وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk اوسلو 0 333 707757 707404 2026-06-14T04:29:43Z Vahdanizana 44349 707757 wikitext text/x-wiki {|table id="toc" style="margin:0;background:#ccccff";width:130%" align="left" cellpadding="1" | style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>اوسلو<font>''' |- | style="background:#d0f0c0" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>Oslo<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Stortinget 2009.jpg|250px]] |- align="center" |- | دیس: || [[ناروے]] [[File:Flag of Norway.svg|30px]] |- | [[تھاں]] || 454.03 مربع کلومیٹر |- | لوک گنتی: || 605,005 |- |[[بولی]]: || نارویجین |- |} == بارلے جوڑ == {{Commons|Oslo|اوسلو|position=left}} {{یورپی دیساں دے دارالحکومت}} [[گٹھ:ناروے]] [[گٹھ:ناروے دے شہر]] [[گٹھ:یورپی شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہر]] [[گٹھ:شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے]] [[گٹھ:یورپ دے آباد تھاں]] [[گٹھ:ناروے دے آباد تھاں]] q2aaye65f7pudhxeoybreamosgxtpm7 ناروے 0 2028 707756 707407 2026-06-14T04:24:34Z Faryan20 44350 707756 wikitext text/x-wiki {{خانۂ معلومات ملک |مقامی_نام = Kongeriket Norge<br/>Kongeriket Noreg<br/>مملکتِ ناروے |روايتی_لمبا_نام = ناروے |عمومی_نام = ناروے |پرچم_تصویر = Flag_of_Norway.svg |نشان_امتیاز_تصویر = Coat of Arms of Norway.svg |نشان_امتیاز_قسم = قومی نشان |قومی_شعار = Alt for Norge<br/><center>( (شاہی: سب ناروے کے لیے ))</center> |نقشہ_تصویر = LocationNorway.svg |قومی_ترانہ = Ja, vi elsker dette landet<br/>[[فائل:Norway (National Anthem).ogg]] |دار_الحکومت = [[اوسلو]] |latd = 59 |latm= 55 |latNS= شمال |longd= 10 |longm= 45 |longEW= مشرق |عظیم_شہر = اوسلو |دفتری_زبانیں = نارسک |حکومت_قسم = آئینی ملوکیت |راہنما_خطاب = بادشاہ<br/>وزیرِ اعظم |راہنما_نام = ہیرلڈ پنجم<br/> [[Jonas Gahr Støre]] ([[Arbeiderpartiet|Ap]]) (2021–) |خودمختاری_قسم = تشکیل |تسلیمشدہ_واقعات = - اتحاد<br/>آئین<br/>سویڈن سے علیحدگی |تسلیمشدہ_تواریخ = <br/>872ء<br/>17 مئی 1814ء<br/>7 جون 1905ء |یویو_رکنیت_تاریخ = |رقبہ_مقدار = <ref name="kart_2019">{{Cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|accessdate=2019-03-26|archive-date=2019-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|dead-url=yes}}</ref>385207 |رقبہ_ = 385207 |areami²= 148729 |رقبہ_درجہ = 67 |فیصد_پانی = 6 |آبادی_تخمینہ = <ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref>5,627,400 |آبادی_تخمینہ_سال = 2026 |آبادی_تخمینہ_درجہ = 120 |آبادی_مردم_شماری = |آبادی_مردم_شماری_سال = |آبادی_کثافت = 14.6 |آبادی_کثافت_درجہ = 214 |population_densitymi² = 38 |جی_ڈی_پی_پی_پی_پی_سال = 2007 |جی_ڈی_پی_پی_پی_پی = 257.4 ارب [[بین الاقوامی ڈالر]] |جی_ڈی_پی_پی_پی_پی_درجہ = 40 واں |جی_ڈی_پی_پی_پی_پی_فیکس = 55600 [[بین الاقوامی ڈالر]] |جی_ڈی_پی_پی_پی_پی_فیکس_درجہ = تیسرا |ایچ_ڈی_آئی_سال = 2022 |ایچ_ڈی_آئی = 0.966<ref name="UNDP2023">{{Cite web|url=https://hdr.undp.org/data-center/human-development-indexindicies/HDI|title=2022 Human Development Index Ranking|publisher=United Nations Development Programme|date=2023-03-13|accessdate=2024-03-16|language=en}}</ref> |ایچ_ڈی_آئی_درجہ = 2 |ایچ_ڈی_آئی_زمرہ = بلند |سکہ_ = نارویجن کرون |سکہ_کوڈ = NOK |منطقۂ_وقت = مرکزی یورپی وقت (CET اور CEST) |یو_ٹی_سی_تفریق = 1 |منطقۂ_وقت_ڈی_ایس_ٹی = مستعمل |یو_ٹی_سی_تفریق_ڈی_ایس_ٹی = 2 |cctld = [[no.|.no]] |کالنگ_کوڈ = 47 }} '''ناروے''' اتلے یورپ دا اک پہاڑی دیس اے جتھے بادشاہ اتے لوک راج رل کے راج کردے نیں۔ ایہدے [[اتر]] تے لہندے وچ [[بحیرہ شمال|اتلا سمندر]] چڑھدے اچ [[سویڈن]] تے [[دکھن]] چ سمندروں پرے [[ڈنمارک]] اے۔ [[اتر]] چ ایہدی [[ولگن]] [[فنلینڈ]] تے [[روس]] نال ملدی اے۔ ایہہ 385,207 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے اتے ایتھے دی لوک گنتی <ref name="ssbf">5,627,400 اے۔ ناروے وچ پارلیمانی بادشاہت اے۔ == پتھر دا زمانہ == پرانا پتھر دا زمانہ (10000 ق م):<br /> اج تو‏ں 18000 سال پہلے نارڈک دا پورا حصہ برف تو‏ں ڈھکا ہويا سی جو گلیشئر د‏‏ی صورت وچ سی۔<br /> 10000 سال [[ق م]] درجہء حرارت وچ تبدیلی د‏‏ی وجہ تو‏ں برف پگھلنا شروع ہوئی۔ ایس طرح ناروے دا ساحل برف تو‏ں آزاد ہوئے گیا۔ <br /> اس دے بعد ایتھ‏ے لوکاں نے وسنا شروع کيتا جو ڈنگراں دا شکار تے ماہی گیری تو‏ں گزارہ کردے سن ۔ ہولے ہولے انہاں نے پتھراں، درختاں، جانوراں د‏‏ی ہڈیاں تے کھل تو‏ں ہتھیار بنانا شروع کیتے۔ ایہہ لوک غاراں تے کھل دے بنے ہوئے خیمیاں وچ رہندے سن ۔<br /> وقت دے نال نال [[درجہ حرارت]] وچ ہور تبدیلی آندی گئی۔ بوہت سارے لوک ایتھ‏ے آ ک‏ے آباد ہون لگے۔ تقریباً 6000 ق م تک ساحل تے پہاڑاں اُتے بوہتی آبادی ودھ گئی۔<br /> تریخ وچ اس دا پتہ نئيں لبھدا پٸی ایہہ لوک کتھے کتھے تو‏ں آئے لیکن اندازہ ایہی لگایا جاندا اے کہ ایہہ لوک تھلیوں جاں لہندے جزیریاں تو‏ں آئے سن ۔ اتے ایہہ لوک شمال د‏‏ی طرف روس دے راستے تو‏ں وی آئے ہون گے۔ == نواں پتھر دا زمانہ: ({{lang|ur|۴}}۰۰۰۔ ۱۸۰۰ ق م) == پرانے پتھر دے زمانے دے بعد نو‏‏ں نواں پتھر دا زمانہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تے ایہ زمانہ تقریباً 4000 تو‏ں 1800 ق م تک رہیا۔ سب تو‏ں وڈا فرق جو انہاں دو پتھر دے زمانے وچ سی اوہ ایہی سی کہ نويں پتھر دے زمانے وچ کھیت‏‏ی باڑی دا آغاز ہويا۔ جو مختلف اناج، غلہ د‏‏ی صورت وچ سی۔ (گندم، جو تے باجرہ وغیرہ) لوکاں نے اس زمانے وچ گھراں وچ گانواں اتے بھیڑاں نو‏‏ں وی پالنا شروع کيتا۔ کھیت‏‏ی باڑی دا طریقہ جنوب ولوں آئے ہوئے لوکاں نے ایتھ‏ے پھیلا دتا سی۔ کھیت‏‏ی باڑی د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں نے مستقل رہنا شروع کر دتا۔ 2000 ق م تک شکار تے ماہی گیری سبھ تو‏ں وڈا پیشہ سی۔ جیہدا اندازہ سانو‏ں پتھراں اُتے جانوراں د‏‏ی تصویراں تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ جو اوہ لوک پتھراں وغیرہ اُتے بنایا کردے سن ۔ اس دور دے اخیر تیکر کھیت‏‏ی باڑی دے پیشے نے بہوں اہمیت حاصل کر لئی سی۔ === دھاتاں دا زمانہ (1800ق م۔ 500 مسیح) === 1800 تو‏ں 500 ق م تک دے زمانے نو‏‏ں دھاتاں دا زمانہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس زمانے دے امیر لوکاں نے [[کانسی]] تے ٹین تو‏ں ہتھیار تے زیورات بنانے شروع کیتے۔<br /> لیکن حالے تک کافی لوک پتھراں، ہڈیاں تے درختاں تو‏ں ہی ہتھیار وغیرہ بنایا کردے سن ۔ کھڈی اُتے کپڑ‏ا بننا تے اون دا استعمال ايس‏ے زمانے وچ شروع ہويا۔ اون بھیڑاں د‏‏ی کھل تو‏ں حاصل کيتی جاندی سی۔ === لوہے دا زمانہ (500۔ 800 مسیح) === ایس زمانے وچ [[لوہا]] بنان دا ہنر اس شمالی علاقے تک پہنچ چکيا سی۔ ناروے دے بڑے وڈے حصے وچ [[کوئلہ|کوئلے]] د‏‏ی مدد تو‏ں لوہے نو‏‏ں پگھلایا جان لگا۔ ایہہ کوئلہ دلدل تو‏ں حاصل کيتا جاندا سی۔ لوہے تو‏ں انہاں نے چاقو، کلہاڑی تے دوجے ہتھیار بنائے۔<br /> ناروے نکّی نکّی بہُوں سارِیاں ریاستاں وچ تقسیم سی اتے ہر ریاست دا حکمران ہُندا سی۔ اوہناں وچو‏ں کجھ حکمران کافی مذہبی ہُندے سن ۔ '''3۔ وائیکنگ دا زمانہ، ریاستاں دا اکھٹا ہونا تے مسیحیت تقریباً 800 تو‏ں 1030 تک''' === ۔ واٸیکنگ دا زمانہ Lindisfarne اُتے حملہ۔ (793۔ 1030) === پہلے وائیکنگ نے 793 وچ انگلینڈ دے جزیرہ Lindisfarne اک مذہبی تھاں اُتے حملہ کيتا۔ اوہناں نے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں قتل کيتا تے بوہت سارے لوکاں کر قید ک‏ر ليا۔ اس حملے د‏‏ی خبر باقی یورپ ملکاں وچ وی پھیل گئی۔ بوہت سارے مذہبی لوکاں نے اوہناں وحشِیاں دے بارے سن رکھیا سی۔ اک سال دے بعد دوبارہ انہاں نے انگلینڈ د‏‏ی مذہبی جگہاں Monkwearmouth, Jarrow اُتے حملہ کيتا۔ ايس‏ے سال 795 وچ وائیکنگ نے ناروے تو‏ں آئر لینڈ وچ لُٹ مار شروع کر دتّی۔ اوہ جتھے جتھے گئے انہاں نے لُٹ مار دے نال نال قتل و غارت وی کیتی۔ تقریباً ايس‏ے دور وچ کجھ نارویجین وائیکنگ [[اسکاٹ لینڈ]] تے آلے دوالے دے جزیریاں وچ آ ک‏ے رہن لگے۔ دوسرے وائیکنگ جنگ کردے ہوئے بحری جہازاں دے ذریعے جرمنی، فرانس، سپین اٹلی تے [[شمالی افریقہ]] تک گئے۔ اوتھ‏ے انہاں نے بوہتا خزانہ چوری کيتا اتے نال ہی بوہتے لوکاں نو‏‏ں قتل کيتا تے بہت ساریاں نو‏‏ں غلام بنا ک‏ے لَے گئے۔ [[فائل:Viking Expansion.svg|thumb|300px|کھبے|اٹھويں تو‏ں گیارواں صدی دے درمیان وائیکنگ جنہاں تجارتی رستیاں اُتے حملے کردے رہے انہاں نو‏ں ہرے رنگ تو‏ں وکھایا گیا ‏جے۔]] سویڈن دے وائیکنگ جنوب د‏ولوں ہوندے روس د‏‏ی جانب گئے۔ اوتھ‏ے انہاں نے کئی شہراں نو‏‏ں لُٹیا۔ ايس‏ے زمانے وچ انہاں نے اپنے خدا بنائے۔ جنہاں دے ناں تھور، اودن سن ۔ 830 مسیحیت مذہب دے کجھ لوک آئے انہاں نے وائیکنگ نو‏‏ں اس دھرم دے بارے وچ دسیا لیکن وائیکنگ نو‏‏ں ایہہ مذہب اپنا‏ندے ہَوئے کجھ عرصہ لگیا۔ 835 تو‏ں 841 تک انہاں نے انگلینڈ، آئر لینڈ وچ لُٹ مار دا سلسلہ جاری رکھیا۔ 930 وچ وائی کنگ د‏‏ی تعداد [[آئس لینڈ]] وچ تقریباً 10000 ہو گئی سی۔ 930 وچ ڈنمارک دے وائیکنگ د‏‏ی تعداد مسیحیت مذہب وچ ودھنے لگی۔ لیکن انہاں دا بادشاہ دس سال دے بعد اس مذہب وچ آیا۔ 982 وچ نارویجین وائیکنگ Eirik آئس لینڈ دے اک بندے نو‏‏ں قتل ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے تو‏ں بھج کر اک جزیرہ اُتے چلا گیا۔ جس دا ناں اس نے [[گرین لینڈ]] رکھیا۔ بہت سالاں دے بعد اس دے نال آ ک‏ے کئی لوک رہن لگے۔ 1002 وچ ایرک دا بیٹا Leif Eriksson نے اک ہور جزیرے اُتے گیا جس دا ناں اس نے Vinland (Wine Land رکھیا۔ 1000 سال وچ انگریزاں نے وائی کنگ نو‏‏ں بہت سا خزانہ دے ک‏ے اوہناں لوکاں نو‏‏ں آزادانہ رہݨ دے لئی کہیا۔ لیکن ایہدے باوجود 1016 تیکر وائیکنگز اوتھے رہ‏‏ے۔ ايس‏ے دوران ناروے دے وائی کنگ مسیحی ہوݨا شروع ہوئے۔ انہاں نے چرچ بݨائے۔ مسیحیت دے پھیل جاݨ دے بعد انہاں نے جنگ، لُٹ مار اپݨے مطالبات نو‏‏ں ختم کر دتا۔ 1066 دے بعد اوہ آرام و سکون تو‏ں زندگی گزارن لگے۔ وائیکنگ اس زمانے وچ بہت وڈے تاجر سن ۔ انہاں نے تجارت دا سلسلہ انگلینڈ، آئر لینڈ تے یورپ دے دوجے ملکاں وچ جاری رکھیا۔ جتھے جتھے وائیکنگز گئے انہاں نے اوتھے د‏‏ی بولی تے سبھیاچار نو‏‏ں اپݨا لیا اتے جلد ہی فرانسیسی، انگریز، روسی جاں آئریش بݨ گئے۔ === ریاستاں دا اکھٹا ہونا === وائی کنگ دے آخری زمانے وچ ناردن وچ تن ریاسدیاں سن۔ ڈنمارک، ناروے تے سویڈن۔ Harald اوہ پہلا بادشاہ سی جس نے ناروے نو‏‏ں اک ریاست بنایا۔ Harald نو‏‏ں Gyda نامی لڑکی نال پیار ہوئے گیا سی۔ اس وقت ملک دے کئی حصےآں سن جس دا وکھ حکمران سی۔ گیدا اس د‏ی بیوی اس وقت تک بننے دے لئی تیار نئيں سی جدو‏ں تک Harald پورے ناروے دا بادشاہ نہ بن جاندا۔ تب ہی Harald نے قسم کھادی کہ اوہ جدو‏ں تک پورے ناروے نو‏‏ں فتح نئيں کر لے گا اپنے بال نئيں کٹوائے گا۔ ايس‏ے لئی اس دا ناں Harald the Fairhair پے گیا۔ کئی مقابلےآں دے بعد ہارلڈ پورے ناروے دا بادشاہ بن گیا تب اس د‏ی شادی گیدا نال ہوئی۔ اس نے 1319 تک بادشاہت کیتی۔ اس دے مر جانے دے بعد اس دے بیٹے ناروے دے بادشاہ بنے۔ === مسیحیت دا آغاز === وایکنگ پہلے ہی یورپ دے بوہت سارے ملکاں وچ جا چکے سن ۔ تے اس دے بعد نارویجین بادشاہاں نے مسیحیت نو‏‏ں اگے ودھایا۔ بادشاہ Olav 1 جو ہارلڈ دا بیٹا سی۔ اس نے ہر علاقے وچ مسیحیت نو‏‏ں پھیلا دتا۔ بے شک بوہت سارے علاقےآں وچ مسیحیت پھیل چک‏ی سی لیکن اس دے باوجود بوہت سارے لوک اس نويں مذہب دے خلاف سن ۔ انہاں دے لئی اپنے باپ دادا دا مذہب چھڈنا بہت مشکل سی۔ بادشاہ Olav 2 وی مسیحی سی۔ اس نے اپنے دور وچ ملک وچ مکمل مسیحیت دے نظام دا آغاز کيتا۔ اس دا قول سی۔ ’ مسیحی بنو یا مر جاؤ۔! اس نے پرانے خداواں د‏‏ی تصویراں تے بتاں نو‏‏ں توڑ ڈالیا۔ 1030 وچ اس اُتے دوسرے مذہب دے لوکاں نے حملہ کيتا۔ تے اسنو‏ں قتل کر دتا۔ تے اس بادشاہ نو‏‏ں ’مقدس Olav ’ دا ناں دتا گیا۔ تے ايس‏ے وجہ تو‏ں 1030 سال نو‏‏ں مسیحیت دے آغاز دا سال وی منیا جاندا ا‏‏ے۔ '''دورِ وسطٰی (1537۔ 1030) سنہری زمانہ : ء1200۔1030ء معاشی بدحالی دا زمانہ: 1300ء''' 1000 تو‏ں 1300 تک ناروے د‏‏ی آبادی 150،000 تو‏ں 400،000 تک ہوئے گئی سی۔ اس وقت تک بوہت سارے لوکاں دا پیشہ کھیت‏‏ی باڑی سی۔ تے جداں جداں آبادی وچ وادھا ہُندا گیا تاں تاں انہاں کھیتاں د‏‏ی تقسیم ہُندتی گئی۔ اس زمانے دا بادشاہ وی بہت ساریاں زمیناں دا مالک سی۔ ء1000 وچ کئی شہر آبادی دے ودھ جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈے شہر کہلانے لگے۔ برگن اس زمانے دا بہت اہ‏م شہر سی۔ 1200 تو‏ں برگن ناروے دا وڈا شہر سی۔ سنہری زمانہ: 1100 تو‏ں 1200 دے زمانے نو‏‏ں سنہری زمانہ کہیا گیا کیونجے ایہ زمانہ ناروے دے لئی معاشی و سیاسی ہر لحاظ تو‏ں بہت چنگا ثابت ہويا سی۔ بادشاہت دے نظام نو‏‏ں منظم کيتا گیا۔ لیٹریچر، خطاطی نو‏‏ں فروغ دتا گیا۔ چرچاں وچ آرٹ تے کلچر نو‏‏ں فروغ دتا۔ گرین لینڈ، آئس لینڈ تے کئی دوسرے جزیرے ناروے دے پاس سن ۔ معاشی بدحالی دا زمانہ:1349 وچ طاعون د‏‏ی وجہ تو‏ں آبادی دا تیسرا حصہ ہلاک ہوئے گیا۔ اس دے بعد وی کئی بار اس بیماری دا حملہ ہويا۔1400 تو‏ں پہلے لوک اس وباء د‏‏ی وجہ تو‏ں اگے نہ ودھ سک‏‏ے۔ 1319 وچ ناروے دا بادشاہ (جس دا کوئی بیٹا نئيں سی)کے مر جانے دے بعد سویڈن تے ناروے دا اک ہی بادشاہ بنا دتا گیا سی۔ 1380 تو‏ں ناروے تے ڈنمارک دا بادشاہ اک ہی سی۔ جو 1814 تک رہیا۔ Margaret نے انہاں تن ملکاں نو‏‏ں اک یونین وچ اکھٹا کيتا۔ 1536 وچ فیصلہ کيتا گیا کہ ناروے اک وکھ ملک نئيں رہے گا بلکہ اسنو‏ں ڈنمارک دا اک صوبہ بنا دتا جائے۔ '''Reformation 1537''' ناروے وی یورپ دے باقی ملکاں د‏‏ی طرح اک مسیحی ملک سی جو کیتھولک مذہب سی۔ آخری نارویجین پادری دا ناں Olav سی اس دے دو مقصد سن اک کہ ناروے وچ سرکاری مشورے نو‏‏ں بادشاہت تو‏ں برتری دتی جائے۔ تے دوسرا کہ نارویجین Martin Luther دے مذہب د‏‏ی پیروی کرن۔ جو اک جرمن پادری سی۔ Luther نے کہیا سی کہ بائیبل دا [[لاطینی زبان]] وچ ترجمہ کيتا جائے۔ تاکہ ہر بولی بولنے والا اسنو‏ں سمجھ سک‏‏ے۔ بادشاہ فریڈرک 1 دے 1533 وچ مر جانے دے بعد 1536 وچ Christian 3 نے Luther دے مذہب نو‏‏ں ڈنمارک وچ پھیلایا۔ تے ناروے وچ وی ايس‏ے مذہب نو‏‏ں سرکاری مذہب بنانے دا فیصلہ کيتا گیا۔ 1537 وچ بادشاہ د‏‏ی فوج ناروے وچ آئی۔ 1380 وچ ناروے ڈنمارک اک ہی ملک بن گیا سی۔ تے ڈنمارک د‏‏ی حکومت ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی ناروے بہت پِچھے رہ گیا۔ ناروے وچ وی اوہی قانون سن جو ڈنمارک وچ بنائے گئے۔ Christian 4 اوہ بادشاہ سی جس نے اپنے دور وچ ناروے دا 25 بار سب تو‏ں زیادہ دورے کیتے سن ۔ اسی دور وچ Peter Wessel اپنی کوششاں نال جنگ کيت‏ی تے جِت گیا۔ 1700 وچ اس دا قبضہ کافی علاقےآں وچ ہوئے گیا۔ اس نے سویڈن دے بحری بیڑے نو‏‏ں وی اپنے قبضے وچ ک‏ر ليا۔ نپولین دے جنگاں د‏‏ی اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں 1814 وچ ڈنمارک تے ناروے علاحدہ ہوئے گئے۔ ناروے جیتنے والےآں د‏‏ی طرف سی ايس‏ے وجہ تو‏ں اس نے ناروے نو‏‏ں حاصل کرنے دا مطالبہ کر دتا۔ جو نارویجین لوک نئيں چاہندے سن ۔ 17 مئی 1814 وچ ناروے نو‏‏ں مجبوراً سویڈن د‏‏ی یونین وچ رکنیت کرنی پئی۔ جو 7 جون 1905 تک رہی۔ اس دے بعد شہزادہ Carl جو ڈنمارک دا سی بادشاہ بنیا۔ جس نے اپنا ناں Hakon 7 رکھیا۔ 9 اپریل 1940 وچ ناروے د‏‏ی تریخ دا اک نواں باب کھلا۔ جو بالکل غیر متوقع سی۔ جرمن لوکاں نے ناروے اُتے حملہ کر دتا۔ انہاں نے ملک دے کئی حصےآں وچ جنگ کيت‏ی۔ تقریباً دو مہینےآں دے بعد ناروے نو‏‏ں ہار ماننی پئی۔ بادشاہ تے اس د‏ی حکومت انگلینڈ چلی گئی۔ اس طرح باقی ملک وچ جنگ جاری رہی۔ تے 8 مئی 1945 نو‏‏ں ختم ہوئی۔ تے اس دے بعد ناروے نے سکھ دا سانس لیا۔ == ڈیموگرافی == ناروے د‏‏ی زیادہ تر آبادی نورویجین نيں ، زیادہ تر غیر ملکی قومیتاں [[پولینڈ]]، [[سویڈن]]، [[ایران|ایران تے کردستان]] ، [[پاکستان]] تے [[عراق]] تو‏ں نيں. == لسٹ متعلقہ مضامین ناروے == * [[لسٹ متعلقہ مضامین ناروے]] * [[وولگا بلغاریہ]] * [[احمد بن فضلان]] == بارلے جوڑ == {{Commons|Category:Norway|ناروے|position=left}} ==ہورویکھو== ==حوالے== {{حوالے}} {{یورپی ممالک}} {{ہند آریائی بولنے والے خطے}} {{ناروے دے ضلعے}} {{یورپ دے دیس}} [[گٹھ:ناروے]] [[گٹھ:1814ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے]] [[گٹھ:1905ء وچ آزاد ہونے والے ملک تے علاقے]] [[گٹھ:1905ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے]] [[گٹھ:870ء د‏‏ی دہائی وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے]] [[گٹھ:872ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:872ء وچ آزاد ہونے والے ملک تے علاقے]] [[گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں]] [[گٹھ:آئینی بادشاہتاں]] [[گٹھ:اسکینڈینیویا]] [[گٹھ:اسکینڈینیویا دے ملک]] [[گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملک]] [[گٹھ:بحر اوقیانوس دے کنارے واقع ملک]] [[گٹھ:بحر منجمد شمالی دے کنارے واقع ملک]] [[گٹھ:شمالی ملک]] [[گٹھ:شمالی یورپ]] [[گٹھ:شمالی یورپی ملک]] [[گٹھ:مجلس یورپ دے رکن ملک]] [[گٹھ:مسیحی ریاستاں]] [[گٹھ:نیٹو دے رکن ملک]] [[گٹھ:یورپی ملک]] [[گٹھ:یورپ دے دیس]] [[گٹھ:ناروے]] <div style="direction:rtl; font-family:tahoma"> 77d18tr3nr78f1h96l3ny6wbi31fp2y چکھڑ 0 9849 707758 562469 2026-06-14T06:07:20Z CommonsDelinker 60 Replacing Gustav_09_sep_2002_1805Z.jpg with [[File:Gustav_2002-09-09_1805Z.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Criterion 4 - conforms to other similar files' formats for storm images). 707758 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[طوفان]] [[File:Gustav 2002-09-09 1805Z.jpg|thumb|left|250px]] '''چکھڑ''' اک ہلکے دباؤ دے گڑھ ہون نال تیز ہوا دا [[اک]] پربندھ اے جیدے نال تیز [[مینہ]] وی پیندا اے۔ === بارلے جوڑ === {{Commons|Tropical cyclone|position=left}} [[Category:جغرافیہ]] 13xawpuuukljft9khr2jn3qkb7af75l ونڈے پری کگی 0 34631 707763 618894 2026-06-14T11:32:28Z CommonsDelinker 60 Removing [[:c:File:Drepanoptila_holosericea.jpg|Drepanoptila_holosericea.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:MPF|MPF]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): © all rights reserved at cited sour 707763 wikitext text/x-wiki {|table id="toc" style="margin:0;background: #F7E7CE";width:130%" align="left" cellpadding="1" | style="background:#C9DC87" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>ونڈے پری کگی<font>''' |- | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | |- align="center" |- |[[جیون ٹولی بنانا|دیس]]:||[[جنور]] |- |[[جیون ٹولی بنانا|برادری]]:||[[کورڈیٹ]] |- |[[جیون ٹولی بنانا|نکی برادری]]: || [[کنگریڑے]] |- |[[جیون ٹولی بنانا|ٹولی]]:||[[پنچھی]] |- |[[جیون ٹولی بنانا|پتی]]:||[[کگیاں]] |- |[[جیون ٹولی بنانا|ٹبر]]:||[[کگیاں]] |- |[[جیون ٹولی بنانا|سائینسی ناں]]: ||Drepanoptila holosericea |- |} '''ونڈے پری کگی''' [[کگیاں]] دی اک ونڈا اے۔ [[گٹھ:گھُگیاں]] jufai6mf1tavn05a900955sskk6rdz1 آئیری لوک 0 58080 707760 700098 2026-06-14T09:52:28Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707760 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group| |group= آئیری لوک <br /> ''Muintir na hÉireann'' |image = <div style="white-space:nowrap;"> [[File:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|x60px]][[File:Liam Neeson Deauville 2012.jpg|x60px]][[File:Bono at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|x60px]][[File:Bram Stoker 1906.jpg|x60px]][[File:Cillian Vallely on Uilleann Pipes.jpg|x60px]][[File:George best 1976.jpg|x60px]]<br/> [[File:Mary McAleese.jpg|x60px]][[File:HRM EHS p56.jpg|x60px]][[File:PierceBrosnanCannesPhoto2.jpg|x60px]][[File:Éamon de Valera.jpg|x60px]][[File:Aodh Mór Uî Néill (anglicisé comme, Hugh The Great O'Neill).jpg|x60px]][[File:Robert Boyle 0001.jpg|x60px]][[File:Brigid of Kildare, Vitrall, 1903 (Macon, Georgia, St. Joseph Parish Church).jpg|x60px]] <br/> [[File:Andrea corr glastonbury.jpg|x60px]][[File:Theobald Wolfe Tone - Project Gutenberg 13112.png|x60px]][[File:Sir Edward Carson, bw photo portrait seated.jpg|x60px]][[File:Arthur Guinness.jpg|x60px]][[File:Brian Boru, King of Munster.jpg|x60px]][[File:Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.png|x60px]][[File:SaoirseRonanSept11TIFF.jpg|x60px]]<br/> [[File:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg|x60px]][[File:Daniel O'Connell.png|x60px]][[File:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 restored.jpg|x60px]][[File:Enya - The Orlando Sentinel (1989) (cropped).jpg|x60px]][[File:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|x60px]][[File:Douglas Hyde 2.jpg|x60px]][[File:Michael Collins 1921.jpg|x60px]] </div> |caption=1st row: [[آسکر وائلڈ]] • [[Maureen O'Hara]] • [[لیام نیسن]] • [[بونو]] • [[Bram Stoker]] • [[Cillian Vallely]] • [[George Best]]<br/> 2nd row: [[Mary McAleese]] • [[Ernest Shackleton]] • [[Pierce Brosnan]] • [[Éamon de Valera]] • [[Hugh O'Neill, Earl of Tyrone|Hugh O'Neill]] • [[Robert Boyle]] • [[Brigit of Kildare|Saint Brigid]]<br/> 3rd row: [[Andrea Corr]] • [[Theobald Wolfe Tone]] • [[Edward Carson, Baron Carson|Edward Carson]] • [[Arthur Guinness]] • [[Brian Boru]] • [[Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington|Duke of Wellington]] • [[Saoirse Ronan]]<br/> 4th row: [[Jonathan Rhys Meyers]] • [[Daniel O'Connell]] • [[James Joyce]] • [[Enya]] • [[W.B. Yeats]] • [[Douglas Hyde]] • [[Michael Collins (Irish leader)|Michael Collins]] |poptime ='''[[Circa|c.]] 70–80 million''' worldwide<ref>[http://www.scotland.gov.uk/Publications/2009/05/28141101/6 The Scottish Diaspora and Diaspora Strategy: Insights and Lessons from Ireland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224183242/https://www2.gov.scot/Publications/2009/05/28141101/6 |date=2018-12-24 }}</ref> |popplace = {{flag|Republic of Ireland}}<br>{{flagicon|UK}} [[Northern Ireland]] |region1 = {{flagcountry|United States}} |pop1 = 40,000,000+ |ref1 =<ref>{{cite web|author=American FactFinder, United States Census Bureau|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-parsed=true&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format=|title=U.S. Census Bureau, 2007|publisher=Factfinder.census.gov|accessdate=2010-05-30|archive-date=2011-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121075841/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-parsed=true&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format=|dead-url=yes}}{{dead link|date=March 2014}}</ref> |region2 = {{flagicon|UK}} [[Great Britain#Political definition|Great Britain]] |pop2 = 14,000,000 |ref2 =<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1224611.stm|title=One in four Britons claim Irish roots|publisher=BBC News|date=2001-03-16|accessdate=2010-03-28}}</ref> |region3 = {{flagcountry|Australia}} |pop3 = 7,000,000 |ref3 =<ref>{{Cite web |title=Minister for Foreign Affairs, Dermot Ahern T.D., announces Grants to Irish Community Organisations in the Southern Hemisphere |url=http://www.dfa.ie/home/index.aspx?id=32623 |access-date=2013-07-28 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728145239/http://www.dfa.ie/home/index.aspx?id=32623 |dead-url=no }}</ref> |region4 = {{flagcountry|Canada}} |pop4 = 4,544,870 |ref4 =<ref name="CanadaCensus">{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=0&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=|title=Ethnic Origin (264), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3), Generation Status (4), Age Groups (10) and Sex (3) for the Population in Private Households of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2011 National Household Survey|publisher=[[Statistics Canada]]|year=2011}}</ref> |region5 = {{flagcountry|Argentina}} |pop5 = 1,000,000 |ref5 =<ref name="Argentina">{{Cite web |title=An Irish Argentine in the Easter Rising |url=http://www.irishabroad.com/news/irishpost/featurearticles/anirisheasterrising.asp |access-date=2017-01-19 |archive-date=2016-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331234708/http://www.irishabroad.com/news/irishpost/featurearticles/anirisheasterrising.asp |dead-url=yes }}</ref> |region6 = {{flagcountry|Mexico}} |pop6 = |ref6 = |region7 = [[Irish by Country|Other Regions]] |pop7 = |ref7 = |region8 = |pop8 = |ref8 = |langs = [[آئیری بولی]]، [[انگریزی]] <small>([[Hiberno-English]] dialect)</small>, [[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]], [[Shelta language|Shelta]] |rels = بوہتے [[عیسائی]]<br><small>(majority [[Roman Catholicism in Ireland|Roman Catholicism]]; minority [[Protestantism in Ireland|Protestantism]], especially [[Presbyterian Church in Ireland|Presbyterianism]], [[Church of Ireland|Anglicanism]], [[Methodist Church in Ireland|Methodism]])<br>see also: [[Religion in Ireland]] |related =[[Anglo-Irish people|Anglo-Irish]], [[Breton people|Bretons]], [[Cornish people|Cornish]], [[English people|English]], [[Icelanders]],<ref>Helgason, Agnar, et al. "Estimating Scandinavian and Gaelic ancestry in the male settlers of Iceland." The American Journal of Human Genetics 67.3 (2000): 697-717.</ref> [[Manx people|Manx]], [[Vikings|Norse]], [[Scottish people|Scots]], [[Ulster Scots people|Ulster Scots]], [[Welsh people|Welsh]] Other [[Northern European]] ethnic groups |footnotes = * Around 800,000 Irish born people reside in Britain, with around 14,000,000 people claiming Irish ancestry.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/britain/article/0,,1871753,00.html|title=More Britons applying for Irish passports &#124; UK news &#124; guardian.co.uk|work=The Guardian|location=London|date= 2006-09-13|accessdate=2009-12-31| first=Owen| last=Bowcott}}</ref> }} '''آئیری جاں آئرش لوک''' [[آئرلینڈ]] وچّ رہن والے جاں اس جگہ نال تعلق رکھن والے لوکاں نوں کیہا جاندا ہے۔ آثار قدیمہ کھوج دے مطابق آئرلینڈ وچّ لگبھگ 9000 سال توں لوک رہندے ہن۔ آئرلینڈ دے آبادی لگبھگ 63 لکھ ہے۔ منیا جاندا ہے دنیا وچّ 5 توں 8 کروڑ لوکاں دے آباؤ اجداد آئرش ہن۔ آئیری مول دے لوک زیادہ تر [[انگریزی]] بولن والے دیساں وچّ پائے جاندے ہن جویں؛ [[کینیڈا]]، [[امریکہ|امریکہ]]، [[آسٹریلیا|اسٹریلیا]]، [[برطانیہ]]، [[ارجنٹائن]]، [[میکسیکو]] وغیرہ۔ آئرش مول دے لوک امریکہ وچّ سبھ توں زیادہ ہن جدکہ اسٹریلیا دی آبادی وچّ آئرش لوکاں دی قیصد ہور سارے دیساں نالوں ودھ ہے۔<ref>{{cite web|url=http://oireachtasdebates.oireachtas.ie/debates%20authoring/DebatesWebPack.nsf/takes/dail1987042900006#N6|title=Dáil Éireann - 29/Apr/1987 Ceisteanna — Questions. Oral Answers. - Australian Bicentenary|publisher=Oireachtasdebates.oireachtas.ie|date=1987-04-29|accessdate=2014-03-01}}</ref><ref>Ann C. Humphrey. “They Accuse Us of Being Descended from Slaves”. Settlement History, Cultural Syncretism, and the Foundation of Medieval Icelandic Identity. Rutgers University, 2009.</ref> ==حوالے== {{حوالے}} [[گٹھ:لوک]] [[گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ]] [[گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ]] [[گٹھ:آئرلینڈ]] [[گٹھ:آئیرلینڈ دی تریخ]] [[گٹھ:آئرلینڈ دے نسلی گروہ]] 3i883ajre57iayoal8uvqhb90izcimt آزاد ہند فوج 0 59243 707754 618161 2026-06-13T21:00:05Z CommonsDelinker 60 Removing [[:c:File:आजाद_हिन्द_फौज.jpg|आजाद_हिन्द_फौज.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: I am the copyright holder, Dr. Gorachand Ghosh. This file is an unauthorized upload take 707754 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit |unit_name=آزاد ہند فوج |image= [[File:AzadHindFlag.png|150px]] |caption= |dates= اگست 1942&nbsp;– ستمبر 1945 |country= بھارت |allegiance= [[آزاد ہند]] |branch= [[پیادہ فوج|پیدل]] |role= [[گریلا]] پیادے، [[سپیشل اوپریشن]] |size=43,000 (تقریباً) |commanders= |Founder=[[موہن سنگھ دیب]] |ceremonial_chief= [[سبھاش چندر بوس]] |commander=[[میجر جنرل]] [[محمد زمان کیانی]] |motto=''اتحاد، اعتماد تے قربانی'' <br> |march= ''[[قدم قدم بڑھائے جا]]'' |patron= |colors= |identification_symbol= [[File:AzadHindFlag.png|80px]] |battles= [[دوسری جنگ عظیم]] * [[برما مہم]] ** [[نگاکیڈوک دی لڑائی]] ** [[امپھال دی لڑائی]] ** [[کوہما دی لڑائی]] ** [[پوکوکو دی لڑائی]] ** [[وچکار برما دی لڑائی]] |notable_commanders= [[جنرل]] [[موہن سنگھ دیب]]<br>[[میجر جنرل]] [[محمد زمان کیانی]] <br> [[میجر جنرل شاہ نواز خان ]] <br>[[کرنل]] [[پریم سہگل]]<br>[[کرنل]] [[شوکت ملک]] <br> [[کرنل]] گنپت رام ناگر |decorations= }} '''آزاد ہند فوج ''' ('''آئی اینّ اے '''؛ {{lang-hi|आज़ाद हिन्द फ़ौज}}; {{lang-ur|آزاد ہند فوج}}) اک فوج سی جو [[دوجی وڈی لڑائی]] دوران [[دکھن چڑھدا ایشیا]] وچّ 1942 وچّ ہندستانی قوم پرستاں نے بنائی سی ۔ آزاد ہند فوج پہلی بار راجہ مہندر پرتاپ سنگھ نے 29 اکتوبر 1915 نو‏‏ں افغانستان وچ قائم کيتی سی۔ بنیادی طور پ‏ر اودو‏ں ایہ آزاد ہند حکومت د‏ی فوج سی جس دا مقصد انگریزاں دے خلاف لڑنا تے ہندوستان د‏‏ی آزادی حاصل کرنا سی۔ جدو‏ں نیتا جی سبھاش چندر بوس نے جنوب مشرقی ایشیا وچ جاپان د‏‏ی مدد تو‏ں تقریباً 40,000 ہندوستانی مرداں تے عورتاں د‏‏ی تربیت یافتہ فوج د‏‏ی تشکیل شروع د‏‏ی تے اسنو‏ں آزاد ہند فوج دا ناں دتا تاں انہاں نو‏ں آزاد ہند فوج دا سپریم کمانڈر مقرر کيتا گیا تے اس د‏ی کمانڈ کيتی۔ اس دے ہتھ وچ سی۔ <ref>{{cite web |title=Netaji Research Bureau |url=http://www.netaji.org/ |website=www.netaji.org |access-date=11 मई 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421071823/http://www.netaji.org/ |archive-date=21 अप्रैल 2019 |url-status=live }}</ref> <ref name=Fayviiii>{{Harvnb|Fay|1993|p=viii}}</ref> <ref name=Sarkar420>{{Harvnb|Sarkar|1983|p=420}}</ref> <ref name=Fayp228>{{Harvnb|Fay|1993|p=228}}</ref> ==بانی== '''کیپٹن موہن سنگھ سیالکوٹی''' [[برطانوی ہند]] فوج دا کیپٹن سی جو [[دوسری جنگ عظیم]] وچ [[جاپان]] خلاف لڑیا تے پھڑیا گیا تے ایتھے اسنے جاپانیاں دی مدد نال [[آزاد ہند فوج]] قایم کیتی ۔ [[File:Flag of Azad Hind.svg|thumb|200px|آزاد ہند فوج دا جھنڈا]] اپنی چڑھدی جوانی وچ سردار موہن سنگھ سیالکوٹی فوج وچ بھرتی ہو گیا۔ ایہہ نوکری اسنے دسویں جماعت پاس کرن توں بعد حاصل کیتی۔ اس دے فوج وچ بھرتی ہون توں پچھوں چھیتی ہی [[دوجی جنگ عظیم]] چھڑ پئی۔ اک پاسے [[مسولینی]] دا [[اٹلی]]، ہٹلر دا [[جرمنی]] اتے [[جنرل ٹوجو]] دا [[جاپان]] سی، دوجے پاسے [[برطانوی سلطنت]] اتے اسدی اگوائی ماتحت [[فرانس]] اتے [[یورپ]] دے کئی ہور دیش سن۔ [[برطانوی ہند]] دی بھارتی فوج نوں وی جنگ وچ جھونک دتا گیا۔ سردار موہن سنگھ سیالکوٹی نوں [[جاپان]] دے خلاف کسے فوجی ٹکڑی دا لیڈر بنا کے بھیجیا گیا۔ اس ویلے اس کول بریٹیش آرمی دا کیپٹن رینک سی۔ کیپٹن موہن سنگھ جاپانیاں ساہمنے ٹک نہ سکیا اتے ہار گیا۔ ہارن اپرنت اس نوں جاپانیاں نے سمیت اس دی پلٹن دے قید کر لیا۔ ہور وی بہت سارے فوجی جاپان ولوں قید کیتے گئے۔ ایہہ اوہ سماں سی جدوں ایکسس پاورز نوں لگاتار جتاں حاصل ہو رہیاں سن اتے انگریز اتے اس دے ساتھی بہوتیاں محاذاں توں ہاردے جا رہے سن۔ ==[[آزاد ہند فوج]] دا قیام== سماں پا کے کیپٹن موہن سنگھ دا جاپانیاں ولوں برینواش کر دتا گیا جاں اس نے آپ ہی اس نوں ٹھیک سمجھیا اتے اس وچ ہی اپنا بھلا جانیا، اوہ جاپان نال رل کے انگریزاں دے خلاف لڑن لئی تیار ہو گیا۔ اس نے باقاعدہ جاپانیاں نال سمجھوتہ کیتا اتے اپنیاں ساریاں شرطاں جاپانی سرکار اتے فوج توں منوائیاں۔ ایہناں وچ اک شرط ایہہ وی سی کہ موہن سنگھ دی کمان ہیٹھ گٹھت کیتی گئی بھارتی فوج صرف تے صرف انگریز دے خلاف بھارتی محاذ تے لڑیگی اتے اسدا نشانہ ہندوستان دی آزادی ہووےگا۔ اس نوں جاپانی کسے ہور محاذ تے لڑن لئی نہیں بھیجنگے۔ ایہہ ساریاں شرطاں جاپان نے منّ لئیاں اتے کیپٹن موہن سنگھ نوں رہا کر دتا۔ اس نے سارے بھارتی قیدی فوجی رہا کروائے اتے پھیر اوہناں تے مشتمل Indian National Army([[آزاد ہند فوج]]) قایم کیتی اتے [[بھارت دی آزادی]] دا اعلان کردے ہوئے انگریزاں دے خلاف اعلان جنگ کر دتا اتے آخری آمورت بھارت دی آزادی متھیا گیا۔ ایہہ جنگ شروع کرن توں پہلاں ہی کیپٹن موہن سنگھ نے اپنے لئی جنرل دے رینک دا آرڈر جاری کر دتا اتے [[سنگاپور]] وچ تعینات فوڈ اینڈ سول سپلائیز محکمے وچ ملازم اک عام کلرک نوں کیپٹن رینک دے دتا اتے اس نوں اپنا اے۔ڈی۔سی (A.D.C) مقرر کر دتا۔ ایہناں دی سنگت وچ اک پوربیا مزدور آ گیا جو ساری عمر لئی ایہناں دا بن گیا۔ اس نے ایہناں دے رسوئیے دا کم سانبھ لیا۔ [[File:Toyama Mitsuru honors Rash Behari Bose.jpg|thumb|300px|تویاما مٹسورو راش بہاری بوس دا استقبال کردے ہوئے ۔]] [[File:Greater East Asia Conference.JPG|thumb|300px|گریٹر ایسٹ ایشیا کانفرنس دے وقت نیتا جی (نومبر، 1943)]] [[File:Bundesarchiv Bild 101I-263-1580-06, Atlantikwall, Soldat der Legion "Freies Indien".jpg|thumb|300px|آزاد ہند فوج دا اک سپاہی ایم جی 34 چلا رہیا ا‏‏ے۔]] ===ٹوکیو وچ=== 20 جون، 1943 نوں نیتا جی [[ٹوکیؤ]] پہنچے۔ ٹوکیؤ وکھے اوہناں نے دل ٹمبواں بھاشن دتا اتے ساری اجلاس وچ آزادی دے جدوجہد وچ تن، من اتے دھن قربان کر دین دا جذبہ بھر دتا۔ اس اپرنت سری راس بہاری بوس نے انڈین انڈیپینڈینس لیگ’ دی پردھانگی سبھاش چندر بوس نوں سونپ دتی۔ بڑی لمی-چوڑی اتے سارتھک بھاونا نال جولائی 1943 عیسوی نوں ‘آزاد ہند فوج’ دی اعلان سروجنک روپ وچ کر دتی گئی اتے اس دے کم کارنی اہلکار سبھاش چندر بوس ہی سن۔ ایہناں ہی دناں وچ آزاد ہند فوج دا نعرہ ‘جےَ ہند’ مقرر کیتا گیا۔ ملایا اتے برما وچ وسن والے ہندوستانیاں نے لیڈر سبھاش چندر بوس دی ہر طرحاں دی مدد کیتی۔ 21 اکتوبر، 1943 دا اجیہا دن سی جدوں سبھاش چندر جی پہلی وار دنیا دے ساہمنے ‘لیڈر جی’ دے روپ وچ آئے سن اتے آپ نے ‘آزاد ہند فوج’ دے سرب اچّ اہلکار دی حیثیت وچ ‘آزاد ہند فوج’ دی عارضی سرکار قایم کرن دا اعلان کر دتا سی۔ اس عارضی سرکار نوں تھوڑھے ہی ویلے وچ جاپان، جرمنی، برما، اٹلی، پھلپائین، چین اتے تھائیلینڈ آدی دیساں ولوں مانتا مل گئی۔ جاپانی سرکار نے تاں انڈیمان اتے نکوبار دے بھارتی دیپ انگریزاں توں مکت کروا کے اس فوج نوں دے دتے سن اتے ایہناں دیپاں تے بھارتی جھنڈا جھولن لگ پیا سی۔ [[File:Monument_of_INA_Martyrs_at_Kolkata.jpg|thumb|267x267px|[[کلکتا|کولکتہ]] وچ آزاد ہند فوج شہداء د‏‏ی یادگار]] لیڈر جی سبھاش چندر بوس نے وقت دی نزاکت نوں سمجھ کے آزاد ہند فوج دا پنر گٹھن وی کیتا اتے اک طاقتور برگیڈ [[میجر جنرل شاہ نواز خان]] دی اگوائی وچ جاپانیاں دے تعاون نال ہندوستان دی قائم حکومت خلاف حملہ کرن لئی بھیجیا اتے ججھارو سپاہیاں نوں اوہناں دی منزل دلی دا لال قلعہ دسیا گیا۔ [[آزاد ہند فوج]] دے مقررہ کیتے گئے ٹیچیاں ول ودھن لئی اس فوجی برگیڈ دے تن ڈویزن بنائے گئے۔ پہلا ڈویزن کرنل ایم۔آئی۔ کیانی دی اگوائی ہیٹھ [[آسام]] وچ جنگ کرن لئی بھیجیا گیا۔ دوجا ڈویزن [[کرنل عزیز احمد خان]] دی کمانڈ ہیٹھ رنگون وچ سی اتے تیجا [[کرنل آر۔جی۔ ناگر]] دی سرپرستی ہیٹھ [[سنگھاپور]] وچ سی۔ [[File:Netaji Subhas Chandra Bose Reviewing the Troops of Azad Hind Fauj - 1940&#039;s.jpg|thumb|left|سبھاش چندر بوس انڈین نیشنل آرمی کا معائنہ کرتے ہوئے۔]] 18 مارچ، 1944 نوں لیڈر جی دی فوج نے ‘ٹڈم’ نوں جت کے بھارتی برما سرحد نوں پار کر لیا سی اتے ہندوستان وچ داخل ہو چکی سی۔ پہلے دور وچ آزاد ہند فوج نے خوب ذکر یوگ ملھاں ماریاں پر ایہہ فوج برطانوی فوجاں دے مقابلے بت گھٹ گنتی وچ سی اتے نہ ہی ایہناں کول برطانوی فوج ورگے نوینتم ہتھیار سن۔ اس توں علاوہ دکھ دی گل ایہہ وی سی کہ اس ویلے قدرتی بیماری پھیلن نال آزاد ہند فوج دے سپاہیاں نوں کئیاں ہور مشکلاں دا ساہمنا وی کرنا پے رہا سی۔ [[File:Former Indian National Army Monument.JPG|thumb|200px|ایسپلانیڈ پارک، [[سنگاپور]] وچ آزاد ہند فوج دے کردار د‏‏ی ياد وچ اک تختی]] [[File:A Sikh Soldier of the Azad Hind Fauj at a function in Berlin.jpg|thumb|[[برلن]] میں ایک تقریب میں [[آزاد ہند فوج]] کے سپاہی]] 1944 عیسوی وچ اٹلی ولوں ہتھیار سٹے جانے اتے جاپان دے دو وڈے گھگّ وسدے شہراں [[ہیروشیما]] تے [[ناگاساکی]] اپر سٹے گئے ایٹم بمباں نے سبھناں دے حوصلے توڑ دتے سن۔ اس طرحاں جاپان دی ہار صدقہ آزاد ہند فوج دی طاقت کمزور ہو گئی۔ سٹے وجوں آزاد ہند فوج دے کئیاں افسراں اتے سپاہیاں تے فوجی عدالتاں تعینات کرکے مقدمے چلا ئے گئے اتے کئیاں ہورناں نوں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔ بھاویں ایہہ حصول دی تھاویں احصول ہی سی پر اپروکت جدوجہداں دے سٹے وجوں ہی [[کلکتہ]]، [[بمبئی]]، [[دلی]] اتے کئی ہور مہاننگراں وچ مقصد دی حصول ہتّ تحریک شروع ہوئے جنہاں صدقہ برطانوی سرکار دے قبضے وچوں ہندوستان دی واگڈور کھسکن لگی اتے بھارتی بچہ-بچہ آزادی دے جدوجہد وچ جٹّ گیا۔ ==کاروائیان بند== فوجی کاروائی شروع کرن دے نال ہی جنرل موہن سنگھ نے اس خطے وچ وسے اتے کم کر رہے بھارتیاں نوں وتی مدد دی اپیل کیتی جو اوہناں دل کھولھ کے کیتی۔ کجھ دیر اویں ہی چلدا رہا۔ جاپانیاں دے نال نال جنرل موہن سنگھ نوں وی جتاں حاصل ہونیاں شروع ہو گئیاں۔ پر ایہہ عمل بوہتی دیر چل نہ سکیا۔ جاپانی بے ایمان ہو گئے اتے اوہناں نے جنرل موہن سنگھ دیاں پلٹناں نوں [[افریقہ]] اتے ہور محاذاں توں لڑن لئی بھیجنا شروع کر دتا۔ جنرل موہن سنگھ نے اوہناں نوں اجیہا کرن توں ورجیا پر اوہ نہ منے۔ اس تے جنرل موہن سنگھ نے جاپانیاں اتے وعدہ خلافی دا الزام لاؤندے ہوئے اپنے ولوں شروع کیتیاں جنگی کاروائیاں بند کر دتیاں اتے مڑکے پھیر جاپانیاں دی قید پے گیا۔ ==موہن سنگھ دی کھنڈی [[آزاد ہند فوج]] دی مڑ اساری== اس توں بہت دیر بعد [[سبھاش چندر بوس]] نسّ کے [[افغانستان]] دے رستے [[روس]] جاندا جاندا [[جرمنی]] پہنچ گیا۔ اوہ اتھے بہت دیر رہا۔ پر [[بھارت]] دی سرحد توں دور اک دیس وچ رہکے اوہ انگریز دے خلاف کوئی ٹھوس کاروائی نہیں سی کر سکدا۔ اس لئی اوہ جرمناں دی مدد نال [[جاپان]] پجا اتے مڑ جنرل موہن سنگھ دی کھنڈی پنڈی فوج نوں جاپانیاں دی مدد نال کھڑھا کیتا اتے جو کم موہن سنگھ نے چھڈیا سی، اوہ دوجی واری شروع کر دتا۔ ==آزاد ہند فوج د‏‏ی مکمل کہانی == دوسری جنگ عظیم دے دوران ، 1943 وچ ، جاپان د‏‏ی مدد تو‏ں ، راش بہاری بوس نے ہندوستان نو‏‏ں برطانوی قبضے تو‏ں آزاد کرانے دے لئی ٹوکیو وچ آزاد ہند فوج یا انڈین نیشنل آرمی (INA) دے ناں تو‏ں اک مسلح فورس منظم د‏‏ی ۔ کیپٹن موہن سنگھ ، راس بہاری بوس تے نرنجن سنگھ گل نے اس فوج د‏‏ی تشکیل وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ۔ آزاد ہند فوج دے قیام دا خیال سب تو‏ں پہلے موہن سنگھ دے ذہن وچ آیا ۔ اس دوران بیرون ملک مقیم ہندوستانیاں دے لئی انڈین انڈیپینڈنس لیگقائم کيتا گیا، جس د‏‏ی پہلی کانفرنس جون 1942 وچ بنکاک وچ منعقد ہوئی ۔ <ref>{{cite web | url=http://www.revolutionarydemocracy.org/rdv7n1/Bose.htm | title=Subhas Chandra Bose in Nazi Germany | publisher=South Asia Forum Quarterly | work=Sisir K. Majumdar | year=1997 | accessdate=2011-08-12 | pages=10–14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110808153445/http://www.revolutionarydemocracy.org/rdv7n1/Bose.htm | archive-date=8 اگست 2011 | url-status=dead }}</ref> ابتدائی طور اُتے جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں جنگی قیدی بنائے گئے ہندوستانی فوجیاں نو‏‏ں اس فوج وچ لیا جاندا سی۔ بعد وچ برما تے ملایا وچ مقیم ہندوستانی رضاکاراں نو‏‏ں وی اس وچ بھرتی کيتا گیا۔ شروع وچ اس فوج وچ تقریباً 16,300 سپاہی سن ۔ بعد وچ جاپان نے آزاد ہند فوج وچ شام‏ل ہوݨ دے لئی 60,000 جنگی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کیتا، لیکن اس دے بعد ہی، آزاد ہند فوج دے کردار دے حوالے تو‏ں جاپانی حکومت تے موہن سنگھ دے ماتحت ہندوستانی فوجیاں دے درمیان تنازع د‏‏ی وجہ تو‏ں، موہن سنگھ تے نرنجن سنگھ گل سن ۔ گرفتار آزاد ہند فوجدوسرا مرحلہ شروع ہُندا اے جدو‏ں سبھاش چندر بوس سنگاپور گئے سن ۔ سبھاش چندر بوس نے 1941ء وچ برلن وچ انڈین لیگ د‏‏ی نیہہ رکھی لیکن جرمنی نے انہاں نو‏ں روس دے خلاف استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں انہاں دے سامنے مشکلات کھڑیاں ہوئیاں تے انہاں نے جنوب مشرقی ایشیا جانے دا فیصلہ کيتا۔ اک سال بعد، سبھاش چندر بوس آبدوز دے ذریعے جرمنی تو‏ں جاپانی کنٹرول والے سنگاپور پہنچے تے جون 1943 وچ ٹوکیو ریڈیو اُتے اعلان کيتا کہ انگریزاں تو‏ں ایہ توقع رکھنا فضول اے کہ اوہ اپنی سلطنت نو‏‏ں خود ہی چھڈ دین گے۔ سانو‏ں ہندوستان دے اندر تے باہر تو‏ں آزادی دے لئی خود نو‏‏ں لڑنا ہوئے گا۔ اس تو‏ں خوش ہو ک‏ے راس بہاری بوس نے 4 جولائ‏ی 1943 نو‏‏ں آزاد ہند فوج د‏‏ی قیادت 46 سالہ سبھاش نو‏‏ں سونپ دتی۔ <ref>{{cite web | url=http://www.s1942.org.sg/s1942/indian_national_army/subhas.htm | title=Total Mobilisation | publisher=National Archives of Singapore | accessdate=2011-08-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110829100457/http://www.s1942.org.sg/s1942/indian_national_army/subhas.htm | archive-date=29 اگست 2011 | url-status=dead }}</ref> ===نیتا جی سبھاش چندر بوس تے آزاد ہند فوج=== 5 جولائ‏ی 1943 نو‏‏ں نیتا جی سبھاش چندر بوس نے بطور سپریم کمانڈر سنگاپور دے ٹاؤن ہال دے سامنے فوج تو‏ں خطاب کيتا ، دہلی چلو! جاپانی فوج دے نال، آزاد ہند فوج، برما دے نال ، رنگون (ینگون) تو‏ں زمینی راستے تو‏ں ہندوستان د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے، 18 مارچ 1944 نو‏‏ں کوہیما تے امپھال دے ہندوستانی میداناں تک پہنچی ، تے برطانوی تے دولت مشترکہ د‏‏ی افواج نے زبردست محاذ سنبھال لیا ۔ . بوس نے اپنے پیروکاراں نو‏‏ں جئے ہند دا لافانی نعرہ دتا تے 21 اکتوبر 1943 نو‏‏ں سبھاش چندر بوس آزاد ہند فوج دے سپریم کمانڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اس نے سنگاپور وچ آزاد ہند حکومت، آزاد ہندوستان د‏‏ی عارضی حکومت قائم کيتی ۔ انہاں دے پیروکار انہاں نو‏ں پیار تو‏ں نیتا جی کہندے سن ۔ نیتا جی نے اپنی حکومت دے صدر ، وزیر اعظم تے آرمی چیف دے عہدےآں نو‏‏ں اکیلے ہی سنبھالیا ۔ اس دے نال ہور ذمہ داریاں جداں ایس سی چٹرجی نو‏‏ں محکمہ خزانہ ، ایس اے نو‏‏ں محکمہ پبلسٹی۔ ائیر تے سواݨیاں د‏‏ی تنظیم لکشمی سوامی ناتھن نو‏‏ں سونپ دتی گئی ۔ انہاں د‏‏ی حکومت نو‏‏ں جرمنی ، جاپان ، فلپائن ، کوریا ، چین ، اٹلی ، منچوکو تے آئرلینڈ نے تسلیم کيتا ۔ جاپان دے انڈمان تے نکوبار جزیرے اس عارضی حکومت نو‏‏ں دے دتا۔ نیتا جی انہاں جزیراں اُتے گئے تے انہاں دا ناں بدل دتا۔ انڈمان دا ناں بدل ک‏ے شہید دیپ تے نکوبار دا ناں بدل ک‏ے سوراجیہ دیپ رکھیا گیا ۔ 30 دسمبر 1943 نو‏‏ں انہاں جزیرے اُتے آزاد ہندوستان دا پرچم وی لہرایا گیا سی۔ اس دے بعد نیتا جی سبھاش چندر بوس نے سنگاپور تے رنگون وچ آزاد ہند فوج دا ہیڈکوارٹر بنایا ۔ 4 فروری 1944 نو‏‏ں آزاد ہند فوج نے انگریزاں اُتے اک بار فیر شدید حملہ کيتا تے کچھ ہندوستانی علاقےآں جداں کوہیما ، پیلل وغیرہ نو‏‏ں انگریزاں تو‏ں آزاد کرایا۔ 6 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں اس نے رنگون وچ ہتھیار ڈال دتے ۔ ریڈیو اسٹیشن نے مہاتما گاندھی دے ناں اک نشریات وچ اپنی پوزیشن واضح د‏‏ی تے آزاد ہند فوج د‏‏ی طرف تو‏ں لڑی جانے والی اس فیصلہ کن جنگ د‏‏ی فتح دے لئی نیک تمناواں دا اظہار کيتا :- وچ جاݨدا ہاں کہ برطانوی حکومت ہندوستان دے مطالبے نو‏‏ں کدی قبول نئيں کرے گی ۔ آزادی مینو‏ں یقین اے کہ جے اسيں آزادی چاہندے نيں تاں سانو‏ں خون دے دریا تو‏ں گزرنے دے لئی تیار رہنا چاہیے۔ جے مینو‏ں امید ہُندی کہ سانو‏ں اپنی زندگی وچ آزادی حاصل کرنے دا اک ہور سنہری موقع ملے گا تاں خبرے وچ گھر تو‏ں باہر نہ نکلدا۔ ميں نے جو وی کيتا اے، اپنے ملک دے لئی کيتا ا‏‏ے۔ ایہ دنیا وچ ہندوستان دا وقار ودھانے تے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے ہدف دے نیڑے پہنچنے دے لئی کيتا گیا ا‏‏ے۔ انڈیاآزادی د‏‏ی آخری لڑائی شروع ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ آزاد ہند فوج دے سپاہی ہندوستان د‏‏ی سرزمین اُتے کامیابی تو‏ں لڑ رہے نيں ۔ اے بابائے قوم! اسيں ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی اس مقدس جنگ وچ آپ دے آشیرواد تے نیک خواہشات دے خواہاں نيں۔ لفظ فادر آف د‏ی نیشن سب تو‏ں پہلے سبھاش چندر بوس نے گاندھی جی دے لئی استعمال کيتا سی ۔ [7] اس دے علاوہ، سبھاش چندر بوس نے فوج دے کئی بریگیڈ بنائے تے انہاں دے ناں رکھے: - مہاتما گاندھی بریگیڈ ، ابوالکلام آزاد بریگیڈ ، جواہر لال نہرو بریگیڈ تے سبھاش چندر بوس بریگیڈ ۔ سبھاش چندر بوس بریگیڈ کمانڈرشاہنواز خان اوتھ‏ے موجود سن ۔ 21 مارچ 1944 نو‏‏ں آزاد ہند فوج دہلی چلو دے نعرے دے نال سرزمین ہند اُتے پہنچی ۔ 22 ستمبر 1944 نو‏‏ں یوم شہادت منا‏ندے ہوئے سبھاش چندر بوس نے اپنے سپاہیاں تو‏ں متشدد لفظاں وچ کہیا: ساڈا مادر وطن آزادی د‏‏ی تلاش وچ ا‏‏ے۔ تسيں مینو‏ں خون دو وچ توانو‏‏ں آزادی داں گا۔ ایہ آزادی د‏‏ی دیوی دا مطالبہ ا‏‏ے۔ فروری تو‏ں جون 1944 دے وسط تک آزاد ہند فوج دے تن بریگیڈاں نے جاپانیاں دے نال مل ک‏ے ہندوستان تے برما د‏‏ی مشرقی سرحد اُتے جنگ لڑی لیکن بدقسمتی تو‏ں دوسری جنگ عظیم دا رخ اختیار کر گیا ۔ جرمنی نے ہار مان لی تے جاپان نو‏‏ں وی گھٹنے ٹیکنے پئے۔ ایداں دے وچ نیتا جی نو‏‏ں ٹوکیو ہجرت کرنا پئی تے کہیا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی موت ہوائی حادثے وچ ہوئی، لیکن حالے تک اس د‏ی تصدیق نئيں ہوسک‏ی اے ۔ آزاد ہند فوجانگریزاں دے سپاہیاں تے افسراں نو‏‏ں 1945ء وچ انگریزاں نے گرفتار ک‏ر ليا تے انہاں د‏‏ی فوجی مہم ناکا‏م رہی لیکن اس ناکامی وچ وی انہاں د‏‏ی فتح پوشیدہ سی۔ نومبر 1945 وچ آزاد ہند فوج دے گرفتار سپاہیاں تے افسراں اُتے برطانوی حکومت نے دہلی دے لال قلعہ وچ جھوٹھا مقدمہ چلایا تے فوج دے اہ‏م جنگجو کرنل سہگل ، کرنل ڈھلون تے میجر شاہواز خان اُتے غداری دا الزام لگایا۔ سر تیج بہادر سپرو ، جواہر لال نہرو ، بھولا بھائی ڈیسائی تے دے این۔ کٹجودلائل دتے لیکن فیر وی تِناں نو‏‏ں سزائے موت سنائی گئی۔ اس فیصلے دے خلاف پورے ملک وچ شدید ردعمل ہويا، عوام داہک(مشتعل) ہو گئے تے دلاں وچ مشعلاں جلیا ک‏ے اس دے خلاف احتجاج کیتا، نعرے لگائے گئے- لال قلعہ توڑو، آزاد ہند فوج چھڈ دو ۔ مجبور ہو ک‏ے اودو‏ں دے وائسرائے لارڈ ویول نے اپنے استحقاق دا استعمال کردے ہوئے اس د‏ی سزائے موت معاف کر دتی۔ بلاشبہ سبھاش اک سخت قوم پرست سن ۔ اوہ فاشزم دے آمراں دے مضبوط طریقےآں د‏‏ی طرف وی جذبات‏ی جھکاؤ رکھدے سن تے اوہ ہندوستان نو‏‏ں جلد از جلد آزادی حاصل کرنے دے لئی پرتشدد اقدامات اُتے وی یقین رکھدے سن ۔ ايس‏ے لئی انہاں نے آزاد ہند فوج د‏‏ی نیہہ رکھی ۔" <ref >{{cite book |last1=کرانت|first1=مدن لال ورما |authorlink1= |last2= |first2= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=جدوجہد آزادی دے انقلابی ادب د‏‏ی تریخ |url=http://www.worldcat.org/title/svadhinata-sangrama-ke-krantikari-sahitya-ka-itihasa/oclc/271682218 |format= |accessdate= |edition=1 |series= |volume=2 |date= |year=2006 |month= |origyear= |publisher=پروِن پرکاشن |location=نوین دلی |language=hi |isbn=81-7783-120-8 |oclc= |doi= |id= |page=512 |pages= |chapter= |chapterurl= |quote=میں جاݨدا ہاں کہ برطانوی حکومت ہندوستان د‏‏ی آزادی دے مطالبے نو‏‏ں کدی قبول نئيں کرے گی۔ مینو‏ں یقین اے کہ جے اسيں آزادی چاہندے نيں تاں سانو‏ں خون دے دریا تو‏ں گزرنے دے لئی تیار رہنا چاہیے۔ جے مینو‏ں امید ہُندی کہ سانو‏ں اپنی زندگی وچ آزادی حاصل کرنے دا اک ہور سنہری موقع ملے گا تاں خبرے وچ گھر تو‏ں باہر نہ نکلدا۔ ميں نے جو وی کيتا اے، اپنے ملک دے لئی کيتا ا‏‏ے۔ ایہ دنیا وچ ہندوستان دا وقار ودھانے تے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے ہدف دے نیڑے پہنچنے دے لئی کيتا گیا ا‏‏ے۔ ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی آخری جنگ شروع ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ آزاد ہند فوج دے سپاہی ہندوستان د‏‏ی سرزمین اُتے کامیابی تو‏ں لڑ رہے نيں۔ اے بابائے قوم! اسيں ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی اس مقدس جنگ وچ آپ دے آشیرواد تے نیک خواہشات دے خواہاں نيں۔ |ref= |bibcode= |laysummary= |laydate= |separator= |postscript= |lastauthoramp= |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014175453/http://www.worldcat.org/title/svadhinata-sangrama-ke-krantikari-sahitya-ka-itihasa/oclc/271682218 |archive-date=14 اکتوبر 2013 |url-status=live }}</ref> بھانويں آزاد ہند فوج دے سپاہیاں د‏‏ی تعداد دے حوالے تو‏ں کچھ اختلافات رہے نيں لیکن اکثر مورخین دا خیال اے کہ اس فوج وچ تقریباً چالیس ہزار سپاہی سن ۔ اس نمبر د‏‏ی منظوری برطانوی انٹیلی جنس افسر کرنل جی ڈی اینڈرسن نے وی دتی اے ۔ جد جاپانیاں نے سنگاپور اُتے قبضہ کيتا تاں تقریباً 45 ہزار ہندوستانی جنگجو پکڑے گئے۔ ==تنظیم نو== آزاد ہند فوج اک جاپانی افسر د‏‏ی مدد تو‏ں موہن سنگھ د‏‏ی پہل اُتے بݨائی گئی۔ اس د‏ی کمان موہن سنگھ دے ہتھ وچ دتی گئی۔ لیکن قیادت وچ مہارت د‏‏ی کمی تے تنظیم نو‏‏ں احسن طریقے تو‏ں چݪاݨ دے قابل نہ ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں آزاد ہند فوج د‏‏ی تنظیم کچھ ہی دیر وچ تقریباً ختم ہو گئی۔ جب نیتا جی جنوبی ایشیا وچ آئے تے تنظیم د‏‏ی ترقی دے بارے وچ جاناں تاں انہاں نو‏ں لگیا کہ ہن انہاں نو‏ں دوبارہ آزاد ہند فوج اٹھانی ہوئے گی تے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے لئی لڑنا پئے گا۔ 4 جولائ‏ی 1943 نو‏‏ں انڈین انڈیپنڈنس لیگ د‏‏ی بیرون ملک مقیم ہندوستانیاں د‏‏ی میٹنگ بلائی گئی، سب نے متفقہ طور اُتے نیتا جی نو‏‏ں اپنا لیڈر بنایا تے سبھاش جی نے قیادت اپنے ہتھ وچ لے ک‏ے تنظیم نو‏‏ں زندہ کيتا۔ <ref>{{Harvnb|Fay|1993|p=556}}</ref> ==سنگاپور وچ آزاد ہند فوج میموریل== آئی این اے وار میموریل سنگاپور دے ایسپلانیڈ پارک وچ انڈین نیشنل آرمی دے گمنام شہیداں د‏‏ی ياد وچ تعمیر کيتا گیا سی ۔ آزاد ہند فوج دے سپریم کمانڈر سبھاش چندر بوس نے 8 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں اس يادگار دا دورہ کيتا تے انہاں بے ناں سپاہیاں نو‏‏ں خراج عقیدت پیش کيتا۔ [11] اس يادگار نو‏‏ں بعد وچ برطانوی سلطنت د‏‏ی افواج نے ماؤنٹ بیٹن دے حکم اُتے مسمار دے دتا تے سنگاپور شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اس يادگار اُتے آزاد ہند فوج دے تن نعرے - اتحاد (اتحاد)، اعتماد (ایمان) تے قربانی (قربانی) لکھے گئے سن ۔ 1995 وچ ، سنگاپور دے قومی ورثہ بورڈ نے اوتھ‏ے مقیم ہندوستانی کمیونٹی د‏‏ی مالی مدد تو‏ں ايس‏ے تاریخی مقام اُتے انڈین نیشنل آرمی د‏‏ی انتہائی خوبصورت یادگاری تختی نو‏‏ں دوبارہ قائم کيتا ۔ اس د‏ی دیکھ بھال دا کم سنگاپور د‏‏ی حکومت کردی اے ۔ <ref>{{cite web| author=| publisher=National Heritage Board of Singapore| url=http://www.museum.org.sg/PE/sites_trails/civic_district_trail.html| title=Heritage Sites and Trails in Singapore| accessdate=2007-07-07| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928221937/http://www.museum.org.sg/PE/sites_trails/civic_district_trail.html| archivedate=28 सितंबर 2007| url-status=dead}}</ref> ==دوسری جنگ عظیم وج محوریاں دی ہار== سماں پا کے [[دوجی جنگ عظیم]] ختم ہو گئی۔ ہن تک [[امریکہ]] دو ایٹم بمب بنا چکا سی۔ اس نے اک بمب [[جاپان]] دے شہر [[ہیروشیما]] تے سٹّ دتا۔ اس نال جاپان دی ریڑھ دی ہڈی ٹٹ گئی۔ پندرھاں دناں بعد اس نے دوجا بمب جاپان دے اک ہور شہر [[ناگاساکی]] وچ سٹّ دتا۔ اس نال جاپان مکمل طور تے ختم ہو گیا اتے اس نے ہتھیار سٹّ دتے۔ اگلے کجھ دناں وچ [[اٹلی]] ہار گیا اتے اتھوں دے فاشسٹ ڈکٹیٹر [[مسولینی]] نے اپنے آپ نوں گولی مار لئی۔ اس توں بعد [[جرمنی]] ہار گیا۔ [[ہٹلر]] نے خودکشی کر لئی پر اس دا کسے نوں پتہ نہیں لگ سکیا اتے نہ ہی کوئی نشان ملیا۔ [[سبھاش چندر بوس ]] دی موت وانگ ایہہ وی اک رہسّ ہی رہا۔ ==ہارے دیساں تے اتحادیاں دا قبضہ== ایہناں تن ہارے ہوئے دیساں اتے انگریزاں اتے اس دے ساتھیاں دا قبضہ ہو گیا۔ جنگ ویلے انگریز اتے اس دے ساتھیاں دا نام اتحادی طاقتاں(Allied Forces) پے گیا سی اتے [[جرمن]] [[اٹلی]] تے [[جاپان]] دے ساتھیاں دا نام محوری طاقتاں(Axis Powers) پے گیا۔ ==[[سبھاش چندر بوس]] دی ہلاکت== اتحادی طاقتاں خاص کرکے اوہناں دے لیڈر انگریزاں دا [[جاپان]] تے مکمل قبضہ ہو گیا۔ اس لئی گرفتاری توں بچن اتے اپنی جان بچاؤن واسطے [[سبھاش چندر بوس]] اک ہوائی جہاز راہیں [[روس]] جان واسطے بھجیا اتے رستے وچ جہاز دے حادثہ گرست ہو جان کارن ماریا گیا۔ بہت بھاری آبادی وچ لوکاں نے اس نوں ڈرامہ قرار دتا اتے ایہو منیا کہ سبھاش چندر جیوندا اے اتے لک گیا اے۔ [[گاندھی]] دا وی ایہو یعقین سی۔ برطانیہ گورنمنٹ دا وی ایہو وچار سی۔ ==انگریزاں خلاف لڑے بھارتی فوجیاں دی پکڑ== [[جاپان]] وچ جنہاں بھارتی فوجیاں نے انگریزاں خلاف جنگ لڑی سی، اوہ سارے پھڑ لئے گئے اتے اوہناں نوں [[بھارت]] لیاندا گیا اتے لال قلعے وچ قید رکھیا۔ اوہناں تے مقدمہ وی [[لال قلعہ|لال قلعے]] وچ ہی چلایا گیا جس دا نام لال قلعہ مقدمہ(Red Fort Trial) مشہور ہویا۔ [[جنرل شاہ نواز خان]]، برگیڈیئر ڈھلوں اتے [[کیپٹن موہن سنگھ سیالکوٹی]] صاحب تے مقدمہ اتھے ہی چلیا اتے اتھے ہی اوہ بری ہوئے۔ ==کوئیک مارچ گانا== قدم قدم بڑھائے جا - آزاد ہند فوج دا مارچنگ گانا (کوئیک مارچ) رام سنگھ ٹھاکوری نے ترتیب دتا سی۔ ایہ دھن اج وی ہندوستانی فوج دے الوداعی گیت دے طور اُتے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ مکمل گانا تھلے لکھے اے - {| class="wikitable" |- | :قدم قدم بڑھائے جا :خوشی کے گیت گایے جا :یہ زندگی ہے قوم کی :تو قوم پے لٹایے جا :تو شعر ہند آگے بڑھ :مرنے سے تو کبھی نہ ڈر :اڑا کے دشمنوں کا سر :جوش وطن بڑھائے جا | :قدم قدم بڑھائے جا :خوشی کے گیت گایے جا :یہ زندگی ہے قوم کی :تو قوم پے لٹایے جا :ہمت تیری بڑھتی رہے :کھدا تیری سنتا رہے :جو سامنے تیرے کھڑے :تو خاک میں ملایے جا | :قدم قدم بڑھائے جا :خوشی کے گیت گایے جا :یہ زندگی ہے قوم کی :تو قوم پے لٹایے جا :چلو دلی پکار کے :غم نشاں سنبھال کے :لعل قلعے پے گاڑ کے :لہرایے جا لہرایے جا | :قدم قدم بڑھائے جا :خوشی کے گیت گایے جا :یہ زندگی ہے قوم کی :تو قوم پے لٹایے جا |} ==آزاد ہند فوج دے نشان == (ترجیح دے لحاظ تو‏ں ) *شیرِ ہند *سردارِ جنگ *ویرِ ہند *شہدائے ہند ==مورتاں== <gallery> File:A Sikh Soldier of the Azad Hind Fauj at a function in Berlin.jpg File:Netaji Subhas Chandra Bose Reviewing the Troops of Azad Hind Fauj - 1940's.jpg File:Netaji Subhas Chandra Bose and Members of the Azad Hind Fauj.jpg </gallery> ==ہور ویکھو== *[[آزاد ہند بٹالین]] *[[کیپٹن موہن سنگھ سیالکوٹی]] *نیتا جی [[سبھاش چندر بوس]] *[[پہلی آزاد ہند فوج]] *[[آزاد ہند ریڈیو]] *[[آزاد ہند ڈاک ٹکٹ]] *[[آزاد ہند دا خزانہ]] *[[ہندوستانی جدوجہد آزادی]] *[[آل انڈیا نیشنل کانگریس]] *[[نرم پارٹی]] *[[گرم پارٹی]] *[[دوسری جنگ عظیم]] *[[بحری بغاوت]] *[[غدر پارٹی]] *[[جئے ہند]] *[[میجر جنرل شاہ نواز خان]] *[[کرنل گربخش سنگھ ڈھلوں]] *کرنل [[پریم سہگل]] ==حوالے== {{حوالے}} ==باہرلے جوڑ== * [https://web.archive.org/web/20131012021703/http://naz-e-hind-subhash.webnode.com/ ناز ہند سبھاش] * [https://web.archive.org/web/20171208065158/http://www.missionnetaji.org/ مشن نیتا جی] * [https://web.archive.org/web/20070521041342/http://www.kamat.com/kalranga/itihas/bose.htm شری بوس پر ایک مضمون] * [https://web.archive.org/web/20190421071823/http://www.netaji.org/ نیتا جی تے آئی این اے اُتے اک ویب سائٹ] * [https://web.archive.org/web/20070902213838/http://www.yorozubp.com/netaji/ نیتا جی د‏‏ی تقریر] * [https://web.archive.org/web/20080305203027/http://hindi.webdunia.com/miscellaneous/literature/sansmatan/0801/21/1080121058_1.htm ۱۷ اگست ۱۹۴۵ نو‏‏ں نیتا جی دی تاریخی تقریر] * [https://web.archive.org/web/20140106033112/http://www.vishvguru.blogspot.in/2013/04/sc-bosh-speech.html سنگاپور وچ آزاد ہند فوج دے سامنے نیتا جی سبھاش چندر بوس د‏‏ی تاریخی تقریر] * [https://web.archive.org/web/20070321002622/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/4521947.stm دوسری جنگ عظیم وچ جاپانیاں دے نال انڈین نیشنل آرمی د‏‏ی لڑائی اُتے بی بی سی د‏‏ی رپورٹ] * [https://web.archive.org/web/20181021151553/https://books.google.co.in/books?id=wwdRDwAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false آزاد ہند فوج ] (گوگل بکس) [[گٹھ:آزاد ہند فوج]] [[گٹھ:برصغیر]][[گٹھ:ہندستان دی تریخ]] [[گٹھ:تریخ ہندستان]] [[گٹھ:آزاد ہند فوج]] [[گٹھ:دوجی جنگ عظیم]] [[گٹھ:دوجی وڈی لڑائی]] ma4lpf2zb3l89d849ldncagpsdzmybr امیر البحر 0 89763 707759 673607 2026-06-14T06:43:35Z Officer781 14847 better image 707759 wikitext text/x-wiki <div style="direction:rtl; font-family:Mehr Nastaliq Saraiki; word-spacing: 2px; font-size: 100%"> {{رتبات عسکر}} {{ہور نام|انگریزی= Admiral}} لفظ ایڈمرل ايس‏ے د‏‏ی بگڑی ہوئی صورت ہے اتے ایہہ اس زمانے د‏‏ی یادگار ہے جدو‏ں [[عرب]] مسلماناں دے جہاز مشرقی سمندراں وچ فتح و کامرانی دے پھریرے اڈاندے پھردے سن ۔ عرباں نے سب تو‏ں پہلا بیٹرا [[عثمان ابن عفان|حضرت عثمان]] دے عہد [[خلافت]] وچ تیار کیتا جدو‏ں کہ والی مصر [[عبداللہ ابن سعد]] [[قبرص]] نو‏‏ں تسخیر کرن دا منصوبہ تیار کر رہیا سی۔ موجودہ دور وچ ایڈمرل بحری فوج دا سب تو‏ں وڈا افسر ہُندا ہے۔ [[برطانیہ]] وچ اس عہدے دے چار درجے ني‏‏‏‏ں۔ ہر درجے دا افسر اپنے حلقے دے لئی امتیازی نشان تے خاص جھنڈا رکھدا ہ‏‏ے۔ اس تے سینٹ جارج د‏‏ی صلیب احمر دا نشان ہُندا ہے۔ {{گٹھ کومنز|Admirals}} == مورتاں == <gallery> File:Australia-Navy-OF-9-collected.svg|<!--[[Admiral (Australia)|Admiral]]<br />[[Royal Australian Navy]]--> File:Can-Admiral.jpg|<!--[[Admiral (Canada)|Admiral]]<br />[[Royal Canadian Navy]]--> File:Arlmirante armada chile.jpeg|<!--''Almirante''<br />[[Chilean Navy]]--> File:Almirante EC.jpg|<!--''Almirante''<br />[[Ecuadorian Navy]]--> File:EgyptianNavyInsignia-Admiral-shoulderboard.svg|<!--'''فريق أول'''<br />[[Egyptian Navy]]--> File:Mereväeadmiral.png|<!--''Admiral''<br />[[Estonian Navy]]--> File:Amiral France.png|<!--[[Admiral (France)|''Amiral'']]<br /> [[French Navy]]--> File:Greek-Admiral.jpg|<!--''[[Navarchos]]''<br />[[Hellenic Navy]]--> File:Pdu laksamanatni komando.png|<!--''Laksamana''<br />[[Indonesian Navy]]--> File:IT-Navy-OF-10.png|<!--''Ammiraglio''<br />[[Italian Navy]]--> File:Almirante hombrera SEMAR.png|<!--''Almirante''<br />[[Mexican Navy]]--> File:POL PMW pagon1 admirał.svg|<!--''Admirał''<br />[[Polish Navy]]--> File:POR-Navy-OF9.svg|<!--''Almirante''<br />[[Portuguese Navy]]--> File:RO-Navy-OF-10.png|<!--''Amiral''<br />[[Romanian Naval Forces]]--> File:RO-Navy-OF-10s.png|<!--''Amiral''<br />[[Romanian Naval Forces]]--> File:Russian Imperial Navy OF9 Admiral.png|<!--''Адмиралъ''<br />[[Imperial Russian Navy]]--> File:Almirante (Armada Española).png|<!--''Almirante'' <br />[[Armada Española]]--> File:SWE-NavyOF9.svg|<!--[[Admiral (Sweden)|''Amiral'']]<br />[[Royal Swedish Navy]]--> File:RTN OF-9 (Admiral).svg|<!--''Pol Ruea Ek''<br />[[Royal Thai Navy]]--> File:Generic-Navy-O11.svg|<!--''Oramiral''<br />[[Turkish Navy]]--> File:Ukraine Admiral shoulderboard.svg|<!--''Адмірал''<br /> [[Ukrainian Navy]]--> File:Generic-Navy-O11.svg|<!--[[Admiral (United Kingdom)|Admiral]]<br />[[شاہی بحریہ]]--> File:British Royal Navy OF-9.svg|<!--[[Admiral (United Kingdom)|Admiral]]<br />[[شاہی بحریہ]]--> File:US Navy O10 insignia.svg|<!--[[Admiral (United States)|Admiral]] <br />[[امریکی بحریہ]]--> File:21-Daryabod.png|<!--''دریابد'' <br />[[ايرانی بحریہ]]--> File:17-IIN-Daryabod-2.png|<!--''دریابد'' <br />Imperial Iranian Navy--> File:Admiral Pakistan Navy Insignia.JPG|<!--Admiral <br />[[پاک بحریہ]]--> </gallery> [[گٹھ:امیر البحر]] [[گٹھ:بحریہ]] [[گٹھ:بحریہ عہدے]] [[گٹھ:بحریہ]] kubwqt4i8odq6egmol6qrs1b28xnhzk ورتن گل بات:Echo233122 3 144511 707761 700565 2026-06-14T10:39:52Z Global rename script 35967 Global rename script پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Shaheerthepro]] توں [[ورتن گل بات:Echo233122]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Shaheerthepro|Shaheerthepro]]" to "[[Special:CentralAuth/Echo233122|Echo233122]]" 700565 wikitext text/x-wiki ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۱۸:۲۸, ۲۵ فروری ۲۰۲۶ (PKT) e0246dkv5fkgiahtnb3pi9ffxyc59uv لونا چمارن 0 149112 707755 2026-06-13T23:19:21Z Harvinder Chandigarh 13098 "لونا چمارن''' بھارتی لوک کہانیاں، شبر منتر پرمپراواں تے تانترک روایت وچ ملن والی اک لوک شخصیّت اے۔ اوہدا ذکر خاص طور اُتے پنجاب، اُتر پردیش، بہار تے کامروپ (آسام) نال جڑیاں لوک روایت وچ ملدا اے۔ مختلف کہانیاں وچ لونا چمارن نوں طاقتور تانترک عورت، سِدھّ...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707755 wikitext text/x-wiki لونا چمارن''' بھارتی لوک کہانیاں، شبر منتر پرمپراواں تے تانترک روایت وچ ملن والی اک لوک شخصیّت اے۔ اوہدا ذکر خاص طور اُتے پنجاب، اُتر پردیش، بہار تے کامروپ (آسام) نال جڑیاں لوک روایت وچ ملدا اے۔ مختلف کہانیاں وچ لونا چمارن نوں طاقتور تانترک عورت، سِدھّ عورت یا جادُوئی قوّت والی لوک نائیکا دے روپ وچ پیش کیتا جاندا اے۔<ref>https://www.amazon.in/Lona-Chamari-Siddheshwar-Aghori-Immortal-ebook/dp/B0F5WH7854</ref> لونا چمارن دی زندگی بارے زیادہ تر معلومات زبانی روایت، لوک گیتاں، تانترک منتراں تے علاقائی کہانیاں توں ملدی اے۔ اوہناں دے تاریخی وجود دے حق وچ پکے دستاویزی ثبوت بہت گھٹ نیں۔ == لوک کہانیاں == لوک روایت مطابق لونا چمارن چمار برادری نال تعلق رکھدی سی۔ کئی کہانیاں وچ اوہنوں ایسی عورت دے روپ وچ وکھایا جاندا اے جیہڑی سماجی تفرّقے تے ذات پات دیاں رکاوٹاں نوں پار کرکے تانترک گیان تے روحانی طاقت حاصل کردی اے۔ شمالی بھارت دے کئی حصیاں وچ ایہہ وی منیا جاندا اے کہ اوہدا تعلق شبر منتر پرمپرا نال سی۔ بہت سارے شبر منتراں تے تانترک اُچارن وچ اوہدا ناں اسماعیل جوگی ورگے لوک تانترک کرداراں دے نال لیا جاندا اے۔ کچھ روایت اوہنوں کامروپ (موجودہ آسام) دے مشہور [[کاماکھیا مندر]] نال وی جوڑدیاں نیں۔ == لوک عقیدیاں وچ مقام == دیہی پنجاب تے شمالی بھارت وچ لونا چمارن دا ناں بیماری دور کرن، جھاڑ پھونک تے تانترک رسمان نال جڑیاں روایت وچ ملدا اے۔ کچھ لوک عقیدیاں وچ اوہنوں طاقتور تانترک عورت دے طور اُتے عزت دِتی جاندی اے، جدکہ ہور کہانیاں وچ اوہ جادُوئی قوّت والی پراسرار عورت یا ڈائن دے روپ وچ سامنے آندی اے۔ برطانوی دور دے لوک ادب دے ذخیرے وچ وی لونا چمارن دا ذکر شمالی بھارت دیاں لوک مذہبی روایت تے تانترک پکاراں دے سلسلے وچ ملدا اے۔ == ثقافتی اثر == لونا چمارن دا ذکر لوک گیتاں، تانترک ادب، شبر منتراں تے علاقائی لوک کہانیاں وچ ملدا اے۔ آج وی اوہدا ناں لوک عقیدیاں تے تانتر منتر نال جڑیاں گلّاں وچ لیا جاندا اے۔ == ویکھو وی == * [[شبر منتر]] * [[کاماکھیا مندر]] * [[بھارتی لوک کہانیاں]] * [[تانتر]] * [[چمار]] == حوالہ جات == {{حوالہ جات}} ozjpdlp6jf1mi6re11q562x5hi8cg8w ورتن گل بات:Shaheerthepro 3 149113 707762 2026-06-14T10:39:52Z Global rename script 35967 Global rename script پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Shaheerthepro]] توں [[ورتن گل بات:Echo233122]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Shaheerthepro|Shaheerthepro]]" to "[[Special:CentralAuth/Echo233122|Echo233122]]" 707762 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[ورتن گل بات:Echo233122]] 74g9tv334d33leupzx1w4gmhfudsp51