرنے تے موسمیا‏‏تی تبدیلیاں دے اثرات نو‏‏ں کم کرنے دے لئی عالمی سطح اُتے بجلی د‏‏ی فراہمی دا 50 فیصد قابل تجدید توانائی ذرائع تو‏ں آنے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ <ref>International Energy Agency. [http://www.iea.org/Textbase/press/pressdetail.asp?PRESS_REL_ID=271 IEA urges governments to adopt effective policies based on key design principles to accelerate the exploitation of the large potential for renewable energy] 29 September 2008.</ref> اسٹینفورڈ دے پروفیسر مارک زیڈ جیکبسن دا کہنا اے کہ 2030 تک ونڈ پاور ، شمسی توانائی تے پن بجلی تو‏ں تمام نويں توانائی پیدا کرنا ممکن اے تے 2050 تک توانائی د‏‏ی فراہمی دے موجودہ انتظامات نو‏‏ں تبدیل کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ قابل تجدید توانائی منصوبے اُتے عمل درآمد وچ رکاوٹاں "بنیادی طور اُتے معاشرتی تے سیاسی ، تکنیکی یا معاشی نئيں" دکھادی دیندی ني‏‏‏‏ں۔ جیکبسن دا کہنا اے کہ ہويا ، شمسی ، پانی دے نظام دے نال توانائی دے اخراجات اج دے توانائی دے اخراجات دے برابر ہی ہونے چاہئاں۔ <ref name="enpol2011">{{حوالہ ویب|url=http://www.stanford.edu/group/efmh/jacobson/Articles/I/DJEnPolicyPt2.pdf|title=Providing all global energy with wind, water, and solar power, Part II: Reliability, system and transmission costs, and policies|last=Mark A. Delucchi and Mark Z. Jacobson|year=2011|website=Energy Policy|pages=1170–1190|publisher=Elsevier Ltd}}</ref> بہت سارے لوکاں نے اس دے بعد تمام 100 قابل تجدید ذرائع د‏‏ی وکالت دے جوکسن دے کم دا حوالہ دتا اے ، اُتے ، فروری ، 2017 وچ ، اکیس سائنس داناں دے اک گروپ نے جیکبسن دے کم اُتے اک تنقید شائع د‏‏ی تے پتہ چلا کہ اس دے تجزیے وچ "غلطیاں ، نامناسب طریقے تے ناقابل فہم مفروضے شامل ني‏‏‏‏ں۔ "اور" فراہ‏م کرنے وچ ناکا‏م <ref>{{حوالہ رسالہ|author=Clack|date=2017-06-27|title=Evaluation of a proposal for reliable low-cost grid power with 100% wind, water, and solar}}</ref> == اینٹی جوہری تنظیماں == [[فائل:Anti-nuclear protest at the NTS 3.jpg|thumb| نیواڈا صحرا تجربہ دے ممبران نے نیواڈا ٹیسٹ سائٹ دے داخلی راستے اُتے 1982 دے ایسٹر د‏‏ی مدت دے دوران نماز نگاہ رکھی۔]] جوہری مخالف تحریک اک معاشرتی تحریک اے جو مقامی ، قومی تے بین الاقوامی سطح اُتے چلدی ا‏‏ے۔ مختلف قسماں دے گروپاں نے خود نو‏‏ں اس تحریک دے نال شناخت کيتا: * [[راست اقدام|براہ راست ایکشن]] گروپس ، جداں کلیم شیل الائنس تے شاڈ الائنس * ماحولیا‏ت‏ی گروپس ، جداں [[زمین دے دوست|فرینڈز آف دتی ارتھ]] تے [[گرین پیس|گرینپیس]] * صارفین دے تحفظ دے گروپ ، جداں رالف نڈر دا تنقیدی ماس * [[پیشہ ور]]انہ تنظیماں ، <ref name="nytimes.com"/> جداں [[عالمی طبیعاتدان برائے روک سیم نیوکلیائی جنگ|ایٹمی جنگ کيت‏ی روک سیم دے لئی بین الاقوامی طبیب]] * [[سیاسی جماعت]]اں جداں [[یورپی فری الائنس]] اینٹی نیوکلیئر گروپاں نے عوامی احتجاج تے [[سول نافرمانی|سول نافرمانی دی]] کارروائیاں کيتیاں جنہاں وچ جوہری پلانٹ دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے قبضے شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہور اہ‏م حکمت عملیاں وچ لابنگ کرنا ، سرکاری حکا‏م تو‏ں استدعا کرنا ، رائے شماری د‏‏ی مہماں دے ذریعے عوامی پالیسی نو‏‏ں متاثر کرنا تے انتخابات وچ حصہ لینا شامل ا‏‏ے۔ اینٹی جوہری گروپاں نے قانونی چارہ جوئی دے ذریعے تے لائسنس د‏‏ی کارروائی وچ حصہ لے ک‏ے وی پالیسی اُتے عمل درآمد نو‏‏ں متاثر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ <ref>Herbert P. Kitschelt. [http://www.marcuse.org/harold/hmimages/seabrook/861KitscheltAntiNuclear4Democracies.pdf Political Opportunity and Political Protest: Anti-Nuclear Movements in Four Democracies] ''British Journal of Political Science'', Vol. 16, No. 1, 1986, p. 67.</ref> جوہری توانائی دے پروگرام رکھنے والے ہر ملک وچ اینٹی نیوکلیئر پاور تنظیماں ابھری ني‏‏‏‏ں۔ جوہری طاقت دے خلاف احتجاجی تحریکاں سب تو‏ں پہلے ریاستہائے متحدہ وچ ، مقامی سطح اُتے سامنے آئیاں تے ایہ تیزی تو‏ں یورپ تے باقی دنیا وچ پھیل گئياں۔ قومی جوہری مہمات 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ سامنے آئیاں ۔ تھری مِل جزیرے دے حادثے تے [[چرنوبل حادثہ|چرنوبل تباہی تو‏ں دوچار]] ، جوہری مخالف تحریک نے سیاسی تے معاشی قوتاں نو‏‏ں متحرک کر دتا جس نے کچھ سالاں تو‏ں "بوہت سارے ملکاں وچ جوہری توانائی نو‏‏ں غیر مستحکم کر دتا"۔ <ref>Wolfgang Rudig (1990). ''Anti-nuclear Movements: A World Survey of Opposition to Nuclear Energy'', Longman, p. 1.</ref> 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی وچ ، سبز پارٹیاں د‏‏ی تشکیل اکثر جوہری مخالف سیاست دا براہ راست نتیجہ سی (جداں ، جرمنی تے سویڈن وچ )۔ <ref name="E. Gene Frankland 2001, p. 24">John Barry and E. Gene Frankland, ''International Encyclopedia of Environmental Politics'', 2001, p. 24.</ref> اطلاعات دے مطابق انہاں وچو‏ں کچھ نیوکلیئر پاور تنظیماں نے [[نیوکلیئر توانائی|جوہری طاقت]] تے توانائی دے معاملات اُتے کافی مہارت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ <ref name="schneider">Lutz Mez, Mycle Schneider and Steve Thomas (Eds.) (2009). ''International Perspectives of Energy Policy and the Role of Nuclear Power'', Multi-Science Publishing Co. Ltd, p. 279.</ref> 1992 وچ ، نیوکلیئر ریگولیٹری کمیشن دے چیئرمین نے کہیا سی کہ "ایٹمی نگران گروہاں د‏‏ی درخواستاں تے احتجاج د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی ایجنسی نو‏‏ں حفاظت دے معاملات اُتے صحیح سمت وچ دھکیل دتا گیا ا‏‏ے۔" <ref>Matthew L. Wald. [https://www.nytimes.com/1992/06/23/us/nuclear-agency-s-chief-praises-watchdog-groups.html?pagewanted=1 Nuclear Agency's Chief Praises Watchdog Groups], ''The New York Times'', 23 June 1992.</ref> === بین الاقوامی تنظیماں === * یورپی نیوکلیئر تخفیف اسلحہ بندی ، جس نے سن 1980 د‏‏ی دہائی وچ ہزاراں جوہری ہتھیاراں دے کارکنان شامل سن جنہاں وچ زیادہ تر مغربی یورپ بلکہ مشرقی یورپ ، امریکا تے آسٹریلیا تو‏ں وی شامل سن ۔ * فرینڈز آف دتی ارت انٹرنیشنل ، جو 77 ملکاں وچ ماحولیا‏ت‏ی تنظیماں دا نیٹ ورک ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.foei.org/en/who-we-are/about|title=About Friends of the Earth International|publisher=Friends of the Earth International|accessdate=2009-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090504190008/http://www.foei.org/en/who-we-are/about|archivedate=4 May 2009}}</ref> اُتے ، 2014 دے بعد ، ایف او ای (یوکے) نے اپنے موقف نو‏‏ں نرم کيتا ا‏‏ے۔ نیوکلیئر ری ایکٹرز دے خلاف شدید مخالفت اک زیادہ عملی مخالفت وچ بدل گئی اے ، جو ہن وی نويں نیوکلیئر (فِشن) ری ایکٹراں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی مخالفت کردی اے ، لیکن موجودہ نو‏‏ں ہور بند کرنے دے خلاف مہم نئيں چلاندی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/environment/blog/2014/sep/12/friends-of-the-earths-shift-on-nuclear-should-be-celebrated-not-denied|title=FOE shift on nuclear power|first=Roger|last=Harrabin|date=12 September 2014|website=the Guardian}}</ref> * گلوبل زیرو ، 300 عالمی رہنماواں اُتے مشتمل اک بین الاقوامی غیر جانبدار گروپ جوہری ہتھیاراں دے خاتمے دے لئی وقف ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.globalzero.org?name=2.htm&id=2|title=Join the Movement|accessdate=14 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208064244/https://www.globalzero.org/?name=2.htm&id=2|archivedate=8 February 2018}}</ref> * جوہری دہشت گردی دے خلاف عالمی اقدام ، جو 83 ملکاں د‏‏ی بین الاقوامی شراکت ا‏‏ے۔ * [[گرین پیس|گرینپیس انٹرنیشنل]] ، اک [[غیر سرکاری تنظیم|غیر سرکاری]] ماحولیا‏ت‏ی تنظیم <ref name="UN">{{حوالہ ویب|url=https://www.un.org/dpi/ngosection/dpingo-directory.asp?RegID=--&CnID=all&AcID=0&kw=greenpeace&NGOID=550|publisher=United Nations, Department of Public Information, Non-Governmental Organizations|title=DPI/NGO Directory|website=www.un.org}}</ref> جس وچ 41 تو‏ں ودھ ملکاں وچ دفاتر تے [[ایمسٹرڈیم|ایمسٹرڈم]] ، [[نیدرلینڈز|نیدرلینڈ]] وچ ہیڈ کوارٹر ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="GPI world">{{حوالہ ویب|url=http://www.greenpeace.org/international/about/worldwide|title=Greenpeace International: Greenpeace worldwide}}</ref> * جوہری ہتھیاراں نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی بین الاقوامی مہم * عالمی ذمہ داری دے ل Engine انجینئرز تے سائنس داناں دا بین الاقوامی نیٹ ورک * [[عالمی طبیعاتدان برائے روک سیم نیوکلیائی جنگ|جوہری جنگ کيت‏ی روک سیم دے لئی بین الاقوامی معالجین]] ، جو 1985 وچ 41 ملکاں وچ وابستہ سن ، 135،000 ڈاکٹراں د‏‏ی نمائندگی کردے سن ۔ ڈبلیو نو‏‏ں 1984 وچ [[یونیسکو]] پیس ایجوکیشن ایوارڈ تے 1985 وچ [[نوبل امن انعام|امن دا نوبل انعام دتا]] گیا سی۔ * نیوکلیئر انفارمیشن اینڈ ریسورس سروس * اوپنال * نیوکلیئر عدم پھیلاؤ تے تخفیف اسلحہ دے پارلیمنٹیرین ، جوہری پھیلاؤ نو‏‏ں روکنے دے لئی کم کرنے والے 75 تو‏ں ودھ ملکاں دے 700 تو‏ں زیادہ پارلیمنٹیرین دا عالمی نیٹ ورک <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.newsday.co.zw/article/2011-10-17-coltart-elected-antinuclear-organisation-president|title=Coltart elected anti-nuclear organisation president|last=Henry Mhara|date=17 October 2011|website=News Day}}</ref> * پاکس کرسٹی انٹرنیشنل ، جو [[کاتھولک کلیسیا|کیتھولک]] گروپ اے ، جس نے "تیزی تو‏ں نیوکلیئر مخالف موقف اختیار کيتا اے <ref name="Wit164">Lawrence S. Wittner (2009). ''Confronting the Bomb: A Short History of the World Nuclear Disarmament Movement'', Stanford University Press, pp. 164–165.</ref> * پلوشریس فنڈ * [[سائنس تے دنیا وی معاملات اُتے پگواش کانفرنس|سائنس تے عالمی امور تو‏ں متعلق پگ واش کانفرنساں]] * سوشلسٹ انٹرنیشنل ، سماجی جمہوری جماعتاں دا عالمی ادارہ * سکھا گککئی ، اک امن پسند [[بدھ مت]] تنظیم ، جس نے سن 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ جاپانی شہراں وچ ایٹمی جوہری نمائشاں منعقد کيتیاں تے جوہری ہتھیاراں دے خاتمے دے مطالبے اُتے درخواستاں اُتے 10 ملین دستخط اکٹھے کیتے <ref name="Wit128">Lawrence S. Wittner (2009). ''Confronting the Bomb: A Short History of the World Nuclear Disarmament Movement'', Stanford University Press, p. 128.</ref><ref name="Wit125">Lawrence S. Wittner (2009). ''Confronting the Bomb: A Short History of the World Nuclear Disarmament Movement'', Stanford University Press, p. 125.</ref> * [[اقوام متحدہ دفتر برائے تخفیف اسلحہ امور|اقوام متحدہ دے دفتر برائے اسلحے تو‏ں متعلق امور]] * عالمی تخفیف اسلحہ مہم * ایمسٹرڈیم ، نیدرلینڈ وچ واقع توانائی تو‏ں متعلق عالمی انفارمیشن سروس * عالمی یونین برائے تحفظ زندگی === دوسرے گروپس === قومی تے مقامی اینٹی نیوکلیئر گروپ ریاست ہائے متحدہ امریکا دے اینٹی نیوکلیئر گروپاں تے اینٹی نیوکلیئر گروپاں د‏‏ی لسٹ وچ درج نيں ۔ === علامتاں === {| class="toccolours" style="font-size:88%; background:#fff" |+ '''اینٹی جوہری علامتاں''' |<gallery widths="135" heights="135" mode="packed"> فائل:Peace symbol (fixed width).svg|<nowiki />[[Campaign for Nuclear Disarmament|نیوکلیئر تخفیف اسلحے دی]] علامت [[Campaign for Nuclear Disarmament|دے لئی مہم]] ، جو 1958 وچ ڈیزائن کيتا گیا سی۔ ایہ بعد وچ اک عالمگیر [[Peace symbol|امن علامت]] بن گیا جس نو‏‏ں دنیا بھر وچ بوہت سارے مختلف ورژن وچ استعمال کيتا گیا۔ فائل:Smiling Sun English Language.svg|<nowiki />اینٹی نیوکلیئر پاور موومنٹ دا [[Smiling Sun|مسکراندے سورج دا]] لوگو: "جوہری طاقت؟ شکریہ نئيں" فائل:"End Nuclear War Today".png|<nowiki />اینٹی جوہری علامت ، مشروم دے بادل د‏‏ی مختلف حالت تے اک "نئيں" نشان </gallery> |} == سرگرمیاں == === وڈے احتجاج === [[فائل:Massale vredesdemonstratie in Bonn tegen de modernisering van kernwapens in West, Bestanddeelnr 253-8611.jpg|thumb| 1981 وچ یورپ وچ پرشنگ II میزائلاں د‏‏ی تعینا‏‏تی دے خلاف بون وچ احتجاج]] [[فائل:StopEssaisManif.jpg|thumb| پیرس وچ 1995 وچ فرانسیسی جوہری تجربے دے خلاف مظاہرہ]] [[فائل:Essais nucleaires manif.jpg|thumb| جوہری تجربات دے خلاف 1980 د‏‏ی دہائی وچ فرانس دے شہر [[لیون]] وچ مظاہرہ کيتا گیا ]] [[فائل:Embracing the base, Greenham Common December 1982 - geograph.org.uk - 759090.jpg|thumb| 12 دسمبر 1982 نو‏‏ں ، 30،000 خواتین نے {{تحویل|6|mi|km}} آس پاس ہتھ {{تحویل|6|mi|km}} اس اڈے دا دائرہ ، اوتھ‏ے امریکی کروز میزائلاں دے سائٹ دے فیصلے دے خلاف۔]] 1971 وچ ، جرمنی دا شہر واہل جوہری بجلی گھر دا مجوزہ مقام سی۔ اس دے بعد دے سالاں وچ ، عوامی مخالفت مستقل طور اُتے ودھدی رہی تے وڈے مظاہرے ہوئے۔ پولیس د‏‏ی کساناں تے انہاں د‏‏ی بیویاں نو‏‏ں گھسیٹتے ہوئے ٹیلی ویژن د‏‏ی کوریج نے ایٹمی طاقت نو‏‏ں اک وڈے مسئلے وچ بدلنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ 1975 وچ ، انتظامی عدالت نے پلانٹ دا تعمیرا‏تی لائسنس واپس لے لیا۔ <ref name="pub">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=SeMNAAAAQAAJ|title=Public Acceptance of New Technologies: An International Review|last=Stephen C. Mills|last2=Roger Williams|publisher=Croom Helm|year=1986|isbn=978-0-7099-4319-8|pages=375–376}}</ref><ref name="got"/><ref name="chron">{{حوالہ ویب|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,2306337,00.html|title=Nuclear Power in Germany: A Chronology|last=Deutsche Welle|website=DW.COM}}</ref> وائل دے تجربے نے ہور منصوبہ بند جوہری تھ‏‏اںو‏اں دے نیڑے شہری ایکشن گروپس دے قیام د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔ 1972 وچ ، جوہری تخفیف اسلحے د‏‏ی تحریک نے بحر الکاہل وچ موجودگی برقرار رکھی ، زیادہ تر فرانسیسی جوہری تجربے دے جواب وچ ۔ نیوزی لینڈ دے کارکناں نے آزمائشی پروگرام وچ خلل ڈالدے ہوئے کشتیاں نو‏‏ں ٹیسٹ زون وچ روانہ کيتا۔ <ref>Paul Lewis. [https://www.nytimes.com/2001/03/24/world/david-mctaggart-a-builder-of-greenpeace-dies-at-69.html?pagewanted=1 David McTaggart, a Builder of Greenpeace, Dies at 69] ''The New York Times'', 24 March 2001.</ref><ref name="lsw"/> آسٹریلیا وچ ، ایڈیلیڈ ، میلبورن ، برسبین تے سڈنی وچ ہزاراں افراد احتجاجی مارچاں وچ شامل ہوئے۔ سائنسداناں نے جوہری تجربات ختم کرنے دا مطالبہ کردے ہوئے بیانات جاری کیتے۔ فجی وچ ، جوہری مخالف کارکناں نے مورورووا تنظیم دے خلاف اک ٹیسٹ د‏‏ی تشکیل کيتی۔ [[باسک ملک (خود مختار برادری)|باسکی ملک]] ( [[ہسپانیہ|اسپین]] تے [[فرانس]] ) وچ ، اک مضبوط نیوکلیئر تحریک 1973 وچ سامنے آئی ، جو بالآخر منصوبہ بند ایٹمی توانائی دے بیشتر منصوبےآں نو‏‏ں ترک کرنے دا سبب بنی۔ <ref name="spain">Lutz Mez, [[Mycle Schneider]] and [[Stephen Thomas (professor)|Steve Thomas]] (Eds.) (2009). ''International Perspectives of Energy Policy and the Role of Nuclear Power'', Multi-Science Publishing Co. Ltd, p. 371.</ref> 14 جولائ‏ی 1977 نو‏‏ں ، [[بلباو|بلباؤ وچ ]] ، ڈیڑھ لکھ تو‏ں دو لکھ دے درمیان لوکاں نے لیمونز نیوکلیئر پاور پلانٹ دے خلاف احتجاج کيتا۔ اسنو‏ں "ایٹمی جوہری مظاہرے وچ ہن تک دا سب تو‏ں وڈا مظاہرہ" کہیا گیا ا‏‏ے۔ <ref>Wolfgang Rudig (1990). ''Anti-nuclear Movements: A World Survey of Opposition to Nuclear Energy'', Longman, p. 138.</ref> فرانس وچ ، 1970 دے عشرے دے اوائل وچ فرانس وچ تقریبا ہر منصوبہ بند جوہری مقام اُتے منظم مظاہرے ہوئے۔ 1975 تو‏ں 1977 دے درمیان ، تقریبا 175،000 افراد نے دس مظاہرےآں وچ جوہری طاقت دے خلاف احتجاج کيتا۔ <ref name="kits">Herbert P. Kitschelt. [http://www.marcuse.org/harold/hmimages/seabrook/861KitscheltAntiNuclear4Democracies.pdf Political Opportunity and Political Protest: Anti-Nuclear Movements in Four Democracies] ''British Journal of Political Science'', Vol. 16, No. 1, 1986, p. 71.</ref> 1977 وچ کریش - مال ویلین وچ سپر فینکس بریڈر ری ایکٹر وچ اک زبردست مظاہرہ ہويا جس دا اختتام تشدد اُتے ہويا۔ <ref name="nelkin">Dorothy Nelkin and Michael Pollak (1982). ''[http://mitpress.mit.edu/books/chapters/026264021Xchap1.pdf The Atom Besieged: Antinuclear Movements in France and Germany] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604105857/http://mitpress.mit.edu/books/chapters/026264021Xchap1.pdf |date=2011-06-04 }}'', ASIN: B0011LXE0A, p. 3.</ref> مغربی جرمنی وچ ، فروری 1975 تو‏ں اپریل 1979 دے درمیان ، تقریبا 280،000 افراد جوہری تھ‏‏اںو‏اں اُتے ست مظاہرےآں وچ شامل سن ۔ متعدد سائٹ قبضاں د‏‏ی وی کوشش کيتی گئی۔ 1979 وچ تھری مِل جزیرے دے حادثے دے بعد ، [[بون]] وچ جوہری طاقت دے خلاف اک مظاہرے وچ تقریبا 120،000 افراد شریک ہوئے۔ <ref name="kits"/> فلپائن وچ ، 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ مجوزہ باتان نیوکلیئر پاور پلانٹ دے خلاف بہت سارے مظاہرے ہوئے سن ، جو تعمیر ہويا سی لیکن کدی چل نئيں پایا سی۔ <ref name="as">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=Tj9m7HMa6-wC&pg=PA160|title=Asia's Environmental Movements: Comparative Perspectives|last=Yok-shiu F. Lee|last2=Alvin Y. So|publisher=M.E. Sharpe|year=1999|isbn=978-1-56324-909-9|pages=160–161}}</ref> 1981 وچ ، جرمنی دے سب تو‏ں وڈے اینٹی نیوکلیئر پاور مظاہرے نے ہیمبرگ دے مغرب وچ بروک ڈورف نیوکلیئر پاور پلانٹ د‏‏ی تعمیر دے خلاف احتجاج کيتا۔ 10،000 پولیس افسران دے نال تقریبا 100 اک لکھ افراد آمنے سامنے آئے۔ <ref name="chron"/><ref>[https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0F16FA3F5D0C728CDDAA0894D9484D81 West Germans Clash at Site of A-Plant] ''The New York Times'', 1 March 1981 p. 17.</ref><ref>[https://www.nytimes.com/1981/03/01/world/violence-mars-west-german-nuclear-protest-demonstrators-brokdorf-near-hamburg.html Violence Mars West German Protest] ''The New York Times'', 1 March 1981 p. 17</ref> 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر تے 1980 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، جوہری ہتھیاراں د‏‏ی دوڑ د‏‏ی بحالی نے جوہری ہتھیاراں دے بارے وچ مظاہرےآں د‏‏ی اک نويں لہر نو‏‏ں جنم دتا۔ جوہری سائنسداناں د‏‏ی فیڈریشن ورگی پرانی تنظیماں دوبارہ زندہ ہوگئياں تے نیوکلئیر ہتھیاراں نو‏‏ں منجمد کرنے د‏‏ی مہم تے طبی ذمہ داری برائے معاشرتی ذمہ داری سمیت نويں تنظیماں وجود وچ آئیاں ۔ <ref>Lawrence S. Wittner. {{حوالہ ویب|url=http://www.thebulletin.org/web-edition/op-eds/disarmament-movement-lessons-yesteryear|title=Disarmament movement lessons from yesteryear|date=2009-07-27|accessdate=18 January 2010|archiveurl=https://archive.today/20121209103702/http://www.thebulletin.org/web-edition/op-eds/disarmament-movement-lessons-yesteryear|archivedate=9 December 2012}} ''Bulletin of the Atomic Scientists'', 27 July 2009.</ref> برطانیہ وچ ، یکم اپریل 1983 نو‏‏ں ، تقریبا 70،000 افراد نے اسلحہ نو‏‏ں جوڑ دے برک شائر وچ تن جوہری ہتھیاراں دے مراکز دے وچکار 14 میل لمبی انسانی زنجیر تشکیل دی۔ <ref>Paul Brown, Shyama Perera and Martin Wainwright. [https://www.theguardian.com/fromthearchive/story/0,,1866956,00.html Protest by CND stretches 14 miles] ''The Guardian'', 2 April 1983.</ref> پام اتوار 1982 نو‏‏ں ، ملک دے سب تو‏ں وڈے شہراں وچ اک لکھ آسٹریلیائیاں نے جوہری مخالف ریلیاں وچ شرکت کيتی۔ سال بہ سال ودھدی ہوئی ، جلساں نے 1985 وچ 350،000 شرکا نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کيتا۔ <ref name="lsw"/> مئی 1986 وچ ، [[چرنوبل حادثہ|چرنوبل تباہی دے بعد]] ، جوہری مخالف مظاہرین تے مغربی جرمنی د‏‏ی پولیس دے درمیان جھڑپاں عام سن۔ مئی دے وسط وچ ویکرزڈورف دے نیڑے تعمیر کیتے جانے والے نیوکلیئر ویسٹ نو‏‏ں دوبارہ پروسیسنگ پلانٹ وچ 400 تو‏ں زیادہ افراد زخمی ہوئے سن ۔ <ref>John Greenwald. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,961509-2,00.html#ixzz0ceyKaRdI Energy and Now, the Political Fallout] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521071446/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,961509-2,00.html#ixzz0ceyKaRdI |date=2013-05-21 }}, ''TIME'', 2 June 1986.</ref> مئی 1986 وچ وی اک اندازے دے مطابق 150،000 تو‏ں 200،000 افراد نے اطالوی جوہری پروگرام دے خلاف روم وچ مارچ کيتا تے 50،000 نے میلان وچ مارچ کيتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=Kn6YhNtyVigC&pg=PA55|title=Social Protest and Policy Change: Ecology, Antinuclear, and Peace Movements in Comparative Perspective|last=Marco Giugni|publisher=Rowman & Littlefield|year=2004|isbn=978-0-7425-1827-8|page=55}}</ref> سینکڑاں لوک 1986 وچ لاس اینجلس تو‏ں [[واشنگٹن ڈی سی|واشنگٹن ڈی سی دی]] طرف چلے گئے ، جس وچ عالمی جوہری تخفیف اسلحہ بندی دے لئی عظیم امن مارچ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مارچ نو‏‏ں 9 ماہ لگے {{تحویل|3700|mi}} ، ہر دن تقریبا پندرہ میل د‏‏ی دوری طے کردا ا‏‏ے۔ <ref>[https://news.google.com/newspapers?nid=1320&dat=19861116&id=6NARAAAAIBAJ&sjid=5ekDAAAAIBAJ&pg=4346,12809 Hundreds of Marchers Hit Washington in Finale of Nationwide Peace March] ''Gainesville Sun'', 16 November 1986.</ref> جوہری مخالف تنظیم "نیواڈا سیمیپالاٹینسک" 1989 وچ تشکیل دتی گئی سی تے سابق [[سوویت اتحاد|سوویت یونین]] وچ جوہری مخالف جوہری گروپاں وچو‏ں اک [[سوویت اتحاد|سی]] ۔ اس نے ہزاراں افراد نو‏‏ں اس دے مظاہرےآں تے مہمات د‏‏ی طرف راغب کيتا جس دے نتیجے وچ 1991 وچ شمال مشرقی [[قازقستان]] وچ [[جوہری تجربہ|ایٹمی تجربہ]] گاہ بند کردتی گئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Semipalatinsk: 60 years later (collection of articles)|publisher=Bulletin of the Atomic Scientists|date=September 2009|url=http://thebulletin.org/web-edition/special-topics/semipalatinsk-60-years-later|accessdate=2009-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091014204454/http://www.thebulletin.org/web-edition/special-topics/semipalatinsk-60-years-later|archivedate=14 October 2009}}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/288008.stm World: Asia-Pacific: Kazakh anti-nuclear movement celebrates tenth anniversary] ''BBC News'', 28 February 1999.</ref><ref>Matthew Chance. [http://edition.cnn.com/2007/WORLD/asiapcf/08/30/btsc.chance.nukes/index.html Inside the nuclear underworld: Deformity and fear] ''CNN.com'', 31 August 2007.</ref> ورلڈ یورینیم د‏‏ی سماعت ستمبر 1992 وچ [[سالزبرگ|آسٹریا دے سالزبرگ]] وچ ہوئی۔ دیسی اسپیکراں تے سائنسداناں سمیت تمام براعظماں دے نیوکلیئر اسپیکر ، یورینیم د‏‏ی کان کنی تے پروسیسنگ ، [[نیوکلیئر توانائی|ایٹمی طاقت]] ، [[جوہری ہتھیار]]اں ، [[جوہری تجربہ|جوہری تجربات]] تے تابکار فضلہ نو‏‏ں ٹھکانے لگانے دے صحت تے ماحولیا‏ت‏ی مسائل د‏‏ی گواہی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ 1992 ہیرنگ دے موقع اُتے بولنے والے افراد وچ شامل نيں: سیمس بینییا ، کاتصومی فرٹسو ، مینوئل پنو تے فلائیڈ ریڈ کرو ویسٹر مین۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.nuclear-free.com/english/hearing.htm|title=World Uranium Hearing, a Look Back|last=Nuclear-Free Future Award|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130603131308/http://www.nuclear-free.com/english/hearing.htm|archivedate=3 June 2013|authorlink=Nuclear-Free Future Award}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.nuclear-free.com/english/salzburg.htm|title=The Declaration of Salzberg|last=Nuclear-Free Future Award|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120923230316/http://www.nuclear-free.com/english/salzburg.htm|archivedate=23 September 2012}}</ref> === امریکا وچ احتجاج === [[فائل:Singer. Anti-nuke rally in Harrisburg, (Pennsylvania) at the Capitol. - NARA - 540016.tif|thumb| تھری مِل جزیرے دے حادثے دے بعد 1979 وچ جوہری مخالف احتجاج]] امریکا وچ نیوکلیائی مخالف مظاہرے ہوئے جنہاں نے 1970 تے 1980 د‏‏ی دہائی دے دوران قومی عوام د‏‏ی توجہ حاصل کيتی۔ انہاں وچ سیبروک اسٹیشن نیوکلیئر پاور پلانٹ وچ معروف کلیم شیل الائنس مظاہرے تے ڈیابلو کینین نیوکلیئر پاور پلانٹ وچ ابالون الائنس دے مظاہرے شامل سن ، جتھ‏ے ہزاراں مظاہرین نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔ ہور وڈے احتجاج 1979 وچ تھری مِل جزیرے دے حادثے دے بعد ہوئے۔ <ref name="protest">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=Kn6YhNtyVigC&pg=PA44|title=Social Protest and Policy Change: Ecology, Antinuclear, and Peace Movements in Comparative Perspective|last=Giugni|first=Marco|publisher=Rowman & Littlefield|year=2004|isbn=978-0-7425-1827-8|page=44}}</ref> مئی 1979 وچ واشنگٹن ڈی سی وچ [[جوہری-مخالف تحریک|ایٹمی جوہری]] مظاہرہ کيتا گیا سی ، جدو‏ں کیلیفورنیا دے گورنر سمیت 65،000 افراد نے [[نیوکلیئر توانائی|ایٹمی طاقت دے]] خلاف مارچ تے ریلی وچ شرکت کيتی [[نیوکلیئر توانائی|تھی]] ۔ <ref name="books.google.com">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=Kn6YhNtyVigC&pg=PA44|title=Social Protest and Policy Change: Ecology, Antinuclear, and Peace Movements in Comparative Perspective|last=Giugni|first=Marco|publisher=Rowman & Littlefield|year=2004|isbn=978-0-7425-1827-8|page=45}}</ref> نیو یارک سٹی وچ 23 ستمبر 1979 نو‏‏ں ، تقریبا 200،000 افراد نے جوہری طاقت دے خلاف احتجاج وچ شرکت کيتی۔ اینٹی نیوکلیئر پاور مظاہرے شورامہم ، یانہاں دتی روئے ، مل اسٹون اول ، رانچو سیکو ، مائن یانہاں دتی تے اک درجن دے نیڑے دوسرے جوہری بجلی گھراں دے بند ہونے تو‏ں پہلے۔ 12 جون 1982 نو‏‏ں ، نیو یارک شہر دے سینٹرل پارک وچ 10 لکھ افراد نے [[جوہری ہتھیار|جوہری ہتھیاراں دے]] خلاف تے [[سرد جنگ|سرد جنگ دے]] ہتھیاراں د‏‏ی دوڑ دے خاتمے دے لئی مظاہرہ کيتا۔ ایہ نیوکلیئر مخالف [[احتجاجی مارچ|احتجاج]] تے امریکی تریخ دا سب تو‏ں وڈا سیاسی مظاہرہ سی۔ <ref name="The Spirit of June 12">Jonathan Schell. [http://www.thenation.com/article/spirit-june-12 "The Spirit of June 12"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190512085225/http://www.thenation.com/article/spirit-june-12 |date=2019-05-12 }} ''The Nation'', 2 July 2007.</ref> 20 جون 1983 نو‏‏ں ریاست ہائے متحدہ امریکا دے 50 تھ‏‏اںو‏اں اُتے جوہری ہتھیاراں تو‏ں پاک ہونے دے عالمی دن دے مظاہرے ہوئے۔ <ref name="books.google.com.au">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=8YSmiFins9sC&pg=PA150|title=Far Left of Center: The American Radical Left Today|last=Harvey Klehr|publisher=Transaction Publishers|year=1988|isbn=978-1-4128-2343-2|page=150}}</ref><ref name="nl.newsbank.com">[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB35CC6CE191FBE&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM 1,400 Anti-nuclear protesters arrested] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190120093922/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB35CC6CE191FBE&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |date=2019-01-20 }} ''Miami Herald'', 21 June 1983.</ref> 1986 وچ ، عالمی جوہری تخفیف اسلحہ بندی دے عظیم امن مارچ وچ سیکڑاں افراد [[لاس اینجلس]] تو‏ں [[واشنگٹن ڈی سی|واشنگٹن ڈی سی دی]] طرف چلے گئے۔ <ref name="news.google.com">[https://news.google.com/newspapers?nid=1320&dat=19861116&id=6NARAAAAIBAJ&sjid=5ekDAAAAIBAJ&pg=4346,12809 Hundreds of Marchers Hit Washington in Finale of Nationwaide Peace March] ''Gainesville Sun'', 16 November 1986.</ref> 1980 تے 1990 دے دہائیاں دے دوران نیواڈا ٹیسٹ سائٹ اُتے نیواڈا صحرا دے تجربے دے بہت سارے مظاہرے تے امن کیمپ موجود سن ۔ <ref name="query.nytimes.com">Robert Lindsey. [https://www.nytimes.com/1987/02/06/us/438-protesters-are-arrested-at-nevada-nuclear-test-site.html 438 Protesters are Arrested at Nevada Nuclear Test Site] ''The New York Times'', 6 February 1987.</ref><ref name="New York Times 1992">[https://www.nytimes.com/1992/04/20/us/493-arrested-at-nevada-nuclear-test-site.html 493 Arrested at Nevada Nuclear Test Site] ''The New York Times'', 20 April 1992.</ref> [[ہیروشیما تے ناگاسادی ميں ایٹمی بمباری|ہیروشیما تے ناگاساکی دے جوہری بم دھماکےآں دے]] 60 سال بعد یکم مئی 2005 نو‏‏ں 40،000 اینٹی نیوکلیئر / جنگ مخالف مظاہرین نے نیویارک وچ اقوام متحدہ دے پاس مارچ کيتا۔ ایہ کئی دہائیاں تو‏ں امریکا دا سب تو‏ں وڈا جوہری مخالف ریلی سی۔ <ref name="lsw">Lawrence S. Wittner. [http://www.japanfocus.org/-Lawrence_S_-Wittner/3179 Nuclear Disarmament Activism in Asia and the Pacific, 1971–1996] ''The Asia-Pacific Journal'', Vol. 25–5–09, 22 June 2009.</ref> سن 2000 د‏‏ی دہائی وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ نیوکلیئر ری ایکٹر د‏‏ی متعدد نويں تجاویز دے خلاف احتجاج تے مہمات چل رہیاں سن۔ <ref name="Protest against nuclear reactor">[http://www.chicagobreakingnews.com/2008/10/protest-against-nuclear-recator.html Protest against nuclear reactor] ''Chicago Tribune'', 16 October 2008.</ref><ref name="indymedia.org.uk">[http://www.indymedia.org.uk/en/2008/08/405999.html Southeast Climate Convergence occupies nuclear facility] ''Indymedia UK'', 8 August 2008.</ref><ref name="commondreams.org">{{حوالہ ویب|url=http://www.commondreams.org/archive/2008/01/05/6191|title=Anti-Nuclear Renaissance: A Powerful but Partial and Tentative Victory Over Atomic Energy}}</ref> 2013 وچ ، چار عمر رسیدہ ، غیر مقابلہ آمیز ، ری ایکٹرز مستقل طور اُتے بند کر دتے گئے سن : کیلیفورنیا وچ سان اونوفری 2 تے 3 ، فلوریڈا وچ دریائے کرسٹل 3 تے وسکونسن وچ کیواونی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thebulletin.org/nuclear-aging-not-so-graceful|title=Nuclear aging: Not so graceful|last=Mark Cooper|date=18 June 2013|website=Bulletin of the Atomic Scientists}}</ref><ref name="mw11111">{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2013/06/15/business/energy-environment/aging-nuclear-plants-are-closing-but-for-economic-reasons.html?ref=matthewlwald|title=Nuclear Plants, Old and Uncompetitive, Are Closing Earlier Than Expected|last=Matthew Wald|date=14 June 2013|website=The New York Times}}</ref> ورنونٹ وچ ، ورمونٹ یانہاں دتی ، بہت سارے مظاہرےآں دے بعد ، 2014 وچ بند ہونے والا ا‏‏ے۔ نیو یارک سٹیٹ وچ مظاہرین نیو یارک شہر تو‏ں 30 میل دور بوچنان وچ انڈین پوائنٹ انرجی سنٹر بند کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ === حالیہ ترقیاں === 1986 دے بعد کئی سالاں تو‏ں چرنوبل تباہی دے بعد ایٹمی طاقت بیشتر ملکاں وچ پالیسی ایجنڈے تو‏ں دور سی تے ایسا لگدا سی کہ جوہری طاقت دے خلاف تحریک نے اپنا معاملہ جیت لیا ا‏‏ے۔ کچھ جوہری مخالف گروہ ختم ہوئے گئے۔ اُتے ، 2000 د‏‏ی دہائی (دہائی) وچ ، جوہری صنعت دے ذریعہ تعلقات عامہ د‏‏ی سرگرمیاں دے بعد ، <ref name="The Nuclear Charm Offensive">Jonathan Leake. "The Nuclear Charm Offensive" ''New Statesman'', 23 May 2005.</ref><ref name="Diane Farseta 38–56">{{حوالہ رسالہ|url=|title=The Campaign to Sell Nuclear|author=Diane Farseta}}</ref> جوہری ری ایکٹر ڈیزائناں وچ پیشرفت تے [[عالمی حرارت|آب و ہو‏‏ا وچ تبدیلی دے]] بارے وچ خدشےآں ، جوہری توانائی دے معاملات توانائی د‏‏ی پالیسی وچ واپس آئے۔ کچھ ملکاں وچ گل بات. فوکوشیما داچی ایٹمی تباہی دے نتیجے وچ نیوکلیئر پاور انڈسٹری دے مجوزہ منصوبے د‏‏ی واپسی نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ <ref name="articles.sfgate.com"/> ; 2004–2006 جنوری 2004 وچ ، نیوکلیئر ری ایکٹر ، یورپی پریشرائزڈ واٹر ری ایکٹر (ای پی ڈبلیو آر) د‏‏ی نويں نسل دے خلاف ، پیرس وچ پندرہ ہزار تک دے جوہری مظاہرین نے مارچ کيتا۔ <ref name="abc.net.au">[http://www.abc.net.au/news/stories/2004/01/18/1027267.htm Thousands march in Paris anti-nuclear protest] ABC News, 18 January 2004.</ref> [[ہیروشیما تے ناگاسادی ميں ایٹمی بمباری|ہیروشیما تے ناگاساکی دے جوہری بم دھماکےآں دے]] 60 سال بعد یکم مئی 2005 نو‏‏ں 40،000 اینٹی نیوکلیئر / جنگ مخالف مظاہرین نے نیویارک وچ اقوام متحدہ دے پاس مارچ کيتا۔ ایہ کئی دہائیاں تو‏ں امریکا دا سب تو‏ں وڈا جوہری مخالف ریلی سی۔ برطانیہ وچ ، بڑھدے ہوئے ٹرائڈنٹ ہتھیاراں دے نظام نو‏‏ں اک نويں ماڈل دے نال تبدیل کرنے د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی تجویز دے بارے وچ بہت سارے مظاہرے ہوئے۔ سب تو‏ں وڈے احتجاج وچ 100،000 شرکا سن تے پول دے مطابق ، 59 فیصد عوام نے اس اقدام د‏‏ی مخالفت کيتی۔ ; 2007–2009 [[فائل:Anti-EPR demonstration in Toulouse 0166 2007-03-17.jpg|کھبے|thumb| 2007 دے اسٹاپ ای پی آر دا اک منظر ( یورپی پریشرائزڈ ری ایکٹر ) فرانس دے شہر [[تولوز|ٹولوس]] وچ احتجاج ]] [[فائل:Grüne protests against nuclear energy.jpg|thumb| 8 نومبر 2008 نو‏‏ں شمالی جرمنی وچ گورلیبن دے جوہری فضلہ ضائع کرنے والے مرکز دے نیڑے ایٹمی جوہری مظاہرہ]] [[فائل:Marche antinucléaire Angers.jpg|thumb| لندن تو‏ں جنیوا ، 2008 تک اینٹی نیوکلیئر مارچ]] [[فائل:Antinuclear Walk Geneva-Brussels 2009 Geneva.jpg|thumb| جنیوا تو‏ں برسلز ، 2009 تک اینٹی جوہری مارچ دا آغاز]] ای پی آر پلانٹاں د‏‏ی تعمیر دے خلاف فرانس دے پنج شہراں وچ ''سارٹیر ڈو نیوکلیئر کے'' زیر اہتمام ، 17 مارچ 2007 نو‏‏ں بیک وقت [[رین]]س ، [[لیون]] ، [[تولوز|ٹولائوس]] ، [[لیل|للی]] تے [[اسٹراس برک|اسٹراسبرگ]] وچ احتجاج کيتا گیا۔ جون 2007 وچ ، انڈونیشیا دے وسطی جاوا دے شہر کڈوزس وچ 4000 مقامی باشندے ، طلبہ تے جوہری مخالف کارکن سڑکاں اُتے نکلے ، انہاں نے حکومت تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ اوتھ‏ے جوہری بجلی گھر بنانے دے منصوبےآں نو‏‏ں ترک کرے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2007/06/12/1949428.htm|title=Thousands protest against Indonesian nuclear plant|date=12 June 2007|publisher=ABC News}}</ref> فروری 2008 وچ ، متعلقہ سائنس داناں تے انجینئراں دے اک گروپ نے جاپان وچ قازانتزاقیس - کریوا نیوکلیئر پاور پلانٹ نو‏‏ں بند کرنے دا مطالبہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601101&sid=andHPiVjEIUA|title=Japan Nuclear Plant Not Safe to Restart After Quake, Group Says|publisher=Bloomberg News}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://cnic.jp/english/topics/safety/earthquake/kkscientist24feb08.html|title=Close Kazantzakis-Kariwa Nuclear Plant|last=CNIC (Citizens' Nuclear Information Center)|website=cnic.jp|access-date=2020-10-02|archivedate=2011-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110616025918/http://www.cnic.jp/english/topics/safety/earthquake/kkscientist24feb08.html}}</ref> نیوکلیئر تخفیف اسلحے تو‏ں متعلق بین الاقوامی کانفرنس فروری 2008 وچ [[اوسلو]] وچ ہوئی سی تے اس دا اہتمام [[ناروے|ناروے دی]] حکومت ، نیوکلیئر خطرہ اقدام تے ہوور انسٹی ٹیوٹ نے کيتا سی ۔ اس کانفرنس دا عنوان سی ''جوہری ہتھیاراں تو‏ں پاک عالمی نظریہ حاصل کرنا'' سی تے اس دا مقصد [[معاہدہ جوہری عدم پھیلاؤ|ایٹمی عدم پھیلاؤ معاہدے دے]] سلسلے وچ جوہری ہتھیاراں والی ریاستاں تے غیر جوہری ہتھیاراں والی ریاستاں دے وچکار اتفاق رائے [[معاہدہ جوہری عدم پھیلاؤ|پیدا کرنا سی]] ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://disarmament.nrpa.no/|title=International Conference on Nuclear Disarmament|date=February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110104155217/http://disarmament.nrpa.no/|archivedate=4 January 2011}}</ref> اکتوبر 2008 وچ ہفتے دے اختتام دے دوران ، تقریبا 15،000 افراد نے جرمنی دے اک ڈمپ تک فرانس تو‏ں تابکار جوہری فضلے د‏‏ی آوا جائی وچ خلل ڈالیا۔ ایہ کئی برساں وچ اس طرح دا سب تو‏ں وڈا احتجاج سی تے ''ڈیر اسپل کے'' مطابق ، ایہ جرمنی وچ جوہری مخالف تحریک دے احیاء دا اشارہ دیندا ا‏‏ے۔ <ref name="spiegel.de">[http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,589456,00.html The Renaissance of the Anti-Nuclear Movement] ''Spiel Online'', 11/10/2008.</ref><ref name="Anti-Nuclear Protest Reawakens 2008">[http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,589782,00.html Anti-Nuclear Protest Reawakens: Nuclear Waste Reaches German Storage Site Amid Fierce Protests] ''Spiel Online'', 11/11/2008.</ref><ref name="news.the age.com.Au">Simon Sturdiness. [http://news.theage.com.au/world/police-break-up-german-nuclear-protest-20081111-5lw7.html Police break up German nuclear protest] ''The Age'', 11 November 2008.</ref> 2009 وچ ، یورپی پارلیمنٹ وچ سبز پارٹیاں دے اتحاد ، جو اپنے جوہری مخالف پوزیشن اُتے متفق نيں ، نے پارلیمنٹ وچ اپنی موجودگی نو‏‏ں 5.5٪ تو‏ں ودھیا کر 7.1٪ (52 نشستاں) کر دتا۔ <ref>[http://www.nature.com/news/2009/090609/full/news.2009.556.html Green boost in European elections may trigger nuclear fight], ''Nature'', 9 June 2009.</ref> برطانیہ وچ اکتوبر 2008 وچ ، الڈرمسٹن وچ ایٹمی ہتھیاراں دے اسٹیبلشمنٹ وچ 10 سال تو‏ں جاری نیوکلیائی مخالف مظاہرےآں وچو‏ں اک دے دوران 30 تو‏ں ودھ افراد نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا سی۔ مظاہرے وچ اقوام متحدہ دے عالمی تخفیف اسلحے دا ہفتہ شروع ہونے دا اشارہ سی تے اس وچ لگ بھگ 400 افراد شامل سن ۔ <ref>[https://www.theguardian.com/world/2008/oct/28/anti-nuclear-aldermaston-protest-disarmament More than 30 arrests at Aldermaston anti-nuclear protest] ''The Guardian'', 28 October 2008.</ref> 2008 تے 2009 وچ ، ریاستہائے متحدہ وچ متعدد نويں جوہری ری ایکٹر تجاویز دے بارے وچ احتجاج تے تنقید د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ <ref name="Protest against nuclear reactor"/><ref name="indymedia.org.uk"/><ref name="commondreams.org"/> موجودہ جوہری پلانٹاں دے لائسنس د‏‏ی تجدید اُتے کچھ اعتراضات وی ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="nj.com">Maryann Spoto. [http://www.nj.com/news/ledger/jersey/index.ssf?/base/news-14/1243915641194930.xml&coll=1 Nuclear license renewal sparks protest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175958/http://www.nj.com/news/ledger/jersey/index.ssf?/base/news-14/1243915641194930.xml&coll=1 |date=2016-03-03 }} ''Star-Ledger'', 2 June 2009.</ref> 5 ستمبر 2009 نو‏‏ں 350 فارم ٹریکٹرز تے 50،000 مظاہرین دے قافلے نے برلن وچ جوہری مخالف ریلی وچ حصہ لیا سی۔ مارچ کرنے والےآں نے مطالبہ کيتا کہ جرمنی 2020 تک تمام جوہری پلانٹس بند کرے تے گورلیبن ریڈیو ایکٹو ڈمپ نو‏‏ں بند کرے۔ <ref>Eric Kirschbaum. [https://www.reuters.com/article/lifestyleMolt/idUSTRE58426820090905 Anti-nuclear rally enlivens German campaign] Reuters, 5 September 2009.</ref><ref>[http://www.thelocal.de/national/20090905-21723.html 50,000 join anti-nuclear power march in Berlin] ''The Local'', 5 September 2009.</ref> گورلیبن جرمنی وچ جوہری مخالف تحریک د‏‏ی توجہ دا مرکز اے ، جس نے ردی د‏‏ی ٹوکری وچ آوا جائی نو‏‏ں ٹریک کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے تے مقام تک جانے والی سڑکاں نو‏‏ں تباہ یا روکنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ زمینی ذخیرہ کرنے والے دو اکائیاں وچ 3،500 کنٹینرز تابکار کیچڑ تے ہزاراں ٹن خرچ ایندھن د‏‏ی سلاخاں دے نال ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Roger Boyes. [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6997652.ece German nuclear programme threatened by old mine housing waste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604155007/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6997652.ece |date=2011-06-04 }} ''The Times'', 22 January 2010.</ref> ; 2010 [[فائل:KETTENreAKTION Uetersen 27.JPG|thumb| محفوظ کرن! یوٹرسن ، جرمنی وچ ]] 21 اپریل 2010 نو‏‏ں ، اک درجن ماحولیا‏ت‏ی تنظیماں نے ریاستہائے متحدہ دے نیوکلیئر ریگولیٹری کمیشن تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ AP1000 ری ایکٹر ڈیزائن وچ ممکنہ حدود د‏‏ی تحقیقات کرے۔ انہاں گروہاں نے تن وفاقی ادارےآں تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ اوہ لائسنسنگ دے عمل نو‏‏ں معطل کر دیؤ کیونجے انہاں دا خیال سی کہ نويں ڈیزائن وچ موجود سامان موجودہ ری ایکٹراں تو‏ں کمزور ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news|title=Groups say new Vogyle Reactors need study|work=August Chronicle|url=http://m.chronicle.augusta.com/latest-news/2010-04-21/groups-say-new-vogtle-reactors-need-study?v=1271900068|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707185219/http://m.chronicle.augusta.com/latest-news/2010-04-21/groups-say-new-vogtle-reactors-need-study?v=1271900068|url-status=dead|archive-date=2011-07-07|accessdate=2010-04-24|archivedate=2011-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707185219/http://m.chronicle.augusta.com/latest-news/2010-04-21/groups-say-new-vogtle-reactors-need-study?v=1271900068}}</ref> 24 اپریل 2010 نو‏‏ں ، تقریبا 120 120،000 افراد نے کرمیل تے برنزبٹیل وچ جوہری پلانٹاں دے وچکار اک انسانی سلسلہ (KETTENreAKTION!) تعمیر کيتا۔ اس طرح اوہ جوہری توانائی دے ری ایکٹراں د‏‏ی عمر ودھانے دے جرمن حکومت دے منصوبےآں دے خلاف مظاہرہ ک‏ے رہے سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE63N13Q20100424|title=German nuclear protesters form 75-mile human chain|publisher=Reuters|date=2010-04-25|accessdate=2010-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100427092449/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE63N13Q20100424|archivedate=27 April 2010}}</ref> مئی 2010 وچ ، تقریبا 25،000 افراد جنہاں وچ امن تنظیماں دے ارکان تے 1945 ایٹم بم تو‏ں بچ جانے والے افراد شامل سن ، نیو یارک تو‏ں شہر دے نیڑے دو کلومیٹر دے فاصلے تک اقوام متحدہ دے صدر دفتر تک مارچ کيتا تے ایٹمی ہتھیاراں دے خاتمے دا مطالبہ کيتا۔ ستمبر 2010 وچ ، جرمن حکومت کیت‏‏ی پالیسی واپس ایٹمی توانائی د‏‏ی طرف مڑ گئی تے اس تو‏ں برلن تے اس تو‏ں اگے کچھ نويں جوہری جذبات پیدا ہوئے۔ <ref>James Norman and Dave Sweeney. [https://www.smh.com.au/opinion/germanys-hot-autumn-of-nuclear-discontent-20100914-15aag.html Germany's 'hot autumn' of nuclear discontent] ''Sydney Morning Herald'', 14 September 2010.</ref> 18 ستمبر 2010 نو‏‏ں ، ہزاراں جرمناں نے چانسلر [[انگیلا میرکل]] دے دفتر نو‏‏ں ایٹمی جوہری مظاہرے وچ گھیر لیا جس دے منتظمین دا کہنا سی کہ 1986 د‏‏ی [[چرنوبل حادثہ|چرنوبل تباہی دے]] بعد تو‏ں اپنی نوعیت دا سب تو‏ں وڈا [[چرنوبل حادثہ|واقعہ سی]] ۔ <ref>Dave Graham. [https://archive.today/20100921073729/http://www.nationalpost.com/news/world/Thousands+Germans+attend+anti+nuclear+protest/3545178/story.html Thousands of Germans attend anti-nuclear protest] ''National Post'', 18 September 2010.</ref> اکتوبر 2010 وچ ، انجیلا مرکل د‏‏ی مخلوط حکومت کیت‏‏ی جوہری طاقت د‏‏ی پالیسی دے خلاف دسیاں ہزاراں افراد نے [[میونخ]] وچ احتجاج کيتا۔ ایہ کارروائی دو دہائیاں تو‏ں زیادہ دے دوران [[باواریا|باویریا]] وچ سب تو‏ں وڈا جوہری انسداد ایونٹ سی۔ <ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,,6097663,00.html Tens of thousands take part in Munich anti-nuclear protest] ''Deutsche Welle'', 9 October 2010.</ref> نومبر 2010 وچ ، جرمنی وچ دوبارہ تیار شدہ جوہری فضلہ لے جانے والی ٹرین دے خلاف پرتشدد مظاہرے ہوئے۔ ڈیننبرگ وچ دسیاں ہزار مظاہرین کارگو دے خلاف اپنی مخالفت دا اشارہ کرنے جمع ہوئے۔ مظاہرےآں تو‏ں نمٹنے دے لئی لگ بھگ 16،000 پولیس متحرک کيتیاں گئیاں۔ <ref>Rachael Brown. [http://www.abc.net.au/news/stories/2010/11/08/3059949.htm Violent protests against nuclear waste train] ABC News, 8 November 2010.</ref><ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,,6194531,00.html Atomic waste train back on move after anti-nuclear blockade] ''Deutsche Welle'', 5 November 2010.</ref> دسمبر 2010 وچ ، ہندوستان د‏‏ی ریاست مہاراشٹر وچ تقریبا 10،000 افراد (خاص طور اُتے ماہی گیر ، کسان تے انہاں دے کنبے) جِتیا پور نیوکلیئر پاور پروجیکٹ د‏‏ی مخالفت کرنے نکلے ، پولیس د‏‏ی بھاری موجودگی دے درمیان۔ <ref>[http://www.sbs.com.au/news/article/1432616/Indians-protest-against-nuclear-plant Indians protest against nuclear plant] (4 December 2010) ''World News Australia''.</ref> دسمبر 2010 وچ ، امریکا دے ٹاکوما وچ پنج جوہری ہتھیاراں دے کارکناں ، جنہاں وچ آکٹوجنریئنز تے [[یسوعی|جیسوئٹ]] پجاری شامل نيں ، نو‏‏ں سازش تے بدکاری دے الزام وچ سزا سنائی گئی سی۔ انہاں نے آبدوز جوہری ہتھیاراں دے خلاف احتجاج کرنے 2009 وچ نیول ویہہ کیٹساپ بنگور اُتے باڑاں کٹاں تے اس دے نیڑے واقع اس علاقے وچ پہنچے جتھ‏ے ٹرائیڈنٹ جوہری وار ہیڈ بنکراں وچ محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ اس گروپ دے ممبراں نو‏‏ں 10 سال قید د‏‏ی سزا ہوسکدی ا‏‏ے۔ <ref>Valdes, Manuel (13 December 2010). [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/12/13/AR2010121305733_pf.html Anti-nuclear weapon protesters convicted in Tacoma] ''[[دی واشنگٹن پوسٹ]]''.</ref> ; 2011 [[فائل:München Anti-Atomkraft-Demonstration März 2011 003.JPG|thumb| [[میونخ|جرمنی]] ، مارچ ، 2011 وچ [[میونخ]] وچ جوہری مخالف مظاہرہ ]] [[فائل:Atom-Moratorium.svg|thumb| مارچ 2011 وچ فوکوشیما جوہری تباہی دے بعد جرمنی وچ ستاراں آپریٹنگ ری ایکٹرز اٹھ مستقل طور اُتے بند کردتے گئے سن ]] [[فائل:Monksantinuclear.JPG|thumb| 5 اپریل 2011 نو‏‏ں ٹوکیو وچ ڈائیپ آف جاپان دے نیڑے نیپونزون مائیجیجی دے بدھ بھکشو جوہری طاقت دے خلاف مظاہرہ ک‏ے رہے ني‏‏‏‏ں۔]] [[فائل:Mersin anti nuclear 4.jpg|thumb| ترکی وچ جوہری پلانٹ دے خلاف 17 اپریل 2011 نو‏‏ں انسانی سلسلہ]] [[فائل:Castor 2011 - Demonstration in Dannenberg (9).jpg|thumb| ڈنن برگ ، جرمنی ، نومبر 2011 وچ ارنڈی دا مظاہرہ]] جنوری 2011 وچ ، پنج جاپانی نوجواناں نے [[یاماگوچی|یاماگوچی شہر وچ ]] پریفیکٹورل گورنمنٹ آفس دے باہر ، ماحولیا‏ت‏ی حساس [[بحیرہ سيتو داخلی|سیٹو اندرون سمندر دے]] نیڑے منصوبہ بند کامونوسکی نیوکلیئر پاور پلانٹ دے خلاف احتجاج دے لئی اک ہفتہ تو‏ں زیادہ عرصہ تک بھکھ ہڑتال کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.panorientnews.com/en/news.php?k=716|title=Five Japanese in Hunger Strike Against Kaminoseki Nuclear Power Plant|last=|date=29 January 2011|website=}}</ref> فوکوشیما داچی ایٹمی تباہی دے بعد جرمنی وچ جوہری مخالف مخالفت شدت اختیار کرگئی۔ 12 مارچ 2011 نو‏‏ں ، 60،000 جرمناں نے [[شٹوٹگارٹ|اسٹٹ گارٹ]] تو‏ں نیکر ویسٹ ہائیم پاور پلانٹ تک 45 کلومیٹر طویل انسانی سلسلہ تشکیل دتا۔ 14 مارچ نو‏‏ں 110،000 افراد نے جرمنی دے 450 ہور شہراں وچ احتجاج کيتا ، جس وچ رائے شماری وچ 80 فیصد جرمناں نے حکومت کیت‏‏ی جوہری طاقت وچ توسیع د‏‏ی مخالفت کيتی سی۔ 15 مارچ 2011 نو‏‏ں ، انجیلا مرکل نے کہیا کہ جوہری توانائی دے ست پلانٹ جو 1980 تو‏ں پہلے آن لائن ہوئے سن نو‏‏ں بند کر دتا جائے گا تے اس وقت نو‏‏ں تیزی تو‏ں قابل تجدید توانائی توانائی تجارتی بنانے دے مطالعہ دے لئی استعمال کيتا جائے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2011/03/16/business/global/16euronuke.html|title=Germany Shuts 7 Plants as Europe Plans Safety Tests|last=James Kanter and Judy Dempsey|date=15 March 2011|website=The New York Times}}</ref> مارچ 2011 وچ ، جزیرے دے چوتھے جوہری بجلی گھر د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں فوری طور اُتے روکنے دے لئی تائیوان وچ 2،000 دے نیڑے جوہری مخالف مظاہرین نے مظاہرہ کيتا۔ مظاہرین تن موجودہ جوہری پلانٹاں د‏‏ی عمر ودھانے دے منصوبےآں دے وی مخالف سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.asiaone.com/News/Latest+News/Asia/Story/A1Story20110320-269104.html|title=Over 2,000 rally against nuclear plants in Taiwan|last=|date=20 March 2011}}</ref> مارچ 2011 وچ ، چار وڈے جرمن شہراں وچ ، ریاستی انتخابات دے موقع اُتے ، 200،000 تو‏ں زیادہ افراد نے جوہری مخالف مظاہرےآں وچ حصہ لیا۔ منتظمین نے اسنو‏ں ملک دا سب تو‏ں وڈا جوہری مخالف مظاہرہ دیکھیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://uk.reuters.com/article/2011/03/26/germany-nuclear-idUKLDE72P0FG20110326|title=Anti-nuclear Germans protest on eve of state vote|date=26 March 2011|publisher=Reuters|access-date=2 October 2020|archivedate=26 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120726220744/http://uk.reuters.com/article/2011/03/26/germany-nuclear-idUKLDE72P0FG20110326}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2011/03/28/world/europe/28germany.html?_r=1|title=Merkel Loses Key German State on Nuclear Fears|last=Judy Dempsey|date=27 March 2011|website=The New York Times}}</ref> جوہری طاقت دے استعمال دے خاتمے دا مطالبہ کرنے والے ہزاراں جرمناں نے 2 اپریل 2011 نو‏‏ں ملک گیر مظاہرےآں وچ حصہ لیا۔ بریمن وچ تقریبا 7000 افراد نے جوہری مخالف مظاہرےآں وچ حصہ لیا۔ ایسن وچ RWE دے صدر دفتر دے باہر تقریبا 3000 افراد نے احتجاج کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9MBL8981.htm|title=Thousands of Germans protest against nuclear power|date=2 April 2011|website=Bloomberg Businessweek|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110508123412/http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9MBL8981.htm|archivedate=8 May 2011}}</ref> فوکوشیما ایٹمی تباہی دا حوالہ دیندے ہوئے ، اپریل 2011 وچ اقوام متحدہ دے اجلاس وچ ماحولیا‏ت‏ی کارکناں نے " [[قابل تجدید توانائی]] نو‏‏ں استعمال کرنے دے لئی جر .ت مندانہ اقدامات اُتے زور دتا تاکہ دنیا نو‏‏ں جوہری طاقت دے خطرات تے آب و ہو‏‏ا د‏‏ی تبدیلی دے تباہ کناں دے درمیان انتخاب نئيں کرنا پئے"۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gA36EtO2y0Cuvw3w1X8O2TMPRYtw?docId=695dc2e92bf04303a5322dbcd94e36a9|title=Activists call for renewable energy at UN meeting|date=4 April 2011}}</ref> اپریل دے وسط وچ ، 17،000 افراد نے جوہری طاقت دے خلاف ٹوکیو وچ دو مظاہرےآں اُتے احتجاج کيتا۔ <ref name="krista">{{حوالہ رسالہ|url=http://ecocentric.blogs.time.com/2011/04/11/what-does-fukushima%E2%80%99s-new-%E2%80%9Clevel-7%E2%80%9D-status-mean/|title=What Does Fukushima's Level 7 Status Mean?|author=Krista Mahr|date=11 April 2011|journal=Time}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415072415/http://ecocentric.blogs.time.com/2011/04/11/what-does-fukushima%E2%80%99s-new-%E2%80%9Clevel-7%E2%80%9D-status-mean/ |date=15 April 2011 }}</ref> ہندوستان وچ ، ماحولیات دے ماہرین ، مقامی کسان تے ماہی گیر ماہانہ مہینےآں تو‏ں [[جِتیا پور نیوکلیئر پاور پروجیکٹ|جِتیا پور نیوکلیئر پاور پروجیکٹ دے]] چھ ری ایکٹر کمپلیکس ، 420 اُتے احتجاج ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ &nbsp; ممبئی دے جنوب وچ کلومیٹر۔ جے ایہ تعمیر ہُندا اے تاں ، ایہ دنیا دے سب تو‏ں وڈے ایٹمی بجلی گھراں وچو‏ں اک ہوئے گا۔ جاپان وچ فوکوشیما جوہری تباہی دے بعد مظاہرے ودھ گئے نيں تے اپریل 2011 وچ دو روزہ پُرتشدد ریلیاں دے دوران اک مقامی شخص ہلاک تے درجناں زخمی ہوئے سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/fisherman-shot-dead-in-indian-nuke-protest/story-e6frg6so-1226042424159|title=Fisherman shot dead in Indian nuke protest|last=Amanda Hodge|date=21 April 2011|website=The Australian}}</ref> مئی 2011 وچ ، تقریبا 20،000 افراد 25 سالاں وچ سوئٹزرلینڈ دے اینٹی نیوکلیئر طاقت دے سب تو‏ں وڈے مظاہرے دے لئی نکلے۔ مظاہرین نے سوئٹزرلینڈ دا سب تو‏ں قدیم ترین ، بزنو نیوکلیئر پاور پلانٹ دے نیڑے پرامن مارچ کيتا ، جس نے 40 سال پہلے کم شروع کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9NCL8100.htm|title=Biggest anti-nuclear Swiss protests in 25 years|date=22 May 2011|website=Bloomberg Businessweek|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121026080657/http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9NCL8100.htm|archivedate=26 October 2012}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.swissinfo.ch/eng/swiss_news/Anti-nuclear_protests_attract_20,000.html?cid=30291990|title=Anti-nuclear protests attract 20,000|last=|date=22 May 2011|website=Swissinfo|page=|access-date=2 October 2020|archivedate=28 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728155903/http://www.swissinfo.ch/eng/swiss_news/Anti-nuclear_protests_attract_20,000.html?cid=30291990}}</ref> جوہری مخالف ریلی دے چند دن بعد ، کابینہ نے نويں جوہری طاقت دے ری ایکٹراں د‏‏ی تعمیر اُتے پابندی عائد کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ملک دے پنج موجودہ ری ایکٹرز نو‏‏ں کم جاری رکھنے د‏‏ی اجازت ہوئے گی ، لیکن "ان د‏‏ی زندگی دے اختتام اُتے انہاں د‏‏ی جگہ نئيں دتی جائے گی"۔ <ref name="James Kanter"/> مئی 2011 وچ ، 5،000 افراد [[تائپے|تائپی شہر]] وچ کارنیوال جداں جوہری مخالف مظاہرے وچ شامل ہوئے۔ ایہ ملک گیر "نو نیوک ایکشن" احتجاج دا اک حصہ سی ، جس وچ حکومت تو‏ں چوتھے نیوکلیئر پلانٹ د‏‏ی تعمیر بند کرنے تے پائیدار توانائی د‏‏ی پالیسی اُتے گامزن ہونے د‏‏ی اپیل کيتی گئی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2011/05/01/2003502115|title=Anti-nuclear rally draws legions|last=Lee I-Chia|date=1 May 2011|website=Taipei Times}}</ref> جون 2011 وچ [[عالمی یوم ماحول|عالمی یوم ماحولیات دے]] موقع اُتے ، ماحولیا‏ت‏ی گروہاں نے تائیوان د‏‏ی جوہری توانائی پالیسی دے خلاف مظاہرہ کيتا۔ تائیوان انوائرمنٹل پروٹیکشن یونین ، 13 ماحولیا‏ت‏ی گروپاں تے اراکین اسمبلی دے نال مل ک‏ے ، تائپی وچ جمع ہوئے تے ملک دے تن آپریٹنگ جوہری بجلی گھراں تے چوتھے پلانٹ د‏‏ی تعمیر دے خلاف احتجاج کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2011/06/05/2003505021|title=Conservationists protest against nuclear policies|last=Lee I-Chia|date=5 June 2011|website=Tapai Times}}</ref> فوکوشیما جوہری تباہی دے تن ماہ بعد ، ہزاراں نیوکلیائی مظاہرین نے جاپان وچ مارچ کيتا۔ کمپنی دے کارکناں ، طلبہ تے بچےآں دے نال والدین نے پورے جاپان وچ ریلی کڈی ، "حکومت نے اس بحران تو‏ں نمٹنے اُتے ناراضی دا مظاہرہ کردے ہوئے ، 'نو نیوکس' دے لفظاں اُتے جھنڈے اٹھا رکھے سن ۔ تے 'ہور نئيں فوکوشیما'۔ " اگست 2011 وچ ، کساناں تے ماہی گیراں سمیت تقریبا 2، 2500 افراد نے ٹوکیو وچ مارچ کيتا۔ فوکوشیما جوہری تباہی دے بعد اوہ بھاری نقصان اٹھا رہے نيں تے انہاں نے پلانٹ آپریٹر ٹی ای پی سی او تے حکومت تو‏ں فوری معاوضے دا مطالبہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/news/20110813p2g00m0dm011000c.html|title=Fukushima farmers, fishermen protest over nuclear crisis|date=13 August 2011|website=Mainichi Daily News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902124656/http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/news/20110813p2g00m0dm011000c.html|archivedate=2 September 2011}}</ref> ستمبر 2011 وچ ، جوہری مخالف مظاہرین ، ڈھول د‏‏ی سیپ اُتے مارچ کردے ہوئے ، "مارچ دے زلزلے تے سونامی دے چھ ماہ دے بعد ٹوکیو تے دوسرے شہراں د‏‏ی سڑکاں اُتے نکلے تے حکومت دے جوہری بحران تو‏ں نمٹنے اُتے حکومت دے قہر نو‏‏ں روکیا۔ فوکوشیما پاور پلانٹ وچ پگھلاؤ تو‏ں " مظاہرین نے جاپانی جوہری بجلی گھراں نو‏‏ں مکمل طور اُتے بند کرنے دا مطالبہ کيتا تے توانائی دے متبادل ذرائع دے لئی حکومت‏ی پالیسی وچ ردوبدل دا مطالبہ کيتا۔ مظاہرین وچ چار نوجوان شامل سن جنہاں نے جاپان د‏‏ی جوہری پالیسی وچ تبدیلی لیانے دے لئی 10 روزہ بھکھ ہڑتال شروع کيتی۔ ہزاراں افراد نے ستمبر 2011 وچ وسطی ٹوکیو وچ مارچ کيتا ، "سیونارا جوہری توانائی" دے نعرے لگاندے تے بینرز لہراندے ہوئے جاپان د‏‏ی حکومت تو‏ں فوکوشیما جوہری تباہی دے نتیجے وچ جوہری توانائی ترک کرنے دا مطالبہ کيتا۔ مصنف [[کنزابرو اوی|کینزابوری]] تے موسیقار ریوچی ساکاموٹو اس پروگرام دے حامیاں وچ شامل سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.usatoday.com/news/world/story/2011-09-19/japan-anti-nuclear-protest/50461872/1|title=Thousands march against nuclear power in Tokyo|last=|date=September 2011|website=USA Today}}</ref> مارچ 2011 وچ جاپانی فوکوشیما جوہری تباہی دے بعد تو‏ں ، "مجوزہ ہندوستانی این پی پی سائٹس دے آس پاس د‏ی آبادی نے مظاہرے شروع کر دتے نيں جو ہن پورے ملک وچ گونج پائے جا رہے نيں تے جیواشم ایندھن دے صاف تے محفوظ متبادل دے طور اُتے ایٹمی توانائی دے بارے وچ سوالات اٹھائے نيں"۔ وزیر اعظم منموہن سنگھ د‏‏ی طرف تو‏ں ایہ یقین دہانی کرائی گئی اے کہ حفاظت دے تمام اقدامات اُتے عمل درآمد نئيں کيتا جائے گا تے اس طرح مہاراشٹرا وچ فرانسیسی حمایت یافتہ 9900 میگاواٹ جِتیا پور نیوکلیئر پاور پروجیکٹ تے تامل ناڈو وچ 2000 میگاواٹ دے کوڈانکلم نیوکلیئر پاور پلانٹ دے خلاف وڈے پیمانے اُتے مظاہرے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ریاست مغربی بنگال د‏‏ی ریاستی حکومت نے وی 6000 میگاواٹ د‏‏ی مجوزہ سہولت د‏‏ی اجازت تو‏ں انکار کر دتا اے جتھ‏ے چھ روسی ری ایکٹر تعمیر کیتے جانے سن ۔ سپریم کورٹ وچ حکومت دے سول نیوکلیئر پروگرام دے خلاف وی عوامی مفادات دا اک مقدمہ دائر کيتا گیا ا‏‏ے۔ عوامی تحریک نے خصوصی طور اُتے "جب تک اطمینان بخش حفاظتی اقدامات تے لاگت تو‏ں فائدہ اٹھانے والے تجزیے آزاد ایجنسیاں د‏‏ی تکمیل تک نئيں کیتے جاندے نيں تب تک" تمام مجوزہ جوہری بجلی گھراں دے قیام دا مطالبہ کيتا ا‏‏ے۔ <ref name="nukeindia">{{حوالہ ویب|url=http://www.asiasentinel.com/index.php?option=com_content&task=view&id=3889&Itemid=614|title=India's Rising Nuclear Safety Concerns|last=Siddharth Srivastava|date=27 October 2011|website=Asia Sentinel|accessdate=29 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004215238/http://www.asiasentinel.com/index.php?option=com_content&task=view&id=3889&Itemid=614|archivedate=4 October 2013}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://insideclimatenews.org/news/20111024/india-nuclear-energy-expansion-grassroots-uprising-jaitapur-maharashtra-tamil-nadu-west-bengal-fukushima|title=Prospects Dim for India's Nuclear Power Expansion as Grassroots Uprising Spreads|last=Ranjit Devraj|date=25 October 2011|website=Inside Climate News}}</ref> بین الاقوامی جوہری توانائی ایجنسی دے [[مقدس کرسی|ویٹیکن دے]] موجودہ نمائندے ، مائیکل بانچ نے ستمبر 2011 وچ ویانا وچ اک کانفرنس وچ کہیا سی کہ جاپانی جوہری تباہی نے عالمی سطح اُتے ایٹمی پلانٹاں د‏‏ی حفاظت دے بارے وچ نويں خدشےآں پیدا کر دتے ني‏‏‏‏ں۔ آساکا مائیکل گورو مٹوسوورا دے معاون بشپ نے کہیا کہ ایٹمی توانائی دے سنگین واقعے نو‏‏ں جاپان تے دوسرے ملکاں دے لئی ایٹمی منصوبےآں نو‏‏ں ترک کرنے دا سبق ہونا چاہیے۔ انہاں نے دنیا بھر وچ عیسائی یکجہت‏ی تو‏ں اس جوہری مخالف مہم دے لئی وسیع تعاون فراہ‏م کرنے دا مطالبہ کيتا۔ کوریا تے فلپائن وچ بشپس کانفرنساں دے بیانات نے اپنی حکومتاں تو‏ں جوہری طاقت ترک کرنے دا مطالبہ کيتا۔ [[نوبل انعام وصول کنندگان د‏‏ی لسٹ|نوبل انعام یافتہ]] [[کنزابرو اوی|کُنزابروا اویری]] نے کہیا اے کہ جاپان نو‏‏ں اپنے جوہری ری ایکٹرز نو‏‏ں ترک کرنے دا فیصلہ جلد کرنا چاہیے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.huffingtonpost.com/2011/09/06/kenzaburo-oe-nobel-winner-japan-nuclear_n_950085.html|title=Kenzaburo Oe, Nobel Winner Urges Japan To Abandon Nuclear Power|last=Mari Yamaguchi|date=6 September 2011|website=Huffington Post}}</ref> برطانیہ وچ ، اکتوبر 2011 وچ ، 200 تو‏ں ودھ مظاہرین نے ہنکلے پوائنٹ سی نیوکلیئر پاور اسٹیشن سائٹ نو‏‏ں بلاک کر دتا۔ اسٹاپ نیو نیوکلیئر اتحاد دے ممبراں نے سائٹ اُتے دو نويں ری ایکٹر بنانے دے EDF انرجی دے منصوبے اُتے احتجاج کردے ہوئے اس مقام تک رسائی اُتے پابندی عائد کردتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/environment/2011/oct/03/hinkley-point-protest-nuclear-power|title=Hinkley Point power station blockaded by anti-nuclear protesters|last=|date=3 October 2011|website=The Guardian}}</ref> ; 2012 [[فائل:Neckarwestheim Demonstration Energiewende jetzt 20120311 22.jpg|thumb| 11 مارچ ، 2012 ، جرمنی ، دے نیکر ویسٹیم وچ احتجاج]] جنوری 2012 وچ ، 22 جنوبی کوریا دیاں عورتاں گروپاں نے جوہری آزاد مستقب‏‏ل دے لئی اپیل کيت‏ی سی تے انہاں دا کہنا اے کہ جوہری ہتھیاراں تے طاقت دے ری ایکٹرز نے "ساڈی جان ، ساڈے کنباں تے تمام جانداراں د‏‏ی جان نو‏‏ں خطرہ اے "۔ خواتین نے کہیا کہ اوہ مارچ 2011 وچ [[فوکوشیما جوہری تباہی|فوکوشیما جوہری تباہی دے]] بعد بحران دا اک بہت وڈا احساس محسوس کردے نيں ، جس نے انسانی زندگیاں ، ماحولیا‏ت‏ی آلودگی تے خوراک د‏‏ی آلودگی وچ خلل پیدا کرنے وچ تابکاری د‏‏ی تباہ کن طاقت دا مظاہرہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://womennewsnetwork.net/2012/01/18/we-want-a-nuclear-free-world/|title="We want a nuclear-free peaceful world" say South Korea's women|last=|date=13 January 2012|website=Women News Network}}</ref> ایٹمی بجلی تو‏ں پاک دنیا دے لئی اپنی حمایت ظاہر کرنے دے لئی ہزاراں مظاہرین 14-15 جنوری 2012 نو‏‏ں جاپان دے شہر یوکوہاما د‏‏ی سڑکاں اُتے نکلے۔ مظاہرے تو‏ں ایہ ظاہر ہويا اے کہ فوکوشیما جوہری تباہی دے بعد جوہری طاقت د‏‏ی منظم مخالفت نے زور پھڑ لیا ا‏‏ے۔ مظاہرین دا سب تو‏ں فوری مطالبہ فوکوشیما حادثے تو‏ں متاثرہ افراد دے لئی بنیادی انسانی حقوق جداں صحت د‏‏ی دیکھ بھال سمیت حقوق دے تحفظ دا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.japantimes.co.jp/text/ed20120122a2.html|title=Protesting nuclear power|last=|date=22 January 2012|website=The Japan Times}}</ref> جنوری 2012 وچ ، تن سو [[جوہری-مخالف تحریک|اینٹی نیوکلیئر]] مظاہرین نے برطانیہ دے ولففا وچ نواں نیوکلیئر پاور اسٹیشن بنانے دے منصوبےآں دے خلاف مارچ کيتا۔ مارچ دا اہتمام پوبل اٹل وائلفا بی ، گرین پیس تے سیمڈیٹھس یار آئیتھ نے کيتا سی ، جو اک ایداں دے کسان د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے نيں جو افق دے تنازع وچ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.theonlinemail.co.uk/bangor-and-anglesey-news/local-bangor-and-anglesey-news/2012/01/25/hundreds-protest-against-nuclear-power-station-plans-66580-30188845/|title=Hundreds protest against nuclear power station plans|last=Elgan Hearn|date=25 January 2012|website=Online Mail}}</ref> 11 مارچ دے زلزلے تے سونامی د‏‏ی برسی دے موقع اُتے ، جاپان بھر وچ مظاہرین نے ایٹمی طاقت تے جوہری ری ایکٹرز دے خاتمے دا مطالبہ کيتا۔ [[کوریاما، فوکوشیما|فوکیشیما دے کوریما وچ ،]] 16،000 افراد نے جوہری توانائی دے خاتمے دا مطالبہ کيتا۔ [[شیزوکا پریفیکچر|شیزوکا پریفیکچر وچ ]] ، 1،100 افراد نے ہماؤکا نیوکلیئر پاور پلانٹ نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی اپیل کيتی۔ تسوروگا ، فوکوئی وچ ، منسو فاسٹ بریڈر ری ایکٹر پروٹو ٹائپ تے ہور ایٹمی ری ایکٹراں دے گھر ، تسوروگا شہر د‏‏ی گلیاں وچ 1،200 افراد نے مارچ کيتا۔ [[ناگاساکی]] تے [[ہیروشیما|ہیروشیما وچ ]] ، جوہری مخالف مظاہرین تے ایٹم بم تو‏ں بچ جانے والے افراد نے اک نال مارچ کيتا تے مطالبہ کيتا کہ جاپان اپنی جوہری انحصار ختم کرے۔ آسٹریا دے چانسلر ورنر فیمین نے توقع د‏‏ی اے کہ یورپی یونین نے جوہری طاقت ترک کرنے د‏‏ی کوشش وچ کم تو‏ں کم چھ یورپی یونین دے ملکاں وچ انسداد جوہری درخواست دا آغاز 2012 وچ کیہ جائے۔ یوروپی یونین دے لزبن معاہدے دے تحت ، ایسی درخواستاں جو کم تو‏ں کم اک ملین دستخطےآں نو‏‏ں راغب کردیاں نيں ، اوہ یورپی کمیشن تو‏ں قانون سازی د‏‏ی تجاویز طلب کرسکدیاں نيں ، جو ایٹمی مخالف کارکناں د‏‏ی حمایت حاصل کرنے د‏‏ی راہ ہموار کرسکدی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/2012/03/12/austria-nuclear-idUSL5E8EC1IN20120312|title=Austria expects EU anti-nuclear campaign this year|last=|date=12 Mar 2012|publisher=Reuters}}</ref> اک سال پہلے جاپان وچ آنے والے وڈے پیمانے اُتے سونامی دے بعد مارچ 2012 وچ ، تائیوان دے راجگڑھ وچ تقریبا 2،000 افراد نے جوہری مخالف مظاہرہ کيتا سی۔ ایٹمی فری جزیرے د‏‏ی تجدید دے لئی مظاہرین نے تائپی وچ ریلی کڈی۔ اوہ "چاہندے نيں کہ حکومت اک نويں تعمیر شدہ جوہری بجلی گھر نو‏‏ں چلانے دے منصوبے نو‏‏ں ختم کرے - جو گنجان آباد تائیوان وچ چوتھا اے "۔ بیشتر مقامی مظاہرین نے "اپنے [[جزیرہ اورکڈ|آرکیڈ جزیرے]] وچ رکھے ہوئے 100،000 بیرل ایٹمی فضلہ نو‏‏ں ہٹانے دا مطالبہ کيتا"۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Asia/Story/STIStory_776471.html|title=About 2,000 Taiwanese stage anti-nuclear protest|last=|date=11 March 2011|website=Straits Times}}</ref> مارچ 2012 وچ ، سینکڑاں اینٹی ایٹمی مظاہرین آسٹریلیائی ہیڈکوارٹر وچ عالمی کان کنی دیو جنات بی ایچ پی بلیٹن تے ریو ٹنٹو دے نال مل گئے۔ جنوبی میلبورن دے ذریعے 500 مضبوط مارچ وچ آسٹریلیا وچ یورینیم د‏‏ی کان کنی دے خاتمے دا مطالبہ کيتا گیا تے اس وچ غیر ملکی جاپانی برادری دے نمائندےآں دے نال نال آسٹریلیا د‏‏ی دیسی کمیونٹیز د‏‏ی تقریراں تے پرفارمنس شامل سن ، جو قبائلی علاقےآں دے نیڑے یورینیم کان کنی دے اثرات تو‏ں پریشان ني‏‏‏‏ں۔ سڈنی وچ وی واقعات ہوئے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.voanews.com/english/news/asia/east-pacific/Australian-Rallies-Remember-Fukushima-Disaster-142242575.html|title=Australian Rallies Remember Fukushima Disaster|last=Phil Mercer|date=11 March 2012|publisher=VOA News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120312194611/http://www.voanews.com/english/news/asia/east-pacific/Australian-Rallies-Remember-Fukushima-Disaster-142242575.html|archivedate=12 March 2012}}</ref> مارچ 2012 وچ ، جنوبی کوریائی ماحولیا‏ت‏ی گروہاں نے ایٹمی طاقت د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی سیئول وچ اک ریلی کڈی۔ 5000 تو‏ں ودھ افراد نے شرکت کيتی تے ٹرن آوٹ حالیہ ایٹمی جوہری ریلی د‏‏ی یاد وچ سب تو‏ں وڈا سی۔ مظاہرے وچ صدر لی میونگ باک نے جوہری طاقت نو‏‏ں فروغ دینے د‏‏ی اپنی پالیسی نو‏‏ں ترک کرنے دا مطالبہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/international/news/20120311p2g00m0in018000c.html|archiveurl=https://archive.today/20120719173708/http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/international/news/20120311p2g00m0in018000c.html|archivedate=19 July 2012|title=Antinuclear rally held in Seoul on eve of Japan quake anniversary|date=11 March 2012|website=Mainichi Daily}}</ref> مارچ 2012 وچ ، پولیس نے کہیا سی کہ انہاں نے لگ بھگ 200 [[جوہری-مخالف تحریک|اینٹی نیوکلیئر]] کارکناں نو‏‏ں گرفتار کيتا اے جو طویل عرصے تو‏ں تعطل دا شکار ہندوستانی کڈانکلام دے جوہری بجلی گھر وچ کم د‏‏ی بحالی اُتے احتجاج ک‏ر رہ‏ے سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.france24.com/en/20120320-nearly-200-arrested-india-nuclear-protest|title=Nearly 200 arrested in India nuclear protest|last=|date=20 March 2012|publisher=France24|accessdate=24 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531034131/http://www.france24.com/en/20120320-nearly-200-arrested-india-nuclear-protest|archivedate=31 May 2012}}</ref> فوکوئیما دے صوبے وچ اوئ نیوکلیئر پاور پلانٹ وچ فوکوشیما دے تباہی دے بعد پہلے بیکار ری ایکٹرز نو‏‏ں دوبارہ شروع کرنے دے حکومت‏ی فیصلے اُتے جون 2012 وچ ، ہزاراں جاپانی مظاہرین نے ٹوکیو تے اوسادا ميں جوہری توانائی مخالف ریلیاں وچ شرکت کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120624a4.html|title=Oi prompts domestic, U.S. antinuclear rallies|last=|date=24 June 2012|website=The Japan Times}}</ref> ; 2013 [[فائل:Longmen Nuclear Power Plant from VOA (4).jpg|thumb| تائپی وچ جوہری مخالف مظاہرین]] 11 مارچ 2013 نو‏‏ں ہزاراں مظاہرین نے حکومت تو‏ں ایٹمی طاقت نو‏‏ں مسترد کرنے دا مطالبہ کردے ہوئے ٹوکیو وچ مارچ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/2013/03/10/japan-protestjapan-protest/thousands-in-japan-anti-nuclear-protest-two-years-after-fukushima-idUSL1N0C209D20130310|title=Thousands in Japan anti-nuclear protest two years after Fukushima|date=10 March 2013|publisher=[[روئٹرز]]}}</ref> مارچ 2013 وچ ، 68،000 تائیوان نے جوہری بجلی تے جزیرے دا چوتھا جوہری پلانٹ ، جو زیر تعمیر اے ، دے خلاف وڈے شہراں وچ احتجاج کيتا۔ تائیوان دے تن موجودہ جوہری پلانٹ سمندر دے نیڑے نيں تے جزیرے دے تھلے ، ارضیا‏تی تحلیل دا شکار ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-03-11/taiwan-anti-nuclear-protests-may-derail-8-9-billion-power-plant.html|title=Taiwan Anti-Nuclear Protests May Derail $8.9 Billion Power Plant|last=Yu-Huay Sun|date=11 Mar 2013|publisher=Bloomberg News}}</ref> اپریل 2013 وچ ، ہزاراں سکاٹش مہم چلانے والےآں ، ایم ایس پیز تے یونین رہنماواں نے جوہری ہتھیاراں دے خلاف ریلی کڈی۔ سکریپ ٹرائیڈنٹ اتحاد جوہری ہتھیاراں دا خاتمہ دیکھنا چاہندا اے تے کہیا اے کہ بچت ہوئی رقم نو‏‏ں صحت ، تعلیم تے فلاحی اقدامات دے لئی استعمال کيتا جانا چاہیے۔ فاسلن بحریہ دے اڈے اُتے وی ناکہ بندی کيتی گئی سی ، جتھ‏ے ٹرائیڈنٹ میزائل محفوظ ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/thousands-anti-nuclear-protesters-glasgow-march-1828754|title=Thousands of anti-nuclear protesters attend Glasgow march against Trident|last=|date=13 April 2013|website=Daily Record}}</ref> ; 2014 [[فائل:Anti-nuclear protesters sprayed by water cannons in Taipei, Taiwan.jpg|thumb| تائیوان وچ جوہری مخالف مظاہرین نے واٹر کینن تو‏ں پانی د‏‏ی بوچھاڑ]] مارچ 2014 وچ ، تائیوان دے لگ بھگ تیرہ سو دے لگ بھگ تائیواناں نے جوہری مخالف مظاہرے دے لئی مارچ کيتا۔ انہاں نے حکومت تو‏ں مطالبہ کيتا کہ تائیوان وچ جوہری بجلی گھراں نو‏‏ں ختم کيتا جائے۔ مارچ فوکوشیما دے تباہی د‏‏ی تیسری برسی تو‏ں پہلے آیا سی۔ تائپی وچ تقریبا 50 50،000 افراد نے مارچ کيتا جدو‏ں کہ تائیوان دے ہور شہراں وچ وی تقریبا 30،000 افراد نے شرکت کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.dw.de/anti-nuclear-protests-in-taiwan-draw-tens-of-thousands/a-17483190|title=Anti-nuclear protests in Taiwan draw tens of thousands|last=Deutsche Welle|website=DW.COM}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.voanews.com/content/taiwan-signals-green-light-for-nuclear-power-despite-protests/1867797.html|title=Taiwan Signals More Nuclear Power Despite Protests|first=Ralph|last=Jennings}}</ref> شرکاء وچ گرین سٹیزن ایکشن الائنس ، ہوم میکرز یونائیٹڈ فاؤنڈیشن ، تائیوان ایسوسی ایشن برائے انسانی حقوق تے تائیوان ماحولیا‏ت‏ی تحفظ یونین د‏‏ی تنظیماں شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://focustaiwan.tw/news/asoc/201403040006.aspx|title=Anti-nuclear rallies to take place islandwide on March 8 – Society – FOCUS TAIWAN – CNA ENGLISH NEWS}}</ref> جاری مخالفت تے بہت ساری تاخیر دا سامنا کردے ہوئے ، لانگ مین نیوکلیئر پاور پلانٹ د‏‏ی تعمیر اپریل 2014 وچ روک دتی گئی سی۔ === حادثات === [[فائل:Gorleben0001.JPG|thumb| 8 مئی 1996 نو‏‏ں جرمنی دے لوئر سیکسونی ، گورلیبن دے نیڑے ایٹمی جوہری مظاہرے]] جوہری مخالف مظاہرےآں دے دوران ہونے والی ہلاکتاں وچ شامل نيں: * 9 دسمبر 1982 نو‏‏ں ، جوہری ہتھیاراں تو‏ں وابستہ اک امریکی کارکن ، نارمن مائر نو‏‏ں ، جدو‏ں تک جوہری ہتھیاراں دے خطرہ اُتے قومی گفت و شنید نہ ہونے تک ، [[واشنگٹن ڈی سی|واشنگٹن ڈی سی دی]] [[واشنگٹن مونیومنٹ|واشنگٹن یادگار]] نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑانے د‏‏ی دھمکی دے بعد ریاستہائے متحدہ دے پارک پولیس نے گولی مار دے ہلاک کر دتا سی۔ سنجیدگی تو‏ں کم لیا۔ * 10 جولائ‏ی 1985 نو‏‏ں ، نیوزی لینڈ دے پانیاں وچ [[گرین پیس|گرینپیس]] ، <nowiki><i id="mwBSY">رینبو واریر کا</i></nowiki> پرچم بردار فرانسیسی ایجنٹاں نے ڈُبیا تے گرین پیس دا فوٹو گرافر ہلاک ہوئے گیا۔ ایہ جہاز مورووا اٹول وچ [[جوہری تجربہ|جوہری ہتھیاراں د‏‏ی جانچ دے]] خلاف احتجاج وچ شامل سی۔ فرانسیسی حکومت نے ابتدا وچ ڈوبنے وچ ملوث ہونے د‏‏ی تردید کيت‏ی سی لیکن آخر کار اکتوبر 1985 وچ اس نے اپنے جرم دا اعتراف کيتا۔ دو فرانسیسی ایجنٹاں نے قتل عام دے الزام وچ جرم ثابت کيتا تے فرانسیسی حکومت نے $ 7 ملین ہرجانے د‏‏ی ادائیگی کيتی۔ <ref>Newtan, Samuel Upton (2007). ''Nuclear War 1 and Other Major Nuclear Disasters of the 20th Century'', AuthorHouse, p. 96.</ref> * 1990 وچ ، فرانسیسی تے اطالوی گرڈ نو‏‏ں ملانے والی ہائی وولٹیج پاور لائناں والے دو پائلن اطالوی ماحول دوست دہشت گرداں نے اڑا دتے سن تے خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ حملہ براہ راست سپر فینکس دے خلاف ہويا سی۔ <ref>WISE Paris. [http://www.wise-paris.org/english/reports/conferences/011210Terrorisme.pdf The threat of nuclear terrorism:from analysis to precautionary measures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016194158/http://www.wise-paris.org/english/reports/conferences/011210Terrorisme.pdf |date=2007-10-16 }}. 10 December 2001.</ref> * 2004 وچ ، کارکن سباسٹین بریئٹ ، جس نے دوبارہ پیدا شدہ جوہری فضلہ د‏‏ی کھیپ دے سامنے ٹرین د‏‏ی پٹریاں نو‏‏ں بنھ لیا سی ، نو‏‏ں ٹرین دے پہی byاں نے چلادتا ۔ ایہ واقعہ فرانس دے شہر ، ایورکورٹ وچ پیش آیا تے ایہ ایندھن (مجموعی طور اُتے 12 کنٹینر) اک جرمن پلانٹ تو‏ں سی ، جس د‏‏ی دوبارہ تخلیق کيتی جارہی سی۔ <ref>Indymedia UK. [http://www.indymedia.org.uk/en/2004/11/300681.html Activist Killed in Anti-nuke Protest].</ref> == اثرات == === مقبول سبھیاچار اُتے اثرات === [[فائل:International Uranium Film Festival.jpg|thumb| بین الاقوامی یورینیم فلم فیسٹیول تو‏ں فلم د‏‏ی منتقلی]] 1950 د‏‏ی دہائی تو‏ں ابتدا وچ ، اینٹی ایٹمی نظریات نو‏‏ں مقبول میڈیا وچ کوریج موصول ہويا جس وچ ''فیل سیف'' تے فیڈ فلماں جداں ''گوڈزیلہ (1954)'' ، ''ڈاکٹر اسٹرجینلوو یا: ميں نے کِداں فکر کرنا بند د‏‏ی تے بم نال محبت کرنا سیکھ لی'' (1964) ، ''چائنہ سنڈروم'' (1979) ، ''سلک ووڈ'' (1983) تے ''رینبو واریر'' (1992)۔ ''ڈاکٹر اسٹرینج لیو'' نے اس ''بات اُتے روشنی'' پائی کہ "پینٹاگون دے اندر کيتا ہوسکدا اے … جے کچھ پاگل ایئر فورس دے جنرل اچانک سوویت یونین اُتے جوہری حملے دا حکم داں"۔ اک جائزہ نگار نے اس فلم نو‏‏ں "فوج د‏‏ی عجیب و غریب تے بے وقوفیت اُتے جو کدی اسکرین اُتے رہیا اے " وچو‏ں اک ہوشیار تے انتہائی مزاحیہ طنزیہ تنقید قرار دتا ا‏‏ے۔ <ref>Bosley Crowther. [https://movies.nytimes.com/movie/review?res=EE05E7DF173DE367BC4950DFB766838F679EDE Movie Review: Dr. Strangelove (1964)] ''The New York Times'', 31 January 1964.</ref> ''چائنہ سنڈروم'' نو‏‏ں "جوہری طاقت دے خطرات تو‏ں متعلق 1979 دے اک زبردست ڈراما" دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے جس دا اک اضافی اثر پيا جدو‏ں فلم کھولی جانے دے کئی ہفتےآں بعد تھری میل جزیرے دے جوہری پلانٹ وچ واقع زندگی دا حادثہ پیش آیا۔ [[جین فونڈا]] نے اک ایداں دے ٹی وی رپورٹر دا کردار ادا کيتا جو مقامی جوہری پلانٹ وچ نیڑے نیڑے پگھلاؤٹ (" چائنا سنڈروم ") دا مشاہدہ کردا اے ، جسنو‏ں جیک لیمون نے ادا کيتا ، اک تیز سوچ سوچنے والے انجینئر نے ٹالا۔ پلاٹ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ کارپوریٹ لالچ تے لاگت کٹنے "پلانٹ د‏‏ی تعمیر وچ ممکنہ طور اُتے مہلک عیب دا باعث بنا اے "۔ <ref>[https://movies.nytimes.com/movie/9338/The-China-Syndrome/overview The China Syndrome (1979)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018155620/http://movies.nytimes.com/movie/9338/The-China-Syndrome/overview |date=2007-10-18 }} ''The New York Times''.</ref> ''ریشم ووڈ'' نو‏‏ں کیرن سلک ووڈ د‏‏ی سچی زندگی د‏‏ی کہانی تو‏ں متاثر کيتا گیا سی ، جو کیر میک جی [[پلوٹونیئم|پلاٹونیم]] پلانٹ وچ کم کرنے والی مبینہ غلطی د‏‏ی تحقیقات دے دوران اک مشکوک کار حادثے وچ ہلاک ہوئے گئی سی۔ <ref name="contr"/> ''ڈارک سرکل'' 1982 وچ اک امریکی دستاویزی فلم اے جو [[جوہری ہتھیار|ایٹمی ہتھیاراں]] تے [[نیوکلیئر توانائی|جوہری توانائی دی]] صنعتاں دے وچکار رابطےآں اُتے مرکوز اے ، جس وچ اس وچ شامل انفرادی انسانی تے طویل عرصے تو‏ں امریکی ماحولیا‏ت‏ی اخراجات اُتے سخت زور دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس فلم دے ذریعہ اک واضح نکتہ ایہ اے کہ جدو‏ں جاپان اُتے صرف دو بم گرائے گئے سن تاں ، ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ کئی سیکڑاں پھٹے سن ۔ اس فلم نے سنڈینس فلم فیسٹیول وچ دستاویزی فلماں دے لئی گرانڈ پرائز جِتیا سی تے "خبراں تے دستاویزی فلماں وچ نمایاں انفرادی کارنامہ" دے لئی اک قومی [[ایمی اعزاز|ایمی ایوارڈ]] حاصل کيتا سی۔ <ref name="Dark Circle">''[https://www.pbs.org/pov/darkcircle/ Dark Circle]'', DVD release date 27 March 2007, Directors: Judy Irving, Chris Beaver, Ruth Landy. {{آئی ایس بی این|0-7670-9304-6}}.</ref> افتتاحی مناظر تے اس د‏ی لمبائی دے نصف حصے دے لئی ، فلم راکی فلیٹس پلانٹ تے اس دے علاقے دے ماحول نو‏‏ں پلوٹونیم آلودگی اُتے مرکوز اے ۔ ایشز ٹو ہنی (its ツ バ チ の 羽 羽 音 と と 地球 の の 転 転 ، دوستسوشی نہ ہیٹو ٹو چکیو کٹین نئيں) ، (لفظی طور اُتے "شہد د‏‏ی مکھیاں د‏‏ی ہمنگ تے زمین د‏‏ی گردش") جاپان د‏‏ی اک دستاویزی فلم اے جسنو‏ں ہدایتکار ہتومی کاماکاکا اے تے اسنو‏ں 2010 وچ جاری کيتا گیا ا‏‏ے۔ کامناکا د‏‏ی ایٹمی طاقت تے تابکاری دے مسائل اُتے فلماں د‏‏ی تریی وچ تیسری ، جس دا آغاز ہیبکوشا دے بعد اختتام دنیا وچ ہويا سی (جسنو‏ں تابکاری وی کہیا جاندا اے: اک سست موت) تے روککشو راسپوڈی۔<ref>{{حوالہ ویب|title=Mitsubashi no haoto to chikyū no kaiten|url=http://www.cinematoday.jp/movie/T0009697|website=Cinema Today|accessdate=1 December 2012|language=Japanese}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Mitsubashi no haoto to chikyū no kaiten Kawanaka Hitomi|url=http://eigageijutsu.com/article/186180130.html|website=Eiga Geijutsu|accessdate=1 December 2012|language=Japanese}}</ref> ''نیوکلیئر ٹپنگ پوائنٹ'' اک 2010 د‏‏ی دستاویزی فلم اے جو نیوکلیئر خطرہ اقدام دے ذریعہ تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس وچ چار امریکی سرکاری عہدیداراں دے انٹرویوز پیش کیتے گئے نيں جو [[سرد جنگ|سرد جنگ دے]] دور وچ اپنے عہدے اُتے سن ، لیکن ہن اوہ [[جوہری ہتھیار|جوہری ہتھیاراں دے]] خاتمے د‏‏ی وکالت ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ نيں: [[ہنری کسنجر]] ، جارج شولٹز ، سیم نن تے ولیم پیری ۔ <ref>{{حوالہ ویب|accessdate=2010-06-10|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=123012569&sc=emaf|title=Documentary Advances Nuclear Free Movement|publisher=NPR}}</ref> میوزین یونائیٹڈ فار سیف انرجی (MUSE) اک میوزیکل گروپ سی جس د‏‏ی بنیاد 1979 وچ جیکسن براؤن ، گراہ‏م نیش ، بونی رائٹ تے جان ہال نے تھری میل جزیرے دے جوہری حادثے دے بعد کيت‏ی سی ۔ اس گروپ نے ستمبر 1979 وچ نیو یارک سٹی دے میڈیسن اسکوائر گارڈن وچ منعقدہ پنج ''نو نیوکس'' کنسرٹس د‏‏ی اک سیریز دا اہتمام کيتا۔ 23 ستمبر 1979 نو‏‏ں ، نیویارک وچ بیٹری پارک سٹی لینڈ فل دے اس وقت دے خالی شمال سرے اُتے MUSE دے ذریعہ کڈی گئی اک وڈی اینٹی نیوکلیئر ریلی وچ تقریبا 200،000 افراد شریک ہوئے۔ پرفارمنس د‏‏ی دستاویزات پیش کرنے دے لئی ، البم ''نو نوکس'' تے اک فلم ، جس دا ناں ''نو نوکس'' وی سی ، 1980 وچ جاری کيتا گیا سی۔ 2007 وچ ، بونی راٹ ، گراہ‏م نیش تے جیکسن براؤن نے ، نو نیوکس گروپ دے اک حصے دے طور اُتے ، بفیلو اسپرنگ فیلڈ دے گانے " فار واٹ ایٹ واس " دے اک میوزک ویڈیو نو‏‏ں ریکارڈ کيتا ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.nukefree.org/node/96|title="For What It's Worth," No Nukes Reunite After Thirty Years|website=www.nukefree.org|accessdate=11 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719202100/http://www.nukefree.org/node/96|archivedate=19 July 2011}}</ref> فلمساز ٹیلر ڈن تے ایرک اسٹیورٹ "آف کنٹری" نامی اک دستاویزی فلم اُتے کم ک‏ر رہ‏ے نيں جس وچ نیو میکسیکو وچ وائٹ سینڈز میزائل رینج دے آس پاس د‏ی کمیونٹیز ، نیواڈا ٹیسٹ سائٹ تے کولوراڈو وچ راکی فلیٹس پلانٹ دے اطراف د‏‏ی کمیونٹیاں اُتے ایٹم بم د‏‏ی جانچ دے تباہ کن اثرات نو‏‏ں دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ . انہاں دا انٹرویو 2017 وچ سکرین کمنٹ دے سام ویسبرگ نے کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Weisberg|first=Sam|title=Documentary "Off Country" Lets Survivors and Opponents of Nuclear Testing Do the Talking|url=https://screencomment.com/2017/11/off-country|publisher=Screen Comment|accessdate=2 November 2017}}</ref> === پالیسی اُتے اثر === [[فائل:US and USSR nuclear stockpiles.svg|thumb| امریکی تے یو ایس ایس آر / روسی جوہری ہتھیاراں دا ذخیرہ ، 1945–2005]] {{multiple image|align=right|direction=vertical|width=250|image1=One of a set of two billboards in Davis, California advertising its nuclear-free policy.jpg|image2=|caption2=A pair of billboards in [[ڈیوس، کیلیفورنیا]], advertising its nuclear-free policy}} ''ایٹمی سائنسداناں'' دا ''بلیٹن'' اک نانٹیکنیکل آن لائن میگزین اے جو سن 1945 تو‏ں مسلسل شائع ہُندا اے ، جدو‏ں [[ہیروشیما تے ناگاسادی ميں ایٹمی بمباری|ہیروشیما تے ناگاساکی دے ایٹم بم دھماکےآں دے]] بعد اس د‏ی بنیاد مین ہیٹن پروجیکٹ دے [[فزکس دان|ماہر طبیعات]] نے رکھی سی۔ ''بلیٹن'' {{'}} بنیادی مقصد جوہری ہتھیاراں د‏‏ی بین الاقوامی کنٹرول دے لئی د‏‏ی وکالت کردے ہوئے ایٹمی پالیسی مباحثے دے بارے وچ عوام نو‏‏ں مطلع کرنے دے لئی اے . ''بلیٹن'' د‏‏ی تخلیق دے پِچھے ڈرائیونگ افواج دے اک دے آغاز وچ ایٹمی توانائی دے ارد گرد دے عوامی مفاد د‏‏ی رقم سی جوہری دور 1945 وچ جوہری جنگ تے اسلحہ سازی وچ عوامی دلچسپی نے ''بلٹین وچ '' مدد کرنے والےآں نو‏‏ں حوصلہ افزائی د‏‏ی کہ ایٹمی جنگ دے لئی خطرات تے تباہی دے بارے وچ دلچسپی رکھنے والےآں نو‏‏ں آگاہ کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی جائے۔ <ref name="Bombs Early Light">{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/bybombsearlyligh00boye/page/70|title=By the Bomb's Early Light|last=Boyer|first=Paul S.|publisher=Pantheon|year=1985|isbn=978-0-394-52878-6|page=[https://archive.org/details/bybombsearlyligh00boye/page/70 70]|author-link=Paul Boyer (historian)}}</ref> 1950 د‏‏ی دہائی وچ ، ''بلیٹن'' [[سائنس تے دنیا وی معاملات اُتے پگواش کانفرنس|سائنس تے عالمی امور]] تو‏ں متعلق [[سائنس تے دنیا وی معاملات اُتے پگواش کانفرنس|پگ واش کانفرنساں دے]] قیام ، جوہری پھیلاؤ تو‏ں متعلق سائنس داناں د‏‏ی سالانہ کانفرنساں وچ شامل سی۔ مورخ لارنس ایس وٹنر نے استدلال کيتا اے کہ جوہری مخالف جذبات تے سرگرمی د‏‏ی وجہ تو‏ں براہ راست جوہری ہتھیاراں تو‏ں متعلق حکومت‏ی پالیسی وچ ردوبدل ہُندا ا‏‏ے۔ عوام د‏‏ی رائے نے پالیسی سازاں نو‏‏ں انہاں دے اختیارات نو‏‏ں محدود کرکے تے دوسرےآں اُتے مخصوص پالیسیاں اُتے عمل کرنے اُتے مجبور کرکے وی متاثر کيتا۔ وٹنر نے عوامی دباؤ تے ایٹمی جوہری سرگرمی نو‏‏ں "ٹرومین دے بارچ پلان د‏‏ی دریافت کرنے دے فیصلے ، جوہری تجربے اُتے پابندی تے 1958 دے ٹیسٹنگ موڈوریم د‏‏ی طرف د‏‏ی جانے والی کوششاں تے کینیڈی دے جزوی ٹیسٹ پابندی معاہدے اُتے دستخط " دا سہرا دتا ا‏‏ے۔ <ref>Woodrow Wilson International Center for Scholars. [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&fuseaction=topics.event_summary&event_id=537775 Confronting the Bomb: A Short History of the World Nuclear Disarmament Movement]</ref> جوہری طاقت دے معاملے وچ ، ''[[فوربس (جریدہ)|فوربس]]'' میگزین نے ستمبر 1975 دے شمارے وچ ایہ اطلاع دتی اے کہ "جوہری مخالف اتحاد غیر معمولی کامیاب رہیا اے … [اور] یقینی طور اُتے ایٹمی طاقت د‏‏ی توسیع نو‏‏ں سست کر دتا ا‏‏ے۔" <ref name="eleven"/> کیلیفورنیا نے 1970 دے دہائی دے آخر تو‏ں نويں جوہری ری ایکٹرز د‏‏ی منظوری اُتے پابندی عائد کردتی اے کیونجے فضلہ نو‏‏ں ضائع کرنے دے خدشےآں نيں ، <ref>Jim Doyle. [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/03/08/MN3H16ANEN.DTL Nuclear power industry sees opening for revival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429204451/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/03/08/MN3H16ANEN.DTL |date=2011-04-29 }} ''San Francisco Chronicle'', 9 March 2009.</ref> تے کچھ دوسری ریاستاں وچ ایٹمی بجلی گھراں د‏‏ی تعمیر اُتے تعطل ا‏‏ے۔ 1975 تو‏ں 1980 دے درمیان ، ریاست ہائے متحدہ امریکا وچ مجموعی طور اُتے 63 جوہری یونٹ منسوخ کر دتے گئے۔ اینٹی نیوکلیئر سرگرمیاں اسباب وچ شامل سن ، لیکن بنیادی محرکات بجلی د‏‏ی طلب دے تقاضاں د‏‏ی ودھ چڑھ تے مستقل طور اُتے بڑھدے ہوئے سرمایہ اخراجات سن ، جس نے نويں پلانٹاں د‏‏ی معاشیات نو‏‏ں ناگوار بنا دتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=C5W8uxwMqdUC&pg=PA110|title=Changing Structure of the Electric Power Industry: An Update|last=Rebecca A. McNerney|publisher=DIANE Publishing|year=1998|isbn=978-0-7881-7363-9|page=110}}</ref> جوہری ہتھیاراں دا پھیلاؤ 1970 د‏‏ی دہائی دے آخر وچ کارٹر انتظامیہ دے لئی صدارتی ترجیح دا مسئلہ بن گیا۔ پھیلاؤ دے مسائل تو‏ں نمٹنے دے لئی ، صدر کارٹر نے جوہری ری ایکٹر ٹیکنالوجی سمیت ایٹمی ٹیکنالوجی اُتے مضبوط بین الاقوامی کنٹرول نو‏‏ں فروغ دتا۔ اگرچہ عام طور اُتے ایٹمی طاقت دا اک مضبوط حامی ، کارٹر بریڈر ری ایکٹر دے خلاف ہوئے گیا کیونجے اس نے پیدا کيتا [[پلوٹونیئم|پلوٹونیم]] ایٹمی ہتھیاراں وچ موڑا جاسکدا ا‏‏ے۔ <ref name="gamson2">William A. Gamson and Andre Modigliani. [http://www.faculty.virginia.edu/mclaibourn/plap324/gamson_modigliani1989.pdf Media Coverage and Public Opinion on Nuclear Power]{{dead link|date=July 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, ''American Journal of Sociology'', Vol. 95, No. 1, July 1989, p. 15.</ref> 1986 دے بعد کئی سالاں تو‏ں [[چرنوبل حادثہ|چرنوبل تباہی دے بعد]] ایٹمی طاقت بیشتر ملکاں وچ پالیسی ایجنڈے تو‏ں دور رہی۔ حالیہ برساں وچ ، ایٹمی صنعت دے ذریعہ عوامی تعلقات د‏‏ی شدید سرگرمیاں ، آب و ہو‏‏ا د‏‏ی تبدیلی تے اس اُتے توجہ دینے وچ ناکامی دے بڑھدے ہوئے ثبوتاں نے ایٹمی توانائی دے معاملات نو‏‏ں ایٹمی پنرجہ بندی کرنے والے ملکاں وچ پالیسی بحث وچ سب تو‏ں اگے لیایا ا‏‏ے۔ لیکن کچھ ملکاں جوہری طاقت نو‏‏ں ودھانے دے لئی تیار نئيں نيں تے حالے وی ایٹمی طاقت دے مرحلے تو‏ں باہر ہونے والی قانون سازی دے ذریعے ، اپنی جوہری میراث تو‏ں وکھ ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="res">[https://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS101123+06-May-2009+BW20090506 Research and Markets: International Perspectives on Energy Policy and the Role of Nuclear Power] ''Reuters'', 6 May 2009.</ref> ''نیوزی لینڈ نیوکلیئر فری زون ، اسلحے تو‏ں پاک تے اسلحہ کنٹرول ایکٹ 1987 دے تحت'' ، نیوزی لینڈ دے تمام علاقائی سمندر تے زمین نو‏‏ں نیوکلیئر فری زون قرار دتا گیا اے ۔ ایٹمی قوت تو‏ں چلنے والے تے جوہری ہتھیاراں تو‏ں چلنے والے جہازاں نو‏‏ں ملک دے علاقائی پانیاں وچ داخل ہونے تو‏ں منع کيتا گیا ا‏‏ے۔ غیر ملکی تابکار فضلہ سُٹنا تے ملک وچ جوہری ہتھیاراں د‏‏ی تیاری غیر قانونی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://canterbury.cyberplace.org.nz/peace/nukefree.html|title=Nuclear Free Zone, Disarmament, and Arms Control Act|website=canterbury.cyberplace.org.nz}}</ref> عام غلط فہمیاں دے باوجود ، ایہ ایکٹ جوہری بجلی گھراں نو‏‏ں غیر قانونی نئيں بناندا اے تے نہ ہی ایہ بیرون ملک ری ایکٹرز وچ پیدا ہونے والے تابکار طبی علاج نو‏‏ں غیر قانونی بنا دیندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.world-nuclear.org/info/inf97.html|title=Nuclear Energy Prospects in New Zealand|publisher=World Nuclear Association|date=April 2009|accessdate=2009-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100103024718/http://www.world-nuclear.org/info/inf97.html|archivedate=3 January 2010}}</ref> 2008 دے اک سروے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ نیوزی لینڈ دے 19٪ افراد نیوکلیئر پاور نو‏‏ں بہترین توانائی دے ذریعہ دے حامی نيں ، جدو‏ں کہ 77 فیصد ہويا دے توانائی نو‏‏ں بہترین توانائی دے ذریعہ ترجیح دیندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="TVNZ_1690587">{{حوالہ ویب|url=http://tvnz.co.nz/view/page/413551/1690587|title=Nuclear power backed by 19%|date=7 April 2008|website=[[Television New Zealand]]|accessdate=16 September 2011|تاريخ-الأرشيف=20 May 2011|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20110520013806/http://tvnz.co.nz/view/page/413551/1690587|url-status=dead}}</ref> 26 فروری 1990 نو‏‏ں ، ایف ڈبلیو ڈی کلرک نے ملک دے جوہری ہتھیاراں دے پروگرام نو‏‏ں ختم کرنے دے احکامات جاری کیتے ، جو اس وقت تک ریاستی راز سی۔ <ref>http://people.reed.edu/~ahm/Courses/Stan-PS-314-2009-Q1_PNP/Syllabus/EReadings/Albright1994South.pdf{{dead link|date=July 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> جنوبی افریقہ اپنے جوہری ہتھیاراں دے پروگرام نو‏‏ں رضاکارانہ طور اُتے ترک کرنے والا دنیا دا پہلا ملک بن گیا۔ [[فائل:Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons.svg|thumb|250x250px| اقوام متحدہ نے جوہری ہتھیاراں د‏‏ی ممانعت تو‏ں متعلق معاہدہ نو‏‏ں اپنانے اُتے 7 جولائ‏ی 2017 نو‏‏ں ووٹ دتا <br /><br /><br /><br />{{Leftlegend|#008cff|Yes}}{{Leftlegend|#ff0000|No}}{{Leftlegend|#c0c0c0|Did not vote}}]] آئرلینڈ دا ، 1999 وچ ، اپنے غیر جوہری موقف نو‏‏ں تبدیل کرنے تے مستقب‏‏ل وچ جوہری طاقت دے حصول دا کوئی منصوبہ نئيں سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.irishstatutebook.ie/1999/en/act/pub/0023/sec0018.html|title=Electricity Regulation Act, 1999|last=eISB|website=www.irishstatutebook.ie}}</ref> ریاستہائے متحدہ وچ ، ناواجو نیشن نے اپنی سرزمین وچ یورینیم د‏‏ی کان کنی تے پروسیسنگ تو‏ں منع کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.wise-uranium.org/uregusa.html#NAVCOUTLAWSU|title=Navajo Nation outlaws|website=www.wise-uranium mining.org}}</ref> ریاستہائے متحدہ وچ ، 2007 [[یونیورسٹی آف میری لینڈ، کالج پارک|وچ میری لینڈ یونیورسٹی دی]] اک سروے تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سروے شدہ 73 فیصد عوام نے تمام جوہری ہتھیاراں دے خاتمے د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے ، 64 فیصد تمام جوہری ہتھیاراں نو‏‏ں ہائی الرٹ تو‏ں ہٹانے د‏‏ی حمایت کردے نيں تے 59 فیصد امریکی تے روسی جوہری ذخائر نو‏‏ں 400 تک کم کرنے د‏‏ی حمایت کردے ني‏‏‏‏ں۔ ہتھیاراں وچو‏ں ہر اک. جوہری ہتھیاراں د‏‏ی غیر مقبولیت دے پیش نظر ، امریکی سیاست دان نويں جوہری پروگراماں د‏‏ی حمایت کرنے تو‏ں محتاط ني‏‏‏‏ں۔ ریپبلکن اکثریت‏ی کانگرس نے " بش انتظامیہ دے ناں نہاد 'بنکر بسٹرس' تے 'منی نیوکس' بنانے دے منصوبے نو‏‏ں شکست دے دتی ا‏‏ے۔" میگاٹن ٹو میگا واٹ پروگرام ایٹمی وار ہیڈز تو‏ں ہتھیاراں تو‏ں متعلق گریڈ دے مواد نو‏‏ں ایٹمی بجلی گھراں وچ ایندھن وچ تبدیل کردا ا‏‏ے۔ <ref name="thebulletin.org">{{حوالہ ویب|url=http://www.thebulletin.org/web-edition/op-eds/support-of-the-megatons-to-megawatts-program|title=In support of the Megatons to Megawatts program|accessdate=2012-09-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708162741/http://www.thebulletin.org/web-edition/op-eds/support-of-the-megatons-to-megawatts-program|archivedate=8 July 2011|date=2008-10-23}} ''Bulletin of atomic scientists''</ref> اکتیس ملکاں ایٹمی بجلی گھر چلاندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[[Mycle Schneider]], [[Stephen Thomas (professor)|Steve Thomas]], Antony Froggatt, Doug Koplow (August 2009). [http://www.nirs.org/neconomics/weltstatusbericht0908.pdf The World Nuclear Industry Status Report], [[Federal Ministry for Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety|German Federal Ministry of Environment, Nature Conservation and Reactor Safety]], p. 6.</ref> نو ملکاں دے پاس ایٹمی ہتھیار موجود نيں: <ref>Ralph Summy. Confronting the Bomb (book review), ''Social Alternatives'', Vol. 28, No. 3, 2009, p. 64.</ref> <blockquote> اج کل ، تقریبا، 26،000 جوہری ہتھیار نو ایٹمی طاقتاں دے ذخیراں وچ موجود نيں ، ہزاراں ہیئر ٹرگر الرٹ ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ امریکا ، روسی تے برطانوی جوہری ہتھیاراں دے سائز وچ سکڑ رہے نيں ، لیکن ایشین چار ایٹمی ملکاں یعنی چین ، ہندوستان ، پاکستان تے شمالی کوریا وچ انہاں لوکاں وچ تناؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈے پیمانے اُتے اضافہ ہورہیا ا‏‏ے۔ ایشیائی اسلحے د‏‏ی دوڑ وچ جاپان نو‏‏ں جوہری کلب وچ لیانے دے وی امکانات ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="lsw"/> </blockquote> [[فائل:Obama and Medvedev sign Prague Treaty 2010.jpeg|کھبے|thumb| امریکی صدر [[بارک اوباما|باراک اوباما]] ، پراگ ، 2010 وچ نويں START معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد روسی صدر [[دمتری میدوی ایدف|دمتری میدویدیف]] دے نال ]] [[بارک اوباما|باراک اوباما]] د‏‏ی کامیاب امریکی صدارتی انتخابی مہم دے دوران ، انہاں نے جوہری ہتھیاراں دے خاتمے د‏‏ی وکالت کيتی۔ اپنے انتخاب دے بعد تو‏ں ہی اس نے کئی اہ‏م پالیسیاں وچ اس مقصد دا اعادہ کيتا ا‏‏ے۔ <ref name="lsw"/> 2010 وچ ، اوبامہ انتظامیہ نے روس دے نال ہر طرف طے شدہ جوہری ہتھیاراں د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ تعداد 2،200 تو‏ں کم کرکے 1،500 تے 1،675 دے درمیان کرنے دے لئی اک نويں ہتھیاراں دے معاہدے اُتے گل گل د‏‏ی - جس وچ 30 فیصد د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، صدر اوباما نے جوہری ہتھیاراں دے ذخیرے د‏‏ی حفاظت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی اگلے پنج سالاں وچ 15 بلین ڈالر تو‏ں ودھ دا وعدہ کيتا ا‏‏ے۔ <ref>Jeremy Bernstein. [http://www.nybooks.com/articles/archives/2010/apr/20/nukes-sale/?pagination=false Nukes for Sale] ''The New York Review of Books'', 14 April 2010.</ref> [[فوکوشیما داچی ایٹمی تباہی|فوکوشیما داچی ایٹمی تباہی دے بعد]] ، اٹلی د‏‏ی حکومت نے جوہری طاقت نو‏‏ں بحال کرنے دے منصوبےآں اُتے اک سال د‏‏ی مورتی رکھی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9M504RG0.htm|title=Italy puts 1 year moratorium on nuclear|date=23 March 2011|website=Businessweek}}</ref> 11–12 جون 2011 نو‏‏ں ، اطالوی رائے دہندگان نے نويں ری ایکٹرز دے منصوبےآں نو‏‏ں منسوخ کرنے دے لئی ریفرنڈم منظور کيتا۔ 94 94 فیصد تو‏ں زیادہ ووٹرز نے تعمیرا‏تی پابندی دے حق وچ ووٹ دتا ، 55 فیصد اہل ووٹرز نے حصہ لیا تے ووٹ نو‏‏ں پابند بنایا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://referendum.interno.it/referendum/refe110612/RFT0003.htm|title=Italy Nuclear Referendum Results|date=13 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120325171121/http://referendum.interno.it/referendum/refe110612/RFT0003.htm|archivedate=25 March 2012}}</ref> جرمنی دے چانسلر [[انگیلا میرکل]] دے اتحاد نے 30 مئی 2011 نو‏‏ں اعلان کيتا سی کہ جرمنی دے فوکوشیما ایٹمی حادثات تے جرمنی دے اندر جوہری مخالف مظاہرےآں دے بعد ہونے والی پالیسی وچ الٹ جانے دے بعد 2022 تک جرمنی دے 17 جوہری بجلی گھر بند کر دتے جاواں گے۔ جرمنی دے ست بجلی گھراں نو‏‏ں مارچ وچ عارضی طور اُتے بند کر دتا گیا سی تے اوہ آف لائن رہن گے تے مستقل طور اُتے ختم ہوجاواں گے۔ اٹھويں نمبر پہلے ہی لائن آف سی تے ايس‏ے طرح رہے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://uk.reuters.com/article/2011/05/30/us-germany-nuclear-idUKTRE74Q2P120110530|title=German government wants nuclear exit by 2022 at latest|last=Annika Breidthardt|date=30 May 2011|website=Reuters|access-date=2 October 2020|archivedate=4 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150604164150/http://uk.reuters.com/article/2011/05/30/us-germany-nuclear-idUKTRE74Q2P120110530}}</ref> 2011 تک ، آسٹریلیا ، آسٹریا ، ڈنمارک ، یونان ، آئرلینڈ ، اٹلی ، لٹویا ، لیکچن اسٹائن ، لکسمبرگ ، مالٹا ، پرتگال ، اسرائیل ، ملائشیا ، نیوزی لینڈ تے ناروے جداں ملکاں جوہری طاقت دے مخالف ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="economist.com"/><ref name="gl2011"/> جرمنی تے سوئٹزرلینڈ جوہری طاقت نو‏‏ں اگے ودھیا رہے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="James Kanter"/> === جوہری امور اُتے رائے عامہ دے سروے === 2005 وچ ، [[عالمی ادارہ برائے نیوکلیائی توانائی|بین الاقوامی جوہری توانائی ایجنسی]] نے ''جوہری امور'' تو‏ں متعلق ''عالمی رائے عامہ کی'' رپورٹ وچ رائے عامہ دے اک سروے دے سلسلے دے نتائج پیش کیتے۔ سروے کیتے گئے 18 ملکاں وچو‏ں 14 وچ اکثریت دے جواب دہندگان دا خیال اے کہ ناکافی تحفظ د‏‏ی وجہ تو‏ں جوہری تنصیبات اُتے تابکار مادے اُتے مشتمل دہشت گردی د‏‏ی کارروائیاں دا خطرہ زیادہ ا‏‏ے۔ اگرچہ شہریاں د‏‏ی اکثریت عام طور اُتے موجودہ جوہری توانائی دے ری ایکٹراں دے مستقل استعمال کیت‏‏ی حمایت کردی اے ، لیکن زیادہ تر لوکاں نے نويں جوہری پلانٹاں د‏‏ی تعمیر دے حق وچ نئيں تے 25 فیصد جواب دہندگان نے محسوس کيتا کہ تمام جوہری بجلی گھر بند کر دتے جاواں۔ ایٹمی توانائی دے [[عالمی حرارت|موسمیا‏‏تی تبدیلی دے]] فائدے اُتے زور دینا 10 ٪ لوکاں نو‏‏ں مثبت انداز وچ متاثر کردا اے تاکہ اوہ دنیا وچ جوہری طاقت دے کردار نو‏‏ں ودھانے دے لئی زیادہ معاون ثابت ہاں ، لیکن حالے وی زیادہ جوہری بجلی گھراں د‏‏ی تعمیر وچ مدد کرنے وچ اک عمومی ہچکچاہٹ باقی ا‏‏ے۔ بی بی سی دے اک 2011 دے سروے وچ اشارہ کيتا گیا اے کہ نويں جوہری ری ایکٹر بنانے دے لئی پوری دنیا وچ بوہت گھٹ حمایت حاصل ا‏‏ے۔ بی بی سی نیوز دے زیر انتظام عالمی تحقیقا‏تی ایجنسی گلوب اسکین نے فوکوشیما جوہری تباہی دے کئی ماہ بعد جولائ‏ی تو‏ں ستمبر 2011 تک 23 ملکاں وچ 23،231 افراد اُتے رائے شماری کيتی۔ جوہری پروگراماں دے حامل ملکاں وچ ، لوک 2005 دے مقابلے وچ نمایاں طور اُتے زیادہ مخالف نيں ، صرف برطانیہ تے امریکا ہی اس رجحان نو‏‏ں فروغ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر دا خیال اے کہ توانائی د‏‏ی کارکردگی تے قابل تجدید توانائی نو‏‏ں بڑھانا انہاں د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرسکدا ا‏‏ے۔ <ref name="rb2011"/> یوروبومیٹر 2008 دے سروے وچ یورپی یونین وچ 44 فیصد حمای‏تی تے 45 فیصد جوہری توانائی د‏‏ی مخالفت کرنے دا عندیہ دتا گیا ا‏‏ے۔ اکثریت (62٪ تو‏ں زیادہ) نے وی [[عالمی حرارت|آب و ہو‏‏ا د‏‏ی تبدیلی]] نو‏‏ں روکنے دے لئی ایٹمی طاقت د‏‏ی تعریف کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=World Nuclear Association – World Nuclear News|url=https://www.world-nuclear-news.org/NP_European_support_rises_0407081.html|website=www.world-nuclear-news.org|accessdate=2020-05-27}}</ref> یوروبومیٹر تے اس دے بعد دے [[انجمن اقتصادی تعاون و ترقی|او ای سی ڈی]] سروے (2010) دونے نے "علم تے مدد دے وچکار واضح ارتباط" د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی ، لہذا توانائی دے شعبے تو‏ں گرین ہاؤس گیس دے اخراج دے بارے وچ زیادہ جاننے والے مدعا کم اخراج ایٹمی توانائی د‏‏ی حمایت کرنے دا زیادہ امکان رکھدے سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Public Attitudes to Nuclear Power|url=https://www.oecd-nea.org/ndd/pubs/2010/6859-public-attitudes.pdf|last=|first=|date=2010|website=OECD NEA|accessdate=}}</ref> 2012 دے میٹا تجزیے وچ جوہری توانائی د‏‏ی حمایت تے جوہری توانائی دے کماں د‏‏ی تفہیم دے وچکار مثبت ارتباط د‏‏ی وی تصدیق ہوئی ، اس اہ‏م اثر دے نال جتھ‏ے ایٹمی بجلی گھر دے نیڑے رہنے والے لوکاں نے عام طور اُتے اعانت د‏‏ی اعلیٰ سطح دا مظاہرہ کيتا۔ امریکا وچ جوہری بجلی گھراں د‏‏ی حمایت تے مخالفت وچ تقریبا برابر تقسیم ہوچکيا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=40 Years After Three Mile Island, Americans Split on Nuclear Power|url=https://news.gallup.com/poll/248048/years-three-mile-island-americans-split-nuclear-power.aspx|last=Inc|first=Gallup|date=2019-03-27|website=Gallup.com|language=en|accessdate=2020-05-27}}</ref> == تنقید == [[فائل:Nuclear Environmentalist.jpg|متبادل=Stewart Brand wearing a shirt bearing the radioactive trefoil symbol with the caption "Rad."|کھبے|thumb| اسٹیورٹ برانڈ نے 2010 وچ ہونے والی بحث وچ ، "کیا دنیا نو‏‏ں ایٹمی توانائی د‏‏ی ضرورت اے ؟" <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ted.com/talks/debate_does_the_world_need_nuclear_energy.html|title=Stewart Brand + Mark Z. Jacobson: Debate: Does the world need nuclear energy?|date=February 2010|website=[[TED (conference)|TED]]|accessdate=21 October 2013}}</ref> ]] آب و ہو‏‏ا د‏‏ی تبدیلی دے لئی موثر پالیسیاں اُتے سیاسی سمجھوتہ کرنے دیاں کوششاں جاری نيں تے جوہری حامی ماحولیات ماہرین ماحولیات دے روايتی طور اُتے ایٹمی مخالف رویاں نو‏‏ں مسترد کرنے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔ فلمساز روب اسٹون دا ''پنڈورا دا وعدہ'' (2013) اس رجحان د‏‏ی اک عمدہ مثال ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|date=Oct 2015|title=Pro-Nuclear Environmentalism: Should We Learn to Stop Worrying and Love Nuclear Energy?|url=}}</ref> کچھ ماحولیا‏ت‏ی ماہرین [[موسمی تبدیلیاں دے خطرات|فوسل ایندھن]] تے غیر جوہری متبادل دے ماحولیا‏ت‏ی اخراجات نو‏‏ں کم درجہ دینے تے جوہری توانائی دے ماحولیا‏ت‏ی اخراجات نو‏‏ں بڑھاوا دینے دے لئی جوہری مخالف تحریک اُتے تنقید کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="autogenerated4">{{حوالہ ویب|url=http://www.ecolo.org/media/articles/articles.in.english/love-indep-24-05-04.htm|title=James Lovelock: Nuclear power is the only green solution|website=www.ecolo.org}}</ref><ref name="autogenerated3">{{حوالہ ویب|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/14/AR2006041401209.html|title=Going Nuclear|first=Patrick|last=Moore|date=16 April 2006}}</ref> متنازع جوہری ماہرین جنہاں نے تنازعات نو‏‏ں دور کرنے وچ اپنی مہارت د‏‏ی پیش کش د‏‏ی اے ، انہاں وچو‏ں ، پیٹسبرگ یونیورسٹی وچ فزکس دے پروفیسر ایمریٹس ، برنارڈ کوہن ، دا امکان اکثر ذکر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اپنی وسیع تحریراں وچ اوہ حفاظت دے امور دا تفصیل تو‏ں جائزہ لیندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ جوہری تحفظ نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے دوسرے مظاہر کیت‏‏ی نسبت تو‏ں حفاظت تو‏ں موازنہ کرنے دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.phyast.pitt.edu/~blc/|title=Bernard Cohen|website=www.phyast.pitt.edu}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.phyast.pitt.edu/~blc/book/BOOK.html|title=The Nuclear Energy Option|first=Bernard L|last=Cohen|website=www.phyast.pitt.edu}}</ref> اینٹی نیوکلیئر کارکناں اُتے عوام وچ ریڈیو فوبک جذگل کيتی حوصلہ افزائی دا الزام ا‏‏ے۔ ''ایٹم دے خلاف جنگ'' (بنیادی کتاباں ، 1982) بوسٹن یونیورسٹی دے سیموئل میک کریکن نے استدلال کيتا کہ 1982 وچ ، ہر سال 50،000 اموات براہ راست غیر جوہری بجلی گھراں تو‏ں منسوب کيت‏ی جاسکدی نيں ، جے ایندھن د‏‏ی پیداوا‏‏ر تے آوا جائی دے نال نال آلودگی نو‏‏ں وی شامل کيتا جاندا۔ کھاتہ. انہاں نے استدلال کيتا کہ جے غیر جوہری پلانٹاں نو‏‏ں جوہری منصوبےآں دے مطابق ہی معیار دے مطابق پرکھیا جاندا اے تاں ، ہر امریکی غیر جوہری بجلی گھر نو‏‏ں ہر سال 100 دے نیڑے اموات دا ذمہ دار ٹھہرایا جاسکدا ا‏‏ے۔ <ref>Samuel MacCracken, ''The War Against the Atom'', 1982, Basic Books, pp. 60–61</ref> [[نیوکلیئر انرجی انسٹی ٹیوٹ]] <ref>[http://www.nei.org/ Nuclear Energy Institute] website</ref> (NEI) ریاستہائے متحدہ وچ جوہری کم کرنے والی کمپنیاں دا اک اہ‏م لابی گروپ اے ، جدو‏ں کہ جوہری توانائی اُتے کم کرنے والے زیادہ تر ملکاں وچ قومی صنعت گروپ ا‏‏ے۔ [[عالمی جوہری ایسوسی ایشن|ورلڈ نیوکلیئر ایسوسی ایشن واحد عالمی تجارتی ادارہ ا‏‏ے۔]] جوہری مخالفین دے دلائل دا مقابلہ کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، ایہ آزادانہ مطالعات د‏‏ی طرف اشارہ کردا اے جو جوہری توانائی دے اخراجات تے فائدے د‏‏ی مقدار طے کردا اے تے انہاں دا موازنہ متبادلات دے اخراجات تے فائدے تو‏ں کردا ا‏‏ے۔ NEI اپنے مطالعات د‏‏ی کفالت کردا اے ، لیکن ایہ [[عالمی ادارہ صحت]] ، ☃☃ دے [[بین الاقوامی توانائی د‏‏ی ایجنسی|بین الاقوامی توانائی ایجنسی]] ، ☃☃ تے یونیورسٹی دے محققاں دے ذریعہ انجام دتے گئے مطالعات دا وی حوالہ دیندا ا‏‏ے۔ ☃☃ اینٹی جوہری تحریک دے ناقدین آزادانہ مطالعات د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں جو ایہ ظاہر کردے نيں کہ قابل تجدید توانائی دے ذرائع دے لئی درکار سرمائے دے وسائل جوہری طاقت دے لئی درکار انہاں تو‏ں کدرے زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="autogenerated2">[http://ww.iea.org/Textbase/npsum/ElecCostSUM.pdf Executive Summary]{{مردہ ربط|date=July 2017}}</ref> جوہری توانائی دے سابق مخالفین سمیت کچھ لوک اس دعوے د‏‏ی بنیاد اُتے اس تحریک اُتے تنقید کردے نيں کہ کاربن ڈائی آکسائیڈ دے اخراج نو‏‏ں کم کرنے دے لئی جوہری طاقت ضروری اے ۔ انہاں افراد وچ گائیا مفروضے دے ابتدا کرنے والے جیمز لولوک ، <ref name="autogenerated4"/><ref name="autogenerated3"/> [[گرین پیس|گرینپیس]] دے ابتدائی ممبر تے گرینپیس انٹرنیشنل دے سابق ڈائریکٹر جورج مونبیوٹ تے پوری ارتھ کیٹلاگ دے خالق اسٹیورٹ برانڈ شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.technologyreview.com/article/16398/|title=Environmental Heresies|first=Stewart|last=Brand}}</ref> لیولاک جوہری توانائی تے اس د‏ی فضلہ مصنوعات دے خطرے تو‏ں متعلق دعوےآں د‏‏ی تردید کرنے دے لئی ہور کم کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ecolo.org/lovelock/|title=James LOVELOCK's web site – the international homepage|first=Bruno|last=Comby|website=www.ecolo.org}}</ref> جنوری 2008 دے اک انٹرویو وچ مور نے کہیا کہ "گرینپیس چھڈنے دے بعد تے موسمیا‏‏تی تبدیلیاں دا معاملہ منظرعام اُتے آنے لگیا جدو‏ں ميں نے عام طور اُتے توانائی د‏‏ی پالیسی اُتے دوبارہ غور کرنا شروع کيتا تے مینو‏ں احساس ہويا کہ وچ اپنے تجزیے وچ غلط سی۔ جوہری طور اُتے کسی طرح د‏‏ی بری سازش ا‏‏ے۔ " <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.news.com/From-eco-warrior-to-nuclear-champion/2008-13840_3-6228461.html|title=Technology News|website=CNET}}</ref> اسٹیوارٹ برانڈ نے 2010 د‏‏ی کتاب پوری ارتھ ڈسپلن وچ اپنے سابقہ نیوکلیائی موقف اُتے معذرت کردے ہوئے وضاحت کيتی اے کہ "گرین نے کاربن ڈائی آکسائیڈ دے گیگاٹون نو‏‏ں کوئلے تے گیس تو‏ں جلانے تو‏ں فضا وچ داخل ہونے دا سبب بنایا سی جو جوہری د‏‏ی بجائے اگے ودھیا سی"۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/wholeearthdiscip00stew|title=Whole Earth Discipline|last=Brand|first=Stewart|publisher=|year=2010|isbn=|location=|pages=|url-access=registration}}</ref> کچھ نیوکلیئر اینٹی تنظیماں نے اعتراف کيتا اے کہ انہاں دے عہدےآں اُتے نظرثانی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ <ref>[https://www.usatoday.com/news/nation/2007-03-22-nuclear-power_N.htm Some rethinking nuke opposition] USA Today</ref> اپریل 2007 وچ ، سیرا کلب دے لئی گلوبل وارمنگ دے ڈائریکٹر ، ڈین بیکر نے اعلان کيتا ، "کوئلے دے گندے پلانٹاں تو‏ں خطرنا‏‏ک جوہری طاقت وچ تبدیل ہونا سگریٹ تمباکو نوشی ترک کرنا تے کریک اپ لینے دے مترادف ا‏‏ے۔" <ref>{{Cite web |url=http://www.newstrib.com/featured-series/energy-series/Articles/A_7-20-2007_1_4.pdf |title=آرکائیو کاپی |access-date=2020-09-20 |archive-date=2012-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301132505/http://www.newstrib.com/featured-series/energy-series/Articles/A_7-20-2007_1_4.pdf |url-status=dead}}</ref> جیمس لولوک نے اس خیال دے حامل افراد اُتے تنقید د‏‏ی اے: "جوہری توانائی د‏‏ی مخالفت ہالی ووڈ طرز دے افسانہ ، گرین لابی تے میڈیا دے ذریعہ دتے گئے غیر معقول خوف اُتے مبنی ا‏‏ے۔" "۔ . . وچ اک گرین ہاں تے وچ اپنے دوستاں تو‏ں اس تحریک وچ التجا کردا ہاں کہ اوہ ایٹمی توانائی اُتے اپنے غلط سراں اُتے اعتراض ڈالاں۔ " <ref name="autogenerated4"/> اک جارجی مونبیوٹ ، اک انگریزی مصنف جو اپنی ماحولیا‏ت‏ی تے سیاسی سرگرمی دے لئی جانیا جاندا اے ، نے اک بار جوہری صنعت تو‏ں گہری عداوت دا اظہار کيتا سی۔ <ref>George Monbiot [https://www.theguardian.com/environment/2000/mar/30/energy.nuclearindustry?INTCMP=ILCNETTXT3487 "The nuclear winter draws near"], ''The Guardian'', 30 March 2000</ref> آخر کار اس نے مارچ 2011 وچ ایٹمی طاقت دے حوالے تو‏ں اپنے بعد دے غیر جانبدارانہ موقف نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ اگرچہ اوہ "ایٹمی صنعت نو‏‏ں چلانے والے جھوٹھے لوکاں تو‏ں ہن وی نفرت کردے نيں"<ref name="Monbiot20112">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/mar/21/pro-nuclear-japan-fukushima/|title=Why Fukushima made me stop worrying and love nuclear power|last=Monbiot|first=George|date=21 March 2011|work=The Guardian|accessdate=22 March 2011}}</ref> ، مونبیوٹ ہن اس دے استعمال کیت‏‏ی حمایت کردا اے ، کیونجے اس نے اس دے رشتہ دار حفاظت دے بارے وچ قائل کيتا اے کہ اوہ اس دے جوہری ری ایکٹرز اُتے 2011 دے سونامی دے محدود اثرات نو‏‏ں سمجھدا ا‏‏ے۔ خطہ اس دے بعد ، انہاں نے جوہری مخالف تحریک د‏‏ی سختی تو‏ں مذمت کيتی اے تے لکھیا اے کہ اس نے "انسانی صحت اُتے تابکاری دے اثرات دے بارے وچ دنیا نو‏‏ں گمراہ کيتا اے … [دعوے] سائنس وچ بے بنیاد ، چیلنج کیتے جانے تے غیر معقول طور اُتے غلط ثابت ہونے پر۔" انہاں نے ہیلن کالڈکوٹ نو‏‏ں اس دے لئی اک خط قرار دتا ، انہاں نے غیر مصدقہ تے غلط دعوے کردے ہوئے مخالف شواہد نو‏‏ں کوریج دے حصے دے طور اُتے مسترد کردے ہوئے تے [[چرنوبل حادثہ|چرنوبل تباہی]] تو‏ں ہلاکتاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں 140 تو‏ں زیادہ دے عنصر تو‏ں بڑھاندے ہوئے لکھیا ا‏‏ے۔ <ref name="Monbiot2011-22">{{cite news|url=http://www.monbiot.com/2011/04/04/evidence-meltdown/|title=Evidence Meltdown|last=Monbiot|first=George|date=4 April 2011|work=The Guardian|accessdate=17 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110409001858/http://www.monbiot.com/2011/04/04/evidence-meltdown/|archivedate=9 April 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == ہور ویکھو == {{Div col}} * {{Books-inline|The Atomic Age}} * ''[[The Bomb (film)|The Bomb]]'' * [[Doomsday Clock]] * [[Environmental movement]] * [[John Gofman]] * [[Green politics]] * [[جوہری تجرباں دے خلاف بین الاقوامی دن]] * [[List of Chernobyl-related articles]] * [[List of nuclear whistleblowers]] * [[List of peace activists]] * [[جوہری طاقتاں]] * [[Lists of nuclear disasters and radioactive incidents]] * [[Mainau Declaration]] * [[Mayors for Peace]] * [[Gregory Minor]] * [[Nuclear-Free Future Award]] * [[Nuclear-free zone]] * [[:Category:Nuclear organizations|Nuclear organizations]] (Wikipedia category) * [[Nuclear power phase-out]] * [[Nuclear safety and security]] * [[Nuclear weapons convention]] * [[Nuclear weapons in popular culture]] * [[Otto Hahn Peace Medal]] * ''[[Pandora's Promise]]'' * [[The Ribbon International]] * [[یورینیئم]] * [[Vulnerability of nuclear plants to attack]] * [[World Association of Nuclear Operators]] {{Div col end}} == نوٹ تے حوالے == {{حوالے}} == کتابیات == {{refbegin}} * Brown, Jerry and [[Rinaldo Brutoco]] (1997). ''Profiles in Power: The Anti-nuclear Movement and the Dawn of the Solar Age'', Twayne Publishers. * Byrne, John and Steven M. Hoffman (1996). ''Governing the Atom: The Politics of Risk'', Transaction Publishers. * Clarfield, Gerald H. and William M. Wiecek (1984). ''Nuclear America: Military and Civilian Nuclear Power in the United States 1940–1980'', Harper & Row. * [[Stephanie Cooke|Cooke, Stephanie]] (2009). ''[[In Mortal Hands: A Cautionary History of the Nuclear Age]]'', Black Inc. * Cragin, Susan (2007). ''[[Nuclear Nebraska|Nuclear Nebraska: The Remarkable Story of the Little County That Couldn’t Be Bought]]'', AMACOM. * Dickerson, Carrie B. and Patricia Lemon (1995). ''Black Fox: Aunt Carrie's War Against the Black Fox Nuclear Power Plant'', Council Oak Publishing Company, {{ISBN|1-57178-009-2}} * Diesendorf, Mark (2009). ''Climate Action: A Campaign Manual for Greenhouse Solutions'', University of New South Wales Press. * [[Mark Diesendorf|Diesendorf, Mark]] (2007). ''[[Greenhouse Solutions with Sustainable Energy]]'', University of New South Wales Press. * [[David Elliott (professor)|Elliott, David]] (2007). ''[[Nuclear or Not?|Nuclear or Not? Does Nuclear Power Have a Place in a Sustainable Energy Future?]]'', Palgrave. * Falk, Jim (1982). ''Global Fission: The Battle Over Nuclear Power'', Oxford University Press. * [[Philip L. Fradkin|Fradkin, Philip L.]] (2004). ''[[Fallout: An American Nuclear Tragedy]]'', University of Arizona Press. * Giugni, Marco (2004). ''Social Protest and Policy Change: Ecology, Antinuclear, and Peace Movements in Comparative Perspective'', Rowman and Littlefield. * [[Amory Lovins|Lovins, Amory B.]] (1977). ''[[Soft energy path|Soft Energy Paths: Towards a Durable Peace]]'', Friends of the Earth International, {{ISBN|0-06-090653-7}} * Lovins, Amory B. and John H. Price (1975). ''[[Non-Nuclear Futures: The Case for an Ethical Energy Strategy]]'', Ballinger Publishing Company, 1975, {{ISBN|0-88410-602-0}} * [[Ian Lowe|Lowe, Ian]] (2007). ''[[Reaction Time: Climate Change and the Nuclear Option]]'', [[Quarterly Essay]]. * McCafferty, David P. (1991). ''The Politics of Nuclear Power: A History of the Shoreham Power Plant'', Kluwer. * Natti, Susanna and Bonnie Acker (1979). ''No Nukes: Everyone's Guide to Nuclear Power'', South End Press. * Newtan, Samuel Upton (2007). ''Nuclear War 1 and Other Major Nuclear Disasters of the 20th Century'', AuthorHouse. * Ondaatje, Elizabeth H. (c1988). ''Trends in Antinuclear Protests in the United States, 1984–1987'', Rand Corporation. * Parkinson, Alan (2007). ''[[Maralinga: Australia’s Nuclear Waste Cover-up]]'', ABC Books. * [[Ron Pernick|Pernick, Ron]] and [[Clint Wilder]] (2012). '' [[Clean Tech Nation|Clean Tech Nation: How the U.S. Can Lead in the New Global Economy]]''. * Peterson, Christian (2003). ''Ronald Reagan and Antinuclear Movements in the United States and Western Europe, 1981–1987'', Edwin Mellen Press. * Price, Jerome (1982). ''The Antinuclear Movement'', Twayne Publishers. * Rudig, Wolfgang (1990). ''Anti-nuclear Movements: A World Survey of Opposition to Nuclear Energy'', Longman. * [[Mycle Schneider|Schneider, Mycle]], [[Stephen Thomas (professor)|Steve Thomas]], [[Antony Froggatt]], Doug Koplow (August 2009). ''[[The World Nuclear Industry Status Report]]'', [[Federal Ministry for Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety|German Federal Ministry of Environment, Nature Conservation and Reactor Safety]]. * Smith, Jennifer (Editor), (2002). ''The Antinuclear Movement'', Cengage Gale. * [[Benjamin K. Sovacool|Sovacool, Benjamin K.]] (2011). ''[[Contesting the Future of Nuclear Power]]: A Critical Global Assessment of Atomic Energy'', [[World Scientific]]. * Surbrug, Robert (2009). ''Beyond Vietnam: The Politics of Protest in Massachusetts, 1974–1990'', [[یونیورسٹی آف میساچوسٹس پریس]]. * [[J. Samuel Walker|Walker, J. Samuel]] (2004). ''[[Three Mile Island (book)|Three Mile Island: A Nuclear Crisis in Historical Perspective]]'', University of California Press. * [[Thomas Wellock|Wellock, Thomas R.]] (1998). ''[[Critical Masses: Opposition to Nuclear Power in California, 1958–1978]]'', The University of Wisconsin Press, {{ISBN|0-299-15850-0}} * Wills, John (2006). ''[[Conservation Fallout: Nuclear Protest at Diablo Canyon]]'', University of Nevada Press. * [[Lawrence S. Wittner|Wittner, Lawrence S.]] (2009). ''Confronting the Bomb: A Short History of the World Nuclear Disarmament Movement'', Stanford University Press. {{refend}} == باہرلے جوڑ == {{Commons category}} * [[ک‏‏تب خانہ کانگریس|لائبریری آف کانگریس]] وچ موجود [https://www.loc.gov/rr/rarebook/coll/MS.html ایم تے ایس کلیکشن] وچ اینٹی جوہری تحریک دے مواد شامل ني‏‏‏‏ں۔ {{Anti-nuclear movement}} {{Nuclear and radiation accidents and incidents}} {{Anti-war}} {{Counterculture of the 1960s}} {{Portal bar|Society|Nuclear technology}} {{Authority control}} [[گٹھ:سماجی تحریکاں]] [[گٹھ:جوہری ہتھیاراں د‏‏ی حکمت عملی]] [[گٹھ:نیوکلیئر تریخ]] [[گٹھ:مقالے جنہاں وچ جاپانی بولی دا متن اے ]] n5piq3fst52h8s7zrcfqmcet8tbvpgl ٹیلی ویژن چینلاں دی لسٹ(بلحاظ حروف تہجی) 0 90781 707013 685701 2026-05-15T06:13:49Z ~2026-29161-84 44225 707013 wikitext text/x-wiki ٹیلی ویژن چینلاں دی لسٹ(بلحاظ حروف تہجی). == نشان تے اعداد == # [[& Pictures]] # [[.tv (TV channel)]] # [[¡Sorpresa!]] # [[+TVI]] # [[1+1]] # [[1+1 International]] # [[10TV]] # [[111 Greats]] # [[13ème Rue Universal]] # [[13th Street (Australia)]] # [[13th Street Universal]] # [[13th Street Universal (Benelux)]] # [[192TV]] # [[1FLTV]] # [[1st TV]] # [[1TV (Afghan TV channel)]] # [[2+2 (TV channel)]] # [[2×2 (TV channel)]] # [[24 (Turkey)]] # [[24 Ghanta]] # [[24 Vesti]] # [[24Kitchen]] # [[24Kitchen (Portugal)]] # [[24ore.tv]] # [[2BE (TV channel)]] # [[2M TV]] # [[2nd Avenue (television channel)]] # [[2sTV]] # [[3+ Latvia]] # 31 Digital # 3e # [[3net]] # [[3sat]] # [[3XL]] # [[44 Adelaide]] # [[4FSU]] # [[4fun.tv]] # [[4Music]] # 4SD # [[4seven]] # [[5 Kanal (Ukraine)]] # [[5*]] # 52MX # [[5USA]] # [[6 News (Turkey)]] # [[6 News Lawrence]] # [[6'eren]] # [[6ter]] # [[6TV Telangana]] # [[7 Región de Murcia]] # [[7mate]] # [[7Two]] # [[8TV (Malaysia)]] # [[8XM]] # [[9Live]] # [[9TV]] # [[9X]] # [[9x Tashan]] # [[9XM]] # [[9xO]] # [[A Bola TV]] # [[A&E (Spain and Portugal)]] # [[A&E (TV channel)]] # [[A&E Australia]] # [[A&R Channel]] # [[A1 Televizion]] # [[A1 TV channel (Macedonia)]] # [[A24 news channel]] # [[A9 TV]] # [[اگ ٹی وی]] # [[Aaj Tak]] # [[اج ٹی وی]] # [[Aastha TV]] # [[AB Moteurs]] # [[AB1]] # [[AB3]] # [[AB4]] # [[Abb Takk News]] # [[ABC (Australian TV channel)]] # [[ABC 4 Kids]] # [[ABC Daytime]] # ABC Family # [[ABC HD (Australia)]] # [[ABC Kids channel]] # [[ABC News (Albania)]] # ABC News 24 # [[ABC News Now]] # [[ABC Spark]] # [[ABC Television (Nepal)]] # [[ABC1 (UK)]] # ABC2 # [[ABC3]] # [[ABN Andhra Jyothi]] # [[ABNXcess]] # [[Aboriginal Peoples Television Network]] # [[ABP Ananda]] # [[ABP Majha]] # [[ABP News]] # [[ABP Sanjha]] # [[ABS-CBN News Channel]] # [[Abu Dhabi TV]] # [[Abu Dhabi Sports Channel]] # Acasă # [[AccentHealth]] # [[Access 31]] # [[Action (French TV channel)]] # [[Action (TV channel)]] # [[Acts25]] # [[Ada TV]] # [[AddikTV]] # [[Adult Swim]] # [[Adult Swim (Australia)]] # [[Afghan TV]] # [[Afghanistan National Television]] # [[Africable]] # [[Afrotainment]] # [[Ahlebait TV]] # [[Ahlulbayt TV]] # [[AJ+]] # [[Ajax TV]] # [[Akash Bangla]] # [[Al Jazeera America]] # [[Al Jazeera Balkans]] # [[Al Jazeera English]] # [[Al Jazeera Türk]] # [[الجزیرہ اردو]] # [[Albanian Screen]] # [[Albasat TV]] # [[Ale Kino+]] # [[Aletejah TV]] # [[Alfa TV]] # [[Alfa TV (Bulgaria)]] # [[Alfa TV (Macedonia)]] # [[Alibi (TV channel)]] # [[Alice (TV channel)]] # [[Alice Kochen]] # ALKAWTHAR # [[All Music]] # [[All News Channel]] # [[All Sports Network]] # [[All TV]] # [[All TV K]] # [[AllTV]] # [[Alo TV]] # [[Alpha Repertory Television Service]] # [[Alpha TV]] # [[Alter Channel]] # [[Altitude Sports and Entertainment]] # [[Aluetelevisio]] # [[AMC (Europe)]] # [[AMC (TV channel)]] # [[American Christian Television System]] # [[American Heroes Channel]] # [[America's Auction Network]] # [[America's Talking]] # [[AMGTV]] # [[AMI-audio]] # [[AMI-TV]] # [[An Viên Television]] # [[Andalucía Televisión]] # [[Andorra Televisió]] # [[Animal Planet]] # [[Animal Planet (Asia)]] # [[Animal Planet (Australia and New Zealand)]] # [[Animal Planet (Benelux)]] # [[Animal Planet (Canada)]] # [[Animal Planet (UK TV channel)]] # [[Animal Planet Europe]] # [[Animal Planet Germany]] # [[Animal Planet India]] # [[Animal Planet Italy]] # [[Animal Planet L!VE]] # [[Animal Planet Nordic]] # [[Animal Planet Poland]] # [[Animalist]] # [[Animaux]] # [[Animax (German TV channel)]] # [[Animax (India)]] # [[Animax (Latin America)]] # [[Animax (South Korea)]] # [[Animax Asia]] # [[Animax Eastern Europe]] # Animax Pakistan # [[Animax Portugal]] # [[Animax Spain]] # [[Anime Network]] # [[AnimeCentral]] # ANN7 # [[ANT1]] # [[ANT1 Cyprus]] # [[ANT1 Europe]] # [[ANT1 Pacific]] # [[ANT1 Prime]] # [[ANT1 Satellite]] # [[Antena 1 (Romania)]] # [[Antena 3 (Romania)]] # [[Antena 3 (Spain)]] # [[Antena 3 Canarias]] # [[Antena Internațional]] # [[Antena Stars]] # [[Antenna Sicilia]] # [[Antenna Tre Nordest]] # [[Antv]] # [[A-One (TV channel)]] # [[AOV Adult Movie Channel]] # A-PAC # [[Apna Channel]] # [[Aragón Sat]] # [[Aragón TV]] # [[ARD-alpha]] # [[Arena (TV network)]] # [[Argent (TV channel)]] # [[ARIA TV]] # [[Ariana TV]] # [[Arirang (TV network)]] # [[Around the Rings]] # [[Arrai TV]] # [[Arsenal TV]] # [[ART Teenz]] # [[ART Television (Sri Lanka)]] # [[Arte]] # [[ARtv (Portugal)]] # [[Arutz HaYeladim]] # [[اے آر وائی ڈیجیٹل]] # [[اے آر وائی ٹی وی نیٹ ورک]] # [[دی میوزک]] # [[اے آر وائی نیوز]] # [[اے آر وائی کیو ٹی وی]] # [[ARY Zauq]] # [[ARY Zindagi]] # [[Asamblea Nacional Televisión]] # [[Asia Business News]] # [[Asian Food Channel]] # [[Asian TV]] # [[Asianet]] # [[Asianet Movies]] # [[Asianet News]] # [[Aspire (TV network)]] # [[Aspire TV]] # [[Astana TV]] # [[Astro AEC]] # [[Astro Arena (TV channel)]] # [[Astro Aruna]] # [[Astro Awani]] # [[Astro Bella]] # [[Astro Box Office]] # [[Astro Ceria]] # [[Astro Citra]] # [[Astro hitz]] # [[Astro Hua Hee Dai]] # [[Astro Kirana]] # [[Astro Oasis]] # [[Astro On Demand]] # [[Astro Prima]] # [[Astro Quan Jia HD]] # [[Astro Ria]] # [[Astro SuperSport]] # [[Astro Vaanavil]] # [[Astro Vinmeen HD]] # [[Astro Warna]] # [[Astro Xiao Tai Yang]] # [[Astro Zhi Zun HD]] # ASTV # At the Races # [[ATM Rozrywka]] # [[ATN Aastha TV]] # [[ATN Alpha ETC Punjabi]] # [[ATN ARY Digital]] # [[ATN Asianet]] # [[ATN B4U Movies]] # [[ATN B4U Music]] # [[ATN Bangla]] # [[ATN Bangla (Canada)]] # [[ATN Channel]] # [[ATN Cricket Plus]] # [[ATN Food Food]] # [[ATN Gujarati]] # [[ATN Jaya TV]] # [[ATN MH 1]] # [[ATN Movies OK]] # ATN NDTV 24x7 # [[ATN News]] # [[ATN Punjabi 5]] # [[ATN Punjabi Plus]] # [[ATN SAB TV]] # [[ATN Sony Aath]] # [[ATN Sony TV]] # [[ATN Sports]] # [[ATN Times Now]] # [[ATN Urdu]] # [[ATN Zoom]] # [[ATV (Austria)]] # [[ATV (Hungary)]] # [[اے ٹی وی]] # [[ATV (Suriname)]] # [[ATV (Turkey)]] # [[ATV Asia]] # [[ATV Home]] # [[ATV News]] # [[ATV World]] # [[Auction World.tv]] # [[Audi Channel]] # [[Audience Network]] # [[Aurora Community Channel]] # [[Austext]] # Australia Plus # [[Australian Christian Channel]] # [[Authentic TV]] # [[Aux (TV channel)]] # [[AVA (TV channel)]] # Avago # [[Avenues Television]] # [[Avila TV]] # [[Avis de Recherche]] # [[AVN (Albania)]] # [[AVT Khyber]] # [[Awaz Television Network]] # [[AWE (TV network)]] # [[Axess TV]] # [[AXN]] # [[AXN (Asia)]] # [[AXN (India)]] # [[AXN (Portugal)]] # [[AXN Beyond]] # [[AXN Crime]] # [[AXN HD]] # [[AXN Italy]] # AXN Movies # [[AXN Pakistan]] # [[AXN Sci Fi]] # [[AXN Spin]] # [[AXN White]] # [[AXS TV]] # [[Azad Azerbaijan TV]] # [[Azio TV]] # [[AZN Television]] # [[AzTV]] # [[B1 TV]] # [[B4U (TV channel)]] # [[B4U Movies]] # [[B4U Music]] # B4U Aflam # B4U Plus # [[BabyFirst]] # [[بیبی ٹی وی]] # [[Back9Network]] # [[Bad Teeth]] # [[Bahn TV]] # [[Bahry TV]] # [[Balapan (channel)]] # [[Bali TV]] # [[Balkanika TV]] # [[Balls (TV channel)]] # [[Bandamax]] # [[BandNews TV]] # [[BandSports]] # [[Bang TV]] # [[Bangla TV]] # [[Bangladesh Television]] # [[Banglavision]] # [[Bank Television (Ukraine)]] # [[Basketball TV]] # [[Bay News 9]] # [[Bayon Television]] # [[Bazar (TV channel)]] # [[BBC 2W]] # [[BBC Alba]] # [[BBC America]] # [[BBC Brit]] # [[BBC Canada]] # [[BBC Choice]] # [[BBC Choice Northern Ireland]] # [[BBC Earth (TV channel)]] # [[BBC Entertainment]] # [[BBC First]] # [[BBC Food]] # [[BBC Four]] # [[BBC HD]] # [[BBC HD (international)]] # [[BBC HD Scandinavia]] # [[BBC Japan]] # [[BBC Kids]] # [[BBC Knowledge]] # [[BBC Knowledge (international)]] # [[BBC Lifestyle]] # [[BBC News (TV channel)]] # [[BBC One]] # [[BBC One Northern Ireland]] # [[BBC One Scotland]] # [[BBC One Wales]] # [[BBC Parliament]] # [[BBC Persian Television]] # [[BBC Prime]] # [[BBC Select]] # [[BBC South Asia]] # [[BBC Three]] # [[BBC TV Europe]] # [[BBC Two]] # [[BBC Two Northern Ireland]] # [[BBC Two Scotland]] # [[BBC Two Wales]] # [[BBC UKTV]] # [[BBC World News]] # [[BBC World Service Television]] # [[BBF TV]] # [[BBL TV]] # [[BDC Televizija]] # [[Be 1]] # [[Behar TV]] # [[BeIN Sports]] # [[BeIN Sports (Australia)]] # [[BeIN Sports (Canada)]] # [[Belarus 24]] # [[Belarus-1]] # [[BemSimples]] # [[BEN Television]] # [[Benfica TV]] # [[BeritaSatu Sports]] # [[BeritaSatu TV]] # [[Bernama TV]] # [[Best Direct]] # [[BET]] # [[BET Gospel]] # [[BET Hip-Hop]] # [[BET International]] # [[BET Networks]] # [[Better Black Television]] # [[BeTV (Asia Pacific)]] # [[BFM Business]] # [[BFM TV]] # [[Bhakti TV]] # [[Bhojpuri Channel (Mauritius)]] # [[BHT 1]] # [[Bibel TV]] # [[Bibigon]] # [[Bid Plus]] # [[Biełsat TV]] # [[Big CBS Love]] # [[Big CBS Prime]] # [[BIG CBS Spark]] # [[Big Game TV]] # [[BIG Magic]] # [[Big Magic International (Canada)]] # [[Big Ten Network]] # [[Biggs (TV channel)]] # [[Bindass]] # [[Bintang (Channel)]] # [[Bio.]] # [[Bio. (South East Asia)]] # [[Bionix]] # [[Bisarva News]] # [[BISD-TV]] # BiteTV # [[Black Family Channel]] # [[Blighty (TV channel)]] # [[Bliss (TV channel)]] # [[Bloomberg Television]] # Bloomberg TV India # [[Bloomberg TV Indonesia]] # [[Blue (TV channel)]] # [[Blue Hustler]] # [[Blue Ocean Network]] # [[BN Music (television channel)]] # [[BN Televizija]] # [[BNC Network HD]] # [[BNT 1]] # [[BNT 2]] # [[BNT HD]] # [[BNT World]] # [[Body In Balance]] # [[Bohemia Visual Music]] # [[Boing (France)]] # [[Boing (Italy)]] # [[Boing (Spain)]] # [[Boishakhi TV]] # [[Bollywood Times]] # [[BookTelevision]] # [[Boom Sport One]] # [[Boom Sport Two]] # [[BoxNation]] # [[BoxSets (TV channel)]] # [[Bpm:tv]] # Brava3D # [[BravaHDTV]] # [[BravaNL]] # [[Bravo (British TV channel)]] # [[Bravo (Canada)]] # [[Bravo (U.S. TV network)]] # [[Bravo 2]] # [[Breakaway PPV]] # [[BRF TV]] # [[Bridges TV]] # [[Bright House Sports Network]] # [[Brit Hits]] # [[British Muslim TV]] # [[Bro (TV channel)]] # [[Brown University Student Television]] # [[BT Sport]] # [[BTV (Bulgaria)]] # [[BTV Action]] # [[BTV Cinema]] # [[BTV Comedy]] # [[BTV Lady]] # BTV Sports # [[Bubble Hits]] # [[Bubble Hits Ireland]] # [[Bursaspor TV]] # Business Channel Television # Business News Network # [[بزنس پلس]] # [[BuyNOW TV]] # [[BuzMuzik]] # [[Buzz TV]] # [[BVN]] # [[BYUtv]] # [[C Channel]] # [[C More Action]] # [[C More Emotion]] # [[C More Entertainment]] # [[C More Film]] # [[C More First]] # [[C More First HD]] # [[C More Hits]] # [[C More Hockey]] # [[C More Kids]] # [[C More Series]] # [[C More Sport]] # [[C More Sport HD]] # [[C More Tennis]] # [[C Music TV]] # [[C TV]] # [[C/S 9]] # [[C/S Origin]] # [[C1 Television (channel)]] # [[C31 Melbourne]] # [[C4 (TV channel)]] # [[C7 Sport]] # [[C9TV]] # [[Cable Music Channel]] # [[Cable Noticias]] # [[Cable TV Hong Kong]] # [[Caccia e Pesca]] # [[California University Television]] # [[Calle 13 (TV channel)]] # [[Calvin TV]] # [[Camera dei Deputati (TV channel)]] # [[Canal 13 (Chile)]] # [[Canal 24 Horas]] # [[Canal 3]] # [[Canal 3 Pichilemu]] # [[Canal 4 Navarra]] # [[Canal 5 Noticias]] # [[Canal 6 (Honduras)]] # [[Canal 8 Sport]] # [[Canal 8 UCV TV]] # [[Canal 9 (Denmark)]] # [[Canal 9 (Norway)]] # [[Canal Clásico]] # [[Canal D]] # [[Canal D/Investigation]] # [[Canal del Congreso]] # [[Canal Extremadura Televisión]] # [[Canal Hollywood]] # [[Canal Indigo]] # [[Canal J]] # [[Canal M]] # [[Canal Macau]] # [[Canal N]] # [[Canal Nostalgia]] # [[Canal Nou Dos]] # [[Canal Nou Internacional]] # [[Canal Panda]] # [[Canal Parlamento]] # [[Canal Q]] # [[Canal Sur 2]] # [[Canal Uno (Ecuador)]] # [[Canal Vasco]] # [[Canal Vie]] # [[Canal Viva]] # [[Canal+]] # [[Canal+ 1]] # [[Canal+ 2]] # [[Canal+ Acción]] # [[Canal+ Cinéma]] # [[Canal+ Comedia]] # [[Canal+ Comedy]] # [[Canal+ DCine]] # [[Canal+ Décalé]] # [[Canal+ Deportes]] # [[Canal+ Drama]] # [[Canal+ Family]] # [[Canal+ Fútbol]] # [[Canal+ Gol (Poland)]] # [[Canal+ Golf]] # [[Canal+ Liga]] # [[Canal+ Liga de Campeones]] # [[Canal+ Liga Multi]] # [[Canal+ Poland]] # [[Canal+ Séries]] # [[Canal+ Sport (France)]] # [[Canal+ Sport (Poland)]] # [[Canal+ Xtra]] # [[Canal180]] # [[Canale 5]] # [[Canterbury Television]] # [[Canvas (Belgium)]] # [[Cap 24]] # [[Capital (radio network)]] # [[Čarli TV]] # [[Carlton Cinema]] # [[Carlton Food Network]] # [[Carlton Kids]] # [[Carlton Select]] # [[Carlton Sports Network]] # [[Carlton World]] # [[Carolinas Sports Entertainment Television]] # [[Carousel (TV channel)]] # [[Cartoon Hangover]] # [[Casa (TV channel)]] # Castilla-La Mancha TV # [[Castilla–La Mancha TV 2]] # [[CatholicTV]] # [[CAV-TV]] # [[CBBC]] # [[CBBC (TV channel)]] # [[CBC News Network]] # [[CBC Parliamentary Television Network]] # [[CBM TV]] # [[CBS Action]] # [[CBS Cable]] # [[CBS Daytime]] # [[CBS Drama]] # [[CBS Europa]] # [[CBS Reality]] # [[CBS Sports Network]] # [[CBSN]] # [[CCCTV]] # [[CCN TV6]] # [[CCTV America]] # [[CCTV International Arabic]] # [[CCTV International French]] # [[CCTV International Russian]] # [[CCTV International Spanish]] # [[CCTV News]] # [[CCTV-1]] # [[CCTV-10]] # [[CCTV-11]] # [[CCTV-12]] # [[CCTV-13]] # [[CCTV-14]] # [[CCTV-15]] # [[CCTV-2]] # [[CCTV-3]] # [[CCTV-4]] # [[CCTV-5]] # [[CCTV-5+]] # CCTV-6 # [[CCTV-7]] # [[CCTV-8]] # [[CCTV-9]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # [[CCTV-China Television Shopping Channel]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # CCTV-Discovery # [[CCTV-Golf & Tennis]] # [[CCTV-Nostalgia Theater]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # [[CCTV-Storm Football]] # [[CCTV-Storm Music]] # [[CCTV-Storm Theater]] # CCTV-Students # [[CCTV-The First Theater]] # [[CCTV-TV Guide]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # CCTV-新科动漫 # CCTV-证券资讯 # [[Cebu Catholic Television Network]] # [[Celebes TV]] # [[Celestial Movies]] # [[Celestial Movies Asia]] # [[Celtic TV]] # [[Center.tv]] # [[Central Digital Television]] # [[Centric]] # [[CgeTV]] # [[CGN-7]] # [[Challenge (TV channel)]] # [[Cham TV]] # [[Chamber TV]] # [[Channel 1 (Iran)]] # [[Channel 1 (Israel)]] # [[Channel 10 (India)]] # [[Channel 10 (Israel)]] # [[Channel 101]] # [[Channel 16 (Bangladesh)]] # [[Channel 2 (Iran)]] # [[Channel 2 (Israel)]] # [[Channel 21 (Germany)]] # [[Channel 24 (Bangladesh)]] # [[Channel 25 (Mongolia)]] # [[Channel 3 (Cambodia)]] # [[Channel 3 (Thailand)]] # [[Channel 31 (Kazakhstan)]] # [[Channel 33 (Israel)]] # [[Channel 4]] # [[Channel 5 (UK)]] # [[Channel 5 Lithuania]] # [[Channel 6 (Ireland)]] # [[Channel 7 (Thailand)]] # [[Channel 854]] # [[Channel 9 (Bangladesh)]] # [[Channel 9 (Malaysia)]] # [[Channel A (TV channel)]] # Channel AKA # [[Channel i]] # [[Channel M]] # [[Channel M (Southeast Asia)]] # [[Channel NewsAsia]] # [[Channel North Television]] # [[Channel NSW]] # [[Channel One (Albania)]] # [[Channel One (Bangladesh)]] # [[Channel One (UK and Ireland)]] # [[Channel One News]] # [[Channel One Russia]] # [[Channel Punjabi]] # [[Channel S]] # [[Channel South]] # [[Channel UFX]] # [[Channel V]] # [[Channel V Australia]] # [[Channel V India]] # [[Channel V Philippines]] # [[Channel V Thailand]] # ChannelBee # [[Channels TV]] # [[Chart Show Dance]] # [[Chart Show TV]] # [[Chasse et Pêche]] # [[Chelsea TV]] # [[Chérie 25]] # [[Chicagoland Television]] # [[Chilevisión]] # [[Chiller (TV channel)]] # [[Chintu TV]] # [[CHK (TV Channel)]] # [[Choice TV]] # [[Chosun Broadcasting Company]] # [[Chutti TV]] # [[Cielo (TV channel)]] # [[Ciné 12 (Mauritius)]] # [[Ciné Fx]] # [[Cine Mo!]] # [[Ciné+]] # [[Ciné+ Classic]] # [[Ciné+ Émotion]] # [[Ciné+ Frisson]] # [[Ciné+ Premier]] # [[Cine5]] # [[Cinelatino]] # [[Cinema One]] # [[CinemaWorld]] # [[Cinemax]] # [[Cinemax (Asia)]] # [[Cinemax 2]] # [[Cinémoi]] # [[Cinépop]] # [[CITV]] # [[سٹی 42]] # [[City 7 TV]] # [[City Channel]] # [[City Channel Dublin]] # [[City Saskatchewan]] # [[City TV (Bulgaria)]] # [[City8]] # [[CityNews Channel]] # [[Clan (TV channel)]] # [[Clark – Vancouver Television]] # [[Class CNBC]] # [[Classic Arts Showcase]] # [[Classic FM TV]] # [[Classica (TV channel)]] # [[ClassTV]] # [[Cloo]] # [[Club RTL]] # [[Clubland TV]] # [[CMAC-TV]] # [[CMT (Canadian TV channel)]] # [[CMT (U.S. TV channel)]] # [[CMT Europe]] # CMT Pure Country # [[CMTV]] # [[CNBC]] # [[CNBC Africa]] # [[CNBC Asia]] # [[CNBC Awaaz]] # [[CNBC Europe]] # [[CNBC Latin America]] # [[CNBC World]] # [[CNBC-e]] # [[CNC World]] # [[CNC3]] # [[سی این این]] # [[CNN Airport]] # [[CNN Chile]] # [[CNN en Español]] # [[CNN Indonesia]] # [[CNN International]] # [[CNN International Asia Pacific]] # [[CNN International South Asia]] # [[CNN Philippines]] # CNN Sports Illustrated # [[CNN Türk]] # [[CNN+]] # [[CNNfn]] # [[CNN-IBN]] # [[CNX]] # [[Coast Cable 11]] # [[ای ٹی وی نیٹ ورک]] # [[Colours (TV channel)]] # [[Colours TV]] # [[Comcast Sports Southwest]] # [[Comcast SportsNet]] # [[Comcast SportsNet Bay Area]] # [[Comcast SportsNet California]] # [[Comcast SportsNet Chicago]] # [[Comcast SportsNet Mid-Atlantic]] # [[Comcast SportsNet New England]] # [[Comcast SportsNet Northwest]] # [[Comcast SportsNet Philadelphia]] # [[Comcast Television]] # [[Comcast/Charter Sports Southeast]] # [[Comédie+]] # [[Comedy Central]] # [[Comedy Central (India)]] # [[Comedy Central (Latin America)]] # [[Comedy Central (Netherlands)]] # [[Comedy Central (New Zealand)]] # [[Comedy Central (UK and Ireland)]] # [[Comedy Central Asia]] # [[Comedy Central Belgium]] # [[Comedy Central Extra]] # [[Comedy Central Family (Netherlands)]] # [[Comedy Central Family (Poland)]] # [[Comedy Central Germany]] # [[Comedy Central Hungary]] # [[Comedy Central Israel]] # [[Comedy Central Italy]] # [[Comedy Central Poland]] # [[Comedy Central Spain]] # [[Comedy Central Sweden]] # [[Comedy Gold (TV channel)]] # [[Comedy Smart]] # [[ComedyMax]] # [[Commonwealth Broadcasting Network]] # [[Community Channel (UK)]] # [[Concert TV]] # [[Controversial TV]] # [[Cooking Channel]] # [[Cool TV]] # [[Cooltoon]] # [[CoolTV]] # [[Corazon Albiverde]] # [[Cork Community TV]] # [[Cornerstone Television]] # [[Cosmopolitan TV (Canada)]] # [[Cottage Life (TV channel)]] # [[Country Music Channel]] # [[Country TV]] # [[Countryside Associated Television]] # [[Cox Sports]] # [[Cox Sports Television]] # Cox7 # [[CP24]] # [[CPAC (TV channel)]] # [[Crime & Investigation (Canada)]] # [[Crime & Investigation Network]] # [[Crime & Investigation Network (Australia)]] # [[Crime & Investigation Network (Europe)]] # [[Crime & Investigation Network (South East Asia)]] # [[Croatian Music Channel]] # [[Crónica TV]] # [[C-SPAN]] # [[ČT HD]] # [[ČT Sport]] # [[ČT1]] # [[ČT2]] # [[ČT24]] # [[CTi Entertainment]] # [[CTi International]] # [[CTi News]] # [[CTi Variety]] # [[CTS Education and Culture]] # [[CTS Main Channel]] # [[CTS Recreation]] # [[CTV Main Channel]] # [[CTV MyLife]] # [[CTV News Channel (Canada)]] # [[CTV News Channel (Taiwan)]] # [[CTV Two Alberta]] # [[CTV Two Atlantic]] # [[Cuatro (TV channel)]] # [[Cubavision International]] # [[Cue TV]] # [[Cúla 4]] # [[Cult (TV channel)]] # [[Cultural·es]] # [[CUNY TV]] # [[Current TV]] # [[CyLTV]] # [[D17 (TV channel)]] # [[D8 (TV channel)]] # [[Da Vinci Learning]] # [[Dahlia TV]] # [[Dajto]] # [[DanceTrippin TV]] # [[Das Erste]] # [[Das Vierte]] # [[Dave (TV channel)]] # [[ڈان نیوز]] # [[Daystar Canada]] # [[DD Bangla]] # [[DD Chandana]] # [[DD Coimbatore]] # [[DD Girnar]] # [[DD India]] # [[DD Metro]] # [[DD National]] # [[DD News]] # [[DD Podhigai]] # [[DD Pondicherry]] # [[DD Sports]] # [[DDishTV]] # [[DDTV]] # [[De Película]] # [[De Película Clásico]] # [[DeA Kids]] # [[DealsTV]] # [[DeeJay TV]] # [[Deen TV]] # [[Deepam TV]] # [[DejaView]] # [[Deluxe Music]] # [[Desh TV]] # [[Destination America]] # [[DetikCom]] # [[DhiTV]] # [[Diema]] # [[Diema Family]] # [[Diganta Television]] # [[Digi 24]] # [[Digi Sport (Romania)]] # [[Digiplus]] # [[Digital Forty Four]] # [[Direct 8]] # [[Direct Star]] # [[Discovery Channel]] # [[Discovery Channel (Asia)]] # [[Discovery Channel (Australia)]] # [[Discovery Channel (Canada)]] # [[Discovery Channel (Flanders)]] # [[Discovery Channel (Middle East)]] # [[Discovery Channel (Netherlands)]] # [[Discovery Channel (Portugal)]] # [[Discovery Channel (UK and Ireland)]] # [[Discovery Channel Denmark]] # [[Discovery Channel Europe]] # [[Discovery Channel Finland]] # [[Discovery Channel France]] # [[Discovery Channel Germany]] # [[Discovery Channel Hungary]] # [[Discovery Channel Italy]] # [[Discovery Channel Norway]] # [[Discovery Channel Poland]] # [[Discovery Channel Romania]] # [[Discovery Channel Russia]] # [[Discovery Channel Sweden]] # [[Discovery en Español]] # [[Discovery Familia]] # [[Discovery Family]] # [[Discovery Fit & Health]] # [[Discovery Geschichte]] # [[Discovery HD]] # [[Discovery HD World]] # [[Discovery Health Channel]] # [[Discovery Historia]] # [[Discovery History]] # [[Discovery Home & Health]] # [[Discovery Home & Health (UK & Ireland)]] # [[Discovery Home and Health Southeast Asia]] # [[Discovery MAX]] # [[Discovery Networks Deutschland]] # [[Discovery People]] # [[Discovery Real Time]] # [[Discovery Real Time France]] # [[Discovery Science (Asia)]] # [[Discovery Science (Canada)]] # [[Discovery Science (TV channel)]] # [[Discovery Travel & Living]] # [[Discovery Travel & Living (UK & Ireland)]] # [[Discovery Travel & Living Europe]] # [[Discovery Travel & Living Italy]] # [[Discovery Turbo]] # [[Discovery Turbo (Asia)]] # [[Discovery Wings (UK)]] # [[Discovery World (Canadian TV channel)]] # [[Discovery World (TV channel)]] # [[ڈزنی چینل]] # [[Disney Channel (Asia)]] # [[Disney Channel (Australia and New Zealand)]] # [[Disney Channel (Brazil)]] # [[Disney Channel (Bulgaria)]] # [[Disney Channel (Croatia)]] # [[Disney Channel (Czech Republic)]] # [[Disney Channel (Europe)]] # [[Disney Channel (France)]] # [[Disney Channel (Germany)]] # [[Disney Channel (Greece)]] # [[Disney Channel (Hungary)]] # [[ڈزنی چینل (بھارت)|ڈزنی چینل]] # [[Disney Channel (Israel)]] # [[Disney Channel (Italy)]] # [[Disney Channel (Korea)]] # [[Disney Channel (Latin America)]] # [[Disney Channel (Netherlands & Flanders)]] # [[Disney Channel (Poland)]] # [[Disney Channel (Portugal)]] # [[Disney Channel (Romania)]] # [[Disney Channel (Russia)]] # [[Disney Channel (Scandinavia)]] # [[Disney Channel (Serbia)]] # [[Disney Channel (Southern Africa)]] # [[Disney Channel (Spain)]] # [[Disney Channel (Turkey)]] # [[Disney Channel (UK and Ireland)]] # [[Disney Channel (Ukraine)]] # [[Disney Channel Japan]] # [[Disney Channel Malaysia]] # Disney Channel Saturday Mornings # [[Disney Cinemagic]] # [[Disney XD]] # [[Disney XD (Australia)]] # [[Disney XD (Canada)]] # [[Disney XD (Europe)]] # [[Disney XD (Latin America)]] # [[Disney XD (Netherlands and Flanders)]] # [[Disney XD (Scandinavia)]] # [[Disney XD (Southeast Asia)]] # [[Disney XD (United Kingdom and Ireland)]] # [[DiTV]] # [[Diva (Asia TV channel)]] # [[Diva TV]] # [[Diva Universal (Italy)]] # [[Diva Universal (Philippines)]] # [[Divinity (TV channel)]] # [[DIY Network]] # [[DIY Network (Canada)]] # [[Diya almantther Channel]] # DiziMax # [[Djazz.TV]] # [[DM Digital]] # [[DM SAT]] # [[DMAX (Asia)]] # [[DMAX (Italy)]] # [[DMAX (TV channel)]] # [[DMAX (UK TV channel)]] # [[DMTV]] # [[DNTV2]] # [[Documentary (TV channel)]] # [[Documentary Channel (New Zealand)]] # [[Documentary Channel (TV channel)]] # [[DoD News Channel]] # [[DOGTV]] # [[Doma TV]] # [[Domashny]] # [[Domo+]] # [[Doordarshan Kendra, Madurai]] # [[Dorcel TV]] # [[Dost TV]] # [[DR HD]] # [[DR K]] # [[DR Ramasjang]] # [[DR Ultra]] # [[DR Update]] # [[DR1]] # [[DR2]] # [[DR3]] # [[Draft:Disney Channel (Australia and New Zealand)]] # [[Draft:FEVA TV]] # [[Draft:MBS-ETV]] # [[Draft:Medi BizTV]] # [[Draft:Orion Express]] # [[Draft:R&C Media Group, Inc]] # [[Draft:STAR Cricket channel]] # [[Draft:The New Fly Fisher]] # [[Dragon Television]] # [[Dream TV (Turkey)]] # [[Druga TV]] # [[DTour]] # [[DTV (Moldovan TV channel)]] # [[DTV (RTÉ)]] # [[Dublin Community Television]] # [[Ducktv]] # [[Duna TV]] # [[Duna World]] # [[دنیا نیوز]] # [[Dusk (TV channel)]] # [[Dusk!]] # [[Dvojka]] # [[DW (Latinoamérica)]] # [[DW-TV]] # [[DY 365]] # [[DZMM TeleRadyo]] # [[DZRH News Television]] # [[E City]] # [[E!]] # [[E! (Canadian TV channel)]] # [[E! (Europe)]] # [[E.tv]] # [[E.tv Ghana]] # [[E2 (TV channel)]] # [[E24 (TV channel)]] # [[E4 (TV channel)]] # [[Eagle TV]] # [[EastLink TV]] # [[Echo TV]] # [[Económico TV]] # [[ECTV]] # [[Ecuador TV]] # [[Eden (TV channel)]] # [[Eden TV]] # [[Edge TV]] # [[Educational Broadcasting System]] # [[Edutainment TV]] # [[Eén]] # [[Eesti Televisioon]] # [[EeZee tv]] # [[EGO (TV channel)]] # EinsFestival # [[EinsPlus]] # [[Ekamra Manoranjan TV]] # [[El 33]] # [[El Rey (TV network)]] # [[Eleven (TV channel)]] # [[ELTA 1 HD]] # [[ELTA 2]] # [[Emas (Malaysian TV channel)]] # [[Emmanuel TV]] # [[Empire Sports Network]] # [[Emrooz TV]] # [[ENCA]] # [[Encore (TV network)]] # [[Encore Avenue]] # [[Encyclo]] # [[Energy (TV channel)]] # [[Entertainment Studios Networks]] # [[EPIC (TV channel)]] # [[Epix (TV network)]] # [[Era News]] # [[Erdély TV]] # [[Eri-TV]] # [[ERT HD]] # [[ERT World]] # [[ERT World (Canada)]] # [[ESA Television]] # [[Escales (TV)]] # [[Eshragh TV]] # [[Eska TV]] # [[Eslah TV]] # [[ESPN]] # [[ESPN (UK)]] # [[ESPN 3D]] # [[ESPN America]] # ESPN Asia # [[ESPN Australia]] # [[ESPN Brasil]] # [[ESPN Classic]] # [[ESPN Classic (Canada)]] # [[ESPN Classic (Italy)]] # [[ESPN Classic (UK)]] # [[ESPN Deportes]] # ESPN Dos # [[ESPN Goal Line]] # [[ESPN Latin America]] # ESPN Philippines # [[ESPN+]] # [[ESPN2]] # [[ESPN2 Australia]] # [[ESPN3]] # [[ESPNews]] # [[ESPNU]] # [[Esport3]] # [[Espreso TV]] # [[Esquire Network]] # [[Estil 9]] # [[Estuary TV]] # [[ET Now]] # [[ET1 (Greece)]] # [[ET3 (Greece)]] # [[E-talk]] # [[ETB 1]] # [[ETB 2]] # [[ETB 3]] # [[ETB Sat]] # [[ETC (TV channel)]] # [[ETC Bollywood Business]] # Etc...TV # Eternal Word Television Network # [[ETTV News]] # [[ETV Bangla]] # [[ETV Gujarati]] # [[ای ٹی وی نیٹ ورک]] # [[ETV Kids (Southeast Asia)]] # [[ETV Marathi]] # [[ETV News Kannada]] # [[ETV2]] # Euforia Lifestyle TV # [[Euro Channel]] # [[Euro TV Moldova]] # [[Euro1080]] # [[Eurochannel]] # [[Euronews]] # [[Euronova TV]] # [[Europa 7]] # [[Europa TV]] # [[Eurosport]] # [[Eurosport 2]] # [[Eurosport News]] # [[EuroWorld Sport]] # [[Évasion]] # [[Eve (TV channel)]] # [[Exa TV]] # [[Expo Channel]] # [[Express 24/7]] # [[ایکسپریس انٹرٹینمینٹ]] # [[ایکسپریس نیوز]] # [[Extra (TV channel)]] # [[Extreme Sports Channel]] # [[Exxxtasy TV]] # [[F1 Digital+]] # [[Face TV]] # [[Face TV (Bosnia and Herzegovina)]] # [[Factoría de Ficción]] # [[Fairchild TV]] # [[Fairchild TV 2 HD]] # [[Family Channel]] # [[Family Gekijo]] # FamilyNet # [[Fan TV]] # [[FARSI1]] # [[Fashion One]] # [[Fashion Television (TV channel)]] # [[FashionTV]] # [[Favorit TV]] # [[FBC TV]] # [[FC Barcelona media]] # [[Fearnet]] # [[Federalna televizija]] # [[FEM (TV channel)]] # [[Fenerbahçe TV]] # [[Festival of Industry, Trade and Culture (Itagüí)]] # [[Festival of the Flowers]] # [[Fight Network]] # [[Fight Now TV]] # [[Fight+]] # [[Fiji Broadcasting Corporation]] # [[Fiji Television]] # [[Filipino TV]] # [[Film 24 (channel)]] # [[Film1]] # [[Film1 Action]] # [[Film1 Comedy & Kids]] # [[Film1 Festival]] # [[Film1 Premiere]] # Film1 Spotlight # [[Film4]] # [[Filmax]] # [[فلمازیا]] # [[Filmnet]] # [[Filmy]] # [[Filmy (Canada)]] # [[Financial News Network]] # [[Fine Living (Canada)]] # [[Fine Living (Italy)]] # [[Fine Living Network]] # [[FiOS1]] # [[First Channel (Georgian TV channel)]] # [[Fit TV]] # [[FitTV]] # [[Flaunt (TV channel)]] # [[Flava (TV channel)]] # [[Flip TV]] # [[Flix (TV network)]] # [[Fly channel]] # [[Fly Music]] # Fly TV # [[FNTSY Sports Network]] # [[Focus Bangla]] # [[Focus Gesundheit]] # [[Focus NE]] # [[Folk Plus]] # [[Follow Me TV]] # [[Food Food (TV channel)]] # [[Food Network]] # [[Food Network (Canada)]] # [[Food Network Asia]] # [[Food Television]] # [[For you (TV channel)]] # [[Four (New Zealand)]] # [[FOX (Balkans)]] # [[Fox (Finland)]] # [[Fox (Greece)]] # [[Fox (Hungary)]] # [[Fox (India)]] # [[Fox (Italy)]] # Fox (Middle East) # [[Fox (Netherlands)]] # [[Fox (Poland)]] # [[Fox (Portugal)]] # [[Fox (Spain)]] # [[Fox (Turkey)]] # [[Fox (UK and Ireland)]] # [[Fox 8 (Dutch TV channel)]] # [[Fox Action Movies]] # [[Fox Business Network]] # [[Fox Channel (Germany)]] # [[Fox Channel Asia]] # [[Fox Classics]] # [[Fox College Sports]] # [[Fox Crime]] # [[Fox Crime (Asia)]] # [[Fox Crime (Italy)]] # [[Fox Deportes]] # [[Fox Family Movies]] # [[Fox Filipino]] # Fox Football Channel # [[Fox Footy]] # [[Fox Footy Channel]] # [[Fox HD (Latin America)]] # [[Fox Kids (Australia)]] # [[Fox Latin America]] # [[Fox Life]] # [[Fox Life (Italy)]] # [[Fox Life (Netherlands)]] # [[Fox Life Greece]] # [[Fox Life India]] # [[Fox Movies (Middle East)]] # [[Fox Movies (Portugal)]] # [[Fox Movies Premium]] # [[Fox News Channel]] # [[Fox Next]] # [[Fox Reality Channel]] # [[Fox Retro]] # [[Fox Series]] # [[Fox Soccer]] # [[Fox Soccer Plus]] # [[Fox Sports (Australia)]] # [[Fox Sports (Brazil)]] # [[Fox Sports (Netherlands)]] # [[Fox Sports 1]] # [[Fox Sports 2]] # [[Fox Sports and Entertainment]] # [[Fox Sports Arizona]] # [[Fox Sports Asia]] # [[Fox Sports Carolinas]] # [[Fox Sports Chile]] # [[Fox Sports Detroit]] # [[Fox Sports Eredivisie]] # [[Fox Sports Florida]] # [[Fox Sports Houston]] # [[Fox Sports Indiana]] # [[Fox Sports International (Netherlands)]] # [[Fox Sports Kansas City]] # [[Fox Sports Latinoamérica]] # [[Fox Sports Midwest]] # [[Fox Sports Networks]] # [[Fox Sports New Orleans]] # [[Fox Sports News (Asia)]] # [[Fox Sports News (Australia)]] # [[Fox Sports News India]] # [[Fox Sports North]] # [[Fox Sports Ohio]] # [[Fox Sports Oklahoma]] # [[Fox Sports San Diego]] # [[Fox Sports South]] # [[Fox Sports Southwest]] # [[Fox Sports Tennessee]] # [[Fox Sports West and Prime Ticket]] # [[Fox Sports Wisconsin]] # [[Fox Sports World Canada]] # [[Fox8]] # [[Foxnet]] # [[Foxtel 3D]] # [[Foxtel Movies]] # [[Foxtel On Demand]] # [[FPTV]] # [[France 2]] # [[France 24]] # [[France 3]] # [[France 3 Alpes]] # [[France 3 Alsace]] # [[France 3 Aquitaine]] # [[France 3 Bourgogne]] # [[France 3 Bretagne]] # [[France 3 Centre]] # [[France 3 Côte d'Azur]] # [[France 3 Limousin Poitou-Charentes]] # [[France 3 Nord-Pas-de-Calais]] # [[France 3 Normandie]] # [[France 3 Paris Île-de-France]] # [[France 3 Picardie]] # [[France 3 Provence-Alpes]] # [[France 3 Rhône-Alpes]] # [[France 3 Sud]] # [[France 4]] # [[France 5]] # [[France Ô]] # [[Free Speech TV]] # [[Free TV]] # [[Friendly TV]] # [[Frost Great Outdoors]] # [[FS1 (Salzburg)]] # [[FSN Chicago]] # [[Ftn]] # [[FTV News]] # [[Fuel TV (Australia)]] # [[Fuel TV (Portugal)]] # Funimation Channel # [[Funoon TV]] # [[Fuse (TV channel)]] # [[Fusion (TV channel)]] # [[Futura (TV channel)]] # [[Future Television]] # [[FX (Asia)]] # [[FX (Greece)]] # [[FX (Italy)]] # [[FX (Portugal)]] # [[FX (TV channel)]] # [[FX Australia]] # [[FX Canada]] # [[FX Latin America]] # [[FX Movie Channel]] # [[FXX]] # [[FXX (Canada)]] # [[FYI (Canadian TV channel)]] # [[FYI (U.S. TV channel)]] # [[G4 (Canada)]] # [[G4 (TV channel)]] # G4 Rewind # [[G4techTV]] # [[GAAGO]] # [[Gala TV]] # [[Galatasaray TV]] # [[Galavisión]] # [[Galaxy (UK TV channel)]] # [[Game Network]] # [[Game One]] # [[Game Show Network]] # [[GamesBids]] # [[GameTV]] # [[Gayelle]] # [[GAYtv]] # [[Gazi Television]] # [[GEB America]] # [[GEM (Australian TV channel)]] # [[Gem Collector]] # [[GEM TV ASIA]] # [[Gemini TV]] # [[Gems TV]] # [[Gems TV (UK)]] # [[Gems TV (USA)]] # [[جیو انگریزی]] # [[جیو انٹرٹینمینٹ]] # [[جیو کہانی]] # [[جیو نیوز]] # [[جیو سپر]] # [[جیو تیز]] # [[جیو ٹی وی]] # [[German Kino Plus]] # [[GFA TV]] # [[GIGA Television]] # [[GiGa TV]] # [[Ginx TV]] # [[G-Kaboom]] # [[Glas (TV channel)]] # [[Glitz*]] # [[Global News Network]] # [[Global News: BC 1]] # [[Global Pinoy Cinema]] # [[Global Reality Channel]] # [[Global Tamil Vision]] # [[Global TV (Indonesia)]] # [[Globo (Portugal)]] # [[GloboNews]] # [[Globovisión]] # [[GMA Life TV]] # [[GMA Pinoy TV]] # [[G-Mobile]] # [[GNT]] # [[Go TV]] # [[Go! (Australian TV channel)]] # [[GOALTV]] # [[Gol Televisión]] # [[GOL TV]] # [[GOL TV (Latin American)]] # [[Gold (Australian TV channel)]] # [[Gold (TV channel)]] # [[Golf Channel]] # [[Golica TV]] # [[GolTV (Canada)]] # [[Good Food]] # [[GoodLife Channel]] # [[Gospel Music Network]] # [[Granada Breeze]] # [[Granada Talk TV]] # [[Great American Country]] # [[Great Eastland Television]] # [[Greatest Hits TV]] # [[Greek Cinema (TV channel)]] # [[Greek Music Television]] # GSP TV # [[GTV (Ghana)]] # [[GTV Variety Show]] # [[Gulli]] # [[Gusto TV]] # [[GWN7]] # [[GXT]] # [[H2 (Canada)]] # [[H2 (TV network)]] # [[Ha! (TV channel)]] # [[Habertürk TV]] # [[HadiTV]] # [[Hakka TV]] # [[Halk TV]] # [[Hallmark Channel]] # [[Hallmark Channel (International)]] # [[Hallmark Channel (Scandilux)]] # [[Hallmark Movies & Mysteries]] # [[Halogen TV]] # [[Hálózat TV]] # [[Hansard TV]] # [[Happy Channel]] # [[Happy TV]] # [[Haq TV]] # [[Hayat TV (Turkey)]] # [[ایچ بی او]] # [[HBO (Asia)]] # [[HBO Brazil]] # [[HBO Canada]] # [[HBO Europe]] # [[HBO Family (Asia)]] # [[HBO Hits]] # [[HBO Netherlands]] # [[HBO Pakistan]] # [[HBO Signature (Asia)]] # [[HD suisse]] # [[HD1 (French TV channel)]] # [[HDNet Movies]] # [[Headlines Today]] # [[Heart (radio network)]] # [[Heartland (TV network)]] # [[Heat (TV channel)]] # [[Hellenic TV]] # [[Hema TV]] # [[Her TV]] # [[Herceg TV]] # [[Here TV]] # [[Hero (TV channel)]] # [[HGTV]] # [[HGTV (Canada)]] # [[Hidayat TV]] # [[HIFI (TV channel)]] # [[Hip Hop TV]] # [[Hiro (TV channel)]] # [[Hiru TV]] # [[His TV]] # [[Hispanic Information and Telecommunications Network]] # [[HispanicTV]] # [[HispanTV]] # [[História]] # [[Historia (TV channel)]] # [[History (Australian television channel)]] # [[History (Canada)]] # [[History (European TV channel)]] # [[History (Southeast Asian TV channel)]] # [[History (TV channel)]] # [[History en Español]] # [[History TV18]] # [[Hitz Music]] # [[HLN (TV channel)]] # [[HMTV]] # [[HodHod TV]] # [[Home (TV channel)]] # [[Home Shopping Network]] # [[Home Theater Network]] # [[Hometown Sports Indiana]] # [[Hope Channel]] # [[Hope Channel Philippines]] # [[Horizon League]] # [[Horizon Learning Channel]] # [[Horn Cable Television]] # [[Horror Channel]] # [[Horse & Country TV]] # [[Hot 3]] # [[Hot Choice]] # [[HOT TV]] # [[Houses of the Oireachtas Channel]] # [[HOW TO Channel]] # [[HPItv]] # [[Hromadske.TV]] # [[HRT 1]] # [[HRT 2]] # [[HRT 3]] # [[HRT 4]] # [[HRT plus]] # [[HRTV (network)]] # [[HSTN]] # [[HTV Mostar]] # [[HTV Oscar C]] # [[HTV3]] # [[HudTV]] # [[Hum Masala]] # [[Hum Sitaray]] # [[ہم ٹی وی]] # [[ہم ٹی-وی]] # [[Hunan Television]] # [[ہنگامہ ٹی وی]] # [[Husaini Channel]] # [[Hustler TV (Europe)]] # [[Hustler TV (US)]] # [[Hyper (television)]] # [[Hyper (TV channel)]] # [[I.Sat]] # [[I24news]] # [[IB Sat]] # [[IB3]] # [[IBC24]] # IBN TV # [[IBuy]] # [[I-CABLE News Channel (Hong Kong)]] # [[Ichannel]] # [[Ici ARTV]] # [[Ici Explora]] # [[Ici RDI]] # [[IConcerts]] # [[İctimai Television]] # [[ICTV (Ukraine)]] # [[Ideal World]] # [[IDF1]] # [[Idman Azerbaijan TV]] # [[IDNR-TV]] # [[IeTV]] # [[IFC (Canadian TV channel)]] # [[IFC (U.S. TV network)]] # [[IFilm (TV channel)]] # [[ILIM TV]] # [[Image Channel]] # [[Imagine Movies]] # [[Imagine Showbiz]] # [[Imagine TV]] # [[IMC TV]] # [[Imevisión]] # [[Imparja Television]] # [[In Demand]] # [[Independent Television (Bangladesh)]] # [[India News]] # [[India TV]] # [[Indiavibes]] # [[Indiavision]] # [[IndiePlex]] # [[Indigenous Community Television]] # [[Indosiar]] # [[Indus Media Group]] # Indus TV # [[Info TV]] # [[InfoMás]] # [[InnerSPACE]] # [[INSP (TV network)]] # [[Inter (TV channel)]] # Inter Channel # [[Intereconomía TV]] # [[International Music Feed]] # [[InterTV Grandes Minas]] # [[InterTV Serra+Mar]] # [[Investigation Discovery]] # [[Investigation Discovery (Canada)]] # [[Investigation Discovery (Latin America)]] # [[Investigation Discovery Europe]] # [[Ion Life]] # [[IRIB TV3]] # [[IRIB TV4]] # [[IRIB TV5]] # [[Iris (TV channel)]] # [[Irish Film Channel]] # [[Irish TV]] # [[Ishop tv]] # [[Islamic Republic of Iran News Network]] # [[Israeli Network]] # [[Italia 1]] # [[Italia 2]] # I-Télé # [[ITN channel]] # [[ITU TV]] # [[ITV (Thailand)]] # [[ITV (TV channel)]] # [[ITV (TV network)]] # [[ITV Choice]] # [[ITV Day]] # [[ITV Encore]] # [[ITV HD]] # [[ITV News Channel]] # [[ITV Play]] # [[ITV Select]] # [[ITV Sport Channel]] # [[ITV2]] # [[ITV3]] # [[ITV4]] # [[ITVBe]] # [[J Sports]] # [[J2 (New Zealand)]] # [[سی این بی سی پاکستان]] # [[Jaam-e-Jam (Canada)]] # [[Jack City]] # [[Jack TV]] # [[Jadeworld (Australia)]] # [[Jadeworld (USA)]] # [[JakTV]] # [[Jalsha Movies]] # [[Jamuna TV]] # [[Jan TV]] # [[Janasri News]] # [[Janco Visjon]] # [[Japan Entertainment Television]] # [[Japan International Broadcasting Inc.]] # [[Jaya TV]] # [[JBS Jewish Broadcasting Service]] # [[Jednotka]] # [[Jeepney TV]] # [[JellyTelly]] # [[Jetix]] # [[Jewellery Maker]] # [[Jewelry Television]] # [[Jewish Life Television]] # [[Jewish News One]] # [[Jia Yu Channel]] # [[JIM (Flemish TV channel)]] # [[Jim (TV Channel)]] # [[JimJam]] # [[Jimmy (TV channel)]] # [[JML Direct TV]] # [[Joi (TV channel)]] # [[Jones! (New Zealand)]] # [[JSTV]] # [[JTBC]] # [[JTV (Indonesia)]] # [[JUCE TV]] # [[Juice TV]] # [[Juicebox (TV channel)]] # [[June (TV Channel)]] # [[Junior (TV channel)]] # [[Junior TV]] # [[Jurnal TV]] # [[Juventus Channel]] # [[K1010 TV]] # [[K2 (TV channel)]] # [[K3 (television)]] # [[Kabel eins]] # [[Kabillion]] # [[Ka-Boom]] # [[Kah Lai Toi]] # [[Kalaignar TV]] # [[Kanal 1 (Bosnia and Herzegovina)]] # [[Kanal 11]] # [[Kanal 11 (Sweden)]] # [[Kanal 12]] # [[Kanal 2]] # [[Kanal 4]] # [[Kanal 5 (Denmark)]] # [[Kanal 5 (Macedonia)]] # [[Kanal 5 (Sweden)]] # [[Kanal 5 HD]] # [[Kanal 5 plus]] # [[Kanal 7]] # [[Kanal 9]] # [[Kanal 9 (Serbia)]] # [[Kanal A]] # [[Kanal D]] # [[Kanal D Romania]] # [[Kanal4]] # [[Kanaltürk]] # [[Kantipur Television Network]] # [[Kapatid TV5]] # [[Kappa TV]] # [[Karadeniz TV]] # [[Kashish Television Network]] # [[Kasthuri Newz 24]] # [[Kaumudy TV]] # [[Kawish Television Network]] # [[Kazakh TV]] # [[Kazakhstan (channel)]] # [[KAZsport]] # [[KBS World]] # [[KBS World (Japan)]] # [[KBS World (TV channel)]] # [[KBS World (United States)]] # [[KBS1]] # [[KBS2]] # [[KDEL Channel 20]] # [[Kerala Vision]] # [[Kermit Channel]] # [[Kerrang! TV]] # [[Ketnet]] # [[Kids & Teens TV]] # [[Kids Channel (Mauritius)]] # [[KidsCo]] # [[Kidz Only!]] # [[Kidz TV]] # [[KiKa]] # [[Kindernet]] # [[Kino Nova]] # [[Kino Polska]] # [[Kiosk (TV)]] # Kiran Tv # [[Kiss TV]] # [[Kiss TV (Romania)]] # [[Kix (Asian TV channel)]] # [[Kix (UK and Ireland TV channel)]] # [[KMSU (Minot)]] # [[KMTV Asia]] # [[Knowledge Channel (Philippines)]] # [[Knowledge Network]] # [[Knowledge TV]] # [[KO-AM TV]] # [[Kochu Tv]] # [[Kohavision]] # [[KohraM]] # [[Kolkata TV]] # [[Kolmoskanava]] # [[Kompas TV]] # [[Korean Central Television]] # [[Kral TV]] # [[کے ٹی این نیوز]] # [[KTV (India)]] # [[Kuchnia+]] # [[Kultura (Ukrainian television channel)]] # [[Kunskapskanalen]] # [[Kurd1 Channel]] # [[Kurdish News Network]] # [[Kurdistan TV]] # [[Kurdmax Pepule]] # [[Kurdsat]] # [[Kushi TV]] # [[Kutonen (TV channel)]] # [[KykNET]] # [[KZ Sport 1]] # [[L!VE TV]] # [[La 1 (Spain)]] # [[La 2 (Spain)]] # [[La 7 Cartapiù]] # [[La 8]] # [[La Cadena Deportiva]] # [[La Chaîne Info]] # [[La Chaîne Météo]] # [[La Chaîne parlementaire]] # [[La Cinq]] # [[La Deux]] # [[La Première (RTI)]] # [[La Red (Chilean TV channel)]] # [[La Sept]] # [[La Tienda en Casa]] # [[La Trois]] # [[La Une]] # [[La5]] # [[La7]] # [[La7d]] # [[LAB HD]] # [[Lamhe (TV channel)]] # [[LANA TV]] # [[LaOtra]] # [[LaSexta]] # [[LaSexta2]] # [[LaSexta3]] # [[LaSiete]] # [[Latele Novela]] # [[Latele Novela Network]] # Lativi # [[Le Canal Nouvelles]] # Leafs TV # [[Leeds United Television]] # [[Legislative Assembly of New Brunswick Television Service]] # [[Legislature broadcasters in New Zealand]] # [[Lei (TV channel)]] # [[Lemar TV]] # [[Leonardo (TV channel)]] # [[Leonardo World]] # [[Leonardo World (Canada)]] # [[L'Équipe 21]] # LeSEA # [[LFC TV]] # [[Li (TV channel)]] # [[Lietuvos rytas TV]] # [[Life 24]] # [[لائف اودے]] # [[Life One]] # [[Life Showcase TV]] # [[Life TV]] # [[LifeNews]] # [[Lifestyle (TV channel)]] # [[LifeStyle Food]] # [[LifeStyle Home]] # [[Lifestyle Network]] # [[Lifestyle Satellite Jukebox]] # [[LifeStyle You]] # [[Lifetime (Canada)]] # [[Lifetime (TV network)]] # [[Lifetime (UK and Ireland)]] # [[Link TV]] # [[Lite TV]] # [[Litmus News]] # [[Liuks!]] # [[Liv (TV channel)]] # [[Live from the Center of the Universe]] # [[Live India]] # [[Live XXX TV]] # [[Live! (TV channel)]] # [[Living (New Zealand)]] # [[LMN (TV channel)]] # [[Loaded TV]] # [[Local News on Cable]] # [[LocalVision]] # [[Locomotion (TV channel)]] # [[Logo TV]] # [[Lok Sabha TV]] # [[Loma Linda Broadcasting Network]] # [[London Live (TV channel)]] # [[London TV]] # [[Longhorn Network]] # [[Look Plus]] # [[Look TV]] # [[Lotus News]] # [[Lotus TV Macau]] # [[LRT Kultūra]] # [[LRT Lituanica]] # [[LRT televizija]] # [[LS Times TV]] # [[Lumiere Movies]] # [[Lusaka Voice]] # [[LUTV (St. Charles, Missouri)]] # [[Luxe.tv]] # [[M Tunes HD]] # [[M1 (TV channel)]] # [[M1 (Ukraine)]] # [[M2 (TV channel)]] # [[M3 (Canadian TV channel)]] # M3D # [[M6 (TV channel)]] # [[M6 Boutique & Co]] # [[M6 Music]] # [[M6 Music Black]] # [[Maasranga Television]] # [[MAD Greekz]] # [[MAD TV (Cyprus)]] # [[MAD TV (Greece)]] # [[MAD World]] # [[Made in Leeds]] # [[Made in Tyne & Wear]] # [[Maeil Broadcasting Network]] # [[Maestro (TV channel)]] # [[Magic (TV channel)]] # [[Magic Kids (TV channel)]] # [[Magnet Infinity TV (MiTV)]] # [[Mahuaa Bangla]] # [[Mahuaa Khobor]] # [[Mahuaa TV]] # [[Mai TV]] # [[Main Event]] # [[Makedonia TV]] # [[Makkal TV]] # [[Maleflixxx Television]] # [[ManagemenTV]] # [[Mangas (TV)]] # [[Mango 24]] # [[Manorama News]] # [[Manoto 1]] # [[Māori Television]] # [[MARCA TV]] # [[Markíza]] # [[Mastiii]] # [[Mathrubhumi News]] # [[MATV (Quebec)]] # [[MAVTV]] # [[Max (channel)]] # [[MAX (TV channel)]] # [[Max Trax]] # [[Max Vision]] # [[Maxxx]] # [[Maya HD]] # [[MBC 1 (Mauritius)]] # [[MBC 2 (Mauritius)]] # [[MBC 2 (Middle East)]] # [[MBC 3 (Mauritius)]] # [[MBC 4 (Middle East)]] # [[MBC Action]] # [[MBC Digital 4 (Mauritius)]] # [[MBC Game]] # [[MBC Max]] # MBC Bollywood # [[MBC Music]] # [[MBC Persia]] # [[MBC Sat (Mauritius)]] # [[MBC Sports+]] # MBC+ Variety # MBC+ Power # [[Mechid TV]] # [[Medeniyyet TV]] # [[Medford Community Cablevision, Inc.]] # [[Medi 1 TV]] # [[میڈیا ون ٹیلی ویژن]] # [[MediaCorp Central]] # [[MediaCorp Channel 5]] # [[MediaCorp Channel 8]] # [[MediaCorp Channel U]] # [[MediaCorp HD5]] # [[MediaCorp Suria]] # [[MediaCorp Teletext]] # [[MediaCorp Vasantham]] # [[Mediaset Extra]] # [[Mediaset Italia]] # [[Mediaset Italia (Canada)]] # [[Mediaset Plus]] # [[Mediashopping]] # [[Mega (Chilean television channel)]] # [[Mega (TV channel)]] # [[Mega Channel]] # [[MEGA Cosmos (Ethnic Channels Group)]] # [[MEGA Cosmos (Odyssey Television Network)]] # [[Mehndi TV]] # [[Mehran TV]] # [[Mehtap TV]] # Melody Tunes # [[Men & Motors]] # [[MétéoMédia]] # [[Metro Gold]] # [[Metro One]] # [[Metro TV (Ghana)]] # [[Metropol TV]] # [[MetroTV]] # [[Mexicanal]] # [[Mezzo TV]] # [[MGM (TV channel)]] # [[MGM Channel (Canada)]] # [[MGM Channel (Europe)]] # [[MGM HD]] # [[MHz WorldView]] # [[Miami Valley Channel]] # [[Michigan Government Television]] # [[Mid-Atlantic Sports Network]] # [[Midlands Asian Television]] # [[Milan Channel]] # [[Military History (TV network)]] # [[Milkshake!]] # [[Minimax (TV channel)]] # [[MiniMini+]] # [[MinX]] # [[MK (channel)]] # [[MLB Network]] # [[MM (television)]] # [[MMDA TV]] # [[MNC Entertainment]] # [[MNC International]] # [[MNC Music]] # [[MNC News]] # [[MNCTV]] # [[M-Net]] # [[Mnet (TV channel)]] # [[M-Net Edge]] # [[M-Net Movies]] # [[M-Net Series]] # [[Mobicom Corporation]] # [[MOBTV]] # [[MOI&cie (TV channel)]] # [[MOJO HD]] # [[Moldova 1]] # [[Mondo Media]] # [[Mongolian National Broadcaster]] # [[Mongolian News Channel]] # [[Monsters HD]] # [[Monte Carlo TV]] # [[MoonTV]] # [[Moox Live]] # [[More Than Movies]] # [[More4]] # [[Moscow 24 (TV channel)]] # [[Mostanad (TV channel)]] # [[Motors TV]] # [[MotoTV]] # [[MountainWest Sports Network]] # [[MOV (TV channel)]] # [[Movie Central]] # Movie Mix # [[Movie Network]] # [[Movieola]] # [[MoviePlex]] # [[Movies 24]] # [[Movies Now]] # [[Movies OK]] # [[Movies4Men]] # [[Movies4Men 2]] # [[MovieTime]] # [[MPT 2 Sat]] # [[MPT 3 Sat]] # [[MRT 1]] # [[MRT 2 (TV channel)]] # [[MRT 3 (TV channel)]] # [[MRT Assembly Channel]] # [[MRT Sat]] # [[MSG (TV channel)]] # [[MSG Plus]] # [[MSG Varsity]] # [[MSNBC]] # [[MSNBC Canada]] # MSU Telecasters # [[MTA 1]] # [[MTA 2]] # [[MTA 3]] # [[ایم ٹی وی]] # [[MTV (Brazil)]] # [[MTV (Canada)]] # [[MTV (Latin America)]] # [[MTV (New Zealand)]] # [[MTV (Romania)]] # [[MTV (UK and Ireland)]] # [[MTV (Vietnam)]] # [[MTV Australia]] # [[MTV Austria]] # [[MTV Base]] # [[MTV Brand New]] # [[MTV Brand New (Italy)]] # [[MTV Brand New (Netherlands)]] # [[MTV Chi]] # [[MTV Classic (Italy)]] # [[MTV Classic (UK & Ireland)]] # [[MTV Classic Australia]] # [[MTV Classic Poland]] # [[MTV Czech]] # [[MTV Dance]] # [[MTV Dance Australia]] # [[MTV Denmark]] # [[MTV Eesti]] # [[MTV Europe]] # [[MTV Fakta]] # [[MTV Fakta XL]] # [[MTV Finland]] # MTV Flanders # [[MTV Flux]] # [[MTV France]] # [[MTV Germany]] # [[MTV Greece]] # [[MTV Hits]] # [[MTV Hits (Europe)]] # [[MTV Hits (Italy)]] # [[MTV Hits (UK & Ireland)]] # [[MTV Hits Latin America]] # [[MTV Hits New Zealand]] # [[MTV Hungary]] # [[MTV Igman]] # [[MTV India]] # [[MTV Indies]] # [[MTV Indonesia]] # [[MTV Ireland]] # [[MTV Israel]] # [[MTV Italy]] # [[MTV Jams]] # [[MTV Japan]] # [[MTV Juniori]] # [[MTV Komedia]] # [[MTV Leffa]] # [[MTV Lithuania & Latvia]] # [[MTV Live HD]] # [[MTV Mandarin]] # [[MTV Max]] # [[MTV Middle East]] # [[MTV Music (Greece)]] # [[MTV Music (Italy)]] # [[MTV Music (UK and Ireland)]] # [[MTV Music 24]] # [[MTV Music Australia]] # [[MTV Netherlands]] # [[MTV Nordic]] # [[MTV Norway]] # [[MTV Pakistan]] # [[MTV Philippines]] # [[MTV Pinoy]] # [[MTV Plus]] # [[MTV Poland]] # [[MTV Portugal]] # [[MTV Pulse]] # [[MTV Rocks]] # [[MTV Russia]] # [[MTV Sarja]] # [[MTV Shows]] # [[MTV Southeast Asia]] # [[MTV Spain]] # [[MTV Sports (Sri Lanka)]] # [[MTV Sweden]] # [[MTV Switzerland]] # [[MTV Thailand]] # [[MTV Tres]] # [[MTV Türkiye]] # [[MTV Ukraine]] # [[MTV2]] # [[MTV2 (Canada)]] # [[MTV2 Pop]] # [[MTV2Pop]] # [[MTV3]] # [[MTV3 Scifi]] # [[MtvU]] # [[Much TV]] # MuchLoud # MuchMusic # MuchRetro # [[MuchVibe (TV channel)]] # [[Multi TV]] # [[Multicinema]] # [[Multipremier]] # [[Multishow]] # Mun2 # [[Munhwa Broadcasting Corporation]] # [[Music Box (TV channel)]] # [[Music Box Italia]] # [[Music Channel Romania]] # [[Music Choice]] # [[Music Choice International]] # [[Music Choice Play]] # Music India # [[Music On! TV]] # MusiMax # [[MusiquePlus]] # [[Mustard TV]] # [[Mustika HD]] # [[MUTV (Manchester United F.C.)]] # [[Muzik Aktif]] # [[Muz-TV]] # [[Muz-TV Moldova]] # [[MVM TV]] # [[My Channel]] # [[My Combat Channel]] # My Ex-Girlfriends # [[My Movie Channel]] # [[My Music (television)]] # [[My Planet (TV channel)]] # [[My TV (Bangladesh)]] # [[Mya (TV channel)]] # [[MyDeejay]] # [[MyTalk]] # [[Myx]] # [[Myx TV]] # [[Mze TV]] == N == # N HD # [[N1 (television)]] # [[N24 (Germany)]] # [[N3D]] # [[Național 24 Plus]] # [[Namayesh (TV channel)]] # [[NASA TV]] # [[Naša TV]] # [[Nat Geo Music]] # [[Nat Geo People]] # [[Nat Geo Wild]] # [[Nat Geo Wild (Canada)]] # [[Nat Geo Wild (Europe)]] # [[National Broadcasting Services of Thailand]] # [[National Christian Network]] # [[National Geographic Channel]] # [[National Geographic Channel (Asia)]] # [[National Geographic Channel (Australia and New Zealand)]] # [[National Geographic Channel (Canada)]] # [[National Geographic Channel (Germany)]] # [[National Geographic Channel (Greece)]] # [[National Geographic Channel (India)]] # [[National Geographic Channel (Netherlands)]] # [[National Geographic Channel (Portugal)]] # [[National Geographic Channel (Scandinavia)]] # [[National Geographic Channel (South Korea)]] # [[National Geographic Channel (UK and Ireland)]] # [[National Geographic Farsi]] # [[National Indigenous Television]] # [[Nautical Channel]] # [[NBA Premium TV]] # [[NBA TV]] # [[NBA TV Canada]] # [[NBC Europe]] # [[NBCSN]] # [[NBN Television]] # [[NBR TV (Bangladesh)]] # [[NDR Fernsehen]] # [[NDTV 24x7]] # [[NDTV Arabia]] # [[NDTV Good Times]] # [[NDTV India]] # [[NDTV MetroNation]] # [[NDTV Profit]] # [[NDTV Worldwide]] # [[Nederland 24]] # [[Negaah TV]] # [[Nelonen]] # Nelonen Prime # Nelonen Pro 1 # Nelonen Pro 2 # [[NEO Prime]] # [[NEO Sports]] # [[Neox (TV channel)]] # [[Nepal 1]] # [[Nepal Television]] # NERIT Sports # NERIT1 # [[NET 5]] # NET. # [[Network Ten]] # [[New England Cable News]] # [[New England Sports Network]] # [[New Evangelization Television]] # [[New Greek TV]] # New Hellenic Television # [[New Tang Dynasty Television]] # [[New Tang Dynasty Television (Canada)]] # [[News 12 Brooklyn]] # [[News 12 Long Island]] # [[News 12 Networks]] # [[News 12 New Jersey]] # [[News 12 Traffic & Weather]] # [[News 13 (Central Florida)]] # [[News 24 (Albania)]] # [[News 24 (India)]] # [[News 24 Houston]] # [[News 9 Now / News on 6 Now]] # [[News 9 San Antonio]] # [[News Live]] # [[News Nation]] # [[نیوز ون]] # [[News Time]] # [[News7]] # [[News9 (Karnataka)]] # [[NewsChannel 8 (cable channel)]] # [[Newsmax TV]] # [[NewSport]] # [[News-Press 3 NOW]] # [[NewsWatch 15]] # [[Newsworld International]] # NewsX # [[NEWZ Bangla]] # [[Next:HD]] # [[NFL Network]] # [[NFL RedZone]] # [[NHK]] # [[NHK Educational TV]] # [[NHK General TV]] # [[NHK World]] # [[NHK World Premium]] # [[NHL Network (Canada)]] # [[NHL Network (United States)]] # [[Niagara News TV]] # [[Nick at Nite]] # [[Nick Hits (Netherlands & Flanders)]] # [[نکلوڈین]] # [[Nickelodeon (Africa)]] # [[Nickelodeon (Australia and New Zealand)]] # [[Nickelodeon (Brazil)]] # [[Nickelodeon (Canada)]] # [[Nickelodeon (Central & Eastern Europe)]] # [[Nickelodeon (CIS)]] # [[Nickelodeon (Croatia)]] # [[Nickelodeon (Denmark)]] # [[Nickelodeon (Europe)]] # [[Nickelodeon (Finland)]] # [[Nickelodeon (France & Wallonia)]] # [[Nickelodeon (Germany)]] # [[Nickelodeon (Greece)]] # [[Nickelodeon (Hungary)]] # [[Nickelodeon (Italy)]] # [[Nickelodeon (Japan)]] # [[Nickelodeon (Latin America)]] # [[Nickelodeon (Mainland China)]] # [[Nickelodeon (Malaysia)]] # [[Nickelodeon (Montenegro)]] # [[Nickelodeon (Netherlands)]] # [[Nickelodeon (New Zealand)]] # [[نکلوڈین]] # [[نک (پاکستان)]] # [[Nickelodeon (Philippines)]] # [[Nickelodeon (Poland)]] # [[Nickelodeon (Portugal)]] # [[Nickelodeon (Scandinavia)]] # [[Nickelodeon (Serbia)]] # [[Nickelodeon (South Korea)]] # [[Nickelodeon (Southeast Asia)]] # [[Nickelodeon (Spain)]] # [[Nickelodeon (Sweden)]] # [[Nickelodeon (Switzerland)]] # [[Nickelodeon (Taiwan)]] # [[Nickelodeon (Turkey)]] # [[Nickelodeon (UK and Ireland)]] # [[Nickelodeon (Ukraine)]] # [[Nickelodeon Games and Sports for Kids]] # [[نکلوڈین (بھارت)]] # [[NickMom]] # [[Nikkei CNBC]] # [[Nilachakra Ekamra]] # Nile TV # [[Nine Guide]] # Nine HD # [[Nine Network]] # [[Nippon BS Broadcasting]] # [[Nitro (TV channel)]] # [[NME TV]] # [[Noggin (Viva UK block)]] # [[Nolife (TV channel)]] # [[Nollywood Movies]] # [[Northwest Cable News]] # [[Nou (TV channel)]] # [[Nou 24]] # [[Nova (TV channel)]] # [[Nova Cinema (Czech Republic)]] # [[Nova Cinema (Greece)]] # [[Nova Life]] # [[Nova Sport (Bulgaria)]] # [[Nova Sport (Czech TV)]] # [[Nova Sports]] # [[Nova television]] # [[Nova TV (Croatia)]] # [[Nova TV (Iceland)]] # [[Nova.rs]] # [[Nova+]] # [[Novela TV]] # [[Novella (Bulgaria)]] # [[Novyi Kanal]] # [[Now (TV channel)]] # [[NPO 1]] # [[NPO 2]] # [[NPO 3]] # [[NPO Zapp]] # [[NPO Zappelin]] # [[NRB Network]] # [[NRJ 12]] # [[NRK Super]] # [[NRK1]] # [[NRK1 Tegnspråk]] # [[NRK2]] # [[NRK3]] # [[NSport+]] # [[NT1 (TV channel)]] # [[N-tv]] # [[NTV (Bangladesh)]] # [[NTV (India)]] # [[NTV (Mongolia)]] # [[NTV (Russia)]] # [[NTV (Turkey)]] # [[NTV 101]] # [[NTV Amna]] # [[NTV Canada]] # [[NTV Jasmin]] # [[NTV Jata]] # [[NTV News]] # [[NTV Plus]] # [[NTV PLUS]] # [[NTV Spor]] # [[NTV Variety]] # [[NTV7]] # [[NTVIC Kakanj]] # Nuestra Tele Noticias 24 Horas # [[Nueve]] # [[Nuevo Mundo Television]] # [[Number 1 TV]] # [[Nuts TV]] # [[Nuvolari (TV channel)]] # [[NuvoTV]] # [[NVTV]] # [[NY1]] # [[NY1 Noticias]] # [[NY1 Rail and Road]] # [[Nyota Radio Television]] # [[O Channel]] # [[O Shopping]] # [[Oasis (TV channel)]] # [[OBS Gyeongin TV]] # [[Oc 16]] # [[OCS (television)]] # [[Odeon 24]] # [[Odisseia]] # [[Odyssey (TV channel)]] # [[Odyssey Channel]] # Odyssey Network # [[Oh! (TV channel)]] # [[Okto]] # [[OLN]] # [[OM TV]] # [[Omid-e-Iran OITN]] # [[Omroep Gelderland]] # [[OMusic TV]] # [[Onda Latina]] # [[One (Australian TV channel)]] # [[One (Canadian TV channel)]] # [[One America News Network]] # [[ONE Television]] # [[One TV (Malta)]] # [[ONE TV ASIA]] # [[ONE World Sports]] # [[ONN]] # [[ONTV (pay TV)]] # [[Oprah Winfrey Network (Canadian TV channel)]] # [[Oprah Winfrey Network (U.S. TV channel)]] # [[Orange County Newschannel]] # [[Orange Sport (Poland)]] # OSN # [[ORF 2]] # [[ORF 2 Europe]] # [[ORF eins]] # [[ORF III]] # [[ORF Sport +]] # [[Original Black Entertainment TV]] # [[Orion Cinema Network]] # [[OSM TV]] # [[Otaniemi Underground Broadcasting System]] # [[OTE Cinema]] # [[OTV (Romanian TV station)]] # [[Outdoor Channel]] # [[OUTTV]] # [[OutTV]] # [[Ovation (Australian TV channel)]] # [[Ovation (U.S. TV channel)]] # [[Overseas Property TV]] # [[OWL TV (Florida Atlantic University)]] # [[Oxygen (TV channel)]] # [[Oxygene (TV channel)]] # [[P5tv]] # [[Pac-12 Network]] # [[Pacific TV]] # [[پیغام ٹی وی]] # Paikallistelevisio # [[Pakapaka]] # Palladia # [[PAOK Channel]] # [[Paramount Comedy]] # [[Paramount Comedy Spain]] # [[Paris Première]] # [[Pashto TV]] # [[Passion (TV channel)]] # [[PBJ (TV network)]] # [[PBS America]] # [[Peace TV]] # [[Peace TV Bangla]] # [[Peace TV Urdu]] # [[Pelangi]] # [[Pelistank TV]] # [[Penthouse HDTV]] # [[Penthouse TV]] # [[Penthouse TV (Canada)]] # [[Peretz (TV channel, Russia)]] # [[Performance Channel]] # [[Performance MainStreet]] # [[Persepolis TV]] # Pershyi Natsionalnyi # [[Persian Music Channel]] # [[Persian Toon]] # [[Persian Vision]] # [[Petersburg – Channel 5]] # [[Phoenix (German TV station)]] # [[Phoenix Chinese News and Entertainment Channel]] # [[Phoenix Hong Kong Channel]] # [[Phoenix InfoNews Channel]] # [[Phoenix Movies Channel]] # [[Phoenix North America Chinese Channel]] # [[Phoenix Television]] # [[Phonevision]] # [[Physique TV]] # [[Pick (TV channel)]] # [[PictureBox Films]] # [[Pink 2]] # Pink M # [[Pink Plus]] # [[Pink SI]] # [[Pink Soap]] # [[Pinoy Box Office]] # [[Pinoy Extreme]] # [[Pioneer Corporation]] # [[Pitch TV]] # [[Pitch World]] # [[Pivot (TV channel)]] # [[PixL]] # [[Planet Pop (TV channel)]] # [[Planeta TV]] # [[Planète+]] # [[Planète+ Thalassa]] # [[Play TV (Pakistan)]] # [[Play UK]] # [[Playboy One]] # [[Playboy TV]] # [[Playhouse Disney]] # [[Playhouse Disney Hong Kong]] # [[Playin' TV]] # [[Playmen TV]] # [[PlayTV (Brazilian television channel)]] # [[Plum TV]] # [[Plus (TV channel)]] # [[Plus TV]] # [[PLUSPLUS]] # [[Pogo (TV channel)]] # [[Pokerzone]] # [[Polar (TV channel)]] # [[Polimer Kannada]] # [[Polimer TV]] # [[Polo TV]] # [[Polonia 1]] # [[Polsat]] # [[Polsat 2 International]] # [[Polsat Biznes]] # [[Polsat Café]] # [[Polsat Film]] # [[Polsat Futbol]] # [[Polsat JimJam]] # [[Polsat News]] # [[Polsat Play]] # [[Polsat Romans]] # [[Polsat Sport]] # [[Polsat Sport Extra]] # [[Polsat Sport News]] # [[Polskie Radio Program IV]] # [[Pop (UK and Ireland)]] # [[POP BRIO]] # [[Pop Girl]] # [[Pop Plus]] # [[POP TV]] # [[Porto Canal]] # [[Prag News]] # [[Prarthana TV]] # [[Premier Sports]] # [[Premiere (TV channel)]] # [[Premiere FC]] # [[Premiere Serie]] # [[Premios Fox Sports]] # [[PremPlus]] # [[Press TV]] # [[Preview (subscription service)]] # [[Price Busters TV]] # [[Price Drop]] # [[Prima Cool]] # [[Prima Love]] # [[Prima televize]] # [[Prima TV]] # [[Prime (Flanders)]] # [[Prime (New Zealand)]] # [[Prime HD]] # [[Prime Network]] # [[Prime Sports]] # [[Prime Sports Upper Midwest]] # [[Prime7]] # [[Primetime (TV channel)]] # [[Prise 2]] # [[PRISM (TV network)]] # [[PRO Cinema]] # [[Pro Plus (company)]] # [[Pro TV]] # [[PRO.TV Internațional]] # [[Pro-Am Sports System]] # [[P-Rock]] # [[Propeller TV]] # [[ProSieben Fun]] # [[ProSieben Maxx]] # [[ProSiebenSat.1 Welt]] # [[ProSiebenSat.1 Welt (Canada)]] # [[Prospect Park (production company)]] # [[ProTV Chișinău]] # [[Prva Plus]] # [[Prva Srpska Televizija]] # [[Psychic Today]] # [[PTC Punjabi]] # [[PTC Punjabi (Canada)]] # [[PTS2]] # [[پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن|پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک]] # [[پی ٹی وی گلوبل]] # [[پی ٹی وی ہوم]] # [[پی ٹی وی نیوز]] # [[پی ٹی وی سپورٹس]] # [[پی ٹی وی ورلڈ]] # [[Public Television of Russia]] # [[Public TV (news channel)]] # [[Publika TV]] # [[Puglia Channel]] # [[Pūkas]] # [[Puls 2]] # [[Puls 4]] # [[Pulse (TV channel)]] # [[Punjab TV]] # Panorama Action # [[Pursuit Channel]] # [[Puthiya Thalaimurai TV]] # [[Puthuyugam TV]] # [[Pyatnica! (TV channel, Russia)]] # [[Q Television Network]] # [[Q TV]] # [[QOOB]] # [[Qubo]] # [[Queens Public Television]] # [[Quest (TV channel)]] # [[Questions and answers (TV Channel)]] # [[Quito TV]] # [[Quiz Call]] # [[Quizone]] # [[QVC]] # [[QVC (UK)]] # [[QVC Beauty]] # [[QVC Germany]] # [[Raah TV]] # [[RAC 105 TV]] # [[Racing UK]] # [[Racing World]] # [[Rada TV]] # [[Radio Italia TV]] # [[Radio Televisión Ceuta]] # [[Radio Television of Djibouti]] # [[Radio-Televisão Timor Leste]] # RadX # [[Rah-e-Farda]] # [[Rai 1]] # [[Rai 2]] # [[Rai 3]] # [[Rai 4]] # [[Rai 5]] # [[Rai Doc]] # [[Rai Extra]] # [[Rai Futura]] # [[Rai Gulp]] # [[Rai Italia]] # [[Rai Ladinia]] # [[Rai Med]] # [[Rai Movie]] # [[Rai Nettuno Sat 1]] # [[Rai News24]] # [[Rai Premium]] # [[Rai Scuola]] # [[Rai Sport 1]] # [[Rai Sport 2]] # [[Rai Storia]] # [[Rai Südtirol (TV channel)]] # [[Rai Utile]] # [[Rai YoYo]] # [[Raj Music Karnataka]] # [[Raj News]] # [[Raj News Kannada]] # [[Raj TV]] # [[Rajawali Televisi]] # [[Rajya Sabha TV]] # [[Ramdhenu]] # [[Rang (TV Channel)]] # [[Rangers TV]] # [[Rapture TV]] # [[RASD TV]] # [[RBC TV]] # RBTI # [[RCTI]] # [[RCTV]] # [[RDS Info]] # [[RDS2]] # [[Real (TV channel)]] # [[Real Cebu Television]] # [[Real Estate Channel]] # [[Real Estate TV]] # [[Real Madrid TV]] # [[Real Time (Italy)]] # [[Realitatea TV]] # [[Reality Kings]] # [[Really (TV channel)]] # [[Red Hot TV (Canada)]] # [[Red Hot TV (UK)]] # [[Red Uno de Bolivia]] # [[Rede Aparecida]] # [[Rede Diário]] # [[Rede InterTV]] # [[Rede Telecine]] # [[Rede Xistv]] # [[Reelz]] # Region TV # [[Religia.tv]] # [[REN TV]] # [[Reporter TV]] # [[Repubblica Radio TV]] # [[Research Channel]] # [[Réseau des sports]] # [[Réseau Outre-Mer 1re]] # [[Rete 4]] # [[Retirement Living TV]] # [[Retro (TV channel)]] # [[RetroPlex]] # [[Rev3Games]] # [[Revelation TV]] # [[Revolt (TV network)]] # [[Rewind (TV channel)]] # [[RFD-TV]] # [[Rhema Media]] # [[Rialto Channel]] # [[RIK 1]] # [[Rikstoto Direkte]] # [[Rock On TV]] # [[Rock TV]] # Rocks & Co # Rocks TV # [[Rockworld TV]] # [[Roj TV]] # [[România TV]] # [[Romedy Now]] # [[Root Sports]] # [[Root Sports Northwest]] # [[Root Sports Pittsburgh]] # [[Root Sports Rocky Mountain]] # [[Root Sports Southwest]] # [[Root Sports Utah]] # [[RPI TV]] # [[RPN USA]] # [[RSI La 1]] # [[RSI La 2]] # [[RT (TV network)]] # [[RT America]] # [[RT Documentary]] # [[RT Spanish]] # RTA TV # RTB1 # RTB3 # [[RTBF Sat]] # [[RTÉ Ireland]] # [[RTÉ News Now]] # [[RTÉ One]] # [[RTÉ Three]] # [[RTÉ2]] # [[RTÉjr]] # RTKG # [[RTL 102.5 TV]] # [[RTL 2 (Croatia)]] # [[RTL 24]] # [[RTL 4]] # [[RTL 5]] # [[RTL 7]] # [[RTL 8]] # [[RTL CBS Entertainment]] # [[RTL CBS Extreme]] # [[RTL Crime]] # [[RTL II]] # [[RTL II (Hungary)]] # [[RTL Lounge]] # [[RTL Nitro]] # [[RTL Télé Lëtzebuerg]] # [[RTL Television]] # [[RTL Televizija]] # [[RTL Z]] # [[RTL9]] # [[RTL-TVI]] # [[RTM Arena]] # [[RTM CY]] # [[RTM Harmoni]] # [[RTM HD]] # [[RTP Açores]] # [[RTP HD]] # [[RTP Informação (TV channel)]] # [[RTP Internacional]] # [[RTP Madeira]] # [[RTP Memória]] # [[RTP1]] # [[RTP2]] # [[RTR-Planeta]] # [[RTS Deux]] # [[RTS Info]] # [[RTS Un]] # [[RTS1]] # [[RTS2]] # [[RTV (Bangladesh)]] # [[RTV Cazin]] # [[RTV Goražde]] # [[RTV Maglaj]] # [[RTV Mostar]] # [[RTV Pink]] # [[RTV Šabac]] # [[RTV Slobomir]] # [[RTV TK]] # [[RTV USK]] # [[RTV Vogošća]] # [[RTV Zenica]] # [[RTV21]] # [[RTVi (Canada)]] # [[RTVi+ (Canada)]] # [[Ruposhi Bangla]] # [[Rural Health Channel]] # [[Rural TV]] # Rusiya Al-Yaum # [[Russia-1]] # [[Russia-2]] # [[Russia-24]] # [[Russia-K]] # [[Russian Travel Guide]] # [[Rustavi 2]] # [[S1 (TV channel)]] # [[S2 (TV channel)]] # [[S4C]] # [[S4C2]] # [[SA TV]] # [[Saam TV]] # [[SAB TV]] # [[Sabalan TV]] # [[SABC 1]] # [[SABC 2]] # [[SABC 3]] # [[Sadhna TV]] # [[Saeta TV Channel 10]] # [[Safari TV]] # [[Sagarmatha Television]] # [[Sagarmatha Television (Nepal)]] # [[Sahand TV]] # [[SAHAR TV]] # [[Sahara One]] # [[Saigon Broadcasting Television Network]] # [[Salt + Light Television]] # [[Salute!]] # [[SAMAA TV]] # [[Samanyolu Haber TV]] # [[Samanyolu TV]] # [[Samaya TV]] # [[Samoon Jirga]] # [[Sananda TV]] # [[Sangat TV]] # [[Sangeet Bangla]] # [[Sangsad Bangladesh Television]] # [[Sanskar TV]] # [[Santos TV]] # [[Sardegna Uno]] # [[Sarthak TV]] # [[Sat.1]] # [[Sat.1 Gold]] # [[Satellite News Channel]] # [[Saudi T.V. Channel 1]] # Saudi T.V. Channel II # [[SBN Television]] # [[SBS 6]] # [[SBS 9]] # [[SBS Essential]] # [[SBS funE]] # [[SBS MTV]] # SBS One # [[SBS Sports]] # SBS Two # [[SBS World News Channel]] # [[SBS-CNBC]] # [[SBTN (Canada)]] # [[SceneOne]] # [[SchlagerTV]] # [[Sci Fi Universal (Poland)]] # [[Sci Fi Universal (Romania)]] # [[Sci Fi Universal (Serbia)]] # [[Sci Fi Universal (Slovenia)]] # [[Science (TV network)]] # Screen Red # [[Screenshop]] # [[Screensport]] # [[SCTV (Indonesia)]] # [[Scuzz]] # [[Seattle Community Access Network]] # [[SEC Network]] # [[Second Channel (Georgian TV channel)]] # [[Seithigal]] # [[Seitse]] # [[SelecTV (US TV channel)]] # [[Semillitas (channel)]] # [[Senato Italiano (TV channel)]] # [[Senn Kreol]] # [[Sensasi]] # [[Seoul Broadcasting System]] # [[Séries+]] # [[Servus TV]] # [[SET International]] # [[SET Metro]] # [[SET News]] # [[SET Taiwan]] # [[Setanta Golf]] # Setanta Ireland # [[Setanta Sports 1 & 2]] # [[Setanta Sports Asia]] # [[Setanta Sports News]] # [[Setanta Sports USA]] # [[Seven Guide]] # Seven HD # [[Seven Network]] # [[Seven TV]] # [[SF (Australia)]] # [[SF Succé]] # [[SF-kanalen]] # [[Shakthi TV]] # [[Shalom TV India]] # [[Shant TV]] # [[Shaw Multicultural Channel]] # [[Shaw PPV]] # [[Shaw TV Vancouver]] # [[Sheffield Cablevision]] # [[Shijak TV]] # [[Shoma (TV channel)]] # [[SHOOFtv]] # [[Shop at Bid]] # [[Shop at Home Network]] # [[Shop on TV]] # [[Shop TV]] # ShopHQ # [[Shopping TVA (TV channel)]] # [[Shoptime]] # [[ShopTV Canada]] # [[ShortsTV]] # [[Show TV]] # [[Showcase (Australian TV channel)]] # [[Showcase (Canadian TV channel)]] # [[Showcase TV]] # [[Showtime (TV network)]] # [[Showtime Greats]] # [[Showtime movie channels]] # [[Showtime Scandinavia]] # [[Shuang Xing]] # [[Shut Up! Cartoons]] # [[SIC Caras]] # [[SIC Internacional]] # [[SIC K]] # [[SIC Mulher]] # [[SIC Notícias]] # [[SIC Radical]] # [[Sikh Channel]] # [[Silver (TV channel)]] # [[Silver Screen Classics]] # [[Simply Movies]] # SINDOtv # [[Sirasa TV]] # [[Sistema Nacional de Televisión (Paraguay)]] # [[Sitara TV]] # [[Sitel (TV channel)]] # [[Six TV]] # [[Sixx]] # [[Siyatha TV]] # [[Sizzle Channel]] # [[Sjuan]] # [[Skai TV]] # [[SKAT (television)]] # [[Skinemax HD]] # SkjárEinn # [[Sky 1]] # [[Sky 2]] # [[Sky 3D]] # [[Sky 3D (Italy)]] # [[SKY Arena]] # [[Sky Arts]] # [[Sky Arts (New Zealand)]] # [[Sky Atlantic]] # [[Sky Box Office (New Zealand)]] # [[Sky Channel (Australia)]] # [[Sky Cinema (Italy)]] # [[Sky Entertainment]] # Sky Film # [[Sky Krimi]] # Sky Living # [[Sky Living Loves]] # Sky Livingit # [[Sky Meteo24]] # [[Sky Mix]] # [[Sky Movies]] # [[Sky Movies (New Zealand)]] # [[Sky Movies 007 HD]] # [[Sky Movies Box Office]] # [[Sky Movies Classics (New Zealand)]] # [[Sky News]] # [[Sky News Australia]] # [[Sky News Business Channel]] # [[Sky News Ireland]] # [[Sky News Weather Channel]] # [[Sky Racing]] # [[Sky Real Lives]] # [[Sky Scottish]] # [[Sky Show]] # [[Sky Soap]] # [[Sky Sport (Germany)]] # [[Sky Sport (Italy)]] # [[Sky Sport (New Zealand)]] # [[Sky Sports]] # [[Sky Sports F1]] # [[Sky Sports News HQ]] # [[Sky TG24]] # [[Sky TG24 (Canada)]] # [[Sky Travel]] # [[Sky Turk 360]] # [[Sky Uno]] # [[Skytel (Mongolia)]] # [[Slam!TV]] # [[Slice (TV channel)]] # [[Smart Çocuk]] # [[Smart TV (Bosnia and Herzegovina)]] # [[Smash Hits (TV channel)]] # [[Smash Television]] # [[Smile of a Child TV]] # [[SmileTV]] # [[Smithsonian Channel]] # [[Smithsonian Channel (Canada)]] # [[Smooth (TV channel)]] # [[SMtv San Marino (TV channel)]] # [[Sneak Prevue]] # [[Soapnet]] # [[Sociedade Independente de Comunicação]] # [[SoHo (Australian TV channel)]] # [[SoHo (TV channel)]] # [[Solar All Access]] # [[Solar Sports]] # [[Solar TV]] # [[Solent TV]] # [[Sommet Sports]] # [[Somos Distribution]] # [[Somos Show]] # [[SomosTV]] # [[Somoy TV]] # [[Sonic-Nickelodeon]] # [[Sony Channel (Asia)]] # [[Sony Channel (South Africa)]] # [[سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن (بھارت)]] # [[سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن (بھارت)|سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن]] # [[Sony Entertainment Television (Latin America)]] # [[Sony Entertainment Television (Southeast Asia)]] # [[Sony Entertainment Television (UK & Ireland)]] # [[سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن (بھارت)]] # [[Sony MAX]] # [[Sony MAX (South Africa)]] # [[Sony MAX 2]] # [[Sony Mix]] # [[Sony Movie Channel]] # [[Sony Movie Channel (Canada)]] # [[Sony Pal]] # [[Sony PIX]] # [[Sony SIX]] # [[Sony Spin]] # [[Sound TV]] # [[SourceFed]] # [[Southern Africa Direct]] # [[Southern Arizona News Network]] # [[Southern Cross Television]] # [[Southern Cross Ten]] # [[SouthSpot]] # [[Space (Latin American TV channel)]] # [[Space (TV channel)]] # [[Space Shower TV]] # [[SPAS (TV channel)]] # [[Spectrum (TV channel)]] # [[Speed (Australian TV network)]] # [[Speed (TV network)]] # [[SPH MediaWorks Channel U]] # [[Spike (TV network)]] # [[Sport (Russian TV channel, 2011)]] # [[Sport (Turkmen TV channel)]] # [[Sport 1 (Europe)]] # [[Sport 5]] # [[Sport Klub]] # [[Sport TV]] # [[Sport TV (Russia)]] # Sport.ro # [[SPORT.TV1]] # [[SPORT.TV2]] # [[SPORT.TV3]] # [[Sport+ (France)]] # [[Sport1 (Lithuania)]] # [[Sport1 (Netherlands)]] # [[Sport-1 (Russia)]] # [[Sport7]] # [[Sportbox]] # [[Sportdigital.tv]] # [[Sportitalia]] # [[Sportitalia 2]] # [[Sportitalia 24]] # [[Sportkanalen]] # [[SportN]] # [[Sports 11 (Mauritius)]] # [[Sports Time]] # [[Sports Tonight Live]] # [[SportsChannel]] # [[SportsChannel Cincinnati]] # [[SportsChannel Los Angeles]] # [[SportsChannel Philadelphia]] # [[Sportska televizija]] # [[Sportsman Channel]] # [[Sportsnet]] # [[Sportsnet 360]] # [[SportsNet New York]] # [[Sportsnet One]] # [[Sportsnet Ontario]] # [[Sportsnet Pacific]] # [[Sportsnet PPV]] # [[Sportsnet World]] # [[SportSouth]] # [[SportsTime Ohio]] # [[SportTV]] # [[SporTV]] # [[Sporza]] # [[Spotlight (TV channel)]] # [[Sprout (TV network)]] # [[SPT TV]] # [[SRF 1]] # [[SRF info]] # [[SRF zwei]] # [[SS Music]] # [[Stan Lee's World of Heroes]] # [[Star Channel]] # [[STAR Chinese Channel]] # [[STAR Chinese Movies]] # [[سٹار انڈیا]] # [[STAR Jalsha]] # [[Star Jalsha awards]] # [[STAR Movies]] # [[سٹار ون]] # [[سٹار پلس]] # [[اسٹار پلس]] # [[سٹار سپورٹ]] # [[سٹار سپورٹس]] # [[سٹار سپورٹس]] # [[STAR Sports 2 (China)]] # [[سٹار سپورٹس]] # [[سٹار سپورٹس]] # [[Star TV (Turkey)]] # [[سٹار اتسو]] # [[STAR Vijay]] # [[STAR World]] # [[STAR World India]] # [[STAR World Philippines]] # [[STAR World Premiere]] # [[Star! Scandinavia]] # [[Starfish Television Network]] # [[Starz]] # [[Starz TV]] # [[STB (TV channel)]] # [[Steel (TV channel)]] # [[Stingray Music]] # [[Stöð 1]] # [[Stöð 2]] # [[Stöð 2 Extra]] # [[Stöð 2 Sport]] # [[Stöð 2 Sport 2]] # [[Stopklatka TV]] # [[STS (TV channel)]] # Student Video Network # [[Studio (TV channel)]] # [[Studio N]] # [[Studio Universal]] # [[Studio Universal (Latin America)]] # [[STV (TV channel)]] # [[STV Edinburgh]] # [[STV Glasgow]] # [[STV Notícias]] # [[STVS]] # [[Style 360]] # [[STZ TV]] # [[Sub (TV channel)]] # [[Subhavaartha Television]] # [[سچ ٹی وی]] # [[Südtirol Digital Fernsehen]] # [[Sumo TV]] # [[Sun Channel]] # [[Sun Music]] # [[Sun News (India)]] # [[Sun News Network]] # [[Sun Sports]] # [[Sun TV (India)]] # [[Sundance Channel (Canada)]] # [[Sundance Channel (Netherlands)]] # [[SundanceTV]] # [[Super Casino (TV channel)]] # [[Super Channel (Canada)]] # [[Super Écran]] # [[Super RTL]] # [[Super TV2]] # [[Super!]] # [[Super3]] # [[Super7]] # [[Superego (podcast)]] # [[Supermax (TV channel)]] # [[SuperSport]] # [[SuperSport (TV channel)]] # [[Superstacja]] # [[SuperTV]] # [[Sur Sagar TV]] # [[Suroyo TV]] # [[Surya TV]] # [[Suryoyo Sat]] # [[Suvarna News]] # [[Suvarna Plus]] # [[SVBC TV]] # [[SVT Barnkanalen]] # [[SVT Extra]] # [[SVT HD]] # [[SVT World]] # [[SVT1]] # [[SVT2]] # [[SVT24]] # [[Swara (Indonesia)]] # [[Swindon Cable]] # [[Switchover Media]] # [[SWR Fernsehen]] # [[SWRV]] # [[Syfy]] # [[Syfy (Asia)]] # [[Syfy (Australia)]] # [[Syfy (Benelux)]] # [[Syfy (France)]] # [[Syfy (Germany)]] # [[Syfy (Latin America)]] # [[Syfy (Portugal)]] # [[Syfy (UK and Ireland)]] # [[Syfy Universal (Russia)]] # [[Syfy Universal (Spain)]] # [[Synergy TV]] # [[T News]] # [[TA3 (1991–92)]] # [[TA3 (news channel)]] # [[TAB Trackside]] # [[Tagalized Movie Channel]] # [[Tagesschau24]] # [[Taiwan Indigenous Television]] # [[Takbeer TV]] # [[Talaqie TV]] # [[Talentvision]] # [[Talentvision 2 HD]] # [[Tallinna TV]] # [[Tamil Entertainment Television]] # [[Tamil One]] # [[Tamil Television Network]] # [[Tamil Vision International]] # [[Tape.tv]] # [[Tara Muzik]] # [[Tara Newz]] # [[Tarang Music]] # [[Tarang TV]] # [[TATV]] # [[TBN Enlace USA]] # [[TBS (Latin American TV channel)]] # [[TBS (TV channel)]] # [[TC Televisión]] # TCM Nordic # [[TDM Ou Mun]] # [[Te Reo (TV channel)]] # [[Teachers TV]] # [[TechTV]] # [[Teen Nick India]] # [[TeenNick]] # [[Tehran Bureau]] # Tele 1 TV # [[Tele 5]] # [[Tele 5 (Poland)]] # [[Tele 9 Corazón]] # [[Tele Arena]] # [[Tele Venezia]] # [[Tele7ABC]] # [[Teleamazonas]] # [[TeleAsia]] # [[TeleBielingue]] # [[Telecanal]] # [[Telecare (TV channel)]] # [[Telecinco]] # [[Telecinco Estrellas]] # [[Telecinco Sport]] # [[Teledeporte]] # [[Teledoce]] # [[TeleExpo]] # [[Telefuturo]] # [[TeleG]] # [[TeleHit]] # [[Teleitalia DWT]] # [[Telejato]] # [[Telelatino]] # [[Telemadrid]] # [[Telemeter (pay television)]] # [[Telemetro]] # [[Telemiami]] # Telemontecarlo # [[Telemundo Puerto Rico (TV channel)]] # [[Telenica (Canal 8)]] # [[TeleNiños]] # [[Telenorte]] # [[Telenovela (TV channel)]] # [[Telenovela Channel]] # [[Telenuovo]] # [[Telepace]] # [[Telesport]] # [[TeleSUR]] # [[TeleTicino]] # [[Teletigre]] # [[Teletoon]] # [[Télétoon]] # [[Teletoon Retro]] # [[Télétoon Rétro]] # [[Teletoon+]] # [[Télétoon+]] # [[Tele-TV]] # [[Televen]] # [[Televicentro (Canal 2)]] # [[Televicentro (Honduras)]] # [[Televisão Independente]] # [[Televisão Pública de Angola]] # [[Televisión Canaria]] # [[Televisión de Galicia]] # [[Televisión del Principado de Asturias]] # [[Televisión del Principado de Asturias 2]] # [[Television Maldives]] # [[Télévision Nationale d'Haïti]] # [[Televisión Rioja]] # [[Television Sydney]] # [[Television X]] # [[Televisione Cristiana in Italia]] # [[Televizija Republike Srpske]] # [[Telewizja Trwam]] # [[TeleZüri]] # [[Telma (TV channel)]] # [[سانچہ:خانہ معلومات ٹی وی چینل]] # [[Template:Infobox television channel/doc]] # [[Template:Infobox television channel/sandbox]] # [[Template:Infobox television channel/testcases]] # [[Tempo Networks]] # [[TEN Action]] # [[TEN Cricket]] # [[TEN Golf]] # [[Ten Guide]] # [[Ten HD]] # [[TEN Sports]] # [[Tenfield]] # [[Tennis Channel]] # [[Terai Television]] # [[Terranova (TV)]] # [[Terror TV]] # [[TET (TV channel)]] # [[TF1]] # [[TF6]] # [[TFO]] # [[TFOU TV]] # [[TG4]] # [[TGGC Outlet]] # [[Thai Public Broadcasting Service]] # [[Thane Direct]] # [[Thanthi TV]] # [[Tharisanam TV]] # [[That's Solent]] # [[The Africa Channel]] # [[The Africa Channel International]] # [[The Amp]] # [[The Baby Channel]] # [[The Biography Channel (Canada)]] # [[The Biography Channel (UK and Ireland)]] # [[The BOX (New Zealand)]] # [[The Box (U.S.)]] # [[The Box (UK and Ireland)]] # The Box Comedy # [[The Business Channel]] # [[The California Channel]] # [[The Children's Channel]] # [[The Church Channel]] # [[The Comcast Network]] # [[The Comedy Channel]] # [[The Comedy Channel (UK)]] # [[The Comedy Channel (United States)]] # [[The Comedy Network]] # The Cox Channel # [[The Cult Movie Network]] # [[The CW Plus]] # [[The Daily Quiz!]] # [[The Den (television)]] # [[The Edge (New Zealand)]] # [[The Fight Network (UK & Ireland)]] # [[The Filipino Channel]] # [[The Game Channel]] # [[The Great Big British Quiz]] # [[The Hits]] # [[The Israeli Network (Canada)]] # [[The Jewellery Channel]] # [[The Landscape Channel]] # [[The LifeStyle Channel]] # [[The Mabuhay Channel]] # [[The Money Channel]] # [[The Movie Channel]] # [[The Movie Channel (UK)]] # [[The Movie Network]] # The Movie Network Encore # [[The Nashville Network]] # [[The Official Lebanese Top 20]] # [[The Parliament Channel (Trinidad and Tobago)]] # [[The Pet Network]] # [[The Player Channel]] # [[The Power Station (TV channel)]] # [[The Real News]] # [[The Rugby Channel]] # [[The Rural Channel]] # [[The SFN]] # [[The Shopping Channel]] # [[The Shopping Channel (New Zealand)]] # [[The Ski Channel]] # [[The Soundtrack Channel]] # [[The Sports Network]] # [[The Studio (TV channel)]] # [[The Tribute Show]] # [[The Vault (TV channel)]] # [[The Voice (Bulgaria)]] # [[The Voice TV Sweden]] # [[The WB 100+ Station Group]] # [[The Weather Cast]] # [[The Weather Channel]] # [[The Weather Channel Latin America]] # [[The Weather Network]] # [[TheBlaze]] # [[TheCoolTV]] # [[Think Again Awards]] # [[Thrill (TV channel)]] # [[Tien (TV channel)]] # [[Time Warner Cable News]] # [[Time Warner Cable News Austin]] # [[Time Warner Cable News Buffalo]] # [[Time Warner Cable News Capital Region]] # [[Time Warner Cable News Central New York]] # [[Time Warner Cable News North Carolina]] # [[Time Warner Cable News Rochester]] # [[Time Warner Cable Sports Channel (Kansas City)]] # [[Time Warner Cable Sports Channel (New York)]] # [[Time Warner Cable Sports Channel (Ohio)]] # [[Time Warner Cable Sports Channel (Wisconsin)]] # [[Time Warner Cable SportsNet and Time Warner Cable Deportes]] # [[Time Warner Cable SportsNet LA]] # [[Times Now]] # [[TIMM (TV)]] # [[Tiny Pop]] # [[Tirana TV]] # [[Tisa 1]] # [[TL Novelas]] # [[TLC (Asia)]] # [[TLC (Latin America)]] # [[TLC (Netherlands)]] # [[TLC (Poland)]] # [[TLC (TV network)]] # [[TLC (UK and Ireland)]] # [[TLC India]] # [[TLC Norway]] # [[TLC Sweden]] # [[TM Television]] # [[TMC (TV channel)]] # [[TMF (UK & Ireland)]] # [[TMF Flanders]] # [[TMF Nederland]] # [[TNT (Russian TV channel)]] # [[TNT (Sweden)]] # [[TNT (TV channel)]] # [[TNT Film]] # TNT Glitz # [[TNT Serie]] # [[Tobago Channel 5]] # Todo Noticias # [[طلوع ٹی وی]] # [[طلوع نیوز]] # [[Tonis (Canada)]] # [[Toon Disney]] # [[Toon Disney (UK and Ireland)]] # [[Toonami (Asia)]] # [[Toonami (UK & Ireland)]] # [[Tooncast]] # [[Top Channel]] # [[Top Crime (TV channel)]] # [[Top News]] # [[Top Up TV Promotional Channel]] # [[Total Sports TV]] # [[Toute l'Histoire]] # [[TPS Star]] # [[Trace Urban]] # [[Trans TV]] # [[Trans7]] # [[Transilvania TV]] # [[Travel + Escape]] # [[Travel and Living Channel]] # [[Travel Channel]] # [[Travel Channel (International)]] # [[Travelxp]] # [[Treasures.tv]] # [[Treehouse TV]] # [[Trinidad and Tobago Television]] # [[Trinity Broadcasting Network]] # [[Trio (TV network)]] # [[Tri-State Christian Television]] # [[TRN TV]] # [[Trojan Vision]] # [[Trojka (TV channel)]] # [[Trouble (TV channel)]] # [[TRT 1]] # [[TRT 4]] # [[TRT 6]] # [[TRT Avaz]] # [[TRT Belgesel]] # [[TRT Çocuk]] # [[TRT Diyanet]] # [[TRT el Türkiye]] # [[TRT GAP]] # [[TRT Haber]] # [[TRT HD]] # [[TRT International]] # [[TRT Müzik]] # [[TRT Okul]] # [[TRT Spor]] # [[TRT Türk]] # [[TRTÉ]] # [[True Drama]] # [[True Entertainment]] # [[True Movies 1]] # [[True Movies 2]] # [[True Sport]] # [[TruTV]] # [[TruTV (Asia)]] # [[TruTV (Latin America)]] # [[TruTV (UK and Ireland)]] # [[TSN2]] # [[TTV (Poland)]] # [[TTV Family]] # [[TTV Finance]] # [[TTV Main Channel]] # [[TTV World]] # [[Turkmen owazy]] # [[Türkmeneli TV]] # [[Turkmenistan (TV channel)]] # [[ٹرنر کلاسک موویز]] # [[Turner Classic Movies (Asia)]] # [[Turner Classic Movies (UK & Ireland)]] # [[Turner South]] # [[TV 2 (Norway)]] # [[TV 2 Bliss]] # [[TV 2 Charlie]] # [[TV 2 Film]] # [[TV 2 Filmkanalen]] # [[TV 2 News]] # [[TV 2 Nyhetskanalen]] # [[TV 2 Science Fiction]] # [[TV 2 Sonen 24/7]] # [[TV 2 Sport (Norway)]] # [[TV 2 Sport HD]] # [[TV 2 Zebra]] # [[TV 2 Zulu]] # [[TV 2/Fyn]] # [[TV 2/Nord]] # [[TV 2/Østjylland]] # [[TV 3 (Denmark)]] # [[TV 4 (Estonia)]] # [[TV 4 (Trinidad and Tobago)]] # [[TV 5 Dimensi]] # [[TV 538]] # [[TV Africa]] # [[TV Alfa]] # [[TV Alhijrah]] # [[TV Asia]] # [[TV Barrandov]] # [[TV Boliviana]] # [[TV Brasil Internacional]] # [[TV Breizh]] # [[TV Câmara Jacareí]] # [[TV Canaria 2]] # [[TV Chile]] # [[TV Cultura]] # [[TV da Gente]] # [[TV Doma]] # [[TV Edukasi]] # TV Fanda # [[TV Finland]] # [[TV Fooor]] # [[TV HIT]] # [[TV Hits (Australian TV channel)]] # [[TV Japan]] # [[TV Johor]] # [[TV KISS (Bosnia and Herzegovina)]] # [[TV Klan]] # [[TV Koha]] # [[TV Koper-Capodistria]] # [[TV Košava]] # [[TV Land]] # [[TV Moldova Internațional]] # [[TV New]] # [[TV Nova (Czech Republic)]] # [[TV Nova (Kumanovo, Macedonia)]] # [[TV Nova 12]] # [[TV One (New Zealand)]] # [[TV One (US TV network)]] # [[TV Oranje]] # [[TV Paprika]] # [[TV Pública Digital (Argentina)]] # [[TV Pública Paraguay]] # [[TV Puls]] # [[TV R1]] # [[TV Record Europa]] # [[TV Roskosmos]] # [[TV Sabah]] # [[TV Sakartvelo]] # [[TV Sarawak]] # [[TV Shop]] # [[TV Slon Extra]] # [[TV Sonce]] # [[TV Syd]] # [[TV Telma]] # [[TV Total (Uruguay)]] # [[TV Travel Shop]] # [[TV Tsentr]] # [[TV Vijesti]] # [[TV Warehouse]] # [[TV WAU]] # [[TV Xtreme]] # [[TV/Midt-Vest]] # [[TV+]] # [[TV1 (Australia)]] # [[TV1 (Bosnia and Herzegovina)]] # [[TV1 (India)]] # [[TV1 (Malaysia)]] # [[TV10 (Netherlands)]] # [[TV10 (Sweden)]] # [[TV1000 Action East]] # [[TV1000 East]] # [[TV1000 Poland]] # [[TV1000 Russkoe Kino]] # [[TV2 (Hungary)]] # [[TV2 (Malaysia)]] # [[TV2 (New Zealand)]] # [[TV2 (Turkey)]] # [[TV2/Nord]] # [[TV2000]] # [[TV23 (Cobb County)]] # [[TV3 (Catalonia)]] # [[TV3 (Czech Republic)]] # [[TV3 (Estonia)]] # [[TV3 (Finland)]] # [[TV3 (Germany)]] # [[TV3 (Ireland)]] # [[TV3 (Malaysia)]] # [[TV3 (New Zealand)]] # [[TV3 (Norway)]] # [[TV-3 (Russia)]] # [[TV3 (Sweden)]] # [[TV3 Ghana]] # [[TV3 HD]] # [[TV3 Latvia]] # [[TV3 Lithuania]] # [[TV3 Puls]] # [[TV3 Slovenia]] # [[TV3 Sport 1]] # [[TV3+ (Denmark)]] # [[TV3+ (Estonia)]] # [[TV3+ HD]] # [[TV3CAT]] # [[TV4 (Poland)]] # [[TV4 (Sweden)]] # [[TV4 Fakta]] # [[TV4 Fakta XL]] # [[TV4 Film]] # [[TV4 Guld]] # [[TV4 HD (Sweden)]] # [[TV4 Komedi]] # [[TV4 News]] # [[TV4 Science fiction]] # [[TV4 Sport]] # [[TV4ME]] # [[TV5 (Finland)]] # [[TV5 (India)]] # [[TV5 (Mongolia)]] # [[TV5 Québec Canada]] # [[TV5 Užice]] # [[TV5Monde]] # [[TV6 (1994)]] # [[TV6 (Estonia)]] # [[TV6 (Latvia)]] # [[TV6 (Poland)]] # [[TV-6 (Russia)]] # [[TV6 (Sweden)]] # [[TV7 (Bulgaria)]] # [[TV7 (Moldova)]] # [[TV7 Bordeaux]] # [[TV8 (Mongolia)]] # [[TV8 (Sweden)]] # [[TV8 (Turkey)]] # [[TV8 Mont-Blanc]] # [[TV9 (Gujarati)]] # [[TV9 (Kannada)]] # [[TV9 (Malaysia)]] # [[TV9 (Mongolia)]] # [[TV9 (Telugu)]] # [[TVA (Albania)]] # [[TVA Sports]] # [[TVA Vicenza]] # [[TVB J2]] # [[TVB Jade]] # [[TVB Korea Channel]] # [[TVB Pearl]] # TVBN # [[TVBS]] # [[TVBS Entertainment Channel]] # [[TVBS-Asia]] # [[TVBS-NEWS]] # [[TVC Deportes]] # [[TVCine]] # [[TVCogeco Windsor]] # [[TVE 50 Años]] # [[TVE HD]] # [[TVE Internacional]] # [[TVG Network]] # [[TvG2]] # TVGN # [[TVHB]] # [[TVi (Malaysia)]] # [[TVi (TV channel)]] # [[TVI 24]] # [[TVI Ficção]] # [[TVI Internacional]] # [[Tvins]] # [[TVMcGill]] # [[TVMobile]] # [[TVN (Australia)]] # [[TVN (Poland)]] # [[TVN (South Korea)]] # [[TVN 7]] # [[TVN CNBC]] # [[TVN Gra]] # [[TVN HD]] # [[TVN International]] # [[TVN Med]] # [[TVN Meteo]] # [[TVN Style]] # [[TVN Turbo]] # [[TVN24]] # [[ٹی وی ناروے]] # [[TVNZ 6]] # [[TVNZ 7]] # [[TVNZ Heartland]] # [[TVNZ Kidzone24]] # [[TVNZ ondemand]] # [[TVNZ Sport Extra]] # [[TvOne (Indonesia)]] # [[TVOne Canada]] # [[ٹی وی ون گلوبل]] # [[TVP ABC]] # [[TVP Białystok]] # [[TVP Bydgoszcz]] # [[TVP Gdańsk]] # [[TVP Gorzów Wielkopolski]] # [[TVP HD]] # [[TVP Historia]] # [[TVP Info]] # [[TVP Katowice]] # [[TVP Kielce]] # [[TVP Kraków]] # [[TVP Kultura]] # [[TVP Łódź]] # [[TVP Lublin]] # [[TVP Olsztyn]] # [[TVP Opole]] # [[TVP Parlament]] # [[TVP Polonia]] # [[TVP Poznań]] # TVP Regionalna # [[TVP Rozrywka]] # [[TVP Rzeszów]] # [[TVP Seriale]] # [[TVP Sport]] # [[TVP Szczecin]] # [[TVP Warszawa]] # [[TVP Wrocław]] # [[TVP1]] # [[TVP2]] # [[TVPlayer]] # [[TVR București]] # [[TVR Cluj]] # [[TVR Craiova]] # [[TVR Cultural]] # [[TVR HD]] # [[TVR Iași]] # [[TVR Info]] # [[TVR News]] # [[TVR Târgu Mureș]] # [[TVR Timișoara]] # [[TVR1]] # [[TVR2]] # [[TVR3]] # [[TVRi]] # [[TVRI]] # [[TVS (Poland)]] # [[TVS (Russia)]] # [[TVSA]] # [[TVSelangor]] # [[TVSN]] # [[TVU Music Television]] # [[TVW (Washington)]] # [[TW1 (Austria)]] # [[TW3 (Albany, NY)]] # TWC TV # [[TWiT.tv]] # [[TXCN]] # [[TXT-TV]] # [[U (TV channel)]] # [[U.S. Military Television Network]] # [[UCTV (University of Connecticut)]] # [[UCV Television]] # [[Udaya TV]] # [[Udinese Channel]] # [[UK Horizons]] # [[Ukraine Today]] # [[Ukrainian Television and Radio]] # [[Ukrayina (TV channel)]] # [[UKTV Bright Ideas]] # [[UKTV Gardens]] # [[Ulaanbaatar Broadcasting System]] # [[Ultra (TV channel)]] # [[Ulusal Kanal]] # [[Ummah Channel]] # [[Unexplained Channel]] # [[Unique Business News]] # [[Unis (TV channel)]] # [[Universal Channel]] # [[Universal Channel (Asia)]] # [[Universal Channel (Australia)]] # [[Universal Channel (Greece)]] # [[Universal Channel (Japan)]] # [[Universal Channel (Philippines)]] # [[Universal Channel (Turkey)]] # [[Universal Channel (UK and Ireland)]] # Universal HD # [[Universal Sports]] # [[University of California Television]] # [[یونیورسٹی آف شمالی کیرولائنا ایٹ چیپل ہل]] # [[University of North Dakota Sports Network]] # [[University of Washington Television]] # [[Univision Canada]] # [[Univision Deportes Network]] # [[Univision Noticias]] # [[Univision tlnovelas]] # [[Up (TV network)]] # [[اردو 1]] # [[USA Network]] # [[User talk:90.194.116.18]] # [[User talk:90.196.84.13]] # [[User talk:90.210.2.5]] # [[User talk:Bajadac]] # [[User talk:Enterphrase]] # [[User talk:Sanjayver]] # [[User talk:Sociosquare]] # [[User talk:Utvpakistanlive]] # [[User:3dOptics/Louisiana Connection Network]] # [[User:98.225.142.221/NBC Philadelphia Nonstop]] # [[User:Aaaaplay/Lifestyle you]] # [[User:Abdul Qayyum Ahmad/Captain Tsubasa Road To 2010/JSTV]] # [[User:Ag2Animation]] # [[User:Alzabeele]] # [[User:Andiwinata/sandbox]] # [[User:Andy29/Sandbox/8]] # [[User:Andy29/Sandbox/8a]] # [[User:Anjaly sathyanath/sandbox]] # [[User:AppleJN/sandbox]] # [[User:Aravind algatoori/HNTV – Hasini Narayani Television]] # [[User:Arunish Icreon]] # [[User:ASAD ALI ALVI/sandbox]] # [[User:Asaduk93]] # [[User:Auric/Red-Hot Dutch]] # [[User:Cartoon Network and Boomerang]] # [[User:Chuhdrysadaqat]] # [[User:CptBuck]] # [[User:Cupcake92/TV Stations/BTN]] # [[User:Dashingfactor/sandbox/sandbox Cam4]] # [[User:Dcheagle/fixitboxXIII]] # [[User:Disney Chennel N]] # [[User:DJ WikiBob/Sandbox 3]] # [[User:DMZ403/The Real News]] # [[User:Dobfre/Thurston community Television]] # [[User:Donemanz/sandbox]] # [[User:Drworm/Sandbox]] # [[User:Emerson452/IndiePlex]] # [[User:Enterphrase]] # [[User:ES Vic/TVR3]] # [[User:Eunice923/sandbox]] # [[User:Ferdinand h2/ORF1 HD]] # [[User:Forbesy 777/sandbox]] # [[User:Glowtv.pk]] # [[User:GMTV World/sandbox]] # [[User:Gta Ed/Disney XD]] # [[User:GWicke/TestTrans]] # [[User:Harleyca/Las aventuras de Doki]] # [[User:Hberman23/testpage]] # [[User:Hol9798/Comcast Hometown Network]] # [[User:HTV Mundo]] # [[User:IdeasWikia/Disney in English (Japan)]] # [[User:IDhun Media/IDhun TV]] # [[User:Indiuser/India News]] # [[User:Jellyman72/sandbox]] # [[User:Jonathan Albrardo Alexis Meza/SamNet (New Zealand)]] # [[User:Kadebg/sandbox]] # [[User:Knyzna1/sandbox]] # [[User:Krocheck/sandbox4]] # [[User:Kw2957/Central Broadcast News]] # [[User:Kyle.Macedo/innerspacedraft]] # [[User:Kylekieran/GBN TV]] # [[User:Lglukgl/sandbox]] # [[User:Lohnshark/sandbox]] # [[User:Lowkeyleigh/AUZCAST]] # [[User:Mariacer Cervantes/Challenge]] # [[User:Mariacer Cervantes/CSelect]] # [[User:Mariacer Cervantes/Group W Network]] # [[User:Mariacer Cervantes/GSGM]] # [[User:Mariacer Cervantes/HereTV]] # [[User:Mariacer Cervantes/Living (US TV channel)]] # [[User:Mariacer Cervantes/Livingit]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN Life]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN News]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN Touch]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN TV]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN World]] # [[User:Mariacer Cervantes/The Advantage Network]] # [[User:Mariacer Cervantes/TV One]] # [[User:Marklouisse/sandbox]] # [[User:Masinich/sandbox2]] # [[User:Matthewseanwinter/ennui.tv]] # [[User:Nathan Show]] # [[User:Neji56565onyoutube/sandbox]] # [[User:Nickelodeon (MK)/sandbox]] # [[User:Notnd/Sandbox1]] # [[User:Orderforright/Mox News]] # [[User:PolandToday]] # [[User:Reubot/Fox Classics]] # [[User:RivBitz/Bloomberg Television Sandbox]] # [[User:Robomaeyhem/BWArticle]] # [[User:S.M.A.A.R/SK Media Group]] # [[User:Sega3dmm]] # [[User:Seidodge/sandbox3]] # [[User:Skyroamer Mavik/sandbox]] # [[User:Southern Antares/sandbox]] # [[User:Soxwon/Edits2]] # [[User:Sportler123]] # [[User:Stevie smalls:sandbox/WWE Network]] # [[User:Sunilraj.raj/Hybiz.tv]] # [[User:SuperSaiyanKirby/24/7 JETIX 2nd Channel]] # [[User:Svncougars]] # [[User:Szymek484/sandbox]] # [[User:Tamravidhir/sandbox]] # [[User:Teddy455/sandbox]] # [[User:Thatsthelimit/sandbox]] # [[User:This is Paul/Sky Movies 007 HD]] # [[User:Tonyjaimy/Sony PIX]] # [[User:Transvideocom/Sandbox]] # [[User:Tristan.andrade.136/sandbox]] # [[User:TryBanMeAgain/sandbox]] # [[User:TV Stations Part 1/GAN 1]] # [[User:Uncke Herb/Sandbox]] # [[User:Unorginal9/sandbox]] # [[User:UTV Pakistan Sport]] # [[User:ViperSnake151/Planet Green]] # [[User:WeatherBoyWheeler/WeatherNation TV]] # [[User:Wikkari/TV10 (Sweden)]] # [[User:Wisam and yazeed/sandbox]] # [[User:Wollta13/sandbox]] # [[User:WWB Too/C-SPAN]] # [[User:WWB Too/C-SPAN (2013 revision)]] # [[User:Wylve/TVB Jade]] # [[User:YOne Tv Channel/sandbox]] # [[UTV (TV channel)]] # [[UTV Action]] # UTV Ireland # [[UTV Movies]] # [[UTV Movies (Canada)]] # [[UTV News]] # [[Utv pakistan live]] # [[UTV Romania]] # [[UTV Stars]] # [[UTV World Movies]] # [[UTV2]] # V Hits # [[V Televisión]] # [[V6 News]] # [[V8 (TV channel)]] # [[Vanessa (English Canadian TV channel)]] # [[Vanessa (French Canadian TV channel)]] # [[Vanitha TV]] # [[Vannathirai]] # [[Varnam TV]] # [[Varsity TV]] # [[Varzesh]] # [[Vasanth TV]] # [[Vector Direct]] # [[Velocity (TV channel)]] # [[Velvet (TV channel)]] # [[Vendhar TV]] # [[Venevisión]] # [[Venevision International]] # [[Venezolana de Televisión]] # [[Veronica (TV channel)]] # [[VERY TV]] # [[VH1]] # [[VH1 (Latin America)]] # [[VH1 (UK and Ireland)]] # [[VH1 Brasil]] # VH1 Classic # [[VH1 Classic Europe]] # [[VH1 Denmark]] # [[VH1 Europe]] # [[VH-1 Germany]] # [[VH1 India]] # [[VH1 Indonesia]] # [[VH1 MegaHits]] # [[VH1 Pakistan]] # [[VH1 Poland]] # [[VH1 Soul]] # [[VH1 Uno]] # [[VH2]] # [[Via X]] # [[Viasat 1]] # [[Viasat 4]] # [[Viasat Explore]] # [[Viasat Film]] # [[Viasat Film Action]] # [[Viasat Film Classic]] # [[Viasat Film Drama]] # [[Viasat Film Family]] # [[Viasat Film HD]] # [[Viasat Film Nordic]] # [[Viasat Fotboll]] # [[Viasat Golf]] # [[Viasat History]] # [[Viasat Hockey]] # [[Viasat Motor]] # [[Viasat Nature/Crime]] # [[Viasat Plus]] # [[Viasat Sport (Norway)]] # [[Viasat Sport (Sweden)]] # [[Viasat Sport 2]] # [[Viasat Sport 24]] # [[Viasat Sport 3]] # [[Viasat Sport Baltic]] # [[Viasat Sport East]] # [[Viasat Ticket]] # [[Vibe (TV channel)]] # [[Victory Sports One]] # [[Video Italia]] # [[Video Italia (Canada)]] # [[Vidéoclick]] # [[Videomusic]] # [[ViendoMovies]] # [[VIER]] # [[Vietnam Television (1966–75)]] # [[Viewers Choice]] # [[VIJF]] # [[Villa TV]] # [[Village Cinema]] # [[Vîn TV]] # [[Vinappris]] # [[Vintage TV (TV channel)]] # [[Virgin 17]] # [[Virgin Central]] # [[Vision 1 Sports]] # Vision 2 Drama # [[Vision Four]] # [[Vision Interfaith Satellite Network]] # [[Vision TV Network]] # [[VisionTV]] # [[Visjon Norge]] # [[Vissa]] # [[Vitaya]] # [[VIVA (TV station)]] # [[Viva (UK and Ireland)]] # VIVA Cinema # [[VIVA Germany]] # [[VIVA Poland]] # [[Viva TV (Philippines)]] # [[ViVe]] # Veria Living TV # [[Vizion Plus]] # [[V-me]] # [[Voom HD International]] # [[Vouli Tileorasi]] # [[VOX (Norwegian TV channel)]] # [[VOX (TV channel)]] # [[Vrak]] # [[Vtm]] # [[VTV (Netherlands)]] # [[VTV1]] # [[VTV2]] # [[VTV3]] # [[VTV4]] # [[Vu!]] # [[VV Drama]] # W Movies # [[W Network]] # [[W9 (TV channel)]] # [[WAAR TV HD]] # [[Wanasah]] # [[وقت نیوز]] # [[Warner Channel]] # WarnerFilms # [[Watch (TV channel)]] # [[Water Channel]] # [[Water Planet]] # [[Wazoo Sports Network]] # [[WB Channel]] # [[WB Channel Pakistan]] # [[WBTV: The Warner Channel UK]] # [[WDR Fernsehen]] # [[WE tv]] # [[Weather Information Network]] # [[WeatherNation TV]] # [[Weatherscan]] # [[Wedding Central]] # [[Wedding TV]] # [[Wedding TV Asia]] # [[Weer en Verkeer]] # [[West Azerbaijan TV]] # [[West Digital Television]] # [[West TV]] # [[Westlink (Australian TV channel)]] # [[WGN America]] # [[WI Sports]] # [[Wikipedia talk:Articles for creation/Rede Excelsior]] # [[Wikipedia talk:WikiProject British TV channels/Archive 2]] # [[Wikipedia talk:WikiProject British TV channels/Archive 3]] # [[Wikipedia:WikiProject British TV/Channels]] # [[Wild TV]] # [[Willow (TV channel)]] # [[Win Sports]] # [[WIN Television]] # [[WIN TV (Trinidad and Tobago)]] # [[Wine TV]] # [[Wire TV]] # [[WisconsinEye]] # [[Wizja Jeden]] # [[Wometco Home Theater]] # [[World (TV channel)]] # [[World Day of Laziness (festival)]] # [[World Fashion Channel]] # [[World Fishing Network]] # [[World Football Insider]] # [[World Movies]] # [[World TV]] # [[Worldnet Television and Film Service]] # [[Worldview Broadcasting Channel]] # [[WOWtv]] # [[WSNN-LD]] # [[WTSN (TV channel)]] # [[WTV Weather TV]] # [[WWE Classics on Demand]] # [[WWE Network]] # [[WWE Network (Canada)]] # [[WWVS-LP]] # [[Xfinity 3D]] # [[Xing Kong]] # [[Xite Music]] # [[XLEAGUE.TV]] # [[XMO]] # [[Xplora]] # [[Xtraview]] # [[X-Treme Sports]] # [[XXL (French TV)]] # [[XXP]] # [[XXX Action Clips Channel]] # [[XXXX (TV channel)]] # [[Yerkir Media]] # [[Yes Action]] # [[Yes Base]] # [[Yes Comedy]] # [[Yes Drama]] # [[YES Network]] # [[Yes Oh]] # [[Yes Plus]] # [[Yes Stars HD]] # [[Yes TV Shows Channels]] # [[Yesterday (TV channel)]] # [[Yey!]] # [[Yle Extra]] # [[Yle Fem]] # [[Yle Teema]] # [[Yle TV1]] # [[Yle TV2]] # [[YLE24]] # [[Yoopa]] # [[YooPlay Games]] # Yorin # [[York@54]] # [[Youtoo TV]] # [[YTV (TV channel)]] # [[Yumurcak TV]] # [[Z (TV channel)]] # [[Z Music Television]] # [[Z1 TV]] # [[Zagros TV]] # [[ZAZ (TV channel)]] # [[ZDF]] # [[ZDFinfo]] # [[ZDFkultur]] # [[ZDFneo]] # [[Zee 24 Gantalu]] # [[Zee 24 Taas]] # [[Zee Aflam]] # Zee Film Hindi # Z Living # [[Zee Anmol]] # [[Zee Bangla]] # Zee Bangla Cinema # [[Zee Business]] # [[Zee Café]] # [[Zee Cinema]] # [[Zee Cinema (Canada)]] # [[Zee Kalinga]] # [[Zee Khana Khazana Channel]] # [[Zee Marathi]] # [[Zee News]] # [[Zee Next]] # [[Zee Punjabi]] # [[زی سلام]] # [[Zee Smile]] # [[Zee Studio]] # [[Zee Talkies]] # [[Zee Tamizh]] # [[Zee Trendz]] # [[زی ٹی وی]] # [[Zee TV Canada]] # [[Zee Variasi]] # [[Zemzemeh]] # [[Zeste]] # [[Zhwandoon TV]] # [[زندگی (ٹی وی چینل)]] # [[Zing (TV channel)]] # [[Zona Latina]] # [[Zone Club]] # [[Zone Fantasy]] # [[Zone Reality]] # [[Zone Romantica]] # [[Zone Thriller]] # [[ZOOM (Israel)]] # [[Zoom (TV channel)]] # [[Zoom (TV channel, Ukraine)]] # [[ZTV]] # [[ZTV Norway]] # [[Zvezda (TV channel)]] == ہور ویکھو == * [[لسٹ ٹیلی ویژن چینلز]] [[گٹھ:فہرستاں د‏‏ی لسٹ]] [[گٹھ:کاروباری فہرستاں]] [[گٹھ:ٹیلی ویژن]] 7do5qkqb3qpu5uh38brbq64kdllz9t8 بریکنگ بیڈ 0 91199 706990 667547 2026-05-14T16:32:25Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706990 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Breaking Bad title card.png | alt = A green montage with the name "Breaking Bad" written on it—the "Br" in "Breaking" and the "Ba" in "Bad" are denoted by chemical symbols | genre = [[جرائم فلم]]<br />[[سنسنی خیز (صنف)]]<br /> [[Western (genre)#Contemporary Western|نو-مغربی]]<br />[[سیاہ مزاحیہ فلم]] | creator = [[ونس گلیگین]] | starring = {{Plainlist| * [[برائن کرینسٹن]] * [[اینا گن]] * [[آرون پال]] * [[ڈین نورس]] * [[Betsy Brandt]] * [[RJ Mitte]] * [[Bob Odenkirk]] * [[Giancarlo Esposito]] * [[Jonathan Banks]] * [[Laura Fraser]] * [[Jesse Plemons]] }} | theme_music_composer = <!-- The credits are written as: "Music by Dave Porter". --> | opentheme = | composer = [[Dave Porter (composer)|Dave Porter]] | country = ریاستہائے متحدہ | language = [[انگریزی]]<br />ہسپانوی | num_seasons = 5 | num_episodes = 62 | list_episodes = List of Breaking Bad episodes | executive_producer = {{Plainlist| * [[ونس گلیگین]] * [[مارک جانسن (پروڈیوسر)|مارک جانسن]] * [[مشیل مکلیرن]] }} | producer = {{Plainlist| * Stewart A. Lyons * [[Sam Catlin]] * [[John Shiban]] * [[Peter Gould (writer)|Peter Gould]] * [[George Mastras]] * [[Thomas Schnauz]] * Bryan Cranston * [[Moira Walley-Beckett]] * Karen Moore * [[Patty Lin]] }} | location = [[البیکرکی، نیو میکسیکو]] | cinematography = {{Plainlist| * [[Michael Slovis]] * [[Reynaldo Villalobos]] * [[Arthur Albert]] * [[John Toll]] * [[Nelson Cragg]] }} | runtime = 43–58 منٹ | company = {{Plainlist| * ہائی برج انٹرٹینمنٹ * Gran Via Productions * [[سونی پکچرز ٹیلی ویژن]] }} | distributor = سونی پکچرز ٹیلی ویژن | network = [[اے ایم سی (ٹی وی چینل)|اے ایم سی]] | picture_format ={{Plainlist| * [[1080i]] ([[16:9]] [[High-definition television|ایچ ڈی ٹی وی]])<!-- Original picture format --> * [[4K resolution|4K]] ([[الٹرا ہائی ڈیفینیشن ٹیلی ویژن]])}} | audio_format = [[Dolby Digital|5.1]] | first_aired = {{تریخ آغاز|2008|1|20}} | last_aired = {{End date|2013|9|29}} | related = ''[[Talking Bad]]''<br />''[[Metástasis]]'' | followed_by = ''[[Better Call Saul]]'' | website = http://www.amc.com/shows/breaking-bad }} '''بریکنگ بیڈ''' ({{Lang-en|Breaking Bad}}) اک [[امریکی]] نو-مغربی [[جرائم فلم|جرم ڈراما]] [[ٹیلی ویژن]] سیریز اے جس دے خالق [[ونس گلیگین]] ني‏‏‏‏ں۔ اس شو دے پنج سیزن 20 جنوری، 2008ء تو‏ں 2 ستمبر، 2013ء تک [[اے ایم سی (ٹی وی چینل)|اے ایم سی]] اُتے نشر ہوئے۔ ایہ [[البیکرکی، نیو میکسیکو]] وچ سیٹ تے عکس بند ہوئے۔ سیریز والٹر وائٹ د‏‏ی کہانی اے جو پھیپھڑاں دے کینسر وچ مبتلا اک ہائی اسکول وچ [[کیمیا]] دا استاد اے تے معاشی طور اُتے سخت جدوجہد کر رہیا ا‏‏ے۔ اپنے اک سابقہ [[طالب علم]] ورگی پنک مین تو‏ں مل ک‏ے اوہ قلمی [[میتھامفیتامین]] بنا ک‏ے اوہ جرم د‏‏ی زندگی شروع کردا اے تاکہ اوہ مرنے تو‏ں پہلے اپنے خاندان دا مالی مستقب‏‏ل محفوظ کر سک‏‏ے۔ سیریز دا ناں [[جنوبی ریاستہائے متحدہ]] دے بول چال دے محاورے تو‏ں اے جس دے معنی جرم د‏‏ی زندگی اپنانا ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{cite news |last1=Rothman |first1=Lily |title=Breaking Bad: What Does That Phrase Actually Mean? |url=http://entertainment.time.com/2013/09/23/breaking-bad-what-does-that-phrase-actually-mean/ |work=Time |accessdate=May 11, 2017 |date=September 23, 2013 |archivedate=January 24, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140124120843/http://entertainment.time.com/2013/09/23/breaking-bad-what-does-that-phrase-actually-mean/ }}</ref> == باہرلے جوڑ == {{Sister project links|species=no|v=no|b=no|s=no|n=no|wikt=break bad|commons=Category:Breaking Bad|voy=Breaking Bad Tour|d=Q1079}} * {{دفتری ویب سائٹ|http://www.amc.com/shows/breaking-bad|''Breaking Bad''}} – official AMC site * {{دفتری ویب سائٹ|http://www.sonypictures.com/tv/breakingbad|''Breaking Bad''}} – official Sony Pictures site * {{آئی ایم ڈی بی عنوان|0903747}} * [http://www.emmys.com/shows/breaking-bad ''Breaking Bad''] at Emmys.com * {{tv.com show|breaking-bad}} * {{Curlie|Arts/Television/Programs/Dramas/Breaking_Bad|''Breaking Bad''}} == حوالے == {{حوالے|2}}<ref name="AutoHY-1">{{cite web |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1995863,00.html |title=''Breaking Bad'': TV's Best Thriller |work=Time |first=James |last=Poniewozik |date=June 21, 2010 |accessdate=November 5, 2013}}</ref><ref name="western">{{cite news |url=http://www.local-iq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=3019&Itemid=56 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403091323/http://www.local-iq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=3019&Itemid=56 |dead-url=yes |archive-date=April 3, 2013 |title=Contemporary Western: An Interview with Vince Gilligan |date=March 27, 2013 |publisher=Local IQ |first=Bill |last=Nevins |accessdate=May 31, 2013}}</ref><ref name="western2">{{cite news |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2013/09/29/breaking-bad-finale-lost-interviews-with-bryan-cranston-vince-gilligan.html |title=Breaking Bad Finale: Lost Interviews With Bryan Cranston & Vince Gilligan |date=September 29, 2013 |work=The Daily Beast |accessdate=March 6, 2014}}</ref><ref name="black-comedy">Sources that refer to ''Breaking Bad'' being considered a [[سیاہ مزاحیہ فلم]] include: * {{cite web |url=http://www.avclub.com/articles/the-writers-strike-of-200708-changed-breaking-bad,101217/ |title=The Writers' Strike of 2007–08 Changed ''Breaking Bad'' for the Better |work=[[The A.V. Club]] |date=August 6, 2013 |accessdate=August 31, 2013 |author=McFarland, Kevin}} * {{cite web |url=http://insidetv.ew.com/2012/07/13/breaking-bad-bryan-cranston-aaron-paul-season-5/ |title='Breaking Bad': Bryan Cranston, Aaron Paul, Vince Gilligan Reveal Season 5 Details |work=[[Entertainment Weekly]] |date=July 13, 2012 |accessdate=August 31, 2013 |author=Snierson, Dan}} * {{cite web |url=http://www.hitfix.com/the-fien-print/comic-con-2012-live-blog-amcs-breaking-bad |title=Comic-Con 2012 Live-Blog: AMC's 'Breaking Bad' |work=[[HitFix]] |date=July 13, 2012 |accessdate=August 31, 2013 |author=Fienberg, Daniel |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927195933/http://www.hitfix.com/the-fien-print/comic-con-2012-live-blog-amcs-breaking-bad |archivedate=September 27, 2013 |df=mdy-all}} * {{cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/features/breaking-bad-why-life-wont-be-the-same-without-this-radical-american-television-drama-8750844.html |title=Breaking Bad: Why Life Won't Be the Same Without This Radical American Television Drama |last=Bland |first=Archie |date=August 8, 2013 |work=[[The Independent]] |accessdate=September 1, 2013}}</ref><ref name="grantland">{{cite web |last=Klosterman |first=Chuck |title=Bad Decisions |url=http://www.grantland.com/story/_/id/6763000/bad-decisions |work=Grantland |date=July 12, 2011 |accessdate=July 17, 2011}}</ref><ref name="THR">{{cite web |last=Goodman |first=Tim |title='Breaking Bad': Dark Side of the Dream |url=http://www.hollywoodreporter.com/review/breaking-bad-dark-side-dream-210786 |work=The Hollywood Reporter |date=July 13, 2011 |accessdate=July 17, 2011}}</ref><ref name="Bowles0713">{{cite news |last=Bowles |first=Scott |title='Breaking Bad' Shows Man at His Worst in Season 4 |work=[[USA Today]] |date=July 13, 2011 |url=https://www.usatoday.com/life/television/news/2011-07-12-breaking-bad-season-4_n.htm |accessdate=July 26, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60TswtrpQ?url=http://www.usatoday.com/life/television/news/2011-07-12-breaking-bad-season-4_n.htm |archivedate=July 27, 2011 |deadurl=yes |df=mdy}}</ref><ref name="Ginsberg0716">{{cite news |last=Ginsberg |first=Merle |title='Breaking Bad' Star Bryan Cranston on Walter White: 'He's Well on His Way to Badass' (Q&A) |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=July 16, 2011 |url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/breaking-bad-star-bryan-cranston-212262 |accessdate=July 26, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60TuJ6YOA?url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/breaking-bad-star-bryan-cranston-212262 |archivedate=July 27, 2011 |deadurl=yes |df=mdy}}</ref><ref name="AutoHY-2">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9572UEEa530 |title=Vince Gilligan Explains Why Breaking Bad Is Called Breaking Bad |publisher=American Film Institute |date=June 4, 2010 |accessdate=November 17, 2010}}</ref><ref name=Rothman>Rothman, Lily, {{cite web |url=http://entertainment.time.com/2013/09/23/breaking-bad-what-does-that-phrase-actually-mean/ |title=Breaking Bad: What Does That Phrase Actually Mean? |work=[[ٹائم (رسالہ)]] |date=September 23, 2013 |accessdate=March 9, 2014}}</ref><ref name=tease>{{cite book |title=Script Tease: Today's Hottest Screenwriters Bare All |first=Dylan |last=Callaghan |pages=83–4 |publisher=Adams Media |year=2012 |ISBN=1-4405-4176-0}}</ref><ref name="Segal0706">{{cite news |last=Segal |first=David |title=The Dark Art of 'Breaking Bad' |work=[[نیو یارک ٹائمز]] |date=July 6, 2011 |url=https://www.nytimes.com/2011/07/10/magazine/the-dark-art-of-breaking-bad.html |accessdate=July 25, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60QsLGyR0?url=http://www.nytimes.com/2011/07/10/magazine/the-dark-art-of-breaking-bad.html |archivedate=July 25, 2011 |deadurl=yes |df=mdy-all}}</ref><ref name="huffington-weeds">{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/07/17/vince-gilligan-breaking-bad_n_1679038.html |title=Vince Gilligan Talks 'Breaking Bad' Beginnings, 'Weeds' |work=The Huffington Post |date=July 17, 2012 |accessdate=October 23, 2012}}</ref><ref name="season 1 episodes">{{cite web |url=http://ign.com/articles/2007/06/20/amc-breaking-bad-with-bryan-cranston |title=AMC Breaking Bad with Bryan Cranston |work=IGN |date=June 20, 2007 |accessdate=January 16, 2008}}</ref><ref name="AutoHY-3">{{cite web |url=http://www.vulture.com/2013/05/vince-gilligan-on-breaking-bad.html |title=In Conversation: Vince Gilligan on the End of ''Breaking Bad'' |work=Vulture |first=Lane |last=Brown |date=May 12, 2013 |accessdate=June 10, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-4">{{cite web |url=http://www.abqstudios.com/news.aspx?ID=151 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014052137/http://abqstudios.com/news.aspx?ID=151 |title=Series 'Breaking Bad' to Begin Production at Albuquerque Studios |work=Albuquerque Studios |date=August 23, 2007 |accessdate=August 23, 2007 |archivedate=October 14, 2007}}</ref><ref name="AutoHY-5">{{cite video |people=[[ونس گلیگین]] |date=August 2, 2011 |title=Breaking Bad Insider 403 |medium=Podcast |publisher=Breaking Bad Insider Podcast |time=7:17–7:50}}</ref><ref name="AutoHY-6">{{cite web |last=Dixon |first=Kelley |title=Breaking Bad Insider Podcast |url=https://itunes.apple.com/us/podcast/breaking-bad-insider-505/id311058181?i=119345800&mt=2 |accessdate=December 3, 2013 |format=Podcast |publisher=iTunes Store}}</ref><ref name="AutoHY-7">{{cite web |last=Littleton |first=Cynthia |url=http://www.variety.com/article/VR1118020572?refCatId=14 |title=AMC, Sony Make 'Bad' Budget Work |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=June 13, 2010 |accessdate=November 8, 2015}}</ref><ref name="AutoHY-8">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/07/17/arts/television/breaking-bad-returns-and-walter-whites-descent-continues.html |title=Shattering All Vestiges of Innocence |work=The New York Times |first=Joe |last=Rhodes |date=July 15, 2011 |accessdate=December 20, 2011}}</ref><ref name="AutoHY-9">{{cite web |url=http://insidetv.ew.com/2011/08/01/breaking-bad-renewal-talks/ |title='Breaking Bad' Shopped to Other Networks as Fifth (and Final?) Season Renewal Talks Drag On |work=Entertainment Weekly |first=James |last=Hibberd |date=August 1, 2011 |accessdate=August 2, 2011}}</ref><ref name="final season">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2011/08/done-amc-sony-tv-reach-deal-for-16-episode-final-season-of-breaking-bad/ |title=AMC & Sony TV Reach Deal for 16-Episode Final Order of 'Breaking Bad' |website=Deadline Hollywood |first=Nellie |last=Andreeva |date=August 14, 2011 |accessdate=August 14, 2011}}</ref><ref name="AutoHY-10">{{cite web |url=http://mashable.com/2014/02/24/all-breaking-bad-netflix/ |title=All 'Breaking Bad' Episodes Are Now on Netflix |publisher=Mashable |first=Brian Anthony |last=Hernandez |date=February 24, 2014 |accessdate=September 13, 2014}}</ref><ref name="Sepinwall0306">{{cite news |last=Sepinwall |first=Alan |author-link=Alan Sepinwall |title=Sepinwall on TV: Bryan Cranston talks 'Breaking Bad' season two |work=[[The Star-Ledger]] |date=March 6, 2009 |url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/03/sepinwall_on_tv_bryan_cranston.html |accessdate=July 25, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60QsPtard?url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/03/sepinwall_on_tv_bryan_cranston.html |archivedate=July 25, 2011 |deadurl=yes |df=mdy}}</ref><ref name="AutoHY-11">{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/07/16/breaking-bad-john-cusack-matthew-broderick_n_1676856.html |title='Breaking Bad': John Cusack, Matthew Broderick Turned Down Walter White Role |work=The Huffington Post |first=Leigh |last=Weingus |date=July 16, 2012 |accessdate=October 9, 2013}}</ref><ref name="Rosenblum0313">{{cite news |last=Rosenblum |first=Emma |title=Bleak House |work=[[New York (magazine)|New York]] |date=March 13, 2009 |url=http://nymag.com/arts/tv/features/55303/ |accessdate=July 25, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60QsbKSY9?url=http://nymag.com/arts/tv/features/55303/ |archivedate=July 25, 2011 |deadurl=yes |df=mdy}}</ref><ref name="AutoHY-12">{{cite web |url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/03/breaking_bad_bryan_cranstonvin.html |title=Breaking Bad: Bryan Cranston/Vince Gilligan Q&A |work=The Star-Ledger |first=Alan |last=Sepinwall |date=March 6, 2009 |accessdate=October 21, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-13">{{cite web |url=http://www.fastcocreate.com/1682957/bryan-cranston-on-how-to-collaborate-the-breaking-bad-way |title=Bryan Cranston on How to Collaborate the 'Breaking Bad' Way |work=Fast Company |first=Nicole |last=Laporte |date=May 14, 2013 |accessdate=October 21, 2013}}</ref><ref name="Paley Centre">{{cite web |title=Breaking Bad&nbsp;– Aaron Paul Almost Got Killed Off (Paley Interview) |url=https://www.youtube.com/watch?v=YqnoJ10HqP0 |publisher=Paley Center |date=March 4, 2010 |accessdate=August 2, 2011}}</ref><ref name="AutoHY-14">{{cite web |last=Cyriaque |first=Lamar |title=We Talk to the Cast of Breaking Bad about Science, Swearing, and Saul Goodman |url=http://io9.com/5926069/we-talk-to-the-cast-of-breaking-bad-about-science-swearing-and-saul-goodman/ |work=io9 |date=July 14, 2012 |accessdate=March 5, 2013 |archive-date=September 28, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928174206/http://io9.com/5926069/we-talk-to-the-cast-of-breaking-bad-about-science-swearing-and-saul-goodman |dead-url=yes }}</ref><ref name="AutoHY-15">{{cite web |last=Gross |first=Terry |title='Breaking Bad': Vince Gilligan on Meth and Morals |url=https://www.npr.org/2011/09/19/140111200/breaking-bad-vince-gilligan-on-meth-and-morals |publisher=NPR |date=September 19, 2011 |accessdate=March 5, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-16">{{cite web |last=Creghton |first=Jennifer |title=Scientist Spotlight: Donna Nelson |url=http://www.scienceandentertainmentexchange.org/article/scientist-spotlight-donna-nelson/ |work=The Science and Entertainment Exchange |date=October 17, 2011 |accessdate=March 5, 2013}}</ref><ref name=vice>{{cite web |title=A Comprehensive Guide to Cooking Meth on 'Breaking Bad' |url=https://www.vice.com/read/a-comprehensive-guide-to-cooking-meth-on-breaking-bad |last=Wallach |first=Jason |work=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=August 11, 2013 |accessdate=March 3, 2014}}</ref><ref name="chemistry">{{cite journal |last1=Harnish |first1=Falk |last2=Salthammer |first2=Tunga |url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ciuz.201300612/pdf |title=Die Chemie bei Breaking Bad |language=de |format=pdf |date=August 2013 |journal=Chemie in unserer Zeit |volume=47 |issue=4 |publisher=[[Wiley-VCH Verlag]] |location=Weinheim, Germany |pp=214–221 |via=[[ChemistryViews]]: Translated into English from original as [http://www.chemistryviews.org/details/ezine/5416791/The_Chemistry_of_Breaking_Bad.html "The Chemistry of Breaking Bad"] by David Old Brand |accessdate=December 25, 2014 |doi=10.1002/ciuz.201300612}}</ref><ref name="AutoHY-18">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-bryan-cranst.php |title=Q&A: Bryan Cranston (Walt White)&nbsp;– Part I |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=February 10, 2008 |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204133726/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-bryan-cranst.php |archivedate=February 4, 2012 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-19">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/interview-with-anna-gunn.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=March 24, 2008 |title=Q&A: Anna Gunn (Skyler White) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111224040346/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/interview-with-anna-gunn.php |archivedate=December 24, 2011 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-20">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-aaron-paul-j-1.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=February 25, 2008 |title=Q&A: Aaron Paul (Jesse Pinkman)&nbsp;– Part I |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304072712/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-aaron-paul-j-1.php |archivedate=March 4, 2012 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-21">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/qa-dean-norris.php |title=Q&A: Dean Norris (Hank Schrader) |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=March 3, 2008 |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304072733/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/qa-dean-norris.php |archivedate=March 4, 2012 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-22">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-betsy-brandt.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=February 28, 2008 |title=Q&A: Betsy Brandt (Marie Schrader) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111227105129/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-betsy-brandt.php |archivedate=December 27, 2011 |df=mdy-all}}</ref><ref name="http://www.amctv.com/shows/breaking-bad/cast/walter-white-jr/rj-mitte%22>%7B%7Bcite web |url=http://www.amctv.com/shows/breaking-bad/cast/walter-white-jr/rj-mitte |title=RJ Mitte as Walter White Jr. |publisher=AMC |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111218160659/http://www.amctv.com/shows/breaking-bad/cast/walter-white-jr/rj-mitte |archivedate=December 18, 2011 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-23">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/qa-rj-mitte-wal.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=March 11, 2008 |title=Q&A: RJ Mitte (Walter Jr.) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120109234648/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/qa-rj-mitte-wal.php |archivedate=January 9, 2012 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-24">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=April 30, 2009 |title=Q&A&nbsp;– Bob Odenkirk (Saul Goodman) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111220230837/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php |archivedate=December 20, 2011 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-25">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2010/04/giancarlo-esposito-interview.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=April 27, 2010 |title=Q&A&nbsp;– Giancarlo Esposito (Gus Fring) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111213071637/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2010/04/giancarlo-esposito-interview.php |archivedate=December 13, 2011 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-26">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/11/jonathan-banks-interview.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=November 12, 2009 |title=Q&A&nbsp;– Jonathan Banks (Mike "The Cleaner") |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110809020832/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/11/jonathan-banks-interview.php |archivedate=August 9, 2011 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-27">{{cite web |last=Douthat |first=Ross |title=Good and Evil on Cable |url=http://douthat.blogs.nytimes.com/2011/07/28/good-and-evil-on-cable/ |work=The New York Times |date=July 28, 2011 |accessdate=January 2, 2012}}</ref><ref name="atlantic">{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/07/on-breaking-bad-family-is-a-motivation-and-a-liability/260216/ |title=On 'Breaking Bad,' Family Is a Motivation and a Liability |work=The Atlantic |first=Scott |last=Meslow |date=July 23, 2013 |accessdate=August 13, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-28">{{cite web |url=https://blogs.wsj.com/speakeasy/2010/04/19/breaking-bad-season-3-episode-5-mas-tv-recap/ |title='Breaking Bad' Season 3, Episode 5, 'Mas,': TV Recap |work=The Wall Street Journal |first=Chris |last=Simmons |date=April 19, 2010 |accessdate=August 13, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-29">{{cite web |url=http://www.avclub.com/articles/phoenix,28398/ |title=Phoenix |work=The A.V. Club |first=Donna |last=Bowman |date=May 24, 2009 |accessdate=August 13, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-30">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/02/original-minisodes.php |title=Watch Five Original ''Breaking Bad'' Minisodes |work=AMC Blog |last=Neuman |first=Clayton |date=February 17, 2009 |accessdate=May 27, 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531044758/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/02/original-minisodes.php |archivedate=May 31, 2012 |df=mdy-all}}</ref><ref name="nj">{{cite web |url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/05/breaking_bad_vince_gilligan_se.html |title=Breaking Bad: Vince Gilligan Season Two Finale Interview |work=[[The Star-Ledger]] |date=May 31, 2009 |accessdate=June 8, 2012 |author=Sepinwall, Alan}}</ref><ref name="lat">{{cite web |url=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2009/05/breaking-bad-perfect-season-ends-with-a-falling-sky.html |title='Breaking Bad': Perfect Season Ends with a Falling Sky |work=[[Los Angeles Times]] |date=May 31, 2009 |accessdate=June 8, 2012 |author=Gajewski, Josh}}</ref><ref name="time">{{cite web |url=http://entertainment.time.com/2009/06/01/breaking-bad-watch-crash/ |title=Breaking Bad Watch: Crash |work=Time |date=June 1, 2009 |accessdate=June 8, 2012 |author=Poniewozik, James}}</ref><ref name="Gilligan Answers Fan Questions">{{cite web |url=http://www.amc.com/shows/breaking-bad/talk/2009/05/vince-gilligan-answers |title=Creator Vince Gilligan Answers Fan Questions |publisher=AMC |date=May 31, 2009 |accessdate=May 29, 2012 |author=Neuman, Clayton}}</ref><ref name="AutoHY-31">{{cite web |url=http://www.slashfilm.com/breaking-bads-season-finale-abq-gives-ridiculous-new-meaning-to-the-words-left-behind-body-bags-secret-codes-and-the-teddy-bear-discussed/ |title=Breaking Bad's Season Finale "ABQ" Gives Ridiculous New Meaning to the Words "Left Behind." Body Bags, Secret Codes, and the Teddy Bear Discussed. |publisher=Slashfilm |first=Hunter |last=Stephenson |date=June 4, 2009 |accessdate=August 8, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-32">{{cite web |url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/05/breaking_bad_abq_reviewing_the.html |title=Breaking Bad, "ABQ": Reviewing the Season Finale |work=The Star-Ledger |first=Alan |last=Sepinwall |date=May 21, 2009 |accessdate=August 8, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-33">{{cite web |last=Sepinwall |first=Alan |title=Vince Gilligan Post-Mortems Season 2 Finale |url=http://sepinwall.blogspot.com/2009/05/breaking-bad-vince-gilligan-post.html |publisher=What's Alan Watching |date=May 31, 2009 |accessdate=January 2, 2012}}</ref><ref name="AutoHY-34">{{cite web |last=McNutt |first=Myles |title=Breaking Bad: 'Box Cutter' |url=http://cultural-learnings.com/2011/07/17/season-premiere-breaking-bad-box-cutter/ |publisher=Cultural Learnings |date=July 17, 2011 |accessdate=January 2, 2012}}</ref><ref name="avc">{{cite web |url=http://www.avclub.com/articles/no-mas,39388/ |title=No Mas |work=[[The A.V. Club]] |date=March 21, 2010 |accessdate=May 22, 2012 |author=Bowman, Donna}}</ref><ref name="AutoHY-35">{{cite web |last=Amitin |first=Seth |title=Breaking Bad: "Face Off" Review |url=http://ign.com/articles/2011/10/10/breaking-bad-face-off-review |publisher=IGN |date=October 9, 2011 |accessdate=January 3, 2011}}</ref><ref name=rollingstone>{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/movies/news/breaking-bad-selling-off-charred-teddy-bear-walts-aztek-20130920 |title='Breaking Bad' Selling Off Charred Teddy Bear, Walt's Aztek |last=Coulehan |first=Erin |date=September 20, 2013 |work=[[Rolling Stone]] |accessdate=November 19, 2013}}</ref><ref name=people>{{cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20737563,00.html |title=''Breaking Bad'' Auction: Win Walter White's Undies! |last=Billups |first=Andrea |date=September 22, 2013 |work=[[پیپل (رسالہ)]] |accessdate=November 19, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-36">{{cite web |url=http://articles.latimes.com/2012/sep/03/entertainment/la-et-st-breaking-bad-recap-20120903 |title='Breaking Bad' Recap: Crystal Blue Persuasion |work=Los Angeles Times |first=Todd |last=VanDerWerff |date=September 3, 2012 |accessdate=November 16, 2012}}</ref><ref name="AutoHY-37">{{cite web |url=http://www.vulture.com/2012/09/breaking-bad-recap-season-5-episode-8.html |title=''Breaking Bad'' Recap: Walt, Anonymous? |work=Vulture |first=Matt Zoller |last=Seitz |date=September 3, 2012 |accessdate=November 16, 2012}}</ref><ref name="AutoHY-38">{{cite web |url=http://www.hitfix.com/whats-alan-watching/breaking-bad-creator-vince-gilligan-on-poetry-books-time-jumps-and-the-end-for-walter-white |title='Breaking Bad' Creator Vince Gilligan on Poetry Books, Time Jumps and the End for Walter White |work=HitFix |first=Alan |last=Sepinwall |date=September 6, 2012 |accessdate=November 16, 2012 |archive-date=August 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811090733/http://www.hitfix.com/whats-alan-watching/breaking-bad-creator-vince-gilligan-on-poetry-books-time-jumps-and-the-end-for-walter-white |dead-url=yes }}</ref><ref name="AutoHY-39">{{cite web |url=http://acrossthemargin.com/walter-white-vs-walt-whitman/ |title=Walter White vs. Walt Whitman |publisher=Across the Margin |first=Michael |last=Shields |date=August 4, 2012 |accessdate=November 16, 2012}}</ref><ref name=complete>{{cite web |url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/09/breaking-bad-complete-series-blu-ray-includes-2-hour-documentary-alternate-ending.html |title='Breaking Bad' complete series Blu-ray includes 2-hour documentary, alternate ending |last=Porter |first=Rick |date=September 9, 2013 |work= Zap2it |accessdate=November 18, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131122032655/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/09/breaking-bad-complete-series-blu-ray-includes-2-hour-documentary-alternate-ending.html |archivedate=November 22, 2013 |df=mdy-all}}</ref><ref name=slashfilm>{{cite web |url=http://www.slashfilm.com/geek-deal-30-off-the-breaking-bad-the-complete-series-collectors-set/ |title=Geek Deal: 30% Off The ‘Breaking Bad: The Complete Series’ Collector’s Set |last=Sciretta |first=Peter |date=September 23, 2013 |work=[[/Film]] |accessdate=November 18, 2013}}</ref><ref name=wonderful>{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2013/11/17/breaking-bad-alternate-ending-jane-kaczmarek_n_4291566.html |title='Breaking Bad' Reveals Wonderful Alternate Ending With 'Malcolm in the Middle,' Jane Kaczmarek |last=Harnick |first=Chris |date=November 17, 2013 |work=[[ہف پوسٹ]] |accessdate=November 18, 2013}}</ref><ref name=avclub>{{cite web |url=http://www.avclub.com/article/watch-this-in-embreaking-badems-alternate-ending-b-105727 |title=Watch this: In ''Breaking Bad''<nowiki>'</nowiki>s alternate ending, Bryan Cranston discovers it was all a ''Malcolm In The Middle'' dream |last=Teti |first=John |date=November 17, 2013 |work=[[The A.V. Club]] |accessdate=November 18, 2013 |archive-date=November 18, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131118153110/http://www.avclub.com/article/watch-this-in-embreaking-badems-alternate-ending-b-105727 |dead-url=yes }}</ref><ref name="AutoHY-40">{{cite web |url=http://www.esquire.com/features/esquire-100/cranston1007 |title=No. 93: Bryan Cranston |work=Esquire |date=September 18, 2007 |accessdate=September 18, 2007}}</ref><ref name="AutoHY-43">{{cite press |url=http://www.thefutoncritic.com/news/2009/04/02/amc-renews-award-winning-drama-series-breaking-bad-for-third-season-30905/20090402amc01/ |title=AMC Renews Award Winning Drama Series Breaking Bad for Third Season |publisher=AMC |date=April 2, 2009 |accessdate=November 17, 2010}}</ref><ref name="s3 release">{{cite web |url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Breaking-Bad-Season-3/15177 |title=Breaking Bad&nbsp;– Press Release, Package Art, Extras for 'The Complete 3rd Season' DVDs, Blu-rays |publisher=TVShowsOnDVD.com |last=Lambert |first=David |date=March 28, 2011 |accessdate=March 28, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/69vzpcq26?url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Breaking-Bad-Season-3/15177 |archivedate=August 15, 2012 |df=mdy-all}}</ref><ref name="season 4">{{cite press |url=http://www.thefutoncritic.com/news/2010/06/14/amc-renews-emmy-award-winning-and-critical-hit-breaking-bad-for-fourth-season-36112/20100614amc01/ |title=AMC Renews Emmy(R) Award-Winning and Critical Hit "Breaking Bad" for Fourth Season |publisher=AMC |date=June 14, 2010 |accessdate=November 17, 2010}}</ref><ref name="AutoHY-44">{{cite press |url=http://www.thefutoncritic.com/news/2011/01/07/amc-begins-production-on-breaking-bad-season-four-396400/20110107amc02/ |title=AMC Begins Production on 'Breaking Bad' Season Four |publisher=AMC |date=January 7, 2011 |accessdate=January 11, 2011}}</ref><ref name="AutoHY-45">{{cite press |url=http://www.thefutoncritic.com/video/2011/05/31/video-amc-announces-breaking-bad-season-four-premiere-sunday-july-17-at-10pm-et-pt-993101/20110531amc01/ |title=Video: AMC Announces "Breaking Bad" Season Four Premiere Sunday, July 17 at 10PM ET/PT |publisher=AMC |date=May 31, 2011 |accessdate=October 12, 2011}}</ref><ref name="AutoHY-46">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2010/08/breaking-bad-wont-be-back-until-2011-plans-for-mini-episodes-on-amc-website/ |title='Breaking Bad' Won't Be Back Until July 2011: Plans for Mini-Episodes Online |website=Deadline Hollywood |date=August 4, 2010 |accessdate=January 3, 2011}}</ref><ref name="AutoHY-47">{{cite web |url=http://collider.com/bryan-cranston-interview-breaking-bad-total-recall-drive/94188/ |title=Exclusive: Bryan Cranston Talks Breaking Bad Season 3 and 4, Total Recall, Drive, Rock of Ages, Larry Crowne & Lincoln Lawyer |work=Collider |date=June 1, 2011 |accessdate=June 14, 2011}}</ref><ref name="s5 premiere">{{cite web |url=http://tvline.com/2013/04/17/breaking-bad-return-date-final-8-episodes/ |title=AMC Announces ''Breaking Bad''{{'}}s Final Premiere Date, Confirms Launch of 'Spin-Off' |work= TVLine|last=Ausiello|first=Michael|date=April 17, 2013|accessdate=April 17, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-48">{{cite news |first=Josh |last=Woodfin |title=Breaking Bad Ozymandias Review: Death, Sadness, Stress, Tears, 80 Million Dollars, One Knife Fight and the Last Journey of a Once Good Man |date=September 16, 2013 |work=[[Daily Mirror]] |url=https://www.mirror.co.uk/tv/tv-reviews/breaking-bad-ozymandias-review-death-2277353 |accessdate=September 17, 2013}}</ref><ref name="greatest">Sources that refer to ''Breaking Bad'' being praised as one of the greatest television shows of all time include: * {{cite web |last=Moore |first=Frazier |title=2013 brought surprises, good and bad, to viewers |url=http://bigstory.ap.org/article/2013-brought-surprises-good-and-bad-viewers |agency=Associated Press |date=December 18, 2013 |accessdate=December 24, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224145338/http://bigstory.ap.org/article/2013-brought-surprises-good-and-bad-viewers |archivedate=December 24, 2013 |df=mdy-all }} * {{cite web |last=St. John |first=Allen |title=Why 'Breaking Bad' Is The Best Show Ever And Why That Matters |url=https://www.forbes.com/sites/allenstjohn/2013/09/16/why-breaking-bad-is-the-best-show-ever-and-why-that-matters/ |work=Forbes |date=September 16, 2013 |accessdate=December 24, 2013 }} * {{cite web |last=Bianculli |first=David |title=Great New DVD Box Sets: Blasts From The Past And 'Breaking Bad' |url=https://www.npr.org/2013/12/23/255740346/2013s-best-dvd-box-sets-blasts-from-the-past-and-breaking-bad |publisher=NPR |date=December 23, 2013 |accessdate=December 24, 2013 }} * {{cite web |title=2013′s 10 Best and Worst TV Shows, From Good 'Breaking Bad' to Bad 'Broke Girls' |url=https://tv.yahoo.com/news/2013-10-best-worst-tv-shows-good-breaking-213235107.html |work=Yahoo TV |date=December 19, 2013 |accessdate=December 24, 2013 }} * {{cite web |last=Hickey |first=Walter |title=Breaking Bad Is The Greatest Show Ever Made |url=http://www.businessinsider.com/chart-breaking-bad-is-the-greatest-show-ever-made-2013-9 |work=Business Insider |date=September 29, 2013 |accessdate=December 24, 2013 }} * {{cite web |last=Lawson |first=Richard |title=The Case for 'Breaking Bad' as Television's Best Show |url=http://www.thewire.com/entertainment/2012/07/case-breaking-bad-televisions-best-show/54565/ |work=The Wire |date=July 13, 2012 |accessdate=December 24, 2013 |archive-date=December 24, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224105403/http://www.thewire.com/entertainment/2012/07/case-breaking-bad-televisions-best-show/54565/ |dead-url=yes }} * {{cite web |last=Ryan |first=Maureen |title='Breaking Bad': Five Reasons It's One of TV's All-Time Greats |url=http://www.huffingtonpost.com/maureen-ryan/breaking-bad-greatest-show_b_1665640.html |work=The Huffington Post |date=July 11, 2012 |accessdate=July 15, 2013 }}</ref><ref name="AutoHY-49">{{cite web |url=http://www.afi.com/afiawards/AFIAwards08.aspx |title=AFI Awards 2008 |publisher=The American Film Institute |accessdate=October 6, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-50">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2010/12/afi-top-10-filmtv-awards-official-selections/ |title=AFI Top 10 Film/TV Awards Official Selections |website=Deadline Hollywood |first=Nikki |last=Finke |date=December 12, 2010}}</ref><ref name="AutoHY-51">{{cite web |url=http://www.ibtimes.com/articles/265741/20111212/afi-awards-2011-bridesmaids-good-wife.htm |title=AFI Awards 2011: Bridesmaids, The Good Wife among Best in Film and TV |work=International Business Times |first=Peggy |last=Truong |date=December 12, 2011 |accessdate=December 14, 2011}}</ref><ref name="AutoHY-52">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/afi-names-best-movies-tv-399891 |title=AFI Names Best Movies and TV Series of 2012 |work=The Hollywood Reporter |first=Seth |last=Abramovitch |date=December 10, 2012 |accessdate=October 6, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-53">{{cite news |url=http://www.cnn.com/2013/12/09/showbiz/movies/afi-best-movies-tv-shows-2013/ |title=AFI names 10 best movies, TV shows of 2013 |publisher=CNN |first=Breeanna |last=Hare |date=December 9, 2013 |accessdate=January 10, 2014}}</ref><ref name="AutoHY-54">{{cite news |url=http://www.vulture.com/2013/08/breaking-bad-returns-to-its-biggest-ratings-ever.html |title=''Breaking Bad'' Returns to Its Biggest Ratings Ever |date=August 12, 2013 |work=Vulture |first=Josef |last=Adalian |accessdate=September 11, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-55">{{cite web |url=https://nypost.com/2008/01/17/tour-de-pants/ |title=TOUR DE PANTS, Breaking Bad is Not Your Typical Drama |work=New York Post |date=January 17, 2008 |accessdate=December 20, 2011 |author=Stasi, Linda}}</ref><ref name="AutoHY-56">{{cite web |url=https://www.usatoday.com/life/television/reviews/2008-01-17-breaking-bad_N.htm |title='Breaking' Is Far from Bad; It's Fantastic |work=USA Today |date=January 17, 2008 |accessdate=December 20, 2011 |author=Bianco, Robert}}</ref><ref name="AutoHY-57">{{cite web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20261336,00.html |title=Breaking Bad Review |work=Entertainment Weekly |date=March 8, 2009 |accessdate=December 20, 2011 |author=Tucker, Ken |archive-date=December 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111229063324/http://www.ew.com/ew/article/0,,20261336,00.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="AutoHY-58">{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/03/06/DDIG169229.DTL&type=entertainment |title=TV review: 'Breaking Bad' Proves Anything But |work=San Francisco Chronicle |date=March 6, 2009 |accessdate=December 20, 2011 |author=Goodman, Tim}}</ref><ref name="AutoHY-59">{{cite web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20263453,00.html |title=Stephen King: I Love 'Breaking Bad'! |work=Entertainment Weekly |date=March 6, 2009 |accessdate=December 20, 2011 |author=King, Stephen |archive-date=January 6, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106032427/http://www.ew.com/ew/article/0,,20263453,00.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="AutoHY-60">{{cite web |url=http://entertainment.time.com/2010/03/19/tv-weekend-breaking-bads-white-hot-slow-burn/ |title=TV Weekend: Breaking Bad's White-Hot Slow Burn |work=Time |date=March 19, 2010 |accessdate=December 20, 2011 |author=Poniewosik, James}}</ref><ref name="AutoHY-61">{{cite web |url=http://www.newsday.com/entertainment/tv-zone-1.811968/breaking-bad-still-bad-in-a-good-way-1.1820031 |title="Breaking Bad:" Still Bad, in a Good Way |work=Newsday |date=March 19, 2010 |accessdate=December 20, 2011 |author=Gay, Verne}}</ref><ref name="AutoHY-62">{{cite web |last=Goodman |first=Tim |title=TV Review: 'Breaking Bad' Premiere |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/03/19/DDDK1CHL6S.DTL |work=San Francisco Chronicle |date=March 19, 2010 |accessdate=January 2, 2012}}</ref><ref name="AutoHY-63">{{cite web |last=Bowman |first=Donna |title=Breaking Bad: Full Measure |url=http://www.avclub.com/articles/full-measure,42061/ |work=The A.V. Club |date=June 13, 2010 |accessdate=January 2, 2012}}</ref><ref name="AutoHY-64">{{cite web |url=http://articles.boston.com/2011-07-15/ae/29778265_1_meth-jesse-dean-norris |title=A Gripping Portrait of Change |work=Boston Globe |date=July 15, 2011 |accessdate=December 20, 2011 |author=Gilbert, Matthew |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/60KlhQkGH?url=http://articles.boston.com/2011-07-15/ae/29778265_1_meth-jesse-dean-norris |archivedate=July 21, 2011 |df=mdy}}</ref><ref name="AutoHY-65">{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/11198/1158667-67-0.stm |title=Tuned In: 'Breaking Bad' Is Back and Better Than Ever |work=Pittsburgh Post-Gazette |date=July 17, 2011 |accessdate=December 20, 2011 |author=Owen, Rob}}</ref><ref name="AutoHY-66">{{cite web |first=Carolyn |last=Koo |title=Breaking Bad Makes Best of Lists for 2011 of the Boston Globe, ''New York'', and Collider |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2011/12/press-roundup-1230.php |publisher=AMC |date=December 30, 2011 |accessdate=January 3, 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107133056/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2011/12/press-roundup-1230.php |archivedate=January 7, 2012 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-67">{{cite web |last=Poniewozik |first=James |title=What Were the Best TV Lines of 2011? |url=http://entertainment.time.com/2011/12/21/what-were-the-best-tv-lines-of-2011/ |work=Time |date=December 21, 2011 |accessdate=January 3, 2012}}</ref><ref name="AutoHY-68">{{cite web |last=Owen |first=Rob |title=Best TV Show: 'Breaking Bad' |url=http://www.post-gazette.com/pg/11356/1198492-67-0.stm |work=Pittsburgh Post-Gazette |date=December 22, 2011 |accessdate=January 2, 2012}}</ref><ref name="AutoHY-69">{{cite web |last=Bowman |first=Donna |title=Breaking Bad: 'Face Off' |url=http://www.avclub.com/articles/face-off,62754/ |work=The A.V. Club |date=October 9, 2011 |accessdate=January 3, 2012}}</ref><ref name="AutoHY-70">{{cite web |url=http://www.denofgeek.us/tv/breaking-bad/200626/breaking-bad-felina-review |title=Breaking Bad: Felina, Review |publisher=Den of Geek |first=Nick |last=Harley |date=September 30, 2013 |accessdate=September 30, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-71">{{cite web |url=http://grrm.livejournal.com/337511.html |title=Breaking Bad |publisher=Not A Blog |first=George R. R. |last=Martin |date=September 16, 2013 |accessdate=October 3, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130918020921/http://grrm.livejournal.com/337511.html |archivedate=September 18, 2013 |df=mdy-all}}</ref><ref name="AutoHY-72">{{cite web |url=http://www.ign.com/articles/2013/10/03/breaking-bad-the-final-season-review |title=''Breaking Bad'': The Final Season Review |work=IGN |first=Seth |last=Amitin |date=October 3, 2013 |accessdate=October 4, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-73">{{cite web |url=http://www.nationalreview.com/article/359223/breaking-bad-breaks-through-jonah-goldberg/page/0/1 |title=''Breaking Bad'' Breaks Through |work=National Review |first=Jonah |last=Goldberg |date=August 19, 2013 |accessdate=August 20, 2014}}</ref><ref name=awesome>{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2013/10/14/anthony-hopkins-breaking-bad-letter_n_4098441.html |title=Anthony Hopkins' 'Breaking Bad' Fan Letter To Bryan Cranston Is Awesome |author=Moaba, Alex |date=October 15, 2013 |work=The Huffington Post |accessdate=November 18, 2013}}</ref><ref name=theguardian>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/film/2013/oct/17/anthony-hopkins-bryan-cranston-breaking-bad-fan-letter |title=Anthony Hopkins's letter to Breaking Bad star Bryan Cranston |author=[[انتھنی ہوپکنز]] |date=October 17, 2013 |work=[[دی گارڈین]] |accessdate=November 18, 2013}}</ref><ref name=cbsnews>{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/8301-207_162-57607525/anthony-hopkins-writes-fan-letter-praising-bryan-cranston-breaking-bad/ |title=Anthony Hopkins writes fan letter praising Bryan Cranston, "Breaking Bad" |last=Derschowitz |first=Jessica |date=October 15, 2013 |publisher=[[CBS News]] |accessdate=November 18, 2013}}</ref><ref name="guinness">{{cite web |url=http://www.guinnessworldrecords.com/news/2013/9/breaking-bad-cooks-up-record-breaking-formula-for-guinness-world-records-2014-edition-51000/ |title=Breaking Bad Cooks Up Record-breaking Formula for Guinness World Records 2014 Edition |date=September 4, 2013 |first=Mike |last=Janela |publisher=[[گنيز ورلڈ ریکارڈز]] |accessdate=September 9, 2013}}</ref><ref name="thr">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/breaking-bad-sets-guinness-world-622475 |title='Breaking Bad' Sets Guinness World Record |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=September 5, 2013 |accessdate=May 5, 2014 |author=Couch, Aaron}}</ref><ref name="AutoHY-74">{{cite web |url=http://www.peabodyawards.com/award-profile/breaking-bad |title=Breaking Bad (AMC) |publisher=The Peabody Awards |date=May 2009 |accessdate=September 11, 2014}}</ref><ref name="AutoHY-75">{{cite web |url=http://www.peabodyawards.com/award-profile/breaking-bad-amc |title=Breaking Bad (AMC) |publisher=The Peabody Awards |date=May 2014 |accessdate=September 11, 2014}}</ref><ref name="AutoHY-76">{{cite web |url=http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2010/08/mad-men-and-bryan-cranston-repeat-at-emmys-while-kyra-sedgwick-finally-wins.html |title='Mad Men' and Bryan Cranston Three-peat at Emmys While Kyra Sedgwick Finally Wins |work=Los Angeles Times |date=August 29, 2010 |accessdate=November 26, 2010 |archive-date=September 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927142004/http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2010/08/mad-men-and-bryan-cranston-repeat-at-emmys-while-kyra-sedgwick-finally-wins.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="AutoHY-77">{{cite web |url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/02/writers-guild-awards-2013-full-winners-list.html |title=Writers Guild Awards 2013: Full Winners List |publisher=Zap2it |first=Chris E. |last=Hayner |date=February 18, 2013 |accessdate=February 19, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130220125205/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/02/writers-guild-awards-2013-full-winners-list.html |archivedate=February 20, 2013 |df=mdy-all}}</ref><ref name="Deadline.com">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2013/06/wgas-101-best-written-tv-series-of-all-time-complete-list/ |title='101 Best Written TV Series of All Time' From WGA/TV Guide: Complete List |website=Deadline Hollywood |date=June 2, 2013 |accessdate=July 15, 2013}}</ref><ref name="remake">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2013/05/univision-announces-adaptations-of-breaking-bad-gossip-girl-for-hispanic-market/ |title=Univision Announces Adaptations of ''Breaking Bad'' & ''Gossip Girl'' for Hispanic Market |last=Patten |first=Dominic |date=May 10, 2013 |accessdate=May 14, 2013 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="remakeconfirm">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/univision-sony-firm-up-plans-521718 |title=Univision and Sony Firm Up Plans for a ''Breaking Bad'' Spanish-language Remake |last=O'Connell |first=Michael |date=May 13, 2013 |accessdate=May 14, 2013 |work=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref name="metacast">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/breaking-bad-remake-metastasis-meet-640039 |title=Meet Walter Blanco: ''Breaking Bad'' Gets Spanish-language Version |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=October 2, 2013 |last=Roxborough |first=Scott |accessdate=October 2, 2013}}</ref><ref name="ns">{{cite web |url=http://www.newstatesman.com/culture/2014/02/amazing-world-breaking-bad-en-espanol |title=The Amazing World of ''Breaking Bad'' en Español |last=Bennett |first=Laura |work=[[New Statesman]] |publisher=Progressive Media International |date=February 7, 2014 |accessdate=February 9, 2014}}</ref><ref name="AutoHY-78">{{cite web |url=http://entertainment.time.com/2013/10/08/coming-soon-breaking-bad-the-opera/ |title=Coming Soon: ‘Breaking Bad’ The Opera |work=Time |first=Charlotte |last=Atler |date=October 8, 2013 |accessdate=October 24, 2014}}</ref><ref name="AutoHY-79">{{cite web |last=Andreeva |first=Nellie |url=http://www.deadline.com/2013/04/breaking-bad-spinoff-series-bob-odenkirk-saul-goodman-amc/ |title=AMC Eyes 'Breaking Bad' Spinoff Toplined by Bob Odenkirk |website=Deadline Hollywood |date=April 9, 2013 |accessdate=April 9, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-80">{{cite web |last=Roots |first=Kimberly |url=http://tvline.com/2013/09/11/breaking-bad-spinoff-better-call-saul-series-order-amc/ |title=Breaking Bad Prequel Spin-Off Better Call Saul Ordered to Series at AMC |publisher=TVLine |date=September 11, 2013 |accessdate=September 11, 2013 |archive-date=June 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627022140/https://tvline.com/2013/09/11/breaking-bad-spinoff-better-call-saul-series-order-amc/ |dead-url=yes }}</ref><ref name="AutoHY-81">{{cite news |url=http://www.ign.com/articles/2013/09/11/breaking-bad-spinoff-better-call-saul-confirmed |publisher=IGN |title=Breaking Bad Spinoff Series Better Call Saul Confirmed |first=Roth |last=Cornet |date=September 11, 2013 |accessdate=September 11, 2013}}</ref><ref name="AutoHY-82">{{cite web |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/06/19/amc-releases-first-photo-from-better-call-saul/275154/ |title='Better Call Saul' Renewed for Second Season by AMC; First Season Pushed Back to 2015 |last=Kondolojy |first=Amanda |work=[[TV by the Numbers]] |date=June 19, 2014 |accessdate=June 19, 2014 |archive-date=May 19, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519145525/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/06/19/amc-releases-first-photo-from-better-call-saul/275154/ |dead-url=yes }}</ref> {{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:بریکنگ بیڈ|بریکنگ بیڈ]] [[گٹھ:انگریزی ٹیلی ویژن پروگرام]] [[گٹھ:پی باڈی اعزاز یافتہ ٹیلی ویژن پروگرام]] [[گٹھ:سلسلہ وار ڈراما ٹیلی ویژن سلسلے]] [[گٹھ:سنسی خیز ٹیلی ویژن سلسلے]] [[گٹھ:صفحات مع گراف]] [[گٹھ:منشیات دے بارے وچ ٹیلی ویژن پروگرام]] [[گٹھ:منظم جرم دے بارے وچ ٹیلی ویژن سیریز]] em4m9280ek1760b5ddlt8y4hijjd8sb دیس لسٹ بلحاظ تعداد پولیس افسران 0 91415 707011 694725 2026-05-15T01:42:22Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707011 wikitext text/x-wiki ایہ '''لسٹ ملکاں بلحاظ تعداد پولیس افسران''' ا‏‏ے۔ {| class="sortable wikitable" |- bgcolor="#ececec" ! ملک !! تعداد !! سال !! پولیس فی<br />100,000 افراد |- |{{پرچم تصویر|افغانستان}} [[افغانستان]] || {{nts|122000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/افغانستان افغانستان / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((122000 / 30419928) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|امریکی سمووا}} [[امریکی سمووا]] || {{nts|200}}<ref name=autogenerated1>{{Cite web |title=Citation from the GunPolicy.org literature library<!-- Bot generated title --> |url=http://www.gunpolicy.org/firearms/citation/quotes/145 |access-date=2020-10-18 |archive-date=2021-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304221652/https://www.gunpolicy.org/firearms/citation/quotes/145 }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((400 / 55519) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|انڈورہ}} [[انڈورہ]] || {{nts|237}}<ref>{{Cite web |title=UN Report - انڈورہ |url=http://www.uncjin.org/Statistics/WCTS/WCTS6/PublicationByCountry.pdf |access-date=2020-10-18 |archive-date=2013-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412052632/http://www.uncjin.org/Statistics/WCTS/WCTS6/PublicationByCountry.pdf |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((237 / 85000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|اینٹیگوا و باربوڈا}} [[اینٹیگوا و باربوڈا]] || {{nts|600}}<ref>[https://archive.is/20121212001858/www.interpol.int/Member-countries/Americas/Antigua-Barbuda اینٹیگوا و باربوڈا / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((600 / 81799) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ارجنٹائن}} [[ارجنٹائن]] || {{nts|{{#expr:trunc((36940000 / 100000)) * 558}}}} || 2000 || {{nts|558}}<ref name="sebh">{{Cite web |title=Understanding High Crime Rates in لاطینی امریکا: The Role of Social and Policy Factors — Table 9 |url=http://www.sebh.ecn.br/seminario_5/arquivo1.pdf |access-date=2020-10-18 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184728/http://www.sebh.ecn.br/seminario_5/arquivo1.pdf |dead-url=yes }}</ref> |- |{{پرچم تصویر|آسٹریلیا}} [[آسٹریلیا]] || {{nts|49242}}<ref name="eurostat">{{cite web |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=crim_plce&lang=en# |title=Crime and Criminal Justice – Police Officers |accessdate=2011-02-14 |work= |publisher=Eurostat |date=2008-03-12}}</ref> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((49242 / 22659908) * 100000)}}}} <!-- police div pop. times 100k --> |- |{{پرچم تصویر|آسٹریا}} [[آسٹریا]] || {{nts|27500}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/آسٹریا آسٹریا / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((27500 / 8414638) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|بہاماس}} [[بہاماس]] || {{nts|3000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Americas/بہاماس بہاماس / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((3000 / 353658) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|بنگلہ دیش}} [[بنگلہ دیش]] || {{nts|135000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/بنگلہ دیش بنگلہ دیش / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((135000 / 161083804) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|بارباڈوس}} [[بارباڈوس]] || {{nts|1394}}<ref>[http://www.humanrightsinitiative.org/programs/aj/police/intl/docs/police_accountability_paper_gomes.pdf بارباڈوس Police Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225092636/https://www.humanrightsinitiative.org/programs/aj/police/intl/docs/police_accountability_paper_gomes.pdf |date=2021-02-25 }}</ref> || 2013 || {{nts|{{#expr:trunc((1394 / 280000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|بیلجیم}} [[بیلجیم]] || {{nts|39861}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((39861 / 10666866) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|بیلیز}} [[بیلیز]] || {{nts|1300}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Americas/بیلیز بیلیز / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((1300 / 312698) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|برمودا}} [[برمودا]] || {{nts|469}}<ref>[http://www.buzzmakerdev.net/~plp/node/2491 برمودا Police Service Update | برمودا Progressive Labour Party (PLP)<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((469 / 64268) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|بوٹسوانا}} [[بوٹسوانا]] || {{nts|8500}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/بوٹسوانا بوٹسوانا / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((8500 / 2029307) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|برازیل}} [[برازیل]] || {{nts|478001}}<ref name="brbr">[http://www.unodc.org/pdf/برازیل/pp_7_perfil_das_org_pt.pps NAÇÕES UNIDAS contra Drogas e Crime Escritório Perfil das organizações policiais]</ref> || 2001 || {{nts|282}} |- |{{پرچم تصویر|برونائی}} [[برونائی]] || {{nts|4400}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/برونائی برونائی / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref>|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((4400 / 408786) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|بلغاریہ}} [[بلغاریہ]] || {{nts|30807}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((30807 / 7640238) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کمبوڈیا}} [[کمبوڈیا]] || {{nts|64000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/کمبوڈیا کمبوڈیا / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((64000 / 14952665) *100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کینیڈا}} [[کینیڈا]] || {{nts|67425}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((67425 / 33311400) *100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کیمین جزیرے}} [[کیمین جزیرے]] || {{nts|343}}<ref>{{Cite web |title=About Us<!-- Bot generated title --> |url=http://www.rcips.ky/portal/page?_pageid=2425,5615392&_dad=portal&_schema=PORTAL |access-date=2020-10-18 |archive-date=2012-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120731085706/http://www.rcips.ky/portal/page?_pageid=2425,5615392&_dad=portal&_schema=PORTAL |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((343 / 54878) *100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|چلی}} [[چلی]] || {{nts|30300}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Americas/چلی چلی / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((30300 / 16572475) *100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|چین}} [[چین]] || {{nts|1600000}}<ref>[http://چین۔org.cn/english/news/194799.htm چین to Unify Police Identity Card from Jan. 1 Xinhua News Agency January 1, 2007]</ref> || 2007 || {{nts|{{#expr:trunc((1600000 / 1331460000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کولمبیا}} [[کولمبیا]] || {{nts|150000}}<ref>{{Cite web |title=Columbia> Police Reform in لاطینی امریکا |url=http://csis.org/files/publication/120228_Johnson_PoliceReform_web.pdf |access-date=2020-10-18 |archive-date=2013-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130518072608/http://csis.org/files/publication/120228_Johnson_PoliceReform_web.pdf |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((150000 / 46366364) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کوموروس}} [[اتحاد القمری]] || {{nts|500}}<ref>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5236.htm About اتحاد القمری> U.S. State Department]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((500 / 752438) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کک جزیرے}} [[کک جزیرے]] || {{nts|100}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((100 / 20000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کوسٹاریکا}} [[کوسٹاریکا]] || {{nts|14500}}<ref>[http://www.coha.org/costa-rica-an-army-less-nation-in-a-problem-prone-region/ History, Organization, Budget, and Issues]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((14500 / 4301712) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کروشیا}} [[کرویئشا]] || {{nts|20000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/کروشیا کروشیا / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((20000 / 4290612) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|قبرص}} [[قبرص]]{{smallsup|1}} || {{nts|5353}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((5353 / 789269) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|چیک جمہوریہ}} [[چیک جمہوریہ]] || {{nts|40500}}<ref>[https://archive.is/20121212010347/www.interpol.int/Member-countries/Europe/Czech-Republic چیک جمہوریہ / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((40500 / 10512208) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ڈنمارک}} [[ڈنمارک]] || {{nts|13500}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/ڈنمارک ڈنمارک / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((13500 / 5500000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ڈومینیکا}} [[ڈومینیکا]] || {{nts|506}}<ref>{{Cite web |title=Departments of the Ministry of National Security, Immigration and Labour |url=http://nationalsecurity.gov.dm/index.php?option=com_content&view=article&id=2&Itemid=3 |access-date=2020-10-18 |archive-date=2013-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130820210159/http://nationalsecurity.gov.dm/index.php?option=com_content&view=article&id=2&Itemid=3 |dead-url=yes }}</ref> || 2013 || {{nts|{{#expr:trunc((506 / 71293) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|جمہوریہ ڈومینیکن}} [[جمہوریہ ڈومینیکن]] || {{nts|32000}}<ref>[https://archive.is/20121212002350/www.interpol.int/Member-countries/Americas/Dominican-Republic جمہوریہ ڈومینیکن / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((32000 / 8500000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ایکواڈور}} [[ایکواڈور]] || {{nts|40000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Americas/ایکواڈور ایکواڈور / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((40000 / 15223680) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ایل سیلواڈور}} [[ایل سیلواڈور]] || {{nts|21900}}<ref>{{Cite web |title=PNC se acerca al número ideal de agentes |url=http://www.transparenciaactiva.gob.sv/pnc-se-acerca-al-numero-idea-de-agentes/ |access-date=2020-10-18 |archive-date=2017-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014182530/http://www.transparenciaactiva.gob.sv/pnc-se-acerca-al-numero-idea-de-agentes/ |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((21900 / 6071774) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|استونیا}} [[استونیا]] || {{nts|3183}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((3183 / 1340935) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|فنلینڈ}} [[فنلینڈ]] || {{nts|7800}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/فنلینڈ فنلینڈ / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((7800 / 5421827) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|فجی}} [[فجی]] || {{nts|1970}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((1970 / 849000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|فرانس}} [[فرانس]]{{smallsup|2}} || {{nts|220000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/فرانس فرانس / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((220000 / 61795000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|فرانسیسی پولینیشیا}} [[فرانسیسی پولینیشیا]] || {{nts|220}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((220 / 267000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|گیمبیا}} [[گیمبیا]] || {{nts|5000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/گیمبیا گیمبیا / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((5000 / 1782893) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|گھانا|new}} [[گھانا]] || {{nts|23000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/گھانا گھانا / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((23000 / 24233431) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|یونان|new}} [[یونان]] || {{nts|50798}}<ref name="eurostat" /> || 2008 || {{nts|{{#expr:trunc((50798 / 11213785) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|گریناڈا}} [[گریناڈا]] || {{nts|900}}<ref>{{Cite web |title=Who We Are<!-- Bot generated title --> |url=http://www.rgpf.gd/index.php?option=com_content&view=category&id=1&Itemid=3 |access-date=2020-10-18 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203023819/http://www.rgpf.gd/index.php?option=com_content&view=category&id=1&Itemid=3 |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((900 / 110000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|جرمنی}} [[جرمنی]] || {{nts|245752}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((245752 / 82217837) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|جمہوریہ گنی}} [[جمہوریہ گنی]] || {{nts|10000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/جمہوریہ گنی جمہوریہ گنی / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((10000 / 10000000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ہیٹی}} [[ہیٹی]] ||| {{nts|12000}}<ref>[http://www.crisisgroup.org/en/regions/latin-america-caribbean/ہیٹی/044-towards-a-post-minustah-ہیٹی-making-an-effective-transition.aspx Special Report]</ref>|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((12000 / 10123787) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ہانگ کانگ}} [[ہانگ کانگ]] || {{nts|{{#expr:trunc((6926000 / 100000)) * 393}}}}<ref>[http://www.channelnewsasia.com/stories/سنگاپورlocalnews/view/364655/1/.html سنگاپور has fewer policemen per 100,000 people but lower crime rate than some cities – Channel NewsAsia<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2007 || {{nts|393}} |- |{{پرچم تصویر|ہنگری}} [[ہنگری]] || {{nts|33487}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((33487 / 10045401) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|آئس لینڈ}} [[آئس لینڈ]] || {{nts|667}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((667 / 315459) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|بھارت}} [[بھارت]] || {{nts|{{#expr:trunc((1155347678 / 100000)) * 500}}}} || 2009 || {{nts|130}}<ref>[http://news.rediff.com/interview/2010/feb/15/number-of-policemen-per-100000-people-in-بھارت-is-130.htm The number of policemen per 100,000 people in بھارت is 130 — Rediff News]</ref> |- |{{پرچم تصویر|انڈونیشیا}} [[انڈونیشیا]] || {{nts|579,000}}<ref name="Washington Times">{{cite web |url=http://www3.washingtontimes.com/topics/انڈونیشیاn-national-police/44004/t/photos/ |title=انڈونیشیاn National Police |accessdate=2011-03-30 |work= |publisher=The Washington Times |year=2006}}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((579000 / 237556363) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ایران}} [[ایران]] || {{nts|60000}}<ref>[http://csis.org/files/media/csis/pubs/060728_gulf_ایران۔pdf ایران Security Forces Report]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((60000 / 74798599) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|جمہوریہ آئرلینڈ}} [[جمہوریہ آئرلینڈ]] || {{nts|12000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/جمہوریہ آئرلینڈ جمہوریہ آئرلینڈ / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((12000 / 4588252) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|اسرائیل}} [[اسرائیل]] || {{nts|27000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/اسرائیل اسرائیل / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((27000 / 7941900) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|اطالیہ}} [[اطالیہ]] || {{nts|245152}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((245152/ 58751711) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|جمیکا}} [[جمیکا]] || {{nts|8600}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Americas/جمیکا جمیکا / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((8600 / 2889187) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|جاپان}} [[جاپان]] || {{nts|251939}}<ref name="eurostat" /> || 2006 || {{nts|{{#expr:trunc((251939 / 127756000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|اردن}} [[اردن]] || {{nts|25000}}<ref>[http://www.kinghussein.gov.jo/government5.html اردن - Government – The Armed Forces<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180323100336/http://www.kinghussein.gov.jo/government5.html |date=2018-03-23 }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((25000 / 6181000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کینیا}} [[کینیا]] || {{nts|35000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/کینیا کینیا / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((35000 / 43013341) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کیریباتی}} [[کیریباندی]] || {{nts|458}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((458 / 103500) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|کویت}} [[کویت]] || {{nts|18000}}<ref>Gordon Rottman: ''Armies of the Gulf War'' (Osprey Military, London UK, 1993) p 31</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((18000 / 3566437) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|لٹویا}} [[لٹویا]] || {{nts|7000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/لٹویا لٹویا / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((7000 / 3582054) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|لیسوتھو}} [[لیسوتھو]] || {{nts|2404}}<ref>[http://www.iss.co.za/pubs/books/hide+seek/لیسوتھو۔pdf لیسوتھو Country Profile]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((2404 / 2067000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|لیختینستائن}} [[لیختینستائن]]{{smallsup|3}} || {{nts|91}}<ref>{{cite web |url=http://www.landespolizei.li/Portals/0/docs/pdf-Files/Statistiken/Jahresbericht_aktuell.pdf |title=Annual Report 2011> Total force – 85 officers, 6 cadets, and 34 civilian staff |publisher=Landespolizei |date= |accessdate=2012-06-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226004849/https://www.landespolizei.li/Portals/0/docs/pdf-Files/Statistiken/Jahresbericht_aktuell.pdf%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((91 / 36476) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|لائبیریا}} [[لائبیریا]] || {{nts|4100}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/لائبیریا لائبیریا / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((4100 / 3786764) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|لتھووینیا}} [[لتھووینیا]] || {{nts|10957}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((10957 / 3366357) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|لکسمبرگ}} [[لکسمبرگ]] || {{nts|1603}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((1603 / 483799) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|مکاؤ}} [[مکاؤ]] || {{nts|4101}}<ref>{{Cite web |title=Annual Report |url=http://yearbook.gcs.gov.mo/files/yearbook/2011/myb2011ePA02CH07.pdf |access-date=2020-10-18 |archive-date=2014-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819090202/http://yearbook.gcs.gov.mo/files/yearbook/2011/myb2011ePA02CH07.pdf |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((4101 / 555731) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|مقدونیہ}} [[مقدونیہ]] || {{nts|9905}}<ref name="eurostat" /> || 2008 || {{nts|{{#expr:trunc((9905 / 2045177) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ملائشیا}} [[ملائیشیا]] || {{nts|102000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/ملائشیا ملائشیا / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((102000 / 27544000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|مالی}} [[مالی]] || {{nts|7000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/مالی مالی / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((7000 / 14517176) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|مالٹا}} [[مالٹا]] || {{nts|1800}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/مالٹا مالٹا / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((1800 / 452515) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|مارشل جزیرے}} [[مارشل جزیرے]] || {{nts|130}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((130 / 68000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|میکسیکو}} [[میکسیکو]] || {{nts|{{#expr:trunc((107431000 / 100000)) * 366}}}} || 2009 || {{nts|366}}<ref name="Economist 5/3">{{Cite news | title = On the trail of the traffickers | publisher = [[دی اکنامسٹ]] | date = 2009-03-05 | url = http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=13234157 | accessdate = 2009-03-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226004854/https://www.economist.com/briefing/2009/03/05/on-the-trail-of-the-traffickers | archivedate = 2018-12-26 | url-status = live}}</ref> |- |{{پرچم تصویر|موناکو}} [[موناکو]] || {{nts|500}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/موناکو موناکو / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((500 / 36371) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|مونٹینیگرو}} [[مونٹینیگرو]] || {{nts|5250}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/مونٹینیگرو مونٹینیگرو / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((5250 / 625266) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|مائکرونیشیا}} [[مائکرونیشیا]] || {{nts|500}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((500 / 110000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|میانمار}} [[میانمار]] || {{nts|93000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/میانمار میانمار / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((93000 / 60280000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ناورو}} [[ناورو]] || {{nts|80}}<ref>[http://www.dailytelegraph.com.au/news/introducing-ناوروs-big-blue-line/story-e6freuy9-1226455287904 Introducing ناورو's big blue line | thetelegraph.com.au<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((80 / 10000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|نیپال}} [[نیپال]] || {{nts|60000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/نیپال نیپال / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((60000 / 26620809) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|نیدرلینڈز}} [[نیدرلینڈز]] || {{nts|55000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/نیدرلینڈز نیدرلینڈز / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((55000 / 16751323) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|نیو کیلیڈونیا}} [[نیو کیلیڈونیا]] || {{nts|268}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((268 / 252000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|نیوزی لینڈ}} [[نیوزی لینڈ]] || {{nts|11000}}<ref>[https://archive.is/20121212005900/www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/New-Zealand نیوزی لینڈ / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((11000 / 4440000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|نائجر}} [[نائجر]] || {{nts|8700}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/نائجر نائجر / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((8700 / 15000000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|نائجیریا}} [[نائجیریا]] || {{nts|350000}}<ref>{{cite web|last=INTERPOL|title=نائجیریا|url=http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/نائجیریا|accessdate=25 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226004843/https://www.interpol.int/Member-countries/Africa/%D9%86%D8%A7%D8%A6%D8%AC%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%A7|archivedate=2018-12-26|url-status=dead}}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((350000 / 170123740) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|نیووے}} [[نیووے]] || {{nts|16}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((16 / 2000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ناروے}} [[ناروے]] || {{nts|11000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/ناروے ناروے / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((11000 / 4952000 ) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|پلاؤ}} [[پلاؤ]] || {{nts|75}}<ref name=autogenerated1 />|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((75 / 20000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|پاناما}} [[پاناما]] || {{nts|12,000}}<ref>IISS_2012_397</ref><ref>IISS_2012_398</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((12000 / 3595490) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|پاکستان}} [[پاکستان]] || {{nts|354221}}<ref name="USIP">{{cite web |url=http://www.usip.org/files/resources/sr266.pdf |title=Reforming پاکستان‘s Police and Law Enforcement Infrastructure |accessdate=2011-03-30 |work= |publisher=ریاستہائے متحدہ امریکا Institute of Peace |date=2011-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226004855/http://www.usip.org/files/resources/sr266.pdf%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> || 2011 || {{nts|{{#expr:trunc((354221 / 170600000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|پاپوا نیو گنی}} [[پاپوا نیو گنی]] || {{nts|5311}}<ref name=autogenerated1 />|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((5311 / 5028000 ) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|پیرو}} [[پیرو]] || {{nts|104000}}<ref name="eurostat" />|| 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((104000 / 29496000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|پٹکیرن جزیرے}} [[پٹکیرن جزیرے]] || {{nts|1}}<ref>{{Cite web |title=Dynamic Drive<!-- Bot generated title --> |url=http://www.onlinepitcairn.com/pitcairn_today.htm |access-date=2020-10-18 |archive-date=2007-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070910081839/http://www.onlinepitcairn.com/pitcairn_today.htm |dead-url=yes }}</ref>|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((1 / 67) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|پولینڈ}} [[پولینڈ]] || {{nts|100000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/پولینڈ پولینڈ / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((100000 / 38216000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|پرتگال}} [[پرتگال]] || {{nts|49152}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((49152 / 10617575) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|رومانیہ}} [[رومانیہ]] || {{nts|60000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/رومانیہ رومانیہ / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref>|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((60000 / 21390000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|روس}} [[روس]] || {{nts|782001}}<ref>[http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi?req=doc;base=LAW;n=145028 Указ президента российской федерации о штатной численности органов прокуратуры российской федерации и органов внутренних дел российской федерации] {{ru icon}}</ref> || 2013 || {{nts|{{#expr:trunc(782001 / (143030106 / 100000))}}}} |- |{{پرچم تصویر|سینٹ بارتھیملے}} [[سینٹ بارتھیملے]]|| {{nts|11}}<ref>[http://www.comstbarth.fr/police_territoriale.asp About Us – Police Territoriale<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((11 / 8011) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سینٹ ہلینا}} [[سینٹ ہلینا]]{{smallsup|4}} || {{nts|69}}<ref>{{Cite web |title=About Us> National Police<!-- Bot generated title --> |url=http://www.sainthelena.gov.sh/pages/police-department.html |access-date=2020-10-18 |archive-date=2011-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805134938/http://www.sainthelena.gov.sh/pages/police-department.html |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((69 / 7341) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سینٹ کیٹز}} [[سینٹ کیٹز]] || {{nts|450}}<ref>[https://archive.is/20121212005049/www.interpol.int/Member-countries/Americas/St-Kitts-Nevis St Kitts & Nevis / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((450 / 50000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سینٹ لوسیا}} [[سینٹ لوسیا]] || {{nts|947}}<ref>[http://www.rslpf.com/hist.htm Royal سینٹ لوسیا Police Force<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061129155710/http://www.rslpf.com/hist.htm |date=2006-11-29 }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((947 / 170000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز}} [[سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز]] || {{nts|691}}<ref>{{Cite web |title=Comparative Criminology {{!}} North America - سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز<!-- Bot generated title --> |url=http://www-rohan.sdsu.edu/faculty/rwinslow/namerica/stvincentgrenadines.html |access-date=2020-10-18 |archive-date=2015-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622061703/http://www-rohan.sdsu.edu/faculty/rwinslow/namerica/stvincentgrenadines.html |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((691 / 109000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سان مارینو}} [[سان مارینو]]{{smallsup|5}} || {{nts|160}}<ref>{{Cite web |title=Yearly Gendarmerie Photo |url=http://www.interphonef4.com/filemanager/cms_cellularline/img_interphone/video_immagini/immagini/gendarmeria_590x400.jpg |access-date=2020-10-18 |archive-date=2013-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101224515/http://www.interphonef4.com/filemanager/cms_cellularline/img_interphone/video_immagini/immagini/gendarmeria_590x400.jpg |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.worldstatesmen.org/San_Marino.html Public Security Forces> Civil Police<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Military units of سان مارینو> Fortress Guard |url=http://www.mhsa.org.au/documents/act/LeGrognard2011-07.pdf |access-date=2020-10-18 |archive-date=2013-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130430231225/http://www.mhsa.org.au/documents/act/LeGrognard2011-07.pdf |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((160 / 32000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز)}} [[سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز)]] || {{nts|370}}<ref>[https://archive.is/20121212004132/www.interpol.int/Member-countries/Americas/Sint-Maarten سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز) / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((370 / 70000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سامووا}} [[سامووا]] || {{nts|500}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/سامووا سامووا / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((500 / 194320) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سربیا}} [[سربیا]] || {{nts|45000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/سربیا سربیا / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((45000 / 7120666) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سنگاپور}} [[سنگاپور]] || {{nts|40000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/سنگاپور سنگاپور / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((40000 / 5312400) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سلوواکیہ}} [[سلوواکیہ]] || {{nts|14498}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((14498 / 5400998) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سلووینیا}} [[سلووینیا]] || {{nts|7842}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((7842 / 2010269) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سولومن جزیرے}} [[سولومن جزیرے]] || {{nts|1442}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((1442 / 479000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|صومالیہ}} [[صومالیہ]] || {{nts|20000}}<ref>[http://unpos.unmissions.org/Default.aspx?tabid=9738&language=en-US صومالیہ - Security Background<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170323212013/http://unpos.unmissions.org/Default.aspx?tabid=9738&language=en-US |date=2017-03-23 }}</ref>|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((20000 / 10085638) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|جنوبی افریقہ}} [[جنوبی افریقا]] || {{nts|156489}}<ref name="saps">{{Cite web |title=SAPS Police – Population Ratio Page<!-- Bot generated title --> |url=http://www.saps.gov.za/_dynamicModules/internetsite/buildingBlocks/basePage4/BP444.asp |access-date=2020-10-18 |archive-date=2009-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502020400/http://www.saps.gov.za/_dynamicModules/internetsite/buildingBlocks/basePage4/BP444.asp |dead-url=yes }}</ref>|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((156489 / 49320150 ) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|جنوبی کوریا}} [[جنوبی کوریا]] || {{nts|{{#expr:trunc((48039000 / 100000)) * 195}}}}<ref name="un-11th" /> || 2004 || {{nts|195}} |- |{{پرچم تصویر|جنوبی سوڈان}} [[جنوبی سوڈان]] || {{nts|52000}}<ref>[http://www.un.org/en/peacekeeping/publications/unpolmag/unpolmag_09.pdf UN Report]</ref>|| 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((52000 / 8260490) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سری لنکا}} [[سری لنکا]] || {{nts|89000}}<ref>[https://archive.is/20121212010346/www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/Sri-Lanka سری لنکا / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((89000 / 20277597) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ہسپانیہ}} [[ہسپانیہ]] || {{nts|231801}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((231801 / 45283259) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سوازی لینڈ}} [[سوازی لینڈ]] || {{nts|4164}}<ref>{{Cite web |title=Annul Report |url=http://www.police.gov.sz/rsp%20-%20anual%20report%202011.pdf |access-date=2020-10-18 |archive-date=2013-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523182756/http://www.police.gov.sz/rsp%20-%20anual%20report%202011.pdf |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((4164 / 1185000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سویڈن}} [[سویڈن]] || {{nts|19144}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((19144 / 9182927) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|سوئٹزرلینڈ}} [[سوئٹزرلینڈ]] || {{nts|17058}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((17058 / 7593494) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|تھائی لینڈ}} [[تھائی لینڈ]] || {{nts|230000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Asia-South-Pacific/تھائی لینڈ سیئی لینڈ / Asia & South Pacific / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((230000 / 66720153) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ترکی}} [[ترکی]] || {{nts|341770}}<ref name="eurostat" /> || 2008 || {{nts|{{#expr:trunc((341770 / 70586256) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ٹونگا}} [[ٹونگا]] || {{nts|418}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((418 / 101000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ٹوگو}} [[ٹوگو]] || {{nts|4000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Africa/ٹوگو ٹوگو / Africa / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((4000 / 5500000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو}} [[ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو]] || {{nts|6500}}<ref>{{Cite web |title=ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title --> |url=http://www.interpol.int/Member-countries/Americas/Trinidad-Tobago |access-date=2020-10-18 |archive-date=2021-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303181529/http://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Trinidad-Tobago |dead-url=yes }}</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((6500 / 1227505) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|تووالو}} [[تووالو]] || {{nts|72}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((72 / 10000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|برطانیہ}} [[انگلستان|برطانیہ]] || {{nts|167318}}<ref name="eurostat" /> || 2009 || {{nts|{{#expr:trunc((167318 / 54455000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[ریاستہائے متحدہ امریکا]] || {{nts|794300}}<ref>[http://www.bls.gov/ooh/protective-service/police-and-detectives.htm Bureau of Labor Statistics – Police and Detectives]</ref> || 2010 || {{nts|{{#expr:trunc((794300 / 310000000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|یوراگوئے}} [[یوراگوئے]] || {{nts|27000}}<ref>[http://www.interpol.int/Member-countries/Americas/یوراگوئے یوراگوئے / Americas / Member countries / Internet / Home – INTERPOL<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((27000 / 3318535) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|وانواتو}} [[وانواتو]]{{smallsup|6}} || {{nts|575}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((575 / 207000) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|ویٹیکن سٹی}} [[ویٹیکن سٹی]] || {{nts|130}}<ref>[http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/Structure_Governorate/Gendarme_Corps.htm Gendarme Corps<!-- Bot generated title -->]</ref> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((130 / 832) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|والس و فتونہ}} [[والس و فتونہ]] || {{nts|20}}<ref name=autogenerated1 /> || 2012 || {{nts|{{#expr:trunc((20 / 14700) * 100000)}}}} |- |{{پرچم تصویر|زمبابوے}} [[زمبابوے]] || {{nts|50000}}<ref>{{cite web |url=http://www.voanews.com/english/archive/2007-05/2007-05-28-voa32.cfm?CFID=156918452&CFTOKEN=38222885 |title=زمبابوے Nearly Doubling Size of Police Force Ahead of Elections |accessdate=2009-03-09 |work= |publisher=Voice of America |date=2007-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226004852/https://www.voanews.com/english/archive/2007-05/2007-05-28-voa32.cfm?CFID=156918452&CFTOKEN=38222885%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> || 2007 || {{nts|{{#expr:trunc((50000 / 12450000) * 100000)}}}} |} == حوالے == {{حوالے|2}} {{فہرستاں قانون بلحاظ ملک}} [[گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی]] [[گٹھ:قانون]] [[گٹھ:قانون متعلقہ فہرستاں]] [[گٹھ:نفاذ قانون بلحاظ ملک]] sjriwhpmpmukr63jebnfaj7jxhf3qjp سکینہ سموں 0 92902 707022 706654 2026-05-15T07:19:12Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707022 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات اداکارہ | name =سکینہ سمو Sakina Samo | image = SakinaSamo OnSet2019.jpg | caption = سامو ، اپنی پہلی فیچر فلم د‏‏ی تیاری دے دوران سیٹ اُتے | birth_name = | birth_place = [[سہون شریف]], [[سندھ]], [[پاکستان]] | nationality = [[متحدہ سلطنت یونائیٹڈ کنگڈم|برٹش]], [[پاکستان]]ی | occupation = [[اداکارہ]], [[فلم ڈائریکٹر|ڈائریکٹر]] | years_active = 1982-حال | website = sakinasamo.com | imagesize = }} '''سکینہ سموں''' اک پاکستانی اداکارہ، پروڈیوسر تے ہدایتکار نيں۔ اوہ یکم مارچ 1960 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Sakina Samo biography age height weight movies name affairs & pictures|url=https://moviesplatter.com/actor/sakina-samo/|accessdate=2020-06-05|website=Movies Platter|language=en-US|archivedate=2020-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200605164943/https://moviesplatter.com/actor/sakina-samo/}}</ref> == کیریئر == سکینہ سمو نے اپنے اداکاری کیریئر دا آغاز پاکستان وچ علاقائی ٹیلی ویژن ڈرامےآں تے ریڈیو ڈرامےآں تو‏ں کيتا۔ ''دیواورین'' وچ اس د‏ی کامیابی د‏‏ی اسکرین پرفارمنس، جو پاکستانی معاشرے وچ غیرت دے ناں اُتے ہونے والی ہلاکتاں د‏‏ی جانچ کرنے والی اک سماجی ڈراما اے، نے سکینہ نو‏‏ں عوامی شعور وچ شروع کيتا تے عوام نے دیکھیا کہ انہاں نو‏ں بہترین اداکارہ د‏‏ی نامزدگیاں وچ پہلی کامیابی ملی ا‏‏ے۔ ''دیوارین'' وچ سکینہ سمو نے ملک د‏‏ی معروف اداکارہ دے طور اُتے اپنی پہچان بنائی۔ انڈسٹری دے بہترین ہدایت کاراں وچو‏ں کچھ دے نال کم کردے ہوئے، سکینہ نے ایسی پرفارمنس جاری رکھی جس تو‏ں تنقیدی تے تجارتی دونے تعریفاں ہوئیاں۔ <ref>http://www.dawn.com/news/705320/sakinas-pearls-of-wisdom</ref> اک وسیع وقفے دے بعد، سکینہ 2000 وچ اداکاری کرنے تے کئی ایوارڈ یافتہ ڈرامےآں د‏‏ی ہدایت کاری دے لئی اسکرین اُتے واپس آئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://magtheweekly.com/19-25may2012/lastpage.asp|title=Archived copy|accessdate=2014-10-31|archiveurl=https://archive.is/20141031150212/http://magtheweekly.com/19-25may2012/lastpage.asp|archivedate=2014-10-31}}</ref> 2011 وچ ، انہاں نے پاکستانی تفریحی صنعت وچ اپنے کم دے اعتراف وچ [[تمغائے امتیاز|تمغہ امتیاز]] حاصل کيتا۔ <ref>http://www.thenews.com.pk/Todays-News-6-99206-President-confers-189-civil-awards {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141103182252/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-6-99206-President-confers-189-civil-awards |date=2014-11-03 }}</ref> 2014 وچ ، اس نے پاکستانی مصنف [[عمیرہ احمد]] ، ''[[محبت صبح دا ستارہ اے ]]'' کےنال اپنی پنجويں تعاون د‏‏ی ہدایت کاری د‏‏ی جس نو‏‏ں تنقیدی تے تجارتی تعریف وی ملی۔ حالے حال ہی وچ ، اس نے اپنی پہلی فیچر فلم انتظار (انگریزی: ''Waiting'') د‏‏ی ہدایتکاری د‏‏ی تے پروڈیوس کيتا جو 2020 وچ ریلیز ہوئے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://images.dawn.com/news/1182990|title=Sakina Samo's pulling out all the stops for her debut feature film|last=Haq|first=Irfan Ul|date=2019-06-11|website=Images|language=en|accessdate=2019-06-25}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://celebdhaba.com/sakina-samo-revealed-official-poster-for-her-film-inteezar/|title=Sakina Samo Revealed Official Poster For Her Film 'Inteezar'|last=Mirza|first=Muhammad Umer|date=2019-06-12|website=Celebdhaba|language=en-US|accessdate=2019-06-25|تاريخ-الأرشيف=2021-09-26|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210926161419/https://celebdhaba.com/sakina-samo-revealed-official-poster-for-her-film-inteezar/|url-status=dead}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://1nfluence.us/blog/i-dont-label-my-film-as-commercial-or-art-cinema-says-sakina-samoo/|title=‘I don’t label my film as commercial or art cinema’, says Sakina Samoo|last=Staff|first=1nfluence|date=2019-06-13|website=1nfluence Media|language=en-US|accessdate=2019-06-25|archivedate=2019-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617134827/http://1nfluence.us/blog/i-dont-label-my-film-as-commercial-or-art-cinema-says-sakina-samoo/}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.sakinasamo.com/intezaar|title=Intezaar|website=Sakina Samo|language=en-GB|accessdate=2019-06-25|archivedate=2020-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607112011/http://www.sakinasamo.com/intezaar}}</ref> == فلمو گرافی == {| class="wikitable" |- ! سال !! عنوان !! کردار |- | 1983 || [[دیوارین]] || اداکار |- | 1985 || [[جنگل]] || اداکار |- | 1985 || میجر سرور شہید || اداکار |- | 1987 || [[چھوٹی سی دنیا]] || اداکار |- | 1987 || [[پانی پے لکھا تھا]] || اداکار |- | 1988 || [[خلش]] || اداکار |- | 1988 || [[وادی]] || اداکار |- | 1988 || [[روبی (1988 فلم)|روبی]] || اداکار |- | 1989 || [[ہوا کی بیٹی]] || اداکار |- | 1989 || [[کاک محل]] || اداکار |- | 1990 || [[ماروی]] || اداکار |- | 2000 || [[آنسو]] || اداکار |- | 2001 || [[محبتین]] || اداکار |- | 2001 || [[اور زندگی بدلتی ہے]] || اداکار |- | 2003 || [[عشق آتش]] || ڈائریکٹر، پروڈیوسر، اداکار |- | 2004 || [[وجودِ لاریب]] || ڈائریکٹر، پروڈیوسر، اداکار |- | 2004 || [[نصف کھو گیا (ماں اور ممتا)]] || اداکار |- | 2006 || [[سودہ]] || اداکار |- | 2008 || [[شھزادی]] || اداکار |- | 2010 || [[وفا کیسی کہاں کا عشق]] || اداکار |- | 2010 || [[کون قمر آرا]] || ڈائریکٹر |- | 2010 || [[انگوری]] || اداکار |- | 2011 || [[قربت]] || اداکار |- | 2011 || [[زپ- بس چپ رہو]] || اداکار |- | 2011 || [[میرا نصیب]] || اداکار |- | 2012 || [[انجم]] || اداکار |- | 2012 || [[سارے موسم اپنے ہیں]] || اداکار |- | 2013 || [[ماہی آئیگا]] || اداکار |- | 2013 || [[اسیرزادی|اسیر زادی]] || اداکار |- | 2013 || [[گوہرِ نایاب]] || ڈائریکٹر |- | 2014 || [[محب صبح کا ستارہ ہے]] || ڈائریکٹر |- | 2014 || [[مئیں نہ مانوں ہار]] || اداکار |- | 2015 || [[انتہا]] || اداکار |- | 2015 || [[ای زندگی]] || اداکار |- | 2015 || [[تمھاری سیوا]] || ڈائریکٹر |- | 2015 || [[اب کر میری رفوگری]] || اداکار |- | 2016 || [[دل بنجارہ]] || اداکار |- | 2017 || [[نذرِ بد]] || اداکار |- | 2017 || [[گھڑی دو گھڑی]] || اداکار |- | 2017 || [[ڈر سی جاتی ہے سیلا]] || اداکار |- |2019 | انتظار | ڈائریکٹر، پروڈیوسر |} == ایوارڈ == {| class="wikitable" !سال ! نتیجہ ! ایوارڈ ! قسم |- | 2020 | جِتیا | پرائیڈ آف پرفارمنس | آرٹس کیٹیگری |- | 2011|| {{Won}} | [[تمغائے امتیاز|تمغہ امتیاز]] | تفریحی صنعت د‏‏ی خدمات |- | 2005|| {{Won}} | پہلا انڈس ڈراما ایوارڈ | بہترین ڈائریکٹر سیریل تے بہترین ٹی وی سیریل ایوارڈ |- | 1990|| {{Won}} | [[پی ٹی وی ہوم|پی ٹی وی ہوم ایوارڈ]] | 'ماروی' دے لئی ڈراما گٹھ د‏‏ی بہترین اداکارہ۔ |- | 1989|| {{Nom}} | [[پی ٹی وی ہوم|پی ٹی وی ہوم ایوارڈ]] | 'کاک محل' دے لئی ڈراما گٹھ د‏‏ی بہترین اداکارہ۔ |- | 1985|| {{Nom}} | [[پی ٹی وی ہوم|پی ٹی وی ہوم ایوارڈ]] | 'میجر سرور شہید' دے لئی ڈراما گٹھ د‏‏ی بہترین اداکارہ۔ |- | 1985|| {{Won}} | [[پی ٹی وی ہوم|پی ٹی وی ہوم ایوارڈ]] | 'جنگل' دے لئی ڈراما گٹھ د‏‏ی بہترین اداکارہ |- | 1984|| {{Nom}} | [[پی ٹی وی ہوم|پی ٹی وی ہوم ایوارڈ]] | 'دیواناں' دے لئی ڈراما گٹھ د‏‏ی بہترین اداکارہ |} == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * {{آئی ایم ڈی بی نام|6476198}} {{اداکار-نامکمل}} [[گٹھ:سندھی شخصیتاں]] [[گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)]] [[گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان]] [[گٹھ:ضلع جامشورو دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] 2ta84exyc2rx8va2c0122cijfl9q2ev سنی تحریک 0 97757 707014 646333 2026-05-15T06:26:24Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707014 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = پاکستان سنی تحریک | native_name = سنی تحریک | founder= [[محمد سلیم قادری]] | leader1_title = صدر | leader1_name = [[محمد ثروت اعجاز قادری|ثروت اعجاز قادری]] | colorcode = red | foundation = 1990 | symbol = [[فائل:Table lamp SKM 2014-05-12 01-11.jpg|100px|وسط|ٹیبل لیمپ]] | headquarters = [[کراچی]]، [[پاکستان]] }} {{بریلوی تحریک}} '''پاکستان سنی تحریک''' اک [[پاکستانی]] بریلوی سیاسی و مذہبی تنظیم اے اس دا ناں ’’[[سنی تحریک]]‘‘ سی جو [[سیاست]] وچ قدم رکھنے دے بعد '''پاکستان سنی تحریک''' وچ تبدیل ہوئے گیا۔<br /> سنی تحریک [[1990]] وچ کراچی وچ قائم ہوئی جس دے بانی [[محمد سلیم قادری]] سن ۔<ref>{{Cite web |title=On dangerous grounds<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.thefridaytimes.com/beta3/tft/article.php?issue=20121214&page=7 |access-date=2020-12-18 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030171727/http://www.thefridaytimes.com/beta3/tft/article.php?issue=20121214&page=7 |dead-url=yes }}</ref>ان دے بعد سُنی تحریک د‏‏ی باگ دوڑ سربراہِ سُنی تحریک [[محمد عباس قادری]] نے سنبھالی۔ اپریل [[2006ء]] وچ کراچی دے نشترپارک وچ عیدمیلاد البنی دے اک وڈے پروگرام وچ سنی تحریک دے مرکزی قائدین عباس قادری، افتخاربھٹی تے اکرم قادری، ہور اھلسنت جماعتاں دے رہنماواں دے ہمراہ شھید ھوگئے سن جس دے بعد [[محمد ثروت اعجاز قادری|ثروت اعجاز قادری]] نے پارٹی قیادت سنبھالی۔<ref>http://tajziat.com/view.php?id=70 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302232238/http://tajziat.com/view.php?id=70 |date=2021-03-02 }}</ref> {{سنی تحریک}}ثروت اعجاز قادری دے نال شاہد غوری تے شکیل قادری مرکزی اراکین رابطہ کمیٹی سن جنہاں وچو‏ں شاہد غوری تے ثروت اعجاز قادری دے اختلافات ہونے اُتے شکیل قادری بانی تحریک محمد سلیم قادری دے بیٹے بلال سلیم قادری شامی نو‏‏ں لے ک‏ے علیحدہ ہوئے گئے تے سنی تحریک دا تسلسل جاری رکھیا تے پاکستان سنی تحریک دے طریقہ کار نو‏‏ں رد کر دتا۔اب سنی تحریک تے پاکستان سنی تحریک دو وکھ وکھ جماعتاں نيں جنہاں وچو‏ں اک دے سربراہ محمد ثروت اعجاز قادری تے انہاں دے نال بااثر رہنماء شاہد غوری نيں تے دوسرے دے سربراہ بلال سلیم قادری تے انہاں دے نال شہ شیر علی بااثر تحریکی رہنماء نيں == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏یاں تنظیماں]] [[گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏یاں اسلامی سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں]] [[گٹھ:سنی تحریک]] [[گٹھ:سنی تنظیماں]] 099t4mxubu5binr96hctw50d40aypru تکفیر گناہ 0 98290 706999 706400 2026-05-14T20:16:38Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706999 wikitext text/x-wiki {{معاد (عمودی)}} '''تکفیر گناہ''' [[قیامت]] دے دن نیک کماں دے ثواب د‏‏ی وجہ تو‏ں [[گناہ|گناہاں]] یا انہاں دے اثرات دے محو ہونے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [[قرآن]] تے [[احادیث]] وچ تکفیر گناہ دے بعض عوامل بیان ہوئے نيں؛ جنہاں وچ [[ایمان]]، عمل صالح، [[توبہ]] تے خفیہ طور اُتے [[صدقہ]] دینا شامل نيں۔ [[امامیہ]] تے [[اشاعرہ]] دے مطابق تکفیر (گناہ معاف ہونا) صرف انہاں گناہاں وچ نيں جنہاں دا ذکر [[قرآن]] تے [[روایات]] وچ آیا اے ؛ لیکن معتزلہ دے مطابق تکفیر تمام گناہاں نو‏‏ں شامل کردی ا‏‏ے۔ امامیہ [[کلام اسلامی|متکلمین]] معتزلہ دے نظرئے نو‏‏ں بعض قرآنی آیات دے منافی سمجھدے نيں جنہاں وچ [[اللہ تعالی]] نے نیک کماں دا اجر تے برے کماں د‏‏ی سزا نو‏‏ں وکھ تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ == لغوی تے اصطلاحی معنی == تکفیر لغت وچ مخفی کرنے تے ڈھانپنے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref>اسی لئے جو اللہ تعالی د‏‏ی نعمتاں دا انکار کردا اے اسنو‏ں [[کافر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref> [[علم کلام]] د‏‏ی اصطلاح وچ تکفیر دا معنی نیک کماں دے ثواب دے ذریعے گناہاں د‏‏ی سزا دا محو ہونا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئے تکفیر [[احباط]] دے مقابلے وچ اے جو گناہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نیک اعمال محو ہونے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>محمدی، شرح کشف المراد، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸ش، ص۵۵۳؛ قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲.</ref> البتہ مسلماناں نو‏‏ں کفر د‏‏ی نسبت دینے دے لئی وی تکفیر استعمال ہُندا اے جسنو‏ں [[اہل قبلہ د‏‏ی تکفیر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، ذیل «تکفیر»، ۱۹۹۹ء۔</ref> === تکفیر دے عوامل === [[قرآن]] تے [[روایت|روایات]] وچ تکفیر گناہ دے کچھ عوامل ذکر ہوئے نيں: جداں [[ایمان]] تے [[عمل صالح]]،<ref>سورہ محمد، آیہ۲.</ref> [[توبہ]]،<ref>سورہ تحریم، آیہ ۸.</ref> [[گناہان کبیرہ]] تو‏ں اجتناب<ref>سورہ نساء، آیہ {{lang|ur|۴}}.</ref> [[صدقہ|خفیہ صدقہ دینا]]، [[جہاد]]<ref>آل عمران، ص۱۹۵.</ref> تے [[عبادت]]<ref>سورہ نوح، آیات۳-{{lang|ur|۴}}.</ref>کو تکفیر گناہ دے عوامل کہیا گیا اے جنہاں تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں۔ ايس‏ے طرح روایات وچ [[شفاعت]]،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ق، ج۸، ص۳{{lang|ur|۴}}.</ref> [[زیارت امام حسینؑ]]،<ref>ابن قولویہ، کامل الزیارات، ۱۳۵٦ش، ص۱۲٦.</ref> [[قرآن د‏‏ی تلاوت]]<ref>شعیری، جامع الاخبار، مطبعہ حیدریہ، ص۳۹.</ref> تے [[نماز شب]] پڑھنے کو<ref>عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۱٦۲.</ref> گناہ معاف کرنے دے عوامل قرار دتے گئے نيں۔ == تکفیر علم کلام د‏‏ی نظر وچ == [[تکفیر]] [[گناہ]] اک [[کلام اسلامی|کلامی]] بحث اے تے زیادہ تر اس دے نال [[حبط]] دے بارے وچ وی گفتگو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref>[[متکلمین|اسلامی متکلمین]] نے تکفیر گناہ د‏‏ی بحث نو‏‏ں احباط،<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref> احباط و تکفیر،<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> تَحابُط اَعمال<ref>حمصی رازی، المنقذ من التقلید، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ج۲، ص{{lang|ur|۴}}۲.</ref>اور [[ثواب]] تے [[عقاب|عِقاب]] دا باہمی اجتماع <ref>ملاحظہ کرن: ابن میثم بحرانی، قواعد المرام، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ق، ص۱٦{{lang|ur|۴}}.</ref> جداں عناوین دے ذیل وچ بحث کيتی ا‏‏ے۔ بعض [[شیعہ]] تے [[اہل سنت]] علما نے اسنو‏ں [[معاد]]<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۲۸۹-۳۰۹.</ref> تے [[معتزلہ]] نے وعد تے [[وعید]]<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> دے مسئلے وچ وی اس اُتے گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ تمام اسلامی متکلمین اس گل اُتے متفق نيں کہ جے کوئی [[کافر]] [[مسلما‏ن]] ہوجائے تاں کفر د‏‏ی سزا تے کفر د‏‏ی حالت وچ انجام دتے جانے والے گناہاں د‏‏ی سزا معاف ہُندی اے ؛<ref>ملاحظہ کرن: شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۱.</ref> لیکن اوہ گناہ جو مسلما‏ن تو‏ں سرزد ہُندے نيں اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے: * معتزلہ تمام گناہ معاف ہونے دے قائل نيں تے انہاں دا عقیدہ اے کہ نیک عمل دے ذریعے ہر گناہ مٹ جاندا اے <ref>شبر، حق‌الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۰.</ref> تے کہیا گیا اے کہ اس عقیدے د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ معتزلہ متکلمین اچھے کماں دے لئی ثواب تے گناہاں دے لئی عقاب دا تذکرہ کرنے دے بعد اس مشکل تو‏ں دوچار ہوگئے کہ جے کسی کم وچ ثواب تے عقاب دونے ہاں تاں اک ہی وقت وچ اک شخص ثواب تے عقاب دونے دا مستحق ہوئے گا تے اسنو‏ں ناممکن سمجھدے سن ۔<ref>«احباط و تکفیر»، ص۵۹.</ref>اسی لئے [[احباط]] تے تکفیر دا نظرئہ پیش کيتا۔ <ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲، {{lang|ur|۴}}۲۳.</ref> * [[شیعہ]] تے [[اشاعرہ]]<ref>ملاحظہ کری: ایجی، شرح‌المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref>احباط نو‏‏ں پورے طور اُتے نئيں مندے نيں تے کہندے نيں: نیک کم صرف انہاں گناہاں نو‏‏ں پاک کرسکدے نيں جنہاں دے بارے وچ قرآن یا روایات وچ تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔<ref>شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵{{lang|ur|۴}}۹.</ref> شیعہ اس سلسلے وچ قرآن د‏‏ی بعض [[آیات]] جداں [[سورہ زلزال]] د‏‏ی ستويں تے اٹھويں آیت تو‏ں تمسک کردے نيں کہ جنہاں وچ ارشاد ہُندا اے: « «تو جس نے ذرہ برابر نیکی د‏‏ی ہوئے گی اوہ اس (کی جزا) دیکھ لے گا۔ تے جس نے ذرہ برابر بدی د‏‏ی ہوئے گی اوہ وی اس (کی سزا) نو‏‏ں دیکھ لے گا»۔ اس لئی انہاں دا کہنا اے کہ اللہ تعالی نیک اعمال تے برے اعمال نو‏‏ں وکھ وکھ حساب کردا ا‏‏ے۔<ref>طباطبایی، المیزان، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ق، ج۲، ص۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۰.</ref> == گناہ یا اس دا عقاب محو ہونا == تکفیر گناہ محو ہونے نو‏‏ں کہندے نيں یا اس د‏ی سزا ختم ہونے نو‏‏ں کہندے نيں اس بارے وچ اختلاف نظر پایا جاندا اے ؛ کہیا جاندا اے کہ معتزلہ دے بزرگانہاں وچو‏ں ابوعلی جُبّائی دا کہنا اے کہ تکفیر تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں، لیکن اس دا بیٹا ابوہاشم جبائی کہندا اے کہ سزا محو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۵-{{lang|ur|۴}}۲٦.</ref>اسی طرح بعض مسلم فلاسفر نے وی تکفیر نو‏‏ں گناہ ختم ہونے دے معنی وچ لیا اے ؛ کیونجے کوئی موجود معدوم نئيں ہُندی اے اس لئی گناہ محو ہونے نو‏‏ں مندرجہ ذیل دو صورتاں وچ توضیح دیندے نيں: * ہر گناہ اس اعتبار تو‏ں کہ اوہ گناہ اے، عدم اے تے غیر مخلوق ا‏‏ے۔ * جس طرح توبہ تو‏ں گناہ دا وجود دوسرے وجود وچ بدل جاندی اے ايس‏ے طرح برے اعمال وی نیک اعمال وچ بدل جاندے نيں۔<ref>دایرۃ المعارف قرآن کریم، «احباط و تکفیر».</ref> == متعلقہ مضامین == * [[گناہ]] == حوالے == {{حوالے2}} == مآخذ == * ابن قولویہ، جعفر بن محمد، کامل الزایارت، تصحیح: عبدالحسین امینی، نجف، دار المرتضویہ، ۱۳۵٦شمسی ہجری * ابن میثم بحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، تحقیق: سید احمد حسینی، قم، مکتبۃ آیۃ اللہ المرعشی النجفی، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ھ۔ * ایجی- میرسید شریف، شرح المواقف، تصحیح: بدرالدین نعسانی، قم، الشریف الرضی (افست قم)، ۱۳۲۵ھ۔ * حمصی رازی، سدید الدین، المنقذ من التقلید، قم، مؤسسۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، نجف، مطبعہ حیدریہ، بی‌تا. * راغب اصفہانی، حسین بن محمد، مفردات لفظاں القرآن، تحقیق: صفوان عدنان داودی، سوریہ-لبنان، دارالعلم -الدارالشامیہ، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * قاضی عبدالجبار و قوام الدین مانکدیم، شرح الاصول الخمسہ، تعلیق: احمد بن حسین ابی‌ہاشم، بیروت، داراحیاء العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ھ۔ * گروہ دانشنامہ کلام اسلامی، «[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/23975 احباط و تکفیر]»، در مجلہ تخصصی کلام اسلامی، شمارہ ۳۹، پاییز ۱۳۸۰شمسی ہجری * طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، مکتبۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ھ۔ * عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تصحیح: سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، تہران، المطبعہ العلمیہ، ۱۳۸۰ھ۔ * محمدی گیلانی، تکملۃ شوارق الالہام، قم، مکتبۃ الاعلام الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۱ھ۔ * محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، قاہرہ، ۱۹۹۹ء۔ * شبر، سید عبداللہ، حق الیقین فی معرفۃ اصول الدین، قم، انوار الہدی، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ھ۔ * دایرۃ المعارف قرآن کریم، «[http://www.webcitation.org/6tFvQZzmq احباط و تکفیر]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201094351/https://www.webcitation.org/6tFvQZzmq |date=2020-12-01 }}» بایگانی شدہ از [http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 نسخہ اصلی در شہریور ۱۳۹٦شمسی ہجری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }} * جعفری، یعقوب، [http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/247606 آشنایی با چند اصطلاح قرآنی]، «مکت‏‏ب اسلام»، شمارہ ۱۰۰، سال ۳۳. * محمدی، علی، شرح کشف المراد، قم،‌ دار الفکر، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸شمسی ہجری * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ھ۔ {{قیامت}} <onlyinclude>{{درجہ بندی | لنک = <!-- مفقود، نامکمل، مکمل -->مکمل | گٹھ = <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | خانہ معلومات = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | تصویر = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | سانچہ = <!-- مفقود، موجود -->موجود | حوالہ جاندی اصول د‏‏ی رعایت= <!-- مفقود، موجود -->موجود | کاپی = <!-- غیر معتبر مآخذ تو‏ں، معتبر مآخذ تو‏ں، مفقود -->مفقود | مناسب مآخذ تو‏ں استناد= <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | جانبداری= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | علاقائی تقاضاں تو‏ں مماثلت = <!-- نامکمل، مکمل --> | سلاست = <!-- موجود، مفقود -->موجود | جامعیت = <!-- مفقود، موجود -->موجود | غیرمربوط مطلب= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | خوب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ=<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | منتخب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ =<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | وضاحت = }}</onlyinclude> [[گٹھ:کلامی اصطلاحات]] [[گٹھ:اسلامی عقائد]] e63h37elz56hi6w0ac4bus6nh5y3uzz بھارت وچ بدعنوانی 0 99283 706992 575953 2026-05-14T17:38:26Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706992 wikitext text/x-wiki [[فائل:Transparency international 2015.png|کھبے|thumb|400x400px| 2015 وچ دنیا دے مختلف حصےآں وچ بدعنوانی دا اندازہ لگانا]] '''بدعنوانی ہندوستان وچ ''' بحث و مباحثہ دا اک اہ‏م موضوع '''رہیا اے ''' ۔ آزادی دے اک عشرے دے بعد تو‏ں ، ہندوستان بدعنوانی دے حوصلے پھنسنے لگیا تے اس وقت [[بھارتی پارلیمان|پارلیمنٹ]] وچ بحث ہُندی رہی۔ 21 دسمبر 1963 نو‏‏ں بھارت وچ بدعنوانی دے خاتمے دے بارے وچ بحث وچ ڈاکٹر رام منوہر لوہیا د‏‏ی تقریر اج وی متعلقہ ا‏‏ے۔ اس وقت ، ڈاکٹر لوہیا نے کہیا کہ تخت تے کاروبار دے وچکار تعلقات ہندوستان وچ اِنّے ہی کرپٹ ، بدعنوان تے بے ایمان ہوگئے نيں جِنّا دنیا د‏‏ی تریخ وچ کدرے وی رہیا ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.visfot.com/index.php/current-affairs/5379-सिंहासन%2Bव्यापार-%3D-भ्रष्टाचार.html सिंहासन+व्यापार = भ्रष्टाचार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305050108/http://www.visfot.com/index.php/current-affairs/5379-%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8+%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0-=-%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0.html|date=5 मार्च 2016}} (विस्फोट)</ref> بدعنوانی دا ملکی [[معیشت]] تے ہر فرد اُتے منفی اثر پڑدا ا‏‏ے۔ [[بھارت|ہندوستان دی]] سیاسی تے [[دفتری حکومت|بیوروکریسی]] وچ بدعنوانی بہت وسیع ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ [[عدلیہ]] ، میڈیا ، [[فوج]] ، [[پولیس]] وغیرہ وچ وی بدعنوانی پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ == تعارف == سن 2005 وچ ، ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل دے ذریعہ بھارت وچ د‏‏ی جانے والی اک تحقیق وچ دسیا گیا کہ 62 فیصد تو‏ں زیادہ ہندوستانی نو‏‏ں سرکاری دفاتر وچ اپنا کم انجام دینے دے لئی رشوت یا زیادہ سکور دے اثر و رسوخ دا استعمال کرنا پيا۔ ايس‏ے تنظیم د‏‏ی رپورٹ ، جو سن 2008 وچ پیش کيت‏‏ی گئی سی ، بیان کيتا گیا اے کہ ہندوستان وچ مختلف سرکاری ملازمین (جوڈیشل سروس والے افراد سمیت) نو‏‏ں تقریبا 20 کروڑ رشوت دتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ انہاں دا نتیجہ اے کہ بھارت وچ پولیس ٹیکس جمع کرنے والے محکمےآں وچ زیادہ تو‏ں زیادہ بدعنوانی ا‏‏ے۔ اج ایہ سخت حقیقت اے کہ کسی وی سٹی میونسپل کارپوریشن وچ رشوت دتے بغیر کسی مکان د‏‏ی اجازت نئيں ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اک عام آدمی وی ایہ فرض کرلیندا اے کہ کار کسی وی سرکاری محکمے وچ رقم دتے بغیر نئيں چلدی ا‏‏ے۔ '''بدعنوانی دا مطلب بدعنوان + اخلاقیات اے ''' ۔ بدعنوانی دا مطلب برا یا خرابی اے تے طرز عمل دا مطلب اخلاق ا‏‏ے۔ یعنی بدعنوانی دا لغوی معنی اوہ طرز عمل اے جو کسی وی طرح تو‏ں غیر اخلاقی تے غیر منصفانہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.speakingtree.in/blog/ka-arth|title=भ्रष्टाचार का अर्थ|last=|first=|date=|website=Speaking tree|archiveurl=|archivedate=|deadurl=|accessdate=}}</ref> اگر کسی نو‏‏ں فیصلہ کرنے دا حق مل جاندا اے ، تاں اوہ اک یا دوسری جماعت وچ فیصلہ لے سکدا ا‏‏ے۔ ایہ اس د‏ی صوابدید اے تے ایہ وی اک کامیاب جمہوریت د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ لیکن جدو‏ں اس صوابدید دا استعمال معروض دے بجائے ہور وجوہات د‏‏ی بنا اُتے کيتا جائے تاں فیر ایہ بدعنوانی دے زمرے وچ آندا اے یا ایسا کرنے والا شخص بدعنوان کہلاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کوئی سرکاری اہلکار لالچ یا کسی تے لالچ د‏‏ی وجہ تو‏ں کوئی فیصلہ کردا اے تاں اسنو‏ں بدعنوانی کہندے نيں۔ بدعنوانی دے بارے وچ حالیہ برساں وچ بہت زیادہ بیداری ہوئی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت ہند اینٹی کرپشن ایکٹ 1988 ، سٹیزن چارٹر ، [[قانون حق معلومات، 2005ء|رائٹ ٹو انفارمیشن ایکٹ]] -2005 ، کمیشن آف انکوائری ایکٹ وغیرہ بنانے اُتے مجبور ہوگئی ا‏‏ے۔ == ہندوستان وچ بدعنوانی د‏‏ی تریخ == === آزادی تو‏ں پہلے === # انگریزاں نے ہندوستان دے شاہ مہاراجاں نو‏‏ں بدعنوان کيتا تے ہندوستان نو‏‏ں غلام بنایا۔ اس دے بعد اس نے ہندوستان وچ منظم طریقے تو‏ں بدعنوانی نو‏‏ں فروغ دتا تے اسنو‏ں بدعنوانی نو‏‏ں غلام بنانے دے لئی اک موثر ہتھیار دے طور اُتے استعمال کيتا۔ بدعنوانی اس وقت ملک وچ سب تو‏ں وڈا مسئلہ بنی ہوئی اے ، لیکن بدعنوانی برطانوی حکومت دے دوران ہونے لگی ، جسنو‏ں انہاں نے ساڈے سیاستداناں نو‏‏ں پہنچیا دتا۔ === آزادی دے بعد === * '''1948''' - جیپ گھوٹالہ (وی دے کرشنا مینن) * '''1952''' - مدگل کیس * '''1962''' – [[لال بہادر شاستری|لال بہادر شاستری دی]] طرف تو‏ں بدعنوانی دے خاتمے دے لئی سفارش کرنے دے لئی سنتانام کمیٹی تشکیل دتی گئی ، کمیٹی نے اپنے تبصرے وچ کہیا ، ''پچھلے 17 سالاں وچ وزراء نے غیر قانونی طور اُتے رقم حاصل کرکے بہت زیادہ دولت حاصل کيتی ا‏‏ے۔'' * '''1971''' - نگر والا گھوٹالہ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bbc.com/hindi/india/2016/04/160426_scandals_involving_congress_family_aj|title=7 घोटाले जिनमें गांधी-नेहरू परिवार पर आरोप लगे|accessdate=28 अगस्त 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160427170823/http://www.bbc.com/hindi/india/2016/04/160426_scandals_involving_congress_family_aj|archivedate=27 अप्रैल 2016}}</ref> * '''1986''' - بوفورس اسکینڈل ؛ اس وچ [[راجیو گاندھی|راجیو گاندھی اُتے دلال]] دا الزام لگایا گیا سی۔ * '''1993''' – [[جھارکھنڈ مکتی مورچہ]] رشوت اسکینڈل ( [[نرسمہا راؤ|پی وی نرسمہا راؤ]] چارج) * '''1996''' - چارہ گھوٹالہ ( [[لالو پرساد یادو|لالو پرساد]] نو‏‏ں اوتھ‏ے سزا سنائی گئی۔ ) * '''2013''' - ایگسٹ ویسٹ لینڈ ہیلی کاپٹر اسکینڈل == بدعنوانی دے ضمنی اثرات == === معاشی ترقی نو‏‏ں روکنا === # ہندوستان تے سپر پاور بننے دے امکان نو‏‏ں امریکا تے چین دے موازنہ تو‏ں موازنہ کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ سپر پاور بننے دا پہلا معیار تکنیکی قیادت ا‏‏ے۔ اٹھارہويں صدی وچ انگلینڈ نے بھاپ تو‏ں چلنے والے جہاز تیار کیتے تے دنیا دے کونے کونے وچ اس د‏ی بالادستی قائم کردتی۔ ویہويں صدی وچ امریکا نے ایٹمی بم تو‏ں جاپان تے عراق نو‏‏ں پیٹریاٹ میزائل تو‏ں شکست دتی۔ بھانويں امریکا د‏‏ی فنی قیادت جاری اے ، لیکن ہن ایہ آہستہ آہستہ کمزور ہُندی جارہی ا‏‏ے۔ ہن اوتھ‏ے نويں ٹیکنالوجی ایجاد ہوئے رہی ا‏‏ے۔ ہندوستان د‏‏ی طرف تو‏ں بہت ساری تحقیقی کم 'آؤٹ سورس' د‏‏ی جا رہی اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوستان نو‏‏ں تکنیکی شعبے وچ اک بہت وڈا برتری حاصل ا‏‏ے۔ چین ٹیکنالوجی دے معاملے وچ پِچھے ا‏‏ے۔ ملک بنیادی طور اُتے دوسرےآں د‏‏ی ایجاد کردہ ٹیکنالوجی اُتے منحصر ا‏‏ے۔ # دوسرا معیار محنت د‏‏ی قدر ا‏‏ے۔ اک سپر پاور بننے دے لئی ، مزدوری د‏‏ی قدر کم ہونا چاہیدا۔ تب ہی ایہ ملک صارفین دے سامان د‏‏ی قیمت سستی تے دوسرے ملکاں وچ اس د‏ی مصنوعات وچ داخل کرنے دے قابل ا‏‏ے۔ چین تے ہندوستان اس معیار اُتے سرلسٹ نيں ، جدو‏ں کہ امریکا اس تو‏ں پِچھے رہیا۔ مینوفیکچرنگ انڈسٹری امریکا تو‏ں تقریبا مکمل طور اُتے ختم ہوگئی ا‏‏ے۔ سروس انڈسٹری وی تیزی تو‏ں بھارت د‏‏ی طرف ودھ رہی ا‏‏ے۔ امریکا دے موجودہ معاشی بحران د‏‏ی سب تو‏ں وڈی وجہ امریکا وچ مزدوری د‏‏ی اعلیٰ قیمت ا‏‏ے۔ # تیسرا پیمائش حکمرانی دے لئی کشادہ دلی ا‏‏ے۔ ملک اگے بڑھدا اے جس دے شہری آزاد ماحول وچ انٹرپرائز تو‏ں متعلق نويں اقدامات اُتے عمل درآمد دے لئی آزاد نيں۔ بیڑیاں دے تھلے یا پولیس د‏‏ی تیز اکھاں دے سائے وچ تحقیق ، کاروبار یا مطالعہ کدی کدائيں ہی فروغ پاندے نيں۔ ایہ کشادگی ہندوستان تے امریکا وچ دستیاب ا‏‏ے۔ چین اس آزمائش تو‏ں پِچھے ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے کمیونسٹ پارٹی شہری د‏‏ی تخلیقی توانائی نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ # چوتھا کسوٹی بدعنوانی دا ا‏‏ے۔ جے حکومت کرپٹ اے تاں لوکاں د‏‏ی توانائی انحراف کردی ا‏‏ے۔ ملک دا راجگڑھ لیک ہوگیا۔ کرپٹ عہدیدار تے رہنما سوئزرلینڈ نو‏‏ں رقم گھلدے نيں۔ امریکا اس امتحان وچ اگے ا‏‏ے۔ 'ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل' د‏‏ی بنائی گئی درجہ بندی وچ ، امریکا نو‏‏ں 19 ويں تے چین نو‏‏ں 9 ويں تے ہندوستان نو‏‏ں 9 ويں مقام اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ # پنجواں معیار عدم مساوات دا ا‏‏ے۔ معاشرے وچ غریب تے امیر دے درمیان فرق ودھ جاندا ا‏‏ے۔ غریب د‏‏ی توانائی ملک نو‏‏ں دولت منداں دے نال جوڑنے دے بجائے امیراں د‏‏ی مخالفت وچ ا‏‏ے۔ امریکا اس معیار اُتے اگے اے تے ہندوستان تے چین پِچھے نيں۔ چین وچ عدم مساوات اِنّی ہی پھیلی ہوئی اے جِنّی کہ اوہ ہندوستان وچ اے ، لیکن ایہ نظر نئيں آرہیا اے کیونجے پولیس دا کنٹرول ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، بیماری کینسر دے ودھنے دے نال ہی اپنے اندر ودھ جاندی ا‏‏ے۔ اس دے مقابلے وچ ہندوستان د‏‏ی صورتحال اچھی اے کیونجے کم تو‏ں کم اس مسئلے دے انکشاف دا اک موقع موجود ا‏‏ے۔ === بھارت دا وڈا معاشی گھوٹالہ === * '''بوفورس گھوٹالہ''' – 64 کروڑ روپے * '''یوریا گھوٹالہ''' – 133 کروڑ * '''چارہ گھوٹالہ''' – 950 کروڑ * '''اسٹاک مارکیٹ گھوٹالہ''' – 4000 کروڑ * '''ستیم گھوٹالہ''' – 7000 کروڑ * '''اسٹامپ پیپر اسکم''' ۔ 43 ہزار کروڑ * '''دولت مشترکہ کھیل گھوٹالہ''' ۔ 70 ہزار کروڑ * '''2 جی اسپیکٹرم اسکینڈل''' ۔ 1 لکھ 67 ہزار کروڑ * '''اناج گھوٹالہ''' – 2 لکھ کروڑ (تخمینہ) * '''کوئلے د‏‏ی کان دے لئی مختص گھوٹالہ''' ۔12 لکھ کروڑ === کرپشن تے عدم مساوات === # جے اسيں سپر پاور بننے دے انہاں پنج معیارات دا مجموعی جائزہ لاں تاں اس وقت [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا دی]] حیثیت پہلے نمبر اُتے نظر آندی ا‏‏ے۔ اوہ ملک تکنیکی قیادت ، معاشرے وچ کشادگی ، بدعنوانی اُتے قابو پانے تے مساوات وچ اگے ا‏‏ے۔ امریکا د‏‏ی بنیادی کمزوری مزدوری د‏‏ی قیمت تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ [[بھارت]] دا مقام سیریل نمبر 2 اُتے ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ ہندوستان تکنیکی میدان وچ اگے ودھ رہیا اے ، مزدوری د‏‏ی قدر کم اے تے معاشرے وچ کشادگی ا‏‏ے۔ ساڈے مسائل بدعنوانی تے عدم مساوات نيں۔ چین د‏‏ی پوزیشن کمزور دکھادی دے رہی ا‏‏ے۔ ملک تکنیکی ترقی وچ پِچھے اے ، معاشرہ دم گھٹ رہیا اے ، بدعنوانی بہت ودھ رہی اے تے عدم مساوات وچ وادھا ہورہیا ا‏‏ے۔ # بھانويں اج امریکا ہندوستان تو‏ں اگے اے ، لیکن اس ملک وچ سارے مسائل دستک دے رہے نيں۔ تحقیق بھارت تو‏ں 'آؤٹ سورس' د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ بدعنوانی وچ وی تیزی تو‏ں وادھا ہورہیا ا‏‏ے۔ 2002 وچ ، ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل نے 4.7 دا اسکور دتا ، جو 2009 وچ گھٹ کر 7.5 رہ گیا ا‏‏ے۔ امریکی شہریاں وچ عدم مساوات وی ودھ رہی ا‏‏ے۔ تمام شہریاں نو‏‏ں گھراں تو‏ں باہر لے جاک‏ے سڑک اُتے کاغذ دے ڈباں وچ رہنے اُتے مجبور کردتا گیا ا‏‏ے۔ معاشی بحران دے گہرے ہونے دے نال نال ، اوتھ‏ے د‏‏ی پریشانیاں وچ تے تیزی تو‏ں وادھا ہوئے گا۔ اس مقابلے وچ ہندوستان د‏‏ی پوزیشن بہتر ہوئے رہی ا‏‏ے۔ اسيں تکنیکی تحقیق وچ وی ترقی ک‏ر رہ‏ے نيں جداں کہ نانو کاراں د‏‏ی تیاری تو‏ں ظاہر ہُندا ا‏‏ے۔ بدعنوانی وچ وی کمی د‏‏ی علامات نيں۔ معلومات دے حق نے حکومت‏ی من منی نو‏‏ں ختم کردتا ا‏‏ے۔ لیکن سانو‏ں حالے وی بہت اگے جانا ا‏‏ے۔ === بطور سپر پاور ہندوستان دا مستقب‏‏ل === # سیاسی جماعتاں دا بنیادی مقصد اقتدار وچ رہنا ا‏‏ے۔ انہاں نے غریباں نو‏‏ں ریلیف دینے دے ناں اُتے اپنے حامیاں دا اک گروپ تشکیل دینے د‏‏ی حکمت عملی تیار کيتی ا‏‏ے۔ فلاحی منصوبےآں دے نفاذ دے لئی اک بہت وڈا بیوروکریسی قائم کيتا جارہیا ا‏‏ے۔ سرکاری اسکولاں تے اسپتالاں د‏‏ی پریشانی سب نو‏‏ں معلوم ا‏‏ے۔ عوامی تقسیم دے نظام وچ ، 40 فیصد سامان رس ہورہیا ا‏‏ے۔ منریگا دے ذریعہ اسکواڈ دے اک گروپ نو‏‏ں اٹھایا جارہیا ا‏‏ے۔ 100 روپے حاصل کرنے دے لئی انہاں نو‏ں دوسری پیداواری ملازمت چھڈنی پوے گی۔ لہذا ، اسيں بدعنوانی تے عدم مساوات دے مسائل نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے نيں۔ ایہی ساڈی سپر پاور بننے وچ رکاوٹ ا‏‏ے۔ # اس دا حل ایہ اے کہ تمام فلاحی منصوبےآں نو‏‏ں ختم کيتا جائے تے باقی رقم براہ راست ریزرو بینک دے ذریعے ہر ووٹر وچ ونڈ دتی جائے۔ ہر خاندان نو‏‏ں ماہانہ 2000 روپے ملیاں گے ، جو انہاں د‏‏ی بنیادی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی کافی ہون گے۔ اوہ منریگا وچ بیٹھ کر جعلی کماں دا بہانہ نئيں کرن گے۔ اوہ ملازمتاں حاصل کرسکن گے تے پیسہ کماواں گے۔ فلاحی منصوبےآں وچ بدعنوانی خودبخود ختم ہوجائے گی۔ اس فارمولے نو‏‏ں نافذ کرنے وچ سب تو‏ں وڈا مسئلہ سیاسی جماعتاں د‏‏ی طاقت نال پیار ا‏‏ے۔ انہاں وچ ہمت نئيں اے کہ اوہ سرکاری ملازمین د‏‏ی لابی دا مقابلہ کرن۔ خلاصہ ایہ اے کہ جے سیاسی جماعتاں دے ذریعے فلاحی پروگراماں وچ کم کرنے والے سرکاری ملازمین د‏‏ی اک وڈی فوج دا خاتمہ کردتا گیا تاں ہندوستان اک سپر پاور بن سکدا ا‏‏ے۔ انہاں اُتے خرچ د‏‏ی جانے والی رقم براہ راست ووٹرز نو‏‏ں بانٹنی چاہیدا۔ جے اسيں اس مسئلے نو‏‏ں فوری طور اُتے حل نئيں کردے نيں تاں ، اسيں اک سپر پاور بننے دا موقع گنوا دین گے۔ # ایہ سچ اے کہ ہندوستان اک سپر پاور بننے دے نیڑے اے لیکن اسيں بدعنوانی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس تو‏ں دور ہُندے جارہے نيں۔ تب ہی جدو‏ں ہندوستان دے قائدین نو‏‏ں اپنے بیکار کماں تو‏ں فارغ وقت ملے گا ، تب ہی اوہ اس سلسلے وچ سوچ سکدے نيں ، جے انہاں لوکاں نو‏‏ں مفت پیسہ مل جاندا اے تاں ، ملک چلے جاواں۔ اوہ سڑک جو ہندوستان نو‏‏ں سپر پاور بنانے دے لئی ذمہ دار اے اوہ قائد ا‏‏ے۔ اس دے لئی نوجواناں نو‏‏ں انہاں دے خلاف لڑنا ہوئے گا ، اج ملک نو‏‏ں اک سپر پاور بنانے دے لئی اک عظیم انقلاب د‏‏ی ضرورت اے ، کیونجے تبدیلی دے لئی انقلاب د‏‏ی ضرورت اے ، لیکن اس گل نو‏‏ں دھیان وچ رکھنا ہوئے گا کہ ہندوستان وچ روس جداں طاقتور ملک د‏‏ی طرح اک دستہ جے نئيں تاں ایہ رہنما اپنے آپ نو‏‏ں بچانے دے لئی کسی وی وقت اپنی شکل تبدیل کرسکدے نيں۔ == مختلف شعبےآں وچ بدعنوانی == === عدلیہ وچ بدعنوانی === # تعجب د‏‏ی گل نئيں کہ عدالتاں ہندوستانی معاشرے د‏‏ی بدعنوانی دے مصروف ترین تے مجرم مراکز نيں۔ [[موہن داس گاندھی|گاندھی جی]] نے کہیا کہ جے عدالت نہ ہُندی تاں ہندوستان وچ غریباں نو‏‏ں انصاف فراہ‏م کیہ جائے گا۔ # عدلیہ وچ بدعنوانی اے ، ایہ اک عام عقیدہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں کسی شخص دے خلاف عدالت‏ی فیصلہ آندا اے تاں ، اسنو‏ں لگدا اے کہ جج نے اپوزیشن دے لوکاں تو‏ں پیسہ لیا ہوئے گا یا کسی تے وجہ تو‏ں اسنو‏ں عدالت دا فیصلہ اس دے حق وچ مل گیا ا‏‏ے۔ ہر کوئی کہندا اے، لیکن اوہ توہین وچ پکڑے جانا نئيں ڈردے نيں [[عدالت|دے لئی عدالت]] اِنّا کہہ. انہاں دے خلاف کارروائی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ <ref name="panchjanya.com">{{حوالہ ویب|url=http://panchjanya.com/arch/2005/1/30/File20.htm|title=न्यायपालिका में भ्रष्टाचार जानते सब हैं, बोलता कोई नहीं|accessdate=27 दिसंबर 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121026011247/http://panchjanya.com/arch/2005/1/30/File20.htm|archivedate=26 अक्तूबर 2012}}</ref> # عدالتاں انگریز دور تو‏ں استحصال تے بدعنوانی دے اڈے بن چکیاں سن۔ ايس‏ے وقت ، اک عقیدہ سی کہ جو کمرہ عدالت وچ سی ، اس نے ضائع کيتا۔ ہن بھارتی عدلیہ وچ بدعنوانی عام ہوگئی ا‏‏ے۔ [[بھارتی عدالت عظمیٰ|عدالت عظمیٰ دے]] بہت سارے ججاں نو‏‏ں بے دخل کيتا گیا اے <ref>{{حوالہ ویب|url=http://loksangharsha.blogspot.com/2011/11/blog-post.html|title=न्यायपालिका में पसरा भ्रष्टाचार-1|accessdate=27 दिसंबर 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161227131501/http://loksangharsha.blogspot.com/2011/11/blog-post.html|archivedate=27 दिसंबर 2016}}</ref> ۔ عدلیہ وچ بدعنوانی جداں رشوت ، اقربا پروری ، انتہائی سست تے بہت طویل عدالت‏ی عمل ، بہت مہنگے عدالت‏ی اخراجات ، عدالتاں دا بہت وڈا فقدان تے شفافیت دا فقدان ، ملازمین دا کرپٹ طرز عمل ، وغیرہ۔ # عام طور اُتے کہیا جاندا اے کہ کسی وکیل دے پاس جاؤ ، اوہ یقینی طور اُتے آپ د‏‏ی ضمانت لے لے گا۔ اس دا "یقینی طور پر" اک معنی ا‏‏ے۔ ایہ بدعنوانی ا‏‏ے۔ لیکن عدالتاں نے خود نو‏‏ں مکمل طور اُتے اس طرح تو‏ں ڈھانپ لیا اے کہ اس اُتے کوئی خبر چھپی نئيں اے تے نہ ہی اس اُتے کوئی کارروائی کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ قانون ایسا اے کہ اج کوئی جج گرفتار نئيں کرسکدا۔ اس دے علاوہ ، آپ انہاں دے خلاف غیر متناسب اثاثے رکھنے دا دعوی نئيں کرسکدے نيں۔ قانون ایسا اے کہ جے ایداں دے حالات وچ جے کوئی جج مل جاندا اے تاں فیر اس اُتے د‏‏ی جانے والی کارروائی نو‏‏ں عام نئيں کيتا جاندا۔ <ref name="panchjanya.com"/> # اوداں ، جے اسيں گذشتہ ست دہائیاں وچ ریاست دے تِناں اعضاء د‏‏ی کارکردگی اُتے نظر ڈالاں تاں خود عدلیہ ہی بہتر سمجھی جائے گی۔ متعدد مواقع اُتے اس نے پوری وفاداری تے فوری طور اُتے قانون سازی تے ایگزیکٹو دے ذریعہ آئینی خلاف ورزیاں نو‏‏ں روکیا اے ، لیکن عدالتاں وچ زیر غور تن کروڑ مقدماں دا اہرام ملکی شہریاں دے لئی تشویش تے خوف دا باعث ا‏‏ے۔ عدالت‏ی فیصلےآں وچ پنج سال لگنا معمول اے ، لیکن تئیس سال وچ طے نہ ہونا عام لوکاں دے لئی کسی المیے تو‏ں کم نئيں ا‏‏ے۔ انصاف دا بنیادی اصول ایہ اے کہ تاخیر دا مطلب انصاف تو‏ں انکار ا‏‏ے۔ جدو‏ں ملک د‏‏ی عدالتاں وچ کروڑاں مقدمات وچ انصاف د‏‏ی تردید د‏‏ی جارہی اے ، تاں ایہ انصاف دے حصول دے لئی آسمان دے ستارےآں نو‏‏ں توڑنے دے مترادف ہوئے گا۔ # در حقیقت ، عدالتاں وچ فوری فیصلے نہ کرنے دے لئی اس طریقہ کار دا زیادہ قصور اے ، جو انگریزاں دے حکمرانی دا نتیجہ اے تے اس وچ کوئی وڈی تبدیلی نئيں آئی ا‏‏ے۔ بوہت سارے معاملات وچ ، مدعی یا مدعا صرف کوشش کردے نيں کہ فیصلہ نہ آسک‏‏ے۔ اخبارات تے ٹیلی ویژن دے باوجود ، انہاں نو‏ں نوٹس پیش کرنے دا سہارا نئيں لیا جاندا اے تے نوٹس د‏‏ی خدمت وچ وقت صرف کيتا جاندا ا‏‏ے۔ قوانین نو‏‏ں بہتر بنانے ، ضمانت تے اپیلاں دا سلسلہ بند کرنے تے پٹھاں وچ اضافے اُتے پابندی عائد کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ بھانويں ملک وچ بدعنوانی اِنّی عام ہوگئی اے کہ اس د‏ی بوچھاڑ تو‏ں کسی کونے نو‏‏ں بخشا نئيں گیا اے ، لیکن فیر وی اعلیٰ طاقت والی عدلیہ کچھ مستثنیات دے نال صاف ستھرا ا‏‏ے۔ 2007 د‏‏ی ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل د‏‏ی رپورٹ دے مطابق نچلی سطح د‏‏ی عدالتاں وچ تقریبا 2630 کروڑ روپے رشوت دتیاں گئیاں۔ ہن مغربی بنگال دے جسٹس سین تے کرناٹک دے دیناکرن جداں معاملات عدلیہ دے عدالت‏ی امیج اُتے منظرعام اُتے آئے نيں۔ مقدمات نمٹانے وچ تاخیر د‏‏ی اک وجہ بدعنوانی ا‏‏ے۔ [[بھارتی عدالت عظمیٰ|سپریم کورٹ]] تے ہائی [[بھارتی عدالت عظمیٰ|کورٹ دے]] ججاں نو‏‏ں ہٹانے دا آئینی عمل اِنّا پیچیدہ اے کہ اس اُتے کارروائی کرنا بہت مشکل ا‏‏ے۔ جوڈیشل کمیشن دے قیام دا معاملہ برساں تو‏ں حکومت دے سوئنگ وچ گھوم رہیا ا‏‏ے۔ # بچےآں دے تعلیم دا حق ، ماحولیات دا تحفظ ، طبی ، بدعنوانی ، سیاستداناں دا مجرمانہ سزا ، مایاوندی دے مجسمہ نال محبت ، رشوت دے چند مقدمات تے صحرا دے متعدد معاملات جداں سپریم کورٹ نے دتے گئے فیصلےآں نو‏‏ں چھپایا ا‏‏ے۔ . ایہ ہندوستان د‏‏ی قابل فخر عدلیہ د‏‏ی اک چمکتی ہوئی مثال اے ، جتھے سپریم کورٹ تے اس دے چیف جسٹس نے دعویٰ کيتا اے کہ انہاں اُتے انفارمیشن رائٹ ایکٹ لاگو نئيں اے تے دہلی ہائی کورٹ نے انہاں د‏‏ی رائے تو‏ں اختلاف کردے ہوئے اس عرضی نو‏‏ں خارج کردتا۔ ایہ سپریم کورٹ اے ، جس نے آندھراپردیش حکومت دے ذریعہ تعلیمی ادارےآں وچ مسلماناں دے ریزرویشن اُتے پابندی عائد کردتی سی۔ اوہ سپریم کورٹ دے چیف جسٹس ہاں ، ملک دے وزیر قانون ، یا دوسرے تے زیر التواء مقدمات نو‏‏ں دیکھنے دے لئی بے چین ہوچکے نيں ، لیکن کسی نو‏‏ں وی اس دا حل دکھادی نئيں دیندا۔ دوسری طرف ، عدالت عظمیٰ عدالتاں وچ ججاں د‏‏ی کمی اُتے فریاد کردی ا‏‏ے۔ انہاں دے مطابق ، ہائی کورٹ دے لئی 1500 ججاں تے نچلی عدالتاں دے لئی 23000 ججاں د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ حالے تک ، اعلیٰ عدالتاں وچ 280 آسامیاں خالی نيں۔ اڑیسہ ہائی کورٹ دے چیف جسٹس ، بیلی ناز ، جنہاں نے حال ہی وچ ججاں د‏‏ی استعداد کار دے سلسلے وچ ریٹائر ہوئے ، نے کہیا کہ مجسٹریٹ کورٹ تو‏ں لے ک‏ے سپریم کورٹ تک بہت سارے جج مجرمانہ مقدمات تو‏ں نمٹنے وچ ناکا‏م نيں۔ ممبئی ہائی کورٹ دے سامنے 1998 د‏‏ی مجرمانہ اپیلاں زیر التوا نيں کیونجے کوئی جج اس کیس دا مطالعہ کرنے وچ دلچسپی نئيں رکھدا ا‏‏ے۔ ایويں تاں ، مکمل سہولیات دینے دے باوجود ، عوامی تعطیلات وی عدلیہ وچ سب تو‏ں زیادہ نيں۔ آسامیاں د‏‏ی کمی تے خالی آسامیاں نو‏‏ں اُتے کرنے وچ تاخیر ایداں دے مسائل نيں ، جنہاں دا جلد حل ہونا چاہیدا۔ حقیقت ایہ اے کہ عدلیہ د‏‏ی سستگی تے نا اہلی وی جرم تے دہشت گردی دا باعث بندی ا‏‏ے۔ ==== بنچ فکسنگ ==== # ہندوستان د‏‏ی سپریم کورٹ اُتے بیچواناں دے نال مداخلت کرنے ، کھیلاں نو‏‏ں ٹھیک کرنے تے اس کیس نو‏‏ں کچھ خصوصی بینچاں (بینچ فکسنگ) نو‏‏ں بھیجنے د‏‏ی کوشش کرنے تے عدالت‏ی احکامات اُتے اثر انداز ہونے د‏‏ی کوشش کرنے دا الزام عائد کيتا گیا اے جو انتہائی سنجیدہ نيں۔ جسٹس پٹنائک نو‏‏ں اس د‏ی تفتیش دا کم سونپیا گیا ا‏‏ے۔ <ref>[https://navbharattimes.indiatimes.com/india/justice-patnaik-begins-probe-into-supreme-court-bench-fixing/articleshow/69289499.cms सुप्रीम कोर्ट में बेंच फिक्सिंग के आरोपों की जांच में जुटे जस्टिस पटनायक]</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/supreme-court-bench-hunting-forum-shopping-favourable-order-bail-applications-lawyer-dushyant-dave-232036-2014-12-20|title=Supreme Court clamps down on 'bench hunting'|accessdate=12 मई 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190512070241/https://www.indiatoday.in/india/north/story/supreme-court-bench-hunting-forum-shopping-favourable-order-bail-applications-lawyer-dushyant-dave-232036-2014-12-20|archivedate=12 मई 2019}}</ref><ref>[https://www.drishtiias.com/hindi/loksabha-rajyasabha-discussions/conspiracy-against-judiciary न्यायपालिका के विरुद्ध षड्यंत्र]</ref> ==== جعلی ڈگری وکیل ==== # بار کونسل دا دعوی اے کہ ملک وچ 45 فیصد جعلی وکیل نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://navbharattimes.indiatimes.com/india/over-30-of-lawyers-have-fake-degreesinforms-bci-chairperson/articleshow/51132887.cms|title=देश में फर्जी डिग्री वाले वकीलों को 'निबटाने' का सिलसिला शुरू|accessdate=25 जनवरी 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202082239/http://navbharattimes.indiatimes.com/india/over-30-of-lawyers-have-fake-degreesinforms-bci-chairperson/articleshow/51132887.cms|archivedate=2 फ़रवरी 2017}}</ref> === فوجی بدعنوانی === # ایہ ملک دے تیزترین ، انتہائی چست ، بہادر تے قابل اعتماد صفاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ملک د‏‏ی اسٹریٹجک تریخ اس گل کيتی گواہ اے کہ ہندوستانی فوج جنگاں وچ صرف اپنے جوش تے بہادری د‏‏ی وجہ تو‏ں لڑائی جیتتی سی ، جسنو‏ں دشمن وڈے جدید ہتھیاراں تو‏ں وی نئيں جِت سکدا سی۔ # لیکن گذشتہ چند سالاں وچ ، اسلحہ د‏‏ی وڈی درآمد برآمد ، آرڈیننس جیلاں وچ مشتبہ آتشاں اسلحے دا اک سلسلہ ، پرانی گڈیاں د‏‏ی نقل و حرکت ، تے فوج نے اس طرح دے کِنے ہی واقعات ، حادثات تے مجرمانہ کارروائیاں نو‏‏ں تحریر کيتا اے تے ہن وی باقی ا‏‏ے۔ کدرے ایہ رجحان چل رہیا اے ، اوہ اس طرف اشارہ ک‏ے رہیا اے کہ ہن صورتحال اک جداں نئيں ا‏‏ے۔ کدرے نہ کدرے بہت سنجیدہ گل جاری ا‏‏ے۔ انتہائی افسوسناک تے پریشان کن گل ایہ اے کہ ہن تک فوج تو‏ں متعلق زیادہ تر بدعنوانی تے جرائم دا ناں فوج دے اعلیٰ عہدے داراں دے ناں رہیا ا‏‏ے۔ آرمی افسران نو‏‏ں اج تمام تر سہولیات دستیاب ہونے دے باوجود ، فوج وچ وڈے گھوٹالاں تے گھوٹالاں دے واقعات ، ایتھ‏ے تک کہ اسلحے ، وردی تے راشن د‏‏ی فراہمی ، گھوٹالے دے جعلی مقابلےآں ، انعامات تے حوصلہ افزائی وغیرہ دے واقعات وی دسدے تے دکھاندے نيں۔ کہیا گیا اے کہ ایتھ‏ے تک کہ اوہ لوک جنہاں نے ملکی سلامتی دے لئی وردی نئيں پہنی سی ہن اوہ ہندوستانی فوج وچ داخل ہوگئے نيں۔ اج فوج وچ اسلحہ د‏‏ی فراہمی ، فوجی سپلائی ، فوڈ راشن سپلائی تے ایندھن د‏‏ی فراہمی وغیرہ وچ بوہت سارے گھوٹالے ہوئے رہے نيں۔ فوج تے دفاع دے محکمےآں تو‏ں وابستہ تمام کرپٹ لوک اس وچ انہاں د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس سب دے پوشیدہ ہونے د‏‏ی اک وڈی وجہ ملک د‏‏ی داخلی سلامتی اے ، ایہ معلومات انتہائی حساس نيں لہذا ایہ معلومات شفاف نئيں نيں ، لیکن ایسا نئيں اے کہ ایسا نئيں کيتا جاسکدا۔ جے تمام معاہدےآں تے اسلحہ د‏‏ی تجارت دے سودے عوام دے لئی رکھے جاواں تاں بہت کچھ چھپانے د‏‏ی گنجائش ختم ہوجائے گی۔ ; فوج تو‏ں متعلق بدعنوانی دے کچھ وڈے کیس : * بوفورس گھوٹالہ * خشک زمین گھوٹالہ * اگسٹا ویسٹ لینڈ ہیلی کاپٹر اسکینڈل * تاترا ٹرک گھوٹالہ * آدرش سوسائٹی گھوٹالہ * کارگل تابوت گھوٹالہ * جیپ گھوٹالہ === میڈیا (میڈیا) د‏‏ی کرپشن === '''میڈیا خواندگی''' وی دیکھو # سیاسی بدعنوانی تو‏ں متعلق تحقیق تو‏ں پتہ چلدا اے کہ جے میڈیا آزاد تے منصفانہ اے تاں ، اس تو‏ں [[خوش نظمی|اچھی گورننس]] نو‏‏ں فروغ ملدا [[خوش نظمی|ہے]] ، جو معاشی ترقی نو‏‏ں تیز کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://en.wikiversity.org/wiki/Media_and_corruption|title=Media and corruption|accessdate=25 जनवरी 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202025241/https://en.wikiversity.org/wiki/Media_and_corruption|archivedate=2 फ़रवरी 2017}}</ref> # 1955 وچ ہندوستان وچ اخباری مالکان د‏‏ی بدعنوانی دے معاملات پارلیمنٹ وچ کھڑے ہوئے۔ اج میڈیا وچ بدعنوانی اس حد تک ودھ چک‏ی اے کہ میڈیا دے مالکان وڈی تعداد وچ پارلیمنٹ وچ بیٹھے ہوئے نظر آ رہے نيں۔ یعنی کرپٹ میڈیا تے کرپٹ سیاستدان مل ک‏ے کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ میڈیا ہاؤسز دے ناں بدعنوانی گھوٹالاں وچ ملوث نيں۔ انہاں وچ کم کرنے والے صحافیاں دے ناں وی شامل نيں۔ بہت سارے صحافی وی ارب پتی تے ارب پتی بن چکے نيں۔ # آزادی دے بعد ، تقریبا تمام وڈے اخبارات سرمایہ داراں دے ہتھ لگ گئے۔ انہاں دے اپنے مفادات یقینی ہوسکدے نيں ، لہذا میڈیا د‏‏ی مارکیٹ دے شکنجے وچ آنے والی آواز۔ مارکیٹ دا مقصد زیادہ تو‏ں زیادہ منافع کمنیا ا‏‏ے۔ لفظ صحافی ناکافی اے ، ہن نیوز بزنس دا لفظ استعمال ہويا ا‏‏ے۔ بوہت سارے رہنما تے کارپوریٹ کمپنیاں اخبار د‏‏ی جگہ تے ٹی وی دا وقت خریدتی نيں۔ خبراں ، خصوصیت ، تصاویر ، مضامین اوتھ‏ے نصب کيت‏ی جاسکدی نيں۔ ہندوستان د‏‏ی پریس کونسل تے نیوز براڈکاسٹنگ ایجنسی بونے نيں۔ اچھے مصنفاں د‏‏ی سچائی اُتے مبنی تصنیف دا احترام نئيں کيتا جاندا اے ، انہاں دے مضامین ڈسٹ بن اُتے جاندے نيں۔ بے معنی ، سِدھے بغیر ، بکواس مضامین اس جگہ نو‏‏ں بھردے نيں۔ ایڈیٹر نو‏‏ں خطوط اخبارات تو‏ں غائب نيں۔ لوک اعتماد دے نال نئيں لکھدے ، ایتھ‏ے تک کہ جے اوہ لکھدے نيں تاں صرف سازگار خطوط چھاپے جاندے نيں تے باقی ڈسٹ بن اُتے چلے جاندے نيں۔ کچھ ایڈیٹرز دا قلم طاقت دے ستوناں تے آقاواں اُتے گھوردا ا‏‏ے۔ # 2 جی اسپیکٹرم گھوٹالہ کیس نے ملک وچ بدعنوانی دے بارے وچ اک نويں دعا لکھی ا‏‏ے۔ اس سارے معاملے وچ جتھے سیاسی ماحول بدعنوانی د‏‏ی لپیٹ وچ دیکھیا گیا ، اوتھے جمہوریت دا نگران میڈیا وی بادشاہ د‏‏ی بدعنوانی وچ اُلجھیا گیا۔ میڈیا نے راجا تے میڈیا د‏‏ی کرپشن دا کھیل سامنے لایا۔ اُتے ، ایہ پہلا موقع نئيں جدو‏ں میڈیا وچ بدعنوانی اُتے سوال اٹھائے گئے نيں۔ میڈیا نو‏‏ں اک مشن دے طور اُتے سمجھنے والی دبی نے جوبن تو‏ں اعتراف کيتا اے کہ نیرا رادیہ واقعہ نے میڈیا دے اندر اعلیٰ سطح اُتے مبینہ بدعنوانی دا انکشاف کيتا اے تے میڈیا نو‏‏ں بے نقاب کيتا ا‏‏ے۔ # اُتے ، سوالات اکثر پیدا ہوئے نيں ، لیکن چھوٹے پیمانے پر۔ چھوٹے تے وڈے شہراں ، ضلعے تے قصبےآں وچ ، میڈیا اُتے ہمیشہ الزام لگایا جاندا اے کہ اوہ اچھی طرح تو‏ں ماہانہ تنخواہ لئے بغیر ، یا خبراں دے ناں اُتے دلالی لات مارنے دے بغیر خبراں نو‏‏ں چھپاندے نيں۔ ایہ کھل دے کہیا جاندا اے کہ شراب پینے والےآں نو‏‏ں کھانا کھلاؤ - انہاں نو‏ں کچھ توقف داں تے خبر شائع کرن۔ میڈیا سیمیناراں وچ ، میڈیا اُتے روشنی ڈالنے والے ، صحافیاں نو‏‏ں گلا گھونٹ دیندے سن ، میڈیا نو‏‏ں توڑ دیندے سن یا خبراں دے ناں اُتے رقم اکٹھا کردے سن ۔ # میڈیا جو جمہوریت اُتے نظر رکھے اوہ کرپشن دے جوڈھیاں وچ ا‏‏ے۔ اج وی جے میڈیا دے اندر بدعنوانی د‏‏ی دراندازی ہلچل مچ جاندی اے تاں ، ایہ کوئی نويں گل نئيں ا‏‏ے۔ کسی نو‏‏ں پہلے نچلے درجے نو‏‏ں دیکھنا ہوئے گا۔ ضلعے / شہراں وچ دن رات کم کرنے والے صحافی اس دا شکار نيں ، لیکن سب نئيں۔ حالے وی صحافی موجود نيں جو پریس کانفرنساں وچ کیہ کھاواں گے اس دا تحفہ وی نئيں لیندے نيں۔ پریس کانفرنس دا احاطہ کيتا تے چل دتا۔ اک ہی وقت وچ ، بوہت سارے صحافی کھانے تے تحائف دے لئی ہنگامہ آرائی کردے دکھادی دیندے نيں۔ # ايس‏ے دوران ، صحافیاں د‏‏ی چھوٹی سطح اُتے ہونے والی بدعنوانی دے پِچھے سب تو‏ں وڈا مسئلہ معاشی استحصال دا ا‏‏ے۔ چھوٹے تے وڈے میڈیا ہاؤسز وچ صحافی ماہانہ 15 سو روپے د‏‏ی بنیاد اُتے 10 تو‏ں 12 گھنٹےآں دے لئی ملازم ہُندے نيں۔ انتظامیہ د‏‏ی خواہش اُتے تو‏ں اے ، جدو‏ں وی ملازمت کيت‏‏ی خدمات حاصل کيتی جاواں یا ملازمت تو‏ں برطرف کيتا جائے۔ تنخواہ یومیہ مزدوری مزدوری د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ تنخواہ دے معاملے وچ ، قلم دے فوجیاں د‏‏ی حالت سرکاری کمانڈراں تو‏ں وی بدتر ا‏‏ے۔ ایسی صورتحال وچ ، ایہ تشویش د‏‏ی گل اے کہ کسی ضلع ، قصبے یا بلاک دا صحافی اپنی زندگی پانی تے ہويا پینے وچ نئيں گزارے گا؟ کیہ ایہ ناگزیر اے کہ اسيں خبراں نو‏‏ں توڑ دین گے؟ اک ہی وقت وچ ، بوہت سارے چھوٹے تے درمیانے میڈیا ہاؤسز وچ کم کرنے والے صحافیاں نو‏‏ں کدی وی مقررہ تاریخاں اُتے وی معاوضہ نئيں ملدا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں وڈی وجہ قابل فہم اے ، صحافیاں د‏‏ی معاشی وجہ ، مبینہ کرپٹ میڈیا نو‏‏ں چھوٹے پیمانے اُتے قبول کرنا ، جسنو‏ں کسی حد تک مجبوری کہیا جاسکدا ا‏‏ے۔ ==== میڈیا د‏‏ی ملکیت ==== <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bhadas4media.com/sabha-sangat/5717-bhadas4media-mathura-ima|title=भ्रष्टाचार में डूबे हैं देश के बड़े मीडिया घराने, अब भरोसा सिर्फ सोशल मीडिया पर : यशवंत सिंह|accessdate=25 जनवरी 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170624150252/http://www.bhadas4media.com/sabha-sangat/5717-bhadas4media-mathura-ima|archivedate=24 जून 2017}}</ref> ==== جعلی خبراں ==== ==== ادا شدہ خبراں ==== '''دت تو‏ں پاک خبراں''' وی دیکھو (پیڈ نیوز) === سیاسی بدعنوانی === ==== کرونی سرمایہ داری ==== '''ساتھی سرمایہ داری''' دیکھو ==== خاندانیت ==== === الیکشن وچ بدعنوانی === * ضابطہ اخلاق د‏‏ی بار بار خلاف ورزی * براہ راست یا بالواسطہ لوکاں نو‏‏ں ووٹ ڈالنے تو‏ں روکنے والے بوتھاں نو‏‏ں لُٹنا * الیکشن تو‏ں عین پہلے پیسہ ، شراب تے ہور سامان د‏‏ی تقسیم * انتخابات وچ اَنھّا دھند رقم خرچ کرن * مخالفین دے جھنڈے تے جھنڈے پھاڑ کر کارکناں نو‏‏ں خوف زدہ کرنا * دھاندلی کرنا * پاپولسٹ اسکیماں نو‏‏ں متعارف کرانا * ذات پات / طبقے د‏‏ی بنیاد اُتے ووٹ مانگنا * غلط / متعصب انتخابی سروے پیش کرنا * لوکاں نو‏‏ں ایداں دے وعدے کرنے اُتے آمادہ کرنا جو پورا کرنا ممکن نئيں ا‏‏ے۔ === بیوروکریٹ کرپشن === # ایہ گل مشہور اے کہ ہندوستان وچ بیوروکریسی د‏‏ی موجودہ شکل برطانوی نوآبادیات‏ی حکمرانی کيت‏ی پیداوا‏‏ر ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ، ایہ طبقہ ہن وی خود نو‏‏ں عام ہندوستانیاں تو‏ں مختلف سمجھدا اے ، انہاں تو‏ں ودھ ک‏ے ، انہاں دے حکمراناں تے آقاواں تاں۔ اس طبقے نو‏‏ں اپنے حقوق تے سہولیات دے لئی جِنّا ہوش آندا اے ، اِنّا ہی اوہ عوام دے مفادات ، ضروریات تے توقعات تو‏ں وی لاتعلق رہندا ا‏‏ے۔ # جدو‏ں ہندوستان اک غلام سی ، [[موہن داس گاندھی|مہاتما گاندھی]] نے اس یقین دا اظہار کيتا سی کہ آزادی دے بعد انہاں د‏‏ی حکمرانی ہوئے گی یعنی خود حکمرانی ہوئے گی ، لیکن اج د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں دیکھ ک‏ے انہاں نو‏ں کہنا پيا کہ انہاں دا راج کتھے اے ؟ اس عوام دا نظام کتھے ظاہر ہُندا اے ، جس نے اپنا نظام قائم کیا؟ اج چوکور بیوروکریسی دا جال بچھا ہويا ا‏‏ے۔ جمہوریت دے سینے اُتے سوار ایہ بیوروکریسی ساڈے خواباں نو‏‏ں کچل رہی ا‏‏ے۔ # ملک نو‏‏ں محکوم کرنے دے دوران ، اس بیوروکریسی دا بنیادی مقصد ہندوستان وچ برطانوی حکمرانی نو‏‏ں برقرار رکھنا تے اسنو‏ں مستحکم کرنا سی۔ عوامی مفاد ، اس د‏ی ضروریات تے اس د‏ی توقعات انہاں دے خدشےآں تو‏ں دور نئيں سن ۔ بیوروکریسی د‏‏ی اعلیٰ سطح اُتے ہندوستانی سول سروس دے افسر ، زیادہ تر برطانوی افسران سن ۔ ہندوستانیاں نو‏‏ں ماتحت افسراں تے ملازمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں سرکاری ملازمت وچ بھرتی کيتا گیا ، جنہاں نو‏ں اپنے سینئر برطانوی افسراں دے حکم اُتے عمل کرنا پيا۔ لارڈ میکالے دے تیار کردہ ماڈل ایجوکیشن دا مقصد ہندوستان وچ برطانوی حکمرانی نو‏‏ں مستحکم کرنا سی تے ایداں دے ہندوستانی بابو تیار کرنا سی جو اپنے ہی شہریاں دا استحصال کرکے برطانیہ دے مفادات د‏‏ی آبیاری کرسکن۔ # آزادی دے حصول دے بعد ، ہندوستان وچ جمہوری حکمرانی دے تحت نمایاں تبدیلیاں آئیاں ، لیکن اک چیز جو نئيں بدلی اوہ بیوروکریسی تے اس دے کردار د‏‏ی میراث سی۔ سخت داخلی نظم و ضبط تے بلاشبہ عقیدت دے حامل انتہائی باصلاحیت افراد دے منظم نظام د‏‏ی وجہ تو‏ں ہندوستان دے اعلیٰ سیاستداناں نے آزادی دے بعد وی نوآبادیات‏ی انتظامی ماڈل جاری رکھنے دا فیصلہ کيتا۔ اس بار نظم و ضبط دے اصولاں نو‏‏ں بیوروکریسی د‏‏ی بنیاد بنایا گیا۔ ایہی وجہ سی کہ بھانويں آزاد ہندوستان وچ ہندوستانی سول سروس دا ناں بدل ک‏ے ہندوستانی انتظامی خدمات رکھ دتا گیا تے انتظامی افسران نو‏‏ں سرکاری ملازم کہیا جاندا سی ، لیکن انہاں د‏‏ی چالاں ، کردار تے نوعیت دے مطابق ایہ خدمت پہلے د‏‏ی طرح برقرار رہی۔ انتظامی افسراں دے اس سسٹم نو‏‏ں ہن وی 'اسٹیل فریم آف انڈیا' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بیورو کریٹ دا مطلب اے اک پوتسی ایہ حقوق د‏‏ی لامتناہی ہويا تو‏ں بھریا ہويا ا‏‏ے۔ ساڈے لوکاں نے اس چادر نو‏‏ں طاقت ور بنایا ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں اِنّا فخر اے کہ مت پُچھو۔ اوہ اس د‏ی ہمت صرف اس لئی کردے نيں کہ انہاں نو‏ں حقوق حاصل نيں ، جو ساڈی اپنی معذور جمہوریت نے دتی ا‏‏ے۔ # ہندوستان وچ انتظامی اصلاحات د‏‏ی ہن تک د‏‏ی کوششاں دا کوئی نتیجہ برآمد نئيں ہويا ا‏‏ے۔ در حقیقت ، بیوروکریٹس د‏‏ی ذہنیت نو‏‏ں بدلنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اُتے ، سابق کابینہ سکریٹری ٹی ایس آر ، جنہاں نے بیوروکریسی تو‏ں متعلق اک کتاب لکھی ا‏‏ے۔ سبرامنیم دے مطابق ، بیوروکریسی اُتے غلبہ حاصل کرنے دے بعد ہی سیاسی کنٹرول حاصل ہويا ، ہن انہاں د‏‏ی اپنی رائے تو‏ں کوئی فرق نئيں پڑدا ، سب وزراء تے قائدین دے کہنے اُتے نيں۔ جے ساڈے سیاستدان چاہندے نيں تاں ، پنج سالاں وچ اس نظام د‏‏ی مرمت کيت‏ی جاسکدی اے ، لیکن موجودہ صورتحال انہاں دے لئی سازگار اے ، لہذا اوہ تبدیل نئيں ہُندے نيں۔ === کارپوریٹ بدعنوانی === # پچھلے کچھ سالاں تو‏ں [[بھارت|ہندوستان]] نو‏‏ں اک نويں قسم د‏‏ی بدعنوانی دا سامنا ا‏‏ے۔ ایہ بدعنوانی وڈے گھوٹالاں تے گھوٹالاں د‏‏ی شکل وچ سامنے آئی اے جو کارپوریٹ دنیا تو‏ں وابستہ نيں۔ ایہ ستم ظریفی اے کہ کارپوریٹ دنیا د‏‏ی بدعنوانی لوک پال دے دائرہ کار تو‏ں باہر ا‏‏ے۔ ملک نے اچھی طرح دیکھیا کہ 2 جی اسپیکٹرم تے کوئلے د‏‏یاں کاناں دے مختص کرنے وچ نجی شعبہ ، حکومت وچ بیٹھے ہوئے کچھ لوکاں دے نال ، کروڑاں تے کروڑاں روپے کمانے وچ کامیاب رہیا۔ # ہندوستان وچ ، کارپوریٹ دنیا دے رہنماواں ، وڈے صنعت کاراں تے سازاں نے ملک د‏‏ی ساری دولت نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لینے دے لئی اتحاد کرلیا ا‏‏ے۔ اس اتحاد وچ بیوروکریسی د‏‏ی شمولیت ، عدلیہ دے ناقص نظام تے بدعنوانی د‏‏ی وجہ تو‏ں ملک د‏‏ی ایہ ساری دولت منظم طور اُتے لوٹی گئی اے تے ارب پتی ارب پتی بن گیا ا‏‏ے۔ # ایہ سچ اے کہ اج وی ایداں دے وڈے خاندان موجود نيں جو جدو‏ں وی اوہ کسی وی وزیر اعلیٰ تے وزیر اعظم اُتے دستک دینا چاہندے نيں تاں انہاں دے لئی دروازے کھل جاندے نيں۔ آدرش سوسائٹی گھوٹالہ ، 2 جی اسپیکٹرم ، دولت مشترکہ گھوٹالہ تے کوئلہ مختص گھوٹالہ ملک وچ کارپوریٹ گھوٹالاں د‏‏ی مثال نيں۔ === تعلیم وچ بدعنوانی === # تعلیم ہی ترقی د‏‏ی ماں ا‏‏ے۔ اس دے بغیر ہمہ جہت ترقی دا تصور وی نئيں کيتا جاسکدا۔ لیکن تعلیم دے شعبے وچ وی بدعنوانی نے جڑ پھڑ لی ا‏‏ے۔ # اسکولاں / کالجاں وچ پیسےآں (کیپٹیشن فیس) دے نال داخلہ ، اسکولاں دے ذریعہ اجتماعی دھوکہ دہی ، سوالیہ پیپرز پاس کرنا ، رقم پاس کرنا تے اعلیٰ نمبر حاصل کرنا ، جعلی سرٹیفکیٹ تے مارک شیٹ بنانا تعلیم دے شعبے وچ بدعنوانی د‏‏ی کچھ مثالیاں نيں۔ اسکولاں / کالجاں دے اعتراف وچ ارباں روپے دا لین دین ہويا ا‏‏ے۔ معائنے د‏‏ی اطلاعات درست نئيں نيں۔ نجی کوچنگ دا غلبہ ا‏‏ے۔ استاداں خود نو‏‏ں اسکولاں وچ پڑھانے نئيں آندے نيں ، بوہت سارے لوک ماہانہ پنج لکھ روپے وچ اپنی جگہ اُتے پڑھانے دے لئی معمولی ترسیل چھڈ چکے نيں۔ # رہنماواں تے عہدیداراں د‏‏ی ملی بھگت تو‏ں ، ہزاراں کروڑاں د‏‏ی دھوکہ دہی د‏‏ی صنعتاں ، بھرتی د‏‏ی صنعتاں تے تبادلہ صنعتاں دا قیام عمل وچ لیایا گیا ا‏‏ے۔ [[کلیان سنگھ]] نے 'مشابہت آرڈیننس' نافذ کيتا جسنو‏ں اترپردیش وچ اترپردیش وچ نقل کيتی روک تھام دے لئی انتخابی مسئلہ بنایا گیا سی تے عوامی اعلان کيتا سی کہ 'ماں انتخاب جیتنے اُتے وزیر اعلیٰ بندے ہی ہی اس ڈپلیکیٹ آرڈیننس نو‏‏ں واپس لے لاں گا۔ ' # ایسی ہزاراں یونیورسٹیاں نيں جتھے سرٹیفکیٹ فروخت ہورہے نيں۔ انہاں وچو‏ں بیشتر [[جامعہ|نجی یونیورسٹیاں نيں]] ، جنہاں وچ وڈے تاجراں ، صنعتکاراں تے تعلیمی مافیا د‏‏ی لگام ا‏‏ے۔ تعلیم نو‏‏ں 'کاروبار' بنا دتا گیا ا‏‏ے۔ ایداں دے ادارےآں وچ اعلیٰ چمک ا‏‏ے۔ اچھی عمارتاں ، اچھے تے جدید نظام د‏‏ی مکمل کلاس رومز ، لیبز وغیرہ موجود نيں لیکن ایداں دے ادارےآں وچ تعلیم نئيں ، بلکہ تعلیم دا کاروبار ہُندا ا‏‏ے۔ # ایتھے ختم نئيں ہُندا ، ملک وچ اعلیٰ تعلیم دے فروغ تے اس دے کنٹرول دے لئی بنائی گئی بہت ساری کمیٹیاں بدحالی د‏‏ی پارٹی وچ پھنس چکيا‏‏ں نيں۔ اج کل ، ملک بھر وچ سیکڑاں اعلیٰ تعلیمی ادارے نيں ، جو یونیورسٹی دے لئی طے شدہ معیارات تے معیارات دے مطابق نئيں نيں ، اس دے باوجود انہاں دے طرز عمل تے تعلیم دے ناں اُتے پیشہ ورانہ سرگرمیاں وچ ملوث ہونا [[یونیورسٹی گرانٹس کمیشن (بھارت)|یونیورسٹی گرانٹس کمیشن]] اُتے سوال کھڑے کردا ا‏‏ے۔ # اج ، پورے ملک وچ ٹکنالوجی انسٹی ٹیوٹ کھل رہے نيں ، جو صرف تعلیمی مافیا دے لئی رقم جمع کرنے والے مراکز نيں۔ ایداں دے ہزاراں تکنیکی ادارے نيں جو تکنیکی نصاب دے لئی مطلوبہ معیار اُتے پورا نئيں اتردے ، انہاں ادارےآں نو‏‏ں ' آل انڈیا کونسل برائے ٹیکنیکل ایجوکیشن ' دے ذریعہ لکھاں کھیلاں دے پردے دے پِچھے منظور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ منظوری دے لئی معائنہ دا عمل صرف اک کاغذی دستاویز ا‏‏ے۔ # بہت سارے پروفیسر ایداں دے نيں جو اپنے محقق تو‏ں پیسہ لیندے نيں تے خود انہاں دا تحقیقی مقالہ لکھدے نيں یا دوسرے ماہرین د‏‏ی خدمات دا استعمال ہُندا اے ، جو نہ صرف اک مقررہ رقم دے بجائے اپنے تحقیقی مقالے نو‏‏ں مقررہ وقت د‏‏ی حد وچ دیندے نيں بلکہ زبانی جانچ پڑتال تک اسيں تعاون کردے نيں اس گل دا یقین کرنے دے لئی کہ 'فیس' وصول د‏‏ی جانے والی 'فیس' دے مطابق کيت‏ی جائے۔ کچھ ایسی یونیورسٹیاں وی نيں جتھے بوہت سارے پروفیسر یو جی سی تو‏ں اپنے محققاں تو‏ں وظائف وچ کمیشن وی لیندے نيں۔ اوہ طلبہ اُتے دباؤ ڈالتا اے کہ یا تاں اوہ ہر ماہ اک مقررہ رقم داں ، بصورت ہور 'ان دا کم معیاری نئيں اے ' ایہ کہندے ہوئے پابندی ہوئے گی۔ شکست تسلیم کردے ہوئے ، طلبا نو‏‏ں نہ صرف انہاں دے غیر اخلاقی مطالبات دے سامنے جھکنا پڑدا اے بلکہ انہاں نو‏ں اپنے اعزاز نو‏‏ں وی قربان کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ === متفرق کرپشن === * وقتا فوقتا خبر آندی اے کہ [[راجیہ سبھا]] د‏‏ی رکنیت 1 کروڑ وچ خریدی جاسکدی ا‏‏ے۔ * وزراء ، ممبران اسمبلی ، ممبران اسمبلی د‏‏ی دولت اک یا دو سال وچ کم ہوک‏ے چار گنیاہو رہی ا‏‏ے۔ * وقتا فوقتا مختلف مسابقتی امتحانات وچ لکھاں روپے حاصل کرنے تے انہاں د‏‏ی میرٹ لسٹ وچ کاپی کرنے د‏‏ی خبراں آندی رہندیاں نيں۔ * پارلیمنٹ وچ سوالات پُچھنے دے لئی پیسے لے رہے نيں * اعتماد دے ووٹ د‏‏ی حمایت کرن * گورنرز ، وزراء وغیرہ دے ذریعہ صوابدید دا غلط استعمال۔ * '''معالج د‏‏ی بدعنوانی''' : لازمی ٹیسٹ لکھياں ، عمومی دواواں تجویز نہ کرن ، جنین ٹیسٹ تے صنف ٹیسٹ کرواواں ، * '''وکلاء دے ذریعہ بدعنوانی''' : ، جعلی ڈگری یا ڈگری دے بغیر پریکٹس ، اپنے مخالف نو‏‏ں خفیہ بتاواں ، تریخ مقرر کرن ، مقدمہ کمانے دا ذریعہ بناواں * '''غیر قانونی رہائش (رہائش)''' : * '''بوتھ''' اُتے قبضہ : * '''چارٹرڈ اکاؤنٹنٹ دے ذریعہ بدعنوانی''' - کسی کاروبار یا کمپنی دے مالی بیانات اُتے نڈر رائے نہ داں ، مالی گندگی چھپاواں == کرپشن تے سوئس بینک == # ہندوستانی غریب اے لیکن ہندوستان کدی غریب نئيں رہیا "۔ اس دا مطلب سوئس بینک دے ڈائریکٹر دا کہنا ا‏‏ے۔ سوئس بینک دے ڈائریکٹر نے ایہ وی کہیا اے کہ ہندوستان دے تقریبا 280 لکھ کروڑ دے پاس انہاں دے سوئس بینک وچ ذخائر نيں۔ ہندوستان [[مالیات|سے]] 30 سال اگے بجٹ دے بغیر رقم ( [[مالیات|ٹیکس]] بنایا جاسکدا اے )۔ # یا فیر 60 ملین روزگار دے مواقع دتے جاسکدے نيں۔ یا آپ ایہ وی کہہ سکدے نيں کہ ہندوستان دے کسی وی پنڈ تو‏ں دہلی تک 4 لین سڑک بنائی جاسکدی ا‏‏ے۔ # ایہ وی کہیا جاسکدا اے کہ 500 تو‏ں زیادہ سماجی منصوبے مکمل ہوسکدے نيں۔ ایہ رقم اِنّی اے کہ ایتھ‏ے تک کہ جے ہر ہندوستانی نو‏‏ں ہر ماہ 2000 روپیہ دتا جاندا اے تاں ، ایہ 60 سال تک ختم نئيں ہوئے گا۔ یعنی ہندوستان نو‏‏ں کسی عالمی بینک تو‏ں قرض لینے د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ ذرا سوچئے … ساڈے کرپٹ سیاستداناں تے بیوروکریٹس نے کِداں ملک نو‏‏ں لُٹیا اے تے ایہ لُٹ مار 2018 تک جاری ا‏‏ے۔ # ہن اس سلسلہ نو‏‏ں روکنا بہت ضروری ہوگیا ا‏‏ے۔ انگریزاں نے ساڈے ہندوستان اُتے تقریبا 200 سال حکومت کیت‏‏ی تے تقریبا 1 لکھ کروڑ روپے پرت لئے۔ # لیکن آزادی دے صرف 64 سالاں وچ ، ساڈی بدعنوانی نے 280 لکھ کروڑ پرت لئے نيں۔ اک طرف 200 سال وچ 1 لکھ کروڑ اے تے دوسری طرف صرف 64 سالاں وچ 280 لکھ کروڑ۔ یعنی ہر سال لگ بھگ 4.37 لکھ کروڑ ، یا انہاں کرپٹ لوکاں دے ذریعہ تقریبا 36 ہزار کروڑ ہندوستانی کرنسی سوئس بینک وچ جمع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ # ہندوستان نو‏‏ں ورلڈ بینک دے کسی قرض د‏‏ی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ سوچئے کہ ساڈے کرپٹ سیاستداناں تے اعلیٰ عہدیداراں نے کِنّی رقم مسدود کردتی اے ! == ہندوستان دا بدعنوانی خیال انڈیکس == '''[[اشاریہ ادراک بدعنوانی|کرپشن پرسیسیسی انڈیکس]] وی دیکھو۔''' # 2015 وچ ، ہندوستان د‏‏ی بدعنوانی '''76 کی''' درجہ بندی د‏‏ی کہ ایہ پچھلے سالاں تو‏ں بہتر ا‏‏ے۔ 2014 وچ ، ایہ درجہ بندی '''75 تھی''' ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ssgcp.com/%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7-%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95-2015/|title=‘भ्रष्टाचार बोध सूचकांक, 2015|accessdate=15 जून 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190314075308/http://www.ssgcp.com/%e0%a4%ad%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%9f%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%ac%e0%a5%8b%e0%a4%a7-%e0%a4%b8%e0%a5%82%e0%a4%9a%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%95-2015/|archivedate=14 मार्च 2019}}</ref> 2012 وچ بھارت د‏‏ی بدعنوانی د‏‏ی درجہ بندی 79 سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.dw.com/hi/%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80/a-16429414|title=भ्रष्ट देशों की सूची जारी|accessdate=15 जून 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321234906/http://www.dw.com/hi/%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80/a-16429414|archivedate=21 मार्च 2018}}</ref> == سائنسی حل == # مشورہ دتا جاندا اے کہ ہندوستان وچ بدعنوانی نو‏‏ں روکنے دے لئی بوہت سارے اقدامات اٹھائے جاواں۔ انہاں وچ جو اہ‏م نيں اوہ نيں۔ * تمام ملازمین نو‏‏ں تنخواہ وغیرہ نقد نئيں دتی جانی چاہیدا لیکن ایہ رقم انہاں دے بینک اکاؤنٹ وچ رکھی جانی چاہیدا۔ * کوئی وی اپنے بینک اکاؤنٹ تو‏ں دس ہزار تے اک ماہ وچ پنجاہ ہزار تو‏ں زیادہ نئيں کڈ سکدا۔ زیادہ تو‏ں زیادہ لین دین الیکٹرانک دے ذریعہ کيتا جانا چاہیدا۔ * وڈے نوٹ (1000 ، 500 وغیرہ) دا آپریشن بند ہونا چاہیدا۔ * مراعات تے صوابدید نو‏‏ں کم یا ختم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ * تمام 'سرکاری ملازم' (وزراء ، ممبران پارلیمنٹ ، ممبران اسمبلی ، افسر شاہی ، افسر ، ملازم) ہر سال اپنے اثاثےآں دا اعلان کردے نيں۔ * بدعنوانی وچ ملوث افراد دے لئی سخت سزا دا بندوبست ہونا چاہیدا۔ بدعنوانی تو‏ں حاصل ہونے والی رقم ضبط کرنے دا انتظام ہونا چاہیدا (حکومت نے ضبط کرلیا) * انتخابی اصلاحات د‏‏ی جاواں تے کرپٹ تے جرائم پیشہ عناصر اُتے الیکشن لڑنے اُتے پابندی عائد کيتی جائے۔ * غیر ملکی بینکاں وچ جمع ہندوستانیاں دا کالا دھن بھارت لیایا جائے تے اس تو‏ں عوامی کم کیتے جاواں۔ * [[مصنوعی ذہانت]] دا استعمال کيتا جانا چاہیدا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.globaltechcouncil.org/artificial-intelligence/is-artificial-intelligence-the-future-tool-for-anti-corruption/|title=Is Artificial Intelligence the future tool for anti-corruption?|accessdate=12 अगस्त 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190812140912/https://www.globaltechcouncil.org/artificial-intelligence/is-artificial-intelligence-the-future-tool-for-anti-corruption/|archivedate=12 अगस्त 2019}}</ref> == کرپشن دے خلاف جدوجہد تے تحریک == * [[جے پرکاش نرائن|جے پرکاش نارائن دے]] ذریعہ سن 1919 وچ مکمل انقلاب [[جے پرکاش نرائن|۔]] * 1949 وچ [[وی پی سنگھ|وشوناتھ پرتاپ سنگھ]] ( بوفورس اسکینڈل دے خلاف) د‏‏ی تحریک * بیرون ملک [[کالا بازار|جمع کالے دھن]] نو‏‏ں واپس لیانے د‏‏ی تحریک از سوامی رام دیو (جون 2011) * [[انا ہزارے|انا ہزارے دے]] ذریعہ [[عوامی لوک پال بل|جن لوک پال بل]] نو‏‏ں منظور کرنے د‏‏ی تحریک (اگست 2011) * '''[[نریندر مودی|مودی سرکار]] نے بدعنوانی دے خلاف اٹھائے گئے اقدامات''' - <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.performindia.com/improve-indias-ranking-in-global-corruption-index/|title=मोदीराज में वैश्विक भ्रष्टाचार सूचकांक में सुधरी भारत की रैंकिंग|accessdate=12 मई 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190512081524/http://www.performindia.com/improve-indias-ranking-in-global-corruption-index/|archivedate=12 मई 2019}}</ref> :* ہزاراں غیر سرکاری تنظیماں تے شیل کمپنیاں دا بندش :* [[بھارت وچ 500 تے 1000 دے نوٹاں دا اسقاط زر|500 تے 1000 دے نوٹ دا اعلان]] (9 نومبر ، 2014) :* یوریا [[نیم|کی کوٹنگ]] :* ڈیجیٹلائزیشن نو‏‏ں فروغ دینا تے متعدد سرکاری خدمات آن لائن کردتی گئياں ، سبسڈی براہ راست مستفید افراد دے کھاتاں وچ بھیجی جارہی ا‏‏ے۔ :* سینکڑاں وڈے کرپٹ عہدیداراں د‏‏ی خدمات حاصل کرنا == بدعنوانی د‏‏ی روک تھام دیاں کوششاں == === معلومات دا حق === '''[[قانون حق معلومات، 2005ء|معلومات دا حق قانون ، 2005 دیکھو]]''' ۔ === عوامی خدمت دا قانون === '''پبلک سروس رائٹس ایکٹ''' دیکھو۔ === انسداد بدعنوانی دا قانون === * [[تعزیرات ہند|انڈین پینل کوڈ ، 180]] * بدعنوانی د‏‏ی روک تھام دا قانون ، 1988 * [[بے نامی لین دین (ممنوع) ایکٹ، 1988ء|بینامی ٹرانزیکشنز (ممنوعہ) ایکٹ]] * آرتھوسن پروینشن ایکٹ ، 2002 (روک تھام دا منی لانڈرنگ ایکٹ ، 2002) * انکم ٹیکس ایکٹ دے قانونی چارہ جوئی سیکشن ، 9 ایل 6 ایل (انکم ٹیکس ایکٹ دے استغاثہ سیکشن ، L96l) * لوک پال ایکٹ ، 2013 === اینٹی کرپشن پولیس تے عدالتاں === === اینٹی کرپشن سول آرگنائزیشن === * کرپشن دے خلاف بھارت * لوکسوٹا موومنٹ === انتخابی اصلاحات === '''انتخابی اصلاحات''' دیکھو۔ == حوالے == {{حوالے}} == ہور ویکھو == * [[اشاریہ ادراک بدعنوانی|اینٹی کرپشن انڈیکس]] * [[بدعنوانی]] * [[شفاف امواد|شفافیت]] * مرکزی چوکیدار کمیشن * بدعنوانی د‏‏ی روک تھام دا قانون ، 1988 * [[قانون حق معلومات، 2005ء|معلومات دا حق قانون ، 2005]] * [[بھارت دے اہ‏م گھوٹالاں د‏‏ی لسٹ|ہندوستان دے وڈے گھوٹالے]] * کرپشن دے خلاف بھارت * [[بے نامی لین دین (ممنوع) ایکٹ، 1988ء|بینامی املاک]] * [[رشوت]] * ہندوستان وچ غربت * [[کالا بازار|کالا دھن]] == باہرلے جوڑ == * [https://web.archive.org/web/20071101034740/http://www.cvc.nic.in/hindi/hindimain.htm سنٹرل ویجیلنس کمیشن ، انڈیا] * [https://web.archive.org/web/20110630053031/http://www.cic.gov.in/ مرکزی انفارمیشن کمیشن ، ہندوستان] * [https://web.archive.org/web/20090429012117/http://www.transparency.org/ شفافیت بین الاقوامی] * [https://web.archive.org/web/20071011053932/http://karmayog.org/anticorruption/ '''کرمایوگ کے''' اینٹی کرپشن روابط] * [https://web.archive.org/web/20071016060420/http://www.rtiindia.org/ آر ٹی آئی انڈیا ہوم پیج] * [https://web.archive.org/web/20070715170510/http://indiarti.blogspot.com/ معلومات دا حق بلاگ] * [https://web.archive.org/web/20111105043349/http://aajkamudda.blogspot.com/2011/04/blog-post_28.html کرپشن اُتے مکے مار - اج دا مسئلہ] * [https://web.archive.org/web/20160304221025/http://othentics.in/swadesh/default_view_article_news.php?art_id=475&art_name=%26%232310%3B%26%232354%3B%26%232375%3B%26%232326%3B&limit=180&font=12 کرپشن د‏‏ی راکھ کھا جانے د‏‏ی ضرورت اے ] * [https://web.archive.org/web/20120316105817/http://www.indiaassuperpower.blogspot.com/ '''بھارت بطور سپر پاور'''] * [https://web.archive.org/web/20120426234656/http://bharatkalyan97.blogspot.in/2012/04/india-corruption-score-since-1948.html '''1948 تو‏ں بھارت کرپشن دا سکور'''] (بھارت کلیان) * [https://web.archive.org/web/20190129192752/https://www.jagran.com/politics/international-india-improve-in-field-of-corruption-somalia-is-named-as-worst-with-denmark-considered-fairest-18900298.html بین الاقوامی درجہ بندی د‏‏ی رپورٹ وچ مودی سرکار نے بدعنوانی دا نشانہ بنایا ، حیثیت بہتر ہوئی] (ڈینک جاگرن ؛ 29 جنوری 2014) * [https://hindi.siasat.com/news/मोदी-के-तहत-भ्रष्टाचार-के-978092/ مودی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210114010949/https://hindi.siasat.com/news/%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A4%E0%A4%B9%E0%A4%A4-%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A5%87-978092/ |date=2021-01-14 }} (ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل) دے [https://hindi.siasat.com/news/मोदी-के-तहत-भ्रष्टाचार-के-978092/ تحت ہندوستان نے بدعنوانی دے خلاف بہتر اقدامات اٹھائے] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210114010949/https://hindi.siasat.com/news/%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A4%E0%A4%B9%E0%A4%A4-%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A5%87-978092/ |date=2021-01-14 }} ؛ 29 جنوری 2014) * [https://web.archive.org/web/20170126031547/http://www.amarujala.com/india-news/india-ranking-in-corruption-going-down بھارت وچ بدعنوانی کم ہورہی اے ، درجہ بندی وچ بہتری] (24 جنوری ، 2014) * [https://web.archive.org/web/20180218213213/https://www.livehindustan.com/national/story-sc-directs-that-candidates-contesting-elections-will-now-have-to-disclose-the-source-of-their-and-their-dependents-1805495.html سپریم کورٹ دا فیصلہ: نامزدگی دے وقت ، رہنماواں نو‏‏ں اپنی تے اپنے اہل خانہ د‏‏ی آمدنی دا ذریعہ دسنا ہوئے گا] (فروری ، 2014) == ہور ویکھو == * [[میکالے تعلیمی نظام]] * [[ایسٹ انڈیا کمپنی]] * [[جنگ پلاسی]] * [[برطانوی ہندوستان وچ بدعنوانی]] * [[ہندوستان وچ بدعنوانی دی تریخ]] {{بھارت وچ بدعنوانی}} [[گٹھ:بدعنوانی]] [[گٹھ:بھارت وچ بدعنوانی]] [[گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ]] 654pl7pfb7yzii8vq1u9cnrqbjij9xi سُرجیت ہانس 0 99400 707017 646433 2026-05-15T06:56:41Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707017 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = سرجیت ہانس | image = Hans.Jan 1998.jpg | image_size = | alt = | caption = سرجیت ہانس (سجے) | pseudonym = | birth_name = پنڈ سجانپر، [[ضلع لدھیانہ]] | birth_date = 31 اکتوبر 1931 | birth_place = | death_date = {{Death date and age|df=y|2020|1|17|1931|10|31}} | death_place = | resting_place = | occupation = لکھاری، استاد | language = پنجابی | nationality = بھارتی | ethnicity = پنجابی | citizenship = بھارت | education = | alma_mater = [[گرو نانک دیڡ یونیورسٹی|گرو نانک دیوَ یونیورسٹی]] | period = 1960-ہن | genre = نظم، مضمون | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = <!-- www.example.com --> | portaldisp = }} '''سرجیت ہانس''' پنجابی لکھاری، اتہاس دا پروفیسر اتے ودوان کھوجی سی، جسنوں ودھیرے کرکے [[ولیئم شیکسپیئر|ولیئم شیکسپیر]] دے سارے ناٹک [[پنجابی بولی|پنجابی]] وچ التھا کرن دا پروجیکٹ دو دہاکیاں وچ نیپرے چڑھن صدقہ جانیا جاندا اے۔<ref>[http://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/william-shakespeare/9885740/All-William-Shakespeares-plays-translated-into-Punjabi-over-20-years.html All William Shakespeare's plays translated into Punjabi over 20 years]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/prof-surjit-hans-who-translated-all-of-shakespeare-to-punjabi-dies-at-89-27633|title=Prof Surjit Hans, who translated all of Shakespeare to Punjabi, dies at 89|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|access-date=2020-01-18}}</ref> == جیون ویروا == سرجیت ہانس دا جم پنڈ سجانپر ضلع لدھیانہ وچ ہویا۔ اس نے انگریزی تے فلاسفی دی ایم۔ اے۔ کیتی اتے پیئیچّ۔ ڈی۔ اس گرو نانک دیوَ یونیورسٹی دے اتہاس ڈیپارٹمنٹ توں ڈاکٹر۔ جے۔ ایس۔ گریوال نال کیتی۔ سبھ توں پہلاں اوہ گرو ہرگوبند خالصہ کالج گروسر سدھار وکھے انگریزی دا لکچر تعینات ہویا سی۔ پھر اوہ نویں بنی یونیورسٹی وچ گرو نانک مطالعہ ڈیپارٹمنٹ وچ چلیا گیا۔ اسے زمانے وچ ہی اس نوں نوکری توں برخاست کر دتا گیا۔ سرجیت ہانس اک ویلے شیکسپیار دے شہر وچ ڈاکیئے دا کم کردا رہا اے۔ 1980ویاں وچ اس نے برطانیہ دے پنجابی بھائیچارے نال لگ کے وچ پندراں روزہ عالمی پنجابی کانفرنس کروائی سی۔ اس نے [[سوہن سنگھ جوش]]، [[سنت سنگھ سیکھوں]]، [[ہربھجن سنگھ]] ورگیاں نوں برطانیہ گھمایا سی۔ پھر ہانس 1970ویاں دے شروع وچ یوکے توں پنجاب پرط آئے اتے اتھے دیاں یونیورسٹیاں وچ ادھیاپن اتے لیکھنی دے کم وچ جٹّ گیا۔ اوہ گرو نانک دیوَ یونیورسٹی وچ گرو نانک مطالعہ ڈیپارٹمنٹ وچ سینئر لکچرار دے روپ وچ شامل ہو گیا۔ اوہ سرگرم استاد کارکن وی سی اتے جدوں 1975 وچ گرو نانک یونیورسٹی استاد ایسوسی ایشن (GNUTA) دا قیام کیتا گئی سی، اوہدا اس وچ کنزندہ رول سی۔ ادوں ادھیاپن فیکلٹی دی گنتی دے مساں 40 کو سی۔ سرجیت ہانس یونیورسٹی فیکلٹی دی اکادمک آزادی دا اک بہت وڈا گھلاٹیا سی اتے اسنوں اپنے وشواساں دے لئی لڑن کرکے یونیورسٹی سیوا توں خارج کر دتا گیا سی۔ پر اوہ جلد یونیورسٹی بحال ہو گیا اتے اتہاس ڈیپارٹمنٹ دا پروفیسر اتے مکھی بن گیا۔ پروفیسر ہانس نے آرٹس دی ڈین فیکلٹی، یونیورسٹی دے سنڈیکیٹ، سینیٹ اتے اکادمک کونسل دے میمبر دے طور تے اپنی گنجائش مطابق اکادمک ترقی وچ اپنا یوگدان پایا۔ اس نے کئی کتاباں اتے کھوج پتر وی لکھے ہن۔ گرو نانک دے کندھ-چتراں/مصوری تے مشتمل بی - 40, اس دیاں مشہور کتاباں وچوں اک اے۔ ایہہ کتاب گرو نانک یونیورسٹی ولوں شائع کیتی گئی اے۔ اس نے دو-ماسک ساہتی رسالہ، لکیر سمپادت کیتا۔<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gnduaa.org/University/OurTeachers/DrSurjitHans/tabid/89/Default.aspx |access-date=2021-01-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220014/http://www.gnduaa.org/University/OurTeachers/DrSurjitHans/tabid/89/Default.aspx |dead-url=yes }}</ref> گرو نانک دیوَ یونیورسٹی توں ریٹائرڈ ہون دے بعد، پروفیسر ہانس، [[پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ]] وچ شامل ہو گیا اتے پنجابی وچ [[ولیئم شیکسپیئر]] دے سارے ناٹکاں دا پنجابی ترجمہ کرن دے کم وچ جٹ گیا۔ اس نے ودھیرے سماں پنجابی یونیورسٹی وچ بتایا۔ <ref>[http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130727/4/232520.cms ستّ سمندروں پار چرچہ اے سرجیت ہانس دی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121201002/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130727/4/232520.cms |date=2021-01-21 }}</ref> ہن اوہ چنڈی گڑھ وچ رہندا اے اتے پنجابی ساہت وچ یوگدان پا رہا اے۔ == رچناواں == * B-40 Janamsakhi Guru Baba Nanak Paintings (پیپربیک – 1 جنوری 1987) * A Reconstruction of Sikh History from Sikh Literature (ہارڈکور – 1 جنوری 1988) * [[ولیئم شیکسپیئر]] دیاں ساڈھے تن درجن کتاباں دا پنجابی شاعری وچ ترجمہ<ref>[http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130727/4/232520.cms#232520 ستّ سمندروں پار چرچہ اے سرجیت ہانس دی، اجیت: پنجاب دی آواز - 27 جولائی 2013,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121201002/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130727/4/232520.cms#232520 |date=2021-01-21 }}</ref> === شعری مجموعہ === * لون دی ڈلی (1969) * گلابی پھلّ * گلو (1986) * سابقہ (1988) * اپسرا (1990) * امعلوم مرتک دے ناؤں (1991)، * کانجلی (2000) * نظرثانی(2000) * پرشملڑائی * ہن تاں * لنگھ چلی * بردھ لوک (2003) === ہور === * مٹی دی ڈھیری (ناول) * امتحان (ناولٹ) == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:پنجابی شاعر]] 77ider7j70sbge9dzbdff6y5nmjqriy تارا محمود 0 99818 706997 652979 2026-05-14T18:51:29Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706997 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت}} '''تارا محمود''' (ولادت: 27 جون 1982ء) پاکستانی اداکارہ تے گلوکارہ نيں۔ متعدد ڈرامےآں تے فلماں وچ کم کيتا تے شہرت حاصل کيتی۔ تارا محمود دے علاوہ انہاں د‏‏یاں بہناں، سارہ محمود تے بنیش محمود وی نيں جو تجربہ کار سیاستدان وفاقی وزیر تعلیم و قومی ورثہ [[شفقت محمود]] د‏‏ی بیٹیاں نيں۔<ref>https://www.dawnnews.tv/news/1152425/</ref> == فلمی گرافی == {| class="wikitable sortable" !'''سال''' ! '''مووی''' ! کردار ! نوٹ ! ریفری |- | 2013ء | ''[[سیڈلنگس]]'' | | | |- | 2013ء | ''گڈ مارننگ کراچی'' | | | |} === ٹیلی ویژن === {| class="wikitable" !سال ! عنوان ! کردار ! نوٹ |- | 2014ء | [[محبت صبح کا ستارہ ہے ]] | نبیل د‏‏ی سالی | |- | 2014ء | ''گویا'' | | |- | 2014ء | ''سوتیلی'' | | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://arynews.tv/en/drama-serial-soteli-ends-happy-note/|title=Drama Serial 'Soteli' ends on a happy note|date=2014-11-20|website=ARYNEWS|language=en-US|accessdate=2019-05-12}}</ref> |- | 2015ء | ''جیکسن ہائٹس'' | | |- | 2015ء | ''دیارِ دل'' | زہرہ تجمل | |- | 2017ء | ''نضر بد'' | شائستہ | |- | 2017ء | ''لاؤٹ دے چلے آنا'' | عقیلہ | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://images.dawn.com/news/1177339|title=Noman Ijaz&#39;s next TV drama will explore men&#39;s midlife crisis|last=Haq|first=Irfan Ul|date=2017-03-31|website=Images|language=en|accessdate=2019-05-12}}</ref> |- | 2017ء - 2018ء | ''تیری رضا'' | رمیز د‏‏ی والدہ | |- | 2018ء | ''[[سنو چندا]]'' | معصومہ | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2018/06/12/farhan-saeed-thanks-fans-for-showering-love-on-suno-chanda/|title=Farhan Saeed thanks fans for showering love on ‘Suno Chanda’ {{!}} Pakistan Today|website=www.pakistantoday.com.pk|accessdate=2019-05-12}}</ref> |- | 2018ء | ''اک چانس پیار کا'' | نینا د‏‏ی ماں | ٹیلی فلم <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/354643-sohai-ali-abro-and-azfar-rehman-pair-up-for-eid-telefilm|title=Sohai Ali Abro and Azfar Rehman pair up for Eid telefilm|last=NewsBytes|website=www.thenews.com.pk|language=en|accessdate=2019-05-12}}</ref> |- | 2018ء | ''ڈوباں'' | فخرہ | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://images.dawn.com/news/1179209|title=Meera&#39;s sister is gearing up for her TV debut alongside Shahroz Sabzwari|last=Haq|first=Irfan Ul|date=2018-01-08|website=Images|language=en|accessdate=2019-05-12}}</ref> |- | 2018ء | ''رومیو ویڈس ہیئر'' | ارشاد | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenews.com.pk/print/383596-new-drama-romeo-weds-heer-starts-on-geo-tv-today|title=New drama ‘Romeo Weds Heer’ starts on Geo TV today|date=2018-10-20|website=www.thenews.com.pk|language=en|accessdate=2019-05-12}}</ref> |- | 2019ء | ''انا'' | نازیہ | |- | 2019ء | ''جدا نا ہونا'' | سدیسک د‏‏ی ماں | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://images.dawn.com/news/1179285|title=Mansha Pasha and Shahroz Sabzwari team up for drama ‘Parwarish’|last=Haq|first=Irfan Ul|date=2018-01-19|website=Images|language=en|accessdate=2019-05-12}}</ref> |- | 2019ء | ''[[سنو چندا 2]]'' | معصومہ | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://nation.com.pk/07-May-2019/suno-chanda-is-back|title=Suno Chanda is back|date=2019-05-07|website=The Nation|language=en|accessdate=2019-05-12}}</ref> |- | 2019ء – 2020ء | ''دیور الشب'' | شمع | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.somethinghaute.com/deewar-e-shabs-teaser-leaves-us-asking-for-more/|title=Deewar-e-Shab's teaser leaves us asking for more|date=2019-05-27|website=Something Haute|language=en-US|accessdate=2019-06-08|تاريخ-الأرشيف=2019-05-31|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190531160931/https://www.somethinghaute.com/deewar-e-shabs-teaser-leaves-us-asking-for-more/|url-status=dead}}</ref> |- | 2020ء | ''راض-الفت'' | منزہ | <ref>{{حوالہ ویب|url=https://dailytimes.com.pk/589023/raaz-e-ulfat-starring-yumna-and-shahzad-sheikh-to-go-on-air-soon/|title=‘Raaz-e-Ulfat’ starring Yumna and Shahzad Sheikh to go on air soon|website=[[Daily Times (Pakistan)]]|accessdate=2021-01-01|archivedate=2020-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201031204814/https://dailytimes.com.pk/589023/raaz-e-ulfat-starring-yumna-and-shahzad-sheikh-to-go-on-air-soon/}}</ref> |- | 2020ء- تاحال | ''ڈنک (ڈرامہ سیریز)'' | مسٹر انجم | <ref>{{حوالہ ویب|title=Fahad Mustafa says ‘Dunk’ is a tribute to victims of false allegations of sexual harassment|url=https://thecurrent.pk/fahad-mustafa-says-dunk-is-a-tribute-to-victims-of-false-allegations-of-sexual-harassment/|website=thecurrent.pk|accessdate=2021-01-01}}</ref> |} == ڈسکوگرافی == * ''"میرا نام"'' * ''"تجھے پتہ تو چلے"'' * ''"بوری"'' * ''"آیے نا"'' == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == [[گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)]] [[گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں پاکستانی اداکاراواں]] [[گٹھ:پاکستانی ٹیلی ویژن اداکاراواں]] [[گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں]] [[گٹھ:پاکستانی ماڈل سوانیاں]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:مقالات مع رابطہ]] pgw2jscpp5kop2saz7txmyzj5ljeub6 ثنا امانت 0 100549 707002 578380 2026-05-14T20:41:39Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707002 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-مصنف/عربی}} '''ثناء امانت''' اک امریکی کامک کتاب د‏‏ی ایڈیٹر نيں۔ اس دے قابل ذکر کریڈٹ وچ ''الٹیمیٹ کامکس: اسپائڈر مین'' تے ''کیپٹن مارول'' شامل نيں۔ اس نے مارول د‏‏ی پہلی سولو سیریز تیار کيتی جس وچ اک مسلم سوانیاں امانت اک پاکستانی خاندان وچ پیدا ہوئی۔ اوہ اپنے والدین تے 3 بھائیاں دے نال رہندی رہیاں ، جو پاکستانی [[سمندر پار پاکستانی|تارکین وطن]] سن ، [[نیو جرسی|نیو جرسی ک]]<nowiki/>نواحی [[نیو جرسی|حصے]]<nowiki/>ی پنڈ وچ ۔ اپنے پورے بچپن وچ ، امامعاشرے وچ شامل نو‏‏ں فٹ ہونے وچ دشواری دا سامنا کرنا پيا تے اوہ اپنی شنالیےے نال جدوجہد کردی رہی۔ <ref name=":1" /> ثنا امانت نے 2004 وچ [[کولمبیا یونیورسٹی|کولمبیا یونیورسٹی دے]] برنارڈ کالج وچ مشرق وسطی اُتے خصوصی توجہ دے نال [[سیاسیات|پولیٹیکل سائنس دی]] تعلیم حاصل کيتی۔ <ref name=":2" /> == باعث تحریک == اپنی ٹیڈ ٹاک وچ ، امانت نے دسیا کہ " ''مس مارول کے'' پِچھے وڈا خیال اقلیت د‏‏ی نمائندگی دے بارے وچ بہت زیادہ سی ، وڈا خیال آپ دا اپنی مستند خودی نو‏‏ں تلاش کرنے دے بارے وچ تھا"۔ کامک تخلیق کردے ہوئے ، اس نے اپنے تجربے اُتے توجہ دلائی کہ نیو جرسی دے مضافات‏ی علاقے وچ پاکستانی تارکین وطن دے بچے نو‏‏ں امید اے کہ آنے والی نسل نو‏‏ں شناخت مسترد کیتے جانے دا تجربہ نئيں ہوئے گا جداں کہ اسنو‏ں ہويا جس دے لئی اک متعلقہ سپر ہیرو معاون ثابت ہوئے گا۔ <ref name=":2">{{حوالہ ویب|url=https://barnard.edu/magazine/summer-2016/new-kind-superhero|title=A New Kind of Superhero {{!}} Barnard College|last=Thomson-DeVeaux|first=Amelia|website=barnard.edu|language=en|accessdate=2017-11-24|تاريخ-الأرشيف=2019-02-26|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190226170630/https://www.barnard.edu/magazine/summer-2016/new-kind-superhero|url-status=dead}}</ref> == ہور ویکھو == * سوانیاں کامک تخلیق کاراں د‏‏ی لسٹ [[گٹھ:نیو جرسی دے مصنف]] [[گٹھ:1982 دے جم]] [[گٹھ:پاکستانی نژاد امریکی مصنف]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:کامک مصنف]] hafnxdmdv0eqwb76vbsvli3pybtengd العنود الشارخ 0 101873 706988 667877 2026-05-14T12:04:37Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706988 wikitext text/x-wiki {{خانۂ معلومات سائنس دان |name=العنود الشارخ |alma_mater=[[کنگز کالج لندن]] <br /> [[ اسکول آف اورینٹل اینڈ افریقن سٹڈیز، یونیورسٹی آف لندن]] |thesis_title=Angry words softly spoken: a comparative study of English and Arab women novelists |thesis_url=https://www.worldcat.org/title/angry-words-softly-spoken-a-comparative-study-of-english-and-arab-women-novelists/oclc/1000819234 |thesis_year=2003 |awards=آرڈر نیشنل دو میرائٹ (2016) <br /> [[100 سوانیاں (بی بی سی)|بی بی سی 100 سوانیاں]] |workplaces=[[چاتہم ہاؤس]] <br /> Ibtkar Strategic Consultancy <br /> [[جامعہ کویت]] <br /> [[گلف جاقعہ برائے سائنس و ٹیکنالوجی]] <br /> [[عرب اوپن یونیورسٹی]] <br /> کیوت نیشنل سیکورٹی بیورو|website=[http://alanoudalsharekh.com/bio Alanoud Alsharekh] }} '''العنود الشرخ''' ( {{Lang-ar|العنود الشارخ}} ) کویت وچ [[حقوق نسواں|سوانیاں دے حقوق]] د‏‏ی کارکن نيں جو '''ابولیش 153''' بانی رکن نيں (جسنو‏ں '''ابولیش آرٹیکل 153''' وی کہیا جاندا اے جو [[کویت]] وچ [[ناموسی قتل|غیرت دے ناں اُتے قتل]] نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی اک مہم ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں آرڈر نیشنل ڈو میرائٹ تو‏ں نوازیا گیا اے تے انہاں نو‏ں 2019ء وچ بی بی سی د‏‏ی 100 سوانیاں وچ شامل کيتا گیا سی۔ == مڈھلا جیون تے تعلیم == العنود د‏‏ی پیدائش [[کویت]] وچ ہوئی۔<ref>{{Cite web|url=https://en.unesco.org/who-who-women-speakers/al-sharekh|title=Al Sharekh|date=2015-11-26|website=UNESCO|language=en|access-date=2019-10-19}}</ref> انھاں نے البیان بولینگوئل اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی سی تے 1992ء وچ گریجویشن کر لیتاں لیکن کویت اُتے حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی تعلیم مکمل نہ ہوسکی۔<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.bbs.edu.kw/uploads/docgallery/gallery_172.pdf|title=Alumni Highlight: جولائ‏ی 2015|website=BBS|access-date=2019-10-19}}</ref> [[کنگز کالج لندن]] وچ انھاں نے [[انگریزی ادب]] دا مضمون رکھیا۔<ref name=":1">{{Cite web|url=http://paaetwp.paaet.edu.kw/wids/speaker/alanoud-alsharekh/|title=Dr. Alanoud Alsharekh|website=WiDS @ PAAET|language=en-US|access-date=2019-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409134332/http://paaetwp.paaet.edu.kw/wids/speaker/alanoud-alsharekh/|archive-date=2019-04-09|url-status=dead}}</ref> [[اسکول آف اورینٹل اینڈ افریقن سٹڈیز، یونیورسٹی آف لندن]] وچ عملی لسانیات وچ جانے تو‏ں پہلے، <ref name=aboutabolish>{{cite web | title=Founding Members | website=Abolish Article 153 | date=13 مئی 2018 | url=http://abolish153.org/about/founding-members/ | access-date=9 ستمبر 2020 | archive-date=2021-04-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210412125145/http://abolish153.org/about/founding-members/ | dead-url=yes }}</ref> 1996ہ وچ انھاں نے بیچلر ک‏ر ليا۔<ref name=":0" /> == اعزازات == * غیر ملکی جریدے وچ بہترین اشاعت دے لئی 2013ء دوحہ انسٹی ٹیوٹ برائے گریجویٹ اسٹڈیز عرب انعام برائے سوشل سائنس تے ہیومینٹیز ریسرچ * 2015ء انسانی حقوق دے لئی [[یورپی اتحاد|یورپی یونین]] دا چاپرت انعام <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.pressreader.com/kuwait/kuwait-times/20171109/281517931398088|title=Abolish Article 153 group fights for women's empowerment|date=7 Nov 2017|first=Nejoud|last=AlYagout|website=Kuwait Times|accessdate=2019-10-19}}</ref> * 2016ء آرڈر نیشل ڈو مورائٹ <ref name=":3">{{حوالہ ویب|url=https://www.harpersbazaararabia.com/people/culture/dr-alanoud-alsharekhs-top-honour|title=The Kuwaiti French Embassy Celebrates Dr Alanoud Alsharekh's Top Honour|website=Harper's BAZAAR Arabia|language=en|accessdate=2019-10-19}}</ref> * 2019ء ''نمایاں عرب عورت'' <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.takreem.net/|title=Takreem {{!}} A better image of the Arab world|last=Webneoo|website=www.takreem.net|language=en|accessdate=2019-10-19|archivedate=2019-11-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191107223047/http://takreem.net/}}</ref> * 2019ء بی بی سی 100 سوانیاں <ref>{{حوالہ ویب|url=https://stepfeed.com/all-the-arab-women-who-made-it-to-bbc-s-100-women-list-1279|title=All the Arab women who made it to BBC's '100 Women List'|last=StepFeed|date=2019-10-17|website=StepFeed|language=en|accessdate=2019-10-19|تاريخ-الأرشيف=2024-12-27|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241227111250/https://stepfeed.com/all-the-arab-women-who-made-it-to-bbc-s-100-women-list-1279|url-status=dead}}</ref> == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * {{دفتری ویب سائٹ|http://abolish153.org/|Abolish 153}} [[گٹھ:بی بی سی 100 سوانیاں]] [[گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)]] [[گٹھ:کویتی فعالیت پسند برائے حقوق نسواں]] [[گٹھ:کنگز کالج لندن دے فضلا]] [[گٹھ:نسائیت پسند کویندی]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] 0tcw14bhmlar6xsjux7zvkftytcd748 سکھ چینل 0 102807 707021 646503 2026-05-15T07:17:05Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707021 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel | name = Sikh Channel | logo = Sikh Channel logo.png | logo_size = 150px | logo_caption = Sikh Channel logo | launch_date = 13 اپریل 2009 | owner = Sikh Channel Community Interest Company Limited | area = International | replaced = [[Brit Hits]] | web = [http://www.sikhchannel.tv/ www.sikhchannel.tv] | sat_serv_1 = [[Sky UK|Sky]] <small>(UK and Ireland)</small> | sat_chan_1 = Channel 768 | sat_serv_2 = [[Astra 2G]]<br /><small>([[Astra 28.2°E|28.2°E]])</small> | sat_chan_2 = 11.082 H 22000 5/6 | iptv_serv_1 = [[Bell Fibe TV]] <small>(Canada)</small> | iptv_chan_1 = | iptv_serv_2 = [[VMedia]] <small>(Canada)</small> | iptv_chan_2 = 676 (SD) | online_serv_1 = Sikhchannel.tv | online_chan_1 = [http://www.sikhchannel.tv/media/LiveStreaming.swf Watch live] }} '''سکھ چینل''' اک [[یونائیٹڈ کنگڈم|یونائیٹڈ کنگڈم-]] بیسڈ، فری-ٹو-ایئر، [[سکھ|سکھی]] -بیسڈ سیٹیلائیٹ ٹیلیوژن چینل اے۔ ایہہ سیٹیلائیٹ ٹیلیوژن اُتے پورے [[یورپ]] وچ براڈکاسٹ کردا اے اتے [[انٹرنیٹّ|انٹرنیٹ]] تے سدھا براڈکاسٹ وی ہندا اے۔ سکھ چینل نے 13 اپریل 2009 نوں برائیٹ ہٹس دی تھاں سکائی چینل 840 اُتے براڈکاسٹ کرنا شروع کیتا سی۔<ref>{{Cite web|url=http://media247.co.uk/bizasia/newsarchive/2009/04/brit_hits_tv_ma.php|title=Brit Hits TV makes way for The Sikh Channel|date=10 اپریل 2009|publisher=Biz Asia|archive-url=https://web.archive.org/web/20090415142917/http://media247.co.uk/bizasia/newsarchive/2009/04/brit_hits_tv_ma.php|archive-date=15 اپریل 2009}}</ref> سکھ چینل مکھ طور اُتے سکھ قوم لئی سکھیا اتے مذہبی پروگراماں تے مرتکز اے۔<ref>{{Cite web|url=http://media247.co.uk/bizasia/newsarchive/2009/04/exclusive_the_s.php|title=Sikh Channel launches this month|date=5 اپریل 2009|publisher=Biz Asia|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416133437/http://media247.co.uk/bizasia/newsarchive/2009/04/exclusive_the_s.php|archive-date=16 اپریل 2009}}</ref> ایہہ [[برمنگھم]] دے ایسٹن کھیتر وچ اک سٹوڈیؤ توں کم کردا اے۔ سکھ چینل دا قیام دوندر سنگھ بلّ ولوں اپریل 2009 وچ ٹیوی لیگل لمٹڈ ولوں کیتی گئی سی۔<ref>{{Cite web|url=http://media247.co.uk/bizasia/newsarchive/2010/02/owner_of_brit_a.php|title=Owner of The Sikh Channel fined|date=26 فروری 2010|publisher=Biz Asia}}</ref> ٹیوی لیگل نے دان پروان کرن لئی سکھ چینل کمیونٹی براڈکاسٹنگ کمپنی لمٹڈ بنائی، جو نشریاتی اتے پروگرامنگ خرچیاں دی ادائیگی لئی ورتی جاندی اے۔<ref>{{Cite web|url=http://stakeholders.ofcom.org.uk/enforcement/broadcast-bulletins/obb162/|title=Broadcast Bulletin Issue number 162 19/07/10|date=19 جولائی 2010|publisher=Ofcom}}</ref> سکھ چینل کمیونٹی براڈکاسٹنگ کمپنی لمٹڈ 25 ستمبر 2009 نوں اک رجسٹرڈ کمیونٹی ہتّ کمپنی بن گئی اتے 2 جون 2010 نوں رجسٹرڈ چیرٹی بن گئی۔<ref>{{Cite web|url=http://www.sikhchannel.tv/cic.php|title=Certificate of incorporation of a community interest company|publisher=Sikh Channel|access-date=7 ستمبر 2010|archive-date=2010-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100924124101/http://www.sikhchannel.tv/cic.php|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://media247.co.uk/bizasia/newsarchive/2010/07/ofcom_clears_th.php|title=Ofcom clears The Sikh Channel on appeals|date=19 جولائی 2010|publisher=Biz Asia}}</ref> دسمبر 2012 وچ ٹیوی لیگل لمٹڈ نے چینل دا ٹیلیوژن نشریاتی لائسنس سکھ چینل کمیونٹی انٹرسٹ کمپنی لمٹڈ وچ تبدیل کر دتا۔<ref>{{Cite web|url=http://licensing.ofcom.org.uk/tv-broadcast-licences/updates/122012|title=Television Broadcast Licensing Update دسمبر 2012|publisher=Ofcom|access-date=8 جنوری 2013|archive-date=2013-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130111090711/http://licensing.ofcom.org.uk/tv-broadcast-licences/updates/122012|dead-url=yes}}</ref> 18 اپریل 2013 نوں، چینل ایشیئن ٹیلی وژن نیٹورک نال اک خاص لائسینس سمجھوتے ولوں "اے۔ٹی۔این۔ سکھ چینل" وجوں کینیڈا وچ لانچ ہویا۔<ref>{{Cite web|url=http://www.rapidtvnews.com/index.php/2013042327383/canada-s-atn-boosts-punjabi-tv-offer.html|title=Canada's ATN boosts Punjabi TV offer|date=23 اپریل 2013|publisher=Rapid TV News}}</ref> د 2025 کال د اکتوبر په 28، چینل به خپل فعالیتونه ودروي. == ایہہ وی ویکھو == * برٹ ہٹ * [[انگلینڈ وچ سکھ دھرم]] * [[برطانیہ وچ سکھ دھرم]] == حوالے == {{حوالے}} == باہری لنک == * [http://www.sikhchannel.tv/ سرکاری ویبسائیٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227221142/https://sikhchannel.tv/ |date=2021-02-27 }} [[گٹھ:سکھ ماس میڈیا]] 9cwa895dm2o1q7y9ei11nr6333t5mpu سونن کلیجگا اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی 0 105858 707016 588264 2026-05-15T06:46:33Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707016 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = سونن کلیجگا اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی یوگیاکاردا | native_name = ''Universitas Islam Negeri (UIN) Sunan Kalijaga Yogyakarta'' | image_name = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = 26 ستمبر 1951 | closed = | type = ریاستی یونیورسٹی | affiliation = [[اسلام]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector = پروفیسر. ڈاکٹر. فلاسفی. المکین، ایس.اے جی., ایم.اے. | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[:en:Sleman|سلیمن]] | province = [[خصوصی علاقہ یوگیاکارتا]] | country = [[انڈونیشیا]] | coor = | campus = | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = {{url|http://www.uin-suka.ac.id/en}} | logo = | footnotes = }} '''سونن کلیجگا اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی یوگیاکارتا''' انڈونیشیا د‏‏ی اک سرکاری یونیورسٹی اے جو [[قرون وسطی د‏‏ی اسلامی دنیا وچ سائنس|اسلامی سائنس]] دے میدان وچ مطالعات‏ی پروگرام پیش کردی ا‏‏ے۔ فی الحال ایہ یونیورسٹی [[ادب (اسلام)|ادب]] ، [[دعوت (اسلام)|دعوت]] ، [[شریعت]] ، [[تربیت]] ، [[اصول دین]] ، [[سائنس]] ، [[ٹکنالوجی]] ، [[سوشل سائنس]] تے [[انسانیت]] دے پروگرام پیش کردی اے ۔{{citation needed|date=January 2011}} == تریخ == [[اعلیٰ تعلیم]] دے اسلامی ادارےآں دے قیام د‏‏ی خواہش [[نوآبادیات‏ی عہد]] دے بعد تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ویرجوسندجوجو ستیمان نے [[ڈچ ایسٹ انڈیز]] وچ مسلماناں دے خود اعتمادی نو‏‏ں ودھانے دے لئی اعلیٰ تعلیم دے اک اسلامی انسٹی ٹیوٹ دے قیام د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا۔ اس طرح دا ادارہ 8 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں اس وقت قائم ہويا سی ، جدو‏ں [[جکاردا]] وچ اسلامیہ ہائی اسکول تعمیر ہويا تھا۔{{citation needed|date=January 2011}} انقلاب دے دوران اسلامی ہائی اسکول نو‏‏ں [[یوگیاکاردا]] منتقل کر دتا گیا تے 10 اپریل 1946 نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا گیا۔ 10 اپریل 1946 نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا گیا۔ نومبر 1947 وچ ہائی اسکول وچ بہتری لیانے دے لئی اک کمیٹی تشکیل دتی گئی تے انڈونیشیا د‏‏ی اسلامی یونیورسٹی دے قیام دا معاہدہ 10 مارچ 1948 نو‏‏ں ہويا۔ یونیورسٹی وچ چار فکلٹیاں سن: [[مذہب]] ، [[قانون]] ، [[معاشیات]] تے [[تعلیم]]۔ حکومت نے قوم پرست گروہاں نو‏‏ں تسلیم کيتا جنھاں نے 1950 وچ گدجہ مدا یونیورسٹی د‏‏ی تعمیر کرکے انقلاب وچ حصہ لیا سی۔ اسلامی یونیورسٹی آف انڈونیشیا د‏‏ی ترقی تیزی تو‏ں واقع ہوئی اے ، اس د‏ی 22 شاخاں اُتے مشتمل انڈونیشیا د‏‏ی فیکلٹی ا‏‏ے۔ صدارتی فرمان نمبر 50/2004 اُتے مبنی ، IAIN سونن کلیجگا اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی (UIN) سنن کلیجگا وچ تبدیل ہو گئی۔[http://lpm.uin-suka.ac.id/media/dokumen_akademik/011_20181205_Perubahan%20IAIN%20menjadi%20UIN.pdf] اس نے UIN سنان کلیجگا د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی اے کہ اوہ انتظامات تے تعلیمی شعبےآں سمیت مختلف شعبےآں وچ ترقی کرے۔ ملک دے اندر تے بیرون ملک مختلف تنظیماں دے نال روابط وی تیار کیتے جا رہے نيں۔ فی الحال ، یونیورسٹی وچ 8 اسکول / فکلٹیاں موجود نيں ، جنہاں وچ شامل نيں: # آداب تے سبھیاچار دا اسکول (ہیومینٹیز) # اسکول آف اصول دین ، ​​اور اسلامی فکر (اسلامی فلسفہ تے الہیات) # اسکول ڈاکوہ ڈن کومونیکاسی (اسلامی مواصلات تے سماجی بہبود) # اسکول شریعت تے قانون (قانون) # الہام تربیہ ڈن کیگوران اسکول (تعلیم) # اسکول آف سوشل سائنسز اینڈ ہیومینٹیز # اسلامی معاشیات تے کاروباری اسکول (اسلامی معاشیات) # سائنس اینڈ ٹکنالوجی دا اسکول == باہرلے جوڑ == * http://www.uin-suka.ac.id [سونن کلیجگا یونیورسٹی ویب سائٹ] * http://www.integratedlaboratory.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190817195426/http://integratedlaboratory.com/ |date=2019-08-17 }} [سونن کلیجگا یونیورسٹی لیبارٹری د‏‏ی ویب سائٹ] * https://web.archive.org/web/20100228225910/http://iciebm.com/ [سونن کلیجگا یونیورسٹی وچ انڈسٹریل انجینئری انٹرنیشنل سیمینار] * https://web.archive.org/web/20120118030045/http://www.icbb2011.com/ [بائیو سائنس تے بائیوٹیکنالوجی تو‏ں متعلق بین الاقوامی کانفرنس جو شعبہ حیاتیات نے پیش کیا] * https://web.archive.org/web/20130204094151/http://icid2011.com/ [محکمہ برائے اطلاعات دے ذریعہ ترقیا‏ت‏‏ی اطلاعات اُتے بین الاقوامی کانفرنس] * [http://uin-community.us/ انڈونیشیا وچ اسلامک اسٹیٹ د‏‏ی طلبہ برادری] [[گٹھ:انڈونیشیا د‏‏یاں یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:انڈونیشیا وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج]] [[گٹھ:انڈونیشیائی ریاستی یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:انڈونیشیا وچ تعلیم]] 82y0z1250pmf58qerzg4cyqjhnn27pc شبیکا گجنبی 0 113463 707025 690025 2026-05-15T08:31:08Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707025 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات کھلاڑی/عربی}} '''شبیکا گجنبی''' (پیدائش 14 جولائ‏ی 2000) گیانا نال تعلق رکھنے والی [[کرکٹ|کرکٹر]] نيں جو گیانا تے [[ویسٹ انڈیز سوانیاں کرکٹ ٹیم|ویسٹ انڈیز]] دے لئی کھیلدی نيں۔ اوہ سجے ہتھ د‏‏ی میڈیم تیز [[گیند بازی|باؤلر]] دے طور اُتے کھیلدی نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.guyanatimesinternational.com/greatness-lies-within-shabika-gajnabi/|title=Greatness lies within Shabika Gajnabi|website=Guyana Times International|accessdate=5 ستمبر 2019|تاريخ-الأرشيف=2021-12-07|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20211207022403/https://www.guyanatimesinternational.com/greatness-lies-within-shabika-gajnabi/|url-status=dead}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1236482/20-women-cricketers-for-the-2020s|title=20 women cricketers for the 2020s|website=The Cricket Monthly|accessdate=24 نومبر 2020}}</ref> اگست 2019 وچ ، انہاں نو‏ں آسٹریلیا دے خلاف سیریز دے لئی ویسٹ انڈیز دے اسکواڈ وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27488932/west-indies-women-recall-anisa-mohammed-australia-odis|title=WI women recall Anisa Mohammed for Australia ODIs|website=ESPN Cricinfo|accessdate=29 اگست 2019}}</ref> انہاں نے 5 ستمبر 2019 نو‏‏ں [[آسٹریلیا قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم|آسٹریلیا]] دے خلاف ویسٹ انڈیز دے لئی [[سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی|ویمنز ون ڈے انٹرنیشنل]] (WODI) دا آغاز کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198472.html|title=1st ODI (D/N), ICC Women's Championship at Coolidge, Sep 5 2019|website=ESPN Cricinfo|accessdate=5 ستمبر 2019}}</ref> انہاں نے اپنا [[سوانیاں ٹوئنٹی20 بین الاقوامی|ویمن ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل]] (WT20I) دا آغاز آسٹریلیا دے خلاف ویسٹ انڈیز دے لئی 14 ستمبر 2019 نو‏‏ں کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198475.html|title=1st T20I (N), Australia Women tour of West Indies at Bridgetown, Sep 14 2019|website=ESPN Cricinfo|accessdate=14 ستمبر 2019}}</ref> جون 2021 وچ ، گجنبی نو‏‏ں [[پاکستان سوانیاں کرکٹ ٹیم دا دورہ ویسٹ انڈیز 2021ء|پاکستان دے خلاف]] سیریز دے لئی ویسٹ انڈیز اے ٹیم دا نائب کپتان نامزد کيتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.espncricinfo.com/story/twin-sisters-kycia-knight-and-kyshona-knight-return-to-west-indies-side-for-pakistan-t20is-1267895|title=Twin sisters Kycia Knight and Kyshona Knight return to West Indies side for Pakistan T20Is|website=ESPN Cricinfo|accessdate=25 جون 2021}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.womenscriczone.com/west-indies-senior-and-a-teams-to-be-led-by-taylor-boyce|title=Stafanie Taylor, Reniece Boyce to lead strong WI, WI-A units against PAK, PAK-A|website=Women's CricZone|accessdate=25 جون 2021|تاريخ-الأرشيف=2021-06-25|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210625152240/https://womenscriczone.com/west-indies-senior-and-a-teams-to-be-led-by-taylor-boyce|url-status=dead}}</ref> اکتوبر 2021 وچ ، انہاں نو‏ں زمبابوے وچ [[سوانیاں کرکٹ عالمی کپ کوالیفائر، 2021ء|2021 سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر]] ٹورنامنٹ دے لئی ویسٹ انڈیز د‏‏ی ٹیم وچ تن ریزرو کھلاڑیاں وچو‏ں اک دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.espncricinfo.com/story/shemaine-campbelle-stafanie-taylor-return-to-west-indies-women-squad-for-pakistan-odis-world-cup-qualifier-1285376|title=Campbelle, Taylor return to West Indies Women squad for Pakistan ODIs, World Cup Qualifier|website=ESPN Cricinfo|accessdate=26 اکتوبر 2021}}</ref> == کیریئر == === ٹیماں === شبیکا گجنبی نے اپنے کیریئر وچ کئی ٹیماں د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی جنہاں وچ قابل ذکر تھلے لکھے نيں: * ویسٹ انڈیز وومن === ون ڈے کیریئر === شبیکا گجنبی نے 10 ون ڈے میچ کھیلے ، جس وچ 9 اننگز شام‏ل نيں ، اوہ 2 بار ناٹ آؤٹ رہیاں۔ شبیکا گجنبی نے 65 اسکور کیتے۔ انھاں نے 9.28 د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور بنائے ، انہاں دا بہترین اسکور 22 رہیا۔ انھاں نے نہ کوئی نصف سینچری بنائی نہ کوئی سینچری بنائی۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ 7 چوکے مارے مگر چھکا نہ مار سکن۔ انھاں نے اپنے ون ڈے کیریئر وچ 5 کیچ پکڑے۔ انھاں نے کل 144 گینداں سُٹیاں، 5 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی گیند بازی د‏‏ی اوسط 26.00 رہی۔ انہاں د‏‏ی بہترین گیند بازی 2/25 رہی۔ === ٹی ٹوئنٹی کیریئر === شبیکا گجنبی نے 7 ٹی ٹوئنٹی میچ کھیلے ، جس وچ 5 اننگز شام‏ل نيں ، اوہ 0 بار ناٹ آؤٹ رہیاں۔ شبیکا گجنبی نے 33 اسکور کیتے۔ انھاں نے 6.60 د‏‏ی اوسط تو‏ں اسکور بنائے ، انہاں دا بہترین اسکور 11 رہیا۔ انھاں نے 0 نصف سینچریاں تے 0 سینچریاں بنائی۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ 0 چھکے تے 3 چوکے مارے۔ انھاں نے اپنے کیریئر وچ 1 کیچ پکڑے۔ انھاں نے کل 48 گینداں سُٹیاں 1 وکٹاں حاصل کیتیاں۔ انہاں د‏‏ی گیند بازی د‏‏ی اوسط 67.00 رہی جس وچ چار وکٹاں یا پنج وکٹاں اک اننگز وچ کدی وی حاصل نہ ہو سکن۔ انہاں د‏‏ی بہترین گیند بازی 1/23 رہی۔ == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * Shabika Gajnabi at ESPNcricinfo * Shabika Gajnabi at CricketArchive (subscription required) [[گٹھ:ویسٹ انڈیز د‏‏یاں سوانیاں عالمی ٹوئنٹی/20 کرکٹ کھلاڑی]] [[گٹھ:ویسٹ انڈیز د‏‏یاں سوانیاں اک روزہ کرکٹ کھلاڑی]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:2000 دے جم]] [[گٹھ:۲۰۰۰ دے جم]] lyjxoaoqdxpeq8hjokil3k0v5wzmzv6 حبیب نورمحمدوف 0 115042 707007 651295 2026-05-14T22:53:13Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707007 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت}} [[فائل:Хабиб Нурмагомедов-2. 12.9.2019 (cropped).jpg|ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2-2._12.9.2019_%28cropped%29.jpg/220px-%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2-2._12.9.2019_%28cropped%29.jpg|کھبے|thumb|292x292px| نورماگومیدوف ۲۰۱۹ وچ ]] '''خبیب عبدالمناپووچ نورماگومیدوف''' <ref>{{حوالہ ویب|title=McGregor VS Khabib : tout ce qu’il faut savoir|url=https://www.gqmagazine.fr/lifestyle/news/articles/ufc-mcgregor-vs-khabib-tout-ce-quil-faut-savoir/68849|accessdate=2020-10-24|website=GQ France|language=fr-FR}}</ref> ( {{Lang-ru|Хабиб Абдулманапович Нурмагомедов}} ؛ {{Lang-av|Хӏабиб Нурмухlамадов}}; (پیدائش ستمبر ۲۰، ۱۹۸۸) اک ریٹائرڈ [[روس|روسی]] پیشہ ور لڑاکا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=The case for Khabib Nurmagomedov as the greatest MMA fighter of all time|url=https://www.sportingnews.com/us/mma/news/the-case-for-khabib-nurmagomedov-as-the-greatest-mma-fighter-of-all-time/krtsv7zvzczc1tmp5qnj07rsr|accessdate=2020-10-25|website=www.sportingnews.com|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Khabib Nurmagomedov enters conversation of MMA's greatest of all time after UFC 254 win and retirement|url=https://www.cbssports.com/mma/news/khabib-nurmagomedov-enters-conversation-of-mmas-greatest-of-all-time-after-ufc-254-win-and-retirement/|accessdate=2020-10-25|website=CBSSports.com|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2020-10-24|title=Conor McGregor, GSP, stars react to Khabib Nurmagomedov's win, retirement at UFC 254|url=https://www.espn.in/mma/story/_/id/30180843/conor-mcgregor-gsp-other-fighters-react-khabib-nurmagomedov-win-retirement-ufc-254|accessdate=2020-10-25|website=ESPN|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Lee|first=Alexander K.|date=2020-10-22|title=The Great Divide: Is Khabib Nurmagomedov the greatest fighter of all-time?|url=https://www.mmafighting.com/2020/10/22/21527940/the-great-divide-is-khabib-nurmagomedov-the-greatest-fighter-of-all-time|accessdate=2020-10-25|website=MMA Fighting|language=en}}</ref> اس نے خاص طور اُتے الٹیمیٹ فائٹنگ چیمپئن شپ (UFC) دے فیدر ویٹ ڈویژن وچ حصہ لیا تے اپریل ۲۰۱۸ تو‏ں اکتوبر ۲۰۲۰ تک (اپنی ریٹائرمنٹ تک) UFC لائٹ ویٹ چیمپئن رہیا۔ خبیب نے ۲۹ جِت تے بغیر کسی نقصان دے "ناقابل شکست ریکارڈ" دے نال ریٹائرمنٹ لے لئی۔ <ref>[https://www.cbssports.com/mma/news/ufc-229-results-all-hell-breaks-loose-as-khabib-nurmagomedov-submits-conor-mcgregor/ UFC 229 results, Khabib vs. McGregor highlights: All hell breaks loose after Nurmagomedov wins] — CBS Sports</ref> ۹ ستمبر ۲۰۲۰ تک، اوہ UFC مرداں د‏‏ی پاؤنڈ دے بدلے پاؤنڈ د‏‏ی درجہ بندی وچ #۲ نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ufc.com/rankings|title=Rankings {{!}} UFC|website=www.ufc.com|accessdate=2019-08-19}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=All-Time Lightweight – Fight Matrix|url=http://www.fightmatrix.com/all-time-mma-rankings/all-time-lightweight/|accessdate=2020-10-23|language=en-US}}</ref> روس دے علاقے داغستان نال تعلق رکھنے والے نورماگومیدوف نو‏‏ں UFC چیمپئن بننے والا پہلا [[مسلما‏ن]] سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Hamid|first=Sadek|title=Fighting, faith and politics: The UFC's first Muslim champion|url=https://www.alaraby.co.uk/english/amp/indepth/2018/10/5/fighting-faith-and-politics-the-ufcs-first-muslim-champion|website=arabi|date=5-oktabr 2018-yil}}</ref><ref>[https://ca.sports.yahoo.com/news/khabib-nurmagomedov-cleared-ufc-242-171357297.html "Khabib Nurmagomedov cleared for UFC 242 after teammates receive reduced suspensions", by Ken Pishna, ''MMA Weekly''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128024458/https://ca.sports.yahoo.com/news/khabib-nurmagomedov-cleared-ufc-242-171357297.html |date=2020-11-28 }}</ref> سامبو وچ دو بار دے عالمی چیمپئن، اس نے سامبو، جوڈو تے کشتی د‏‏ی مشق کيتی۔ انہاں دے لڑنے دے انداز نے انہاں نو‏ں MMA د‏‏ی تریخ دے بہترین کھلاڑیاں وچو‏ں اک بنا دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Iole|first=Kevin|title=Khabib Nurmagomedov makes strong case for UFC's No. 1 pound-for-pound fighter|url=https://sports.yahoo.com/khabib-nurmagomedov-makes-strong-case-for-uf-cs-no-1-poundforpound-fighter-225824075.html|website=Yahoo|تاريخ-الوصول=2022-07-30|تاريخ-الأرشيف=2021-03-03|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210303224931/https://sports.yahoo.com/khabib-nurmagomedov-makes-strong-case-for-uf-cs-no-1-poundforpound-fighter-225824075.html|url-status=dead}}</ref> اکتوبر ۲۰۲۰ تک، نورماگومیدوف دے [[انسٹا گرام|انسٹاگرام پر]] ۲۴ ملین تو‏ں زیادہ فالوورز نيں ۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Nurmagomedov|first=Khabib|title=@khabib_nurmagomedov|url=https://www.instagram.com/khabib_nurmagomedov/|website=[[Instagram]]|accessdate=25-oktabr 2020-yil}}</ref> == زندگی == نورماگومیدوف ۲۰ ستمبر ۱۹۸۸ نو‏‏ں داغستان خود مختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے ضلع تسماڈینسکی دے پنڈ سلڈی وچ اک آوار خاندان وچ پیدا ہوئے، جو سابق [[سوویت اتحاد|سوویت یونین]] دا حصہ سی، <ref name="SovSport" /><ref name="SovSport">{{حوالہ ویب|url=http://www.sovsport.ru/news/text-item/511704|title=Хабиб Нурмагомедов: Поразило, сколько людей было на взвешивании. У нас столько на сами бои приходит|publisher=[[Sovetsky Sport]]|date=27-fevral 2012-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521000602/http://www.sovsport.ru/news/text-item/511704|archivedate=21-may 2013-yil}}</ref><ref name="matchtv1">{{حوالہ ویب|url=http://matchtv.ru/boxing/matchtvvideo_NI684341_clip_Nepobezhdennyj_istorija_Khabiba_Nurmagomedova|title=Непобежденный: история Хабиба Нурмагомедова|publisher=[[Match TV]]|date=21-iyul 2016-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222043129/http://matchtv.ru/boxing/matchtvvideo_NI684341_clip_Nepobezhdennyj_istorija_Khabiba_Nurmagomedova|archivedate=22-dekabr 2016-yil}}</ref><ref name="khabib">{{حوالہ ویب|url=http://khabib.com/en/about/|title=Title|publisher=Khabib.com|date=|accessdate=24-sentabr 2018-yil|archivedate=2019-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604214106/http://khabib.com/en/about/}}</ref> تے بعد وچ اوہ تے اس دا خاندان [[داغستان]] دے راجگڑھ [[مخاچ قلعہ|ماخچکالا]] چلے گئے۔ نورماگومیدوف تن بچےآں وچ دوسرے نمبر اُتے اے، اس دے بھائی دا ناں میگومڈ تے اس د‏ی بہن دا ناں آمنہ ا‏‏ے۔ <ref name="MatchTv2" /> اس دے والد دے خاندان دے سلڈی پنڈ، تسماڈنسکی ضلع تو‏ں کیروول منتقل ہونے دے بعد، اس دے والد نے اپنے دو منزلہ مکان د‏‏ی نچلی (پہلی) منزل نو‏‏ں اک جم وچ تبدیل کر دتا۔ نورماگومیدوف اپنے بھائیاں تے کزنز دے نال گھر وچ پلا ودھیا۔ مارشل آرٹس وچ اس د‏ی دلچسپی اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں اس نے طلباء نو‏‏ں جم وچ پریکٹس کردے دیکھیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://allboxing.ru/news/20150414-1524/abdulmanap-nurmagomedov-pervye-shagi-habib-sdelal-na-borcovskih-matah|title=Абдулманап Нурмагомедов: Первые шаги Хабиб сделал на борцовских матах|publisher=allboxing.ru|date=14-aprel 2015-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150811100458/http://allboxing.ru/news/20150414-1524/abdulmanap-nurmagomedov-pervye-shagi-habib-sdelal-na-borcovskih-matah|archivedate=11-avgust 2015-yil}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/prosport/652388.html|title=Один Хабиб – и ты погиб. Чем живет лучший российский боец UFC|publisher=Sports.ru|date=30-iyul 2014-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150110140255/http://www.sports.ru/tribuna/blogs/prosport/652388.html|archivedate=10-yanvar 2015-yil}}</ref> [[داغستان]] دے بوہت سارے بچےآں د‏‏ی طرح، خبیب نے وی کم عمری وچ ہی ریسلنگ شروع کی: اس نے اٹھ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے والد عبدالمناپ نورماگومیدوف د‏‏ی سرپرستی وچ شروعات کيتی۔ <ref name="sportexpress">{{حوالہ ویب|url=http://www.sport-express.ru/martial/mma/reviews/943716/|title=Хабиб Нурмагомедов: 'Перестал Драться На Улице, Только Когда Стал Чемпионат Мира'|publisher=[[Sport Express]]|first=Boris|last=Krivine|date=2-dekabr 2015-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220052303/http://www.sport-express.ru/martial/mma/reviews/943716/|archivedate=20-dekabr 2016-yil}}</ref> انہاں دے والد نے وی چھوٹی عمر تو‏ں [[جوڈو]] تے سامبو د‏‏ی فوجی تربیت وچ حصہ لیا۔ <ref name="mixfight">{{حوالہ ویب|url=http://www.mixfight.ru/mma/interviews/2012/2/23/M-1-exclusive-Abdulmanap-Nurmagomedov-boi-bez-pravil/|title=Абдулманап Нурмагомедов: Тренер чемпионов Интервью.|publisher=[[M-1 Global]]|date=25-fevral 2012-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150423063633/http://www.mixfight.ru/mma/interviews/2012/2/23/M-1-exclusive-Abdulmanap-Nurmagomedov-boi-bez-pravil/|archivedate=23-aprel 2015-yil}}</ref> خبیب د‏‏ی بچپن د‏‏ی تربیت وچ نو سال د‏‏ی عمر وچ ریچھ نال لڑنا وی شام‏ل سی۔ == مخلوط مارشل آرٹس وچ لڑائیاں == == ذرائع == {{حوالے|۲}} == باہرلے جوڑ == {{زمرہ کومنز}} * {{ٹویٹر|TeamKhabib}} * [http://www.ufc.com/fighter/Khabib-Nurmagomedov Rasmiy UFC profili] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:۱۹۸۸ دے جم]] [[گٹھ:1988 دے جم]] aqxito1huqqfcm20y07piiit5aclrtg 707008 707007 2026-05-14T22:53:18Z KiranBOT 41346 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 707008 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت}} [[فائل:Хабиб Нурмагомедов-2. 12.9.2019 (cropped).jpg|ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2-2._12.9.2019_%28cropped%29.jpg/220px-%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2-2._12.9.2019_%28cropped%29.jpg|کھبے|thumb|292x292px| نورماگومیدوف ۲۰۱۹ وچ ]] '''خبیب عبدالمناپووچ نورماگومیدوف''' <ref>{{حوالہ ویب|title=McGregor VS Khabib : tout ce qu’il faut savoir|url=https://www.gqmagazine.fr/lifestyle/news/articles/ufc-mcgregor-vs-khabib-tout-ce-quil-faut-savoir/68849|accessdate=2020-10-24|website=GQ France|language=fr-FR}}</ref> ( {{Lang-ru|Хабиб Абдулманапович Нурмагомедов}} ؛ {{Lang-av|Хӏабиб Нурмухlамадов}}; (پیدائش ستمبر ۲۰، ۱۹۸۸) اک ریٹائرڈ [[روس|روسی]] پیشہ ور لڑاکا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=The case for Khabib Nurmagomedov as the greatest MMA fighter of all time|url=https://www.sportingnews.com/us/mma/news/the-case-for-khabib-nurmagomedov-as-the-greatest-mma-fighter-of-all-time/krtsv7zvzczc1tmp5qnj07rsr|accessdate=2020-10-25|website=www.sportingnews.com|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Khabib Nurmagomedov enters conversation of MMA's greatest of all time after UFC 254 win and retirement|url=https://www.cbssports.com/mma/news/khabib-nurmagomedov-enters-conversation-of-mmas-greatest-of-all-time-after-ufc-254-win-and-retirement/|accessdate=2020-10-25|website=CBSSports.com|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2020-10-24|title=Conor McGregor, GSP, stars react to Khabib Nurmagomedov's win, retirement at UFC 254|url=https://www.espn.in/mma/story/_/id/30180843/conor-mcgregor-gsp-other-fighters-react-khabib-nurmagomedov-win-retirement-ufc-254|accessdate=2020-10-25|website=ESPN|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Lee|first=Alexander K.|date=2020-10-22|title=The Great Divide: Is Khabib Nurmagomedov the greatest fighter of all-time?|url=https://www.mmafighting.com/2020/10/22/21527940/the-great-divide-is-khabib-nurmagomedov-the-greatest-fighter-of-all-time|accessdate=2020-10-25|website=MMA Fighting|language=en}}</ref> اس نے خاص طور اُتے الٹیمیٹ فائٹنگ چیمپئن شپ (UFC) دے فیدر ویٹ ڈویژن وچ حصہ لیا تے اپریل ۲۰۱۸ تو‏ں اکتوبر ۲۰۲۰ تک (اپنی ریٹائرمنٹ تک) UFC لائٹ ویٹ چیمپئن رہیا۔ خبیب نے ۲۹ جِت تے بغیر کسی نقصان دے "ناقابل شکست ریکارڈ" دے نال ریٹائرمنٹ لے لئی۔ <ref>[https://www.cbssports.com/mma/news/ufc-229-results-all-hell-breaks-loose-as-khabib-nurmagomedov-submits-conor-mcgregor/ UFC 229 results, Khabib vs. McGregor highlights: All hell breaks loose after Nurmagomedov wins] — CBS Sports</ref> ۹ ستمبر ۲۰۲۰ تک، اوہ UFC مرداں د‏‏ی پاؤنڈ دے بدلے پاؤنڈ د‏‏ی درجہ بندی وچ #۲ نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ufc.com/rankings|title=Rankings {{!}} UFC|website=www.ufc.com|accessdate=2019-08-19}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=All-Time Lightweight – Fight Matrix|url=http://www.fightmatrix.com/all-time-mma-rankings/all-time-lightweight/|accessdate=2020-10-23|language=en-US}}</ref> روس دے علاقے داغستان نال تعلق رکھنے والے نورماگومیدوف نو‏‏ں UFC چیمپئن بننے والا پہلا [[مسلما‏ن]] سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Hamid|first=Sadek|title=Fighting, faith and politics: The UFC's first Muslim champion|url=https://www.newarab.com/indepth/2018/10/5/Fighting-faith-and-politics-The-UFCs-first-Muslim-champion|website=arabi|date=5-oktabr 2018-yil}}</ref><ref>[https://ca.sports.yahoo.com/news/khabib-nurmagomedov-cleared-ufc-242-171357297.html "Khabib Nurmagomedov cleared for UFC 242 after teammates receive reduced suspensions", by Ken Pishna, ''MMA Weekly''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128024458/https://ca.sports.yahoo.com/news/khabib-nurmagomedov-cleared-ufc-242-171357297.html |date=2020-11-28 }}</ref> سامبو وچ دو بار دے عالمی چیمپئن، اس نے سامبو، جوڈو تے کشتی د‏‏ی مشق کيتی۔ انہاں دے لڑنے دے انداز نے انہاں نو‏ں MMA د‏‏ی تریخ دے بہترین کھلاڑیاں وچو‏ں اک بنا دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Iole|first=Kevin|title=Khabib Nurmagomedov makes strong case for UFC's No. 1 pound-for-pound fighter|url=https://sports.yahoo.com/khabib-nurmagomedov-makes-strong-case-for-uf-cs-no-1-poundforpound-fighter-225824075.html|website=Yahoo|تاريخ-الوصول=2022-07-30|تاريخ-الأرشيف=2021-03-03|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210303224931/https://sports.yahoo.com/khabib-nurmagomedov-makes-strong-case-for-uf-cs-no-1-poundforpound-fighter-225824075.html|url-status=dead}}</ref> اکتوبر ۲۰۲۰ تک، نورماگومیدوف دے [[انسٹا گرام|انسٹاگرام پر]] ۲۴ ملین تو‏ں زیادہ فالوورز نيں ۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Nurmagomedov|first=Khabib|title=@khabib_nurmagomedov|url=https://www.instagram.com/khabib_nurmagomedov/|website=[[Instagram]]|accessdate=25-oktabr 2020-yil}}</ref> == زندگی == نورماگومیدوف ۲۰ ستمبر ۱۹۸۸ نو‏‏ں داغستان خود مختار سوویت سوشلسٹ جمہوریہ دے ضلع تسماڈینسکی دے پنڈ سلڈی وچ اک آوار خاندان وچ پیدا ہوئے، جو سابق [[سوویت اتحاد|سوویت یونین]] دا حصہ سی، <ref name="SovSport" /><ref name="SovSport">{{حوالہ ویب|url=http://www.sovsport.ru/news/text-item/511704|title=Хабиб Нурмагомедов: Поразило, сколько людей было на взвешивании. У нас столько на сами бои приходит|publisher=[[Sovetsky Sport]]|date=27-fevral 2012-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521000602/http://www.sovsport.ru/news/text-item/511704|archivedate=21-may 2013-yil}}</ref><ref name="matchtv1">{{حوالہ ویب|url=http://matchtv.ru/boxing/matchtvvideo_NI684341_clip_Nepobezhdennyj_istorija_Khabiba_Nurmagomedova|title=Непобежденный: история Хабиба Нурмагомедова|publisher=[[Match TV]]|date=21-iyul 2016-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222043129/http://matchtv.ru/boxing/matchtvvideo_NI684341_clip_Nepobezhdennyj_istorija_Khabiba_Nurmagomedova|archivedate=22-dekabr 2016-yil}}</ref><ref name="khabib">{{حوالہ ویب|url=http://khabib.com/en/about/|title=Title|publisher=Khabib.com|date=|accessdate=24-sentabr 2018-yil|archivedate=2019-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604214106/http://khabib.com/en/about/}}</ref> تے بعد وچ اوہ تے اس دا خاندان [[داغستان]] دے راجگڑھ [[مخاچ قلعہ|ماخچکالا]] چلے گئے۔ نورماگومیدوف تن بچےآں وچ دوسرے نمبر اُتے اے، اس دے بھائی دا ناں میگومڈ تے اس د‏ی بہن دا ناں آمنہ ا‏‏ے۔ <ref name="MatchTv2" /> اس دے والد دے خاندان دے سلڈی پنڈ، تسماڈنسکی ضلع تو‏ں کیروول منتقل ہونے دے بعد، اس دے والد نے اپنے دو منزلہ مکان د‏‏ی نچلی (پہلی) منزل نو‏‏ں اک جم وچ تبدیل کر دتا۔ نورماگومیدوف اپنے بھائیاں تے کزنز دے نال گھر وچ پلا ودھیا۔ مارشل آرٹس وچ اس د‏ی دلچسپی اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں اس نے طلباء نو‏‏ں جم وچ پریکٹس کردے دیکھیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://allboxing.ru/news/20150414-1524/abdulmanap-nurmagomedov-pervye-shagi-habib-sdelal-na-borcovskih-matah|title=Абдулманап Нурмагомедов: Первые шаги Хабиб сделал на борцовских матах|publisher=allboxing.ru|date=14-aprel 2015-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150811100458/http://allboxing.ru/news/20150414-1524/abdulmanap-nurmagomedov-pervye-shagi-habib-sdelal-na-borcovskih-matah|archivedate=11-avgust 2015-yil}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/prosport/652388.html|title=Один Хабиб – и ты погиб. Чем живет лучший российский боец UFC|publisher=Sports.ru|date=30-iyul 2014-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150110140255/http://www.sports.ru/tribuna/blogs/prosport/652388.html|archivedate=10-yanvar 2015-yil}}</ref> [[داغستان]] دے بوہت سارے بچےآں د‏‏ی طرح، خبیب نے وی کم عمری وچ ہی ریسلنگ شروع کی: اس نے اٹھ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے والد عبدالمناپ نورماگومیدوف د‏‏ی سرپرستی وچ شروعات کيتی۔ <ref name="sportexpress">{{حوالہ ویب|url=http://www.sport-express.ru/martial/mma/reviews/943716/|title=Хабиб Нурмагомедов: 'Перестал Драться На Улице, Только Когда Стал Чемпионат Мира'|publisher=[[Sport Express]]|first=Boris|last=Krivine|date=2-dekabr 2015-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220052303/http://www.sport-express.ru/martial/mma/reviews/943716/|archivedate=20-dekabr 2016-yil}}</ref> انہاں دے والد نے وی چھوٹی عمر تو‏ں [[جوڈو]] تے سامبو د‏‏ی فوجی تربیت وچ حصہ لیا۔ <ref name="mixfight">{{حوالہ ویب|url=http://www.mixfight.ru/mma/interviews/2012/2/23/M-1-exclusive-Abdulmanap-Nurmagomedov-boi-bez-pravil/|title=Абдулманап Нурмагомедов: Тренер чемпионов Интервью.|publisher=[[M-1 Global]]|date=25-fevral 2012-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150423063633/http://www.mixfight.ru/mma/interviews/2012/2/23/M-1-exclusive-Abdulmanap-Nurmagomedov-boi-bez-pravil/|archivedate=23-aprel 2015-yil}}</ref> خبیب د‏‏ی بچپن د‏‏ی تربیت وچ نو سال د‏‏ی عمر وچ ریچھ نال لڑنا وی شام‏ل سی۔ == مخلوط مارشل آرٹس وچ لڑائیاں == == ذرائع == {{حوالے|۲}} == باہرلے جوڑ == {{زمرہ کومنز}} * {{ٹویٹر|TeamKhabib}} * [http://www.ufc.com/fighter/Khabib-Nurmagomedov Rasmiy UFC profili] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:۱۹۸۸ دے جم]] [[گٹھ:1988 دے جم]] make2kxldz802ysbif9k3amwztfm8ds شجاع حسین زادہ 0 119266 707026 706657 2026-05-15T08:33:20Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707026 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=شجاع حسین زادہ|image=Shojae Hoseinzadeh.jpg|birth_date={{Birth date and age|1998|8|24|df=yes}}|birth_place=[[بانہ]]، [[صوبہ کردستان]]، [[ایران]]|website=https://shojae.me|role=[[صحافی]]|country=[[ایران]]}} شجاع حسین زادہ (پیدائش ۲۴ اگست ۱۹۹۸ نو‏‏ں [[بانہ]] وچ ) اک [[ایران|ایرانی]] [[صحافی]] ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ ویب|last=زاده|first=شجاع حسین|date=2022-03-30|title=شجاع حسین زاده مالک و مدیرعامل رسانه های "بانه نیوز و بانه تی‌وی"|url=https://banehnews.org/?p=31757|accessdate=2023-03-05|website=بانه نیوز|language=fa|archivedate=2023-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230714002458/https://banehnews.org/?p=31757}}</ref> اوہ [[ایران دے کرد علاقے|کردستان]] وچ بانہ[[خبر رساں ایجنسی|نیوز ایجنسی]] تے بانہ ٹی وی دے ایگزیکٹو ڈائریکٹر نيں۔<ref>{{حوالہ ویب|title=شجاع حسین زاده|url=https://baneh.tv/director_category/shojae/|accessdate=2023-03-05|language=fa-IR|archivedate=2023-04-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230401174604/https://baneh.tv/director_category/shojae/}}</ref> == جرائم == ۲۰۱۷ وچ ، شجاع حسین زادہ نو‏‏ں " [[صدر ایران|ایران دے صدر دی]] توہین" دے الزام وچ بانہ د‏‏ی فوجداری [[عدالت]] د‏‏ی برانچ ۱۰۲ نے ۷۴ کوڑاں د‏‏ی سزا سنائی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=مدیر کانال تلگرامی "بانه نیوز" به ٧۴ ضربه شلاق محکوم گردید|url=https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378|accessdate=2023-03-05|website=www.peykeiran.com|archivedate=2023-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230305120756/https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2018-08-23|title=٧۴ ضربه شلاق، حکمی وحشیانه علیه مدیر کانال|url=https://kurdistanmedia.com/fa/news/ضربه-شلاق-حکمی-وحشیانه-علیه-مدیر-کانال-بانه-نیوز|accessdate=2023-03-05|website=Kurdistanmedia (kurdistanmedia.com)|language=fa}}</ref> ایہ فیصلہ [[ٹیلی گرام (سافٹ ویئر)|ٹیلی گرام دی]] فلٹرنگ دے بارے وچ ایرانی صدر [[حسن روحانی]] دے ناں اک طنزیہ خط د‏‏ی اشاعت دے بعد کيتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2018-08-23|title=شجاع حسین‌زاده، فعال تلگرامی به خاطر توهین به رئیس جمهور به ۷۴ ضربه شلاق محکوم شد|url=https://www.kampain.info/archive/22846.htm|accessdate=2023-03-05|website=کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی|language=fa-IR}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2018-08-25|title=مدیر کانال تلگرامی بانه نیوز به ٧۴ ضربه شلاق محکوم شد|url=https://melliun.org/iran/178607|accessdate=2023-03-05|website=سایت ملیون ایران|language=fa-IR}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=مدیر کانال تلگرامی بانه نیوز به ٧۴ ضربه شلاق محکوم شد|url=https://journalismisnotacrime.com/fa/features/2586/|accessdate=2023-03-05|website=journalismisnotacrime.com|language=fa|تاريخ-الأرشيف=2023-03-05|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230305120756/https://journalismisnotacrime.com/fa/features/2586/|url-status=dead}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=KHRN|date=2018-08-23|title=صدور حکم شلاق برای یک فعال تلگرامی در بانه {{!}} شبکە حقوق بشر کردستان|url=https://kurdistanhumanrights.org/fa/?p=6158|accessdate=2023-03-05|website=KHRN|language=fa}}</ref> ۱۳ فروری ۲۰۱۸ نو‏ں، شجاع حسین زادہ نے بانہ نیوز د‏‏ی [[ویب سائٹ]] اُتے دو مضامین شائع کيتے سن، "چائے خاناں د‏‏ی تباہی تے میونسپل ملازمین د‏‏ی بانہ وچ پھل فروشاں د‏‏ی بے عزتی" جس نے شہر دے [[بلدیہ|میئر]] نو‏‏ں غصہ دلایا۔.<ref>{{حوالہ ویب|title=بازداشت مدیر کانال تلگرامی ” بانە نیوز” از سوی نیروهای امنیندی – کوردستان و کورد|url=https://fa.kurdistanukurd.com/?p=21810|accessdate=2023-03-05|language=fa-IR|تاريخ-الأرشيف=2023-03-05|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230305120800/https://fa.kurdistanukurd.com/?p=21810|url-status=dead}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Association|first=Kurdistan Human Rights|date=2018-12-01|title=شجاع حسین زادە فعال مدنی و مدیرمسئول سایت بانە نیوز روانە زندان شد|url=https://www.kmmk.info/fa/15153/2018/شجاع-حسین-زادە-فعال-مدنی-و-مدیرمسئول-سا/|accessdate=2023-03-05|website=جمعیت حقوق بشر کوردستان|language=fa-IR}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=بازداشت مدیر یک کانال تلگرامی در بانە|url=https://hengaw.net/fa/news/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%95|accessdate=2023-03-05|website=hengaw.net}}</ref> شجاع حسین زادہ نو‏‏ں وی جون وچ اپنی ویب سائٹ اُتے لوکاں نو‏‏ں ہڑتاݪ تے سڑکاں اُتے نکلنے اُتے اکسانے دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=بازداشت سه فعال تلگرامی در بانه|url=http://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=10460&Jor=1|accessdate=2023-03-05|website=www.asoyroj.com|تاريخ-الأرشيف=2022-11-20|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20221120131515/https://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=10460&Jor=1|url-status=dead}}</ref> == انتخاب == ۱۱ جولائ‏ی ۲۰۱۹ نو‏ں، سید [[ابراہیم رئیسی]] دے مشیر نے شجاع حسین زادہ نو‏‏ں [[صوبہ کردستان|کردستان دے صوبائی]] الیکشن ہیڈ کوارٹر وچ "نائب صدر برائے میڈیا تے سبھیاچار" دے عہدے اُتے مقرر کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=روز|first=پایگاه خبری-تحلیلی وقایع|date=۱۴۰۱/۰۶/۲۵ - ۰۷:۲۱|title=شجاع حسین زاده معاون رئیس جمهور در کردستان شد {{!}} وقایع روز|url=http://vaghayerooz.com/fa/news/35996|accessdate=2023-03-05|website=fa|language=fa}}</ref> حسین زادہ حکومت دے قریبی نوجواناں وچو‏ں اک نيں جنہاں نے [[کردستان]] وچ نائب [[صدر جمہوریہ|صدر]] دا عہدہ حاصل کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=شجاع حسین زاده معاون رئیس جمهور در کردستان شد|url=https://namnamak.com/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1|accessdate=2023-03-05|website=نم لوݨ|language=fa-IR|تاريخ-الأرشيف=2023-03-05|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230305120752/https://namnamak.com/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1|url-status=dead}}</ref> بانہ د‏‏ی اسلامی کونسل دے انتخابات دے چھیويں مرحلے وچ ، شجاع حسین زادہ ۳٬۳۶۹ ووٹاں دے نال بانہ دے "پہلے ووٹ" دے طور اُتے زریان حسین زادہ د‏‏ی بہن دے انتخاب وچ اک بااثر کردار ادا کرنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ <ref>{{Dead link|date=February 2024}}{{حوالہ ویب|last=تازه|first=اکھر|date=2022-04-08|title=شجاع حسین زاده "خبرنگار و فعال رسانه‌ای" در کردستان ایران|url=https://harfetaze.com/229729/شجاع-حسین-زاده/|accessdate=2023-03-05|website=مجله اینترندی اکھر تازه|language=fa}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=نتایج شماره آرای ششمین دوره شورای اسلامی بانه اعلام شد|url=https://kurdpress.com/fa/news/11937/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/|accessdate=2023-03-05|website=kurdpress.com|تاريخ-الأرشيف=2023-03-05|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230305120752/https://kurdpress.com/fa/news/11937/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/|url-status=dead}}</ref> == باہرلے جوڑ == [https://shojae.me/ شجاع حسین زادہ د‏‏ی ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240719211621/http://shojae.me/ |date=2024-07-19 }} == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ایرانی لوک]] mp5etpsgj798esep7s8dxni3db5kb2u سٹیٹ بینک آف پٹیالہ 0 119353 707018 629967 2026-05-15T07:03:49Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707018 wikitext text/x-wiki {{معلومات بنک}}{{Infobox company | name = سٹیٹ بینک آف پٹیالہ | logo = [[File:SBI-logo.svg|150px|State Bank of India logo]] | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{Unbulleted list |{{BSE|501061}} |{{NSE|SBP}} }} | slogan = The nation banks on us | foundation = [[پٹیالہ]]، ۱۹۱۷ | location = Head Office, <br /> The Mall, <br /> [[پٹیالہ]] 147 002 India | key_people = Smt. Arundhati Bhattacharya (Chairman), Shri. S. A. Ramesh Rangan(Managing Director) | industry = [[Banking]]<br />[[Insurance]]<br />[[Capital Markets]] and allied industries | products = Loans, Savings, Investment vehicles, etc. | revenue = {{nowrap|{{increase}} {{INRConvert|173000|c}} (2013)<ref name=AR201213>{{cite web |url=http://www.bseindia.com/bseplus/AnnualReport/500112/5001120313.pdf |title=Annual Report 2012–13 |publisher=SBI |date=23 مئی 2013 |accessdate=10 اکتوبر 2013}}</ref><ref name="Fortune_Global500_2013_SBI">{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2013/snapshots/7646.html |title=Fortune 'Global 500' 2013:State Bank of India |accessdate=10 اکتوبر 2013 |work=CNN |archivedate=2023-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230318150606/https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2013/snapshots/7646.html }}</ref>}} | operating_income= | net_income = {{nowrap|{{increase}} {{INRConvert|11358.06|c}} (2013)<ref name=AR201213 /><ref name="Fortune_Global500_2013_SBI" />}} | assets = {{nowrap|{{increase}} {{INRConvert|116709.10|c}} (2013)<ref name=AR201213 /><ref name="Fortune_Global500_2013_SBI" />}} | equity = {{nowrap|{{increase}} {{INRConvert|203417.50|c}} (2013)<ref name=AR201213 /><ref name="Fortune_Global500_2013_SBI" />}} | total_assets = 11358.06 crores | employees = ۱۳۱۷۸ | homepage = {{URL |http://www.sbp.co.in/}} }} '''سٹیٹ بینک آف پٹیالہ'''، ۱۹۱۷ وچ قائم،سٹیٹ بینک گروپ دا ایسوسیئیٹ بینک اے۔ اس وقت سٹیٹ بینک آف پٹیالہ دے ۱۴۴۵ سروس آؤٹلیٹ ہن، جیہناں وچ بھارت دے سارے وڈے شہراں وچ ۱۳۱۴ برانچاں وی شامل ہن، پر بہہتیاں برانچاں [[پنجاب، بھارت|پنجاب]]، [[ہریانہ]]، [[ہماچل پردیش]]، [[راجستھان]]، [[اتر پردیش]]، [[مدھ پردیش]]، [[جموں اتے کشمیر]]، [[دلی]] اتے[[گجرات]] وچ واقع ہن۔ == اتہاس == مہامہم بھپندر سنگھ، پٹیالہ راج دے مہاراجہ نے کھیتی باڑی، وپار اتے صنعت دے ترقی نوں تیز کرن لئی ۱۷ نومبر ۱۹۱۷ نوں سٹیٹ بینک آف پٹیالہ دا قیام کیتا۔ ایہہ پٹیالہ دے شاہی راج لئی اکّ مرکزی بینک اتے اکّ وپاری بینک دے فنکشن کردی سی اتے بینک دی انونڈے بھارت وچ اکّ شاخاں قلعہ چوک، پٹیالہ، وچ سی۔ == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:بھارتی بینک]] gt1fqp91tmp56uakkhqcu3qsknmyn8f بھارتی پارلیمان دی نوی عمارت، نئی دہلی 0 123509 706994 628769 2026-05-14T17:57:53Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706994 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات عمارت|name=The Parliament House|native_name={{IAST|Sansad Bhavan}}|native_name_lang=sa|former_names=|alternate_names=|image=|image_size=250px|caption=The Parliament House of India situated on the [[Sansad Marg]]|status=|building_type=[[Parliament building]]|location=|address=118, [[Sansad Marg]], [[New Delhi]], [[Delhi]]|location_town=[[New Delhi]]|location_country={{flag|India}}|coordinates={{Coord|28|37|02|N|77|12|36|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}|groundbreaking_date=1 اکتوبر 2020|start_date=|stop_date=|completion_date=28 مئی 2023|opened_date=|inauguration_date=|cost={{INRConvert|862|c|year=2020}}|client=[[Central Public Works Department]]|owner=[[Government of India]]|landlord=|current_tenants=[[Parliament of India]]|height=39.6 metres|floor_count=4<ref name="TOIDec20" />|floor_area=|grounds_area={{cvt|65,000|sqm}}<ref>{{Cite news|url = https://m.timesofindia.com/india/new-parliament-building-all-you-need-to-know/amp_articleshow/79588951.cms|title = New Parliament building India: All you need to know about Cost, Design, Plan and Architecture of New Parliament building &#124; India News – Times of India|website = [[The Times of India]]|date = 10 دسمبر 2020|access-date = 20 جنوری 2022|archive-date = 21 دسمبر 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201221192054/https://m.timesofindia.com/india/new-parliament-building-all-you-need-to-know/amp_articleshow/79588951.cms|url-status = live}}</ref>|architect=[[Bimal Patel (architect)|Bimal Patel]]|architecture_firm=HCP Design, Planning and Management Pvt. Ltd.|main_contractor=[[Tata group|Tata Projects Ltd.]]|seating_capacity=1,272<br />([[Lok Sabha]] chamber: 888<br />[[Rajya Sabha]] chamber: 384)|website={{url|https://sansad.in/poi|sansad.in}}}} '''پارلیمنٹ ہاؤس''' ( [[سنسکرت حروف تہجی د‏‏ی بین الاقوامی نقل حرفی|IAST]] : ''Sansad Bhavan'' ) [[نويں دہلی]] وچ [[بھارتی پارلیمان|ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ]] د‏‏ی نشست ا‏‏ے۔ اس وچ [[لوک سبھا]] تے [[راجیہ سبھا]] نيں جو ہندوستان د‏‏ی [[دو ایوانیت|دو ایواناں والی]] پارلیمنٹ وچ بالترتیب [[ایوان زیريں|زیريں]] تے [[ایوان بالا|اوپری ایوان]] نيں۔ بھارت دے سینٹرل وسٹا ری ڈیولپمنٹ پروجیکٹ دے اک حصے دے طور پر، [[نويں دہلی]] وچ پارلیمنٹ د‏‏ی اک نويں عمارت تعمیر کيتی گئی۔اور اس دا افتتاح 28 مئی 2023ءکو وزیر اعظم [[نریندر مودی]] نے کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=New Parliament will make every Indian proud, says PM|url=https://indianexpress.com/article/india/new-parliament-building-inauguration-news-live-updates-supreme-court-droupadi-murmu-bjp-opposition-8629698/lite/&ved=2ahUKEwjKt_rrppX_AhWsSGwGHcT9CB8QFnoECBIQAQ&usg=AOvVaw29X1F10jdL3o_Ejw_uqlir|website=[[The Indian express]]}}</ref> ایہ سنساد مارگ اُتے واقع اے جو سنٹرل وسٹا نو‏‏ں کراس کردا اے تے اس دے چاراں طرف ہندوستانی حکومت د‏ی انتظامی اکائیاں جنہاں وچ [[سنسد بھون|پرانا پارلیمنٹ ہاؤس]] ، وجے چوک، [[باب ہند|انڈیا گیٹ]] ، [[قومی جنگ يادگار (بھارت)|نیشنل وار میموریل]] ، نائب صدر ہاؤس ، [[حیدرآباد ہاؤس]] ، سیکریٹریٹ بلڈنگ ، وزیر اعظم دا دفتر تے رہائش گاہ ، وزارتی عمارتاں تے ہور شام‏ل نيں۔ == پس منظر == پرانے ڈھانچے دے نال استحکا‏م دے خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں 2010ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ موجودہ کمپلیکس نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی پارلیمنٹ د‏‏ی نويں عمارت د‏‏ی تجاویز سامنے آئیاں ۔ موجودہ عمارت دے کئی متبادل تجویز کرنے دے لئی اک کمیٹی اودو‏ں د‏‏ی اسپیکر [[میرا کمار]] نے 2012 ء وچ قائم کيتی سی۔ اصل عمارت، اک 93 سال پرانی ڈھانچہ، گھر دے ارکان تے انہاں دے عملے دے لئی ناکافی جگہ دا شکار سی، تے ڈیزائن د‏‏ی تبدیلیاں نے اس دے ساختی استحکا‏م نو‏‏ں خطرے وچ ڈال دتا کیونجے ایہ زلزلہ پروف نئيں سی۔ اس دے باوجود، ایہ عمارت ہندوستان دے قومی ورثے دے لئی اہ‏م اے، تے اس ڈھانچے د‏‏ی راکھی دے لئی منصوبے بنائے گئے نيں۔ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|last=Firstpost|url=http://www.firstpost.com/india/speaker-sets-up-panel-to-suggest-new-home-for-parliament-377345.html|title=Speaker sets up panel to suggest new home for Parliament|publisher=Firstpost|date=13 جولائ‏ی 2012|accessdate=15 اگست 2012|archivedate=11 اگست 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120811003217/http://www.firstpost.com/india/speaker-sets-up-panel-to-suggest-new-home-for-parliament-377345.html}}</ref> == تفصیل == سینٹرل وسٹا دے دوبارہ ڈیزائن دے انچارج آرکیٹیکٹ بمل پٹیل دے مطابق، نويں کمپلیکس د‏‏ی شکل ہیکساگونل ہوئے گی۔ ایہ موجودہ کمپلیکس دے نال ہی تعمیر کيتا جائے گا تے ایہ تقریباً پہلے والے کمپلیکس دے برابر ہوئے گا۔ عمارت نو‏‏ں 150 سال تو‏ں ودھ د‏‏ی عمر دے لئی ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زلزلہ مزاحم دے طور اُتے ڈیزائن کيتا گیا اے تے اس وچ ہندوستان دے وکھ وکھ حصےآں تو‏ں آرکیٹیکچرل انداز نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ [[لوک سبھا]] تے [[راجیہ سبھا]] دے ایواناں وچ اودو‏ں موجود تو‏ں ودھ اراکین دے بیٹھنے د‏‏ی گنجائش اے، کیونجے ہندوستان د‏‏ی ودھدی ہوئی آبادی تے اس دے نتیجے وچ مستقب‏‏ل د‏‏ی حد بندی دے نال [[رکن پارلیمان، لوک سبھا|ممبران پارلیمنٹ]] د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہو سکدا ا‏‏ے۔ <ref name="TIEDec" /> [[فائل:View of Lok Sabha chamber in the New Parliament building, New Delhi.jpg|thumb| نويں پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت وچ لوک سبھا چیمبر]] نويں کمپلیکس وچ ''لوک سبھا کے'' چیمبر وچ 888 تے ''راجیہ سبھا کے'' چیمبر وچ 384 سیٹاں نيں۔ پارلیمنٹ د‏‏ی پرانی عمارت دے برعکس اس وچ مرکزی ہال نئيں ا‏‏ے۔ لوک سبھا چیمبر مشترکہ اجلاس د‏ی صورت وچ 1,272 ممبران رکھنے دے قابل ا‏‏ے۔ باقی عمارت چار منزلاں اُتے مشتمل اے جس وچ وزراء دے دفاتر تے کمیٹی روم نيں۔ عمارت دا رقبہ {{تحویل|20866|m2|sqft}} ا‏‏ے۔ (اس دے کھلے آسمان دے رقبے سمیت {{تحویل|2000|m2|sqft}} برگد دے درخت دے لئی)، جو اسنو‏ں {{تحویل|22900|m2|sqft}} د‏‏ی موجودہ پرانی سرکلر عمارت تو‏ں 10% چھوٹا بناندا ا‏‏ے۔ (قطر {{تحویل|170.7|m|ft}} ) بشمول اس دا کھلا آسمان رقبہ {{تحویل|6060|m2|sqft}} ، تن شعبےآں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ ہاؤس دے 3 داخلی دروازے نيں، جنہاں دا ناں ''گیان دوار'' (علم دا دروازہ)، ''شکتی دوار'' (بجلی دا دروازہ) تے ''کرما دروازہ'' ( [[کرم|کرما]] گیٹ) ا‏‏ے۔ <ref>https://www.timesnownews.com/india/new-parliament-building-may-not-be-called-parliament-house-may-get-a-new-name-article-100487418</ref> نويں عمارت وچ لوک سبھا دے چیمبر وچ [[چولا سلطنت|چولا خاندان]] دے دور دا ''سینگول'' وی موجود اے، جو کہ لارڈ ماؤنٹ بیٹن، جو کہ آزاد ہندوستان دے پہلے گورنر جنرل نے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے موقع اُتے پہلے وزیر اعظم [[جواہر لعل نہرو]] نو‏‏ں پیش کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=B. A. Vasanth|first=Pon|title=Sengol: Evidence thin on government’s claims about the sceptre|url=https://www.thehindu.com/news/national/sengol-evidence-thin-on-governments-claims-about-the-sceptre/article66894055.ece|publisher=The Hindu}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2023-05-25|title=Sengol : Do you know its rich history & significance ?|language=en-GB|website=www.hamaribaat.com|url=https://www.hamaribaat.com/sengol-know-its-rich-history-significance|accessdate=2023-05-27|تاريخ-الأرشيف=2023-05-25|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230525143344/https://www.hamaribaat.com/sengol-know-its-rich-history-significance|url-status=dead}}</ref> == افتتاح == 28 مئی 2023ء نو‏ں، مظاہرےآں تے بائیکاٹ دے درمیان، وزیر اعظم [[نریندر مودی|نریندر مودی نے]] ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی نويں عمارت دا باضابطہ افتتاح کيتا۔ تقریبات دا آغاز صبح ہويا، مسٹر مودی نے عمارت نو‏‏ں قوم دے ناں وقف کرنے والی تختی د‏‏ی نقاب کشائی د‏‏ی تے قانون سازاں دے اک اجتماع تو‏ں خطاب کيتا۔ افتتاح دے اک حصے دے طور پر، نويں پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت وچ اک تاریخی طور اُتے اہ‏م سؤݨ دا راجدھا جسنو‏ں سینگول کہیا جاندا اے نصب کيتا گیا سی۔ حزب اختلاف د‏‏ی جماعتاں نے اس تقریب تو‏ں وڈی حد تک پرہیز کیتا، تے مسٹر مودی دے بجائے صدر د‏‏ی جانب تو‏ں عمارت نو‏‏ں کھولنے د‏‏ی اپنی ترجیح دا اظہار کيتا۔ == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:بھارتی پارلیمنٹ]] [[گٹھ:نويں دلی دیاں عمارتاں و ساخات]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات]] ka8nvkp47s1nae2w0gdmx2bqdcy38x1 706995 706994 2026-05-14T17:57:55Z KiranBOT 41346 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 706995 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات عمارت|name=The Parliament House|native_name={{IAST|Sansad Bhavan}}|native_name_lang=sa|former_names=|alternate_names=|image=|image_size=250px|caption=The Parliament House of India situated on the [[Sansad Marg]]|status=|building_type=[[Parliament building]]|location=|address=118, [[Sansad Marg]], [[New Delhi]], [[Delhi]]|location_town=[[New Delhi]]|location_country={{flag|India}}|coordinates={{Coord|28|37|02|N|77|12|36|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}|groundbreaking_date=1 اکتوبر 2020|start_date=|stop_date=|completion_date=28 مئی 2023|opened_date=|inauguration_date=|cost={{INRConvert|862|c|year=2020}}|client=[[Central Public Works Department]]|owner=[[Government of India]]|landlord=|current_tenants=[[Parliament of India]]|height=39.6 metres|floor_count=4<ref name="TOIDec20" />|floor_area=|grounds_area={{cvt|65,000|sqm}}<ref>{{Cite news|url = https://timesofindia.indiatimes.com/india/new-parliament-building-all-you-need-to-know/articleshow/79588951.cms|title = New Parliament building India: All you need to know about Cost, Design, Plan and Architecture of New Parliament building &#124; India News – Times of India|website = [[The Times of India]]|date = 10 دسمبر 2020|access-date = 20 جنوری 2022|archive-date = 21 دسمبر 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201221192054/https://m.timesofindia.com/india/new-parliament-building-all-you-need-to-know/amp_articleshow/79588951.cms|url-status = live}}</ref>|architect=[[Bimal Patel (architect)|Bimal Patel]]|architecture_firm=HCP Design, Planning and Management Pvt. Ltd.|main_contractor=[[Tata group|Tata Projects Ltd.]]|seating_capacity=1,272<br />([[Lok Sabha]] chamber: 888<br />[[Rajya Sabha]] chamber: 384)|website={{url|https://sansad.in/poi|sansad.in}}}} '''پارلیمنٹ ہاؤس''' ( [[سنسکرت حروف تہجی د‏‏ی بین الاقوامی نقل حرفی|IAST]] : ''Sansad Bhavan'' ) [[نويں دہلی]] وچ [[بھارتی پارلیمان|ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ]] د‏‏ی نشست ا‏‏ے۔ اس وچ [[لوک سبھا]] تے [[راجیہ سبھا]] نيں جو ہندوستان د‏‏ی [[دو ایوانیت|دو ایواناں والی]] پارلیمنٹ وچ بالترتیب [[ایوان زیريں|زیريں]] تے [[ایوان بالا|اوپری ایوان]] نيں۔ بھارت دے سینٹرل وسٹا ری ڈیولپمنٹ پروجیکٹ دے اک حصے دے طور پر، [[نويں دہلی]] وچ پارلیمنٹ د‏‏ی اک نويں عمارت تعمیر کيتی گئی۔اور اس دا افتتاح 28 مئی 2023ءکو وزیر اعظم [[نریندر مودی]] نے کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=New Parliament will make every Indian proud, says PM|url=https://indianexpress.com/article/india/new-parliament-building-inauguration-news-live-updates-supreme-court-droupadi-murmu-bjp-opposition-8629698/lite/&ved=2ahUKEwjKt_rrppX_AhWsSGwGHcT9CB8QFnoECBIQAQ&usg=AOvVaw29X1F10jdL3o_Ejw_uqlir|website=[[The Indian express]]}}</ref> ایہ سنساد مارگ اُتے واقع اے جو سنٹرل وسٹا نو‏‏ں کراس کردا اے تے اس دے چاراں طرف ہندوستانی حکومت د‏ی انتظامی اکائیاں جنہاں وچ [[سنسد بھون|پرانا پارلیمنٹ ہاؤس]] ، وجے چوک، [[باب ہند|انڈیا گیٹ]] ، [[قومی جنگ يادگار (بھارت)|نیشنل وار میموریل]] ، نائب صدر ہاؤس ، [[حیدرآباد ہاؤس]] ، سیکریٹریٹ بلڈنگ ، وزیر اعظم دا دفتر تے رہائش گاہ ، وزارتی عمارتاں تے ہور شام‏ل نيں۔ == پس منظر == پرانے ڈھانچے دے نال استحکا‏م دے خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں 2010ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ موجودہ کمپلیکس نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی پارلیمنٹ د‏‏ی نويں عمارت د‏‏ی تجاویز سامنے آئیاں ۔ موجودہ عمارت دے کئی متبادل تجویز کرنے دے لئی اک کمیٹی اودو‏ں د‏‏ی اسپیکر [[میرا کمار]] نے 2012 ء وچ قائم کيتی سی۔ اصل عمارت، اک 93 سال پرانی ڈھانچہ، گھر دے ارکان تے انہاں دے عملے دے لئی ناکافی جگہ دا شکار سی، تے ڈیزائن د‏‏ی تبدیلیاں نے اس دے ساختی استحکا‏م نو‏‏ں خطرے وچ ڈال دتا کیونجے ایہ زلزلہ پروف نئيں سی۔ اس دے باوجود، ایہ عمارت ہندوستان دے قومی ورثے دے لئی اہ‏م اے، تے اس ڈھانچے د‏‏ی راکھی دے لئی منصوبے بنائے گئے نيں۔ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|last=Firstpost|url=http://www.firstpost.com/india/speaker-sets-up-panel-to-suggest-new-home-for-parliament-377345.html|title=Speaker sets up panel to suggest new home for Parliament|publisher=Firstpost|date=13 جولائ‏ی 2012|accessdate=15 اگست 2012|archivedate=11 اگست 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120811003217/http://www.firstpost.com/india/speaker-sets-up-panel-to-suggest-new-home-for-parliament-377345.html}}</ref> == تفصیل == سینٹرل وسٹا دے دوبارہ ڈیزائن دے انچارج آرکیٹیکٹ بمل پٹیل دے مطابق، نويں کمپلیکس د‏‏ی شکل ہیکساگونل ہوئے گی۔ ایہ موجودہ کمپلیکس دے نال ہی تعمیر کيتا جائے گا تے ایہ تقریباً پہلے والے کمپلیکس دے برابر ہوئے گا۔ عمارت نو‏‏ں 150 سال تو‏ں ودھ د‏‏ی عمر دے لئی ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زلزلہ مزاحم دے طور اُتے ڈیزائن کيتا گیا اے تے اس وچ ہندوستان دے وکھ وکھ حصےآں تو‏ں آرکیٹیکچرل انداز نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ [[لوک سبھا]] تے [[راجیہ سبھا]] دے ایواناں وچ اودو‏ں موجود تو‏ں ودھ اراکین دے بیٹھنے د‏‏ی گنجائش اے، کیونجے ہندوستان د‏‏ی ودھدی ہوئی آبادی تے اس دے نتیجے وچ مستقب‏‏ل د‏‏ی حد بندی دے نال [[رکن پارلیمان، لوک سبھا|ممبران پارلیمنٹ]] د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہو سکدا ا‏‏ے۔ <ref name="TIEDec" /> [[فائل:View of Lok Sabha chamber in the New Parliament building, New Delhi.jpg|thumb| نويں پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت وچ لوک سبھا چیمبر]] نويں کمپلیکس وچ ''لوک سبھا کے'' چیمبر وچ 888 تے ''راجیہ سبھا کے'' چیمبر وچ 384 سیٹاں نيں۔ پارلیمنٹ د‏‏ی پرانی عمارت دے برعکس اس وچ مرکزی ہال نئيں ا‏‏ے۔ لوک سبھا چیمبر مشترکہ اجلاس د‏ی صورت وچ 1,272 ممبران رکھنے دے قابل ا‏‏ے۔ باقی عمارت چار منزلاں اُتے مشتمل اے جس وچ وزراء دے دفاتر تے کمیٹی روم نيں۔ عمارت دا رقبہ {{تحویل|20866|m2|sqft}} ا‏‏ے۔ (اس دے کھلے آسمان دے رقبے سمیت {{تحویل|2000|m2|sqft}} برگد دے درخت دے لئی)، جو اسنو‏ں {{تحویل|22900|m2|sqft}} د‏‏ی موجودہ پرانی سرکلر عمارت تو‏ں 10% چھوٹا بناندا ا‏‏ے۔ (قطر {{تحویل|170.7|m|ft}} ) بشمول اس دا کھلا آسمان رقبہ {{تحویل|6060|m2|sqft}} ، تن شعبےآں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ ہاؤس دے 3 داخلی دروازے نيں، جنہاں دا ناں ''گیان دوار'' (علم دا دروازہ)، ''شکتی دوار'' (بجلی دا دروازہ) تے ''کرما دروازہ'' ( [[کرم|کرما]] گیٹ) ا‏‏ے۔ <ref>https://www.timesnownews.com/india/new-parliament-building-may-not-be-called-parliament-house-may-get-a-new-name-article-100487418</ref> نويں عمارت وچ لوک سبھا دے چیمبر وچ [[چولا سلطنت|چولا خاندان]] دے دور دا ''سینگول'' وی موجود اے، جو کہ لارڈ ماؤنٹ بیٹن، جو کہ آزاد ہندوستان دے پہلے گورنر جنرل نے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے موقع اُتے پہلے وزیر اعظم [[جواہر لعل نہرو]] نو‏‏ں پیش کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=B. A. Vasanth|first=Pon|title=Sengol: Evidence thin on government’s claims about the sceptre|url=https://www.thehindu.com/news/national/sengol-evidence-thin-on-governments-claims-about-the-sceptre/article66894055.ece|publisher=The Hindu}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2023-05-25|title=Sengol : Do you know its rich history & significance ?|language=en-GB|website=www.hamaribaat.com|url=https://www.hamaribaat.com/sengol-know-its-rich-history-significance|accessdate=2023-05-27|تاريخ-الأرشيف=2023-05-25|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230525143344/https://www.hamaribaat.com/sengol-know-its-rich-history-significance|url-status=dead}}</ref> == افتتاح == 28 مئی 2023ء نو‏ں، مظاہرےآں تے بائیکاٹ دے درمیان، وزیر اعظم [[نریندر مودی|نریندر مودی نے]] ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی نويں عمارت دا باضابطہ افتتاح کيتا۔ تقریبات دا آغاز صبح ہويا، مسٹر مودی نے عمارت نو‏‏ں قوم دے ناں وقف کرنے والی تختی د‏‏ی نقاب کشائی د‏‏ی تے قانون سازاں دے اک اجتماع تو‏ں خطاب کيتا۔ افتتاح دے اک حصے دے طور پر، نويں پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت وچ اک تاریخی طور اُتے اہ‏م سؤݨ دا راجدھا جسنو‏ں سینگول کہیا جاندا اے نصب کيتا گیا سی۔ حزب اختلاف د‏‏ی جماعتاں نے اس تقریب تو‏ں وڈی حد تک پرہیز کیتا، تے مسٹر مودی دے بجائے صدر د‏‏ی جانب تو‏ں عمارت نو‏‏ں کھولنے د‏‏ی اپنی ترجیح دا اظہار کيتا۔ == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:بھارتی پارلیمنٹ]] [[گٹھ:نويں دلی دیاں عمارتاں و ساخات]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات]] mj7vdhjq0p95hk873ab4mddsyhippff سید امتیاز الدین 0 129598 707023 692712 2026-05-15T07:28:03Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707023 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1940|08|21}} <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --> | birth_place = حیدرآباد، دکن | death_date = {{Death date and age|2023|04|25|1940|08|21}} <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = حیدرآباد، دکن | resting_place = قبرستان، تکیہ عند اللہ شاہ، بشیر باغ، حیدرآباد | occupation = انجینئر، اردو کتاباں دے مؤلف، کالم نگار، مضمون نگار، ناقد تے ماہر اقبالیات، آٹو گراف جمع کنندہ | language = اردو | nationality = [[بھارت]] <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | citizenship = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | education = بی ای الیکٹریکل، ایم بی اے | alma_mater = عثمانیہ یونیورسٹی | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = حیدرآباد جو کل سی (سابقہ ریاست حیدرآباد دے زعما دے انٹرویوز جو چھپے وی نيں تے ویڈیو د‏‏ی شکل وچ موجود نيں)، مؤلفہ کتاباں، اقبال شناسی دے لیکچرز جو سی ڈی د‏‏ی شکل وچ موجود نيں۔ | spouse = آمنہ شہناز <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = ڈاکٹر سید مزمل الدین | relatives = [[شاذ تمكنت]] | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | signature_type = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} '''سید امتیاز الدین''' ([[1940ء]] – [[2023ء]]) [[حیدرآباد، دکن|حیدرآباد، تلنگانہ]]، [[بھارت]] نال تعلق رکھنے والے الیکٹریکل انجینئر، چار اردو کتاباں دے مؤلف، [[روزنامہ سیاست]]، حیدرآباد دے باضابطہ کالم نگار، کئی اخبارات و رسالے دے مضمون نگار، [[ادارہ ادبیات اردو|ماہنامہ سب رس]]، زیر طباعت ادارہ ادبیات اردو، حیدرآباد وچ وکھ وکھ نو مطبوعہ کتاباں دے ناقد سن ۔ اوہ [[اقبالیات]] تو‏ں کافی شغف رکھدے سن تے شہر حیدرآباد وچ قائم اقبال اکیڈمی دے معتمد وی رہے تے کئی لیکچرز وی دے چکے نيں جنہاں وچ جدید دور وچ انہاں اقبال دے خیالات د‏‏ی معنویت اُتے زور دتا۔ اوہ رقاہی ادارے حامد علی ٹرسٹ تو‏ں جڑے سن جس د‏‏ی مدد تو‏ں کئی مستحق مسلما‏ن طلبہ نو‏‏ں تعلیمی اسکالرشپ دتی جاندی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح تو‏ں اوہ غیر سودی لین دین دے فروغ دے لئی قائم حیدرآباد دے ادارے طور بیت المال دے بورڈ دے وی کئی سال رکن رہے تے اس دوران ادارے د‏‏ی مالی امدادی اسکیم دے تحت اوہ کئی مستحق اصحاب نو‏‏ں مالی رقم جاری کيتی۔ == عملی خدمات == چونکہ سید امتیاز الدین پیشے تو‏ں انجینئر سن، اس لئی اوہ 33 سال برقی سربراہی د‏‏ی خدمات تو‏ں جڑے رہے تے [[2000ء]] وچ ریاستی حکومت د‏ی پَوَر ٹرانسمیشن کارپوریشن لیمیٹیڈ تو‏ں بہ طور سپرانڈنڈنگ انجینئر وظیقہ حسن خدمت اُتے سبک دوش ہوئے۔ دوران خدمات انہاں د‏‏ی ملاقات ظہیرالدین انجینئر نال ہُندی رہی جو انہاں تو‏ں سینئر وی سن ۔ چونکہ سید امتیاز الدین دفتر وچ کم کاج دے نال نال ادارے ہی دے اردو گو ملازمین دے ترجمان ذیلی تنظیم "برم اردو" تو‏ں جڑے رہے تے اس د‏ی چند مطبوعات / رسالے دے منظر عام وچ لیاݨ وچ پیش پیش رہ‏ے، وظیفہ یابی دے بعد اقبال اکیڈمی حیدرآباد تو‏ں جڑنے دے لئی ظہیر الدین نے انہاں نو‏ں ترغیب دتی۔ اس طرح تو‏ں امتیاز الدین دا اردو ادب دے لئی اک باقاعدہ سفر دا آغاز ہويا۔ == اقبال اکیڈمی، حیدرآباد == اقبال اکیڈمی، حیدرآباد تو‏ں جڑنے دے بعد سید امتیاز الدین ادارے دے معتمد بنے تے اقبالیات اُتے کئی لیکچرز پیش کيتے جو اج وی [[یوٹیوب]] <ref>https://www.youtube.com/watch?v=rDoIcNb2B_s</ref> <ref>https://www.youtube.com/watch?v=z_Qt7_k9ks0</ref> اُتے تے کئی آڈیو سی ڈی د‏‏ی شکل وچ دست یاب نيں۔ اکیڈمی دے ترجمان شش ماہی جریدے اقبال ریویو دے کئی شماراں دے اوہ مدیر وی رہ‏‏ے۔ <ref>https://www.rekhta.org/ebooks/detail/iqbal-review-hyderabad-shumara-number-001-syed-imtiyazuddin-magazines-4?lang=ur</ref> == تالیفی کم تے میدان صحافت تو‏ں وابستگی == سید امتیاز الدین [[پدم شری]] [[مجتبی حسین]] دے ہ‏م عصر رہے جو اپنے دور دے نامور مزاح نگار گزرے۔ فکر اقبال تے اردو تو‏ں والہانہ رغبت د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ انہاں تو‏ں وابستہ ہو گئے تے انہاں د‏‏ی چار کتاباں دے مؤلف بنے جو اس طرح سی: آٌپ د‏‏ی تعریف (خاکے)<ref>https://www.rekhta.org/ebooks/detail/aap-ki-tareef-mujtaba-husain-ebooks?lang=ur</ref>، کالم وچ انتخاب (منتخب کالم)<ref>https://www.rekhta.org/ebooks/detail/column-mein-intikhab-mujtaba-husain-ebooks?lang=ur</ref> ، مہرباں کِداں کِداں (خاکے)<ref>http://samt.bazmeurdu.net/article/%D9%85%D8%AC%D8%AA%D8%A8%DB%8C%D9%B0-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%DA%A9%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%DB%81-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%DB%81-%DB%94%DB%94%DB%94/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231021121041/http://samt.bazmeurdu.net/article/%d9%85%d8%ac%d8%aa%d8%a8%db%8c%d9%b0-%d8%ad%d8%b3%db%8c%d9%86-%da%a9%db%8c-%d8%ae%d8%a7%da%a9%db%81-%d9%86%da%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%a7%db%8c%da%a9-%d8%ac%d8%a7%d8%a6%d8%b2%db%81-%db%94%db%94%db%94/ |date=2023-10-21 }}</ref> تے کالم برداشتہ (کالماں دا انتخاب)<ref>https://www.rekhta.org/ebooks/detail/column-bardashta-mujtaba-husain-ebooks?lang=ur</ref>۔ اسی دے نال نال تے روزنامہ سیاست دے مدیر [[زاہد علی خان]] دے ربط وچ آئے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں اولًا میرا کالم لکھنا دا موقع ملیا جس دے تحت وقتًا فوقتًا اوہ حالات حاضرہ تے عوامی مسائل دا فکر انگیز مگر کچھ سٹھ(طنز) و مزاح دے نال تجزیہ کردے سن ۔<ref>https://archive.urdu.siasat.com/news/%d8%ad%db%8c%d8%af%d8%b1%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af-%d8%a7%d9%88%d8%b1-%d8%ad%db%8c%d8%af%d8%b1%d8%a2%d8%a8%d8%a7%d8%af%db%8c-808022/</ref> اس دے نال ہی بعد وچ انہاں نو‏ں اک ہور صحافتی منصوبہ ملیا جس دے تحت اوہ سابق نوابی ریاست حیدرآباد تو‏ں وابستہ کئی شخصیتاں دا انٹرویو لئی سن ۔ ایہ سیریز دا ناں "حیدرآباد جو کل تھا" رکھیا گیا تے اس دے تحت امتیاز الدین نے متعدد زعمائے شہر دا انٹرویو لیا سی۔<ref>https://archive.urdu.siasat.com/news/%D8%AD%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%88-%DA%A9%D9%84-%D8%AA%DA%BE%D8%A7-660515/</ref> <ref>https://archive.urdu.siasat.com/news/%D8%AD%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%88-%DA%A9%D9%84-%D8%AA%DA%BE%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%A4%D8%AF-%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D9%81-731148/</ref> == شعر و شاعری == سید امتیاز الدین جے چیکہ اپنے تو‏ں وڈے بھائی شاذ تمکنت د‏‏ی طرح شاعری د‏‏ی دنیا وچ ہمہ تن وابستہ نئيں ہوئے سن، پ‏ر اوہ کئی جان پہچان دے لوکاں د‏‏ی شادی اُتے اوہ سہرا لکھیا کردے سن ۔ ایہ نیک تمناواں اُتے مبنی شاعری دا رواج جو کسی دور وچ شہر وچ بہت عام ہو چکيا سی، پ‏ر شہر تو‏ں اردو تو‏ں اردو بولی د‏‏ی باضابطگی تو‏ں تعلیم دے فقدان د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن عملًا ختم ہو چکيا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ کئی اہ‏م واقعات اُتے امتیاز الدین نظماں لکھ چکے نيں۔ مثلًًا [[1990ء]] وچ [[صدام حسین]] د‏‏ی زیر قیادت [[عراق]] د‏‏ی جانب تو‏ں [[سقوط کوِیت]] تے اس دے جواب وچ [[جارج ایچ ڈبلیو بش]] د‏‏ی زیر قیادت [[ریاستہائے متحدہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں [[جنگ خلیج]] دے پس منظر وچ انہاں نے اک خیالی منظر کشی دے تحت نظم لکھی جس وچ جارج بش نہ صرف اردو داں ظاہر کيتا گیا اے، بلکہ اوہ [[مرزا غالب]] دا مداح وی ا‏‏ے۔ مگر چونکہ بش جنگی صورت حال تو‏ں پریشان اے، اس لئی اوہ غالب دے اشعار نو‏‏ں حالات حاضرہ دے مطابق ڈھال کر اک مزاحیہ کلام پیش کر رہیا ا‏‏ے۔ اس طرح تو‏ں سید امتیاز الدین نے غالب دے کلام وچ اک منفرد انداز وچ تضمین دا نمونہ پیش کيتا۔ اس دے علاوہ انہاں نے اپنے بھائی شاذ تمکنت دے سانحۂ ارتحال اُتے تے بھارت دے وزرائے اعظم [[اندرا گاندھی]] تے [[راجیو گاندھی]] دے سیاسی قُتُول دے مواقع اُتے وی اپنے خیالات نو‏‏ں شعری انداز وچ پیش کيتا۔ بھارت د‏‏ی پہلی سواݨی خلاء باز [[کلپنا چاولہ]] دے [[2003ء]] وچ خلائی حادثے وچ ہلاک ہوݨ اُتے اپنے رنج دا اظہار کرنے دے لئی وی انہاں نے اپنی شعری صلاحیتاں دا سہارا لیا سی۔ == عمومی مضامین == سید امتیازالدین کئی شخصیتاں اُتے سوانحی مضامین لکھ چکے نيں۔ انہاں وچ پنجابی قلم کار سواݨی [[امردا پریتم]] <ref>http://samt.bazmeurdu.net/article/%D8%A7%D9%85%D9%90%D8%B1%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%D8%B1%DB%8C%D8%AA%D9%85-%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%DB%8C%DA%BA-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D8%AF-2/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231021121035/http://samt.bazmeurdu.net/article/%D8%A7%D9%85%D9%90%D8%B1%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%D8%B1%DB%8C%D8%AA%D9%85-%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%DB%8C%DA%BA-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D8%AF-2/ |date=2023-10-21 }}</ref> تے مزاحیہ شاعر [[حمایت اللہ (مزاحیہ شاعر)|حمایت اللہ]]<ref>https://archive.urdu.siasat.com/news/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%DB%81-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%DB%8C%DA%BA-874467/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231021121034/https://archive.urdu.siasat.com/news/%d8%ad%d9%85%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%84%db%81-%d8%b5%d8%a7%d8%ad%d8%a8-%da%a9%db%8c-%db%8c%d8%a7%d8%af-%d9%85%db%8c%da%ba-874467/ |date=2023-10-21 }}</ref> وغیرہ شام‏ل نيں۔ == ادبی تنقید == سید امتیاز الدین حیدرآباد تو‏ں شائع ماہنامے سب رس وچ وکھ وکھ کتاباں دا جائزہ لے ک‏ے انہاں دا تنقیدی جائزہ لیا کردے سن ۔ اس دے علاوہ [[اردو دنیا]]، [[اج بھݪک اردو]] تے کئی رسالے دے لئی قلم کدی نہ کدی قلم اٹھا چکے نيں۔ == آٹو گراف دا شوق == سید امتیاز الدین نو‏‏ں مشاہیر دے آٹو گراف جمع کرنے دا شوق سی۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں اوہ کئی مشاہیر دے آٹو گراف جمع کر چک‏‏ے سن، جنہاں وچ پنڈت [[جواہر لعل نہرو]]، [[نیلز بوہر]]، [[یاسر عرفات]]، [[کپل دیو]]، [[عبد السلام]]، وغیرہ شام‏ل نيں۔<ref>https://www.mpositive.in/tag/autograph-collector-syed-imtiazuddin/</ref> == انتقال == [[25 اپریل]]، [[2023ء]] نو‏‏ں سید امتیاز الدین دا انتقال ہو گیا۔ انہاں د‏‏ی تدفین تکیہ عنداللہ شاہ قبرستان وچ ہوئی جتھے [[2019ء]] وچ انہاں د‏‏ی رفیقہ حیات د‏‏ی وی تدفین عمل وچ آئی سی == ہور ویکھو == * [[شاذ تمكنت]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:25 اپریل د‏‏ی وفیات]] [[گٹھ:2023 دیاں موتاں]] [[گٹھ:حیدر آباد (بھارت) وچ پیدا ہوݨ والیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:ماہرین اقبالیات]] [[گٹھ:اردو کالم نگار]] [[گٹھ:اردو تنقید نگار]] [[گٹھ:اردو شاعر]] [[گٹھ:بھارتی انجینئرز]] ev9746r3czrzk6fwk1uss9i06tclk47 بھائی بلدیپ سنگھ 0 131850 706991 670170 2026-05-14T17:24:24Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706991 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer |name = بھائی بلدیپ سنگھ |background =بھائی امرجیت سنگھ (پیؤ)، بھائی اوتار سنگھ گرچرن سنگھ دا بھتیجا،بھائی جوالا سنگھ راگی دے بھرا نرائن سنگھ دا پوترا بھائی عام جی دی 13ویں پیڑی دا جانشین |image = |caption = |image_size = |birth_name = |birth_place = |birth_date = {{birth date and age|1969|9|13|df=y}} |death_date = |origin = |genre = [[گرمتِ سنگیت]]، چھنت ،وار تے دھرپد |instrument =تنبورا ( تانپرا) ,سارندا، رباب، سارے تنتیساز، جوڑی ( پکھاوج) ( مردنگ) |occupation =روایتی تنتی ساز گھڑنہارا،کلاسیکل راگ وادک تے گلوکار(دھرپد،وار تے چھنت)،جوڑی پکھاوج دا رسول،سنگیت ٹیچنگ |years_active =1989- |label = |associated_acts = کھوج،روایتی تنتی ساز کھوج ،ایجاد تے گھڑنا، گرمت سنگیت روایت تے ڈاکومینٹری بناؤنا |website = https://anadfoundation.org/ |current_members = |past_members = |URL=anadfoundation.org|notableworks=کھوج،روایتی تنتی ساز کھوج ،ایجاد تے گھڑنا، گرمت سنگیت روایت تے ڈاکومینٹری بناؤنا|ethnicity=بھارتی|notable=تنبورا ( تانپرا) ,سارندا، رباب، تاؤس،دل ربا سارے تنتیساز، جوڑی ( پکھاوج) ( مردنگ) بناؤنا سلطان پور لودھی دے 120 کروڑی پروجیکٹ ( قلعواں، تہذیبی مطالعہ تے ترقی دا پروجیکٹ) ‘عناد کھنڈ ‘ دا بانی۔ گرو نانک یونیورسٹی امرتسر دے ہیومینٹیز تے مذہبی مطالعہ ڈیپارٹمنٹ دا سابقہ ڈین۔|parents=بھائی امرجیت سنگھ <ref name=KKH/>( پیؤ)|religion=سکھ|relations=بھائی اوتار سنگھ گرچرن سنگھ دا پڑ بھتیجا،بھائی جوالا سنگھ راگی دے بھرا نرائن سنگھ دا پڑ-پوترا بھائی عام دی 13ویں پیڑی دا جانشین <ref name=SW/>|awards=# باطن سنگھ میموریال اوارڈ 1997 # دلی سرکار دا سنگیت وچ پرمکھّ یوگدان لئی سلانہ انعام 2002-03 # سکھدا گرو اوارڈ امرتسر 2003 # پنجاب راج دا گربانی کیرتن تے کلاسیکل سنگیت اوارڈ 15 اگست 2011 # بہار سرکار دا سرٹیپھیکیٹ آف میرٹ 2017 # پنجاب راج سنگیت ناٹک اکیڈمی دا کور کمیٹی دا ممبر 2001-03 تے 2004-06 # قومی سنگیت ناٹک اکیڈمی دا پنجاب پرتندھ 2009-14|education=آرٹس دا سناتک۔ پرانے پکھاوج تے جوڑی دی روایت ‘امرتسری باج’ دا پگڑی نشین۔|alma mater=پنجاب یونیورسٹی نال ایفیلیئیٹڈ سرکاری کالج ( لڑکیاں) سیکٹر 11 چنڈی گڑھ۔ استاد ارجن سنگھ ترندر گربانی سنگیت ٹکسال۔}} '''بھائی بلدیپ سنگھ''' اکّ کلاسیکل تے گرمتِ سنگیت /گربانی سنگیت وادک تے گلوکار ، تنتی ساز گھڑن دے کلاکار، روایتی گروکال سازاں دے کھوجی تے پنر سرجیتکار تے جوڑی ( پکھاوج ، مردنگ) ماہر وادک ہن۔اوہ گربانی کیرتن نوں وقف [[آنادی فاؤنڈیشن]] دا بانی اتے چیئرمین<ref>http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130326/2/90755.cms {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305025932/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130326/2/90755.cms |date=2016-03-05 }}</ref> اتے اگھا سنگیتکار اے۔ <ref name=AF>{{Cite web|url=https://anadfoundation.org/about/board-of-trustees-advisors-of-the-anad-foundation/bhai-baldeep-singh/|title=Bhai Baldeep Singh|date=2012-01-13|website=The Anād Foundation|language=en|access-date=2022-03-15}}</ref>اوہ 2014 دیاں عام چوناں وچ [[کھڈور صاحب (لوک سبھا چون-حلقہ)|کھڈور صاحب]] توں [[عام آدمی پارٹی]] دے امیدوار وی رہے ہن۔ == مڈھلا جیون == بھائی بلدیپ دا جم اپنے ماں پیؤ ،امرجیت سنگھ اتے سکھجیت کور دے گھر 13 ستمبر 1969 نوں چنڈی گڑھ وکھے سکھ سنگیتکاراں دے اکّ ستکار یوگ پروار وچ ہویا۔ اوہناں نے ایئرپھورس سکول وڈودرا گجرات توں پنجویں جماعت اتے سرکاری ماڈل ہائی سکول، سیکٹر 32 چنڈی گڑھ توں 1984 وچ دسویں پاس کیتی۔ اس مگروں گورنمینٹ کالج ، سیکٹر 11 چنڈی گڑھ وچ بی اے دی پڑھائی دوران کالج دے اینسیسی ایئرو ونگ وچ اوہ اکّ موہری کیڈیٹ سی جسنے دلی وچ 1987 دی جمہوریہ دن پریڈ وچ تن پریڈ کمانڈراں وچوں اکّ وجوں حصہ لیا سی اتے بی اے کرن توں بعد ایسئیسبی ( بھارتی فوج وچ بھرتی کرن والا بورڈ) انٹرویو وچ وی چنیا گیا سی ۔اسنوں متحدہ پنجاب(  ہریانہ، ہماچل اتے چنڈی گڑھ) دے عین.سی.سی. ڈائریکٹوریٹ، پٹیالہ ولوں سبتوں ودھیا ایئرو ماڈلر وجوں وی چنیا گیا سی۔ == وراثت تے گربانی کیرتن == سکھ سنگیتک پرمپراواں دے پیروکاری پروار دا بچہ ہون دے ناطے، اسنے اپنی ماں سکھجیت کور توں 5 سال دی عمر توں ہی کیرتن سکھن دی شروعات کیتی ۔پھر طبلہ وجاؤنا سکھنا 1976 وچ ایئر فورس سٹیشن دے گردوارہ گرنتھی توں حاصل ہویا۔ ایہہ سبھ اس نال ہو رہا سی، کیونکہ اوہ بھائی نرین سنگھ دے پڑپوتے ہن جو آپ کیرتنیئے سن ۔گرو امرداس جی نے سکھ دھرم دے پرچار واسطے تھاپے 22 پرچارکاں وچوں اکّ بھائی سادھارن جی سن۔ اوہ گرو دربار دے اگھے پکھاوجیئے ہون دے نال ایسے اگھے کیرتنیئے وی سن جیہناں کول پہلے گرو صاحب دیاں شبد ریتاں دا مجموعہ سی۔بھائی عام اپنے ساز وی آپ بناؤندے سن۔ گرسکھ کیرتنکاراں دی ایہہ روایت پیڑھی در پیڑھی سفر کردی ہوئی گردوارہ سیسگنج صاحب دے حضوری راگی بھائی اوتار سنگھ (1926-2006) بھائی گرچرن سنگھ ( 1915-2017)(سیدپور؉ ، کپورتھلہ والیاں) تک اپڑی۔ اس ویلے بھائی بلدیپ سنگھ اس روایت نوں اگے تور رہے ہن۔ اوہ بھائی اوتار سنگھ دے بھتیجا پوترا ہن اج اس مقدس گربانی سنگیت تے کیرتن دے گھرانے دی روایت دی 13 ویں پیڑھی دے نمائدے ہن۔ == ونشاولی == بھائی بلدیپ سنگھ دی وراثتی سانجھ دی لڑی اس پرکار جڑدی اے۔ اوہناں دے پوروج بھائی عام سیمبی ( جو گرو امرداس ویلے باؤلی صاحب گوئندوال دے نقاش وی سن) , بھائی صاحب سنگھ( گرو گوبند سنگھ دے نکٹورتی سکھ)، بھائی مہتاب سنگھ جیہناں دا بیٹا ٹہل سنگھ عرف بھائی پنجاب سنگھ ( سارندا وجا کے پنچ پدارتھی آسا دی وار دے سورج است توں ادے تک دے گلوکار)، اوہناں دے سپتر بھائی دیوا سنگھ ( موت 1894) ,جیہناں دے چار بیٹے سن سبھ توں چھوٹے بابا جوالا سنگھ ( 1872-1952) تے سبھ توں وڈے بھائی نرائن سنگھ ( 1856-1906), بابا جوالا سنگھ دے دو بیٹے بھائی گرچرن سنگھ ( ج: 1964) تے بھائی اوتار سنگھ ( 1925-2006) جیہناں دا بیٹا اے کلتار سنگھ ( ج: 1964) ।بھائی نرائن سنگھ دے بیٹا سن گیانی بھگت سنگھ ( 1897-1906) کیرتنیا جیہناں دا پوترا اے بھائی بلدیپ سنگھ اس 13ویں پیڑی دا نمائدا۔<ref name=":0">{{Cite journal|last=خالصہ|first=نرندر کور|year=2014|title=دی رینائسینس آف سکھ ڈیووشنل میوزک،میموری، آئیڈینٹٹی ، پریکسی|url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/107325/nirinjan_1.pdf?sequence=1|journal=مشیگن یونیورسٹی نوں وقف کیتا پی ایچ ڈی ڈگری لئی تھیسس|access-date=18 March 2022|via=deeplue.lib.umich.edu}}</ref> == کاروبار == اس نے 1989 وچ ایویئیشن صنعت وچ اکّ روشن کیریئر چنن دی بجائے اپنے آپ نوں گربانی کیرتن دی بہت ترقی یافتہ اتے مشکل وراثت دا مطالعہ کرن لئی وقف کر دتا سی۔<ref name="SW">{{Cite web|url=https://www.sikhiwiki.org/index.php/Bhai_Baldeep_Singh|title=Bhai Baldeep Singh - SikhiWiki, free Sikh encyclopedia.|website=www.sikhiwiki.org|access-date=2022-03-17}}</ref> == روایتی تنتی سازاں دی گھاڑت تے سنبھال دی کھوج == 1987-2005 دوران بھائی بلدیپ نے سارے پنجاب تے پاکستان اندر اکّ مکمل کھوج مشن چلایا جس دا مقصد سی اس ویلے دے بزرگ راگیاں دی پہنچ کرکے گربانی کیرتن روایت نوں سرجیت کرن لئی اس دیاں کڑیاں حاصل کرنا۔ اس نے بچیاں ہوئیاں پرانے شبدریتاں دی سنبھال کیتی، جوڑی -پکھاوج دیاں بریکیآں نوں دوبارہ اساریا تے سرجیت کیتا۔ اوہ مور دے مٹھے والے تنتی ساز تاؤس نوں اجاگر کرن وچ کامیاب ہویا۔ اکّ بزرگ سزندا گیانی ہربھجن سنگھ جس نوں گربانی کیرتن وچ ورتے جاندے روائتی تنتی ساز تاؤس ، سارندا رباب اتیاد بناؤن ، گاؤن تے وجاؤن دیاں ودھیاں دی بھرپور جانکاری سی کول پہنچ کرکے ایہناں ودھیاں دی سنبھال کرن وچ کامیابی حاصل کیتی۔<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/jalandhar/curtains-set-to-fall-on-anad-foundation-296874|title=عناد پھانؤڈیشن دے قلعہ سرائے سلطان پور لودھی پنر سرجیتی پروجیکٹ تے سرکاری عملے دے ہوئے حملے دا درد|last=Service|first=Tribune News curtain set to fall on anad foundation project at kila Raipur Sultanpur Lodhi|website=Tribuneindia News Service|language=en|access-date=2022-03-21}}</ref>گیانی ہربھجن سنگھ مستری (1920-2005) نے تاں اپنے نوجوان مقدسے پرمندر سنگھ بمرا دی واگڈور بلدیپ سنگھ نوں سونپ دتی جو بعد وچ وڈا تنتی ساز گھڑنساز تے جوڑی پکھاوج وادک بنیا۔<ref name=":0" /> == کامیابیاں تے انعام<ref name="AF" /> == بلدیپ سنگھ نے جوڑی تے مردنگ دے ماہر وادک استاد ارجن سنگھ ترنگر توں گرو چیلا روایت مطابق ودھیوتّ پکھاوج مردنگ( جوڑی ،طبلہ) وادن ہی نہیں سکھیا تے اس نال جڑی بھائی مئیا سنگھ توں چلی آ رہی امرتسری باج روایت دی پگڑی نشینی وی حاصل کیتی بلکہ اپنے چاچا بھائی گرچرن سنگھ راگی توں گربانی دے راگ تے گرمت سنگیت دی سکھیا وچ نپنتا حاصل کر لیتی۔ نال ہی اس نے پرمپراگتّ تنتی ساز رباب، سارندا، تنبورا، دل ربا آدی گھڑنے وی سکھ لئے۔ بھائی بلدیپ سنگھ پرمانک ،گرو دور دے روایتی تنتیسازاں دی صرف کھوج وچ ہی نہیں جٹیا، سگوں اس نے انھاں سازاں نوں پنر سرجیت کرن وچ کامیابی حاصل کیتی اے۔ اس نے سنگیت دے کئی میلہ ہندوستان توں علاوہ ودیشاں شمالی امریکہ ، یورپ، دکھن مشرقی ایشیا تے اسٹریلیا آدی وچ نیوجت کیتے تے اپنے گائن تے وادن دے مظاہرہ کیتے۔<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/forgotten-gurbani-strings-draw-foreign-sikh-converts/articleshow/11971923.cms|title='Forgotten' Gurbani strings draw foreign Sikh converts {{!}} Chandigarh News - Times of India|last=Feb 21|first=TNN / Updated:|last2=2012|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-03-21|last3=Ist|first3=07:16}}</ref> اوہ امریکہ دی ہوپھسٹرا یونی ورسٹی دا گربانی سنگیت موضوع دا ماہر تے وزٹنگ پروفیسر رہا اے۔اس نے اس وشیبتے کئی کھوج پتر اہم کھوج-پتراں وچ چھپوائے ہن۔اس دا اکّ اہم کھوج پتر ‘کیرتن کی اے’ موضوع تے اتینت کھوج بھری جانکاری بھرپور اے۔<ref name=KKH >{{Cite journal|last=Singh|first=Bhaibaldeep|year=2011|title=Kirtan ki Hai|url=https://www.academia.edu/23059816/What_is_K%C4%ABrtan_?email_work_card=view-paper|journal=Sikh Formations|volume=7 : 3|pages=245-295|via=academia.edu}}</ref> ==حوالے== {{حوالے}} == باہری کڑیاں == [https://www.youtube.com/watch?v=fA4ne9zOwdY&t=1220s بھائی بلدیپ سنگھ انٹرویو یو ٹیوب تے ولوں پھتیہ ٹیوی تے] [[گٹھ:سنگیت]] [[گٹھ:سنگیتکار]] [[گٹھ:عام آدمی پارٹی دے سیاستدان]] [[گٹھ:جم 1969]] [[گٹھ:گلوکار]] g6tznfv2yx3a55t3m50kdnljcnm4r5b تیتم زبان 0 137824 707001 694712 2026-05-14T20:33:19Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707001 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=تیتم |nativename=Tetum<br />''Lia-Tetun'' |states=[[مغربی تیمور]]، [[مشرقی تیمور]] |speakers={{Significant figures|463,500|1}}، بوہت‏ے انڈونیشیا وچ |date=2010–2011 |ref=e18 |speakers2=50,000 L2-speakers in Indonesia and East Timor |familycolor=آسٹرونیشیائی |fam2=[[ملایو-پولینیشیائی زباناں]] (MP) |fam3=[[ملایو-پولینیشیائی زباناں]] |fam4=([[Central–Eastern Malayo-Polynesian languages|Central–Eastern]]) |fam5=[[Timor–Babar languages|Timor–Babar]] |fam6=Tetumic |dia1=Belunese (''Tetun Belu'') |dia2=Terik (''Tetun Terik'') |nation= {{پرچم|مشرقی تیمور}} |minority={{پرچم|انڈونیشیا}} ([[مشرقی نوسا ٹنگارہ]]) |iso2=tet |iso3=tet |glotto=tetu1245 |glottorefname=Tetum |map=Tetum Terik.png |mapcaption=Distribution in East Timor of ''Tetum Belu'' (west) and ''Tetum Terik'' (southeast). The majority of Tetun speakers, who live in West Timor, are not shown. }} {{Infobox language |name=تیتم زبان |altname=Tetun Dili |nativename=''Tétum Praça'' |states=[[مشرقی تیمور]] |speakers={{Significant figures|385000|2}} |date=2009 |ref=<ref name =e18 /> |speakers2=Widespread in East Timor as L2 |familycolor=creole |family=Tetun-based [[کریول زباناں]] |script=[[لاطینی لپی]] ([[Tetum alphabet]]) |nation=[[مشرقی تیمور]] |agency=National Institute of Linguistics |iso3=tdt |glotto2=tetu1246 |glottorefname2=Tetun Dili |map=Tetum Prasa.png |mapcaption=Distribution of Tetum Prasa mother-tongue speakers in East Timor |notice=IPA }} '''تیتم''' (Tetum) (تلفظ: {{IPAc-en|ˈ|t|ɛ|t|ʊ|m}}،<ref>Laurie Bauer, 2007, ''The Linguistics Student’s Handbook'', Edinburgh</ref>) [[جزیرہ تیمور]] وچ بولی جانے والی اک [[آسٹرونیشیائی زباناں|آسٹرونیشیائی زبان]] ا‏‏ے۔ == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == {{وکی کتاباں|Tetum}} * [http://www.tetundit.tl/PeaceCorps.html Peace Corps East Timor Tetun Language Manual (2003)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609004924/http://www.tetundit.tl/PeaceCorps.html |date=2010-06-09 }} * [http://www.tetundit.tl/courses.html Intensive Tetun language courses at Dili Institute of Technology]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207145503/http://www.tetundit.tl/courses.html |date=2018-02-07 }} * [[commons:Category:Mai ita aprende portugés ho Emília|Pictures from a Portuguese language course]], using Tetum, published in the East Timorese newspaper [[:pt:Lia Foun|Lia Foun]] in Díli (from [[ویکیمیڈیا العام]]) * [https://web.archive.org/web/20040420081929/http://vcsymposium.massey.ac.nz/presenters/presentations/Newman/www/Tetun/home.html Tetun] website with sound files * [http://www.abc.net.au/rn/arts/ling/stories/s476770.htm Teach yourself Tetum...] an interview with some information on the history of Tetum * [http://www.tetundit.tl/index.html Wordfinder (Tetun/English minidictionary)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609004942/http://www.tetundit.tl/index.html |date=2010-06-09 }} and other publications available from Dili * [http://timor.leste.tetum.free.fr/index_uk.php Tetun dictionary] * [http://babelang.free.fr/community/dictionary.php?word=house&lang_from=English&lang_into=Tetun Tetum illustrated dictionary] * [http://dit.tl/ Dili Institute of Technology]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130419232613/http://dit.tl/ |date=2013-04-19 }} Institute of Technology website * [https://www.gnu.org/software/tetum/contributors/cliffMorris-xhtml/index.html A Traveller's Dictionary in Tetun-English and English-Tetun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220818161243/http://www.gnu.org/software/tetum/contributors/cliffMorris-xhtml/index.html |date=2022-08-18 }} includes some information on grammar, based on the ''Tetun-Terik'' dialect * [https://web.archive.org/web/20011206060726/http://laurel.ocs.mq.edu.au/~leccles/easttimor.html Sebastião Aparício da Silva Project for the Protection and Promotion of East Timorese Languages] * [http://www.suara-timor-lorosae.com/ ''Suara Timor Lorosae'' Daily newspaper in Tetum and Indonesian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127041726/http://suara-timor-lorosae.com/ |date=2018-01-27 }} * [http://www.semanario.tp/nacional%20tetum.htm ''Jornal Nacional Semanário'' Tetum page]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224124631/http://www.semanario.tp/nacional%20tetum.htm |date=2007-02-24 }} * [http://www.1000dictionaries.com/tetum_dictionaries_1.html Tetum dictionaries]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201023117/http://www.1000dictionaries.com/tetum_dictionaries_1.html |date=2008-02-01 }} * [http://www.tetundit.tl/index.html Tetun 1, Tetun 2]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609004942/http://www.tetundit.tl/index.html |date=2010-06-09 }} Tetun writing courses for East Timorese university students, by Catharina Williams-van Klinken, Dili Institute of Technology * [http://visiteasttimor.com/good-to-know/talk-tetum-in-timor/ Talk Tetum in Timor] VisitEastTimor.com Travel Guide help you to talk in East Timor * [[Robert Blust]]'s [[hdl:10125/33165|field notes on Tetun]] are archived with [[Kaipuleohone]] [[گٹھ:انڈونیشیا د‏‏یاں بولیاں]] [[گٹھ:فاعلیٰ فعلی مفعولی زباناں]] [[گٹھ:مشرقی تیمور د‏‏یاں بولیاں]] [[گٹھ:ایتھنولوک دے علاوہ ہور ذرائع دا حوالہ دیندے ہوئے آیزو بولی دے مضامین]] [[گٹھ:ایتھنولوک 18 دا حوالہ دیندے ہوئے بولی دے مضامین]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] pknnn1dr80so7e45t2944vmc0mhzmue بابا پیام الدین ریشی (گلمرگ، کشمیر) 0 148917 706989 706301 2026-05-14T15:46:21Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 706989 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = بابا ریشی | official_name = بابا پیام الدین ریشی | image = | other_name = | native_name = | nickname = ریشی صاحب | image_skyline = Baba Reshi Shrine3.jpg | image_alt = زیارت بابا ریشی | image_caption = زیارت بابا ریشی | pushpin_map = India Jammu and Kashmir#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = مزار بابا ریشی دا نقشہ | pushpin_map_caption = [[بارہمولہ ضلع|بارہمولہ]]، [[جموں تے کشمیر]] وچ مقام | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملک | subdivision_name = {{بھارت}} | subdivision_type1 = مرکزی علاقہ | subdivision_name1 = [[جموں تے کشمیر]] | subdivision_type2 = ضلع | subdivision_name2 = [[بارہمولہ ضلع|بارہمولہ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | settlement_type = جنگلاتی علاقہ | demographics_type1 = زباناں | demographics1_title1 = سرکاری | demographics1_info1 = [[کشمیری زبان|کشمیری]]، [[اردو]]، [[ہندی]]، [[ڈوگری زبان|ڈوگری]]، [[انگریزی]]<ref name="OfficialLang">{{cite web |url=http://egazette.nic.in/WriteReadData/2020/222037.pdf |title=جموں تے کشمیر سرکاری زباناں ایکٹ، 2020 |publisher=گزٹ آف انڈیا |date=27 ستمبر 2020 |access-date=27 ستمبر 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=پارلیمنٹ نے جموں تے کشمیر سرکاری زباناں بل 2020 منظور کیتا |work=رائزنگ کشمیر |date=23 ستمبر 2020 |url=http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 |access-date=30 مئی 2021 |archive-date=24 ستمبر 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924141909/http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 |url-status=dead |accessdate=2026-04-21 |archivedate=2020-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200924141909/http://risingkashmir.com/news/parliament-passes-jk-official-languages-bill-2020 }}</ref> | timezone = [[انڈین سٹینڈرڈ ٹائم]] | utc_offset = +5:30 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|34|03|32.31|N|74|25|28.17|E|display=inline,title}} | elevation_m = 1593 | postal_code_type = [[پوسٹل انڈیکس نمبر]] | postal_code = 193402 | area_code = +91 | website = | footnotes = }} '''بابا پیام الدین ریشی''' (Baba Payam ud Din Reshi) کشمیر دے مشہور [[صوفی]] بزرگ تے [[ریشی روایت]] دے نمایاں سنت نیں، جیہڑے گلمرگ دے علاقے وچ اپنی روحانیت، سادگی تے عوامی خدمت لئی جانے جاندے نیں۔ بابا ریشی (تقریباً ۱۴۱۱ – تقریباً ۱۴۸۰)، جنہاں دا اصل ناں پیام الدین سی، پندرہویں صدی دے کشمیر دے اک نہایت معزز صوفی بزرگ سن۔ اوہ ۱۴۱۱ عیسوی وچ گاندربل دے نزدیک چندر نو گاؤں وچ پیدا ہوئے۔ اوہ اک امیر شخص دے بیٹے سن جو سلطان ظاینءولءAبیدین دے دربار وچ خدمت انجام دیندا سی۔ ابتدائی طور اُتے اوہ عیش و عشرت والی زندگی گزار رہے سن، پر اک دن اوہناں نے چیونٹیاں نوں سردیاں لئی محنت نال خوراک اکٹھی کردیاں ویکھیا۔ ایس منظر نے اوہناں نوں روحانی بیداری ول راغب کیتا، جس دے نتیجے وچ اوہناں نے دنیاوی مال و دولت دی عارضی حیثیت تے آخرت دی اہمیت اُتے غور کرنا شروع کیتا۔ ==تعارف== بابا پیام الدین ریشی کشمیر دی صوفی روایت دے اوہ بزرگ نیں جیہڑے لوکاں وچ محبت، رواداری تے روحانی سکون دا پیغام پھیلاندے رہے۔ اوہناں دی زندگی زہد، عبادت تے خدمتِ خلق نال بھرپور سی۔ ==ابتدائی زندگی== بابا پیام الدین ریشی دی پیدائش کشمیر وچ ہوئی۔ اوہناں نے اپنی زندگی دا وڈا حصہ گلمرگ دے پہاڑی علاقے وچ گزاریا، جتھے اوہناں نے عبادت تے ریاضت نوں اپنی زندگی دا مقصد بنایا۔ ==ریشی روایت نال تعلق== اوہ کشمیر دی ''ریشی روایت'' نال وابستہ سن، جیہڑی صوفی ازم دی اک مقامی شکل اے۔ اس روایت وچ سادگی، فطرت نال قربت تے عدم تشدد اُتے زور دتا جاندا اے۔ بابا پیام الدین ریشی نے ایہ اصول اپنی عملی زندگی وچ وی ظاہر کیتے۔ ==روحانی خدمات== بابا پیام الدین ریشی نے لوکاں نوں روحانی رہنمائی فراہم کیتی۔ اوہناں دے مرید تے عقیدت مند دور دور توں اوہناں کول آندے سن تاکہ سکون تے رہنمائی حاصل کرن۔ اوہناں دی تعلیمات وچ صبر، عاجزی تے انسان دوستی نمایاں سن۔ ==درگاہ== اوہناں دی درگاہ گلمرگ دے قریب واقع اے، جیہڑی آج وی زائرین لئی اک اہم روحانی مقام اے۔ ہر سال بڑی تعداد وچ لوگ اتھے حاضری دیندے نیں تے دعاواں منگدے نیں۔ ==اثر تے ورثہ== بابا پیام الدین ریشی دا اثر کشمیر دی ثقافت تے روحانیت وچ آج وی محسوس ہندا اے۔ اوہناں دی تعلیمات نے علاقے وچ امن، بھائی چارے تے مذہبی ہم آہنگی نوں فروغ دتا۔ اوہ کشمیر دے اوہ صوفی بزرگاں وچ شامل نیں جنہاں نے مقامی معاشرے اُتے گہرا اثر چھوڑیا تے روحانی روایت نوں مضبوط بنایا۔ ==تصویراں == <gallery> File:Baba Reshi shrine 01.jpg| Complex view from outside File:Entrance of Ziyarat Baba Reshi shrine 02.jpg|Entrance File:Inner view of Ziyarat Baba Reshi shrine 03.jpg|Inner view from corner File:Inner view of Ziyarat Baba Reshi shrine 04.jpg|Inner view File:Tomb view of Baba Reshi 05.jpg|thumb|Tomb of Baba Reshi File:Ziyarat Baba Reshi shrine (view from first floor) 06.jpg|Ziyarat Baba Reshi shrine (view from first floor) File:Ziyarat Baba Reshi shrine (Outer view) 07.jpg|Ziyarat Baba Reshi shrine (Outer view) File:Mosque ,Ziyarat Baba Reshi shrine (Prayer complex of Mosque) 08.jpg|Mosque , Ziyarat Baba Reshi shrine ,(Prayer complex of Mosque) </gallery> 8rszjzoau69n5moc1hmfpdzm4gqz3q6