ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې TimedText TimedText talk چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 828 32347 362891 358993 2026-04-07T04:49:40Z شاه زمان پټان 26102 362891 Scribunto text/plain require('strict') local infoboxStyle = mw.loadData('Module:WPMILHIST Infobox style') local IMC = {} IMC.__index = IMC function IMC:renderPerCombatant(builder, headerText, prefix, suffix) prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' local colspans = {} -- This may result in colspans[1] getting set twice, but -- this is no big deal. The second set will be correct. local lastCombatant = 1 for i = 1,self.combatants do if self.args[prefix .. i .. suffix] then colspans[lastCombatant] = i - lastCombatant lastCombatant = i end end local jointText = self.args[prefix .. (self.combatants + 1) .. suffix] if headerText and (colspans[1] or jointText) then builder:tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(headerText) end -- The only time colspans[1] wouldn't be set is if no -- combatant has a field with the given prefix and suffix. if colspans[1] then -- Since each found argument set the colspan for the previous -- one, the final one wasn't set above, so set it now. colspans[lastCombatant] = self.combatants - lastCombatant + 1 builder = builder:tag('tr') for i = 1,self.combatants do -- At this point, colspans[i] will be set for i=1 unconditionally, and for -- any other value of i where self.args[prefix .. i .. suffix] is set. if colspans[i] then builder:tag('td') -- don't bother emitting colspan="1" :attr('colspan', colspans[i] ~= 1 and colspans[i] or nil) :css('width', math.floor(100 / self.combatants * colspans[i] + 0.5) .. '%') -- no border on the right of the rightmost column :css('border-right', i ~= lastCombatant and infoboxStyle.internal_border or nil) -- no padding on the left of the leftmost column :css('padding-left', i ~= 1 and '0.25em' or nil) -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', not headerText and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(self.args[prefix .. i .. suffix]) end end end if jointText then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('text-align', 'center') -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', (not headerText or colspans[1]) and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(jointText) end end function IMC:renderHeaderTable(builder) builder = builder:tag('table') :css('width', '100%') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :css('border', 0) if self.args.date then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext('نېټه') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.date) end builder = builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext('ځای') :done() :tag('td') :tag('span') :addClass('location') :wikitext(self.args.place or '{&#123;{place}&#125;}') -- hack so that people who don't know Lua know that this parameter is required :done() if self.args.coordinates then builder:wikitext('<br />' .. self.args.coordinates) end builder = builder:done():done() -- only for "Putsch" if self.args.action then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext(self.args.action and 'چاره') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.action) end if self.args.status or self.args.result then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext(self.args.status and 'Status' or 'پايله') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.status or self.args.result) end if self.args.territory then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('سيمه‌ييز<br />بدلونونه') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.territory) end end function IMC:render() local builder = mw.html.create() if self.args.campaignbox then builder = builder:tag('table') :css('float', 'right') :css('clear', 'right') :css('background', 'transparent') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :addClass('mw-stack mobile-float-reset') :attr('role', 'presentation') :tag('tr'):tag('td') end builder = builder:tag('table') :addClass('infobox vevent') :cssText(infoboxStyle.main_box_raw_auto_width) :css('width', self.args.width or '315px') builder:tag('tr') :tag('th') :addClass('summary') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(self.args.conflict or mw.title.getCurrentTitle().text) if self.args.partof then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.sub_header_raw) :wikitext('برخه د' .. self.args.partof) end if self.args.image then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.image_box_raw) :wikitext(string.format('%s%s%s', require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage{args = { image = self.args.image, size = self.args.image_size, sizedefault = 'frameless', upright = 1, alt = self.args.alt }}, self.args.caption and '<br />' or '', self.args.caption or '' )) end self:renderHeaderTable(builder:tag('tr'):tag('td'):attr('colspan', self.combatants)) self:renderPerCombatant(builder, self.args.combatants_header or 'جنگیالي', 'combatant') -- can be un-hardcoded once gerrit:165108 is merged for _,v in ipairs{'a','b','c','d'} do self:renderPerCombatant(builder, nil, 'combatant', v) end self:renderPerCombatant(builder, 'قومندانان او مشران', 'commander') self:renderPerCombatant(builder, 'ښکېلې ډلې', 'units') self:renderPerCombatant(builder, 'ځواک', 'strength') self:renderPerCombatant(builder, 'سياسي ملاتړ', 'polstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'پوځي ملاتړ', 'milstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'مړينې او زيانونه', 'casualties') if self.args.notes then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('font-size', '90%') :css('border-top', infoboxStyle.section_border) :newline() :wikitext(self.args.notes) end if self.args.map_type then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('border-top', infoboxStyle.internal_border) :tag('center') :node(require('Module:Location map').main(self.frame, { self.args.map_type, relief = self.args.map_relief, coordinates = self.args.coordinates, width = self.args.map_size or 220, float = 'center', border = 'none', mark = self.args.map_mark, marksize = self.args.map_marksize or 8, label = self.args.map_label, alt = self.args.map_alt, caption = self.args.map_caption or ('موقعيت په ' .. self.args.map_type) })) end builder = builder:done() if self.args.campaignbox then builder = builder:done() builder:wikitext(self.args.campaignbox .. self.frame:expandTemplate{ title = 'stack end'}) end return builder end function IMC.new(frame, args) if not args then args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, {wrappers = { 'کينډۍ:Infobox military conflict', 'کينډۍ:پوځي شخړو مالوماتبکس' } }) if args['انځور کچه'] then args.image_size = args['انځور کچه'] end if args['نخشه ښوونکي کچه'] then args.map_marksize = args['نخشه ښوونکي کچه'] end if args['نخشې کچه'] then args.map_size = args['نخشې کچه'] end if args['برخه د'] then args.partof = args['برخه د'] end if args['نخشې نښلن'] then args.map_label = args['نخشې نښلن'] end if args['يادښت'] then args.notes = args['يادښت'] end if args['نېټه'] then args.date = args['نېټه'] end if args['انځور'] then args.image = args['انځور'] end if args['انځور نيونگ'] then args.caption = args['انځور نيونگ'] end if args['نخشې نيونگ'] then args.map_caption = args['نخشې نيونگ'] end if args['ځايناستی'] then args.alt = args['ځايناستی'] end if args['پوځي بريدونو مالوماتبکس'] then args.campaignbox = args['پوځي بريدونو مالوماتبکس'] end if args['شخړې'] then args.conflict = args['شخړې'] end if args['ښکېلو خواوو مشران'] then args.combatants_header = args['ښکېلو خواوو مشران'] end if args['پراخوالی'] then args.width = args['پراخوالی'] end if args['چاره'] then args.action = args['چاره'] end if args['قلمرو'] then args.territory = args['قلمرو'] end if args['همغږيتوبونه'] then args.coordinates = args['همغږيتوبونه'] end if args['ځای'] then args.place = args['ځای'] end if args['پايله'] then args.result = args['پايله'] end if args['نخشه ښوونکی'] then args.map_mark = args['نخشه ښوونکی'] end if args['نقشه'] then args.map_type = args['نقشه'] end if args['روښانه نخشه'] then args.map_relief = args['روښانه نخشه'] end if args['دريځ'] then args.status = args['دريځ'] end -- "combatant[i][v] Persian parameters; this can be shortened by modifying the loop at L-274 if args['ښکېل۱'] then args.combatant1 = args['ښکېل۱'] end if args['ښکېل۲'] then args.combatant2 = args['ښکېل۲'] end if args['ښکېل۳'] then args.combatant3 = args['ښکېل۳'] end if args['ښکېل۱الف'] then args.combatant1a = args['ښکېل۱الف'] end if args['ښکېل۲الف'] then args.combatant2a = args['ښکېل۲الف'] end if args['ښکېل۳الف'] then args.combatant3a = args['ښکېل۳الف'] end if args['ښکېل۱ب'] then args.combatant1b = args['ښکېل۱ب'] end if args['ښکېل۲ب'] then args.combatant2b = args['ښکېل۲ب'] end if args['ښکېل۳ب'] then args.combatant3b = args['ښکېل۳ب'] end if args['ښکېل۱ج'] then args.combatant1c = args['ښکېل۱ج'] end if args['ښکېل۲ج'] then args.combatant2c = args['ښکېل۲ج'] end if args['ښکېل۳ج'] then args.combatant3c = args['ښکېل۳ج'] end if args['ښکېل۱د'] then args.combatant1d = args['ښکېل۱د'] end if args['ښکېل۲د'] then args.combatant2d = args['ښکېل۲د'] end if args['ښکېل۳د'] then args.combatant3d = args['ښکېل۳د'] end if args['سرلښکر'] then args.commander1 = args['سرلښکر'] end if args['فرمانده۲'] then args.commander2 = args['فرمانده۲'] end if args['فرمانده۳'] then args.commander3 = args['فرمانده۳'] end if args['ډلې۱'] then args.units1 = args['ډلې۱'] end if args['ډلې۲'] then args.units2 = args['ډلې۲'] end if args['ډلې۳'] then args.units3 = args['ډلې۳'] end if args['ځواک۱'] then args.strength1 = args['ځواک۱'] end if args['ځواک۲'] then args.strength2 = args['ځواک۲'] end if args['ځواک۳'] then args.strength3 = args['ځواک۳'] end if args['مړينې۱'] then args.casualties1 = args['مړينې۱'] end if args['مړينې۲'] then args.casualties2 = args['مړينې۲'] end if args['مړينې۳'] then args.casualties3 = args['مړينې۳'] end end local obj = { frame = frame, args = args } -- until gerrit:165108 is merged, there's still a cap on combatants, but as soon as it merges, we can update this little bit of code to uncap it -- also, don't try to make this more efficient, or references could be in the wrong order obj.combatants = 2 for _,v in ipairs{'', 'a', 'b', 'c', 'd'} do for i = 1,5 do if args['combatant' .. i .. v] then obj.combatants = math.max(obj.combatants, i) end end end return setmetatable(obj, IMC) end local p = {} function p.main(frame) return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles} } .. tostring(IMC.new(frame):render()) end return p o0ek0st4qehltorvohj7bg884tgyr68 362892 362891 2026-04-07T04:54:47Z شاه زمان پټان 26102 362892 Scribunto text/plain require('strict') local infoboxStyle = mw.loadData('Module:WPMILHIST Infobox style') local templatestyles = 'Module:Infobox military conflict/styles.css' local IMC = {} IMC.__index = IMC function IMC:renderPerCombatant(builder, headerText, prefix, suffix) prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' local colspans = {} -- This may result in colspans[1] getting set twice, but -- this is no big deal. The second set will be correct. local lastCombatant = 1 for i = 1,self.combatants do if self.args[prefix .. i .. suffix] then colspans[lastCombatant] = i - lastCombatant lastCombatant = i end end local jointText = self.args[prefix .. (self.combatants + 1) .. suffix] if headerText and (colspans[1] or jointText) then builder:tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(headerText) end -- The only time colspans[1] wouldn't be set is if no -- combatant has a field with the given prefix and suffix. if colspans[1] then -- Since each found argument set the colspan for the previous -- one, the final one wasn't set above, so set it now. colspans[lastCombatant] = self.combatants - lastCombatant + 1 builder = builder:tag('tr') for i = 1,self.combatants do -- At this point, colspans[i] will be set for i=1 unconditionally, and for -- any other value of i where self.args[prefix .. i .. suffix] is set. if colspans[i] then builder:tag('td') -- don't bother emitting colspan="1" :attr('colspan', colspans[i] ~= 1 and colspans[i] or nil) :css('width', math.floor(100 / self.combatants * colspans[i] + 0.5) .. '%') -- no border on the right of the rightmost column :css('border-left', i ~= lastCombatant and infoboxStyle.internal_border or nil) -- no padding on the left of the leftmost column :css('padding-right', i ~= 1 and '0.25em' or nil) -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', not headerText and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(self.args[prefix .. i .. suffix]) end end end if jointText then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('text-align', 'center') -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', (not headerText or colspans[1]) and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(jointText) end end function IMC:renderHeaderTable(builder) builder = builder:tag('table') :css('width', '100%') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :css('border', 0) :css('display', 'inline-table') if self.args.date then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('نېټه') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.date) end builder = builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('موقعيت') :done() :tag('td') :tag('div') :addClass('location') :wikitext(self.args.place or '{&#123;{place}&#125;}') -- hack so that people who don't know Lua know that this parameter is required :done() if self.args.coordinates then builder:wikitext(self.args.coordinates) end builder = builder:done():done() -- only for "Putsch" if self.args.action then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext(self.args.action and 'چاره') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.action) end if self.args.status or self.args.result then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext(self.args.status and 'وضعيت' or 'پايله') :done() :tag('td') :addClass('status') :newline() :wikitext(self.args.status or self.args.result) end if self.args.territory then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('بدلون<br />قلمرو') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.territory) end end function IMC:render() local builder = mw.html.create() if self.args.campaignbox then -- this should be the same as using {{stack|clear=right|...}} builder:wikitext(self.frame:expandTemplate{ title = 'stack begin', args = { clear='true'} }) end builder = builder:tag('table') :addClass('infobox vevent') :cssText(infoboxStyle.main_box_raw) :css('width', self.args.width or nil) builder:tag('tr') :tag('th') :addClass('summary') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(self.args.conflict or mw.title.getCurrentTitle().text) if self.args.partof then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.sub_header_raw) :wikitext('برخه د ' .. self.args.partof) end if self.args.image then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.image_box_raw) :wikitext(string.format('%s%s%s', require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage{args = { image = self.args.image, size = self.args.image_size, sizedefault = 'frameless', upright = 1, alt = self.args.alt }}, self.args.caption and '<br />' or '', self.args.caption or '' )) end self:renderHeaderTable(builder:tag('tr'):tag('td'):attr('colspan', self.combatants)) self:renderPerCombatant(builder, self.args.combatants_header or 'ښکېلې خواوې', 'combatant') -- can be un-hardcoded once gerrit:165108 is merged for _,v in ipairs{'a','b','c','d'} do self:renderPerCombatant(builder, nil, 'combatant', v) end self:renderPerCombatant(builder, self.args.commanders_header or 'سرلښکر او مشران', 'commander') for _,v in ipairs{'a','b','c','d'} do self:renderPerCombatant(builder, nil, 'commander', v) end self:renderPerCombatant(builder, self.args.units_header or 'ښکېلې ډلې', 'units') self:renderPerCombatant(builder, self.args.strengths_header or 'ځواک', 'strength') self:renderPerCombatant(builder, self.args.polstrengths_header or 'سياسي ملاتړ', 'polstrength') self:renderPerCombatant(builder, self.args.milstrengths_header or 'پوځي ملاتړ', 'milstrength') self:renderPerCombatant(builder, self.args.casualties_header or 'مړينې او زيانونه', 'casualties') if self.args.notes then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('border-top', infoboxStyle.section_border) :newline() :wikitext(self.args.notes) end if self.args.map_type then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('border-top', infoboxStyle.internal_border) :node(require('Module:Location map').main(self.frame, { self.args.map_type, relief = self.args.map_relief, coordinates = self.args.coordinates, width = self.args.map_size or 220, float = 'center', border = 'none', mark = self.args.map_mark, marksize = self.args.map_marksize or 8, label = self.args.map_label, alt = self.args.map_alt, caption = self.args.map_caption or ('موقعيت په ' .. (require('Module:Location map').data(self.frame, {self.args.map_type, 'name'}))) })) end builder = builder:done() if self.args.campaignbox then builder = builder:done() builder:wikitext(self.args.campaignbox .. self.frame:expandTemplate{ title = 'stack end'}) end return builder end function IMC.new(frame, args) if not args then args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, {wrappers = { 'کينډۍ:Infobox military conflict', 'کينډۍ:پوځي شخړو مالوماتبکس' } }) if args['انځور کچه'] then args.image_size = args['انځور کچه'] end if args['نخشه ښوونکي کچه'] then args.map_marksize = args['نخشه ښوونکي کچه'] end if args['نخشې کچه'] then args.map_size = args['نخشې کچه'] end if args['برخه د'] then args.partof = args['برخه د'] end if args['نخشې نښلن'] then args.map_label = args['نخشې نښلن'] end if args['يادښت'] then args.notes = args['يادښت'] end if args['نېټه'] then args.date = args['نېټه'] end if args['انځور'] then args.image = args['انځور'] end if args['انځور نيونگ'] then args.caption = args['انځور نيونگ'] end if args['نخشې نيونگ'] then args.map_caption = args['نخشې نيونگ'] end if args['ځايناستی'] then args.alt = args['ځايناستی'] end if args['پوځي بريدونو مالوماتبکس'] then args.campaignbox = args['پوځي بريدونو مالوماتبکس'] end if args['شخړې'] then args.conflict = args['شخړې'] end if args['ښکېلو خواوو مشران'] then args.combatants_header = args['ښکېلو خواوو مشران'] end if args['پراخوالی'] then args.width = args['پراخوالی'] end if args['چاره'] then args.action = args['چاره'] end if args['قلمرو'] then args.territory = args['قلمرو'] end if args['همغږيتوبونه'] then args.coordinates = args['همغږيتوبونه'] end if args['ځای'] then args.place = args['ځای'] end if args['پايله'] then args.result = args['پايله'] end if args['نخشه ښوونکی'] then args.map_mark = args['نخشه ښوونکی'] end if args['نقشه'] then args.map_type = args['نقشه'] end if args['روښانه نخشه'] then args.map_relief = args['روښانه نخشه'] end if args['دريځ'] then args.status = args['دريځ'] end -- "combatant[i][v] Persian parameters; this can be shortened by modifying the loop at L-274 if args['ښکېل۱'] then args.combatant1 = args['ښکېل۱'] end if args['ښکېل۲'] then args.combatant2 = args['ښکېل۲'] end if args['ښکېل۳'] then args.combatant3 = args['ښکېل۳'] end if args['ښکېل۱الف'] then args.combatant1a = args['ښکېل۱الف'] end if args['ښکېل۲الف'] then args.combatant2a = args['ښکېل۲الف'] end if args['ښکېل۳الف'] then args.combatant3a = args['ښکېل۳الف'] end if args['ښکېل۱ب'] then args.combatant1b = args['ښکېل۱ب'] end if args['ښکېل۲ب'] then args.combatant2b = args['ښکېل۲ب'] end if args['ښکېل۳ب'] then args.combatant3b = args['ښکېل۳ب'] end if args['ښکېل۱ج'] then args.combatant1c = args['ښکېل۱ج'] end if args['ښکېل۲ج'] then args.combatant2c = args['ښکېل۲ج'] end if args['ښکېل۳ج'] then args.combatant3c = args['ښکېل۳ج'] end if args['ښکېل۱د'] then args.combatant1d = args['ښکېل۱د'] end if args['ښکېل۲د'] then args.combatant2d = args['ښکېل۲د'] end if args['ښکېل۳د'] then args.combatant3d = args['ښکېل۳د'] end if args['سرلښکر'] then args.commander1 = args['سرلښکر'] end if args['فرمانده۲'] then args.commander2 = args['فرمانده۲'] end if args['فرمانده۳'] then args.commander3 = args['فرمانده۳'] end if args['ډلې۱'] then args.units1 = args['ډلې۱'] end if args['ډلې۲'] then args.units2 = args['ډلې۲'] end if args['ډلې۳'] then args.units3 = args['ډلې۳'] end if args['ځواک۱'] then args.strength1 = args['ځواک۱'] end if args['ځواک۲'] then args.strength2 = args['ځواک۲'] end if args['ځواک۳'] then args.strength3 = args['ځواک۳'] end if args['مړينې۱'] then args.casualties1 = args['مړينې۱'] end if args['مړينې۲'] then args.casualties2 = args['مړينې۲'] end if args['مړينې۳'] then args.casualties3 = args['مړينې۳'] end end local obj = { frame = frame, args = args } -- until gerrit:165108 is merged, there's still a cap on combatants, but as soon as it merges, we can update this little bit of code to uncap it -- also, don't try to make this more efficient, or references could be in the wrong order obj.combatants = 2 for _,v in ipairs{'', 'a', 'b', 'c', 'd'} do for i = 1,5 do if args['combatant' .. i .. v] then obj.combatants = math.max(obj.combatants, i) end end end return setmetatable(obj, IMC) end local p = {} function p.main(frame) return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles} } .. tostring(IMC.new(frame):render()) end return p ggph97ybr9mt6tljvn79tusj4i49g14 362893 362892 2026-04-07T04:55:27Z شاه زمان پټان 26102 د [[ځانګړی:ونډې/شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) له خوا شوی سمون د [[کارن:Legoktm|Legoktm]] تېر سمون ته بېرته وگرځول شو. 358993 Scribunto text/plain require('strict') local infoboxStyle = mw.loadData('Module:WPMILHIST Infobox style') local IMC = {} IMC.__index = IMC function IMC:renderPerCombatant(builder, headerText, prefix, suffix) prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' local colspans = {} -- This may result in colspans[1] getting set twice, but -- this is no big deal. The second set will be correct. local lastCombatant = 1 for i = 1,self.combatants do if self.args[prefix .. i .. suffix] then colspans[lastCombatant] = i - lastCombatant lastCombatant = i end end local jointText = self.args[prefix .. (self.combatants + 1) .. suffix] if headerText and (colspans[1] or jointText) then builder:tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(headerText) end -- The only time colspans[1] wouldn't be set is if no -- combatant has a field with the given prefix and suffix. if colspans[1] then -- Since each found argument set the colspan for the previous -- one, the final one wasn't set above, so set it now. colspans[lastCombatant] = self.combatants - lastCombatant + 1 builder = builder:tag('tr') for i = 1,self.combatants do -- At this point, colspans[i] will be set for i=1 unconditionally, and for -- any other value of i where self.args[prefix .. i .. suffix] is set. if colspans[i] then builder:tag('td') -- don't bother emitting colspan="1" :attr('colspan', colspans[i] ~= 1 and colspans[i] or nil) :css('width', math.floor(100 / self.combatants * colspans[i] + 0.5) .. '%') -- no border on the right of the rightmost column :css('border-right', i ~= lastCombatant and infoboxStyle.internal_border or nil) -- no padding on the left of the leftmost column :css('padding-left', i ~= 1 and '0.25em' or nil) -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', not headerText and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(self.args[prefix .. i .. suffix]) end end end if jointText then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('text-align', 'center') -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', (not headerText or colspans[1]) and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(jointText) end end function IMC:renderHeaderTable(builder) builder = builder:tag('table') :css('width', '100%') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :css('border', 0) if self.args.date then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext('نيټه') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.date) end builder = builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext('ځای') :done() :tag('td') :tag('span') :addClass('location') :wikitext(self.args.place or '{&#123;{place}&#125;}') -- hack so that people who don't know Lua know that this parameter is required :done() if self.args.coordinates then builder:wikitext('<br />' .. self.args.coordinates) end builder = builder:done():done() -- only for "Putsch" if self.args.action then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext(self.args.action and 'Action') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.action) end if self.args.status or self.args.result then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext(self.args.status and 'Status' or 'پايله') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.status or self.args.result) end if self.args.territory then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext('Territorial<br />changes') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.territory) end end function IMC:render() local builder = mw.html.create() if self.args.campaignbox then builder = builder:tag('table') :css('float', 'right') :css('clear', 'right') :css('background', 'transparent') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :addClass('mw-stack mobile-float-reset') :attr('role', 'presentation') :tag('tr'):tag('td') end builder = builder:tag('table') :addClass('infobox vevent') :cssText(infoboxStyle.main_box_raw_auto_width) :css('width', self.args.width or '315px') builder:tag('tr') :tag('th') :addClass('summary') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(self.args.conflict or mw.title.getCurrentTitle().text) if self.args.partof then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.sub_header_raw) :wikitext('برخه د &nbsp;' .. self.args.partof) end if self.args.image then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.image_box_raw) :wikitext(string.format('%s%s%s', require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage{args = { image = self.args.image, size = self.args.image_size, sizedefault = 'frameless', upright = 1, alt = self.args.alt }}, self.args.caption and '<br />' or '', self.args.caption or '' )) end self:renderHeaderTable(builder:tag('tr'):tag('td'):attr('colspan', self.combatants)) self:renderPerCombatant(builder, self.args.combatants_header or 'جنګیالي', 'combatant') -- can be un-hardcoded once gerrit:165108 is merged for _,v in ipairs{'a','b','c','d'} do self:renderPerCombatant(builder, nil, 'combatant', v) end self:renderPerCombatant(builder, 'قومندانان او مشران', 'commander') self:renderPerCombatant(builder, 'Units involved', 'units') self:renderPerCombatant(builder, 'ځواک', 'strength') self:renderPerCombatant(builder, 'Political support', 'polstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'Military support', 'milstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'تلفات او زیانونه', 'casualties') if self.args.notes then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('font-size', '90%') :css('border-top', infoboxStyle.section_border) :newline() :wikitext(self.args.notes) end if self.args.map_type then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('border-top', infoboxStyle.internal_border) :tag('center') :node(require('Module:Location map').main(self.frame, { self.args.map_type, relief = self.args.map_relief, coordinates = self.args.coordinates, width = self.args.map_size or 220, float = 'center', border = 'none', mark = self.args.map_mark, marksize = self.args.map_marksize or 8, label = self.args.map_label, alt = self.args.map_alt, caption = self.args.map_caption or ('Location within ' .. self.args.map_type) })) end builder = builder:done() if self.args.campaignbox then builder = builder:done():done():tag('tr') :tag('td') :wikitext(self.args.campaignbox) :done() :done() end return builder end function IMC.new(frame, args) if not args then args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Infobox military conflict'}) end local obj = { frame = frame, args = args } -- until gerrit:165108 is merged, there's still a cap on combatants, but as soon as it merges, we can update this little bit of code to uncap it -- also, don't try to make this more efficient, or references could be in the wrong order obj.combatants = 2 for _,v in ipairs{'', 'a', 'b', 'c', 'd'} do for i = 1,5 do if args['combatant' .. i .. v] then obj.combatants = math.max(obj.combatants, i) end end end return setmetatable(obj, IMC) end local p = {} function p.main(frame) return IMC.new(frame):render() end return p gy703ek73jvfuve3n5nc8yumzo1nxjd 362894 362893 2026-04-07T04:58:07Z شاه زمان پټان 26102 362894 Scribunto text/plain require('strict') local infoboxStyle = mw.loadData('Module:WPMILHIST Infobox style') local IMC = {} IMC.__index = IMC function IMC:renderPerCombatant(builder, headerText, prefix, suffix) prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' local colspans = {} -- This may result in colspans[1] getting set twice, but -- this is no big deal. The second set will be correct. local lastCombatant = 1 for i = 1,self.combatants do if self.args[prefix .. i .. suffix] then colspans[lastCombatant] = i - lastCombatant lastCombatant = i end end local jointText = self.args[prefix .. (self.combatants + 1) .. suffix] if headerText and (colspans[1] or jointText) then builder:tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(headerText) end -- The only time colspans[1] wouldn't be set is if no -- combatant has a field with the given prefix and suffix. if colspans[1] then -- Since each found argument set the colspan for the previous -- one, the final one wasn't set above, so set it now. colspans[lastCombatant] = self.combatants - lastCombatant + 1 builder = builder:tag('tr') for i = 1,self.combatants do -- At this point, colspans[i] will be set for i=1 unconditionally, and for -- any other value of i where self.args[prefix .. i .. suffix] is set. if colspans[i] then builder:tag('td') -- don't bother emitting colspan="1" :attr('colspan', colspans[i] ~= 1 and colspans[i] or nil) :css('width', math.floor(100 / self.combatants * colspans[i] + 0.5) .. '%') -- no border on the right of the rightmost column :css('border-right', i ~= lastCombatant and infoboxStyle.internal_border or nil) -- no padding on the left of the leftmost column :css('padding-left', i ~= 1 and '0.25em' or nil) -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', not headerText and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(self.args[prefix .. i .. suffix]) end end end if jointText then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('text-align', 'center') -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', (not headerText or colspans[1]) and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(jointText) end end function IMC:renderHeaderTable(builder) builder = builder:tag('table') :css('width', '100%') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :css('border', 0) if self.args.date then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('نېټه') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.date) end builder = builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext('ځای') :done() :tag('td') :tag('span') :addClass('location') :wikitext(self.args.place or '{&#123;{place}&#125;}') -- hack so that people who don't know Lua know that this parameter is required :done() if self.args.coordinates then builder:wikitext('<br />' .. self.args.coordinates) end builder = builder:done():done() -- only for "Putsch" if self.args.action then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext(self.args.action and 'چاره') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.action) end if self.args.status or self.args.result then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext(self.args.status and 'Status' or 'پايله') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.status or self.args.result) end if self.args.territory then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-right', '1em') :wikitext('Territorial<br />changes') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.territory) end end function IMC:render() local builder = mw.html.create() if self.args.campaignbox then builder = builder:tag('table') :css('float', 'right') :css('clear', 'right') :css('background', 'transparent') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :addClass('mw-stack mobile-float-reset') :attr('role', 'presentation') :tag('tr'):tag('td') end builder = builder:tag('table') :addClass('infobox vevent') :cssText(infoboxStyle.main_box_raw_auto_width) :css('width', self.args.width or '315px') builder:tag('tr') :tag('th') :addClass('summary') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(self.args.conflict or mw.title.getCurrentTitle().text) if self.args.partof then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.sub_header_raw) :wikitext('برخه د' .. self.args.partof) end if self.args.image then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.image_box_raw) :wikitext(string.format('%s%s%s', require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage{args = { image = self.args.image, size = self.args.image_size, sizedefault = 'frameless', upright = 1, alt = self.args.alt }}, self.args.caption and '<br />' or '', self.args.caption or '' )) end self:renderHeaderTable(builder:tag('tr'):tag('td'):attr('colspan', self.combatants)) self:renderPerCombatant(builder, self.args.combatants_header or 'جنگيالي', 'combatant') -- can be un-hardcoded once gerrit:165108 is merged for _,v in ipairs{'a','b','c','d'} do self:renderPerCombatant(builder, nil, 'combatant', v) end self:renderPerCombatant(builder, 'قومندانان او مشران', 'commander') self:renderPerCombatant(builder, 'ښکلې ډلې', 'units') self:renderPerCombatant(builder, 'ځواک', 'strength') self:renderPerCombatant(builder, 'سياسي ملاتړ', 'polstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'پوځي ملاتړ', 'milstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'مړينې او زيانونه', 'casualties') if self.args.notes then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('font-size', '90%') :css('border-top', infoboxStyle.section_border) :newline() :wikitext(self.args.notes) end if self.args.map_type then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('border-top', infoboxStyle.internal_border) :tag('center') :node(require('Module:Location map').main(self.frame, { self.args.map_type, relief = self.args.map_relief, coordinates = self.args.coordinates, width = self.args.map_size or 220, float = 'center', border = 'none', mark = self.args.map_mark, marksize = self.args.map_marksize or 8, label = self.args.map_label, alt = self.args.map_alt, caption = self.args.map_caption or ('موقعيت يې په ' .. self.args.map_type) })) end builder = builder:done() if self.args.campaignbox then builder = builder:done():done():tag('tr') :tag('td') :wikitext(self.args.campaignbox) :done() :done() end return builder end function IMC.new(frame, args) if not args then args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Infobox military conflict'}) end local obj = { frame = frame, args = args } -- until gerrit:165108 is merged, there's still a cap on combatants, but as soon as it merges, we can update this little bit of code to uncap it -- also, don't try to make this more efficient, or references could be in the wrong order obj.combatants = 2 for _,v in ipairs{'', 'a', 'b', 'c', 'd'} do for i = 1,5 do if args['combatant' .. i .. v] then obj.combatants = math.max(obj.combatants, i) end end end return setmetatable(obj, IMC) end local p = {} function p.main(frame) return IMC.new(frame):render() end return p j79s8rgya4ypij4hagb5ehgco17cd6d 362895 362894 2026-04-07T05:01:08Z شاه زمان پټان 26102 362895 Scribunto text/plain require('strict') local infoboxStyle = mw.loadData('Module:WPMILHIST Infobox style') local IMC = {} IMC.__index = IMC function IMC:renderPerCombatant(builder, headerText, prefix, suffix) prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' local colspans = {} -- This may result in colspans[1] getting set twice, but -- this is no big deal. The second set will be correct. local lastCombatant = 1 for i = 1,self.combatants do if self.args[prefix .. i .. suffix] then colspans[lastCombatant] = i - lastCombatant lastCombatant = i end end local jointText = self.args[prefix .. (self.combatants + 1) .. suffix] if headerText and (colspans[1] or jointText) then builder:tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(headerText) end -- The only time colspans[1] wouldn't be set is if no -- combatant has a field with the given prefix and suffix. if colspans[1] then -- Since each found argument set the colspan for the previous -- one, the final one wasn't set above, so set it now. colspans[lastCombatant] = self.combatants - lastCombatant + 1 builder = builder:tag('tr') for i = 1,self.combatants do -- At this point, colspans[i] will be set for i=1 unconditionally, and for -- any other value of i where self.args[prefix .. i .. suffix] is set. if colspans[i] then builder:tag('td') -- don't bother emitting colspan="1" :attr('colspan', colspans[i] ~= 1 and colspans[i] or nil) :css('width', math.floor(100 / self.combatants * colspans[i] + 0.5) .. '%') -- no border on the right of the rightmost column :css('border-right', i ~= lastCombatant and infoboxStyle.internal_border or nil) -- no padding on the left of the leftmost column :css('padding-left', i ~= 1 and '0.25em' or nil) -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', not headerText and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(self.args[prefix .. i .. suffix]) end end end if jointText then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('text-align', 'center') -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', (not headerText or colspans[1]) and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(jointText) end end function IMC:renderHeaderTable(builder) builder = builder:tag('table') :css('width', '100%') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :css('border', 0) if self.args.date then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('نېټه') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.date) end builder = builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('ځای') :done() :tag('td') :tag('span') :addClass('location') :wikitext(self.args.place or '{&#123;{place}&#125;}') -- hack so that people who don't know Lua know that this parameter is required :done() if self.args.coordinates then builder:wikitext('<br />' .. self.args.coordinates) end builder = builder:done():done() -- only for "Putsch" if self.args.action then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext(self.args.action and 'چاره') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.action) end if self.args.status or self.args.result then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext(self.args.status and 'دريځ' or 'پايله') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.status or self.args.result) end if self.args.territory then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('سيمه‌ييز<br />بدلونونه') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.territory) end end function IMC:render() local builder = mw.html.create() if self.args.campaignbox then builder = builder:tag('table') :css('float', 'right') :css('clear', 'right') :css('background', 'transparent') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :addClass('mw-stack mobile-float-reset') :attr('role', 'presentation') :tag('tr'):tag('td') end builder = builder:tag('table') :addClass('infobox vevent') :cssText(infoboxStyle.main_box_raw_auto_width) :css('width', self.args.width or '315px') builder:tag('tr') :tag('th') :addClass('summary') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(self.args.conflict or mw.title.getCurrentTitle().text) if self.args.partof then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.sub_header_raw) :wikitext('برخه د' .. self.args.partof) end if self.args.image then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.image_box_raw) :wikitext(string.format('%s%s%s', require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage{args = { image = self.args.image, size = self.args.image_size, sizedefault = 'frameless', upright = 1, alt = self.args.alt }}, self.args.caption and '<br />' or '', self.args.caption or '' )) end self:renderHeaderTable(builder:tag('tr'):tag('td'):attr('colspan', self.combatants)) self:renderPerCombatant(builder, self.args.combatants_header or 'جنگيالي', 'combatant') -- can be un-hardcoded once gerrit:165108 is merged for _,v in ipairs{'a','b','c','d'} do self:renderPerCombatant(builder, nil, 'combatant', v) end self:renderPerCombatant(builder, 'قومندانان او مشران', 'commander') self:renderPerCombatant(builder, 'ښکلې ډلې', 'units') self:renderPerCombatant(builder, 'ځواک', 'strength') self:renderPerCombatant(builder, 'سياسي ملاتړ', 'polstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'پوځي ملاتړ', 'milstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'مړينې او زيانونه', 'casualties') if self.args.notes then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('font-size', '90%') :css('border-top', infoboxStyle.section_border) :newline() :wikitext(self.args.notes) end if self.args.map_type then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('border-top', infoboxStyle.internal_border) :tag('center') :node(require('Module:Location map').main(self.frame, { self.args.map_type, relief = self.args.map_relief, coordinates = self.args.coordinates, width = self.args.map_size or 220, float = 'center', border = 'none', mark = self.args.map_mark, marksize = self.args.map_marksize or 8, label = self.args.map_label, alt = self.args.map_alt, caption = self.args.map_caption or ('موقعيت يې په ' .. self.args.map_type) })) end builder = builder:done() if self.args.campaignbox then builder = builder:done():done():tag('tr') :tag('td') :wikitext(self.args.campaignbox) :done() :done() end return builder end function IMC.new(frame, args) if not args then args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Infobox military conflict'}) end local obj = { frame = frame, args = args } -- until gerrit:165108 is merged, there's still a cap on combatants, but as soon as it merges, we can update this little bit of code to uncap it -- also, don't try to make this more efficient, or references could be in the wrong order obj.combatants = 2 for _,v in ipairs{'', 'a', 'b', 'c', 'd'} do for i = 1,5 do if args['combatant' .. i .. v] then obj.combatants = math.max(obj.combatants, i) end end end return setmetatable(obj, IMC) end local p = {} function p.main(frame) return IMC.new(frame):render() end return p n02u76zzwpsnz3fvpxqxzak08jsj9kq 362896 362895 2026-04-07T05:03:16Z شاه زمان پټان 26102 362896 Scribunto text/plain require('strict') local infoboxStyle = mw.loadData('Module:WPMILHIST Infobox style') local IMC = {} IMC.__index = IMC function IMC:renderPerCombatant(builder, headerText, prefix, suffix) prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' local colspans = {} -- This may result in colspans[1] getting set twice, but -- this is no big deal. The second set will be correct. local lastCombatant = 1 for i = 1,self.combatants do if self.args[prefix .. i .. suffix] then colspans[lastCombatant] = i - lastCombatant lastCombatant = i end end local jointText = self.args[prefix .. (self.combatants + 1) .. suffix] if headerText and (colspans[1] or jointText) then builder:tag('tr') :tag('th') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(headerText) end -- The only time colspans[1] wouldn't be set is if no -- combatant has a field with the given prefix and suffix. if colspans[1] then -- Since each found argument set the colspan for the previous -- one, the final one wasn't set above, so set it now. colspans[lastCombatant] = self.combatants - lastCombatant + 1 builder = builder:tag('tr') for i = 1,self.combatants do -- At this point, colspans[i] will be set for i=1 unconditionally, and for -- any other value of i where self.args[prefix .. i .. suffix] is set. if colspans[i] then builder:tag('td') -- don't bother emitting colspan="1" :attr('colspan', colspans[i] ~= 1 and colspans[i] or nil) :css('width', math.floor(100 / self.combatants * colspans[i] + 0.5) .. '%') -- no border on the right of the rightmost column :css('border-right', i ~= lastCombatant and infoboxStyle.internal_border or nil) -- no padding on the left of the leftmost column :css('padding-left', i ~= 1 and '0.25em' or nil) -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', not headerText and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(self.args[prefix .. i .. suffix]) end end end if jointText then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('text-align', 'center') -- don't show the border if we're directly under a header :css('border-top', (not headerText or colspans[1]) and infoboxStyle.internal_border or nil) :newline() :wikitext(jointText) end end function IMC:renderHeaderTable(builder) builder = builder:tag('table') :css('width', '100%') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :css('border', 0) if self.args.date then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('نېټه') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.date) end builder = builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('ځای') :done() :tag('td') :tag('span') :addClass('location') :wikitext(self.args.place or '{&#123;{place}&#125;}') -- hack so that people who don't know Lua know that this parameter is required :done() if self.args.coordinates then builder:wikitext('<br />' .. self.args.coordinates) end builder = builder:done():done() -- only for "Putsch" if self.args.action then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext(self.args.action and 'چاره') :done() :tag('td') :wikitext(self.args.action) end if self.args.status or self.args.result then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext(self.args.status and 'دريځ' or 'پايله') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.status or self.args.result) end if self.args.territory then builder:tag('tr') :tag('th') :css('padding-left', '1em') :wikitext('سيمه‌ييز<br />بدلونونه') :done() :tag('td') :newline() :wikitext(self.args.territory) end end function IMC:render() local builder = mw.html.create() if self.args.campaignbox then builder = builder:tag('table') :css('float', 'left') :css('clear', 'right') :css('background', 'transparent') :css('margin', 0) :css('padding', 0) :addClass('mw-stack mobile-float-reset') :attr('role', 'presentation') :tag('tr'):tag('td') end builder = builder:tag('table') :addClass('infobox vevent') :cssText(infoboxStyle.main_box_raw_auto_width) :css('width', self.args.width or '315px') builder:tag('tr') :tag('th') :addClass('summary') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.header_raw) :wikitext(self.args.conflict or mw.title.getCurrentTitle().text) if self.args.partof then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.sub_header_raw) :wikitext('برخه د' .. self.args.partof) end if self.args.image then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :cssText(infoboxStyle.image_box_raw) :wikitext(string.format('%s%s%s', require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage{args = { image = self.args.image, size = self.args.image_size, sizedefault = 'frameless', upright = 1, alt = self.args.alt }}, self.args.caption and '<br />' or '', self.args.caption or '' )) end self:renderHeaderTable(builder:tag('tr'):tag('td'):attr('colspan', self.combatants)) self:renderPerCombatant(builder, self.args.combatants_header or 'جنگيالي', 'combatant') -- can be un-hardcoded once gerrit:165108 is merged for _,v in ipairs{'a','b','c','d'} do self:renderPerCombatant(builder, nil, 'combatant', v) end self:renderPerCombatant(builder, 'قومندانان او مشران', 'commander') self:renderPerCombatant(builder, 'ښکلې ډلې', 'units') self:renderPerCombatant(builder, 'ځواک', 'strength') self:renderPerCombatant(builder, 'سياسي ملاتړ', 'polstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'پوځي ملاتړ', 'milstrength') self:renderPerCombatant(builder, 'مړينې او زيانونه', 'casualties') if self.args.notes then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('font-size', '90%') :css('border-top', infoboxStyle.section_border) :newline() :wikitext(self.args.notes) end if self.args.map_type then builder:tag('tr') :tag('td') :attr('colspan', self.combatants) :css('border-top', infoboxStyle.internal_border) :tag('center') :node(require('Module:Location map').main(self.frame, { self.args.map_type, relief = self.args.map_relief, coordinates = self.args.coordinates, width = self.args.map_size or 220, float = 'center', border = 'none', mark = self.args.map_mark, marksize = self.args.map_marksize or 8, label = self.args.map_label, alt = self.args.map_alt, caption = self.args.map_caption or ('موقعيت يې په ' .. self.args.map_type) })) end builder = builder:done() if self.args.campaignbox then builder = builder:done():done():tag('tr') :tag('td') :wikitext(self.args.campaignbox) :done() :done() end return builder end function IMC.new(frame, args) if not args then args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Infobox military conflict'}) end local obj = { frame = frame, args = args } -- until gerrit:165108 is merged, there's still a cap on combatants, but as soon as it merges, we can update this little bit of code to uncap it -- also, don't try to make this more efficient, or references could be in the wrong order obj.combatants = 2 for _,v in ipairs{'', 'a', 'b', 'c', 'd'} do for i = 1,5 do if args['combatant' .. i .. v] then obj.combatants = math.max(obj.combatants, i) end end end return setmetatable(obj, IMC) end local p = {} function p.main(frame) return IMC.new(frame):render() end return p 252svr49tiidwkail2e75sm7nlub90n 3 33387 362865 293110 2026-04-06T18:35:28Z Shafiullahshabab.322 39206 زه خپله شفیع الله شباب يم د ځان په اړه ليکل مي سم کړل 362865 wikitext text/x-wiki شفيع الله شباب (Shafiullah Shabab) شفيع الله شباب (Shafiullah Shabab) د پښتو ژبې مشهور ټولنیز رسنۍ منځپانګه جوړونکی، اداکار او کلتوري شخصیت دی. هغه په TikTok، YouTube او نورو پلاتفورمونو کې د پښتو ټولنې د کلتور، دودونو او ټولنیزو موضوعاتو په اړه ویډیوګانې جوړوي. لنډ ژوندليک د شفيع الله شباب اصل آبادي د میدان وردګو، افغانستان ده. هغه د ډیجیټل منځپانګې له لارې د پښتو ټولنې په منځ کې د مثبت بدلون او تعلیم د پیغام خپرولو هڅه کوي. مسلک ویډیوګانې یې د ټولنیزې پوهاوي، فرهنګي ارزښتونو او پښتو ژبې د ودې لپاره دي. د هغه منځپانګه د خلکو لخوا په پښتو ټولنه کې ډېرې منل شوې ده. 7ecuto195b1lsqogo4ooqz0wvlx6ib8 362866 362865 2026-04-06T18:38:13Z Shafiullahshabab.322 39206 /* د پښتو ژبې ټولنیز رسنۍ منځپانګه جوړونکی */ نوې برخه 362866 wikitext text/x-wiki شفيع الله شباب (Shafiullah Shabab) شفيع الله شباب (Shafiullah Shabab) د پښتو ژبې مشهور ټولنیز رسنۍ منځپانګه جوړونکی، اداکار او کلتوري شخصیت دی. هغه په TikTok، YouTube او نورو پلاتفورمونو کې د پښتو ټولنې د کلتور، دودونو او ټولنیزو موضوعاتو په اړه ویډیوګانې جوړوي. لنډ ژوندليک د شفيع الله شباب اصل آبادي د میدان وردګو، افغانستان ده. هغه د ډیجیټل منځپانګې له لارې د پښتو ټولنې په منځ کې د مثبت بدلون او تعلیم د پیغام خپرولو هڅه کوي. مسلک ویډیوګانې یې د ټولنیزې پوهاوي، فرهنګي ارزښتونو او پښتو ژبې د ودې لپاره دي. د هغه منځپانګه د خلکو لخوا په پښتو ټولنه کې ډېرې منل شوې ده. == د پښتو ژبې ټولنیز رسنۍ منځپانګه جوړونکی == زه خپله شفیع الله شباب یم [[کارن:Shafiullahshabab.322|Shafiullahshabab.322]] ([[د کارن خبرې اترې:Shafiullahshabab.322|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۸:۳۸ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) opu1iabf8re76g9abk8its4y292l2z5 0 36982 362879 213354 2026-04-07T03:43:50Z شاه زمان پټان 26102 [[ختيځ هند کمپنۍ]] ته وروگرځېده 362879 wikitext text/x-wiki #مخگرځ[[ختيځ هند کمپنۍ]] 4fjgmwiy814iymes63bpjrgjqtxckqk 0 58538 362875 362807 2026-04-07T02:18:09Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 362875 wikitext text/x-wiki '''لاندی''' هغه چاغ پوسه "مُژه یا اوځګړي" ته ویل کیږي کوم چي د سړو سیمو پښتانه په سره څیله (نومبر میاشت) کې کوتي یعني حلالوي او غوښه یې په یو ځانګړې ډول سره وچوي او بیا یې په یخ کې پخوي. == د لاندي موسم == خلک د لاندي پوسونه په سره څیله (نومبر میاشت) کې حلالوي او وچوي یې او په توره څیله (دسمبر) او سپینه څیله(جنوري،فروري) کې یې بیا پخوي. == د لاندي څخه د پرسنده د تیارولو طریقه == د لاندي له پوسه څخه تر پرسنده (وچه غوښه) تیارېدو پورې ټولې کابو څلور مرحلې دي چې هغه په لاندې ډول دي. '''لومړی مرحله''' لومړی د لاندي پوسه وسکولي او وروسته یې حلال کړي بیا نس(لري کولمې او ځیګر) وکاژي او نس یې په یوه لنده لښته یا تار ور وګنډي بیا یې پر اور وتیي چې ټولې وړۍ پاکې وسوځي بیا یې په تودو اوبو ومینځي. '''دویمه مرحله''' له مینځلو وروسته یې سر او پښې ځنې پرې کړي بیا پوسه پر کوګل سره واړوي او وروسته یې له هډغړو(هډوکي ایستل) وکاژي. '''دریمه مرحله''' تر هډغړو کښلو وروسته د لاندي پوسه په یو ځانګړي ډول سره د مالګې او مسالو په کارولو سره تیارېږي او ځینې خلګ بیا د خوند د زیاتولو لپاره پر لاندي هنج یا انج هم اچوي بیا دغه بشپړ پوسه په یخ کې پر یوه جګه ډانګه اچول کېږي او وچوي یې، دغه ډانګه یا جګ لرګي ته "مینی" ویل کېږي . '''څلورمه مرحله''' اته یا لس ورځې وروسته د لاندي پوسه له "میني" را کښته کړل شي او په مناسبو ټوټو کې پرې کړل شي بیا دغه د پرسنده غوښې ټوټې په نري تناب(پړي) باندې راوځړوي، وروسته بیا خلګ دا د پرسنده غوښې ټوټې په زنګ ژمي کې په خپلو کورونو کې په هوګرو (ساده وریځې)، ښوروو (شوربه)او په نیمګولو (بوړونو) کې پخوي . د لاندي پرسنده غوښې بېخي خوندورې وي.[https://arkbiodiv.com/persendadry-meat-cousine-of-pashtun-afghan-2/]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211231092024/https://arkbiodiv.com/persendadry-meat-cousine-of-pashtun-afghan-2/%7B%7BDead |date=2021-12-31 }} == د لاندي لرغونی دود == د لاندي دود په زراوو کاله لرغونی دود دی دا دود د له هغه وخت څخه را روان دی کله چې نړۍ کې د قصابو(د غوښو هټۍ) رواج نه وو نو خلکو به د ژمي د ساړه موسم لپاره د غوښو د خوندي کولو لپاره لاندي کول. د لاندي دود په ټولو سړو(یخو) پښتني سیمو او په ځانګړې توګه د سهېلي پښتونخوا په ژوب، شېراني، لورالایي(بوري) موسیٰ خیل ، کله سیف الله ،زیارت، پښین، چمن ،کوټه او په افغانستان کې بیا په لویه پکتیا او لوی کندهار او ځینو نورو سیمو کې شتون لري. == د لاندي پوسه == پخوا چې به کله لاندي حلال شوه نو خلکو به د نوي کال د لاندي لپاره پوسونه له رمو کور کړه او تر راتونکي کاله به یې په څکه(غله) ښه څکول او ساتل نو دا ډول به دا پوسونه د کال لاندي ته ښه مزي (چاغ) شوه خو نن سبا خلګ له ګنجه څخه د حلالولو پر وخت پوسونه اخلي او ځینې خلک بیا غواګانې او سخوندران هم حلالوي خو له بده مرغه د ګرانۍ د لاسه د لاندي دا لرغونی دود هم مخ په ورکېدو دی ـ == د لاندي اړوند متلونه == د لاندي اړوند متلونه ۱. وايي "دومره چاغ یې لکه د لاندي پوسه" ۲. وایي "ژمی پر لرګي تېرېږي یا د لاندي پر سپینکي( سپینه غوښه) تېرېږي " == افسانه "د غوایه لاندی" == د "غوایه لاندی" د پښتو ژبې د ستر لبکوال نورمحمد ترکي مشهوره افسانه ده چې یوه بې وزله بزګر د ترخه ژوند کیسه یې په کې بیان کړېده. == سرچینې == په کابل کې د لاندي د غوښو دکانونه ۱ـ<nowiki/>https://www.facebook.com/100006548672806/posts/2716023725292557/ د لاندي په هکله د ډاکټر رازق په انګلیسي ژبه لیکنه(ارټیکل) https://arkbiodiv.com/persendadry-meat-cousine-of-pashtun-afghan-2/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211231092024/https://arkbiodiv.com/persendadry-meat-cousine-of-pashtun-afghan-2/ |date=2021-12-31 }} 7vra2zfhescsryt0zly20gx4zctnn2f 0 62726 362873 362794 2026-04-07T01:50:47Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 362873 wikitext text/x-wiki {{صندوق معلومات شخص|نوم=داکټر سید جمال الدین هروی|image=[[File:تصویر دکتور سید جمالدین هروی.jpg|تصویر دکتور سید جمالدین هروی]]|rank=دکترا|ژبه=[[فارسي]]،[[عربي]]،[[پښتو]]،[[اردو]]،[[انګلیسي]]|birth_date=21/ 01/ 1980م|birth_place=[[هرات]]|دين=اسلام|education=دکتوراه/ ph. D|known for=دقرآن کریم ترجمه (فارسی)،د تفسیر المنیر،د الموسوعة الفقهیة الکویتیه د ځینی جلدونو ترجمه (فارسی)،تألیف کتاب قواعد کلی فقه، درسی کتاب په دینی مدرسو او په پوهنتونو کی،تفسیر آیات احکام، په دینی مدرسو او په پوهنتونو کی درسی کتاب (عربیک)،سیره¬ی حدیثی، درسی کتاب په دینی مدرسو او په پوهنتونو کی،...|تخصص أكاديمي=تفسیر او قرآنی علوم (Tafseer and Quranic Sciences)}} '''داکټر سید جمال الدین هروی''' په کال: 1980م د [[هرات]] ولایت د کُشک ولسوالی په یوه تعلیم یافته کورنی کې زیږدلی دی.[https://www.qalamlib.com/writers/view/435/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%B1%D9%88%DB%8C] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220714114226/https://www.qalamlib.com/writers/view/435/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%B1%D9%88%DB%8C |date=2022-07-14 }} هغه یو څیړونکی او لیکوال دی. == '''تعلیمی او تحصیلی سندونه:''' <ref>{{Cite book|title=کتاب سیره حدیثی|publication-date=1400|author=دکتور سید جمال الدین هروی|publisher=نشر احسان|publication-place=تهران}}</ref> == - نوموړی ابتدایی تعلیم په [[ایران]] – خراسان د مهاجرو په سکولو کی تر سره کړی دی. - د1997 تر 2003میلادی کال [[پاکستان|دپاکستان]] په دینی مراکزو کې تعلیم حاصل کړیدی، او په همدی میلادی کال کی دشهادة العالمیه (دوره حدیث) وفاق المدارس العربیه نه فارغ شویدی. او ورسره په عربی او انگریزی ژبو په زدکړو بوخت وو. او ورسره په فرهنگی او فکری کارونو کی هم مصروف وو، جمعیة الطلبة العربیه سره کار کړیدی، او د بزم قرآن پشاور ډویژن ناظم پاتی شویدی، او د شعبه نشر و اشاعت جمعیت طلبه عربیه پشاور ډویژن ریاست هم کړیدی.   -  د2003م تر 2007 میلادی کال کی د اسلامی یونیورسیټی مدینه منوره محصل پاتی شوی دی، او ورسره د خادم الحرمین الشریفین انسټی ټیوټ فار حج ریسرچز ممبر پاتی شویدی، او هیئة المسملین الجدد – [[مدینه منوره]] کی هم کار کړیدی. - په 2007م د [[مدینه منوره]] دیونیورسیټی نه په المرتبة الشرف سره گریجویټ شوی دی. -د2008م کال کی خپل ماسټری پروگرام په انټرنیشنل اسلامک یونیورسیټی [[اسلام آباد]] کی شروع کړیدی. -په 2013 کال کی د ماسټری نه گریجویټ او په هم دی کال په نړیوال اسلامک یونیورسټی کی پی ایچ ډی پروگرام کی شامل شویدی. او په 2022م کال کی خپل وایوا په بریالیتوب سره بشپړه کړی دی. د پی ایچ ډی ټاپک یی: «ترجیحات العلامة أمیر الملیح آبادی فی تفسیره مواهب الرحمن جمعا ودراسة». او ورسره په مختلفو فیکلټو کی لیکچرر او د شریعت فیکلټی دین پاتی شویدی.<ref>{{Cite web |title=آرشیف کاپي |url=https://vfast.org/journals/index.php/VTIR/article/view/1090 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220716064741/https://vfast.org/journals/index.php/VTIR/article/view/1090 |date=2022-07-16 }} |access-date=2022-07-16 |archive-date=2022-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716064741/https://vfast.org/journals/index.php/VTIR/article/view/1090 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=آرشیف کاپي |url=https://vfast.org/journals/index.php/VTIR/article/view/594/644 |access-date=2022-07-16 |archive-date=2022-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716064740/https://vfast.org/journals/index.php/VTIR/article/view/594/644 |url-status=dead }}</ref> == '''دندې او مسؤلیتونه:''' == 1-    په نریوال اسلامیک یونیورسټی دآدابو او لغاتو فیکلټی لیکچرر (2009- 2010م). 2-    د الهدی عربي- اردو مجلې مدیر - اسلام آباد (2008- 2013م). 3-    په مختلفو پوهنځیو کې استاد او د شرعیاتو پوهنځي رئیس- افغانستان. 4-    د نړۍ د پوهنتونونو د اتحاد (I. U. U) غړی - ترکی.<ref>{{Cite web |url=https://iuu.org.tr/node/q6SLjTcuFLW1Z61O/landing/AF#cnav |title=آرشیف کاپي |access-date=2022-07-16 |تاريخ الأرشيف=2022-07-16 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220716064740/https://iuu.org.tr/node/q6SLjTcuFLW1Z61O/landing/AF#cnav |url-status=dead |خونديځ نېټه=2022-07-16 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220716064740/https://iuu.org.tr/node/q6SLjTcuFLW1Z61O/landing/AF#cnav |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220716064740/https://iuu.org.tr/node/q6SLjTcuFLW1Z61O/landing/AF#cnav |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716064740/https://iuu.org.tr/node/q6SLjTcuFLW1Z61O/landing/AF#cnav }}</ref> 5-    د اریام سنتر د څیړنیز او تعلیمي مرکز غړی-  جردن.   6-    د الجزایر د څیړنیز مرکز (P. J. S. A ) غړی - الجیریا. [https://www.asjp.cerist.dz/utilisateur] 7-    - دفردوسی یونیورسټی – ایران ویزیتنگ پرافیسر (2021- 2022م). 8-    د «سبا مشران» ښوونځي بنسټ ایښودونکی او رییس - هراة. 9-    د «نجات او عروج» د مؤسسی بنسټ ایښودونکی او رییس - افغانستان. == '''تربیتي کورسونو کي گډون:''' == 1-    د استاذانو تربیتی پروگرام (Teachers training course) – اسلام آباد (2001م). 2-    عربیک او اسلامک کلچرل اساتذه وو ته د سعودی له طرفه تعلیمی دوره - گلگت بلتستان (2002م). مسیحیان او قادیانو دعقائدو دپیژندو دوره- ملتان (2002م). == '''تجربه او خبره:''' == 1-    د نوی مسلمانانو دهیئت غړی – مدینه منوره (2003- 2007م). 2-    دخادم الحرمین الشریفین دحج ریسرچز انستی تیوت غړی – مکه­ی مکرمه (2003- 2007م). 3-    د عربی – اردو «الهدی» مجله عمومی مدیر- إسلام آباد 2008- 2013م. 4-    دحدیثو درس په مختلفو ریډیوگانو کی– افغانستان (2013- 2022م). 5-    داسلامی او اجتماعی منظم درسونو په مختلفو ټی وی گانو کی – افغانستان (2013- 2022م). تدریسی سابقه: 6-    دنړیوال اسلامیک یونیورسټی اسلام آباد په لغاتو او آدابو په پوهنځی کی تدریس (2009- 2010م). 7-    دشرعی او حقوقی مضامینو تدریس په مختلفو پوهنځی گانو کی، او دشرعیاتو د فیکلټی رئیس – افغانستان (2013- 2022م). 8-    د جامع جوماتونو او خطبائو دتعلیمی او تربیتی دوره استاذ- هرات (2014م). 9- د عربیک لینگویج استاذ – هرات (2015م). 10- داسلامیک پولیتیکل جوریس پوریدینس ښوونه په فردوسی یونیورسټی – ایران (2021- 2022م). == '''ځینې چاپ شوی علمی کارنامی:''' <ref>{{Cite book|title=نظام سیاسی اسلام|publication-date=1400|publication-place=ایران|publisher=نشر احسان|isbn=978-600-349-915-7}}</ref> == 1-    دقرآن کریم مکمله ترجمه (فارسی). 2-    با پیامبر صلی الله علیه و سلم در حج (فارسی).<ref>{{Cite web |last=نور |first=مکتبة |title=با پیامبر صلوات الله علیه و آله و سلم |url=https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%88%D8%A2%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AC-pdf |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628214754/https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%88%D8%A2%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%AC-pdf |archive-date=2022-06-28 |website=مکتبة نور |access-date=2022-07-14 }}</ref><ref>مکتبة ملک فهد الوطنیه ردمک: 9-728-56-9960 رقم الایداع: 1427/5963</ref> 3-    کاروان دعوت و عزیمت (فارسی). 4-    د تفسیر المنیر، تألیف: دکتور وهبة الزحیلی دمختلفو اجزاءو ترجمه (فارسی).<ref>نشر شیخ الاسلام احمد جام- تربت جام- ایران</ref> 5-    دإزالة الخفاء عن خلافة الخلفاء، تألیف: شاه ولی الله دهلوی تحقیق، تخریج احادیث و حواشی (4 مجلد، عربی- فارسی). 6-    د الموسوعة الفقهیة الکویتیه د ځینی جلدونو ترجمه (فارسی).<ref>نشر احسان- تهران- ایران</ref> 7-    تألیف کتاب قواعد کلی فقه، درسی کتاب په دینی مدرسو او په پوهنتونو کی (فارسی).<ref>نشر قدس - هرات - افغانستان</ref> 8-    تفسیر آیات احکام، په دینی مدرسو او په پوهنتونو کی درسی کتاب (عربیک).<ref>نشر قدس - هرات - افغانستان</ref> 9-    سیره­ ی حدیثی، درسی کتاب په دینی مدرسو او په [[پوهنتون|پوهنتونو]] کی (فارسی).<ref>{{Cite book|title=سیره حدیثی|author=دکتور سید جمال الدین هروی|isbn=978-600-349-916-4|publication-date=1400|publication-place=تهران|publisher=نشر احسان}}</ref> 10 نظام سیاسی اسلام، درسی کتاب په دینی مدرسو او په پوهنتونو کی (فارسی)<ref>{{Cite book|author-link=داکټر سید جمال الدین هروی|title=نظام سیاسی اسلام|publication-date=1400|isbn=978-600-349-915-7|publisher=نشر احسان|publication-place=تهران -ایران}}</ref> 11- د کتاب نقدی بر حافظ تحقیق و حواشی، تألیف: علامه برقعی (فارسی).<ref>{{Cite web |عنوان=آرشیف کاپي |نښلېدنه=https://aqeedeh.com/news/223/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%20%D8%B4%DA%A9%D9%86 |تاريخ الوصول=2022-07-16 |تاريخ الأرشيف=2020-07-13 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200713091557/http://www.aqeedeh.com/news/223/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%20%D8%B4%DA%A9%D9%86 |url-status=dead |سرليک=آرشیف کاپي |لاسرسي نېټه=2022-07-16 |خونديځ نېټه=2020-07-13 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200713091557/http://www.aqeedeh.com/news/223/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%20%D8%B4%DA%A9%D9%86 }}</ref> 12-تألیف کتاب تاریخ تشریع اسلامی، درسی کتاب په دینی مدرسو او په پوهنتونو کی (فارسی).<ref>{{Cite book|author-link=داکتر سید جمال الدین هروی|year=1400|title=تاریخ تشریع اسلام|publication-place=هرات|publisher=نشر قدس|publication-date=1400}}</ref> 13- تألیف: دسواد دزده کړو لړۍ لویانو ته (4 جلده). 14-او په سلهاوو مقالی په عربی، فارسی و پښتو ژبو چی په مختلفو وبسایټونو او علمی مجلی خپاره شوی دي. == '''په ځینو نړیوالو کنفرانسونو کې ګډون:''' == 1-    د بشري او ټولنیزو مطالعاتو نړیوال کنفرانس - اکډنیز پوهنتون، انتالیا - ترکیه په مرسته د:  scholar worldwide (schwlar) 25- 26 نومبر- 2021م<ref>{{Cite web |title=سيد جمال الدين الهروي |url=[iuu.com.tr/node/profile/N0HY1qfiFMNGQKZDiuu.com.tr/node/profile/N0HY1qfiFMNGQKZD |archive-date=۲۰۲۲-۰۶-۲۸⁩}}</ref> 2-    د "بشري، ټولنیزو او سپورتي علومو" نړیوال کنفرانس استانبول – ترکیه د اردن د هاشمي د تحقیقاتي مرکز الأریام په مرسته جوړ شوی : د ۲۰۲۱ کال د مارچ له: لومړۍ تر پنځمه. 3-    "د عربي ماشومانو په ادبیاتو کې د پیژندنې اړیکه" نړیوال کنفرانس: د می 19 او 20، 2021م، لخوا: د هنرونو او ژبو پوهنځی، د محمد بو قره بو مرداس پوهنتون، بودواو. د وینا سرلیک: "د عربي ماشومانو په ادبیاتو کې د مذهبي اړخ او پیژندنې اړیکه". 4-    د ژبو، قاموسونو او ژبپوهنې د اوسنیو ستونزو په اړه نړیوال کنفرانس، کال: ۲۰۱۹، اهواز، ایران. 5-    د بشري او حقوقي علومو: مسایل، میتودونه او امکانات، په نړیوال کنفرانس کې ګډون او د هغې دریمې ناستې مشري - سربیا. جولای 29-30: 2021. د خبرو سرلیک: په افغانستان او په ځانګړې توګه په هرات ولایت کې د تعلیمي ادارو پراخول؛ فرصتونه او ننګونې. 6-    "بنسټ ایښودونکی پاچا؛ شخصیت، رهبري او تاریخ نړیوال کنفرانس" - د اردن هاشمي سلطنت، 22-24 جون 2021 – د خبرو سرلیک: "د فلسطین په مسله کې د بنسټ ایښودونکي پاچا عبدالله بن الحسین دلچسپي" حسین بن طلال پوهنتون - اردن. 7-    نړیوال کنفرانس: «د عصري تدریسي طریقو په اړه محدودیتونه او درزونه»، له: 2- 5/ 8/ 2021 تونس. 8-    د ټولنیزو او انسانی علومو په اړه دریم نړیوال څیړنیز کنفرانس (RCSH-21)، انتالیا، ترکیه، د اورسام تحقیقی مرکز په مرسته. د نومبر له 25 څخه تر 26، 2021 پورې. د خبرو سرلیک: د افغانستان او عربي هېوادونو د اړیکو شالید. 9-    دریم علمی نړیوال کنفرانس: (اندلس: فکر، ادب او تمدن) ۲۹ – ۳۱ /۳ / ۲۰۲۲م. جردن. 10- د هرات کنفرانس او ​​سیاست دریم پړاو: دیني خبرې اترې او ټولنیز سیاسي بدلونونه- هرات. د خبرو سرلیک: «د هرات په دیني مدرسو کې د تعلیمي وضعیت او نصاب څیړنه». 2019م. تنظیم کوونکی: د ستراتیژیکو مطالعاتو انسټیټیوټ.<ref>https://alghad.com/%D9%85%D8%A4%D8%AA%D9%85%D8%B1-%D8%AA%D8%B7%D9%88%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D8%B3%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%85%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AC%D8%A7%D9%85/</ref> '''خ‌-  د ډاکټر سيد جمال الدين هروي د ژوند او افکارو په اړه ليکل شوي کتابونه او مقالی:''' "د ډاکټر سید جمال الدین هروی ژوندلیک او افکار" تنظیم کوونکی: خطیبي، د فردوسی یونیورسټی د ماسټرۍ محصل. د ډاکټر سيد محمد علي تقوي تر څارنې لاندې. <references />https://vfast.org/journals/index.php/VTIR/article/view/594/644 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220716064740/https://vfast.org/journals/index.php/VTIR/article/view/594/644 |date=2022-07-16 }} https://vfast.org/journals/index.php/VTIR/article/view/1090 8x1mlcae6pt9fkq9flqut1bof1zf5d1 0 64855 362874 352872 2026-04-07T02:00:35Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 362874 wikitext text/x-wiki ستوری یو نجومي جسم دی چې له یوې ځلېدونکې کُره ډوله پلازما څخه تشکیل شوی دی چې یاده پلازما د خپلې جازبوي قوې په واسطه سره نښتې ده. ځمکې ته تر ټولو نږدې ستوری لمر دی. د شپې له خوا زیات شمېر نور ستوري هم له هېڅ ډول تجهیز پرته د لوڅو سترګو په واسطه د لېدل کېدو وړ دي، اما له ځمکې څخه د هغوی زښته زیاته فاصله د دې لامل شوې ده چې نوموړي د روښنایۍ د ثابتو نقطو په بڼه ښکاره شي. تر ټولو مشهور ستوري د فلکي او ستوریزو په توګه کټګوري شوي دي، او زیات شمېر تر ټولو ځلانده ستوري خپل ځانګړي نومونه لري. ستور پوهانو د ستورو داسې کتلاکونه راټول کړي دي چې پېژندل شوي ستوري تشخیصوي او د نجوم اړوند ستندر نومونه ورته په ګوته کوي. د لید وړ کاینات د ۱۰^۲۲ څخه تر ۱۰^۲۴ پورې ستوري لري. خو لا هم، زموږ د کهکشان، شیدو لارې، کهکشان څخه بهر د ټولو منفردو ستورو په شمول زیات شمېر یې له ځمکې څخه د عادي سترګو په واسطه د لیدل کېدو وړ نه دي. <ref>{{cite book|title=Galileo and 400 Years of Telescopic Astronomy|first1=Peter|last1=Grego|first2=David|last2=Mannion|date=September 9, 2010|isbn=9781441955920|publisher=Springer New York|url=https://www.google.com/books/edition/Galileo_and_400_Years_of_Telescopic_Astr/nsi7R3NTcmEC?gbpv=1&pg=PA88}}</ref> د یوه ستوري ژوند د هغو موادو چې له هایدروجن، ورسره د هېلیوم او د یو څه درندو عناصرو د لږ مقدار  ګازي نېبولا د جازبوي شړېدو سره پیل کېږي. د ستوري مجموعي کتله د هغه په تکامل او وروستي برخلیک کې اصلي فکتور بلل کېږي. یو ستوری د خپل فعال ژوند په زیاتره برخه کې په خپله هسته کې په هېلیوم باندې د هایدروجن د حرارتي هستوي ترکیب له کبله ځلېږي. دغه پروسه انرژي ازادوي چې د ستوري له د ننه څخه تېرېږي او باندینۍ فضا ته تشعشع کوي.  د ستوري د ژوند په پای کې، د هغه هسته په یو نجومي پاتې شوني باندې بدلیږي: چې نوموړی پاتې شونی یو سپین لنډی جسم، یو نیوتروني ستوری، یا ــــ که چېرې په کافي اندازه جسامت ولري ــــ بیا یو تور ګوګ وي. په ستورو کې د نجومي هستو ترکیب یا د هغوی پاتې شوني تقریبا ټول هغه طبیعي کېمیاوي مواد جوړوي کوم چې له لېتیَم څخه درانده دي. د ستورو د کتلې له لاسه ورکول یا د نویو سوپر ستورو چاودنې د ستورو تر منځ چاپېریال ته په کېمیاوي بڼه غني شوي مواد راوړي. چې نوموړي عناصر وروسته په نویو ستورو باندې تجزیه کېږي. ستور پوهان د یو ستوري د ظاهري روڼتیا، طیف او د وخت په اوږدو کې په اسمان کې د هغه د موقعیت د بدلون د مشاهداتو په تر سره کولو سره د نجومي اجسامو ــــ د کتلې، عمر، فلزیت (کېمیاوي ترکیب)، تغییر منلو، واټن او په فضا کې د حرکت په شمول ځانګړتیاوې تعینولی شي. ستوري د نورو نجومي اجسامو سره په ګډه اوربېټالونه رامنځته کولی شي، لکه څرنګه یې چې د سیاره یي سېستمونو او د ستورو د سېستمونو په صورت کې له دوو یا نورو ستورو سره رامنځته کوي. هر کله چې دوه داسې ستوري له یو بل سره په نسبي ډول نږدې مدار ولري، نو د هغوی جاذبوي تعامل په لوړې پیمانې سره د هغوی په تکامل باندې اغېزه اچوي. ستوري کولی شي له جاذبوي پلوه د ډېرو لویو معینو جوړښتونو برخې لکه د ستورو کلسټرونه یا کهکشانونه رامنځته کړي. == رېښه == د "ستوري" کلیمه په نهایت کې له اصلي-اندو-اروپايي رېښې"h₂stḗr" څخه چې نوموړې هم د ستوري معنا ورکوي، اما د h₂eh₁s- ("سوځولو" په توګه لا نور د تجزیې وړی دی، همدارنګه د یادې کلیمې سرچینه "ash" یعنې ایرې) + تر (tērــ یعنې منفي پسوند) ده. لاتیني کلیمه ستېلا (stella)، یوناني استر (aster )، جرمني ستېرن (Stern) سره مقایسه کړئ. ځینې پوهان په دې باور دي چې د ستوري کلیمه له اکدي "ایستار" (istar- یعنې زهرې) څخه مستعاره شوې ده، حال دا چې ځینې نور د دغې وړانديز په اړه شکمن دي. ستوری له لاندینیو کلیمو: استریسک، استروید، استرال، کونستېلیشن، استر سره له یوې ګنډې (ګډې رېښې) څخه دی.<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |date=2001–2022 |title=*ster- (2) |url=https://www.etymonline.com/word/*ster-#etymonline_v_52592 |access-date=28 February 2022 |website=Online Etymology Dictionary}}</ref> == د مشاهداتو تاریخچه == له تاریخي اړخه، ستوري په ټوله نړۍ کې د مدنیتو لپاره له اهمیت څخه برخمن دي. نوموړي د مذهبي اعمالو یوه برخه دي چې د روحاني جهت موندنې، موقعیت موندنې، د موسمونو د تېرېدو په نښه کولو، او د جنتریو د تعریفولو لپاره کارول کېږي. لومړنیو ستورپوهانو د ثابتو ستورو، د کومو موقعیت چې په اسماني کُره کې تغییر نه مومي، او د سرګردانو ستورو (سیارو)، کوم چې د ثابتو ستورو په نسبت د ورځو او اونیو په اوږدو کې په د پام وړ توګه په حرکت کې وي. زیات شمېر لرغوني ستورپوهان په دې باور وو چې ستوري په دایمې ډول په یوه اسماني کره باندې ورنښتي دي او تغییر منونکي نه دي. د توافق له مخې، ستور پوهانو مشهور ستوري په دوو کټګوریو، ستورو او فلکي اجسامو باندې طبقه بندي کړي دي او د سیارو د حرکت او د لمر د استنباط شوي موقعیت د څارلو لپاره یې کارولي دي. د شاوخوا ستورو (او افق) پر وړاندې د لمر حرکت د جنتریو د رامنځته کولو لپاره له کومو چې د کرهڼیزو چارو د تنظیم لپار ګټه پورته شوه، وکارول شو. زېږدیزه جنتري، چې اوسمهال نږدې د نړۍ په هر ځای کې کارول کېږي، د ځمکې د سیمه ییز ستوري یعنې لمر سره په نسبت د ځمکې د دوراني محور د زاویې پر بنسټ یوه لمریزه جنتري ده<ref name="forbes">{{cite book|last1=Forbes|first1=George|title=History of Astronomy|publisher=Watts & Co.|location=London|date=1909|url=http://www.gutenberg.org/ebooks/8172|isbn=978-1-153-62774-0}}</ref><ref name="forbes2">{{cite book|last1=Forbes|first1=George|title=History of Astronomy|publisher=Watts & Co.|location=London|date=1909|url=http://www.gutenberg.org/ebooks/8172|isbn=978-1-153-62774-0}}</ref><ref>{{cite web |last=Tøndering |first=Claus |date=2008 |title=Other Ancient Calendars |url=http://webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html |access-date=28 February 2022 |website=Calendars Through The Ages |publisher=Webexhibits}}</ref> د ستورو تر ټولو پخوانی سم تاریخ لرونکی جدول په ۱۵۳۱م.ز کال کې د لرغونو مصري ستور پوهانو د کار پایله وه. تر ټولو لومړني کتلاکونه د دویمې مخزېږدې زریزې په وروستیو کې د کاسیت په دور کې ( نږدې له ۱۵۳۱م.ز کال څخه تر ۱۱۵۵م.ز کال پورې) د بین النهرین د لرغونو بابلي ستور پوهانو له لوري راټول شوي وو. <ref>{{cite journal|last=von Spaeth|first=Ove|title=Dating the Oldest Egyptian Star Map|journal=[[Centaurus (journal)|Centaurus]]|date=2000|volume=42|issue=3|pages=159–179|url=http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp|access-date=2007-10-21|doi=10.1034/j.1600-0498.2000.420301.x|bibcode=2000Cent...42..159V|archive-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126001022/http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp|url-status=dead}}</ref><ref name="north 1995 30 31">{{cite book|last=North|first=John|date=1995|title=The Norton History of Astronomy and Cosmology|url=https://archive.org/details/nortonhistoryofa0000nort|url-access=registration|location=New York and London|pages=[https://archive.org/details/nortonhistoryofa0000nort/page/30 30–31]|publisher=W.W. Norton & Company|isbn=978-0-393-03656-5}}</ref> په یونانۍ ستور پوهنه کې د ستورو لومړنی کتلاک په شاوخوا ۳۰۰م.ز کال کې د تیموچاریس په مرسته د اریستیلوس له لوري رامنځته شو. د هیپارخوس د ستورو کتلاک (په دویمه مخزېزږده پېړۍ کې) ۱۰۲۰ ستوري لرل، او د بطلیموس د ستورو د کتلاک په ترتیبولو کې وکارول شو. هیپارخوس د لومړني ثبت شوي نوا (نوي ستوري) د کشف لپاره پېژندل کېږي. د زیاتره فلکي اجرامو او ستورو نومونه چې نن ورځ کارول کېږي له یونانۍ ستور پوهنې څخه مشتق شوي دي.<ref>{{cite book|last=Murdin|first=P.|date=2000|chapter=Aristillus (c. 200 BC)|doi=10.1888/0333750888/3440|title=Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics|bibcode=2000eaa..bookE3440.|isbn=978-0-333-75088-9}}</ref><ref>{{cite web |last=Pinotsis |first=Antonios D. |date=2008 |title=Astronomy in Ancient Rhodes |url=http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210907070144/http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html |archive-date=September 7, 2021 |access-date=February 28, 2022 |website=Protostellar Jets In Context |publisher=[[University of Athens]], Greece}}</ref><ref>{{cite book|first=Gerd|last=Grasshoff|date=1990|title=The history of Ptolemy's star catalogue|publisher=Springer|pages=1–5|isbn=978-0-387-97181-0}}</ref> د اسمانونو له ظاهري بدلون نه مننې سره سره، چینایي ستور پوهان پوهېدل چې د نویو ستورو ظهور ممکن دی. په ۱۸۵ز کال کې، چینایي ستور پوهان لومړني هغه پوهان وو چې یو نوی سوپر ستوری یې مشاهده کړ او  په اړه یې لیکنې وکړي، کوم چې اوسمهال د SN 185 په توګه پېژندل کېږي. په ثبت شوي تاریخ کې تر ټولو رڼه ستوريزه پېښه د SN 1006 نوی سوپر ستوري لیدل کېدل وو، کوم چې په ۱۰۰۶ز کال کې مشاهده شو او د مصري ستور پوه علي بن رضوان او یو شمېر چینایي ستور پوهانو له خوا یې په اړه لیکنې وشوې. د SN 1054 په نامه نوی سوپر ستوری هم، کوم چې د چنګاښ سحاب وزیږاوه، د چینایي او اسلامي ستور پوهانو له لوري وڅېړل شو. <ref name="clark">{{cite conference|last1=Clark|first1=D. H.|last2=Stephenson|first2=F. R.|title=The Historical Supernovae|book-title=Supernovae: A survey of current research; Proceedings of the Advanced Study Institute|pages=355–370|publisher=Dordrecht, D. Reidel Publishing Co|date=1981-06-29|location=Cambridge, UK|bibcode=1982ASIC...90..355C}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Zhao|first1=Fu-Yuan|last2=Strom|first2=R. G.|last3=Jiang|first3=Shi-Yang|date=2006|title=The Guest Star of AD185 must have been a Supernova|url=https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1009-9271/6/5/17|journal=Chinese Journal of Astronomy and Astrophysics|volume=6|issue=5|pages=635|bibcode=2006ChJAA...6..635Z|doi=10.1088/1009-9271/6/5/17|via=IOPScience}}</ref><ref>{{cite web |last1=Isbell |first1=Douglas |last2=Benoit |first2=Phil |date=5 March 2003 |title=Astronomers Peg Brightness of History's Brightest Star |url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr03/pr0304.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20030402121341/http://www.noao.edu/outreach/press/pr03/pr0304.html |archive-date=6 January 2022 |access-date=28 February 2022 |website=NOIRLab |publisher=National Optical Astronomy Observatory}}</ref><ref name="SN1054">{{cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=2006-08-30 |title=Supernova 1054 – Creation of the Crab Nebula |url=http://messier.seds.org/more/m001_sn.html |work=SEDS |publisher=University of Arizona}}</ref><ref name="PASP1942">{{cite journal|last=Duyvendak|first=J. J. L.|title=Further Data Bearing on the Identification of the Crab Nebula with the Supernova of 1054 A.D. Part I. The Ancient Oriental Chronicles|journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific|volume=54|issue=318|pages=91–94|date=April 1942|bibcode=1942PASP...54...91D|doi=10.1086/125409|doi-access=free}}{{Cite journal|last1=Mayall|first1=N. U.|last2=Oort|first2=Jan Hendrik|title=Further Data Bearing on the Identification of the Crab Nebula with the Supernova of 1054 A.D. Part II. The Astronomical Aspects|journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific|volume=54|issue=318|pages=95–104|date=April 1942|bibcode=1942PASP...54...95M|doi=10.1086/125410|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|display-authors=1|last1=Brecher|first1=K.|last2=Fesen|first2=R. A.|last3=Maran|first3=S. P.|last4=Brandt|first4=J. C.|date=1983|title=Ancient records and the Crab Nebula supernova|journal=The Observatory|volume=103|pages=106–113|bibcode=1983Obs...103..106B}}</ref> د منځنیو پېړیو اسلامي ستور پوهانو زیات شمېر ستورو ته عربي نومونه ورکړل کوم چې تر نن ورځې پورې کارول کېږي او د ستور پوهنې اړوند زیات شمېر الې یې اختراع کړې کومو چې د ستورو موقعیتونه محاسبه کولی شول. هغوی د مشاهداتو لومړنی تر ټولو لوی څېړنیز انستیتیوت جوړ کړ، چې په عمده توګه د ستورو د زیج کتلاکونو د جوړولو لپاره و. د دغو کتلاکونو په منځ کې ''د ثابتو ستورو کتاب'' (۹۶۴ز کال) د فارسي ستور پوه عبد الرحمن الصوفي له خوا ولیکل شو چا چې یو شمېر ستوري، ستوریز کلسترونه (د اومېکرون وېلوروم او بروشي کلسترونو په ګډون) او کهکشانونه ( د اندرومېدا کهکشان په ګډون) مشاهده کړل. د الظهور په حواله، په ۱۱مه زېږدیزه پېړۍ کې، فارسي بحر العلم ابو ریحان البېروني په ۱۰۱۹ز کال کې د شیدو د لارې کهکشان د کوچینیو ټوټو د یوې مجموعې په توګه چې سحابي ستورو ځانګړتیاوې یې لرلې، تعریف کړ او د بېلابېلو ستورو عرض البلدونه یې د یوې سپوږمۍ نیونې یا خسوف په بهیر کې لاسته راوړل. <ref>{{cite web |last=Zahoor |first=A. |date=1997 |title=Al-Biruni |url=http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080626074150/http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html |archive-date=2008-06-26 |access-date=2007-10-21 |publisher=Hasanuddin University}}</ref><ref name="Jones">{{cite book|title=Messier's nebulae and star clusters|url=https://books.google.com/books?id=IuhLR35I9QUC|first=Kenneth Glyn|last=Jones|publisher=[[Cambridge University Press]]|date=1991|isbn=978-0-521-37079-0|page=1}}</ref><ref>{{cite journal|last=Kennedy|first=Edward S.|date=1962|title=Review: ''The Observatory in Islam and Its Place in the General History of the Observatory'' by Aydin Sayili|journal=[[Isis (journal)|Isis]]|volume=53|issue=2|pages=237–239|doi=10.1086/349558}}</ref> د جوزېپ پویګ له قوله، اندلسي ستور پوه ابن بجاح داسې وړاندیز وکړ چې د شیدو لارې کهکشان له زیات شمېر ستورو څخه جوړ شوی دی کوم چې تقریباً له یو بل سره نښتي دي او د نیمه قمري موادو  د انکسار د اغېزې له کبله د یو تړلي انځور په بڼه لیدل کېږي، چې په ۵۰۰ هــ.ق (۱۱۰۶-۱۱۰۷ز کال) کې یې له یو بل سره د مشتري او مریخ په نښلېدنه باندې د شواهدو په توګه استناد وکړ. لومړنیو اروپایي ستور پوهانو لکه تایکو براهه په شپني اسمان کې نوي ستوري تشخیص کړل ( چې وروسته ''نوا'' ونومول شول)، چې دې کار دا څرګنده کړه چې اسمانونه بدلون نه منونکي نه دي. <ref name="Montada">{{cite encyclopedia|first=Josep Puig|last=Montada|title=Ibn Bajja|encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja|date=2007-09-28|access-date=2008-07-11}}</ref><ref name="he history">{{cite web |last=Drake |first=Stephen A. |date=2006-08-17 |title=A Brief History of High-Energy (X-ray & Gamma-Ray) Astronomy |url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html |access-date=2006-08-24 |publisher=NASA HEASARC |archive-date=2001-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010604051922/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last1=Greskovic |first1=Peter |last2=Rudy |first2=Peter |date=2006-07-24 |title=Exoplanets |url=http://www.eso.org/public/outreach/eduoff/cas/cas2004/casreports-2004/rep-228/ |access-date=2012-06-15 |publisher=ESO |تاريخ الأرشيف=2008-10-10 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20081010140635/http://www.eso.org/public/outreach/eduoff/cas/cas2004/casreports-2004/rep-228/ |url-status=dead |خونديځ نېټه=2008-10-10 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20081010140635/http://www.eso.org/public/outreach/eduoff/cas/cas2004/casreports-2004/rep-228/ |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20081010140635/http://www.eso.org/public/outreach/eduoff/cas/cas2004/casreports-2004/rep-228/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010140635/http://www.eso.org/public/outreach/eduoff/cas/cas2004/casreports-2004/rep-228/ }}</ref><ref>{{cite journal|title=The impact of the Qur'anic conception of astronomical phenomena on Islamic civilization|first=I. A.|last=Ahmad|journal=Vistas in Astronomy|volume=39|issue=4|date=1995|pages=395–403 [402]|doi=10.1016/0083-6656(95)00033-X|bibcode=1995VA.....39..395A}}</ref> == سرچينې == 6xh7v4c63wi4q34p29h0qcl4teddofu 10 72991 362847 308327 2026-04-06T13:06:34Z شاه زمان پټان 26102 362847 wikitext text/x-wiki زه '''شاه زمان پټان''' د [[پښتو ويکيپېډيا]] [[ويکيپېډيا:پازوالان|پازوال]] او د [[ويکيپېډيا:برسیر پازوالان|مخبڼې پازوال]] او په [[ويکيژباړه|ويکي‌ژباړه]] او [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] پروژو کې [[پښتو]] ژباړن يم. چې د پښتو ويکيپېډيا او ويکي‌اومتوک په لیکنو، سمون او نورو تخنیکي چارو کې تر خپله وسه، مرسته کوم.[[دوتنه:Shah Zaman (2).jpg|left|150 px]]{{سر د کرښې}} که کوم وړانديز يا نيوکه لرئ، نو د [[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان| خبرو اترو]] پرمخ يې ليکلی يا يې دلته ماته [[ځانگړی:EmailUser/شاه زمان پټان| برېښناليک]] رالېږلی شئ{{سر د کرښې}} زما نړيوالو [[https://tools.wmflabs.org/guc/?user=%D8%B4%D8%A7%D9%87+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%BE%D9%BC%D8%A7%D9%86&blocks=true|//tools.wmflabs.org/guc/?user=%D8%B4%D8%A7%D9%87+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%BE%D9%BC%D8%A7%D9%86&blocks=true]] ونډو [[ځانگړی:CentralAuth/شاه_زمان_پټان|شمېر]] دلته کلتی شئ!{{سر د کرښې}} هغه مخونه چې ما جوړ کړي [[xtools:pages/ps.wikipedia.org/شاه زمان پټان|دلته]] کتلی شئ! c9s852gynt1oryndis1t4xz8tpq5nco 362848 362847 2026-04-06T13:06:58Z شاه زمان پټان 26102 362848 wikitext text/x-wiki زه '''شاه زمان پټان''' د [[پښتو ويکيپېډيا]] [[ويکيپېډيا:پازوالان|پازوال]] او د [[ويکيپېډيا:برسیر پازوالان|مخبڼې پازوال]] او په [[ويکيژباړه|ويکي‌ژباړه]] او [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] پروژو کې [[پښتو]] ژباړن يم. چې د پښتو ويکيپېډيا او ويکي‌اومتوک په لیکنو، سمون او نورو تخنیکي چارو کې تر خپله وسه، مرسته کوم.[[دوتنه:Shah Zaman (2).jpg|left|150 px]]{{سر د کرښې}} که کوم وړانديز يا نيوکه لرئ، نو د [[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان| خبرو اترو]] پرمخ يې ليکلی يا يې دلته ماته [[ځانگړی:EmailUser/شاه زمان پټان| برېښناليک]] رالېږلی شئ{{سر د کرښې}} زما نړيوالو [[https://tools.wmflabs.org/guc/?user=%D8%B4%D8%A7%D9%87+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%BE%D9%BC%D8%A7%D9%86&blocks=true|//tools.wmflabs.org/guc/?user=%D8%B4%D8%A7%D9%87+%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D9%BE%D9%BC%D8%A7%D9%86&blocks=true]] ونډو [[ځانگړی:CentralAuth/شاه_زمان_پټان|شمېر]] دلته کتلی شئ!{{سر د کرښې}} هغه مخونه چې ما جوړ کړي [[xtools:pages/ps.wikipedia.org/شاه زمان پټان|دلته]] کتلی شئ! 7j6su2cj2sddcfvb1ddvqzprujc0r73 10 74685 362871 313709 2026-04-07T00:29:25Z CommonsDelinker 161 Replacing Flag_of_the_Cayman_Islands_(pre-1999).svg with [[File:Flag_of_the_Cayman_Islands_(1959—1999).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 362871 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = کايمن ټاپوګان | flag alias = Flag of the Cayman Islands.svg | flag alias-old = Flag of the Cayman Islands (1959—1999).svg | flag alias-civil = Civil Ensign of the Cayman Islands.svg | flag alias-civil-old = Civil Ensign of the Cayman Islands (pre-1999).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = old | var2 = civil | var3 = civil-old | redir1 = CYM | redir2 = CAY </noinclude> }} cm7s1dy749njijfley9veka7pk5oyt6 828 75115 362883 347760 2026-04-07T04:02:04Z شاه زمان پټان 26102 362883 Scribunto text/plain return { ["Duchy of Burgundy"] = {na= "بورګوندي دوچي" , "Duchy of Burgundy" , "بورګوندي دوچي",}, ["Burgundy"] = {na= "بورګوندي" , "Burgundy" , "بورګوندي", "Bourgogne",}, ["Lorraine"] = {na= "لورين" , "Lorraine" , "لورين",}, ["Japan"] = {na= "جاپان" , "JPN" , "Japan" , "جاپان",}, ["COD"] = {na= "د کانګو ديموکراتيک جمهوريت" ,"COD" ,"ديموکراتيکه کانګو" ,"DRC" ,"کانګو کينشاسا" ,"Congo, Democratic Republic of" ,"د کانګو ديموکراتيک جمهوريت" ,"DR Congo" ,"د کانګو ديموکراتيک جمهوريت" ,"Democratic Republic of the Congo" ,"the Democratic Republic of the Congo" ,"کانګو ديموکراتيک جمهوريت" ,"Congo DR" ,"Congo, Democratic Republic of the" ,"Congo, Dem. Rep." ,}, ["CGO"] = {na= "کانګو جمهوريت", "COG" ,"کانګو جمهوريت", "CGO", "کانګو جمهوريت", "Congo, Republic of the", "کانګو جمهوريت", "Congo", "کانګو جمهوريت","کانګو برازويل", "کانګو جمهوريت",}, ["Alderney"] = {na= "الدرني" , "Alderney",}, ["ISL"] = {na= " آيسلينډ" , "ISL" , "آیسلند" , "Iceland" , "أیسلند",}, ["IA"] = {na= "ايوا" , "Iowa" , "أیوا" , "IA" ,}, ["KEG"] = {na= "مصر" , "KEG" , "KEGY",}, ["Mamluk Empire"] = {na= "مملوک پاچايي" , "Mamluk Egypt" ,"مملوک پاچايي" , "Mamluk Empire","مملوک پاچايي" ,}, ["Adjara"] = {na= "اجارا" , "آجارا" , "Adjara",}, ["Adygea"] = {na= " اډيګيا جمهوريت ,اډيګيا" , "Adygea",}, ["AZE"] = {na= "آذربايجان" , "AZE" , "ازربايجان" , "Azerbaijan",}, ["French Southern and Antarctic Lands"] = {na= "فرانسوي سوېلي او انترکتيکايي سيمې" , "ATF" , "French Southern Territories" , "فرانسوي سوېلي او انترکتيکايي سيمې" , "French Southern and Antarctic Lands" , "فرانسوي سوېلي او انترکتيکايي سيمې",}, ["Adélie Land"] = {na= "اديلي سيمه" , "Adélie Land",}, ["Queen Maud Land"] = {na= "د ملکې ماود سيمه" , "Queen Maud Land",}, ["AR"] = {na= "ارکنزاس" , "Arkansas" , "اركنزاس" , "AR" ,}, ["Armenia"] = {na= "ارمنستان" , "ARM" ,"ارمنستان" , "Armenia" ,"ارمنستان",}, ["ARU"] = {na= "اروبا" , "ARU" ,"اروبا" , "Aruba" ,"اروبا" , "ABW", "اروبا",}, ["AZ"] = {na= "اريزونا" , "Arizona" ,"اريزونا" , "AZ","اريزونا" ,}, ["Australia"] = {na= "اسټراليا" , "AUS" , "Australia" , "استرالیا",}, ["Association of Southeast Asian Nations"] = {na= "اسيان" , "آسیان" , "د سوېل ختيخې اسيا هېوادونو ټولنه",}, ["DR Afghanistan"] = {na= "د افغانستان ديموکراتيک جمهوريت" , "DRA" , "DR Afghanistan", "D.R. Afghanistan",}, ["Afghanistan"] = {na= "افغانستان" , "AFG" , "افغانستان" , "Afghanistan", "افغانستان" ,}, ["Akrotiri and Dhekelia"] = {na= "اکروتيري او دېکېليا" , "Akrotiri and Dhekelia",}, ["Alabama"] = {na= "الاباما" , "آلاباما" , "Alabama" , "AL",}, ["AK"] = {na= "الاسکا" , "Alaska" , "آلاسكا" , "AK",}, ["ALB"] = {na= "البانيا" , "ALB" , "Albania" , "البانیا",}, ["Alberta"] = {na= "البرتا" , "Alberta" , "Alberta",}, ["GER"] = {na= "جرمني" , "GER" , "جرمني" , "DEU" , "Germany" , "جرمني ",}, ["GDR"] = {na= "ختيځ جرمني" , "East Germany" , "GDR" , "DDR" , "د المان ولسواک جمهوريت" , "German Democratic Republic",}, ["FRG"] = {na= "لوېديځ جرمني" , "FRG" , "West Germany",}, ["Allied-occupied Germany"] = {na= " متحدينو له خوا اشغال شوې جرمني" , "Allied-occupied Germany",}, ["Nazi Germany"] = {na= "نازي جرمني" , "Nazi Germany",}, ["ATG"] = {na= " انتيګوا او بربودا" , "ATG" , " انتیګوا او بربودا" , "Antigua and Barbuda",}, ["Anjouan"] = {na= "انجوان" , "Anjouan",}, ["AND"] = {na= "اندورا" , "AND" , "Andorra",}, ["ANG"] = {na= "انګولا" , "ANG" , "AGO" , "Angola",}, ["AIA"] = {na= "انګويلا" , "AIA" , "Anguilla" , "انګويلا",}, ["Europe"] = {na= "اروپا" , "Europe",}, ["URU"] = {na= "يوراګوای" , "URU" , "يوروګوای" , "Uruguay" , "يوراګوای" , "URY",}, ["OR"] = {na= "اورګان" , "اوريګن" , "Oregon" , "OR" ,}, ["UZB"] = {na= "اوزبکستان" , "UZB" , "Uzbekistan",}, ["South Ossetia"] = {na= "سوېلي اوسېتيا" , "South Ossetia",}, ["North Ossetia-Alania"] = {na= "شمالي اوسېتياالانيا" , "North Ossetia-Alania",}, ["Uganda"] = {na= "يوګاندا" , "UGA" , "يوګاندا" , "Uganda",}, ["Ukraine"] = {na= "اوکراين" , "UKR" , "Ukraine",}, ["Oklahoma"] = {na= "اوکلاهوما" , "Oklahoma" , "OK" ,}, ["Ulster"] = {na= "اولسټر" , "Ulster",}, ["Ontario"] = {na= "اونتاريو" , "Ontario",}, ["Ohio"] = {na= "اوهايو" , "Ohio" , "OH" ,}, ["Idaho"] = {na= "اېداهو" , "آیداهو" , "Idaho" , "ID" ,}, ["Ireland"] = {na= "آيرلينډ" , "IRE" , "Ireland" , "EIR" , "ايرلينډ" , "آيرلينډ",}, ["Northern Ireland"] = {na= "شمالي ايرلينډ" , "NIR" , "Northern Ireland" , "شمالي ايرلنډ",}, ["Ethiopia"] = {na= "اېتوپيا" , "ETH" , "اېتوپيا" , "ایتوپيا",}, ["Eritrea"] = {na= "اېريتريا" , "ERI" , "اېريتريا" , "Eritrea", "اېريتريا"}, ["Spain"] = {na= "اسپانيا" , "ESP" , "Spain" , "اسپانيا" , "SPA" , "اسپانيا","Spanish State" , " اسپانيا دولت",}, ["Estonia"] = {na= " اېستونيا" , "EST" , "Estonia" , " اېستونيا",}, ["Israel"] = {na= "اسرائيل" , "ISR" ,"اسرائيل" , "Israel" , "اسرائيل" ,"Israeli-occupied territories" , "اسرائيل" , "State of Israel", "اسرائيل" ,}, ["Israeli-occupied territories"] = {na= "باسک سيمه","Basque Country","باسک سيمه",}, ["Basque Country"] = {na= "اسرائيل",}, ["British Indian Ocean Territory"] = {na= "د برېتانيا د هند سمندر سيمه" , "IOT",}, ["Tanganyika Territory"] = {na= "تانګانيکا" , "تانګانيکا سيمه" , "Tanganyika (territory)", "Tanganyika Territory",}, ["Republic of Tanganyika"] = {na= "تانګانيکا(1961–1964)" , "تانګانيکا" , "Republic of Tanganyika",}, ["El Salvador"] = {na= " اېلسلوادور" , "ايلسلوادور" , "SLV" , "El Salvador" , "السلوادور" , " اېلسلوادور" , " اېلسلوادور" , "ESA",}, ["IL"] = {na= "ايلينوي" , "ايلينوی" , "Illinois" , "IL" ,}, ["Ethiopian Empire"] = {na= "اېتوپيا سترواکي" , "Ethiopian Empire",}, ["Empire of Japan"] = {na= "جاپان سترواکي" , "Empire of Japan",}, ["England"] = {na= "انګلستان" , "ENG" , "England" , "انګلينډ" , "اېنګلينډ",}, ["Indonesia"] = {na= "اندونېزيا" , "IDN" , "INA" , "Indonesia" , "اېندونېزيا" , "اندونېزيا",}, ["Indiana"] = {na= "اينديانا" , "اېنديانا" , "Indiana" , "IN" ,}, ["Ingushetia"] = {na= "انګوشتيا" , "Ingushetia",}, ["Iran"] = {na= "ايران" , "IRN" , "Iran" , "IRI" , "ايران",}, ["Pahlavi dynasty"] = {na= "پهلوي ايران" , "Imperial State of Persia" , "Imperial State of Iran" , "Imperial Iran" , "پهلوي ايران" , "Pahlavi dynasty",}, ["Qajar dynasty"] = {na= "قاجاري ايران" , "Sublime State of Persia" , "Qajar Persia" , "قاجاري ايران" , "Qajar dynasty",}, ["Iroquois"] = {na= "ايروکواس" , "Haudenosaunee" , "HNL", "Iroquois Confederacy" , "ايروکواس کنفدراسيون",}, ["Italy"] = {na= "اېټاليا" , "ITA" , "Italy" , "اېټاليا",}, ["Union of South American Nations"] = {na= "سوېلي امريکا هېوادونو ټولنه" , "UNASUL" , "UNASUR",}, ["SCA"] = {na= "کالمار ټولنه" , "SCA" , "Kalmar Union",}, ["Nordics"] = {na= "شمالي هېوادونه" , "Norden" , "Nordics",}, ["Nordic Council"] = {na= "نورديک شورا" , "Nordic Council of Ministers" , "The Nordic Council and The Nordic Council of Ministers" , "Nordic Cooperation" , "Nordic Council",}, ["SCO"] = {na= "سکاټلينډ" , "SCO" , "Scotland",}, ["ARG"] = {na= "ارجنټاين" , "ARG" , "Argentina" , "ارجنټاين",}, ["JOR"] = {na= "اردن" , "JOR" , "اوردن" , "Jordan" , "أردن" , "اردن",}, ["Azores"] = {na= "ازورېس" , "Azores",}, ["Northwest Territories"] = {na= "شمال لوېديځې سيمې" , "Northwest Territories",}, ["UN"] = {na= "ملګري ملتونه" , "UN" , "UNO" , "the United Nations" , "United Nations",}, ["ANT"] = {na= "هالنډ انتيل" , "ANT" , "AHO" , "Netherlands Antilles" , "هالنډ انتيل",}, ["Ecuador"] = {na= "اېکوادور" , "ECU" , "Ecuador" , "اکوادور" , "اېکوادور",}, ["United Arab Emirates"] = {na= "متحده عرب امارات" , "UAE" , "امارات" , "ARE" , "United Arab Emirates" , "امارات" , "the United Arab Emirates",}, ["German Empire"] = {na= "جرمن سترواکي" , "German Empire",}, ["Achaemenid Empire"] = {na= "هخامنشیانو سترواکي" , "Achaemenid Empire", "هخامنشیانو سترواکي" , "First Persian Empire" , "هخامنشیانو سترواکي" ,}, ["هخامنشیانو سترواکي"] = {na= "هخامنشیانو سترواکي" , "First Persian Empire", "هخامنشیانو سترواکي",}, ["British Empire"] = {na= "برېتانوي سترواکي" , "British Empire",}, ["Russian Empire"] = {na= "روسي سترواکي" , "Russian Empire",}, ["Holy Roman Empire"] = {na= "سپېڅلي روم سترواکي" , "Holy Roman Empire",}, ["Austrian Empire"] = {na= "اتريشي سترواکي" , "Austrian Empire",}, ["Austro-Hungary"] = {na= "اتريش هنګري" , "Austria-Hungary" ,"هنګري سترواکي" , "Austro-Hungary",}, ["European Union"] = {na= "اروپايي ټولنه" , "EU" , "EUR" , "European Union",}, ["Soviet Union"] = {na= "شوروي اتحاد" , "URS" , "USSR" ,"URSS", "Soviet Union" , "شوروي اتحاد" , "SUN" , "شوروي" , "the Soviet Union" , "د شوروي جماهرو اتحاديه ",}, ["Bahrain"] = {na= "بحرين" , "BHR" , "Bahrain" , "Bahrain, Kingdom of",}, ["Brazil"] = {na= "برازيل" , "BRA" , "Brazil" ," برازيل فدراتيف جمهوريت" , "Federative Republic of Brazil" , "Brazil",}, ["POR"] = {na= "پرتګال" , "POR" , "پرتګال" , "PRT" , "Portugal",}, ["Bosnia and Herzegovina"] = {na= "بوسنيا او هيرزيګووينا" , "BIH" , "بوسنيا" , "Bosnia and Herzegovina" , "Bosnia-Herzegovina" , "Bosnia & Herzegovina" ,}, ["Arab Revolt"] = {na= "عربو پاڅون" , "Arab Revolt",}, ["Montenegro"] = {na= "مانټېنېګرو" , "MNE" , "Montenegro",}, ["Algeria"] = {na= "الجزاير" , "ALG" ,"الجزاير" , "Algeria" ,"الجزاير" , "DZA" ,"الجزاير" , "Algérie","الجزاير" ,}, ["BES"] = {na= "د هالينډ کارابين ټاپوګان" , "BES" , "د هالينډ کارابين ټاپوګان" , "Caribbean Netherlands" , "د هالينډ کارابين ټاپوګان",}, ["HZB"] = {na= "حزب الله" , "HZB" , "HBA",}, ["لېبيا عربي جمهوريت"] = {na= "لېبيا عربي جمهوريت" , "د لوی سوسياليست وګړو د لېبيا عربي جمهوريت",}, ["Azerbaijan Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي ازربايجان" , "ازربايجان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Azerbaijan SSR" , "Azerbaijan Soviet Socialist Republic",}, ["Armenian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي ارمېنيا" , "د ارمنيا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Armenian SSR" , "Armenian Soviet Socialist Republic",}, ["Uzbek Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي اوزبکستان" , "ازبکستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Uzbek SSR" , "Uzbek Soviet Socialist Republic",}, ["Ukrainian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي اوکراين" , "اوکراين شوروي سوسياليستي جمهوريت" , " اوکراين شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Ukrainian SSR" , "Ukrainian Soviet Socialist Republic" , "شوروي اوکراين",}, ["Estonian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي اېستونيا" , "اېستونيا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Estonian SSR" , "Estonian Soviet Socialist Republic",}, ["تورکمنستان شوروي سوسياليستي جمهوريت"] = {na= "شوروي تورکمنستان" , "شوروي تورکمنيه" , "Turkmen SSR" , "Turkmen Soviet Socialist Republic",}, ["Georgian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي جورجيا" , "ګرجستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Georgian SSR" , "Georgian Soviet Socialist Republic",}, ["د شوروي اتحاد فدراتیف سوسیالیست جمهوریت"] = {na= "د شوروي اتحاد فدراتیف سوسیالیست جمهوریت" , "Russian SFSR" , "شوروي فيدراتيفه روسيه" , "RSFSR" , "شوروي فيدراتيفه روسيه" , "Russian Soviet Federative Socialist Republic","د شوروي اتحاد فدراتیف سوسیالیست جمهوریت", }, ["Tajik Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي تاجيکستان" , "تاجيکستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Tajik SSR" , "Tajik Soviet Socialist Republic",}, ["Sahrawi Arab Democratic Republic"] = {na= "عربي سارا جمهوريت" , "Sahrawi Arab Democratic Republic" , "Sahrawi Republic" , "عربي سارا جمهوريت" , "SADR" ,"عربي سارا جمهوريت" ,}, ["United Arab Republic"] = {na= "متحده عرب ولسمشريزه" , "UAR" , "م.ع.ج." , "م.ع.ج" , "متحده عرب جمهوريت",}, ["Kirghiz Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي قرغزستان" , "کرغزستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Kirghiz SSR" , "Kirghiz Soviet Socialist Republic" , "شوروي قرغزستان" , "Kyrgyz SSR",}, ["Kazakh Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي کزاخستان " , "قزاقستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Kazakh SSR" , "شوروي قزاقستان" , "Kazakh Soviet Socialist Republic" , "شوروي کزاخستان" , "قزاقستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "قزاقستان شوروي سوسياليستي جمهوريت",}, ["Karelo-Finnish Soviet Socialist Republic"] = {na= "کاريلو فينلينډ شوروي سوسياليست جمهوريت" , "Karelo-Finnish SSR",}, ["Latvian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي لاتويا" , "لاتويا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "لاتويا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Latvian SSR" , "Latvian Soviet Socialist Republic",}, ["Lithuanian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي لېتوانيا" , "لېتوانيا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Lithuanian SSR" , "Lithuanian Soviet Socialist Republic",}, ["Moldavian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي مولدوانيا" , "مولدوانيا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Moldavian SSR" , "Moldavian Soviet Socialist Republic",}, ["Federation of South Arabia"] = {na= "سوېلي عربستان" , "سوېلي عربستان فدراسيون",}, ["Denmark"] = {na= "ډېنمارک" , "DEN" , "ډېنمارک" , "Denmark" , "DNK" , "ډنمارک" , "ډېنمارک سترواکي" , "Kingdom of Denmark" , "ډېنمارک",}, ["the Kingdom of Denmark"] = {na= "ډېنمارک پاچايي" , "the Kingdom of Denmark","ډېنمارک پاچايي" , "DK" , "ډېنمارک پاچايي",}, ["Ottoman Empire"] = {na= "عثماني سترواکي" , "عثماني ټولواکمني" , "Ottoman Empire" , "عثماني" , "عثماني خلافت" , "عثماني امپراتوري",}, ["CPV"] = {na= "کيپ ورډ" , "CPV" , "کيپ ورډ" , "Cape Verde" , "Cabo Verde" , "کيپ ورډ",}, ["British Raj"] = {na= "برېتانوي هند" , "British Raj",}, ["Saudi Arabia"] = {na= "سعودي عربستان" , "KSA" , "SAU" , "Saudi Arabia" , "سعودي عربستان" , "saudi arabia" , "سعودي" , "Saudi Arabia, Kingdom of",}, ["Palestinian National Authority"] = {na= "فلسطين ملي اداره" , "Palestinian Authority", "Palestinian territories",}, ["Sindh"] = {na= "سند" , "Sindh",}, ["Senegal"] = {na= "سېنېګال" , "SEN" , "Senegal",}, ["Sudan"] = {na= "سوډان" , "SDN" , "SUD" , "Sudan" , "سوډان",}, ["Sweden"] = {na= "سويډن" , "SWE" , "SWE" , "Sweden",}, ["Chechnya"] = {na= "چيچنيا" , "Chechnya",}, ["Western Sahara"] = {na= "لوېديځه سارا" , "ESH" , "Western Sahara",}, ["Somalia"] = {na= "سوماليا" , "SOM" ,"سوماليا" , "Somaliland" ,"سوماليا" , "Somalia","سوماليا" ,}, ["China"] = {na= "چين" , "CHN" ,"چين" , "People's Republic of China" ,"چين" , "China, People's Republic of","چين" , "China (People's Republic of)","چين" , "PRC" ,"چين" ,}, ["West Bank"] = {na= "لوېديځه تړانګه" , "West Bank",}, ["World"] = {na= "نړۍ" , "World",}, ["IRQ"] = {na= "عراق" , "IRQ" , "عراق" , "Iraq",}, ["Iraqi Kurdistan"] = {na= "عراقي کوردېستان" , "Kurdistan" , "کوردېستان" , "Iraqi Kurdistan" , "کوردستان" , "Kurdistan iraq",}, ["Gabon"] = {na= "ګابون" , "GAB" , "Gabon",}, ["Vatican City"] = {na= "واتيکان" , "VAT" , "Vatican City" , "the Vatican City" , "واتيکان ښار",}, ["Philippines"] = {na= "پېليپين" , "PHI" ,"پېليپين" , "Philippines" ,"پېليپين" , "PHL" , "پېليپين" , "the Philippines","پېليپين" ,}, ["Antarctica"] = {na= "انترکتيکا" , "ATA",}, ["Al-Qaeda"] = {na= "القاعدہ" , "القاعده تنظيم",}, ["Grande Comore"] = {na= "لويه کومورې" , "Grande Comore",}, ["Holy See"] = {na= "سپېڅلې څوکۍ" , "Holy See",}, ["Belgian Congo"] = {na= "بېلجيمي کانګو" , "بېلجيمي کانګو" , "Belgian Congo",}, ["Kuwait"] = {na= "کوېټ" , "KUW" , "Kuwait" , "KWT" , "کوېټ" , "Kuwait, the State of",}, ["International Olympic Committee"] = {na= "اولمپيک نړيواله کمېټه" , "IOC",}, ["International Paralympic Committee"] = {na= "پارااولمپيک نړيواله کمېټه" , "IPC",}, ["Maldives"] = {na= "مالديپ" , "MDV" , "مالديپ" , "Maldives" , "مالديپ ټاپوګان" , "مالديپ",}, ["Hungary"] = {na= "هنګري" , "HUN" , "Hungary" , "هنګري",}, ["Syrian opposition"] = {na= "سوريې اپوزېسيون" , "سوريې ملي اتحاد" , "Syrian opposition",}, ["Morocco"] = {na= "مراکش" , "MAR" , "مراکش" , "Morocco" , "مراکش",}, ["Argentine Antarctica"] = {na= "ارجنټايني انترکتيکا" , "Argentine Antarctica",}, ["Australian Antarctic Territory"] = {na= "استراليايي انترکتيکايي سيمې" , "Australian Antarctic Territory" , "استراليايي انترکتيکايي سيمې",}, ["British Antarctic Territory"] = {na= "د برېتانيا انټارکټيک سيمه" , "British Antarctic Territory",}, ["Antártica Chilena Province"] = {na= "چيلي انترکتيکايي ولايت" , "Antártica Chilena Province",}, ["Mexico"] = {na= "مکسيکو" , "MEX" , "مکسيکو" , "Mexico","مکسيکو" ,}, ["Kingdom of Great Britain"] = {na= "د لویې برېتانیا پاچاهي" ,"Kingdom of Great Britain"}, ["BRI"] = {na= "برېتانيا" ,"BRI" ,"GBR" ,"Great Britain" ," لويه برېتانيا",}, ["UK"] = {na= "برېتانيا" ,"United Kingdom of Great Britain and Ireland" ,"UK" ,"United Kingdom" ,"برېتانيا" ,"برېتانيا" ,"Great Britain and N.I." ,"the United Kingdom" ,"د برېتانيا او ايرلينډ متحده پاچايي",}, ["UKGBI"] = {na= "د برېتانيا او ايرلينډ متحده پاچايي" ,"UKGBI" ,"United Kingdom of Great Britain and Ireland" ,}, ["وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې"] = {na= "وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې" , "Federal Dependencies of Venezuela","وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې" ,"Dependencias Federales","وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې" ,}, ["NATO"] = {na= "ناټو" , "NATO",}, ["NOR"] = {na= "ناروې" , "NOR" , "ناروې" , "Norway" , "ناروې",}, ["Sápmi"] = {na= "ساپمي" , "Sápmi" , "ساپمي",}, ["AUT"] = {na= "اسټريا" , "AUT" ,"اسټريا" , "Archduchy of Austria" , "اسټريا" , "Austria","اسټريا" , }, ["NIG"] = {na= "نايجېر" , "NIG" ,"نايجېر" , "Niger" ,"نايجېر" , "NER","نايجېر" ,}, ["IND"] = {na= "هند" , "IND" ,"هند" , "India" , "هند",}, ["BWI"] = {na= "وينډوارډ ټاپوګان" , "BWI" , "Windward Islands" , "British Windward Islands" , "WWD",}, ["DEI"] = {na= "هالينډي ختيځ هند" , "DEI", "Dutch East Indies",}, ["IAEA"] = {na= "د اتومي انرژۍ نړیوال اژانس/موسسه" , "IAEA", "International Atomic Energy Agency",}, ["CSA"] = {na= "د امريکا کنفدرېت ايالتونه" ,"CSA" ,"C.S.A." ,"Confederate States" ,"کونفدريت ايالتونه" ,"Confederate States of America" ,"د امريکا کنفدرېت ايالتونه" ,}, ["USA"] = {na= "د امريکا متحده ايالات" , "USA" , "متحده ايالات" , "United States" , "د امريکا متحده ايالات" , "US" , "U.S." , "امريکا" , "United States of America" , "the United States" , "ا م",}, ["YE"] = {na= "يمن" , "YEM" , "يمن", "YE" , "يمن", "Yemen" , "يمن", "yemen" , "يمن",}, ["YMD"] = {na= "سوېلي يمن" , "South Yemen" , "د يمن ولسواک ديموکراتيک جمهوريت" , "South Yemen", "سوېلي يمن" , "YMD" ,}, ["YAR"] = {na= "شمالي يمن" , "North Yemen" , "يمن عربي جمهوريت" , "North Yemen", "يمن عربي جمهوريت", "YAR" ,}, ["Greece"] = {na= "یونان" , "یونان" , "GRE" , "Greece" , "GRC",}, ["PNG"] = {na= "نوې پاپواګينه" , "PNG" , "Papua New Guinea",}, ["Baden-Württemberg"] = {na= "بادن ورتمبرګ" , "Baden-Württemberg",}, ["PAR"] = {na= "پاراګوای" , "PAR" , "پاراګوای" , "Paraguay" ,"پاراګوای" , "PRY","پاراګوای" ,}, ["Barbados"] = {na= "باربادوس" , "BRB" , "BAR" , "Barbados",}, ["Paris"] = {na= "باریس" , "Paris",}, ["Bavaria"] = {na= "بايرن" , "باواريا" , "Bavaria",}, ["PAK"] = {na= "پاکستان" , "PAK" , "Pakistan" , "Islamic Republic of Pakistan" , "پاکستان اسلامي جمهوريت",}, ["ګيلګيت بلتيستان"] = {na="ګيلګيت بلتيستان"," Gilgit Baltistan" ,"ګيلګيت بلتيستان",}, ["PLW"] = {na= "پالايو" , "Palau" ,"پالايو" , "PLW","پالايو" ,}, ["BAH"] = {na= "بهاماس" , "BAH" ,"بهاماس" , "BHS" ,"بهاماس" , "Bahamas" , "بهاماس" , "Bahamas" ,"بهاماس" , "The Bahamas" ,"بهاماس" , "the Bahamas" , "بهاماس",}, ["حماس"] = {na= "حماس" , "Hamas" ,"حماس" , "Hamas","حماس" ,}, ["United States Navy"] = {na= "د امریکا متحده آیالاتونو سمندري ځواک" , "متحده ايالاتو سمندري ځواک" , "United States Navy",}, ["Brandenburg"] = {na= "براندېنبورګ" , "Brandenburg",}, ["Perlis"] = {na= "برلیس" , "Perlis",}, ["Berlin"] = {na= "برلین" , "Berlin",}, ["BER"] = {na= "برمودا" , "BER" , "BMU" , "Bermuda" , "جزر برمودا",}, ["Prussia"] = {na= "بروسیا" , "Prussia",}, ["BRU"] = {na= "برونای" , "BRU" , "برونای" , "Brunei" , "Brunei Darussalam" , "برونای دارالسلام" , "BRN", "برونای",}, ["Bremen"] = {na= "بریمن" , "Bremen",}, ["BEL"] = {na= "بېلجيم" , "BEL" , "بېلجيم" , "Belgium", "بېلجيم" ,}, ["BUL"] = {na= "بلغاریا" , "بلغاریا" , "بلغاريا BUL" , "BUL" , "بلغار" , "BGR" , "Bulgaria",}, ["BLZ"] = {na= "بېليز" , "BLZ" ,"بېليز" , "Belize" ,"بېليز" , "BIZ" ,"بېليز" ,}, ["PA"] = {na= "پېنسيلوانيا" , "Pennsylvania" , "PA" ,}, ["BAN"] = {na= "بنګله دېش" , "BAN" , "Bangladesh" , "بنګله دېش" , "BGD",}, ["Benelux"] = {na= "بېنېلوکس" , "Benelux",}, ["PAN"] = {na= "پاناما" , "PAN" ,"پاناما" , "Panama","پاناما" ,}, ["Bophuthatswana"] = {na= "بوپوتاتسوانا" , "Bophuthatswana",}, ["BHU"] = {na= "بوتان" , "BHU" , "Bhutan" , "BTN",}, ["Putrajaya"] = {na= "پوتراجايا" , "Putrajaya",}, ["BOT"] = {na= "بوتسوانا" , "BOT" , "Botswana" , "BWA",}, ["PUR"] = {na= "پورتوريکو" , "PUR" ,"پورتوريکو" , "PRI" ,"پورتوريکو" , "Puerto Rico","پورتوريکو" ,}, ["BFA"] = {na= "بورکينافاسو" , "BFA" ,"بورکينافاسو" , "Burkina Faso" ,"بورکينافاسو" , "BUR","بورکينافاسو" ,}, ["BIR"] = {na= "برما" , "Burma","برما" ,"BIR","برما" ,}, ["MYA"] = {na= "ميانمار" , "MYA" ,"ميانمار" , "Myanmar" ,"ميانمار" , "MMR","ميانمار" ,}, ["BDI"] = {na= "بوروندي" , "BDI" ,"بوروندي" , "Burundi","بوروندي" ,}, ["POL"] = {na= "پولنډ" , "Poland","پولنډ" , "POL","پولنډ" ,}, ["Bolivia"] = {na= "بوليويا" , "BOL" , "Bolivia" , "Bolivia, Plurinational State of",}, ["PYF"] = {na= "فرانسوي پولينزيا" , "TAH" , "Tahiti" , "تاهيتي" , "PYF" , "French Polynesia",}, ["Bonaire"] = {na= "بوناير" , "BOE" , "Bonaire",}, ["Bohemia"] = {na= "بوهيميا" , "BOH", "Bohemia",}, ["Buenos Aires"] = {na= "بوینس آیرس" , "Buenos Aires" , "بوینس ایرس",}, ["Biafra"] = {na= "بيافرا" , "Biafra",}, ["Peru"] = {na= "پيرو" , "PER" , "Peru" , "پيرو",}, ["Penang"] = {na= "پېنانګ" , "Penang",}, ["Chinese Taipei"] = {na= "چينايي تايپي" , "TPE" , "چينايي تايپي" , "Chinese Taipei (Taiwan)", "چينايي تايپي" ,}, ["TWN"] = {na= "تايوان" , "TWN" , "Republic of China (Taiwan)" , "چين ولسي جمهوریت (تايوان)" , "Taiwan" ,}, ["TWN"] = {na= "تايوان" , "TWN" , "Republic of China (Taiwan)" , "Taiwan" , "تايوان",}, ["THA"] = {na= "تايلنډ" , "THA" , "Thailand" , "تايلينډ",}, ["Tibet"] = {na= "تيبېت" , "Tibet" , "تيبت" , "تبت",}, ["Tatarstan"] = {na= "تاتارستان" , "Tatarstan",}, ["MAF"] = {na= "سينټ مارټين ټوليزه" , "Collectivity of Saint Martin" ,"سينټ مارټين ټوليزه" , "Saint Martin" ,"سينټ مارټين ټوليزه" , "Collectivity of Saint Martin" , "سينټ مارټين", "Saint-Martin" ,"سينټ مارټين" , "SMN" ,"سينټ مارټين" , "SMT" ,"سينټ مارټين" ,}, ["Nueva Esparta"] = {na= "نوېوا اېسپارتا" , "Nueva Esparta","نوېوا اېسپارتا" ,}, ["Transkei"] = {na= "ترانسكي" , "Transkei",}, ["Transnistria"] = {na= "ترانسنيستريا" , "Transnistria","ترانسنيستريا" , "Pridnestrovie", "ترانسنيستريا", "PMR", "ترانسنيستريا",}, ["Terengganu"] = {na= "تېرېنګانو" , "Terengganu" ,"تېرېنګانو" , "Terengganu","تېرېنګانو" ,}, ["East Turkestan"] = {na= "ختيځ ترکستان" , "East Turkestan","ختيځ ترکستان" ,}, ["TKM"] = {na= "ترکمنستان" , "TKM" ,"ترکمنستان" , "Turkmenistan" , "تركمنستان",}, ["TUR"] = {na= "تورکيه" , "TUR" ,"تورکيه" , "Turkey" , "تورکيه" , "Republic of Turkey", "تورکيه",}, ["TRI"] = {na= "ترينيداد او توباګو" , "TRI" ,"ترينيداد او توباګو" , "TTO" ,"ترينيداد او توباګو" , "Trinidad and Tobago" , "ترينداد" , "Trinidad & Tobago","ترينيداد او توباګو" ,}, ["CHA"] = {na= "چاد" , "CHA" ,"چاد" , "Chad" ,"چاد" , "TCD" , "چاد",}, ["Chaco"] = {na= "چاکو" , "Chaco" , "چاکو",}, ["Chubut"] = {na= "چوبوت" , "Chubut","چوبوت" ,}, ["Czechoslovakia"] = {na= "چيکوسلواکيا" , "TCH" , "CSK" , "Czechoslovakia",}, ["Chile"] = {na= "چيلي" , "CHI" , "Chile" , "CHL",}, ["Easter Island"] = {na= "اېسټر ټاپو" , "Easter Island" , "ېسټر ټاپو", "Isla de Pascua", "اېسټر ټاپو" ,}, ["Texas"] = {na= "تېکزاس" , "Texas",}, ["TAN"] = {na= "تانزانيا" , "TAN" , "TZA" , "تانزانيا" , "Tanzania" , "تانزانيا متحده جمهوريت" , "Tanzania, United Republic of",}, ["ISIL"] = {na= "اسلامي خلافت تنظيم (داعش)" , "اسلامي دولت" , "داعش" , "داعش تنظيم" , "د عراق او شام اسلامي دولت" , "اسلامي دولت تنظيم" , "Islamic State of Iraq and the Levant" , "ISIL" , "Islamic State in Iraq and the Levant",}, ["Thuringia"] = {na= "j,vDk'k" , "Thuringia",}, ["TOG"] = {na= "توګو" , "TOG" , "Togo" , "توګو" , "TGO",}, ["Tuvalu"] = {na= "تووالو" , "Tuvalu" , "TUV",}, ["TKL"] = {na= "توکلاو" , "TKL" ,"توکلاو" , "TOK" ,"توکلاو" , "Tokelau" ,"توکلاو" ,}, ["TUN"] = {na= "تونس" , "TUN" , "Tunisia" , "Tunisie",}, ["TGA"] = {na= "تونګا" , "TGA" , "Tonga" , "د تونګا پاچاهي", "TON",}, ["TLS"] = {na= "ختيځ تيمور" , "TLS" , "East Timor" , "Timor-Leste" , "Timor Leste",}, ["Tennessee"] = {na= "تينيسي" , "Tennessee" , "تنسی" , "TN" ,}, ["JAM"] = {na= "جمايکا" , "JAM" ,"جمايکا" , "Jamaica","جمايکا" ,}, ["Arab League"] = {na= "عربي هېوادونو ټولنه" , "عربي ډولنه" , "Arab League",}, ["GIB"] = {na= "جبل الطارق" , "Gibraltar" , "GIB" , "Gibraltar",}, ["Ashmore and Cartier Islands"] = {na= "جزر أشمور وكارتییر" , "Ashmore and Cartier Islands",}, ["ALA"] = {na= "اولنډ" , "ALA" , "اولنډ" , "Åland" , "اولنډ" , "Aland" , "Åland Islands",}, ["VIR"] = {na= "امريکا متحده ايالاتو ويرجين ټاپوګان" , "VIR" , "Virgin Islands, American" , "United States Virgin Islands" , "U.S. Virgin Islands" , "Virgin Islands, U.S." , "امريکا متحده ايالاتو ويرجين ټاپوګان" , "ISV" , "Virgin Islands, United States",}, ["VGB"] = {na= " برېتانيا ويرجين ټاپوګان" , "VGB" , "British Virgin Islands" ," برېتانيا ويرجين ټاپوګان" , "BVI" , "Virgin Islands, British" , "برېتانيا ويرجين ټاپوګان" , "IVB",}, ["COM"] = {na= "کوموروس" , "COM" , "Comoros",}, ["Canary Islands"] = {na= "کوموروس اتحاديه" ,"Canary Islands" ,"کاناري ټاپوګان" ,"کاناري ټاپوګان" ,"Canary Islands",}, ["UMI"] = {na= "امريکايي بېروني کوچني ټاپوګان" , "UMI" , "United States Minor Outlying Islands",}, ["Coral Sea Islands"] = {na= "مرجان سمندرګي ټاپوګان" , "کورال سمندرګي ټاپوګان",}, ["PCN"] = {na= "پيتکرن ټاپوګان" , "PCN" , "پيتکرن" , "Pitcairn Islands" , "پيتکرن ټاپوګان" , "Pitcairn",}, ["TCA"] = {na= "کايکوس او تورکي ټاپوګان" , "TCA" , "Turks and Caicos Islands",}, ["SOL"] = {na= "سولومون ټاپوګان" , "SOL" , "Solomon Islands" , "the Solomon Islands" , "SLB",}, ["FRO"] = {na= "فارو ټاپوګان" , "FRO" , "Faroe Islands",}, ["FLK"] = {na= "فالکلينډ ټاپوګان" , "FLK" , "Falkland Islands",}, ["CYM"] = {na= "کايمن ټاپوګان" , "CYM" , "CAY" , "کايمن ټاپوګان" , "Cayman Islands",}, ["COK"] = {na= "کوک ټاپوګان" , "COK" , "CKI" , "Cook Islands",}, ["Cocos (Keeling) Islands"] = {na= "کوکوس ټاپوګان" , "کوکوس" , "CCK" , "کوکوس" , "Cocos Islands", "کوکوس" , "Cocos (Keeling) Islands"}, ["Marshall Islands"] = {na= "مارشال ټاپوګان" , "MHL" , "Marshall Islands","مارشال ټاپوګان" ,}, ["Northern Mariana Islands"] = {na= "شمالي ماريانا ټاپوګان" , "NMI" ,"شمالي ماريانا ټاپوګان" , "MNP" ,"شمالي ماريانا ټاپوګان" , "Northern Mariana Islands", "شمالي ماريانا ټاپوګان",}, ["Ascension Island"] = {na= "اسېنشن ټاپو" , "Ascension Island",}, ["Prince Edward Island"] = {na= "پرېنس اېډوارډ ټاپو" , "Prince Edward Island",}, ["Peter I Island"] = {na= "لومړي پېټر ټاپو" , "Peter I Island",}, ["Bouvet Island"] = {na= "جزیرہ بوفیه" , "BVT" , "Bouvet Island",}, ["Johnston Atoll"] = {na= "جانسټن مرجاني ټاپو" , "جانسټن ټاپو",}, ["CXR"] = {na= "کرېسمېس ټاپو" , "کرېسمېس ټاپو" , "CXR" , "جعم" , "Christmas Island",}, ["Isle of Man"] = {na= "مان ټاپو" , "IMN" , "IOM" , "Isle of Man",}, ["Midway Atoll"] = {na= "ميډوی مرجاني ټاپو" , "ميډوی ټاپو",}, ["Navassa Island"] = {na= "نواسا ټاپو" , "Navassa Island",}, ["Norfolk Island"] = {na= "نورفولک ټاپو" , "NFK" , "Norfolk Island",}, ["Heard Island and McDonald Islands"] = {na= "هيرډ او مک ډونلډ ټاپوګان" , "HMD","Heard Island and McDonald Islands","هيرډ او مک ډونلډ ټاپوګان","هيرډ او مک ډونلډ ټاپوګان"}, ["Wake Island"] = {na= "واکې ټاپو" , "Wake Island",}, ["First Republic of Armenia"] = {na= "د ارمنستان ديموکراتيک جمهوريت" , "د ارمنستان لومړی جمهوريت",}, ["Central African Republic"] = {na= "مرکزي افريقا جمهوريت" , "CAF" , "CTA" , "مرکزي افريقا جمهوريت" , "the Central African Republic",}, ["Republic of Ireland"] = {na= "ايرلينډ جمهوريت" , "IRL" , "Republic of Ireland" , "ايرلينډ جمهوريت" , "ايرلينډ جمهوريت",}, ["Czech Republic"] = {na= "چک جمهوريت" , "CZE" , "Czech Republic" , "چک" , "the Czech Republic" , "چېک جمهوريت",}, ["Dominican Republic"] = {na= "دومنيکا جمهوريت" , "DOM" , "Dominican Republic" , "دومنیكا" , "the Dominican Republic","دومنيکا جمهوريت"}, ["Chechen Republic of Ichkeria"] = {na= "د اچکیریا چیچن جمهوریت" , "د اچکیریا چیچن جمهوریتہ",}, ["Taiwan"] = {na= "تايوان" , "ROC" , "چين ولسي جمهوريت" , "the Republic of China" , "چين ولسي جمهوريت" , "China, Republic of" , "چين ولسي جمهوريت",}, ["Autonomous Republic of Crimea"] = {na= "کريميا خپلواک جمهوريت" , "کرېميا",}, ["Byelorussian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي بېلاروس" , "بېلاروس شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Byelorussian SSR" , "Byelorussian Soviet Socialist Republic" , "شوروي بېلاروس",}, ["Donetsk People's Republic"] = {na= "د ډونيټسک د خلکو جمهوريت" , "People's Republic of Donetsk" , "ډونيسټيک جمهوريت",}, ["Socialist Republic of Romania"] = {na= "رومانيا سوسياليستي جمهوريت" , "Socialist Republic of Romania" , "Socialist Republic of Romania",}, ["Republic of Srpska"] = {na= "سربي بوسنيا جمهوريت" , "Republic of Srpska" , "سربيا جمهوريت",}, ["Weimar Republic"] = {na= "وايمار جمهوريت" , "Weimar Republic",}, ["Transcaucasian Socialist Federative Soviet Republic"] = {na= "برنی قفقاز سوسياليستي قدراتيو شوروي جمهوريت" , "Transcaucasian SFSR",}, ["Nagorno-Karabakh Republic"] = {na= "ارتساخ جمهوريت" , "Artsakh" , "ناګورنو کره باغ جمهوريت" , "Nagorno-Karabakh" , "ناګورنو کره باغ" , "Nagorno-Karabakh Republic",}, ["Nakhchivan Autonomous Republic"] = {na= "نخجوان خپلواک جمهوريت" , "Nakhchivan Autonomous Republic",}, ["Dutch Republic"] = {na= "هالنډ جمهوريت" , "Dutch Republic", "هالنډ جمهوريت",}, ["Serbia and Montenegro"] = {na= "سربيا او مونتېنېګرو" , "يوګوسلاويا فدرالي جمهوريت" , "FR Yugoslavia",}, ["South Africa"] = {na= "سوېلي افريقا" , "RSA" , "سوېلي افريقا" , "ZAF" ,"سوېلي افريقا" , "South Africa" , "SAF","سوېلي افريقا" ,}, ["SSUD"] = {na= "سوېلي سوډان" , "SSD" , "South Sudan" , "SSUD" , "سوېلي سوډان" , "Southern Sudan",}, ["Georgia (country)"] = {na= "ګورجستان" , "GEO" ,"ګورجستان" , "Georgia" ,"ګورجستان" , "Georgia (country)","ګورجستان" ,}, ["Georgia (U.S. state)"] = {na= "جورجيا ايالت" , "Georgia (U.S. state)" , "جورجيا ايالت" , "GA" ,}, ["South Georgia and the South Sandwich Islands"] = {na= "سوېلي جارجيا او سوېلي سانډويچ ټاپوګان" , "SGS" , "South Georgia and the South Sandwich Islands",}, ["Johor"] = {na= "جوهور" , "Johor" , "جوهور",}, ["Djibouti"] = {na= "جيبوتي" , "DJI" ,"جيبوتي" , "Djibouti","جيبوتي" ,}, ["Jersey"] = {na= "جېرسي" , "جرسي" , "JEY" , "Jersey" , "جیرسي" , "جېرسي ټاپو",}, ["United States Army"] = {na= "متحده ايالاتو پوځ" , "United States Army",}, ["Jalisco"] = {na= "خاليسكو" , "Jalisco" , "خالیسكو",}, ["Dagestan"] = {na= "داغستان" , "Dagestan",}, ["South Dakota"] = {na= "سوېلي داکوتا" , "South Dakota" , "SD" ,}, ["North Dakota"] = {na= "شمالي داکوتا" , "North Dakota" , "ND" ,}, ["Durham, England"] = {na= "دورام",}, ["Duchy of Parma"] = {na= "پارما ډاچي" , "Duchy of Parma",}, ["Duchy of Modena and Reggio"] = {na= "مودېنا او ريګيو ډاچي" , "Duchy of Modena and Reggio",}, ["Congo Free State"] = {na= "کانګو خپلواک ايالت" , "Congo Free State",}, ["Dominica"] = {na= "دومنيکا" , "DMA" ,"دومنيکا" , "Dominica","دومنيکا" ,}, ["Delaware"] = {na= "دېلاور" , "Delaware" , "دېلاور" , "DE", "دېلاور" ,}, ["Commonwealth of Independent States"] = {na= "خپلواک همګټي هېوادونه" , "CIS" , "Commonwealth of Independent States" , "خپلواک همګټي هېوادونه",}, ["Rhineland-Palatinate"] = {na= "رينېلينډ پلاتينات" , "Rhineland-Palatinate",}, ["Rwanda"] = {na= "رونډا" , "RWA" , "رونډا" , "RWA" , "Rwanda",}, ["Rojava"] = {na= "شمالي او ختيځې سوريې خپلواکه اداره" , "سوريې کوردېستان" , "Rojava",}, ["Rhode Island"] = {na= "روډ ایسلنډ" , "Rhode Island" , "رود ټاپو" , "RI" ,}, ["RHO"] = {na= "روديشيا" , "RHO" , "Rhodesia", "روديشيا",}, ["NRH"] = {na= "شمالي روديشيا" , "NRH" , "شمالي روديشيا", "شمالي روديشيا",}, ["Southern Rhodesia"] = {na= "سوېلي روديشيا" , "Southern Rhodesia",}, ["Russia"] = {na= "روسيه" , "شوروي روسيه" , "RUS" , "شوروي روسيه" , "Russia" , " فدراتيو روسيه" , "Russian Federation" , "روسيې اتحاديه",}, [" Abkhazia "] = {na= "ابخازيا" , "Abkhazia",}, ["BLR"] = {na= "بېلاروس" , "Belarus" , "BLR" , "Belarus" , "بیلاروس" , "بیلاروس",}, ["Romania"] = {na= "رومانیا" , "ROU" , "ROM" , "Romania" , "romania",}, ["Zaire"] = {na= "زاير" , "ZAI" , "Zaire",}, ["Zambia"] = {na= "زامبيا" , "ZAM" , "Zambia" , "ZMB",}, ["Zanzibar"] = {na= "زنګبار" , "ZAN" , "Revolutionary Government of Zanzibar" , "زنجبار دولت" , "Zanzibar", "زنجبار",}, ["Zimbabwe"] = {na= "زېمبابوې" , "ZIM", "ېزمبابوی" , "Zimbabwe" , "ېزمبابوی" , "ZWE", "ېزمبابوی",}, ["زېمبابوی رودېشيا"] = {na= "زېمبابوی رودېشيا" , "زېمبابوی رودېشيا",}, ["Saba (disambiguation)"] = {na= "سابا" , "Saba","سابا" ,}, ["Ivory Coast"] = {na= "عاج ساحل" , "CIV" , "كوت ديوار" , "Côte d'Ivoire" , "Ivory Coast" , "Cote d'Ivoire" , "Côte d’Ivoire",}, ["Sar, Bahrain"] = {na= "سار" , "SAA" , "سار" , "Sar, Bahrain" , "سار بحرين",}, ["Sark"] = {na= "سارک ټاپو" , "Sark",}, ["Saarland"] = {na= "سارلينډ" , "Saarland",}, ["Saskatchewan"] = {na= "ساسكاتشوان" , "Saskatchewan",}, ["Saxony"] = {na= "زاخسن" , "Saxony",}, ["Saxony-Anhalt"] = {na= "زاخسن-انهالت" , "Saxony-Anhalt",}, ["SAM"] = {na= "ساموا" , "SAM" , "لوېديځ ساموا" , "WSM" , "Samoa" , "Western Samoa"}, ["ASA"] = {na= "امريکايي ساموا" , "ASA" , "ASM" , "American Samoa",}, ["BLM"] = {na= "سينټ بارتلمي" , "BLM" , "سينټ بارتلمي" , "Saint Barthelemy" , "سينټ بارتلمي" , "Saint Barthélemy" , "سينټ بارتلمي",}, ["SPM"] = {na= "سينټ پيري او ميکولون" , "SPM" ,"سينټ پيري او ميکولون" , "Saint Pierre and Miquelon" , "سينټ پيري او ميکولون" , "Saint-Pierre and Miquelon","سينټ پيري او ميکولون" ,}, ["San Marino"] = {na= "سان مارينو" , "SMR" , "SMR" , "San Marino",}, ["SVG"] = {na= "سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"VCT" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"VIN" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"SVG" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"Saint Vincent and the Grenadines" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"Saint Vincent & the Grenadines" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"St. Vincent and the Grenadines" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,}, ["Saint Kitts and Nevis"] = {na= "سينټ کيټس او ناويس" , "سينټ کيټس او ناويس" , "KNA" , "سينټ کيټس او ناويس" , "SKN" , "سينټ کيټس او ناويس" , "Saint Kitts and Nevis" , "سينټ کيټس او ناويس" , "St. Kitts and Nevis", "سينټ کيټس او ناويس" ,}, ["Saint Lucia"] = {na= "سينټ لوسيا" , "LCA" ,"سينټ لوسيا" , "Saint Lucia" ,"سينټ لوسيا" , "St. Lucia","سينټ لوسيا" ,}, ["Saint Helena"] = {na= "سينټ هېلېنا" , "Saint Helena" , "سينټ هېلېنا",}, ["Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha"] = {na= "سينټ هېلېنا ، اسېنشن او تريستان دا کونا " , "SHN", "سينټ هېلېنا ، اسېنشن او تريستان دا کونا" , "Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha" , "سينټ هېلېنا ، اسېنشن او تريستان دا کونا",}, ["سينټ هېلېنا اړوند سيمې"] = {na= "سينټ هېلېنا اړوند سيمې" , "سينټ هېلېنا اړوند سيمې",}, ["São Tomé and Príncipe"] = {na= "سایوتومه او پرنسیپ" , "STP" , "سایوتومه او پرنسیپ" , "São Tomé and Príncipe" , "Sao Tome and Principe" , "Sao Tomé and Principe",}, ["Sarawak"] = {na= "سراوق" , "Sarawak" , "Sarawak",}, ["Sri Lanka"] = {na= "سريلانکا" , "SRI" , "سريلانکا" , "Sri Lanka" , "سريلانکا" , "LKA", "سريلانکا" ,}, ["Svalbard"] = {na= "سوالبرد" , "Svalbard",}, ["Svalbard and Jan Mayen"] = {na= "سوالبرد او جان ماين" , "سوالبرد او جان مين" , "SJM",}, ["Lower Saxony"] = {na= "نیدرزاخسن" , "Lower Saxony",}, ["Selangor"] = {na= "سلاغور" , "Selangor",}, ["Slovakia"] = {na= "سلوواکيا" , "SVK" , "سلوواکيا" , "Slovakia" , "سلوواکيا" , "Slovak Republic" , "سلوواکيا" ,}, ["Slovenia"] = {na= "سلووانيا" , "SVN" , "SLO" , "SVN" , "Slovenia",}, ["Singapore"] = {na= "سنګاپور" , "SIN" , "Singapore" , "SGP",}, ["Swaziland"] = {na= "اېسواتيني " , "سوازيلينډ " , "SWZ" , "Swaziland",}, ["Syria"] = {na= "سوريه" , "Levant" , "شام" , "بلاد الشام" , "سوريه" , "SYR" , "Syria" , "Syrian Arab Republic" , "سوريه" , "سوريې عربي جمهوريت",}, ["ArabicSyria"] = {na= " سوريې عربي دولت" , "سوريې هېواد",}, ["Suriname"] = {na= "سورينام" , "SUR" ,"سورينام" , "Suriname","سورينام" ,}, ["Somerset (disambiguation)"] = {na= "سومرست" , "مقاطعہ سومرست (إنجلترا)",}, ["Switzerland"] = {na= "سويټزرلينډ" , "SUI" ,"سويټزرلينډ" , "Switzerland" ,"سويټزرلينډ" , "SWI" ,"سويټزرلينډ" , "CHE" ,"سويټزرلينډ" , "CH","سويټزرلينډ" ,}, ["Sierra Leone"] = {na= "سيراليون" , "SLE" , "Sierra Leone (1961–1971)" , "سيراليون(1961–1971)" , "Sierra Leone",}, ["Seychelles"] = {na= "سيشل" , "SEY" , "SYC" , "Seychelles",}, ["CEY"] = {na= "سیلان" , "CEY", "Ceylon",}, ["Sint Eustatius"] = {na= "سينټ اېيوستاتيوس" , "Sint Eustatius" ,"سينټ اېيوستاتيوس" , "Sint Eustatius","سينټ اېيوستاتيوس" ,}, ["Sint Maarten"] = {na= "سينټ مارټين" , "MAF" , "SXM" , "Sint Maarten" , "سينټ مارټين" , "سينټ مارټين" , "هالينډي سينټ مارټين",}, ["شتلاند"] = {na= "شتلاند" , "جزر شتلاند",}, ["Schleswig-Holstein"] = {na= "شلسفیغ هولشتاین" , "شلسفیغ-هولشتاین" , "Schleswig-Holstein",}, ["North Rhine-Westphalia"] = {na= "شمال الراین-وستفالیا" , "North Rhine-Westphalia",}, ["سبا"] = {na= "سبا" , "Sabah",}, ["Serbia"] = {na= "سربيا" , "SRB" , "Serbia" , "SER",}, ["Serbia and Montenegro"] = {na= "سربيا او مونتېنېګرو" , "سربيا او مونتېنېګرو" , "SCG" , "Serbia and Montenegro",}, ["Sicily"] = {na= "صقلیہ" , "Sicily",}, ["Somaliland"] = {na= "سومالیلانډ" ,"Somaliland", "سومالیلانډ",}, ["Tajikistan"] = {na= "تاجيکستان" , "TJK" , "Tajikistan",}, ["Tokyo"] = {na= "توکيو" , "Tokyo" , "Tôkyô", "Tōkyō",}, ["OMA"] = {na= "عمان" , "OMA" , "OMN" , "عمان" , "Oman" , "عمان پاچاهي",}, ["Gagauzia"] = {na= "ګاګايوزيا" , "Găgăuzia",}, ["The Gambia"] = {na= "ګامبيا" , "ګامبیا" , "GMB" , "ګامبيا" , "GAM" , "Gambia, The" , "Gambia" , "The Gambia", "ګامبيا",}, ["Ghana"] = {na= "ګانا" , "GHA" , "Ghana" , "ghana",}, ["Grenada"] = {na= "ګرېنادا" , "GRN" ,"ګرېنادا" , "Grenada" ,"ګرېنادا" , "GRD","ګرېنادا" ,}, ["Greenland"] = {na= "ګرينلينډ" , "GRL" ,"ګرينلينډ" , "Greenland" , "ګرينليند",}, ["Guatemala"] = {na= "ګواتيمالا" , "GUA" ,"ګواتيمالا" , "Guatemala" ,"ګواتيمالا" , "GTM","ګواتيمالا" ,}, ["Guadeloupe"] = {na= "ګوادېلوپ" , "GLP" , "Guadeloupe" , "ګوادېلوپ",}, ["Guam"] = {na= "ګوام" , "GUM" , "Guam",}, ["Gotland"] = {na= "ګوټلينډ" , "ګوټلنډ",}, ["GUF"] = {na= "فرانسوي ګيانا" , "GUF" , "French Guiana",}, ["Guyana"] = {na= "ګويانا" , "GUY" , "Guyana" , "ګويانا",}, ["GYF"] = {na= "فرانسوي ګيانا" , "GYF",}, ["GGY"] = {na= "ګرنزي" , "',ګورنزي" , "GGY" , "Guernsey" , "ګورنزي ټاپو",}, ["GUI"] = {na= "ګينه" , "GUI" , "GIN" , "Guinea",}, ["Equatorial Guinea"] = {na= "استوايي ګينه" , "EQG" , "GEQ" , "GNQ" , "Equatorial Guinea" , "استوايي ګينه",}, ["GNB"] = {na= "ګيني بېساو" , "GNB" , "Guinea-Bissau" , "GBS",}, ["Vanuatu"] = {na= "وانواتو" , "نيو هايبريډس" , "New Hebrides" , "VAN" , "Vanuatu" , "VUT",}, ["Virginia"] = {na= "ویرجینیا" , "Virginia" , "ویرجینیا" , "VA" ,}, ["Sovereign Military Order of Malta"] = {na= "مالتا خپلواکه پوځي امريت" , "SMOM" , "Sovereign Military Order of Malta" , "Sovereign Order of Malta",}, ["FRA"] = {na= "فرانسه" , "FRA" , "فرانس" , "France",}, ["Provence"] = {na= "پرووېنس" , "Provence" , "پرووېنس",}, ["Clipperton"] = {na= "کليپرتون" , "Clipperton Island" , "کليپرتون ټاپو","Clipperton","کليپرتون"}, ["Occitania"] = {na= "اوکسيتانيا" , "Occitania" , "اوکسيتانيا", "اوکسیتانیا",}, ["Friesland"] = {na= "فريزلينډ" , "Friesland",}, ["Florida"] = {na= "فلوريډا" , "Florida" , "FL" ,}, ["Venda"] = {na= "وېنډا" , "Venda",}, ["Venezuela"] = {na= "وېنزوېلا" , "VEN" , "Venezuela" , "Venezuela, Bolivarian Republic of",}, ["Finland"] = {na= "فينلينډ" , "FIN" , "Finland",}, ["Pahang"] = {na= "پاهانګ" , "Pahang",}, ["VOL"] = {na= "بره وولټا" , "Upper Volta", "بره وولټا", "Republic of Upper Volta", "VOL",}, ["Vietnam"] = {na= "ويتنام" ,"VIE" ,"شمالي ويتنام" ,"Vietnam" ,"VNM" ,"Viet Nam" ,}, ["SVietnam"] = {na= "سوېلي ويتنام" ,"South Vietnam" ,"سوېلي ويتنام" ,"سوېلي ويتنام" ,"South Vietnam" ,"ويتنام جمهوريت" ,"Republic of Vietnam" ,"South Vietnam" ,"سوېلي ويتنام" ,}, ["Fiji"] = {na= "فيجي" , "FIJ" , "FJI" , "Fiji",}, ["West Virginia"] = {na= "لوېديځه ويرجينيا" , "West Virginia" , "WV" ,}, ["Perak"] = {na= "پيراک" , "Perak",}, ["Vermont"] = {na= "وېرمونت" , "وېرمونت" , "Vermont" , "VT" ,}, ["Kabardino-Balkaria"] = {na= "کبار دينو بالکار" , "Kabardino-Balkaria",}, ["Cyprus"] = {na= "قبرس" , "CYP" , "Cyprus",}, ["Northern Cyprus"] = {na= "شمالي قبرس" , "Northern Cyprus" ,"شمالي قبرس" ,"شمالي قبرس" , "TRNC" ,"شمالي قبرس" , "Turkish Republic of Northern Cyprus","شمالي قبرس" ,}, ["Kedah"] = {na= "کېداه" , "Kedah",}, ["Karachay-Cherkessia"] = {na= "قراتشای - تشیركیسیا" , "Karachay-Cherkessia",}, ["Qatar"] = {na= "قطر" , "QAT" , "Qatar" , "QTR",}, ["Guangxi"] = {na= "ګوانګشي" , "Guangxi Zhuang",}, ["Kyrgyzstan"] = {na= "قرغزستان" , "KGZ" ,"قرغزستان" , "Kyrgyzstan" ,"قرغزستان" , "Kyrgyz Republic" , "قرغزستان" ,}, ["کاتامارکا"] = {na= "كاتاماركا" , "Catamarca" , "كاتاماركا",}, ["South Carolina"] = {na= "سوېلي کارولينا" , "South Carolina" , "SC" ,}, ["North Carolina"] = {na= "شمالي کارولينا" , "North Carolina" , "NC" ,}, ["Karelia"] = {na= "کارېليا" , "کارېليا جمهوريت",}, ["Kazakhstan"] = {na= "قزاقستان" , "KAZ" ,"قزاقستان" , "Kazakhstan","قزاقستان" ,}, ["Calgary"] = {na= "کالګاري" , "Calgary",}, ["New Caledonia"] = {na= "نوې کالېدونيا" , "NCL" , "New Caledonia",}, ["California"] = {na= "كالیفورنیا" , "California" , "CA",}, ["Kansas"] = {na= "كانساس" , "Kansas" , "كانساس" , "KS" , "كنساس",}, ["Catalonia"] = {na= "کاتالونيا" , "Catalonia" ,"کاتالونيا" , "CAT" , "کاتالونيا",}, ["Serbian Krajina"] = {na= "سربيايي کراجينا" , "Serbian Krajina","سربيايي کراجينا" ,}, ["Krasnodar Krai"] = {na= "كراسنودار كرای" , "Krasnodar Krai",}, ["Stavropol Krai"] = {na= "كرای ستافروبول" , "Stavropol Krai",}, ["Croatia"] = {na= "کرواسيا" , "CRO" ,"کرواسيا" , "CRO" ,"کرواسيا" , "Croatia" ,"کرواسيا" , "HRV","کرواسيا" ,}, ["Kelantan"] = {na= "كلنتن" , "Kelantan",}, ["Cambodia"] = {na= "کمبوديا" , "CAM" ,"کمبوديا" , "Cambodia" ,"کمبوديا" , "KHM" , "کمبوديا",}, ["Kentucky"] = {na= "کېنتوکي" , "Kentucky" ,"کېنتوکي" , "KY","کېنتوکي" ,}, ["Canada"] = {na= "کاناډا" , "CAN" , "کاناډا" , "Canada" , "کاناډا" , "Dominion of Canada" , "کاناډا",}, ["Kuala Lumpur"] = {na= "کوالا لامپور" , "Kuala Lumpur" , "کوالا لامپور",}, ["Cuba"] = {na= "کيوبا" , "CUB" ,"کيوبا" , "Cuba","کيوبا" ,}, ["Curaçao"] = {na= "کوراساو" , "CUW" ,"کوراساو" , "CUR" ,"کوراساو" , "Curacao" ,"کوراساو" , "Curaçao","کوراساو",}, ["Corsica"] = {na= "كورسیكا" , "Corsica",}, ["Cornwall"] = {na= "كورنوال" , "Cornwall",}, ["South Korea"] = {na= "سوېلي کوريا" , "KOR" , "South Korea" , "Republic of Korea" , "سوېلي کوريا" , "جنوبي کوريا" , "Korea, South" , "Korea Republic" , "Korea, Republic of",}, ["North Korea"] = {na= "شمالي کوريا" , "Korea, North" , "شمالي کوريا" , "Democratic People's Republic of Korea" , "شمالي کوريا" , "PRK" , "شمالي کوريا",}, ["Corrientes"] = {na= "كورینتس" , "Corrientes",}, ["Costa Rica"] = {na= "کوسټاریکا" , "CRC" ,"کوسټاریکا" , "Costa Rica" ,"کوسټاریکا" , "CRI","کوسټاریکا",}, ["Kosovo"] = {na= "کوسووو" , "Kosovo" ,"کوسووو" , "Republic of Kosovo" ,"کوسووو" , "KOS" ,"کوسووو" , "KVX","کوسووو" ,}, ["Colorado"] = {na= "كولورادو" , "Colorado" ,"كولورادو" , "CO" ,"كولورادو" ,}, ["Colombia"] = {na= "کولمبيا" , "COL" ,"کولمبيا" , "Colombia","کولمبيا" ,}, ["British Columbia"] = {na= "برېتانوي کولمبيا" , "British Columbia","برېتانوي کولمبيا" ,}, ["كومنولث الفلبین"] = {na= "كومنولث الفلبین" , "الكومنولث الفلبینی",}, ["Connecticut"] = {na= "كونیتیكت" , "كنتیكت" , "Connecticut" , "CT" ,}, ["Quebec"] = {na= "كیبك" , "Quebec" , "كیبیك" , "Québec" , "كیبك",}, ["Kiribati"] = {na= "کيريباتي" , "Kiribati" , "کيريباتي" , "KIR" , "کيريباتي",}, ["Kenya"] = {na= "کېنيا" , "KEN" ,"کېنيا" , "Kenya","کېنيا" ,}, ["Réunion"] = {na= "ريونيون" , "REU" , "ريونيون" , "Réunion", "ريونيون" ,}, ["Labuan"] = {na= "لابوان" , "Labuan",}, ["Latvia"] = {na= "لاتويا" , "LAT" ,"لاتويا" , "LVA" ,"لاتويا" , "Latvia","لاتويا" ,}, ["Laos"] = {na= "لاوس" , "LAO" ,"لاوس" , "Laos" ,"لاوس" , "Lao People’s Democratic Republic","لاوس" ,}, ["Lebanon"] = {na= "لبنان" , "LIB" ,"لبنان" , "LBN" ,"لبنان" , "Lebanon" ,"لبنان" , "Lebanese Republic","لبنان" ,}, ["Luxembourg"] = {na= "لوګزامبورګ" , "LUX" ,"لوګزامبورګ" , "Luxembourg","لوګزامبورګ" ,}, ["Lombardy"] = {na= "لومباردیا" , "Lombardy",}, ["Louisiana"] = {na= "لویزیانا" , "Louisiana" , "LA" ,}, ["Libya"] = {na= "لېبيا" , "LBY" ,"لېبيا" , "LBA" ,"لېبيا" , "Libya","لېبيا" ,}, ["Liberia"] = {na= "لايبېريا" , "LBR" ,"لايبېريا" , "Liberia","لايبېريا" ,}, ["Lithuania"] = {na= "ليتوانيا" , "LIT" ,"ليتوانيا" , "LTU" ,"ليتوانيا" , "Lithuania","ليتوانيا" ,}, ["Liechtenstein"] = {na= "لیختن اشتاین" , "LIE" ,"لیختن اشتاین" ,"Liechtenstein","لیختن اشتاین" ,}, ["Lesotho"] = {na= "لېسوتو" , "LES" , "لېسوتو" , "Lesotho" , "لېسوتو " , "LSO", "لېسوتو" ,}, ["Madeira"] = {na= "مادیرا" , "Madeira" , "جزر مادیرا",}, ["Martinique"] = {na= "مارتينيک" , "MTQ" ,"مارتينيک" , "Martinique","مارتينيک" ,}, ["Maryland"] = {na= "ماريلينډ" , "Maryland" , "ماريلينډ" , "MD" ,}, ["Massachusetts"] = {na= "ماساتشوستس" , "Massachusetts" , "MA" ,}, ["Macau"] = {na= "مکاو" , "MAC" , "Macau" , "Macao" , "Macao, China" , "مکاو، چين",}, ["Malawi"] = {na= "مالاوي" , "MWI" ,"مالاوي" , "Malawi" , "مالاوي" ,"مالاوي" , "MAW",}, ["مالایا"] = {na= "مالایا" , "Malaya",}, ["Malta"] = {na= "مالټا" , "Gozo" , "MLT" , "Malta" , "مالټا",}, ["Mali"] = {na= "مالي" , "MLI" ,"مالي" , "Mali","مالي" ,}, ["MAL"] = {na= "مالېزيا" , "MAS" , "مالېزيا" , "Malaysia" , "مالېزيا" , "MYS", "مالېزيا" , "MAL", "مالېزيا",}, ["Manitoba"] = {na= "مانیتوبا" , "Manitoba",}, ["Mayotte"] = {na= "مايوت" , "MYT" , "Mayotte",}, ["Gulf Cooperation Council"] = {na= "مجلس التعاون الخلیجی" , "GCC",}, ["Buenos Aires Province"] = {na= "محافظہ بوینس آیرس" , "Buenos Aires Province",}, ["Moscow Oblast"] = {na= "ماسکو اوبلاست" , "ماسکو اوبلاست",}, ["Madagascar"] = {na= "مادغاسکر" , "MAD" ,"مادغاسکر" , "Madagascar" ,"مادغاسکر" , "MDG","مادغاسکر" ,}, ["Aden"] = {na= "عدن" , "Aden" , "عدن" }, ["Mississippi"] = {na= "ميسيسيپي" , "ميسيسيپي" , "Mississippi" ,"ميسيسيپي" , "MS" ,"ميسيسيپي" ,}, ["Egypt"] = {na= "مصر" , "EGY" , "مصر" , "Egypt" , "egypt",}, ["Macedonia"] = {na= "مقدونيه" , "RMK " ,"مقدونيه" , "Macedonia" ,"مقدونيه" , "Republic of Macedonia" ,"مقدونيه" , "Macedonia, Republic of" ,"مقدونيه" , "FYR Macedonia" ,"مقدونيه" , "FYROM","مقدونيه" ,}, ["North Macedonia"] = {na= "شمالي مقدونیه" , "MKD" ,"شمالي مقدونیه" , "NMK" ,"شمالي مقدونیه" , "North Macedonia" ,"شمالي مقدونیه" ,}, ["Macedonian Empire"] = {na= "مقدونيې سترواکي" , "Macedonian Empire" ,"مقدونيې سترواکي" ,}, ["Mecklenburg-Vorpommern"] = {na= "مكلنبورغ فوربومرن" , "Mecklenburg-Vorpommern",}, ["Malacca"] = {na= "ملقا" , "Malacca" , "ملقا",}, ["Kingdom of Italy"] = {na= "اېټاليا پاچايي" , "Kingdom of Italy","اېټاليا پاچايي" ,}, ["Kingdom of Scotland"] = {na= "سکاټلينډ پاچايي" , "Kingdom of Scotland","سکاټلينډ پاچايي" ,}, ["United Kingdom of the Netherlands"] = {na= "هالينډ متحده پاچايي","United Netherlands" ,"هالينډ متحده پاچايي",}, ["Kingdom of the Two Sicilies"] = {na= "سيسلي پاچاهي" , "دوه سيسلي پاچاهي" , "Two Sicilies",}, ["Kingdom of Bulgaria"] = {na= "بلغاريا پاچاهيي" , "Kingdom of Bulgaria",}, ["Kingdom of Sarawak"] = {na= "سراوک پاچاهيي" , "Kingdom of Sarawak" , "Kingdom of Sarawak",}, ["Kingdom of Sardinia"] = {na= "ساردينيا پاچاهي" , "Kingdom of Sardinia" , "Kingdom of Sardinia" , "ساردينيا پاچاهي" ,}, ["Sardinia"] = {na= "سردینیا" , "Sardinia", "سردینیا",}, ["Kingdom of France (1791–92)"] = {na= "فرانسې پاچاهيي" , "Kingdom of France" , "Kingdom of France" , "فرانسې پاچاهيي",}, ["Kingdom of the Netherlands"] = {na= "هالينډ پاچايي" , "Kingdom of the Netherlands" , "هالينډ پاچايي",}, ["Kingdom of Yugoslavia"] = {na= "يوګوسلاويا پاچايي" , "Kingdom of Yugoslavia", "يوګوسلاويا پاچايي",}, ["Valencian Community"] = {na= "منطقہ بلنسیہ" , "Valencia" , "بلنسیہ" , "Valencian Community",}, ["Ross Dependency"] = {na= "منطقہ روس" , "Ross Dependency",}, ["Palestine Liberation Organization"] = {na= "فلسطين ازادۍ غورځنګ" , "PLO", "فلسطين ازادۍ غورځنګ" ,}, ["OIC"] = {na= "منظمہ التعاون الإسلامی" , "OIC","Organisation of Islamic Cooperation"}, ["AU"] = {na= "الاتحاد الأفریقی" , "African Union","AU"}, ["Mongolia"] = {na= "منګوليا" , "MGL" , "MNG" , "Mongolia",}, ["Inner Mongolia"] = {na= "داخلي منګوليا" , "Inner Mongolia",}, ["Minorca"] = {na= "منورقہ" , "Minorca",}, ["Mauritania"] = {na= "موريتانيا" , "MTN" , "Mauritania" , "MRT",}, ["Mauritius"] = {na= "ماوريتوس" , "MRI" , "ماوريتوس" , "Mauritius" , "ماوريتوس" , "MUS", "ماوريتوس" ,}, ["Mozambique"] = {na= "موزامبيک" , "موزامبيک" , "MOZ" , "Mozambique",}, ["Moldova"] = {na= "مولدووا" , "MDA" , "مولدووا جمهوريت" , "Moldova" , "مولدووا" , "Republic of Moldova" , "مولدووا جمهوريت" , "Moldova, Republic of",}, ["Monaco"] = {na= "موناکو" , "MON" , "Monaco" , "MCO",}, ["Montana"] = {na= "مونتانا" , "Montana" , "MT" ,}, ["Montserrat"] = {na= "مونتسرات" , "MSR" , "Montserrat",}, ["Mohéli"] = {na= "موهېلي" , "Mohéli",}, ["Missouri"] = {na= "میزوری" , "Missouri" , "MO" ,}, ["Michigan"] = {na= "میشیغان" , "Michigan" , "MI" ,}, ["Maine"] = {na= "مین" , "Maine" , "ME" ,}, ["MN"] = {na= "مینیسوتا" , "Minnesota" , "MN" ,}, ["Nagaland"] = {na= "ناجالاند" , "Nagaland",}, ["Navarre"] = {na= "نافارا" , "Navarre",}, ["Namibia"] = {na= "ناميبيا" , "NAM" ,"ناميبيا" , "Namibia","ناميبيا" ,}, ["Nauru"] = {na= "نايورو" , "Nauru" ,"نايورو" , "NRU","نايورو" ,}, ["Nebraska"] = {na= "نېبراسکا" , "Nebraska" ,"نېبراسکا" , "NE" ,"نېبراسکا" ,}, ["Negeri Sembilan"] = {na= "نكری سمبیلن" , "Negeri Sembilan",}, ["Nova Scotia"] = {na= "نوفا سكوشا" , "Nova Scotia",}, ["Nunavut"] = {na= "نونافوت" , "Nunavut",}, ["Nepal"] = {na= "نيپال" , "NEP" ,"نيپال" , "NPL" , "نيپال" , "Nepal" , "نيپال" , "Federal Democratic Republic of Nepal" ,"نيپال",}, ["Nigeria"] = {na= "نايجېريا" , "NGA" ,"نايجېريا" , "NGR" ,"نايجېريا" , "Nigeria","نايجېريا" ,}, ["Nevada"] = {na= "نېواډا" , "Nevada" ,"نېواډا" , "NV" ,"نېواډا" ,}, ["Nicaragua"] = {na= "نيکاراګوای" , "NIC" ,"نيکاراګوای" , "NCA" ,"نيکاراګوای" , "Nicaragua" , "نيکاراګوای" ,}, ["Ningxia"] = {na= "نینغشیا" , "Ningxia Hui",}, ["New Brunswick"] = {na= "نیو برونزویك" , "New Brunswick",}, ["New Jersey"] = {na= "نیو جیرسی" , "New Jersey" , "نیوجرسی" , "نیوجیرسی",}, ["New Zealand"] = {na= "نيوزيلينډ" , "NZL" , "نيوزيلينډ" , "NZL" , "نيوزيلينډ", "New Zealand" , "نيوزيلينډ", "NZ", "نيوزيلينډ",}, ["نیوفاوندلاند"] = {na= "نیوفاوندلاند" , "دومینیون نیوفاوندلاند",}, ["Newfoundland and Labrador"] = {na= "نیوفاوندلاند واللابرادور" , "Newfoundland and Labrador",}, ["New Mexico"] = {na= "نیومكسیكو" , "New Mexico" , "NM" ,}, ["New Hampshire"] = {na= "نیوهامبشیر" , "New Hampshire" , "نیوهامشیر" , "نیوهامبشر" , "NH" }, ["New York City"] = {na= "نیویورك" , "New York" , "ولایہ نیویورك" , "NY" ,}, ["Niue"] = {na= "نيووی" , "NIU" , "نيووی" , "Niue","نيووی" ,}, ["Hampshire (disambiguation)"] = {na= "هامبشیر" , "هامبشیر (مقاطعہ)",}, ["Hamburg"] = {na= "هامبورغ" , "Hamburg",}, ["Hawaii"] = {na= "هاوای" , "Hawaii" , "HI" ,}, ["Haiti"] = {na= "هايتي" , "HAI" ,"هايتي" , "Haiti" ,"هايتي" , "HTI","هايتي" ,}, ["Pyramid"] = {na= "هرم" , "Herm",}, ["Hesse"] = {na= "هسن" , "Hesse",}, ["Honduras"] = {na= "هندوراس" , "HON" , "HND" , "Honduras",}, ["HBR"] = {na= "هندوراس البریطانیہ" , "HBR", "British Honduras",}, ["Netherlands"] = {na= "هالنډ" , "NED" ,"هالنډ" , "Netherlands" ,"هالنډ" , "the Netherlands" ,"هالنډ" , "NLD" , "هالنډ" , "The Netherlands","هالنډ" ,}, ["Hong Kong"] = {na= "هانګ کانګ" , "HKG" ,"هانګ کانګ" , "Hong Kong" ,"هانګ کانګ" , "Hong Kong (China)" ,"هانګ کانګ" , "Hong Kong, China","هانګ کانګ" ,}, ["British Hong Kong"] = {na= "برېتانوي هانګ کانګ" , "British Hong Kong","برېتانوي هانګ کانګ" ,}, ["Washington"] = {na= "واشينګټن" , "Washington" , "واشينګټن" , "WA", "واشينګټن",}, ["Washington, D.C."] = {na= "واشينګټن ډي سي" , "Washington, D.C." , "واشنطن، دی سی" , "District of Columbia" , "واشينګټن ډي سي" , "DC" , "واشينګټن ډي سي" , "واشينګټن ډي سي" , "واشينګټن ډي سي" , "واشينګټن ډي سي",}, ["Wallis and Futuna"] = {na= "واليس او فوتونا" , "WLF" , "واليس او فوتونا" , "Wallis and Futuna","واليس او فوتونا",}, ["WY"] = {na= "وايومينګ" , "Wyoming" ,"وايومينګ" , "WY" ,"وايومينګ" ,}, ["Federated States of Micronesia"] = {na= "ميکرونزي فدرالي ايالات" , "FSM" , "ميکرونزي فدرالي ايالات" , "Micronesia" ,"ميکرونزي فدرالي ايالات" , "Federated States of Micronesia" , "ميکرونزي فدرالي ايالات" , "F.S. Micronesia" ,"ميکرونزي فدرالي ايالات" , "Micronesia, Federated States of","ميکرونزي فدرالي ايالات" ,}, ["WI"] = {na= "ویسكونسن" , "ویسكانسین" , "ویسكونسن" , "WI" , "Wisconsin" , "ویسكنسن",}, ["Wales"] = {na= "ويلز" , "WAL" ,"ويلز" , "WAL" ,"ويلز" , "Wales","ويلز" ,}, ["Jan Mayen"] = {na= "یان ماین" , "Jan Mayen",}, ["Utah"] = {na= "یوتا" , "Utah" , "یوتاه" , "UT" ,}, ["Yugoslavia"] = {na= "یوغوسلافیا" , "YUG" , "Yugoslavia" , "یوغسلافیا" , "SFR Yugoslavia",}, ["Yukon (disambiguation)"] = {na= "یوكون"}, ["Azad Kashmir"] = {na= "ازاد کشمير" , "Azad Kashmir"}, ["Asturias"] = {na= "أستوریاس" , "Asturias"}, ["Assyria"] = {na= "اسيريا" , "Assyria"}, ["House of Savoy"] = {na= "ساوويي" , "House of Savoy"}, ["Puntland"] = {na= "پونټلينډ" , "Puntland"}, ["Azawad"] = {na= "ازاواد" , "Azawad"}, ["ANZ"] = {na= "استرالاسيا" , "Australasia", "ANZ"}, ["Western Australia"] = {na= "لوېديځه استراليا" , "Western Australia"}, ["Oxfordshire"] = {na= "اکسفورډشاير" , "Oxfordshire"}, ["Alsace"] = {na= "الساسې" , "Alsace"}, ["South America"] = {na= "سوېلي امريکا" , "South America"}, ["Andalusia"] = {na= "اندلوسيا" , "Andalusia"}, ["Arkhangelsk Oblast"] = {na= "ارخانګلاسک اوبلاست" , "Arkhangelsk Oblast"}, ["Astrakhan Oblast"] = {na= "استراخان اوبلاست" , "Astrakhan Oblast"}, ["Amur Oblast"] = {na= "أوبلاست أمور" , "Amur Oblast"}, ["Omsk Oblast"] = {na= "أوبلاست أومسك" , "Omsk Oblast"}, ["Ivanovo Oblast"] = {na= "أوبلاست إیفانوفو" , "Ivanovo Oblast"}, ["Bryansk Oblast"] = {na= "أوبلاست بریانسك" , "Bryansk Oblast"}, ["Belgorod Oblast"] = {na= "أوبلاست بیلغورود" , "Belgorod Oblast"}, ["Chelyabinsk Oblast"] = {na= "أوبلاست تشیلیابنسك" , "Chelyabinsk Oblast"}, ["Sverdlovsk Oblast"] = {na= "أوبلاست سفردلوفسك" , "Sverdlovsk Oblast"}, ["Smolensk Oblast"] = {na= "أوبلاست سمولینسك" , "Smolensk Oblast"}, ["Kaliningrad Oblast"] = {na= "أوبلاست كالینینغرادسكایا" , "Kaliningrad Oblast"}, ["Kurgan Oblast"] = {na= "أوبلاست كورغان" , "Kurgan Oblast"}, ["Kirov Oblast"] = {na= "أوبلاست كیروف" , "Kirov Oblast"}, ["Kemerovo Oblast"] = {na= "أوبلاست كیمروفسكایا" , "Kemerovo Oblast"}, ["Murmansk Oblast"] = {na= "أوبلاست مورمانسك" , "Murmansk Oblast"}, ["Novgorod Oblast"] = {na= "أوبلاست نوفغورود" , "Novgorod Oblast"}, ["Utrecht"] = {na= "أوترخت" , "Utrecht"}, ["Udmurtia"] = {na= "أودمورتیا" , "Udmurtia"}, ["Orenburg Oblast"] = {na= "أورنبرغ أوبلاست" , "Orenburg Oblast"}, ["Oryol Oblast"] = {na= "أوریول أوبلاست" , "Oryol Oblast"}, ["Chukotka Autonomous Okrug"] = {na= "أوكروغ تشوكوتكا الذاتیہ" , "Chukotka Autonomous Okrug"}, ["Khanty-Mansi Autonomous Okrug"] = {na= "أوكروغ خانتی-مانسی ذاتیہ الحكم" , "Khanty-Mansi Autonomous Okrug"}, ["Nenets Autonomous Okrug"] = {na= "أوكروغ نینیتس الذاتیہ" , "Nenets Autonomous Okrug"}, ["Yamalo-Nenets Autonomous Okrug"] = {na= "أوكروغ یامالو-نینیتس الذاتیہ" , "Yamalo-Nenets Autonomous Okrug"}, ["Ulyanovsk Oblast"] = {na= "أولیانوفسك أوبلاست" , "Ulyanovsk Oblast"}, ["Irkutsk Oblast"] = {na= "إركوتسك أوبلاست" , "Irkutsk Oblast"}, ["Essex"] = {na= "إسكس" , "Essex"}, ["Extremadura"] = {na= "إكستریمادورا" , "Extremadura"}, ["Trucial States"] = {na= "إمارات الساحل المتصالح" , "Trucial States"}, ["البانيا امارت"] = {na= "البانيا امارت" , "البانيا امارت"}, ["إمارہ الجبل الأسود"] = {na= "إمارہ الجبل الأسود" , "إمارہ الجبل الأسود"}, ["Caucasus Emirate"] = {na= "ققفقاز اسلامي امارت" , "Caucasus Emirate"}, ["Aztec Empire"] = {na= "ازتېک سترواکي" , "Aztec Empire"}, ["Ashanti Empire"] = {na= "اشانتي سترواکي" , "Ashanti Empire"}, ["Empire of Brazil"] = {na= "برازيل سترواکي" , "Empire of Brazil"}, ["Benin Empire"] = {na= "بېنين سترواکي" , "Benin Empire","بېنين سترواکي" }, ["BEN"] = {na= "بېنين" , "BEN" ,"بېنين" , "Benin","بېنين" ,}, ["DAH"] = {na= "داهومي" , "DAH", "داهومي", "Dahomey",}, ["Korean Empire"] = {na= "کوريا سترواکي" , "Korean Empire"}, ["Ibiza"] = {na= "اېبيزا" , "Ibiza"}, ["East Riding of Yorkshire"] = {na= "إیست رایدینج أوف یوركشیر" , "East Riding of Yorkshire"}, ["Federation of Bosnia and Herzegovina"] = {na= "اتحاد البوسنہ والهرسك" ,"Federation of Bosnia and Herzegovina" ,"ابه" ,"اتحاد البوسنہ والهرسك" ,}, ["Union of South Africa"] = {na= "سوېلي افريقا ټولنه" , "Union of South Africa"}, ["الأفلاق"] = {na= "الأفلاق" , "الأفلاق"}, ["Jewish Autonomous Oblast"] = {na= "الأوبلاست الیهودیہ الذاتیہ" , "Jewish Autonomous Oblast"}, ["Serbian Empire"] = {na= "الإمبراطوریہ الصربیہ" , "Serbian Empire"}, ["First French Empire"] = {na= "الإمبراطوریہ الفرنسیہ الأولى" , "First French Empire"}, ["Second French Empire"] = {na= "الإمبراطوریہ الفرنسیہ الثانیہ" , "Second French Empire"}, ["Arab Federation"] = {na= "الاتحاد العربی" , "Arab Federation"}, ["الجمہوریہ الإسبانیہ"] = {na= "الجمہوریہ الإسبانیہ" , "الجمہوریہ الإسبانیہ"}, ["Batavian Republic"] = {na= "الجمہوریہ الباتافیہ" , "Batavian Republic"}, ["French Third Republic"] = {na= "الجمہوریہ الفرنسیہ الثالثہ" , "French Third Republic"}, ["French Fourth Republic"] = {na= "الجمہوریہ الفرنسیہ الرابعہ" , "French Fourth Republic"}, ["Papal States"] = {na= "الدولہ البابویہ" , "Papal States"}, ["Sharjah"] = {na= "الشارقہ" , "Sharjah"}, ["British Somaliland"] = {na= "الصومال البریطانی" , "British Somaliland"}, ["Fujairah"] = {na= "الفجیرہ" , "Fujairah"}, ["Argentine Confederation"] = {na= "الكونفدرالیہ الأرجنتینیہ" , "Argentine Confederation"}, ["Kingdom of Iraq"] = {na= "عراق پاچايي" , "Kingdom of Iraq"}, ["Kingdom of Egypt"] = {na= "مصر پاچايي" , "Kingdom of Egypt"}, ["Normandy"] = {na= "نورماندي" , "Normandy"}, ["French Indochina"] = {na= "الهند الصینیہ الفرنسیہ" , "French Indochina"}, ["انتری ریوس"] = {na= "انتری ریوس" , "انتری ریوس"}, ["Baden"] = {na= "بادن" , "Baden"}, ["South Baden"] = {na= "بادن الجنوبیہ" , "South Baden"}, ["Berkshire"] = {na= "باركشیر" , "Berkshire"}, ["Bashkortostan"] = {na= "باشكورستان" , "Bashkortostan"}, ["Buckinghamshire"] = {na= "باكینغهامشیر" , "Buckinghamshire"}, ["Penza Oblast"] = {na= "بانزا أوبلاست" , "Penza Oblast"}, ["Bahia"] = {na= "باهیا" , "Bahia"}, ["Braunschweig"] = {na= "براونشفایغ" , "Braunschweig"}, ["Bristol"] = {na= "برستل" , "Bristol"}, ["Primorsky Krai"] = {na= "بریمورسكی كرای" , "Primorsky Krai"}, ["Pskov Oblast"] = {na= "بسكوف أوبلاست" , "Pskov Oblast"}, ["Banten"] = {na= "بنتن" , "Banten"}, ["Banten Sultanate"] = {na= "سلطنہ بنتن" , "Banten Sultanate", "سلطنہ بنتن"}, ["Bucharest"] = {na= "بوخارست" , "Bucharest"}, ["Budapest"] = {na= "بودابست" , "Budapest"}, ["Bornholm"] = {na= "بورنهولم" , "Bornholm"}, ["BOR"] = {na= "بورنیو الشمالیہ" , "BOR" , "بورنیو الشمالیہ" , "شمال بورنی" }, ["Buryatia"] = {na= "بوریاتیا" , "Buryatia"}, ["بوغانفیل"] = {na= "بوغانفیل" , "بوغانفیل"}, ["Pohnpei"] = {na= "بونبی" , "Pohnpei"}, ["Bedfordshire"] = {na= "بیدفوردشیر" , "Bedfordshire"}, ["Perm Krai"] = {na= "بیرم كرای" , "Perm Krai"}, ["Tasmania"] = {na= "تاسمانیا" , "Tasmania"}, ["Tambov Oblast"] = {na= "تامبوف أوبلاست" , "Tambov Oblast"}, ["Tyne and Wear"] = {na= "تاین وویر" , "Tyne and Wear"}, ["Transylvania"] = {na= "ترانسیلفانیا" , "Transylvania"}, ["Tristan da Cunha"] = {na= "تریستان دا كونا" , "Tristan da Cunha"}, ["Chuvashia"] = {na= "تشوفاشیا" , "Chuvashia"}, ["تشوك"] = {na= "تشوك" , "تشوك"}, ["Chita Oblast"] = {na= "تشیتا أوبلاست" , "Chita Oblast"}, ["Cheshire"] = {na= "تشیشیر" , "Cheshire"}, ["Tver Oblast"] = {na= "تفیر أوبلاست" , "Tver Oblast"}, ["Tanganyika"] = {na= "تنجانیقا" , "Tanganyika"}, ["Toronto"] = {na= "تورونتو" , "Toronto"}, ["Tuva"] = {na= "توفا" , "Tuva"}, ["Tucumán Province"] = {na= "توكومان" , "Tucumán Province"}, ["Tula Oblast"] = {na= "تولا أوبلاست" , "Tula Oblast"}, ["Tomsk Oblast"] = {na= "تومسك أوبلاست" , "Tomsk Oblast"}, ["Tyumen Oblast"] = {na= "تیومین أوبلاست" , "Tyumen Oblast"}, ["Tierra del Fuego"] = {na= "تییرا دیل فویغو" , "Tierra del Fuego"}, ["West Java"] = {na= "جاوہ الغربیہ" , "West Java"}, ["Balearic Islands"] = {na= "جزر البلیار" , "Balearic Islands"}, ["Palmyra Atoll"] = {na= "پالميرا مرجاني ټاپو" , "Palmyra Atoll"}, ["Baker Island"] = {na= "باکېر ټاپو" , "Baker Island"}, ["Jarvis Island"] = {na= "جارويس ټاپو" , "Jarvis Island"}, ["Howland Island"] = {na= "هاولينډ تاپو" , "Howland Island"}, ["Galmudug"] = {na= "ګالموګ" , "Galmudug"}, ["Altai Republic"] = {na= "التای جمهوريت" , "Altai Republic"}, ["Republic of Bosnia and Herzegovina"] = {na= "بوسنيا او هېرزېګوينا جمهوريت" , "Republic of Bosnia and Herzegovina"}, ["Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina"] = {na= "بوسنيا او هېرزېګوينا سوسياليست جمهوريت" , "Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina"}, ["Khmer Republic"] = {na= "خمر جمهوريت" , "Khmer Republic" ,"خمر جمهوريت",}, ["Republic of Crimea"] = {na= "کرېميا جمهوريت" , "Republic of Crimea",}, ["People's Republic of the Congo"] = {na= "کانګو ولسواک جمهوريت" , "People's Republic of the Congo"}, ["Republic of Texas"] = {na= "جمہوریہ تكساس" , "Republic of Texas" , "TX" }, ["Socialist Republic of Serbia"] = {na= "جمہوریہ صربیا الاشتراكیہ" , "Socialist Republic of Serbia"}, ["Socialist Republic of Croatia"] = {na= "کرواسيا سوسياليست جمهوريت" , "Socialist Republic of Croatia"}, ["Komi Republic"] = {na= "کومي جمهوريت" , "Komi Republic",}, ["سوېلي کامرون"] = {na= "سوېلي کامرون",}, ["Cameroon"] = {na= "کامرون" , "CMR" , "کامرون" , "CMR" , "کامرون" , "Cameroon", "کامرون",}, ["جنوب مالوكو"] = {na= "جنوب مالوكو" , "جنوب مالوكو"}, ["South Yorkshire"] = {na= "سوېلي يورکشير" , "South Yorkshire"}, ["All-Palestine Government"] = {na= "ټول فلسطين دولت" , "All-Palestine Government" , "ټول فلسطين دولت" ,}, ["Khabarovsk Krai"] = {na= "خاباروفسك كرای" , "Khabarovsk Krai"}, ["Khakassia"] = {na= "خقاسیا" , "Khakassia"}, ["Jujuy"] = {na= "خوخوی" , "Jujuy"}, ["Darfur"] = {na= "دارفور" , "Darfur"}, ["Dubai"] = {na= "دبی" , "Dubai"}, ["Dorset"] = {na= "دورست" , "Dorset"}, ["Commonwealth of Nations"] = {na= "ګډو ګټو لرونکي دولتونه" , "Commonwealth"}, ["State of Palestine"] = {na= "فلسطين" , "PLE" , "فلسطين" , "PSE", "فلسطين" , "State of Palestine", "فلسطين",}, ["Mandatory Palestine"] = {na= "د برېتانيا تر چارسمبالښت لاندې فلسطين" , "PAL" , "Mandatory Palestine",}, ["Derbyshire"] = {na= "دیربیشایر" , "Derbyshire"}, ["Devon"] = {na= "دیفون" , "Devon"}, ["Ras al-Khaimah"] = {na= "رأس الخیمہ" , "Ras al-Khaimah"}, ["Rutland, Iowa"] = {na= "روتلاند" , "Rutland, Iowa"}, ["Rhodes"] = {na= "رودس" , "Rhodes"}, ["Northern Rhodesia"] = {na= "رودسیا الشمالیہ" , "Northern Rhodesia"}, ["Rostov Oblast"] = {na= "روستوف أوبلاست" , "Rostov Oblast"}, ["Ryazan Oblast"] = {na= "ریازان أوبلاست" , "Ryazan Oblast"}, ["ریو نیغرو"] = {na= "ریو نیغرو" , "ریو نیغرو"}, ["ساحل الذهب"] = {na= "ساحل الذهب" , "ساحل الذهب"}, ["Sakhalin Oblast"] = {na= "ساخالین أوبلاست" , "Sakhalin Oblast"}, ["Saratov Oblast"] = {na= "ساراتوف أوبلاست" , "Saratov Oblast"}, ["سالتا"] = {na= "سالتا" , "سالتا"}, ["San Juan"] = {na= "سان خوان" , "San Juan"}, ["St. Louis"] = {na= "سان لویس" , "St. Louis"}, ["Saint Petersburg"] = {na= "سانت بطرسبرغ" , "Saint Petersburg"}, ["Santa Fe, Argentina"] = {na= "سانتا فی" , "Santa Fe, Argentina"}, ["Santa Cruz de la Sierra"] = {na= "سانتا كروز" , "Santa Cruz de la Sierra"}, ["Santiago del Estero"] = {na= "سانتیاغو دیل استیرو" , "Santiago del Estero"}, ["Ceuta"] = {na= "سبتہ" , "Ceuta"}, ["Staffordshire"] = {na= "ستافوردشایر" , "Staffordshire"}, ["Surrey"] = {na= "سری" , "Surrey"}, ["Qing dynasty"] = {na= "د چينګ کورنۍ" , "Qing dynasty"}, ["Sultanate of Sulu"] = {na= "سلطنہ سولك" , "Sultanate of Sulu"}, ["Samara Oblast"] = {na= "سمارا أوبلاست" , "Samara Oblast"}, ["Suffolk"] = {na= "سوفولك" , "Suffolk"}, ["Sevastopol"] = {na= "سیفاستوبول" , "Sevastopol"}, ["East Sussex"] = {na= "شرق ساسكس" , "East Sussex"}, ["شروبشیر"] = {na= "شروبشیر" , "شروبشیر"}, ["Kingman Reef"] = {na= "کينګمن اوبتيږې" , "Kingman Reef"}, ["North Vietnam"] = {na= "شمالي ويتنام" , "North Vietnam"}, ["North Holland"] = {na= "شمالي هالينډ" , "North Holland"}, ["North Yorkshire"] = {na= "شمالي يارکشاير" , "North Yorkshire"}, ["Emirate of Ajman"] = {na= "عجمان" , "Emirate of Ajman"}, ["History of Khuzestan Province"] = {na= "عربستان" , "History of Khuzestan Province"}, ["Galicia"] = {na= "ګاليسيا" , "Galicia"}, ["West Sussex"] = {na= "لوېديځ سوسېکس" , "West Sussex"}, ["West Yorkshire"] = {na= "لوېديځ يارکشاير" , "West Yorkshire"}, ["Gloucestershire"] = {na= "ګلوسترشاير" , "Gloucestershire"}, ["British Guiana"] = {na= "برېتانوي ګيانا" , "British Guiana"}, ["Free France"] = {na= "خپلواکه فرانسه" , "Free France" , "خپلواکې فرانسې خواکونه" , "Free French Forces" , "Free French" , "خپلواکه فرانسه"}, ["Vladimir Oblast"] = {na= "فلادیمیر أوبلاست" , "Vladimir Oblast"}, ["Flevoland"] = {na= "فلیفولاند" , "Flevoland"}, ["Swedish-speaking population of Finland"] = {na= "فنلندیون ناطقون بالسویدیہ" , "Swedish-speaking population of Finland"}, ["Württemberg-Baden"] = {na= "فورتمبیرغ-بادن" , "Württemberg-Baden"}, ["Württemberg-Hohenzollern"] = {na= "فورتمبیرغ-هوهنزولرن" , "Württemberg-Hohenzollern"}, ["Formosa, Argentina"] = {na= "فورموزا" , "Formosa, Argentina"}, ["Formentera"] = {na= "فورمینتیرا" , "Formentera"}, ["Voronezh Oblast"] = {na= "فورونیج أوبلاست" , "Voronezh Oblast"}, ["Volgograd Oblast"] = {na= "فولغوغراد أوبلاست" , "Volgograd Oblast"}, ["Vologda Oblast"] = {na= "فولوغدا أوبلاست" , "Vologda Oblast"}, ["Vienna"] = {na= "فیینا" , "Vienna"}, ["Córdoba, Andalusia"] = {na= "قرطبہ" , "Córdoba, Andalusia"}, ["Gaza Strip"] = {na= "قطاع غزہ" , "Gaza Strip"}, ["Kalmykia"] = {na= "قلمیقیا" , "Kalmykia"}, ["Caracas"] = {na= "كاراكاس" , "Caracas"}, ["Calabria"] = {na= "كالابریا" , "Calabria"}, ["Kaluga Oblast"] = {na= "كالوغا أوبلاست" , "Kaluga Oblast"}, ["Campania"] = {na= "كامبانیا" , "Campania"}, ["Cambridgeshire"] = {na= "كامبریدجشیر" , "Cambridgeshire"}, ["Krasnoyarsk Krai"] = {na= "كراسنویارسك كرای" , "Krasnoyarsk Krai"}, ["Altai Krai"] = {na= "كرای ألطای" , "Altai Krai"}, ["Zabaykalsky Krai"] = {na= "كرای عبر البایكال" , "Zabaykalsky Krai"}, ["Kamchatka Krai"] = {na= "كرای كامشاتكا" , "Kamchatka Krai"}, ["Cumbria"] = {na= "كمبریا" , "Cumbria"}, ["Kent"] = {na= "كنت" , "Kent"}, ["Kursk Oblast"] = {na= "كورسك أوبلاست" , "Kursk Oblast"}, ["Korea"] = {na= "كوریا" , "Korea"}, ["Kostroma Oblast"] = {na= "كوستروما أوبلاست" , "Kostroma Oblast"}, ["كوسرای"] = {na= "كوسرای" , "كوسرای"}, ["Coquimbo"] = {na= "كوكویمبو" , "Coquimbo"}, ["Connacht"] = {na= "كوناكت" , "Connacht"}, ["لا بامبا"] = {na= "لا بامبا" , "لا بامبا"}, ["لا ریوخا"] = {na= "لا ریوخا" , "لا ریوخا"}, ["Lancashire"] = {na= "لانكشر" , "Lancashire"}, ["Leinster"] = {na= "لاینستر" , "Leinster"}, ["Greater London"] = {na= "لندن الكبرى" , "Greater London"}, ["Lincolnshire"] = {na= "لنكولنشایر" , "Lincolnshire"}, ["Lipetsk Oblast"] = {na= "لیبیتسك أوبلاست" , "Lipetsk Oblast"}, ["Leicestershire"] = {na= "لیسترشیر" , "Leicestershire"}, ["Limburg (Netherlands)"] = {na= "لیمبورخ (هولندا)" , "Limburg (Netherlands)"}, ["Leningrad Oblast"] = {na= "لینینغراد أوبلاست" , "Leningrad Oblast"}, ["Mari El"] = {na= "ماری إل" , "Mari El"}, ["Magadan Oblast"] = {na= "ماغادان أوبلاست" , "Magadan Oblast"}, ["Greater Manchester"] = {na= "مانشستر الكبرى" , "Greater Manchester"}, ["Council of Europe"] = {na= "مجلس أوروبا" , "Council of Europe"}, ["Madrid"] = {na= "مدرید" , "Madrid"}, ["City of London"] = {na= "مدینہ لندن" , "City of London"}, ["Merseyside"] = {na= "مرزیساید" , "Merseyside"}, ["مستوطنات المضائق"] = {na= "مستوطنات المضائق" , "مستوطنات المضائق"}, ["Melilla"] = {na= "ملیلیہ" , "Melilla"}, ["Kingdom of Afghanistan"] = {na= "د افغانستان شاهي واکمني" , "Kingdom of Afghanistan"}, ["Kingdom of England"] = {na= "مملکت إنجلترا" , "Kingdom of England" , "مملکت إنجلترا",}, ["Kingdom of Italy (Napoleonic)"] = {na= "مملکت إیطالیا النابولیونیہ" , "Kingdom of Italy (Napoleonic)"}, ["Kingdom of Montenegro"] = {na= "مملکت الجبل الأسود" , "Kingdom of Montenegro"}, ["Kingdom of Hejaz"] = {na= "مملکت الحجاز" , "Kingdom of Hejaz"}, ["Kingdom of Hungary"] = {na= "مملکت المجر" , "Kingdom of Hungary"}, ["Kingdom of Greece"] = {na= "مملکت الیونان" , "Kingdom of Greece"}, ["Kingdom of Bavaria"] = {na= "مملکت بافاریا" , "Kingdom of Bavaria"}, ["مملکت بوروندی"] = {na= "مملکت بوروندی" , "مملکت بوروندی"}, ["Kingdom of Bohemia"] = {na= "مملکت بوهیمیا" , "Kingdom of Bohemia"}, ["Joseon"] = {na= "مملکت جوسون" , "Joseon"}, ["مملکت رواندا"] = {na= "مملکت رواندا" , "مملکت رواندا"}, ["Kingdom of Romania"] = {na= "مملکت رومانیا" , "Kingdom of Romania"}, ["Kingdom of Serbia"] = {na= "مملکت صربیا" , "Kingdom of Serbia"}, ["Kingdom of Naples"] = {na= "مملکت نابولی" , "Kingdom of Naples"}, ["مندوزا"] = {na= "مندوزا" , "مندوزا"}, ["Mordovia"] = {na= "موردوويا" , "Mordovia"}, ["Moscow"] = {na= "مسکو" , "Moscow"}, ["West Midlands (region)"] = {na= "میدلاند الغربیہ" , "West Midlands (region)"}, ["Plzeň Region"] = {na= "پلزېن" , "Plzeň Region"}, ["میسیونس"] = {na= "میسیونس" , "میسیونس"}, ["Majorca"] = {na= "میورقہ" , "Majorca"}, ["Nottinghamshire"] = {na= "نوتنغهامشیر" , "Nottinghamshire"}, ["نورثامبتونشیر"] = {na= "نورثامبتونشیر" , "نورثامبتونشیر"}, ["Northumberland"] = {na= "نورثمبرلاند" , "Northumberland"}, ["Norfolk"] = {na= "نورفك" , "Norfolk"}, ["Novosibirsk Oblast"] = {na= "نوفوسیبیرسك أوبلاست" , "Novosibirsk Oblast"}, ["Nizhny Novgorod Oblast"] = {na= "نېزني نوګورود اوبلاست" , "Nizhny Novgorod Oblast"}, ["New South Wales"] = {na= "نیو ساوټ ولز" , "New South Wales"}, ["Neuquén"] = {na= "نيوكوين" , "Neuquén"}, ["Hertfordshire"] = {na= "هېرټفورډشاير" , "Hertfordshire"}, ["Hanover"] = {na= "هانوور" , "Hanover"}, ["Herefordshire"] = {na= "هېرېفورډشاير" , "Herefordshire"}, ["Wallonia"] = {na= "والونيا" , "Wallonia"}, ["White, South Dakota"] = {na= "وایت" , "White, South Dakota"}, ["Warwickshire"] = {na= "وارويکشاير" , "Warwickshire"}, ["Worcestershire"] = {na= "ورسېسترشاير" , "Worcestershire"}, ["Wiltshire"] = {na= "ويلتشاير" , "Wiltshire"}, ["Yap"] = {na= "ياپ" , "Yap"}, ["Yaroslavl Oblast"] = {na= "ياروسلاول اوبلاست" , "Yaroslavl Oblast"}, ["Sakha Republic"] = {na= "ياکوتيا" , "Sakha Republic"}, ["NJ"] = {na= "نيو جېرسي" , "NJ" , "نيو جېرسي" , "نيو جېرسي"}, ["Marwi"] = {na= "ماوري" , "Māori people", "Maori", "ماوري", "New Zealand Māori"}, } 44e5yogn6ti6t6m2n6k5vp28yogb0ax 362884 362883 2026-04-07T04:05:03Z شاه زمان پټان 26102 362884 Scribunto text/plain return { ["Duchy of Burgundy"] = {na= "بورګوندي دوچي" , "Duchy of Burgundy" , "بورګوندي دوچي",}, ["Burgundy"] = {na= "بورګوندي" , "Burgundy" , "بورګوندي", "Bourgogne",}, ["Lorraine"] = {na= "لورين" , "Lorraine" , "لورين",}, ["Japan"] = {na= "جاپان" , "JPN" , "Japan" , "جاپان",}, ["COD"] = {na= "د کانګو ديموکراتيک جمهوريت" ,"COD" ,"ديموکراتيکه کانګو" ,"DRC" ,"کانګو کينشاسا" ,"Congo, Democratic Republic of" ,"د کانګو ديموکراتيک جمهوريت" ,"DR Congo" ,"د کانګو ديموکراتيک جمهوريت" ,"Democratic Republic of the Congo" ,"the Democratic Republic of the Congo" ,"کانګو ديموکراتيک جمهوريت" ,"Congo DR" ,"Congo, Democratic Republic of the" ,"Congo, Dem. Rep." ,}, ["CGO"] = {na= "کانګو جمهوريت", "COG" ,"کانګو جمهوريت", "CGO", "کانګو جمهوريت", "Congo, Republic of the", "کانګو جمهوريت", "Congo", "کانګو جمهوريت","کانګو برازويل", "کانګو جمهوريت",}, ["Alderney"] = {na= "الدرني" , "Alderney",}, ["ISL"] = {na= " آيسلينډ" , "ISL" , "آیسلند" , "Iceland" , "أیسلند",}, ["IA"] = {na= "ايوا" , "Iowa" , "أیوا" , "IA" ,}, ["KEG"] = {na= "مصر" , "KEG" , "KEGY",}, ["Mamluk Empire"] = {na= "مملوک پاچايي" , "Mamluk Egypt" ,"مملوک پاچايي" , "Mamluk Empire","مملوک پاچايي" ,}, ["Adjara"] = {na= "اجارا" , "آجارا" , "Adjara",}, ["Adygea"] = {na= " اډيګيا جمهوريت ,اډيګيا" , "Adygea",}, ["AZE"] = {na= "آذربايجان" , "AZE" , "ازربايجان" , "Azerbaijan",}, ["French Southern and Antarctic Lands"] = {na= "فرانسوي سوېلي او انترکتيکايي سيمې" , "ATF" , "French Southern Territories" , "فرانسوي سوېلي او انترکتيکايي سيمې" , "French Southern and Antarctic Lands" , "فرانسوي سوېلي او انترکتيکايي سيمې",}, ["Adélie Land"] = {na= "اديلي سيمه" , "Adélie Land",}, ["Queen Maud Land"] = {na= "د ملکې ماود سيمه" , "Queen Maud Land",}, ["AR"] = {na= "ارکنزاس" , "Arkansas" , "اركنزاس" , "AR" ,}, ["Armenia"] = {na= "ارمنستان" , "ARM" ,"ارمنستان" , "Armenia" ,"ارمنستان",}, ["ARU"] = {na= "اروبا" , "ARU" ,"اروبا" , "Aruba" ,"اروبا" , "ABW", "اروبا",}, ["AZ"] = {na= "اريزونا" , "Arizona" ,"اريزونا" , "AZ","اريزونا" ,}, ["Australia"] = {na= "اسټراليا" , "AUS" , "Australia" , "استرالیا",}, ["Association of Southeast Asian Nations"] = {na= "اسيان" , "آسیان" , "د سوېل ختيخې اسيا هېوادونو ټولنه",}, ["DR Afghanistan"] = {na= "د افغانستان ديموکراتيک جمهوريت" , "DRA" , "DR Afghanistan", "D.R. Afghanistan",}, ["Afghanistan"] = {na= "افغانستان" , "AFG" , "افغانستان" , "Afghanistan", "افغانستان" ,}, ["Akrotiri and Dhekelia"] = {na= "اکروتيري او دېکېليا" , "Akrotiri and Dhekelia",}, ["Alabama"] = {na= "الاباما" , "آلاباما" , "Alabama" , "AL",}, ["AK"] = {na= "الاسکا" , "Alaska" , "آلاسكا" , "AK",}, ["ALB"] = {na= "البانيا" , "ALB" , "Albania" , "البانیا",}, ["Alberta"] = {na= "البرتا" , "Alberta" , "Alberta",}, ["GER"] = {na= "جرمني" , "GER" , "جرمني" , "DEU" , "Germany" , "جرمني ",}, ["GDR"] = {na= "ختيځ جرمني" , "East Germany" , "GDR" , "DDR" , "د المان ولسواک جمهوريت" , "German Democratic Republic",}, ["FRG"] = {na= "لوېديځ جرمني" , "FRG" , "West Germany",}, ["Allied-occupied Germany"] = {na= " متحدينو له خوا اشغال شوې جرمني" , "Allied-occupied Germany",}, ["Nazi Germany"] = {na= "نازي جرمني" , "Nazi Germany",}, ["ATG"] = {na= " انتيګوا او بربودا" , "ATG" , " انتیګوا او بربودا" , "Antigua and Barbuda",}, ["Anjouan"] = {na= "انجوان" , "Anjouan",}, ["AND"] = {na= "اندورا" , "AND" , "Andorra",}, ["ANG"] = {na= "انګولا" , "ANG" , "AGO" , "Angola",}, ["AIA"] = {na= "انګويلا" , "AIA" , "Anguilla" , "انګويلا",}, ["Europe"] = {na= "اروپا" , "Europe",}, ["URU"] = {na= "يوراګوای" , "URU" , "يوروګوای" , "Uruguay" , "يوراګوای" , "URY",}, ["OR"] = {na= "اورګان" , "اوريګن" , "Oregon" , "OR" ,}, ["UZB"] = {na= "اوزبکستان" , "UZB" , "Uzbekistan",}, ["South Ossetia"] = {na= "سوېلي اوسېتيا" , "South Ossetia",}, ["North Ossetia-Alania"] = {na= "شمالي اوسېتياالانيا" , "North Ossetia-Alania",}, ["Uganda"] = {na= "يوګاندا" , "UGA" , "يوګاندا" , "Uganda",}, ["Ukraine"] = {na= "اوکراين" , "UKR" , "Ukraine",}, ["Oklahoma"] = {na= "اوکلاهوما" , "Oklahoma" , "OK" ,}, ["Ulster"] = {na= "اولسټر" , "Ulster",}, ["Ontario"] = {na= "اونتاريو" , "Ontario",}, ["Ohio"] = {na= "اوهايو" , "Ohio" , "OH" ,}, ["Idaho"] = {na= "اېداهو" , "آیداهو" , "Idaho" , "ID" ,}, ["Ireland"] = {na= "آيرلينډ" , "IRE" , "Ireland" , "EIR" , "ايرلينډ" , "آيرلينډ",}, ["Northern Ireland"] = {na= "شمالي ايرلينډ" , "NIR" , "Northern Ireland" , "شمالي ايرلنډ",}, ["Ethiopia"] = {na= "اېتوپيا" , "ETH" , "اېتوپيا" , "ایتوپيا",}, ["Eritrea"] = {na= "اېريتريا" , "ERI" , "اېريتريا" , "Eritrea", "اېريتريا"}, ["Spain"] = {na= "اسپانيا" , "ESP" , "Spain" , "اسپانيا" , "SPA" , "اسپانيا","Spanish State" , " اسپانيا دولت",}, ["Estonia"] = {na= " اېستونيا" , "EST" , "Estonia" , " اېستونيا",}, ["Israel"] = {na= "اسرائيل" , "ISR" ,"اسرائيل" , "Israel" , "اسرائيل" ,"Israeli-occupied territories" , "اسرائيل" , "State of Israel", "اسرائيل" ,}, ["Israeli-occupied territories"] = {na= "باسک سيمه","Basque Country","باسک سيمه",}, ["Basque Country"] = {na= "اسرائيل",}, ["British Indian Ocean Territory"] = {na= "د برېتانيا د هند سمندر سيمه" , "IOT",}, ["Tanganyika Territory"] = {na= "تانګانيکا" , "تانګانيکا سيمه" , "Tanganyika (territory)", "Tanganyika Territory",}, ["Republic of Tanganyika"] = {na= "تانګانيکا(1961–1964)" , "تانګانيکا" , "Republic of Tanganyika",}, ["El Salvador"] = {na= " اېلسلوادور" , "ايلسلوادور" , "SLV" , "El Salvador" , "السلوادور" , " اېلسلوادور" , " اېلسلوادور" , "ESA",}, ["IL"] = {na= "ايلينوي" , "ايلينوی" , "Illinois" , "IL" ,}, ["Ethiopian Empire"] = {na= "اېتوپيا سترواکي" , "Ethiopian Empire",}, ["Empire of Japan"] = {na= "جاپان سترواکي" , "Empire of Japan",}, ["England"] = {na= "انګلستان" , "ENG" , "England" , "انګلينډ" , "اېنګلينډ",}, ["Indonesia"] = {na= "اندونېزيا" , "IDN" , "INA" , "Indonesia" , "اېندونېزيا" , "اندونېزيا",}, ["Indiana"] = {na= "اينديانا" , "اېنديانا" , "Indiana" , "IN" ,}, ["Ingushetia"] = {na= "انګوشتيا" , "Ingushetia",}, ["Iran"] = {na= "ايران" , "IRN" , "Iran" , "IRI" , "ايران",}, ["Pahlavi dynasty"] = {na= "پهلوي ايران" , "Imperial State of Persia" , "Imperial State of Iran" , "Imperial Iran" , "پهلوي ايران" , "Pahlavi dynasty",}, ["Qajar dynasty"] = {na= "قاجاري ايران" , "Sublime State of Persia" , "Qajar Persia" , "قاجاري ايران" , "Qajar dynasty",}, ["Iroquois"] = {na= "ايروکواس" , "Haudenosaunee" , "HNL", "Iroquois Confederacy" , "ايروکواس کنفدراسيون",}, ["Italy"] = {na= "اېټاليا" , "ITA" , "Italy" , "اېټاليا",}, ["Union of South American Nations"] = {na= "سوېلي امريکا هېوادونو ټولنه" , "UNASUL" , "UNASUR",}, ["SCA"] = {na= "کالمار ټولنه" , "SCA" , "Kalmar Union",}, ["Nordics"] = {na= "شمالي هېوادونه" , "Norden" , "Nordics",}, ["Nordic Council"] = {na= "نورديک شورا" , "Nordic Council of Ministers" , "The Nordic Council and The Nordic Council of Ministers" , "Nordic Cooperation" , "Nordic Council",}, ["SCO"] = {na= "سکاټلينډ" , "SCO" , "Scotland",}, ["ARG"] = {na= "ارجنټاين" , "ARG" , "Argentina" , "ارجنټاين",}, ["JOR"] = {na= "اردن" , "JOR" , "اوردن" , "Jordan" , "أردن" , "اردن",}, ["Azores"] = {na= "ازورېس" , "Azores",}, ["Northwest Territories"] = {na= "شمال لوېديځې سيمې" , "Northwest Territories",}, ["UN"] = {na= "ملګري ملتونه" , "UN" , "UNO" , "the United Nations" , "United Nations",}, ["ANT"] = {na= "هالنډ انتيل" , "ANT" , "AHO" , "Netherlands Antilles" , "هالنډ انتيل",}, ["Ecuador"] = {na= "اېکوادور" , "ECU" , "Ecuador" , "اکوادور" , "اېکوادور",}, ["United Arab Emirates"] = {na= "متحده عرب امارات" , "UAE" , "امارات" , "ARE" , "United Arab Emirates" , "امارات" , "the United Arab Emirates",}, ["German Empire"] = {na= "جرمن سترواکي" , "German Empire",}, ["Achaemenid Empire"] = {na= "هخامنشیانو سترواکي" , "Achaemenid Empire", "هخامنشیانو سترواکي" , "First Persian Empire" , "هخامنشیانو سترواکي" ,}, ["هخامنشیانو سترواکي"] = {na= "هخامنشیانو سترواکي" , "First Persian Empire", "هخامنشیانو سترواکي",}, ["British Empire"] = {na= "برېتانوي سترواکي" , "British Empire",}, ["Russian Empire"] = {na= "روسي سترواکي" , "Russian Empire",}, ["Holy Roman Empire"] = {na= "سپېڅلي روم سترواکي" , "Holy Roman Empire",}, ["Austrian Empire"] = {na= "اتريشي سترواکي" , "Austrian Empire",}, ["Austro-Hungary"] = {na= "اتريش هنګري" , "Austria-Hungary" ,"هنګري سترواکي" , "Austro-Hungary",}, ["European Union"] = {na= "اروپايي ټولنه" , "EU" , "EUR" , "European Union",}, ["Soviet Union"] = {na= "شوروي اتحاد" , "URS" , "USSR" ,"URSS", "Soviet Union" , "شوروي اتحاد" , "SUN" , "شوروي" , "the Soviet Union" , "د شوروي جماهرو اتحاديه ",}, ["Bahrain"] = {na= "بحرين" , "BHR" , "Bahrain" , "Bahrain, Kingdom of",}, ["Brazil"] = {na= "برازيل" , "BRA" , "Brazil" ," برازيل فدراتيف جمهوريت" , "Federative Republic of Brazil" , "Brazil",}, ["POR"] = {na= "پرتګال" , "POR" , "پرتګال" , "PRT" , "Portugal",}, ["Bosnia and Herzegovina"] = {na= "بوسنيا او هيرزيګووينا" , "BIH" , "بوسنيا" , "Bosnia and Herzegovina" , "Bosnia-Herzegovina" , "Bosnia & Herzegovina" ,}, ["Arab Revolt"] = {na= "عربو پاڅون" , "Arab Revolt",}, ["Montenegro"] = {na= "مانټېنېګرو" , "MNE" , "Montenegro",}, ["Algeria"] = {na= "الجزاير" , "ALG" ,"الجزاير" , "Algeria" ,"الجزاير" , "DZA" ,"الجزاير" , "Algérie","الجزاير" ,}, ["BES"] = {na= "د هالينډ کارابين ټاپوګان" , "BES" , "د هالينډ کارابين ټاپوګان" , "Caribbean Netherlands" , "د هالينډ کارابين ټاپوګان",}, ["HZB"] = {na= "حزب الله" , "HZB" , "HBA",}, ["لېبيا عربي جمهوريت"] = {na= "لېبيا عربي جمهوريت" , "د لوی سوسياليست وګړو د لېبيا عربي جمهوريت",}, ["Azerbaijan Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي ازربايجان" , "ازربايجان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Azerbaijan SSR" , "Azerbaijan Soviet Socialist Republic",}, ["Armenian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي ارمېنيا" , "د ارمنيا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Armenian SSR" , "Armenian Soviet Socialist Republic",}, ["Uzbek Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي اوزبکستان" , "ازبکستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Uzbek SSR" , "Uzbek Soviet Socialist Republic",}, ["Ukrainian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي اوکراين" , "اوکراين شوروي سوسياليستي جمهوريت" , " اوکراين شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Ukrainian SSR" , "Ukrainian Soviet Socialist Republic" , "شوروي اوکراين",}, ["Estonian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي اېستونيا" , "اېستونيا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Estonian SSR" , "Estonian Soviet Socialist Republic",}, ["تورکمنستان شوروي سوسياليستي جمهوريت"] = {na= "شوروي تورکمنستان" , "شوروي تورکمنيه" , "Turkmen SSR" , "Turkmen Soviet Socialist Republic",}, ["Georgian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي جورجيا" , "ګرجستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Georgian SSR" , "Georgian Soviet Socialist Republic",}, ["د شوروي اتحاد فدراتیف سوسیالیست جمهوریت"] = {na= "د شوروي اتحاد فدراتیف سوسیالیست جمهوریت" , "Russian SFSR" , "شوروي فيدراتيفه روسيه" , "RSFSR" , "شوروي فيدراتيفه روسيه" , "Russian Soviet Federative Socialist Republic","د شوروي اتحاد فدراتیف سوسیالیست جمهوریت", }, ["Tajik Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي تاجيکستان" , "تاجيکستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Tajik SSR" , "Tajik Soviet Socialist Republic",}, ["Sahrawi Arab Democratic Republic"] = {na= "عربي سارا جمهوريت" , "Sahrawi Arab Democratic Republic" , "Sahrawi Republic" , "عربي سارا جمهوريت" , "SADR" ,"عربي سارا جمهوريت" ,}, ["United Arab Republic"] = {na= "متحده عرب ولسمشريزه" , "UAR" , "م.ع.ج." , "م.ع.ج" , "متحده عرب جمهوريت",}, ["Kirghiz Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي قرغزستان" , "کرغزستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Kirghiz SSR" , "Kirghiz Soviet Socialist Republic" , "شوروي قرغزستان" , "Kyrgyz SSR",}, ["Kazakh Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي کزاخستان " , "قزاقستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Kazakh SSR" , "شوروي قزاقستان" , "Kazakh Soviet Socialist Republic" , "شوروي کزاخستان" , "قزاقستان شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "قزاقستان شوروي سوسياليستي جمهوريت",}, ["Karelo-Finnish Soviet Socialist Republic"] = {na= "کاريلو فينلينډ شوروي سوسياليست جمهوريت" , "Karelo-Finnish SSR",}, ["Latvian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي لاتويا" , "لاتويا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "لاتويا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Latvian SSR" , "Latvian Soviet Socialist Republic",}, ["Lithuanian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي لېتوانيا" , "لېتوانيا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Lithuanian SSR" , "Lithuanian Soviet Socialist Republic",}, ["Moldavian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي مولدوانيا" , "مولدوانيا شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Moldavian SSR" , "Moldavian Soviet Socialist Republic",}, ["Federation of South Arabia"] = {na= "سوېلي عربستان" , "سوېلي عربستان فدراسيون",}, ["Denmark"] = {na= "ډېنمارک" , "DEN" , "ډېنمارک" , "Denmark" , "DNK" , "ډنمارک" , "ډېنمارک سترواکي" , "Kingdom of Denmark" , "ډېنمارک",}, ["the Kingdom of Denmark"] = {na= "ډېنمارک پاچايي" , "the Kingdom of Denmark","ډېنمارک پاچايي" , "DK" , "ډېنمارک پاچايي",}, ["Ottoman Empire"] = {na= "عثماني سترواکي" , "عثماني ټولواکمني" , "Ottoman Empire" , "عثماني" , "عثماني خلافت" , "عثماني امپراتوري",}, ["CPV"] = {na= "کيپ ورډ" , "CPV" , "کيپ ورډ" , "Cape Verde" , "Cabo Verde" , "کيپ ورډ",}, ["British Raj"] = {na= "برېتانوي هند" , "British Raj",}, ["Saudi Arabia"] = {na= "سعودي عربستان" , "KSA" , "SAU" , "Saudi Arabia" , "سعودي عربستان" , "saudi arabia" , "سعودي" , "Saudi Arabia, Kingdom of",}, ["Palestinian National Authority"] = {na= "فلسطين ملي اداره" , "Palestinian Authority", "Palestinian territories",}, ["Sindh"] = {na= "سند" , "Sindh",}, ["Senegal"] = {na= "سېنېګال" , "SEN" , "Senegal",}, ["Sudan"] = {na= "سوډان" , "SDN" , "SUD" , "Sudan" , "سوډان",}, ["Sweden"] = {na= "سويډن" , "SWE" , "SWE" , "Sweden",}, ["Chechnya"] = {na= "چيچنيا" , "Chechnya",}, ["Western Sahara"] = {na= "لوېديځه سارا" , "ESH" , "Western Sahara",}, ["Somalia"] = {na= "سوماليا" , "SOM" ,"سوماليا" , "Somaliland" ,"سوماليا" , "Somalia","سوماليا" ,}, ["China"] = {na= "چين" , "CHN" ,"چين" , "People's Republic of China" ,"چين" , "China, People's Republic of","چين" , "China (People's Republic of)","چين" , "PRC" ,"چين" ,}, ["West Bank"] = {na= "لوېديځه تړانګه" , "West Bank",}, ["World"] = {na= "نړۍ" , "World",}, ["IRQ"] = {na= "عراق" , "IRQ" , "عراق" , "Iraq",}, ["Iraqi Kurdistan"] = {na= "عراقي کوردېستان" , "Kurdistan" , "کوردېستان" , "Iraqi Kurdistan" , "کوردستان" , "Kurdistan iraq",}, ["Gabon"] = {na= "ګابون" , "GAB" , "Gabon",}, ["Vatican City"] = {na= "واتيکان" , "VAT" , "Vatican City" , "the Vatican City" , "واتيکان ښار",}, ["Philippines"] = {na= "پېليپين" , "PHI" ,"پېليپين" , "Philippines" ,"پېليپين" , "PHL" , "پېليپين" , "the Philippines","پېليپين" ,}, ["Antarctica"] = {na= "انترکتيکا" , "ATA",}, ["Al-Qaeda"] = {na= "القاعدہ" , "القاعده تنظيم",}, ["Grande Comore"] = {na= "لويه کومورې" , "Grande Comore",}, ["Holy See"] = {na= "سپېڅلې څوکۍ" , "Holy See",}, ["Belgian Congo"] = {na= "بېلجيمي کانګو" , "بېلجيمي کانګو" , "Belgian Congo",}, ["Kuwait"] = {na= "کوېټ" , "KUW" , "Kuwait" , "KWT" , "کوېټ" , "Kuwait, the State of",}, ["International Olympic Committee"] = {na= "اولمپيک نړيواله کمېټه" , "IOC",}, ["International Paralympic Committee"] = {na= "پارااولمپيک نړيواله کمېټه" , "IPC",}, ["Maldives"] = {na= "مالديپ" , "MDV" , "مالديپ" , "Maldives" , "مالديپ ټاپوګان" , "مالديپ",}, ["Hungary"] = {na= "هنګري" , "HUN" , "Hungary" , "هنګري",}, ["Syrian opposition"] = {na= "سوريې اپوزېسيون" , "سوريې ملي اتحاد" , "Syrian opposition",}, ["Morocco"] = {na= "مراکش" , "MAR" , "مراکش" , "Morocco" , "مراکش",}, ["Argentine Antarctica"] = {na= "ارجنټايني انترکتيکا" , "Argentine Antarctica",}, ["Australian Antarctic Territory"] = {na= "استراليايي انترکتيکايي سيمې" , "Australian Antarctic Territory" , "استراليايي انترکتيکايي سيمې",}, ["British Antarctic Territory"] = {na= "د برېتانيا انټارکټيک سيمه" , "British Antarctic Territory",}, ["Antártica Chilena Province"] = {na= "چيلي انترکتيکايي ولايت" , "Antártica Chilena Province",}, ["Mexico"] = {na= "مکسيکو" , "MEX" , "مکسيکو" , "Mexico","مکسيکو" ,}, ["Kingdom of Great Britain"] = {na= "د لویې برېتانیا پاچاهي" ,"Kingdom of Great Britain"}, ["BRI"] = {na= "برېتانيا" ,"BRI" ,"GBR" ,"Great Britain" ," لويه برېتانيا",}, ["UK"] = {na= "برېتانيا" ,"United Kingdom of Great Britain and Ireland" ,"UK" ,"United Kingdom" ,"برېتانيا" ,"برېتانيا" ,"Great Britain and N.I." ,"the United Kingdom" ,"د برېتانيا او ايرلينډ متحده پاچايي",}, ["UKGBI"] = {na= "د برېتانيا او ايرلينډ متحده پاچايي" ,"UKGBI" ,"United Kingdom of Great Britain and Ireland" ,}, ["وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې"] = {na= "وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې" , "Federal Dependencies of Venezuela","وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې" ,"Dependencias Federales","وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې" ,}, ["NATO"] = {na= "ناټو" , "NATO",}, ["NOR"] = {na= "ناروې" , "NOR" , "ناروې" , "Norway" , "ناروې",}, ["Sápmi"] = {na= "ساپمي" , "Sápmi" , "ساپمي",}, ["AUT"] = {na= "اسټريا" , "AUT" ,"اسټريا" , "Archduchy of Austria" , "اسټريا" , "Austria","اسټريا" , }, ["NIG"] = {na= "نايجېر" , "NIG" ,"نايجېر" , "Niger" ,"نايجېر" , "NER","نايجېر" ,}, ["IND"] = {na= "هند" , "IND" ,"هند" , "India" , "هند",}, ["BWI"] = {na= "وينډوارډ ټاپوګان" , "BWI" , "Windward Islands" , "British Windward Islands" , "WWD",}, ["DEI"] = {na= "هالينډي ختيځ هند" , "DEI", "Dutch East Indies",}, ["IAEA"] = {na= "د اتومي انرژۍ نړیوال اژانس/موسسه" , "IAEA", "International Atomic Energy Agency",}, ["CSA"] = {na= "د امريکا کنفدرېت ايالتونه" ,"CSA" ,"C.S.A." ,"Confederate States" ,"کونفدريت ايالتونه" ,"Confederate States of America" ,"د امريکا کنفدرېت ايالتونه" ,}, ["USA"] = {na= "د امريکا متحده ايالات" , "USA" , "متحده ايالات" , "United States" , "د امريکا متحده ايالات" , "US" , "U.S." , "امريکا" , "United States of America" , "the United States" , "ا م",}, ["YE"] = {na= "يمن" , "YEM" , "يمن", "YE" , "يمن", "Yemen" , "يمن", "yemen" , "يمن",}, ["YMD"] = {na= "سوېلي يمن" , "South Yemen" , "د يمن ولسواک ديموکراتيک جمهوريت" , "South Yemen", "سوېلي يمن" , "YMD" ,}, ["YAR"] = {na= "شمالي يمن" , "North Yemen" , "يمن عربي جمهوريت" , "North Yemen", "يمن عربي جمهوريت", "YAR" ,}, ["Greece"] = {na= "یونان" , "یونان" , "GRE" , "Greece" , "GRC",}, ["PNG"] = {na= "نوې پاپواګينه" , "PNG" , "Papua New Guinea",}, ["Baden-Württemberg"] = {na= "بادن ورتمبرګ" , "Baden-Württemberg",}, ["PAR"] = {na= "پاراګوای" , "PAR" , "پاراګوای" , "Paraguay" ,"پاراګوای" , "PRY","پاراګوای" ,}, ["Barbados"] = {na= "باربادوس" , "BRB" , "BAR" , "Barbados",}, ["Paris"] = {na= "باریس" , "Paris",}, ["Bavaria"] = {na= "بايرن" , "باواريا" , "Bavaria",}, ["PAK"] = {na= "پاکستان" , "PAK" , "Pakistan" , "Islamic Republic of Pakistan" , "پاکستان اسلامي جمهوريت",}, ["ګيلګيت بلتيستان"] = {na="ګيلګيت بلتيستان"," Gilgit Baltistan" ,"ګيلګيت بلتيستان",}, ["PLW"] = {na= "پالايو" , "Palau" ,"پالايو" , "PLW","پالايو" ,}, ["BAH"] = {na= "بهاماس" , "BAH" ,"بهاماس" , "BHS" ,"بهاماس" , "Bahamas" , "بهاماس" , "Bahamas" ,"بهاماس" , "The Bahamas" ,"بهاماس" , "the Bahamas" , "بهاماس",}, ["حماس"] = {na= "حماس" , "Hamas" ,"حماس" , "Hamas","حماس" ,}, ["United States Navy"] = {na= "د امریکا متحده آیالاتونو سمندري ځواک" , "متحده ايالاتو سمندري ځواک" , "United States Navy",}, ["Brandenburg"] = {na= "براندېنبورګ" , "Brandenburg",}, ["Perlis"] = {na= "برلیس" , "Perlis",}, ["Berlin"] = {na= "برلین" , "Berlin",}, ["BER"] = {na= "برمودا" , "BER" , "BMU" , "Bermuda" , "جزر برمودا",}, ["Prussia"] = {na= "بروسیا" , "Prussia",}, ["BRU"] = {na= "برونای" , "BRU" , "برونای" , "Brunei" , "Brunei Darussalam" , "برونای دارالسلام" , "BRN", "برونای",}, ["Bremen"] = {na= "بریمن" , "Bremen",}, ["BEL"] = {na= "بېلجيم" , "BEL" , "بېلجيم" , "Belgium", "بېلجيم" ,}, ["BUL"] = {na= "بلغاریا" , "بلغاریا" , "بلغاريا BUL" , "BUL" , "بلغار" , "BGR" , "Bulgaria",}, ["BLZ"] = {na= "بېليز" , "BLZ" ,"بېليز" , "Belize" ,"بېليز" , "BIZ" ,"بېليز" ,}, ["PA"] = {na= "پېنسيلوانيا" , "Pennsylvania" , "PA" ,}, ["BAN"] = {na= "بنګله دېش" , "BAN" , "Bangladesh" , "بنګله دېش" , "BGD",}, ["Benelux"] = {na= "بېنېلوکس" , "Benelux",}, ["PAN"] = {na= "پاناما" , "PAN" ,"پاناما" , "Panama","پاناما" ,}, ["Bophuthatswana"] = {na= "بوپوتاتسوانا" , "Bophuthatswana",}, ["BHU"] = {na= "بوتان" , "BHU" , "Bhutan" , "BTN",}, ["Putrajaya"] = {na= "پوتراجايا" , "Putrajaya",}, ["BOT"] = {na= "بوتسوانا" , "BOT" , "Botswana" , "BWA",}, ["PUR"] = {na= "پورتوريکو" , "PUR" ,"پورتوريکو" , "PRI" ,"پورتوريکو" , "Puerto Rico","پورتوريکو" ,}, ["BFA"] = {na= "بورکينافاسو" , "BFA" ,"بورکينافاسو" , "Burkina Faso" ,"بورکينافاسو" , "BUR","بورکينافاسو" ,}, ["BIR"] = {na= "برما" , "Burma","برما" ,"BIR","برما" ,}, ["MYA"] = {na= "ميانمار" , "MYA" ,"ميانمار" , "Myanmar" ,"ميانمار" , "MMR","ميانمار" ,}, ["BDI"] = {na= "بوروندي" , "BDI" ,"بوروندي" , "Burundi","بوروندي" ,}, ["POL"] = {na= "پولنډ" , "Poland","پولنډ" , "POL","پولنډ" ,}, ["Bolivia"] = {na= "بوليويا" , "BOL" , "Bolivia" , "Bolivia, Plurinational State of",}, ["PYF"] = {na= "فرانسوي پولينزيا" , "TAH" , "Tahiti" , "تاهيتي" , "PYF" , "French Polynesia",}, ["Bonaire"] = {na= "بوناير" , "BOE" , "Bonaire",}, ["Bohemia"] = {na= "بوهيميا" , "BOH", "Bohemia",}, ["Buenos Aires"] = {na= "بوینس آیرس" , "Buenos Aires" , "بوینس ایرس",}, ["Biafra"] = {na= "بيافرا" , "Biafra",}, ["Peru"] = {na= "پيرو" , "PER" , "Peru" , "پيرو",}, ["Penang"] = {na= "پېنانګ" , "Penang",}, ["Chinese Taipei"] = {na= "چينايي تايپي" , "TPE" , "چينايي تايپي" , "Chinese Taipei (Taiwan)", "چينايي تايپي" ,}, ["TWN"] = {na= "تايوان" , "TWN" , "Republic of China (Taiwan)" , "چين ولسي جمهوریت (تايوان)" , "Taiwan" ,}, ["TWN"] = {na= "تايوان" , "TWN" , "Republic of China (Taiwan)" , "Taiwan" , "تايوان",}, ["THA"] = {na= "تايلنډ" , "THA" , "Thailand" , "تايلينډ",}, ["Tibet"] = {na= "تيبېت" , "Tibet" , "تيبت" , "تبت",}, ["Tatarstan"] = {na= "تاتارستان" , "Tatarstan",}, ["MAF"] = {na= "سينټ مارټين ټوليزه" , "Collectivity of Saint Martin" ,"سينټ مارټين ټوليزه" , "Saint Martin" ,"سينټ مارټين ټوليزه" , "Collectivity of Saint Martin" , "سينټ مارټين", "Saint-Martin" ,"سينټ مارټين" , "SMN" ,"سينټ مارټين" , "SMT" ,"سينټ مارټين" ,}, ["Nueva Esparta"] = {na= "نوېوا اېسپارتا" , "Nueva Esparta","نوېوا اېسپارتا" ,}, ["Transkei"] = {na= "ترانسكي" , "Transkei",}, ["Transnistria"] = {na= "ترانسنيستريا" , "Transnistria","ترانسنيستريا" , "Pridnestrovie", "ترانسنيستريا", "PMR", "ترانسنيستريا",}, ["Terengganu"] = {na= "تېرېنګانو" , "Terengganu" ,"تېرېنګانو" , "Terengganu","تېرېنګانو" ,}, ["East Turkestan"] = {na= "ختيځ ترکستان" , "East Turkestan","ختيځ ترکستان" ,}, ["TKM"] = {na= "ترکمنستان" , "TKM" ,"ترکمنستان" , "Turkmenistan" , "تركمنستان",}, ["TUR"] = {na= "تورکيه" , "TUR" ,"تورکيه" , "Turkey" , "تورکيه" , "Republic of Turkey", "تورکيه",}, ["TRI"] = {na= "ترينيداد او توباګو" , "TRI" ,"ترينيداد او توباګو" , "TTO" ,"ترينيداد او توباګو" , "Trinidad and Tobago" , "ترينداد" , "Trinidad & Tobago","ترينيداد او توباګو" ,}, ["CHA"] = {na= "چاد" , "CHA" ,"چاد" , "Chad" ,"چاد" , "TCD" , "چاد",}, ["Chaco"] = {na= "چاکو" , "Chaco" , "چاکو",}, ["Chubut"] = {na= "چوبوت" , "Chubut","چوبوت" ,}, ["Czechoslovakia"] = {na= "چيکوسلواکيا" , "TCH" , "CSK" , "Czechoslovakia",}, ["Chile"] = {na= "چيلي" , "CHI" , "Chile" , "CHL",}, ["Easter Island"] = {na= "اېسټر ټاپو" , "Easter Island" , "ېسټر ټاپو", "Isla de Pascua", "اېسټر ټاپو" ,}, ["Texas"] = {na= "تېکزاس" , "Texas",}, ["TAN"] = {na= "تانزانيا" , "TAN" , "TZA" , "تانزانيا" , "Tanzania" , "تانزانيا متحده جمهوريت" , "Tanzania, United Republic of",}, ["ISIL"] = {na= "اسلامي خلافت تنظيم (داعش)" , "اسلامي دولت" , "داعش" , "داعش تنظيم" , "د عراق او شام اسلامي دولت" , "اسلامي دولت تنظيم" , "Islamic State of Iraq and the Levant" , "ISIL" , "Islamic State in Iraq and the Levant",}, ["Thuringia"] = {na= "j,vDk'k" , "Thuringia",}, ["TOG"] = {na= "توګو" , "TOG" , "Togo" , "توګو" , "TGO",}, ["Tuvalu"] = {na= "تووالو" , "Tuvalu" , "TUV",}, ["TKL"] = {na= "توکلاو" , "TKL" ,"توکلاو" , "TOK" ,"توکلاو" , "Tokelau" ,"توکلاو" ,}, ["TUN"] = {na= "تونس" , "TUN" , "Tunisia" , "Tunisie",}, ["TGA"] = {na= "تونګا" , "TGA" , "Tonga" , "د تونګا پاچاهي", "TON",}, ["TLS"] = {na= "ختيځ تيمور" , "TLS" , "East Timor" , "Timor-Leste" , "Timor Leste",}, ["Tennessee"] = {na= "تينيسي" , "Tennessee" , "تنسی" , "TN" ,}, ["JAM"] = {na= "جمايکا" , "JAM" ,"جمايکا" , "Jamaica","جمايکا" ,}, ["Arab League"] = {na= "عربي هېوادونو ټولنه" , "عربي ډولنه" , "Arab League",}, ["GIB"] = {na= "جبل الطارق" , "Gibraltar" , "GIB" , "Gibraltar",}, ["Ashmore and Cartier Islands"] = {na= "جزر أشمور وكارتییر" , "Ashmore and Cartier Islands",}, ["ALA"] = {na= "اولنډ" , "ALA" , "اولنډ" , "Åland" , "اولنډ" , "Aland" , "Åland Islands",}, ["VIR"] = {na= "امريکا متحده ايالاتو ويرجين ټاپوګان" , "VIR" , "Virgin Islands, American" , "United States Virgin Islands" , "U.S. Virgin Islands" , "Virgin Islands, U.S." , "امريکا متحده ايالاتو ويرجين ټاپوګان" , "ISV" , "Virgin Islands, United States",}, ["VGB"] = {na= " برېتانيا ويرجين ټاپوګان" , "VGB" , "British Virgin Islands" ," برېتانيا ويرجين ټاپوګان" , "BVI" , "Virgin Islands, British" , "برېتانيا ويرجين ټاپوګان" , "IVB",}, ["COM"] = {na= "کوموروس" , "COM" , "Comoros",}, ["Canary Islands"] = {na= "کوموروس اتحاديه" ,"Canary Islands" ,"کاناري ټاپوګان" ,"کاناري ټاپوګان" ,"Canary Islands",}, ["UMI"] = {na= "امريکايي بېروني کوچني ټاپوګان" , "UMI" , "United States Minor Outlying Islands",}, ["Coral Sea Islands"] = {na= "مرجان سمندرګي ټاپوګان" , "کورال سمندرګي ټاپوګان",}, ["PCN"] = {na= "پيتکرن ټاپوګان" , "PCN" , "پيتکرن" , "Pitcairn Islands" , "پيتکرن ټاپوګان" , "Pitcairn",}, ["TCA"] = {na= "کايکوس او تورکي ټاپوګان" , "TCA" , "Turks and Caicos Islands",}, ["SOL"] = {na= "سولومون ټاپوګان" , "SOL" , "Solomon Islands" , "the Solomon Islands" , "SLB",}, ["FRO"] = {na= "فارو ټاپوګان" , "FRO" , "Faroe Islands",}, ["FLK"] = {na= "فالکلينډ ټاپوګان" , "FLK" , "Falkland Islands",}, ["CYM"] = {na= "کايمن ټاپوګان" , "CYM" , "CAY" , "کايمن ټاپوګان" , "Cayman Islands",}, ["COK"] = {na= "کوک ټاپوګان" , "COK" , "CKI" , "Cook Islands",}, ["Cocos (Keeling) Islands"] = {na= "کوکوس ټاپوګان" , "کوکوس" , "CCK" , "کوکوس" , "Cocos Islands", "کوکوس" , "Cocos (Keeling) Islands"}, ["Marshall Islands"] = {na= "مارشال ټاپوګان" , "MHL" , "Marshall Islands","مارشال ټاپوګان" ,}, ["Northern Mariana Islands"] = {na= "شمالي ماريانا ټاپوګان" , "NMI" ,"شمالي ماريانا ټاپوګان" , "MNP" ,"شمالي ماريانا ټاپوګان" , "Northern Mariana Islands", "شمالي ماريانا ټاپوګان",}, ["Ascension Island"] = {na= "اسېنشن ټاپو" , "Ascension Island",}, ["Prince Edward Island"] = {na= "پرېنس اېډوارډ ټاپو" , "Prince Edward Island",}, ["Peter I Island"] = {na= "لومړي پېټر ټاپو" , "Peter I Island",}, ["Bouvet Island"] = {na= "جزیرہ بوفیه" , "BVT" , "Bouvet Island",}, ["Johnston Atoll"] = {na= "جانسټن مرجاني ټاپو" , "جانسټن ټاپو",}, ["CXR"] = {na= "کرېسمېس ټاپو" , "کرېسمېس ټاپو" , "CXR" , "جعم" , "Christmas Island",}, ["Isle of Man"] = {na= "مان ټاپو" , "IMN" , "IOM" , "Isle of Man",}, ["Midway Atoll"] = {na= "ميډوی مرجاني ټاپو" , "ميډوی ټاپو",}, ["Navassa Island"] = {na= "نواسا ټاپو" , "Navassa Island",}, ["Norfolk Island"] = {na= "نورفولک ټاپو" , "NFK" , "Norfolk Island",}, ["Heard Island and McDonald Islands"] = {na= "هيرډ او مک ډونلډ ټاپوګان" , "HMD","Heard Island and McDonald Islands","هيرډ او مک ډونلډ ټاپوګان","هيرډ او مک ډونلډ ټاپوګان"}, ["Wake Island"] = {na= "واکې ټاپو" , "Wake Island",}, ["First Republic of Armenia"] = {na= "د ارمنستان ديموکراتيک جمهوريت" , "د ارمنستان لومړی جمهوريت",}, ["Central African Republic"] = {na= "مرکزي افريقا جمهوريت" , "CAF" , "CTA" , "مرکزي افريقا جمهوريت" , "the Central African Republic",}, ["Republic of Ireland"] = {na= "ايرلينډ جمهوريت" , "IRL" , "Republic of Ireland" , "ايرلينډ جمهوريت" , "ايرلينډ جمهوريت",}, ["Czech Republic"] = {na= "چک جمهوريت" , "CZE" , "Czech Republic" , "چک" , "the Czech Republic" , "چېک جمهوريت",}, ["Dominican Republic"] = {na= "دومنيکا جمهوريت" , "DOM" , "Dominican Republic" , "دومنیكا" , "the Dominican Republic","دومنيکا جمهوريت"}, ["Chechen Republic of Ichkeria"] = {na= "د اچکیریا چیچن جمهوریت" , "د اچکیریا چیچن جمهوریتہ",}, ["Taiwan"] = {na= "تايوان" , "ROC" , "چين ولسي جمهوريت" , "the Republic of China" , "چين ولسي جمهوريت" , "China, Republic of" , "چين ولسي جمهوريت",}, ["Autonomous Republic of Crimea"] = {na= "کريميا خپلواک جمهوريت" , "کرېميا",}, ["Byelorussian Soviet Socialist Republic"] = {na= "شوروي بېلاروس" , "بېلاروس شوروي سوسياليستي جمهوريت" , "Byelorussian SSR" , "Byelorussian Soviet Socialist Republic" , "شوروي بېلاروس",}, ["Donetsk People's Republic"] = {na= "د ډونيټسک د خلکو جمهوريت" , "People's Republic of Donetsk" , "ډونيسټيک جمهوريت",}, ["Socialist Republic of Romania"] = {na= "رومانيا سوسياليستي جمهوريت" , "Socialist Republic of Romania" , "Socialist Republic of Romania",}, ["Republic of Srpska"] = {na= "سربي بوسنيا جمهوريت" , "Republic of Srpska" , "سربيا جمهوريت",}, ["Weimar Republic"] = {na= "وايمار جمهوريت" , "Weimar Republic",}, ["Transcaucasian Socialist Federative Soviet Republic"] = {na= "برنی قفقاز سوسياليستي قدراتيو شوروي جمهوريت" , "Transcaucasian SFSR",}, ["Nagorno-Karabakh Republic"] = {na= "ارتساخ جمهوريت" , "Artsakh" , "ناګورنو کره باغ جمهوريت" , "Nagorno-Karabakh" , "ناګورنو کره باغ" , "Nagorno-Karabakh Republic",}, ["Nakhchivan Autonomous Republic"] = {na= "نخجوان خپلواک جمهوريت" , "Nakhchivan Autonomous Republic",}, ["Dutch Republic"] = {na= "هالنډ جمهوريت" , "Dutch Republic", "هالنډ جمهوريت",}, ["Serbia and Montenegro"] = {na= "سربيا او مونتېنېګرو" , "يوګوسلاويا فدرالي جمهوريت" , "FR Yugoslavia",}, ["South Africa"] = {na= "سوېلي افريقا" , "RSA" , "سوېلي افريقا" , "ZAF" ,"سوېلي افريقا" , "South Africa" , "SAF","سوېلي افريقا" ,}, ["SSUD"] = {na= "سوېلي سوډان" , "SSD" , "South Sudan" , "SSUD" , "سوېلي سوډان" , "Southern Sudan",}, ["Georgia (country)"] = {na= "ګورجستان" , "GEO" ,"ګورجستان" , "Georgia" ,"ګورجستان" , "Georgia (country)","ګورجستان" ,}, ["Georgia (U.S. state)"] = {na= "جورجيا ايالت" , "Georgia (U.S. state)" , "جورجيا ايالت" , "GA" ,}, ["South Georgia and the South Sandwich Islands"] = {na= "سوېلي جارجيا او سوېلي سانډويچ ټاپوګان" , "SGS" , "South Georgia and the South Sandwich Islands",}, ["Johor"] = {na= "جوهور" , "Johor" , "جوهور",}, ["Djibouti"] = {na= "جيبوتي" , "DJI" ,"جيبوتي" , "Djibouti","جيبوتي" ,}, ["Jersey"] = {na= "جېرسي" , "جرسي" , "JEY" , "Jersey" , "جیرسي" , "جېرسي ټاپو",}, ["United States Army"] = {na= "متحده ايالاتو پوځ" , "United States Army",}, ["Jalisco"] = {na= "خاليسكو" , "Jalisco" , "خالیسكو",}, ["Dagestan"] = {na= "داغستان" , "Dagestan",}, ["South Dakota"] = {na= "سوېلي داکوتا" , "South Dakota" , "SD" ,}, ["North Dakota"] = {na= "شمالي داکوتا" , "North Dakota" , "ND" ,}, ["Durham, England"] = {na= "دورام",}, ["Duchy of Parma"] = {na= "پارما ډاچي" , "Duchy of Parma",}, ["Duchy of Modena and Reggio"] = {na= "مودېنا او ريګيو ډاچي" , "Duchy of Modena and Reggio",}, ["Congo Free State"] = {na= "کانګو خپلواک ايالت" , "Congo Free State",}, ["Dominica"] = {na= "دومنيکا" , "DMA" ,"دومنيکا" , "Dominica","دومنيکا" ,}, ["Delaware"] = {na= "دېلاور" , "Delaware" , "دېلاور" , "DE", "دېلاور" ,}, ["Commonwealth of Independent States"] = {na= "خپلواک همګټي هېوادونه" , "CIS" , "Commonwealth of Independent States" , "خپلواک همګټي هېوادونه",}, ["Rhineland-Palatinate"] = {na= "رينېلينډ پلاتينات" , "Rhineland-Palatinate",}, ["Rwanda"] = {na= "رونډا" , "RWA" , "رونډا" , "RWA" , "Rwanda",}, ["Rojava"] = {na= "شمالي او ختيځې سوريې خپلواکه اداره" , "سوريې کوردېستان" , "Rojava",}, ["Rhode Island"] = {na= "روډ ایسلنډ" , "Rhode Island" , "رود ټاپو" , "RI" ,}, ["RHO"] = {na= "روديشيا" , "RHO" , "Rhodesia", "روديشيا",}, ["NRH"] = {na= "شمالي روديشيا" , "NRH" , "شمالي روديشيا", "شمالي روديشيا",}, ["Southern Rhodesia"] = {na= "سوېلي روديشيا" , "Southern Rhodesia",}, ["Russia"] = {na= "روسيه" , "شوروي روسيه" , "RUS" , "شوروي روسيه" , "Russia" , " فدراتيو روسيه" , "Russian Federation" , "روسيې اتحاديه",}, [" Abkhazia "] = {na= "ابخازيا" , "Abkhazia",}, ["BLR"] = {na= "بېلاروس" , "Belarus" , "BLR" , "Belarus" , "بیلاروس" , "بیلاروس",}, ["Romania"] = {na= "رومانیا" , "ROU" , "ROM" , "Romania" , "romania",}, ["Zaire"] = {na= "زاير" , "ZAI" , "Zaire",}, ["Zambia"] = {na= "زامبيا" , "ZAM" , "Zambia" , "ZMB",}, ["Zanzibar"] = {na= "زنګبار" , "ZAN" , "Revolutionary Government of Zanzibar" , "زنجبار دولت" , "Zanzibar", "زنجبار",}, ["Zimbabwe"] = {na= "زېمبابوې" , "ZIM", "ېزمبابوی" , "Zimbabwe" , "ېزمبابوی" , "ZWE", "ېزمبابوی",}, ["زېمبابوی رودېشيا"] = {na= "زېمبابوی رودېشيا" , "زېمبابوی رودېشيا",}, ["Saba (disambiguation)"] = {na= "سابا" , "Saba","سابا" ,}, ["Ivory Coast"] = {na= "عاج ساحل" , "CIV" , "كوت ديوار" , "Côte d'Ivoire" , "Ivory Coast" , "Cote d'Ivoire" , "Côte d’Ivoire",}, ["Sar, Bahrain"] = {na= "سار" , "SAA" , "سار" , "Sar, Bahrain" , "سار بحرين",}, ["Sark"] = {na= "سارک ټاپو" , "Sark",}, ["Saarland"] = {na= "سارلينډ" , "Saarland",}, ["Saskatchewan"] = {na= "ساسكاتشوان" , "Saskatchewan",}, ["Saxony"] = {na= "زاخسن" , "Saxony",}, ["Saxony-Anhalt"] = {na= "زاخسن-انهالت" , "Saxony-Anhalt",}, ["SAM"] = {na= "ساموا" , "SAM" , "لوېديځ ساموا" , "WSM" , "Samoa" , "Western Samoa"}, ["ASA"] = {na= "امريکايي ساموا" , "ASA" , "ASM" , "American Samoa",}, ["BLM"] = {na= "سينټ بارتلمي" , "BLM" , "سينټ بارتلمي" , "Saint Barthelemy" , "سينټ بارتلمي" , "Saint Barthélemy" , "سينټ بارتلمي",}, ["SPM"] = {na= "سينټ پيري او ميکولون" , "SPM" ,"سينټ پيري او ميکولون" , "Saint Pierre and Miquelon" , "سينټ پيري او ميکولون" , "Saint-Pierre and Miquelon","سينټ پيري او ميکولون" ,}, ["San Marino"] = {na= "سان مارينو" , "SMR" , "SMR" , "San Marino",}, ["SVG"] = {na= "سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"VCT" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"VIN" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"SVG" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"Saint Vincent and the Grenadines" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"Saint Vincent & the Grenadines" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,"St. Vincent and the Grenadines" ,"سينټ واينسينټ او ګريناډايز" ,}, ["Saint Kitts and Nevis"] = {na= "سينټ کيټس او ناويس" , "سينټ کيټس او ناويس" , "KNA" , "سينټ کيټس او ناويس" , "SKN" , "سينټ کيټس او ناويس" , "Saint Kitts and Nevis" , "سينټ کيټس او ناويس" , "St. Kitts and Nevis", "سينټ کيټس او ناويس" ,}, ["Saint Lucia"] = {na= "سينټ لوسيا" , "LCA" ,"سينټ لوسيا" , "Saint Lucia" ,"سينټ لوسيا" , "St. Lucia","سينټ لوسيا" ,}, ["Saint Helena"] = {na= "سينټ هېلېنا" , "Saint Helena" , "سينټ هېلېنا",}, ["Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha"] = {na= "سينټ هېلېنا ، اسېنشن او تريستان دا کونا " , "SHN", "سينټ هېلېنا ، اسېنشن او تريستان دا کونا" , "Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha" , "سينټ هېلېنا ، اسېنشن او تريستان دا کونا",}, ["سينټ هېلېنا اړوند سيمې"] = {na= "سينټ هېلېنا اړوند سيمې" , "سينټ هېلېنا اړوند سيمې",}, ["São Tomé and Príncipe"] = {na= "سایوتومه او پرنسیپ" , "STP" , "سایوتومه او پرنسیپ" , "São Tomé and Príncipe" , "Sao Tome and Principe" , "Sao Tomé and Principe",}, ["Sarawak"] = {na= "سراوق" , "Sarawak" , "Sarawak",}, ["Sri Lanka"] = {na= "سريلانکا" , "SRI" , "سريلانکا" , "Sri Lanka" , "سريلانکا" , "LKA", "سريلانکا" ,}, ["Svalbard"] = {na= "سوالبرد" , "Svalbard",}, ["Svalbard and Jan Mayen"] = {na= "سوالبرد او جان ماين" , "سوالبرد او جان مين" , "SJM",}, ["Lower Saxony"] = {na= "نیدرزاخسن" , "Lower Saxony",}, ["Selangor"] = {na= "سلاغور" , "Selangor",}, ["Slovakia"] = {na= "سلوواکيا" , "SVK" , "سلوواکيا" , "Slovakia" , "سلوواکيا" , "Slovak Republic" , "سلوواکيا" ,}, ["Slovenia"] = {na= "سلووانيا" , "SVN" , "SLO" , "SVN" , "Slovenia",}, ["Singapore"] = {na= "سنګاپور" , "SIN" , "Singapore" , "SGP",}, ["Swaziland"] = {na= "اېسواتيني " , "سوازيلينډ " , "SWZ" , "Swaziland",}, ["Syria"] = {na= "سوريه" , "Levant" , "شام" , "بلاد الشام" , "سوريه" , "SYR" , "Syria" , "Syrian Arab Republic" , "سوريه" , "سوريې عربي جمهوريت",}, ["ArabicSyria"] = {na= " سوريې عربي دولت" , "سوريې هېواد",}, ["Suriname"] = {na= "سورينام" , "SUR" ,"سورينام" , "Suriname","سورينام" ,}, ["Somerset (disambiguation)"] = {na= "سومرست" , "مقاطعہ سومرست (إنجلترا)",}, ["Switzerland"] = {na= "سويټزرلينډ" , "SUI" ,"سويټزرلينډ" , "Switzerland" ,"سويټزرلينډ" , "SWI" ,"سويټزرلينډ" , "CHE" ,"سويټزرلينډ" , "CH","سويټزرلينډ" ,}, ["Sierra Leone"] = {na= "سيراليون" , "SLE" , "Sierra Leone (1961–1971)" , "سيراليون(1961–1971)" , "Sierra Leone",}, ["Seychelles"] = {na= "سيشل" , "SEY" , "SYC" , "Seychelles",}, ["CEY"] = {na= "سیلان" , "CEY", "Ceylon",}, ["Sint Eustatius"] = {na= "سينټ اېيوستاتيوس" , "Sint Eustatius" ,"سينټ اېيوستاتيوس" , "Sint Eustatius","سينټ اېيوستاتيوس" ,}, ["Sint Maarten"] = {na= "سينټ مارټين" , "MAF" , "SXM" , "Sint Maarten" , "سينټ مارټين" , "سينټ مارټين" , "هالينډي سينټ مارټين",}, ["شتلاند"] = {na= "شتلاند" , "جزر شتلاند",}, ["Schleswig-Holstein"] = {na= "شلسفیغ هولشتاین" , "شلسفیغ-هولشتاین" , "Schleswig-Holstein",}, ["North Rhine-Westphalia"] = {na= "شمال الراین-وستفالیا" , "North Rhine-Westphalia",}, ["سبا"] = {na= "سبا" , "Sabah",}, ["Serbia"] = {na= "سربيا" , "SRB" , "Serbia" , "SER",}, ["Serbia and Montenegro"] = {na= "سربيا او مونتېنېګرو" , "سربيا او مونتېنېګرو" , "SCG" , "Serbia and Montenegro",}, ["Sicily"] = {na= "صقلیہ" , "Sicily",}, ["Somaliland"] = {na= "سومالیلانډ" ,"Somaliland", "سومالیلانډ",}, ["Tajikistan"] = {na= "تاجيکستان" , "TJK" , "Tajikistan",}, ["Tokyo"] = {na= "توکيو" , "Tokyo" , "Tôkyô", "Tōkyō",}, ["OMA"] = {na= "عمان" , "OMA" , "OMN" , "عمان" , "Oman" , "عمان پاچاهي",}, ["Gagauzia"] = {na= "ګاګايوزيا" , "Găgăuzia",}, ["The Gambia"] = {na= "ګامبيا" , "ګامبیا" , "GMB" , "ګامبيا" , "GAM" , "Gambia, The" , "Gambia" , "The Gambia", "ګامبيا",}, ["Ghana"] = {na= "ګانا" , "GHA" , "Ghana" , "ghana",}, ["Grenada"] = {na= "ګرېنادا" , "GRN" ,"ګرېنادا" , "Grenada" ,"ګرېنادا" , "GRD","ګرېنادا" ,}, ["Greenland"] = {na= "ګرينلينډ" , "GRL" ,"ګرينلينډ" , "Greenland" , "ګرينليند",}, ["Guatemala"] = {na= "ګواتيمالا" , "GUA" ,"ګواتيمالا" , "Guatemala" ,"ګواتيمالا" , "GTM","ګواتيمالا" ,}, ["Guadeloupe"] = {na= "ګوادېلوپ" , "GLP" , "Guadeloupe" , "ګوادېلوپ",}, ["Guam"] = {na= "ګوام" , "GUM" , "Guam",}, ["Gotland"] = {na= "ګوټلينډ" , "ګوټلنډ",}, ["GUF"] = {na= "فرانسوي ګيانا" , "GUF" , "French Guiana",}, ["Guyana"] = {na= "ګويانا" , "GUY" , "Guyana" , "ګويانا",}, ["GYF"] = {na= "فرانسوي ګيانا" , "GYF",}, ["GGY"] = {na= "ګرنزي" , "',ګورنزي" , "GGY" , "Guernsey" , "ګورنزي ټاپو",}, ["GUI"] = {na= "ګينه" , "GUI" , "GIN" , "Guinea",}, ["Equatorial Guinea"] = {na= "استوايي ګينه" , "EQG" , "GEQ" , "GNQ" , "Equatorial Guinea" , "استوايي ګينه",}, ["GNB"] = {na= "ګيني بېساو" , "GNB" , "Guinea-Bissau" , "GBS",}, ["Vanuatu"] = {na= "وانواتو" , "نيو هايبريډس" , "New Hebrides" , "VAN" , "Vanuatu" , "VUT",}, ["Virginia"] = {na= "ویرجینیا" , "Virginia" , "ویرجینیا" , "VA" ,}, ["Sovereign Military Order of Malta"] = {na= "مالتا خپلواکه پوځي امريت" , "SMOM" , "Sovereign Military Order of Malta" , "Sovereign Order of Malta",}, ["FRA"] = {na= "فرانسه" , "FRA" , "فرانس" , "France",}, ["Provence"] = {na= "پرووېنس" , "Provence" , "پرووېنس",}, ["Clipperton"] = {na= "کليپرتون" , "Clipperton Island" , "کليپرتون ټاپو","Clipperton","کليپرتون"}, ["Occitania"] = {na= "اوکسيتانيا" , "Occitania" , "اوکسيتانيا", "اوکسیتانیا",}, ["Friesland"] = {na= "فريزلينډ" , "Friesland",}, ["Florida"] = {na= "فلوريډا" , "Florida" , "FL" ,}, ["Venda"] = {na= "وېنډا" , "Venda",}, ["Venezuela"] = {na= "وېنزوېلا" , "VEN" , "Venezuela" , "Venezuela, Bolivarian Republic of",}, ["Finland"] = {na= "فينلينډ" , "FIN" , "Finland",}, ["Pahang"] = {na= "پاهانګ" , "Pahang",}, ["VOL"] = {na= "بره وولټا" , "Upper Volta", "بره وولټا", "Republic of Upper Volta", "VOL",}, ["Vietnam"] = {na= "ويتنام" ,"VIE" ,"شمالي ويتنام" ,"Vietnam" ,"VNM" ,"Viet Nam" ,}, ["SVietnam"] = {na= "سوېلي ويتنام" ,"South Vietnam" ,"سوېلي ويتنام" ,"سوېلي ويتنام" ,"South Vietnam" ,"ويتنام جمهوريت" ,"Republic of Vietnam" ,"South Vietnam" ,"سوېلي ويتنام" ,}, ["Fiji"] = {na= "فيجي" , "FIJ" , "FJI" , "Fiji",}, ["West Virginia"] = {na= "لوېديځه ويرجينيا" , "West Virginia" , "WV" ,}, ["Perak"] = {na= "پيراک" , "Perak",}, ["Vermont"] = {na= "وېرمونت" , "وېرمونت" , "Vermont" , "VT" ,}, ["Kabardino-Balkaria"] = {na= "کبار دينو بالکار" , "Kabardino-Balkaria",}, ["Cyprus"] = {na= "قبرس" , "CYP" , "Cyprus",}, ["Northern Cyprus"] = {na= "شمالي قبرس" , "Northern Cyprus" ,"شمالي قبرس" ,"شمالي قبرس" , "TRNC" ,"شمالي قبرس" , "Turkish Republic of Northern Cyprus","شمالي قبرس" ,}, ["Kedah"] = {na= "کېداه" , "Kedah",}, ["Karachay-Cherkessia"] = {na= "قراتشای - تشیركیسیا" , "Karachay-Cherkessia",}, ["Qatar"] = {na= "قطر" , "QAT" , "Qatar" , "QTR",}, ["Guangxi"] = {na= "ګوانګشي" , "Guangxi Zhuang",}, ["Kyrgyzstan"] = {na= "قرغزستان" , "KGZ" ,"قرغزستان" , "Kyrgyzstan" ,"قرغزستان" , "Kyrgyz Republic" , "قرغزستان" ,}, ["کاتامارکا"] = {na= "كاتاماركا" , "Catamarca" , "كاتاماركا",}, ["South Carolina"] = {na= "سوېلي کارولينا" , "South Carolina" , "SC" ,}, ["North Carolina"] = {na= "شمالي کارولينا" , "North Carolina" , "NC" ,}, ["Karelia"] = {na= "کارېليا" , "کارېليا جمهوريت",}, ["Kazakhstan"] = {na= "قزاقستان" , "KAZ" ,"قزاقستان" , "Kazakhstan","قزاقستان" ,}, ["Calgary"] = {na= "کالګاري" , "Calgary",}, ["New Caledonia"] = {na= "نوې کالېدونيا" , "NCL" , "New Caledonia",}, ["California"] = {na= "كالیفورنیا" , "California" , "CA",}, ["Kansas"] = {na= "كانساس" , "Kansas" , "كانساس" , "KS" , "كنساس",}, ["Catalonia"] = {na= "کاتالونيا" , "Catalonia" ,"کاتالونيا" , "CAT" , "کاتالونيا",}, ["Serbian Krajina"] = {na= "سربيايي کراجينا" , "Serbian Krajina","سربيايي کراجينا" ,}, ["Krasnodar Krai"] = {na= "كراسنودار كرای" , "Krasnodar Krai",}, ["Stavropol Krai"] = {na= "كرای ستافروبول" , "Stavropol Krai",}, ["Croatia"] = {na= "کرواسيا" , "CRO" ,"کرواسيا" , "CRO" ,"کرواسيا" , "Croatia" ,"کرواسيا" , "HRV","کرواسيا" ,}, ["Kelantan"] = {na= "كلنتن" , "Kelantan",}, ["Cambodia"] = {na= "کمبوديا" , "CAM" ,"کمبوديا" , "Cambodia" ,"کمبوديا" , "KHM" , "کمبوديا",}, ["Kentucky"] = {na= "کېنتوکي" , "Kentucky" ,"کېنتوکي" , "KY","کېنتوکي" ,}, ["Canada"] = {na= "کاناډا" , "CAN" , "کاناډا" , "Canada" , "کاناډا" , "Dominion of Canada" , "کاناډا",}, ["Kuala Lumpur"] = {na= "کوالا لامپور" , "Kuala Lumpur" , "کوالا لامپور",}, ["Cuba"] = {na= "کيوبا" , "CUB" ,"کيوبا" , "Cuba","کيوبا" ,}, ["Curaçao"] = {na= "کوراساو" , "CUW" ,"کوراساو" , "CUR" ,"کوراساو" , "Curacao" ,"کوراساو" , "Curaçao","کوراساو",}, ["Corsica"] = {na= "كورسیكا" , "Corsica",}, ["Cornwall"] = {na= "كورنوال" , "Cornwall",}, ["South Korea"] = {na= "سوېلي کوريا" , "KOR" , "South Korea" , "Republic of Korea" , "سوېلي کوريا" , "جنوبي کوريا" , "Korea, South" , "Korea Republic" , "Korea, Republic of",}, ["North Korea"] = {na= "شمالي کوريا" , "Korea, North" , "شمالي کوريا" , "Democratic People's Republic of Korea" , "شمالي کوريا" , "PRK" , "شمالي کوريا",}, ["Corrientes"] = {na= "كورینتس" , "Corrientes",}, ["Costa Rica"] = {na= "کوسټاریکا" , "CRC" ,"کوسټاریکا" , "Costa Rica" ,"کوسټاریکا" , "CRI","کوسټاریکا",}, ["Kosovo"] = {na= "کوسووو" , "Kosovo" ,"کوسووو" , "Republic of Kosovo" ,"کوسووو" , "KOS" ,"کوسووو" , "KVX","کوسووو" ,}, ["Colorado"] = {na= "كولورادو" , "Colorado" ,"كولورادو" , "CO" ,"كولورادو" ,}, ["Colombia"] = {na= "کولمبيا" , "COL" ,"کولمبيا" , "Colombia","کولمبيا" ,}, ["British Columbia"] = {na= "برېتانوي کولمبيا" , "British Columbia","برېتانوي کولمبيا" ,}, ["كومنولث الفلبین"] = {na= "كومنولث الفلبین" , "الكومنولث الفلبینی",}, ["Connecticut"] = {na= "كونیتیكت" , "كنتیكت" , "Connecticut" , "CT" ,}, ["Quebec"] = {na= "كیبك" , "Quebec" , "كیبیك" , "Québec" , "كیبك",}, ["Kiribati"] = {na= "کيريباتي" , "Kiribati" , "کيريباتي" , "KIR" , "کيريباتي",}, ["Kenya"] = {na= "کېنيا" , "KEN" ,"کېنيا" , "Kenya","کېنيا" ,}, ["Réunion"] = {na= "ريونيون" , "REU" , "ريونيون" , "Réunion", "ريونيون" ,}, ["Labuan"] = {na= "لابوان" , "Labuan",}, ["Latvia"] = {na= "لاتويا" , "LAT" ,"لاتويا" , "LVA" ,"لاتويا" , "Latvia","لاتويا" ,}, ["Laos"] = {na= "لاوس" , "LAO" ,"لاوس" , "Laos" ,"لاوس" , "Lao People’s Democratic Republic","لاوس" ,}, ["Lebanon"] = {na= "لبنان" , "LIB" ,"لبنان" , "LBN" ,"لبنان" , "Lebanon" ,"لبنان" , "Lebanese Republic","لبنان" ,}, ["Luxembourg"] = {na= "لوګزامبورګ" , "LUX" ,"لوګزامبورګ" , "Luxembourg","لوګزامبورګ" ,}, ["Lombardy"] = {na= "لومباردیا" , "Lombardy",}, ["Louisiana"] = {na= "لویزیانا" , "Louisiana" , "LA" ,}, ["Libya"] = {na= "لېبيا" , "LBY" ,"لېبيا" , "LBA" ,"لېبيا" , "Libya","لېبيا" ,}, ["Liberia"] = {na= "لايبېريا" , "LBR" ,"لايبېريا" , "Liberia","لايبېريا" ,}, ["Lithuania"] = {na= "ليتوانيا" , "LIT" ,"ليتوانيا" , "LTU" ,"ليتوانيا" , "Lithuania","ليتوانيا" ,}, ["Liechtenstein"] = {na= "لیختن اشتاین" , "LIE" ,"لیختن اشتاین" ,"Liechtenstein","لیختن اشتاین" ,}, ["Lesotho"] = {na= "لېسوتو" , "LES" , "لېسوتو" , "Lesotho" , "لېسوتو " , "LSO", "لېسوتو" ,}, ["Madeira"] = {na= "مادیرا" , "Madeira" , "جزر مادیرا",}, ["Martinique"] = {na= "مارتينيک" , "MTQ" ,"مارتينيک" , "Martinique","مارتينيک" ,}, ["Maryland"] = {na= "ماريلينډ" , "Maryland" , "ماريلينډ" , "MD" ,}, ["Massachusetts"] = {na= "ماساتشوستس" , "Massachusetts" , "MA" ,}, ["Macau"] = {na= "مکاو" , "MAC" , "Macau" , "Macao" , "Macao, China" , "مکاو، چين",}, ["Malawi"] = {na= "مالاوي" , "MWI" ,"مالاوي" , "Malawi" , "مالاوي" ,"مالاوي" , "MAW",}, ["مالایا"] = {na= "مالایا" , "Malaya",}, ["Malta"] = {na= "مالټا" , "Gozo" , "MLT" , "Malta" , "مالټا",}, ["Mali"] = {na= "مالي" , "MLI" ,"مالي" , "Mali","مالي" ,}, ["MAL"] = {na= "مالېزيا" , "MAS" , "مالېزيا" , "Malaysia" , "مالېزيا" , "MYS", "مالېزيا" , "MAL", "مالېزيا",}, ["Manitoba"] = {na= "مانیتوبا" , "Manitoba",}, ["Mayotte"] = {na= "مايوت" , "MYT" , "Mayotte",}, ["Gulf Cooperation Council"] = {na= "مجلس التعاون الخلیجی" , "GCC",}, ["Buenos Aires Province"] = {na= "محافظہ بوینس آیرس" , "Buenos Aires Province",}, ["Moscow Oblast"] = {na= "ماسکو اوبلاست" , "ماسکو اوبلاست",}, ["Madagascar"] = {na= "مادغاسکر" , "MAD" ,"مادغاسکر" , "Madagascar" ,"مادغاسکر" , "MDG","مادغاسکر" ,}, ["Aden"] = {na= "عدن" , "Aden" , "عدن" }, ["Mississippi"] = {na= "ميسيسيپي" , "ميسيسيپي" , "Mississippi" ,"ميسيسيپي" , "MS" ,"ميسيسيپي" ,}, ["Egypt"] = {na= "مصر" , "EGY" , "مصر" , "Egypt" , "egypt",}, ["Macedonia"] = {na= "مقدونيه" , "RMK " ,"مقدونيه" , "Macedonia" ,"مقدونيه" , "Republic of Macedonia" ,"مقدونيه" , "Macedonia, Republic of" ,"مقدونيه" , "FYR Macedonia" ,"مقدونيه" , "FYROM","مقدونيه" ,}, ["North Macedonia"] = {na= "شمالي مقدونیه" , "MKD" ,"شمالي مقدونیه" , "NMK" ,"شمالي مقدونیه" , "North Macedonia" ,"شمالي مقدونیه" ,}, ["Macedonian Empire"] = {na= "مقدونيې سترواکي" , "Macedonian Empire" ,"مقدونيې سترواکي" ,}, ["Mecklenburg-Vorpommern"] = {na= "مكلنبورغ فوربومرن" , "Mecklenburg-Vorpommern",}, ["Malacca"] = {na= "ملقا" , "Malacca" , "ملقا",}, ["Kingdom of Italy"] = {na= "اېټاليا پاچايي" , "Kingdom of Italy","اېټاليا پاچايي" ,}, ["Kingdom of Scotland"] = {na= "سکاټلينډ پاچايي" , "Kingdom of Scotland","سکاټلينډ پاچايي" ,}, ["United Kingdom of the Netherlands"] = {na= "هالينډ متحده پاچايي","United Netherlands" ,"هالينډ متحده پاچايي",}, ["Kingdom of the Two Sicilies"] = {na= "سيسلي پاچاهي" , "دوه سيسلي پاچاهي" , "Two Sicilies",}, ["Kingdom of Bulgaria"] = {na= "بلغاريا پاچاهيي" , "Kingdom of Bulgaria",}, ["Kingdom of Sarawak"] = {na= "سراوک پاچاهيي" , "Kingdom of Sarawak" , "Kingdom of Sarawak",}, ["Kingdom of Sardinia"] = {na= "ساردينيا پاچاهي" , "Kingdom of Sardinia" , "Kingdom of Sardinia" , "ساردينيا پاچاهي" ,}, ["Sardinia"] = {na= "سردینیا" , "Sardinia", "سردینیا",}, ["Kingdom of France (1791–92)"] = {na= "فرانسې پاچاهي" , "Kingdom of France" , "Kingdom of France" , "فرانسې پاچاهي",}, ["Kingdom of the Netherlands"] = {na= "هالينډ پاچايي" , "Kingdom of the Netherlands" , "هالينډ پاچايي",}, ["Kingdom of Yugoslavia"] = {na= "يوګوسلاويا پاچايي" , "Kingdom of Yugoslavia", "يوګوسلاويا پاچايي",}, ["Valencian Community"] = {na= "منطقہ بلنسیہ" , "Valencia" , "بلنسیہ" , "Valencian Community",}, ["Ross Dependency"] = {na= "منطقہ روس" , "Ross Dependency",}, ["Palestine Liberation Organization"] = {na= "فلسطين ازادۍ غورځنګ" , "PLO", "فلسطين ازادۍ غورځنګ" ,}, ["OIC"] = {na= "منظمہ التعاون الإسلامی" , "OIC","Organisation of Islamic Cooperation"}, ["AU"] = {na= "الاتحاد الأفریقی" , "African Union","AU"}, ["Mongolia"] = {na= "منګوليا" , "MGL" , "MNG" , "Mongolia",}, ["Inner Mongolia"] = {na= "داخلي منګوليا" , "Inner Mongolia",}, ["Minorca"] = {na= "منورقہ" , "Minorca",}, ["Mauritania"] = {na= "موريتانيا" , "MTN" , "Mauritania" , "MRT",}, ["Mauritius"] = {na= "ماوريتوس" , "MRI" , "ماوريتوس" , "Mauritius" , "ماوريتوس" , "MUS", "ماوريتوس" ,}, ["Mozambique"] = {na= "موزامبيک" , "موزامبيک" , "MOZ" , "Mozambique",}, ["Moldova"] = {na= "مولدووا" , "MDA" , "مولدووا جمهوريت" , "Moldova" , "مولدووا" , "Republic of Moldova" , "مولدووا جمهوريت" , "Moldova, Republic of",}, ["Monaco"] = {na= "موناکو" , "MON" , "Monaco" , "MCO",}, ["Montana"] = {na= "مونتانا" , "Montana" , "MT" ,}, ["Montserrat"] = {na= "مونتسرات" , "MSR" , "Montserrat",}, ["Mohéli"] = {na= "موهېلي" , "Mohéli",}, ["Missouri"] = {na= "میزوری" , "Missouri" , "MO" ,}, ["Michigan"] = {na= "میشیغان" , "Michigan" , "MI" ,}, ["Maine"] = {na= "مین" , "Maine" , "ME" ,}, ["MN"] = {na= "مینیسوتا" , "Minnesota" , "MN" ,}, ["Nagaland"] = {na= "ناجالاند" , "Nagaland",}, ["Navarre"] = {na= "نافارا" , "Navarre",}, ["Namibia"] = {na= "ناميبيا" , "NAM" ,"ناميبيا" , "Namibia","ناميبيا" ,}, ["Nauru"] = {na= "نايورو" , "Nauru" ,"نايورو" , "NRU","نايورو" ,}, ["Nebraska"] = {na= "نېبراسکا" , "Nebraska" ,"نېبراسکا" , "NE" ,"نېبراسکا" ,}, ["Negeri Sembilan"] = {na= "نكری سمبیلن" , "Negeri Sembilan",}, ["Nova Scotia"] = {na= "نوفا سكوشا" , "Nova Scotia",}, ["Nunavut"] = {na= "نونافوت" , "Nunavut",}, ["Nepal"] = {na= "نيپال" , "NEP" ,"نيپال" , "NPL" , "نيپال" , "Nepal" , "نيپال" , "Federal Democratic Republic of Nepal" ,"نيپال",}, ["Nigeria"] = {na= "نايجېريا" , "NGA" ,"نايجېريا" , "NGR" ,"نايجېريا" , "Nigeria","نايجېريا" ,}, ["Nevada"] = {na= "نېواډا" , "Nevada" ,"نېواډا" , "NV" ,"نېواډا" ,}, ["Nicaragua"] = {na= "نيکاراګوای" , "NIC" ,"نيکاراګوای" , "NCA" ,"نيکاراګوای" , "Nicaragua" , "نيکاراګوای" ,}, ["Ningxia"] = {na= "نینغشیا" , "Ningxia Hui",}, ["New Brunswick"] = {na= "نیو برونزویك" , "New Brunswick",}, ["New Jersey"] = {na= "نیو جیرسی" , "New Jersey" , "نیوجرسی" , "نیوجیرسی",}, ["New Zealand"] = {na= "نيوزيلينډ" , "NZL" , "نيوزيلينډ" , "NZL" , "نيوزيلينډ", "New Zealand" , "نيوزيلينډ", "NZ", "نيوزيلينډ",}, ["نیوفاوندلاند"] = {na= "نیوفاوندلاند" , "دومینیون نیوفاوندلاند",}, ["Newfoundland and Labrador"] = {na= "نیوفاوندلاند واللابرادور" , "Newfoundland and Labrador",}, ["New Mexico"] = {na= "نیومكسیكو" , "New Mexico" , "NM" ,}, ["New Hampshire"] = {na= "نیوهامبشیر" , "New Hampshire" , "نیوهامشیر" , "نیوهامبشر" , "NH" }, ["New York City"] = {na= "نیویورك" , "New York" , "ولایہ نیویورك" , "NY" ,}, ["Niue"] = {na= "نيووی" , "NIU" , "نيووی" , "Niue","نيووی" ,}, ["Hampshire (disambiguation)"] = {na= "هامبشیر" , "هامبشیر (مقاطعہ)",}, ["Hamburg"] = {na= "هامبورغ" , "Hamburg",}, ["Hawaii"] = {na= "هاوای" , "Hawaii" , "HI" ,}, ["Haiti"] = {na= "هايتي" , "HAI" ,"هايتي" , "Haiti" ,"هايتي" , "HTI","هايتي" ,}, ["Pyramid"] = {na= "هرم" , "Herm",}, ["Hesse"] = {na= "هسن" , "Hesse",}, ["Honduras"] = {na= "هندوراس" , "HON" , "HND" , "Honduras",}, ["HBR"] = {na= "هندوراس البریطانیہ" , "HBR", "British Honduras",}, ["Netherlands"] = {na= "هالنډ" , "NED" ,"هالنډ" , "Netherlands" ,"هالنډ" , "the Netherlands" ,"هالنډ" , "NLD" , "هالنډ" , "The Netherlands","هالنډ" ,}, ["Hong Kong"] = {na= "هانګ کانګ" , "HKG" ,"هانګ کانګ" , "Hong Kong" ,"هانګ کانګ" , "Hong Kong (China)" ,"هانګ کانګ" , "Hong Kong, China","هانګ کانګ" ,}, ["British Hong Kong"] = {na= "برېتانوي هانګ کانګ" , "British Hong Kong","برېتانوي هانګ کانګ" ,}, ["Washington"] = {na= "واشينګټن" , "Washington" , "واشينګټن" , "WA", "واشينګټن",}, ["Washington, D.C."] = {na= "واشينګټن ډي سي" , "Washington, D.C." , "واشنطن، دی سی" , "District of Columbia" , "واشينګټن ډي سي" , "DC" , "واشينګټن ډي سي" , "واشينګټن ډي سي" , "واشينګټن ډي سي" , "واشينګټن ډي سي",}, ["Wallis and Futuna"] = {na= "واليس او فوتونا" , "WLF" , "واليس او فوتونا" , "Wallis and Futuna","واليس او فوتونا",}, ["WY"] = {na= "وايومينګ" , "Wyoming" ,"وايومينګ" , "WY" ,"وايومينګ" ,}, ["Federated States of Micronesia"] = {na= "ميکرونزي فدرالي ايالات" , "FSM" , "ميکرونزي فدرالي ايالات" , "Micronesia" ,"ميکرونزي فدرالي ايالات" , "Federated States of Micronesia" , "ميکرونزي فدرالي ايالات" , "F.S. Micronesia" ,"ميکرونزي فدرالي ايالات" , "Micronesia, Federated States of","ميکرونزي فدرالي ايالات" ,}, ["WI"] = {na= "ویسكونسن" , "ویسكانسین" , "ویسكونسن" , "WI" , "Wisconsin" , "ویسكنسن",}, ["Wales"] = {na= "ويلز" , "WAL" ,"ويلز" , "WAL" ,"ويلز" , "Wales","ويلز" ,}, ["Jan Mayen"] = {na= "یان ماین" , "Jan Mayen",}, ["Utah"] = {na= "یوتا" , "Utah" , "یوتاه" , "UT" ,}, ["Yugoslavia"] = {na= "یوغوسلافیا" , "YUG" , "Yugoslavia" , "یوغسلافیا" , "SFR Yugoslavia",}, ["Yukon (disambiguation)"] = {na= "یوكون"}, ["Azad Kashmir"] = {na= "ازاد کشمير" , "Azad Kashmir"}, ["Asturias"] = {na= "أستوریاس" , "Asturias"}, ["Assyria"] = {na= "اسيريا" , "Assyria"}, ["House of Savoy"] = {na= "ساوويي" , "House of Savoy"}, ["Puntland"] = {na= "پونټلينډ" , "Puntland"}, ["Azawad"] = {na= "ازاواد" , "Azawad"}, ["ANZ"] = {na= "استرالاسيا" , "Australasia", "ANZ"}, ["Western Australia"] = {na= "لوېديځه استراليا" , "Western Australia"}, ["Oxfordshire"] = {na= "اکسفورډشاير" , "Oxfordshire"}, ["Alsace"] = {na= "الساسې" , "Alsace"}, ["South America"] = {na= "سوېلي امريکا" , "South America"}, ["Andalusia"] = {na= "اندلوسيا" , "Andalusia"}, ["Arkhangelsk Oblast"] = {na= "ارخانګلاسک اوبلاست" , "Arkhangelsk Oblast"}, ["Astrakhan Oblast"] = {na= "استراخان اوبلاست" , "Astrakhan Oblast"}, ["Amur Oblast"] = {na= "أوبلاست أمور" , "Amur Oblast"}, ["Omsk Oblast"] = {na= "أوبلاست أومسك" , "Omsk Oblast"}, ["Ivanovo Oblast"] = {na= "أوبلاست إیفانوفو" , "Ivanovo Oblast"}, ["Bryansk Oblast"] = {na= "أوبلاست بریانسك" , "Bryansk Oblast"}, ["Belgorod Oblast"] = {na= "أوبلاست بیلغورود" , "Belgorod Oblast"}, ["Chelyabinsk Oblast"] = {na= "أوبلاست تشیلیابنسك" , "Chelyabinsk Oblast"}, ["Sverdlovsk Oblast"] = {na= "أوبلاست سفردلوفسك" , "Sverdlovsk Oblast"}, ["Smolensk Oblast"] = {na= "أوبلاست سمولینسك" , "Smolensk Oblast"}, ["Kaliningrad Oblast"] = {na= "أوبلاست كالینینغرادسكایا" , "Kaliningrad Oblast"}, ["Kurgan Oblast"] = {na= "أوبلاست كورغان" , "Kurgan Oblast"}, ["Kirov Oblast"] = {na= "أوبلاست كیروف" , "Kirov Oblast"}, ["Kemerovo Oblast"] = {na= "أوبلاست كیمروفسكایا" , "Kemerovo Oblast"}, ["Murmansk Oblast"] = {na= "أوبلاست مورمانسك" , "Murmansk Oblast"}, ["Novgorod Oblast"] = {na= "أوبلاست نوفغورود" , "Novgorod Oblast"}, ["Utrecht"] = {na= "أوترخت" , "Utrecht"}, ["Udmurtia"] = {na= "أودمورتیا" , "Udmurtia"}, ["Orenburg Oblast"] = {na= "أورنبرغ أوبلاست" , "Orenburg Oblast"}, ["Oryol Oblast"] = {na= "أوریول أوبلاست" , "Oryol Oblast"}, ["Chukotka Autonomous Okrug"] = {na= "أوكروغ تشوكوتكا الذاتیہ" , "Chukotka Autonomous Okrug"}, ["Khanty-Mansi Autonomous Okrug"] = {na= "أوكروغ خانتی-مانسی ذاتیہ الحكم" , "Khanty-Mansi Autonomous Okrug"}, ["Nenets Autonomous Okrug"] = {na= "أوكروغ نینیتس الذاتیہ" , "Nenets Autonomous Okrug"}, ["Yamalo-Nenets Autonomous Okrug"] = {na= "أوكروغ یامالو-نینیتس الذاتیہ" , "Yamalo-Nenets Autonomous Okrug"}, ["Ulyanovsk Oblast"] = {na= "أولیانوفسك أوبلاست" , "Ulyanovsk Oblast"}, ["Irkutsk Oblast"] = {na= "إركوتسك أوبلاست" , "Irkutsk Oblast"}, ["Essex"] = {na= "إسكس" , "Essex"}, ["Extremadura"] = {na= "إكستریمادورا" , "Extremadura"}, ["Trucial States"] = {na= "إمارات الساحل المتصالح" , "Trucial States"}, ["البانيا امارت"] = {na= "البانيا امارت" , "البانيا امارت"}, ["إمارہ الجبل الأسود"] = {na= "إمارہ الجبل الأسود" , "إمارہ الجبل الأسود"}, ["Caucasus Emirate"] = {na= "ققفقاز اسلامي امارت" , "Caucasus Emirate"}, ["Aztec Empire"] = {na= "ازتېک سترواکي" , "Aztec Empire"}, ["Ashanti Empire"] = {na= "اشانتي سترواکي" , "Ashanti Empire"}, ["Empire of Brazil"] = {na= "برازيل سترواکي" , "Empire of Brazil"}, ["Benin Empire"] = {na= "بېنين سترواکي" , "Benin Empire","بېنين سترواکي" }, ["BEN"] = {na= "بېنين" , "BEN" ,"بېنين" , "Benin","بېنين" ,}, ["DAH"] = {na= "داهومي" , "DAH", "داهومي", "Dahomey",}, ["Korean Empire"] = {na= "کوريا سترواکي" , "Korean Empire"}, ["Ibiza"] = {na= "اېبيزا" , "Ibiza"}, ["East Riding of Yorkshire"] = {na= "إیست رایدینج أوف یوركشیر" , "East Riding of Yorkshire"}, ["Federation of Bosnia and Herzegovina"] = {na= "اتحاد البوسنہ والهرسك" ,"Federation of Bosnia and Herzegovina" ,"ابه" ,"اتحاد البوسنہ والهرسك" ,}, ["Union of South Africa"] = {na= "سوېلي افريقا ټولنه" , "Union of South Africa"}, ["الأفلاق"] = {na= "الأفلاق" , "الأفلاق"}, ["Jewish Autonomous Oblast"] = {na= "الأوبلاست الیهودیہ الذاتیہ" , "Jewish Autonomous Oblast"}, ["Serbian Empire"] = {na= "الإمبراطوریہ الصربیہ" , "Serbian Empire"}, ["First French Empire"] = {na= "الإمبراطوریہ الفرنسیہ الأولى" , "First French Empire"}, ["Second French Empire"] = {na= "الإمبراطوریہ الفرنسیہ الثانیہ" , "Second French Empire"}, ["Arab Federation"] = {na= "الاتحاد العربی" , "Arab Federation"}, ["الجمہوریہ الإسبانیہ"] = {na= "الجمہوریہ الإسبانیہ" , "الجمہوریہ الإسبانیہ"}, ["Batavian Republic"] = {na= "الجمہوریہ الباتافیہ" , "Batavian Republic"}, ["French Third Republic"] = {na= "الجمہوریہ الفرنسیہ الثالثہ" , "French Third Republic"}, ["French Fourth Republic"] = {na= "الجمہوریہ الفرنسیہ الرابعہ" , "French Fourth Republic"}, ["Papal States"] = {na= "الدولہ البابویہ" , "Papal States"}, ["Sharjah"] = {na= "الشارقہ" , "Sharjah"}, ["British Somaliland"] = {na= "الصومال البریطانی" , "British Somaliland"}, ["Fujairah"] = {na= "الفجیرہ" , "Fujairah"}, ["Argentine Confederation"] = {na= "الكونفدرالیہ الأرجنتینیہ" , "Argentine Confederation"}, ["Kingdom of Iraq"] = {na= "عراق پاچايي" , "Kingdom of Iraq"}, ["Kingdom of Egypt"] = {na= "مصر پاچايي" , "Kingdom of Egypt"}, ["Normandy"] = {na= "نورماندي" , "Normandy"}, ["French Indochina"] = {na= "الهند الصینیہ الفرنسیہ" , "French Indochina"}, ["انتری ریوس"] = {na= "انتری ریوس" , "انتری ریوس"}, ["Baden"] = {na= "بادن" , "Baden"}, ["South Baden"] = {na= "بادن الجنوبیہ" , "South Baden"}, ["Berkshire"] = {na= "باركشیر" , "Berkshire"}, ["Bashkortostan"] = {na= "باشكورستان" , "Bashkortostan"}, ["Buckinghamshire"] = {na= "باكینغهامشیر" , "Buckinghamshire"}, ["Penza Oblast"] = {na= "بانزا أوبلاست" , "Penza Oblast"}, ["Bahia"] = {na= "باهیا" , "Bahia"}, ["Braunschweig"] = {na= "براونشفایغ" , "Braunschweig"}, ["Bristol"] = {na= "برستل" , "Bristol"}, ["Primorsky Krai"] = {na= "بریمورسكی كرای" , "Primorsky Krai"}, ["Pskov Oblast"] = {na= "بسكوف أوبلاست" , "Pskov Oblast"}, ["Banten"] = {na= "بنتن" , "Banten"}, ["Banten Sultanate"] = {na= "سلطنہ بنتن" , "Banten Sultanate", "سلطنہ بنتن"}, ["Bucharest"] = {na= "بوخارست" , "Bucharest"}, ["Budapest"] = {na= "بودابست" , "Budapest"}, ["Bornholm"] = {na= "بورنهولم" , "Bornholm"}, ["BOR"] = {na= "بورنیو الشمالیہ" , "BOR" , "بورنیو الشمالیہ" , "شمال بورنی" }, ["Buryatia"] = {na= "بوریاتیا" , "Buryatia"}, ["بوغانفیل"] = {na= "بوغانفیل" , "بوغانفیل"}, ["Pohnpei"] = {na= "بونبی" , "Pohnpei"}, ["Bedfordshire"] = {na= "بیدفوردشیر" , "Bedfordshire"}, ["Perm Krai"] = {na= "بیرم كرای" , "Perm Krai"}, ["Tasmania"] = {na= "تاسمانیا" , "Tasmania"}, ["Tambov Oblast"] = {na= "تامبوف أوبلاست" , "Tambov Oblast"}, ["Tyne and Wear"] = {na= "تاین وویر" , "Tyne and Wear"}, ["Transylvania"] = {na= "ترانسیلفانیا" , "Transylvania"}, ["Tristan da Cunha"] = {na= "تریستان دا كونا" , "Tristan da Cunha"}, ["Chuvashia"] = {na= "تشوفاشیا" , "Chuvashia"}, ["تشوك"] = {na= "تشوك" , "تشوك"}, ["Chita Oblast"] = {na= "تشیتا أوبلاست" , "Chita Oblast"}, ["Cheshire"] = {na= "تشیشیر" , "Cheshire"}, ["Tver Oblast"] = {na= "تفیر أوبلاست" , "Tver Oblast"}, ["Tanganyika"] = {na= "تنجانیقا" , "Tanganyika"}, ["Toronto"] = {na= "تورونتو" , "Toronto"}, ["Tuva"] = {na= "توفا" , "Tuva"}, ["Tucumán Province"] = {na= "توكومان" , "Tucumán Province"}, ["Tula Oblast"] = {na= "تولا أوبلاست" , "Tula Oblast"}, ["Tomsk Oblast"] = {na= "تومسك أوبلاست" , "Tomsk Oblast"}, ["Tyumen Oblast"] = {na= "تیومین أوبلاست" , "Tyumen Oblast"}, ["Tierra del Fuego"] = {na= "تییرا دیل فویغو" , "Tierra del Fuego"}, ["West Java"] = {na= "جاوہ الغربیہ" , "West Java"}, ["Balearic Islands"] = {na= "جزر البلیار" , "Balearic Islands"}, ["Palmyra Atoll"] = {na= "پالميرا مرجاني ټاپو" , "Palmyra Atoll"}, ["Baker Island"] = {na= "باکېر ټاپو" , "Baker Island"}, ["Jarvis Island"] = {na= "جارويس ټاپو" , "Jarvis Island"}, ["Howland Island"] = {na= "هاولينډ تاپو" , "Howland Island"}, ["Galmudug"] = {na= "ګالموګ" , "Galmudug"}, ["Altai Republic"] = {na= "التای جمهوريت" , "Altai Republic"}, ["Republic of Bosnia and Herzegovina"] = {na= "بوسنيا او هېرزېګوينا جمهوريت" , "Republic of Bosnia and Herzegovina"}, ["Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina"] = {na= "بوسنيا او هېرزېګوينا سوسياليست جمهوريت" , "Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina"}, ["Khmer Republic"] = {na= "خمر جمهوريت" , "Khmer Republic" ,"خمر جمهوريت",}, ["Republic of Crimea"] = {na= "کرېميا جمهوريت" , "Republic of Crimea",}, ["People's Republic of the Congo"] = {na= "کانګو ولسواک جمهوريت" , "People's Republic of the Congo"}, ["Republic of Texas"] = {na= "جمہوریہ تكساس" , "Republic of Texas" , "TX" }, ["Socialist Republic of Serbia"] = {na= "جمہوریہ صربیا الاشتراكیہ" , "Socialist Republic of Serbia"}, ["Socialist Republic of Croatia"] = {na= "کرواسيا سوسياليست جمهوريت" , "Socialist Republic of Croatia"}, ["Komi Republic"] = {na= "کومي جمهوريت" , "Komi Republic",}, ["سوېلي کامرون"] = {na= "سوېلي کامرون",}, ["Cameroon"] = {na= "کامرون" , "CMR" , "کامرون" , "CMR" , "کامرون" , "Cameroon", "کامرون",}, ["جنوب مالوكو"] = {na= "جنوب مالوكو" , "جنوب مالوكو"}, ["South Yorkshire"] = {na= "سوېلي يورکشير" , "South Yorkshire"}, ["All-Palestine Government"] = {na= "ټول فلسطين دولت" , "All-Palestine Government" , "ټول فلسطين دولت" ,}, ["Khabarovsk Krai"] = {na= "خاباروفسك كرای" , "Khabarovsk Krai"}, ["Khakassia"] = {na= "خقاسیا" , "Khakassia"}, ["Jujuy"] = {na= "خوخوی" , "Jujuy"}, ["Darfur"] = {na= "دارفور" , "Darfur"}, ["Dubai"] = {na= "دبی" , "Dubai"}, ["Dorset"] = {na= "دورست" , "Dorset"}, ["Commonwealth of Nations"] = {na= "ګډو ګټو لرونکي دولتونه" , "Commonwealth"}, ["State of Palestine"] = {na= "فلسطين" , "PLE" , "فلسطين" , "PSE", "فلسطين" , "State of Palestine", "فلسطين",}, ["Mandatory Palestine"] = {na= "د برېتانيا تر چارسمبالښت لاندې فلسطين" , "PAL" , "Mandatory Palestine",}, ["Derbyshire"] = {na= "دیربیشایر" , "Derbyshire"}, ["Devon"] = {na= "دیفون" , "Devon"}, ["Ras al-Khaimah"] = {na= "رأس الخیمہ" , "Ras al-Khaimah"}, ["Rutland, Iowa"] = {na= "روتلاند" , "Rutland, Iowa"}, ["Rhodes"] = {na= "رودس" , "Rhodes"}, ["Northern Rhodesia"] = {na= "رودسیا الشمالیہ" , "Northern Rhodesia"}, ["Rostov Oblast"] = {na= "روستوف أوبلاست" , "Rostov Oblast"}, ["Ryazan Oblast"] = {na= "ریازان أوبلاست" , "Ryazan Oblast"}, ["ریو نیغرو"] = {na= "ریو نیغرو" , "ریو نیغرو"}, ["ساحل الذهب"] = {na= "ساحل الذهب" , "ساحل الذهب"}, ["Sakhalin Oblast"] = {na= "ساخالین أوبلاست" , "Sakhalin Oblast"}, ["Saratov Oblast"] = {na= "ساراتوف أوبلاست" , "Saratov Oblast"}, ["سالتا"] = {na= "سالتا" , "سالتا"}, ["San Juan"] = {na= "سان خوان" , "San Juan"}, ["St. Louis"] = {na= "سان لویس" , "St. Louis"}, ["Saint Petersburg"] = {na= "سانت بطرسبرغ" , "Saint Petersburg"}, ["Santa Fe, Argentina"] = {na= "سانتا فی" , "Santa Fe, Argentina"}, ["Santa Cruz de la Sierra"] = {na= "سانتا كروز" , "Santa Cruz de la Sierra"}, ["Santiago del Estero"] = {na= "سانتیاغو دیل استیرو" , "Santiago del Estero"}, ["Ceuta"] = {na= "سبتہ" , "Ceuta"}, ["Staffordshire"] = {na= "ستافوردشایر" , "Staffordshire"}, ["Surrey"] = {na= "سری" , "Surrey"}, ["Qing dynasty"] = {na= "د چينګ کورنۍ" , "Qing dynasty"}, ["Sultanate of Sulu"] = {na= "سلطنہ سولك" , "Sultanate of Sulu"}, ["Samara Oblast"] = {na= "سمارا أوبلاست" , "Samara Oblast"}, ["Suffolk"] = {na= "سوفولك" , "Suffolk"}, ["Sevastopol"] = {na= "سیفاستوبول" , "Sevastopol"}, ["East Sussex"] = {na= "شرق ساسكس" , "East Sussex"}, ["شروبشیر"] = {na= "شروبشیر" , "شروبشیر"}, ["Kingman Reef"] = {na= "کينګمن اوبتيږې" , "Kingman Reef"}, ["North Vietnam"] = {na= "شمالي ويتنام" , "North Vietnam"}, ["North Holland"] = {na= "شمالي هالينډ" , "North Holland"}, ["North Yorkshire"] = {na= "شمالي يارکشاير" , "North Yorkshire"}, ["Emirate of Ajman"] = {na= "عجمان" , "Emirate of Ajman"}, ["History of Khuzestan Province"] = {na= "عربستان" , "History of Khuzestan Province"}, ["Galicia"] = {na= "ګاليسيا" , "Galicia"}, ["West Sussex"] = {na= "لوېديځ سوسېکس" , "West Sussex"}, ["West Yorkshire"] = {na= "لوېديځ يارکشاير" , "West Yorkshire"}, ["Gloucestershire"] = {na= "ګلوسترشاير" , "Gloucestershire"}, ["British Guiana"] = {na= "برېتانوي ګيانا" , "British Guiana"}, ["Free France"] = {na= "خپلواکه فرانسه" , "Free France" , "خپلواکې فرانسې خواکونه" , "Free French Forces" , "Free French" , "خپلواکه فرانسه"}, ["Vladimir Oblast"] = {na= "فلادیمیر أوبلاست" , "Vladimir Oblast"}, ["Flevoland"] = {na= "فلیفولاند" , "Flevoland"}, ["Swedish-speaking population of Finland"] = {na= "فنلندیون ناطقون بالسویدیہ" , "Swedish-speaking population of Finland"}, ["Württemberg-Baden"] = {na= "فورتمبیرغ-بادن" , "Württemberg-Baden"}, ["Württemberg-Hohenzollern"] = {na= "فورتمبیرغ-هوهنزولرن" , "Württemberg-Hohenzollern"}, ["Formosa, Argentina"] = {na= "فورموزا" , "Formosa, Argentina"}, ["Formentera"] = {na= "فورمینتیرا" , "Formentera"}, ["Voronezh Oblast"] = {na= "فورونیج أوبلاست" , "Voronezh Oblast"}, ["Volgograd Oblast"] = {na= "فولغوغراد أوبلاست" , "Volgograd Oblast"}, ["Vologda Oblast"] = {na= "فولوغدا أوبلاست" , "Vologda Oblast"}, ["Vienna"] = {na= "فیینا" , "Vienna"}, ["Córdoba, Andalusia"] = {na= "قرطبہ" , "Córdoba, Andalusia"}, ["Gaza Strip"] = {na= "قطاع غزہ" , "Gaza Strip"}, ["Kalmykia"] = {na= "قلمیقیا" , "Kalmykia"}, ["Caracas"] = {na= "كاراكاس" , "Caracas"}, ["Calabria"] = {na= "كالابریا" , "Calabria"}, ["Kaluga Oblast"] = {na= "كالوغا أوبلاست" , "Kaluga Oblast"}, ["Campania"] = {na= "كامبانیا" , "Campania"}, ["Cambridgeshire"] = {na= "كامبریدجشیر" , "Cambridgeshire"}, ["Krasnoyarsk Krai"] = {na= "كراسنویارسك كرای" , "Krasnoyarsk Krai"}, ["Altai Krai"] = {na= "كرای ألطای" , "Altai Krai"}, ["Zabaykalsky Krai"] = {na= "كرای عبر البایكال" , "Zabaykalsky Krai"}, ["Kamchatka Krai"] = {na= "كرای كامشاتكا" , "Kamchatka Krai"}, ["Cumbria"] = {na= "كمبریا" , "Cumbria"}, ["Kent"] = {na= "كنت" , "Kent"}, ["Kursk Oblast"] = {na= "كورسك أوبلاست" , "Kursk Oblast"}, ["Korea"] = {na= "كوریا" , "Korea"}, ["Kostroma Oblast"] = {na= "كوستروما أوبلاست" , "Kostroma Oblast"}, ["كوسرای"] = {na= "كوسرای" , "كوسرای"}, ["Coquimbo"] = {na= "كوكویمبو" , "Coquimbo"}, ["Connacht"] = {na= "كوناكت" , "Connacht"}, ["لا بامبا"] = {na= "لا بامبا" , "لا بامبا"}, ["لا ریوخا"] = {na= "لا ریوخا" , "لا ریوخا"}, ["Lancashire"] = {na= "لانكشر" , "Lancashire"}, ["Leinster"] = {na= "لاینستر" , "Leinster"}, ["Greater London"] = {na= "لندن الكبرى" , "Greater London"}, ["Lincolnshire"] = {na= "لنكولنشایر" , "Lincolnshire"}, ["Lipetsk Oblast"] = {na= "لیبیتسك أوبلاست" , "Lipetsk Oblast"}, ["Leicestershire"] = {na= "لیسترشیر" , "Leicestershire"}, ["Limburg (Netherlands)"] = {na= "لیمبورخ (هولندا)" , "Limburg (Netherlands)"}, ["Leningrad Oblast"] = {na= "لینینغراد أوبلاست" , "Leningrad Oblast"}, ["Mari El"] = {na= "ماری إل" , "Mari El"}, ["Magadan Oblast"] = {na= "ماغادان أوبلاست" , "Magadan Oblast"}, ["Greater Manchester"] = {na= "مانشستر الكبرى" , "Greater Manchester"}, ["Council of Europe"] = {na= "مجلس أوروبا" , "Council of Europe"}, ["Madrid"] = {na= "مدرید" , "Madrid"}, ["City of London"] = {na= "مدینہ لندن" , "City of London"}, ["Merseyside"] = {na= "مرزیساید" , "Merseyside"}, ["مستوطنات المضائق"] = {na= "مستوطنات المضائق" , "مستوطنات المضائق"}, ["Melilla"] = {na= "ملیلیہ" , "Melilla"}, ["Kingdom of Afghanistan"] = {na= "د افغانستان شاهي واکمني" , "Kingdom of Afghanistan"}, ["Kingdom of England"] = {na= "مملکت إنجلترا" , "Kingdom of England" , "مملکت إنجلترا",}, ["Kingdom of Italy (Napoleonic)"] = {na= "مملکت إیطالیا النابولیونیہ" , "Kingdom of Italy (Napoleonic)"}, ["Kingdom of Montenegro"] = {na= "مملکت الجبل الأسود" , "Kingdom of Montenegro"}, ["Kingdom of Hejaz"] = {na= "مملکت الحجاز" , "Kingdom of Hejaz"}, ["Kingdom of Hungary"] = {na= "مملکت المجر" , "Kingdom of Hungary"}, ["Kingdom of Greece"] = {na= "مملکت الیونان" , "Kingdom of Greece"}, ["Kingdom of Bavaria"] = {na= "مملکت بافاریا" , "Kingdom of Bavaria"}, ["مملکت بوروندی"] = {na= "مملکت بوروندی" , "مملکت بوروندی"}, ["Kingdom of Bohemia"] = {na= "مملکت بوهیمیا" , "Kingdom of Bohemia"}, ["Joseon"] = {na= "مملکت جوسون" , "Joseon"}, ["مملکت رواندا"] = {na= "مملکت رواندا" , "مملکت رواندا"}, ["Kingdom of Romania"] = {na= "مملکت رومانیا" , "Kingdom of Romania"}, ["Kingdom of Serbia"] = {na= "مملکت صربیا" , "Kingdom of Serbia"}, ["Kingdom of Naples"] = {na= "مملکت نابولی" , "Kingdom of Naples"}, ["مندوزا"] = {na= "مندوزا" , "مندوزا"}, ["Mordovia"] = {na= "موردوويا" , "Mordovia"}, ["Moscow"] = {na= "مسکو" , "Moscow"}, ["West Midlands (region)"] = {na= "میدلاند الغربیہ" , "West Midlands (region)"}, ["Plzeň Region"] = {na= "پلزېن" , "Plzeň Region"}, ["میسیونس"] = {na= "میسیونس" , "میسیونس"}, ["Majorca"] = {na= "میورقہ" , "Majorca"}, ["Nottinghamshire"] = {na= "نوتنغهامشیر" , "Nottinghamshire"}, ["نورثامبتونشیر"] = {na= "نورثامبتونشیر" , "نورثامبتونشیر"}, ["Northumberland"] = {na= "نورثمبرلاند" , "Northumberland"}, ["Norfolk"] = {na= "نورفك" , "Norfolk"}, ["Novosibirsk Oblast"] = {na= "نوفوسیبیرسك أوبلاست" , "Novosibirsk Oblast"}, ["Nizhny Novgorod Oblast"] = {na= "نېزني نوګورود اوبلاست" , "Nizhny Novgorod Oblast"}, ["New South Wales"] = {na= "نیو ساوټ ولز" , "New South Wales"}, ["Neuquén"] = {na= "نيوكوين" , "Neuquén"}, ["Hertfordshire"] = {na= "هېرټفورډشاير" , "Hertfordshire"}, ["Hanover"] = {na= "هانوور" , "Hanover"}, ["Herefordshire"] = {na= "هېرېفورډشاير" , "Herefordshire"}, ["Wallonia"] = {na= "والونيا" , "Wallonia"}, ["White, South Dakota"] = {na= "وایت" , "White, South Dakota"}, ["Warwickshire"] = {na= "وارويکشاير" , "Warwickshire"}, ["Worcestershire"] = {na= "ورسېسترشاير" , "Worcestershire"}, ["Wiltshire"] = {na= "ويلتشاير" , "Wiltshire"}, ["Yap"] = {na= "ياپ" , "Yap"}, ["Yaroslavl Oblast"] = {na= "ياروسلاول اوبلاست" , "Yaroslavl Oblast"}, ["Sakha Republic"] = {na= "ياکوتيا" , "Sakha Republic"}, ["NJ"] = {na= "نيو جېرسي" , "NJ" , "نيو جېرسي" , "نيو جېرسي"}, ["Marwi"] = {na= "ماوري" , "Māori people", "Maori", "ماوري", "New Zealand Māori"}, } fy02neq7tbkemglbueier2b6wu9xy3d 2 83901 362877 362681 2026-04-07T03:31:40Z شاه زمان پټان 26102 362877 wikitext text/x-wiki ==Example== {{demo|reverse=1|<nowiki> {{Infobox military conflict | conflict = Battle of Lützen | partof = the [[Thirty Years' War]] | image = Battle of Lutzen.jpg | alt = Battle of Lutzen by Carl Whalbom depicting King Gustavus Aolphus falling from a horse mortally wounded in a melee | image_size = 300 | caption = The '' '''Battle of Lützen''' '' by [[Carl Wahlbom]] shows the death of King [[Gustavus Adolphus]] on 16 November 1632. | date = 6 November ([[Old Style and New Style dates|O.S.]]) or 16 November ([[Old Style and New Style dates|N.S.]]), 1632 | place = Near [[Lützen]], southwest of [[Leipzig]]<br />(present-day [[Germany]]) | coordinates = {{coord|51|15|N|12|08|E|region:DE_type:city}} | result = Protestant victory <br />(see {{blue|Aftermath}} section) | combatant1 = {{flag icon|Sweden|1562}} [[Swedish Empire|Sweden]]<br />[[Protestant Union]] | combatant2 = {{flag|Holy Roman Empire}}<br/>{{flagicon image|Catholic League (Germany).svg}} [[Catholic League (German)|Catholic League]] | commander1 = {{flag icon|Sweden|1562}} [[Gustavus Adolphus]]{{KIA}}<br/>{{flag icon|Sweden|1562}} [[Dodo zu Innhausen und Knyphausen|Dodo von Knyphausen]]<br/>{{flag icon|Electorate of Saxony}} [[Bernhard of Saxe-Weimar]]<br/>{{flag icon|Sweden|1562}} [[Robert Munro, 18th Baron of Foulis]] | commander2 = {{flag icon|Holy Roman Empire}} [[Albrecht von Wallenstein]]<br/>{{flag icon|Holy Roman Empire}} [[Heinrich Holk]]<br/>{{flag icon|Holy Roman Empire}} [[Gottfried zu Pappenheim|Count Gottfried zu Pappenheim]]{{DOW}} | strength1 = 12,800 infantry<br />6,200 cavalry<br />60 guns | strength2 = 10,000 infantry<br />7,000 cavalry, plus 3,000 infantry and 2,000 cavalry on arrival<br />24 guns | casualties1 = 3,400 dead and 1,600 wounded or missing | casualties2 = Probably about the same as Swedish casualties{{fakeref|1}} }} </nowiki>}} {{cite web |last=بهاند |first=شريف |date=۲۰۰۶جولای ۹مه |title=خونړۍ پولې ـــ د نوي او لا ښه منځني ختیځ څرنگوالی |url=https://tolafghan.com/posts/5253#:~:text=%D8%AE%D9%88%20%D9%84%D9%87%20%D8%A7%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7%20%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D9%87%20%D8%AF%D8%BA%D9%87%20%DA%89%D9%88%D9%84%20%D8%AA%D8%B1%20%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88%20%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%81%D8%A7%D9%86%D9%87%20%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%90&text=%D9%BE%D9%87%20%D9%85%D9%86%DA%81%D9%86%D9%8A%20%D8%AE%D8%AA%DB%8C%DA%81%20%DA%A9%DB%90%20%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%86%DA%81%D8%AA%D9%87%20%D8%B4%D9%88%DB%90%20%D8%AF%D9%8A%D8%8C,%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%DA%89%DB%8C%D8%B1%20%D8%AF%DB%8C%22(Ralph%20Peters%2C%202006%2C%20S.%201). |website=ټول افغان|publisher=ټول افغان وېبپاڼه |access-date={{تاريخ}}}} {{cite web |last=بهاند |first=شريف |date=۲۰۰۶جولای ۹مه |title=خونړۍ پولې ـــ د نوي او لا ښه منځني ختیځ څرنگوالی |url=https://tolafghan.com/posts/5253#:~:text=%D8%AE%D9%88%20%D9%84%D9%87%20%D8%A7%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7%20%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D9%87%20%D8%AF%D8%BA%D9%87%20%DA%89%D9%88%D9%84%20%D8%AA%D8%B1%20%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88%20%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%81%D8%A7%D9%86%D9%87%20%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%90&text=%D9%BE%D9%87%20%D9%85%D9%86%DA%81%D9%86%D9%8A%20%D8%AE%D8%AA%DB%8C%DA%81%20%DA%A9%DB%90%20%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%86%DA%81%D8%AA%D9%87%20%D8%B4%D9%88%DB%90%20%D8%AF%D9%8A%D8%8C,%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%DA%89%DB%8C%D8%B1%20%D8%AF%DB%8C%22(Ralph%20Peters%2C%202006%2C%20S.%201). |website=ټول افغان|access-date={{تاريخ}}}} {{Infobox religious biography | دين = [[Islam]] | era = Modern era | انځور = Akhundzada Saif-ur-Rahman Sahib.jpg{{!}}border | نيونگ = | نوم = '''Akhundzada Saif ur Rahman Mubarak''' | سرليک = | بل‌نوم = Peer-e-Archi<br />Hazrat Sahib<br />Kajurai Baba | زېږون نېټه = Muharram 20, 1344 [[Islamic calendar|AH]], August 10, 1925 [[Common Era|CE]] | مړينې نېټه = Rajab 14, 1431 [[Islamic calendar|AH]], June 27, 2010 [[Common Era|CE]] | سيمه = [[Afghanistan]], [[Pakistan]] | عقیده = [[Maturidi]] | اغېزمن شوی له = [[Abu Hanifa]], [[Baha-ud-Din Naqshband Bukhari]], [[Abdul-Qadir Gilani]], [[Moinuddin Chishti]], [[Ahmad Sirhindi]], [[Ahmed Raza Khan Barelvi]], Hashim Samangani, Shah Rasul Thaqalayni | اغېزمن شوي ترې = Hazrat Peer Saif Ur Rehman Mian Muhammad Hanfi Saifi & others one million Saifi [[Salik]]een | فقه = [[Hanafi]] | ډله = [[Saifia]] | صوفيه طريقه = [[Naqshbandi]] | فرقه = [[Sunni]] }} {{Infobox religious biography | religion = [[Islam]] | era = Modern era | image = Akhundzada Saif-ur-Rahman Sahib.jpg{{!}}border | caption = | name = '''Akhundzada Saif ur Rahman Mubarak''' | title = | alias = Peer-e-Archi<br />Hazrat Sahib<br />Kajurai Baba | birth_date = Muharram 20, 1344 [[Islamic calendar|AH]], August 10, 1925 [[Common Era|CE]] | death_date = Rajab 14, 1431 [[Islamic calendar|AH]], June 27, 2010 [[Common Era|CE]] | region = [[Afghanistan]], [[Pakistan]] | creed = [[Maturidi]] | influences = [[Abu Hanifa]], [[Baha-ud-Din Naqshband Bukhari]], [[Abdul-Qadir Gilani]], [[Moinuddin Chishti]], [[Ahmad Sirhindi]], [[Ahmed Raza Khan Barelvi]], Hashim Samangani, Shah Rasul Thaqalayni | influenced = Hazrat Peer Saif Ur Rehman Mian Muhammad Hanfi Saifi & others one million Saifi [[Salik]]een | jurisprudence = [[Hanafi]] | sect = [[Saifia]] | Sufi_order = [[Naqshbandi]] | denomination = [[Sunni]] }} /*global jQuery*/ (function ($) { 'use strict'; var languageDict = { 'aa': 'افاري', 'ab': 'ابخازي', 'ace': 'اچيني', 'ach': 'اکولي', 'ada': '\u200cدانگمي', 'ady': 'اديگي', 'ae': 'اوستايي', 'af': 'افريکانس', 'afa': 'افرو اسيايي', 'afh': 'افريهيلي', 'ain': 'آينو', 'ak': 'اکاني', 'akk': 'اکدي', 'ale': 'الېوتي', 'alg': 'الگونکياني', 'als': 'المانيک', 'alt': 'سوېلي التايي', 'am': 'امهري', 'an': 'اراگوني', 'ang': 'زړه انگليسي', 'anp': 'انگيکايي', 'apa': 'اپاچې', 'ar': 'عربي', 'arc': 'ارامي', 'arn': 'اروکانيايي', 'arp': 'اراپاهو', 'art': 'جوړه شوې', 'arw': 'اراواکي', 'arz': 'مصري عربي', 'as': 'اسامي', 'ast': 'استوري', 'ath': 'اتاپاسکايي', 'aus': 'استراليايي', 'av': 'اواري', 'ay': 'ايمارا', 'az': 'ازربايجاني', 'ba': 'باشکيري', 'bad': 'باندايي', 'bal': 'بلوڅي', 'ban': 'بالېنسي', 'bar': 'باوريا', 'bas': 'باسايي', 'bat': 'بالتيکي', 'bat-smg': 'ساموگيتي', 'bcl': 'منځنۍ بيکلونو', 'be': 'بېلاروسي', 'bej': 'بېجايي', 'bem': 'بېمبايي', 'ber': 'بربري', 'be_x_old': 'بېلاروسي', 'bg': 'بلغاريايي', 'bh': 'بېهاري', 'bho': 'بوجپوري', 'bi': 'بيسلاما', 'bik': 'بيکولي', 'bin': 'اېډو', 'bjn': 'بنجاري', 'bm': 'بامبارا', 'bn': 'بنگالي', 'bnt': 'بانتويي', 'bo': 'تېبېتي', 'bpy': 'ويشناپريا مانيپوري', 'br': 'برېتوني', 'bra': 'براجي', 'bs': 'بوسنيايي', 'btk': 'باتاکي', 'bua': 'بورياتي', 'bug': 'بوگنېسي', 'bxr': 'بارياتي', 'byn': 'بيليني', 'ca': 'کاتالونیایی', 'cad': 'کادویی', 'cai': 'منځنۍ امريکا سور\u200cپوستي', 'car': 'کاريبي', 'cau': 'قفقازي', 'cbk_zam': 'زنبايونگا چاوکانا', 'cdo': 'ميني\u200cدانگ', 'ce': 'چېچنيايي', 'ceb': 'سبویی', 'cel': 'سلتی', 'ch': 'چامورویی', 'chb': 'چیبچا', 'chg': 'جغتایی', 'chk': 'تروکی', 'chm': 'ماریایی', 'cho': 'چوکتویی', 'chp': 'چیپه\u200cویه\u200cای', 'chr': 'چروکیایی', 'chy': 'شایانی', 'ckb': 'سورانی', 'co': 'کورسی', 'cop': 'قبطی', 'cpe': 'کریول یا پیجین انگلیسی', 'cpf': 'کریول یا پیجین فرانسوی', 'cpp': 'کریول یا پیجین پرتغالی', 'cr': 'کریایی', 'crh': 'ترکی کریمه', 'crp': 'کریول یا پیجین', 'cs': 'چکی', 'csb': 'کاشوبی', 'cu': 'اسلاوی کلیسایی', 'cus': 'کوشی', 'cv': 'چوواشی', 'cy': 'ویلزی', 'da': 'دانمارکی', 'dak': 'داکوتایی', 'dar': 'دارقینی', 'day': 'دایاک', 'de': 'آلمانی', 'de_at': 'آلمانی اتریش', 'de_cH': 'آلمانی علیای سوئیس', 'del': 'دلاواری', 'dgr': 'دوگریب', 'din': 'دینکایی', 'diq': 'زازاکی', 'doi': 'دوگری', 'dra': 'دراویدی', 'dsb': 'سوربی سفلی', 'dua': 'دوآلایی', 'dum': 'هلندی میانه', 'dv': 'مالدیوی', 'dyu': 'دایولایی', 'dz': 'جونخایی', 'ee': 'اوه\u200cای', 'efi': 'افیکی', 'egy': 'مصری کهن', 'eka': 'اکاجوک', 'el': 'یونانی', 'elx': 'عیلامی', 'eml': 'امیلین روماگنایی', 'en': 'انگلیسی', 'en_au': 'انگلیسی استرالیا', 'en_ca': 'انگلیسی کانادا', 'en_Gb': 'نگلیسی بریتانیا', 'en_us': 'انگلیسی امریکا', 'enm': 'انگلیسی میانه', 'eo': 'اسپرانتو', 'es': 'اسپانیایی', 'es_419': 'اسپانیایی امریکای لاتین', 'es_es': 'اسپانیایی اسپانیا', 'et': 'استونیایی', 'eu': 'باسکی', 'ewo': 'اواندو', 'ext': 'اکسترمادورانی', 'fa': 'فارسی', 'fan': 'فانکی', 'fat': 'فانتیایی', 'ff': 'فولایی', 'fi': 'فنلاندی', 'fil': 'فیلیپینی', 'fiu': 'فین و اوگرایی', 'fiu-vro': 'وروی', 'fj': 'فیجیایی', 'fo': 'فارویی', 'fon': 'فونی', 'fr': 'فرانسوی', 'fr_ca': 'فرانسوی کانادا', 'fr_cH': 'فرانسوی سوئیس', 'frm': 'فرانسوی میانه', 'fro': 'فرانسوی باستان', 'frp': 'آرپیتانی', 'frr': 'فریزی شمالی', 'frs': 'فریزی شرقی', 'fur': 'فریولیایی', 'fy': 'فریزی غربی', 'ga': 'ایرلندی', 'gaa': 'گایی', 'gag': 'گاگازی', 'gan': 'گانی', 'gay': 'گایویی', 'gba': 'گبایایی', 'gd': 'گیلی اسکاتلندی', 'gem': 'ژرمنی', 'gez': 'گی\u200cئزی', 'gil': 'گیلبرتی', 'gl': 'گالیسیایی', 'glk': 'گیلکی', 'gmh': 'آلمانی علیای میانه', 'gn': 'گوارانی', 'goh': 'آلمانی علیای باستان', 'gon': 'گوندی', 'gor': 'گورونتالو', 'got': 'گوتی', 'grb': 'گریبویی', 'grc': 'یونانی کهن', 'gsw': 'آلمانی سوئیسی', 'gu': 'گجراتی', 'gv': 'مانی', 'gwi': 'گویچ این', 'ha': 'هوسیایی', 'hai': 'هایدایی', 'hak': 'هاکایی', 'haw': 'هاوائیایی', 'he': 'عبری', 'hi': 'هندی', 'hif': 'فیجی هندی', 'hil': 'هیلی\u200cگاینونی', 'him': 'هیماچالی', 'hit': 'هیتی', 'hmn': 'همونگ', 'ho': 'موتویی هیری', 'hr': 'کرواتی', 'hsb': 'سوربی علیا', 'ht': 'هائیتیایی', 'hu': 'مجاری', 'hup': 'هوپا', 'hy': 'ارمنی', 'hz': 'هریرویی', 'ia': 'میان\u200cزبان', 'iba': 'آیبن', 'id': 'اندونزیایی', 'ie': 'اکسیدنتال', 'ig': 'ایگبویی', 'ii': 'یی سیچوان', 'ijo': 'ایجویی', 'ik': 'اینوپیک', 'ilo': 'ایلوکویی', 'inc': 'هندیک', 'ine': 'هند و اروپایی', 'inh': 'اینگوشی', 'io': 'ایدو', 'ira': 'ایرانی', 'iro': 'ایروکوایی', 'is': 'ایسلندی', 'it': 'ایتالیایی', 'iu': 'اینوکتیتوت', 'ja': 'ژاپنی', 'jbo': 'لوجبان', 'jpr': 'فارسی یهودی', 'jrb': 'عربی یهودی', 'jv': 'جاوه\u200cای', 'ka': 'گرجی', 'kaa': 'قره\u200cقالپاقی', 'kab': 'قبایلی', 'kac': 'کاچینی', 'kaj': 'جو', 'kam': 'کامبایی', 'kar': 'کارنی', 'kaw': 'کاویایی', 'kbd': 'کاباردینی', 'kcg': 'تایپه ای', 'kfo': 'کورو', 'kg': 'کنگویی', 'kha': 'خاسیایی', 'khi': 'خواسی', 'kho': 'ختنی', 'ki': 'کیکویویی', 'kj': 'کوانیاما', 'kk': 'قزاقی', 'kl': 'گرینلندی', 'km': 'خمری', 'kmb': 'کیمبوندویی', 'kn': 'کاناده\u200cای', 'ko': 'کره\u200cای', 'koi': 'کومی', 'kok': 'کنکانی', 'kpe': 'کپله\u200cای', 'kr': 'کانوریایی', 'krc': 'قره\u200cچایی‐بالکاری', 'kro': 'کرویی', 'kru': 'کوروخی', 'ks': 'کشمیری', 'ksh': 'ریپواری', 'ku': 'کردی', 'kum': 'کومیکی', 'kut': 'کوتنی', 'kv': 'کومیایی', 'kw': 'کرنوالی', 'ky': 'قرقیزی', 'la': 'لاتینی', 'lad': 'لادینو', 'lah': 'لاهندا', 'lam': 'لامبا', 'lb': 'لوگزامبورگی', 'lbe': 'لکی', 'lez': 'لزگی', 'lg': 'گاندایی', 'li': 'لیمبورگی', 'lij': 'لیگواری', 'lmo': 'لمباردی', 'ln': 'لینگالا', 'lo': 'لائوسی', 'lol': 'مونگویی', 'loz': 'لوزیایی', 'lt': 'لیتوانیایی', 'lu': 'لوبایی‐کاتانگا', 'lua': 'لوبایی‐لولوا', 'lui': 'لویسنو', 'lun': 'لوندایی', 'luo': 'لوئویی', 'lus': 'لوشه\u200cای', 'lv': 'لتونیایی', 'mad': 'مادورایی', 'mag': 'ماگاهیایی', 'mai': 'مایدیلی', 'mak': 'ماکاسار', 'man': 'ماندینگویی', 'map': 'آسترونیزیایی', 'map-bms': 'بانیوماسانی', 'mas': 'ماسایی', 'mdf': 'مکشایی', 'mdr': 'ماندار', 'men': 'منده\u200cای', 'mg': 'مالاگاسیایی', 'mga': 'ایرلندی میانه', 'mh': 'مارشالی', 'mhr': 'مئودو ماری', 'mi': 'مائوریایی', 'mic': 'میکماکی', 'min': 'مینانگ\u200cکابویی', 'mis': 'متفرقه', 'mk': 'مقدونی', 'mkh': 'مون\u200cخمری', 'ml': 'مالایالامی', 'mn': 'مغولی', 'mnc': 'مانچویی', 'mni': 'میته\u200cای', 'mno': 'مانوبو', 'mo': 'مولداویایی', 'moh': 'موهاکی', 'mos': 'ماسیایی', 'mr': 'مراتی', 'mrj': 'هیل ماری', 'ms': 'مالزیایی', 'mt': 'مالتی', 'mul': 'چندین زبان', 'mun': 'موندایی', 'mus': 'کریکی', 'mwl': 'میراندسی', 'mwr': 'مارواری', 'my': 'برمه\u200cای', 'myn': 'مایایی', 'myv': 'ارزیایی', 'mzn': 'مازندرانی', 'na': 'نائورویی', 'nah': 'ناواتلی', 'nai': 'سرخپوستی امریکای شمالی', 'nap': 'ناپلی', 'nb': 'بوکسمال نروژی', 'nd': 'انده\u200cبله\u200cای شمالی', 'nds': 'آلمانی سفلی', 'nds-nl': 'هلندی ساکسون پایین', 'ne': 'نپالی', 'new': 'نواریایی', 'ng': 'اندونگایی', 'nia': 'نیاسی', 'niu': 'نیویی', 'nl': 'هلندی', 'nl_be': 'فلاندری', 'nn': 'نروژی نو', 'no': 'نروژی', 'nog': 'نغایی', 'non': 'نرس باستان', 'nov': 'نویالی', 'nr': 'انده\u200cبله\u200cای جنوبی', 'nrm': 'نورمنی', 'nso': 'سوتویی شمالی', 'nub': 'نوبیایی', 'nv': 'ناواهویی', 'nwc': 'نواریایی کلاسیک', 'ny': 'نیانجایی', 'nym': 'نیام\u200cوزیایی', 'nyn': 'نیانکوله\u200cای', 'nyo': 'نیورویی', 'nzi': 'نزیمایی', 'oc': 'اوکیتایی', 'oj': 'اوجیبوایی', 'om': 'اورومویی', 'or': 'اوریه\u200cای', 'os': 'آسی', 'osa': 'اوسیجی', 'ota': 'ترکی عثمانی', 'oto': 'اتومیایی', 'pa': 'پنجابی', 'paa': 'پاپوایی', 'pag': 'پانگاسینانی', 'pal': 'پهلوی', 'pam': 'پامپانگایی', 'pap': 'پاپیامنتو', 'pau': 'پالائویی', 'pcd': 'پیکاردی', 'pdc': 'آلمانی پنسیلوانیا', 'peo': 'فارسی باستان', 'pfl': 'آلمانی فالتز', 'phi': 'فیلیپینی', 'phn': 'فنیقی', 'pi': 'پالی', 'pih': 'نورفولکی', 'pl': 'لهستانی', 'pms': 'پیموندی', 'pnb': 'پنجابی غربی', 'pnt': 'پنیکی', 'pon': 'پناپی', 'pra': 'پراکریتی', 'pro': 'پرووانسی باستان', 'ps': 'پشتو', 'pt': 'پرتغالی', 'pt_br': 'پرتغالی برزیل', 'pt_pt': 'پرتغالی پرتغال', 'qu': 'کچوایی', 'raj': 'راجستانی', 'rap': 'راپانویی', 'rar': 'راروتونگایی', 'rm': 'رتو‐رومیایی', 'rmy': 'رومنی(هندی)', 'rn': 'روندیایی', 'ro': 'رومانیایی', 'roa': 'رومیایی', 'roa-rup': 'آرومانی', 'roa-tara': 'تارانتینویی', 'rom': 'رومانویی', 'ru': 'روسی', 'rue': 'روسینی', 'rw': 'کینیارواندایی', 'sa': 'سنسکریت', 'sad': 'سانداوه\u200cای', 'sah': 'یاقوتی', 'sai': 'سرخپوستی امریکای جنوبی', 'sal': 'سالیشی', 'sam': 'آرامی سامری', 'sas': 'ساساکی', 'sat': 'سانتالی', 'sc': 'ساردینیایی', 'scn': 'سیسیلی', 'sco': 'اسکاتلندی', 'sd': 'سندی', 'se': 'سامی شمالی', 'sel': 'سلکوپی', 'sem': 'سامی', 'sg': 'سانگویی', 'sga': 'ایرلندی باستان', 'sgn': 'نشانه\u200cای', 'sh': 'صرب و کرواتی', 'shn': 'شانی', 'si': 'سینهالی', 'sid': 'سیدامویی', 'simple': 'انگلیسی ساده', 'sio': 'سویی', 'sit': 'چین و تبتی', 'sk': 'اسلواکی', 'sl': 'اسلووینیایی', 'sla': 'اسلاوی', 'sm': 'ساموآیی', 'sn': 'شونایی', 'snk': 'سونینکه\u200cای', 'so': 'سومالیایی', 'sog': 'سغدی', 'son': 'سونغایی', 'sq': 'آلبانیایی', 'sr': 'صربی', 'srn': 'تاکی\u200cتاکی', 'srr': 'سریری', 'ss': 'سوازیایی', 'ssa': 'نیلی و صحرایی', 'st': 'سوتویی جنوبی', 'stq': 'فریزی سترلند', 'su': 'سوندایی', 'suk': 'سوکومایی', 'sus': 'سوسویی', 'sux': 'سومری', 'sv': 'سوئدی', 'sw': 'سواحلی', 'syc': 'سریانی کلاسیک', 'syr': 'سریانی', 'szl': 'سیلسینی', 'ta': 'تامیلی', 'tai': 'تایی', 'te': 'تلوگویی', 'tem': 'تمنه\u200cای', 'ter': 'ترنو', 'tet': 'تتومی', 'tg': 'تاجیکی', 'th': 'تایلندی', 'ti': 'تیگرینیایی', 'tig': 'تیگره\u200cای', 'tiv': 'تیوی', 'tk': 'ترکمنی', 'tl': 'تاگالوگی', 'tlh': 'کلینگون', 'tli': 'تلین\u200cگیتی', 'tmh': 'تاماشقی', 'tn': 'تسوانایی', 'to': 'تونگایی', 'tog': 'تونگایی نیاسا', 'tpi': 'توک پیسینی', 'tr': 'ترکی', 'ts': 'تسونگایی', 'tsi': 'تسیم\u200cشیانی', 'tt': 'تاتاری', 'tum': 'تومبوکایی', 'tup': 'توپیایی', 'tut': 'آلتاییک', 'tvl': 'تووالویی', 'tw': 'توی\u200cیایی', 'ty': 'تاهیتیایی', 'tyv': 'تووایی', 'udm': 'اودمورتی', 'ug': 'اویغوری', 'uga': 'اوگاریتی', 'uk': 'اوکراینی', 'umb': 'امبوندویی', 'ur': 'اردو', 'uz': 'ازبکی', 'vai': 'ویایی', 've': 'وندایی', 'vec': 'ونیزی', 'vep': 'وپسی', 'vi': 'ویتنامی', 'vls': 'فلاندرز غربی', 'vo': 'ولاپوک', 'vot': 'وتی', 'wa': 'والونی', 'wak': 'واکاشی', 'wal': 'والامو', 'war': 'وارایی', 'was': 'واشویی', 'wen': 'صُربی', 'wo': 'ولوفی', 'wuu': 'وو', 'xal': 'قلموقی', 'xmf': 'مینگرلی', 'xh': 'خوسایی', 'yao': 'یائویی', 'yap': 'یاپی', 'yi': 'یدی', 'yo': 'یوروبایی', 'ypk': 'یوپیکی', 'za': 'چوانگی', 'zap': 'زاپوتکی', 'zea': 'زلاندو نویی', 'zen': 'زناگا', 'zh': 'چینی', 'zh_Hant': 'چینی سنتی', 'zh-classical': 'چینی سنتی', 'zh-min-nan': 'چینی مین\u200cنانی', 'zh-yue': 'کانتونی', 'znd': 'زانده\u200cای', 'zu': 'زولویی', 'zun': 'زونیایی', 'zza': 'زازایی' }; function dePersian(text) { return text.replace(/ی/g, 'ي') .replace(/ک/g, 'ك') .replace(/گ/g, 'ګ') .replace(/ژي/g, 'جي') } $(function () { function langNameFromElement(element) { var m = /interwiki-(\w*)/.exec(element.className); if (m === null) { return; } return languageDict[m[1]]; } $('#p-lang li[class*="interwiki-"]').each(function() { var langName = langNameFromElement(this); if (langName !== undefined) { this.firstChild.innerHTML = langName; } }); var interwikis = $('#p-lang li').get(), ul = $('#p-lang ul'); interwikis.sort(function(x, y) { var keyX = langNameFromElement(x), keyY = langNameFromElement(y); if (keyX === undefined) { return 1; } if (keyY === undefined) { return -1; } keyX = dePersian(keyX); keyY = dePersian(keyY); if (keyX < keyY) { return -1; } if (keyX > keyY) { return 1; } return 0; }); $.each(interwikis, function(i) { ul.append(interwikis[i]); }); }); }(jQuery)); gf20rmu25ozwpli21jgve0zhajpyj7u 362878 362877 2026-04-07T03:32:04Z شاه زمان پټان 26102 362878 wikitext text/x-wiki ==Example== {{Infobox military conflict | conflict = Battle of Lützen | partof = the [[Thirty Years' War]] | image = Battle of Lutzen.jpg | alt = Battle of Lutzen by Carl Whalbom depicting King Gustavus Aolphus falling from a horse mortally wounded in a melee | image_size = 300 | caption = The '' '''Battle of Lützen''' '' by [[Carl Wahlbom]] shows the death of King [[Gustavus Adolphus]] on 16 November 1632. | date = 6 November ([[Old Style and New Style dates|O.S.]]) or 16 November ([[Old Style and New Style dates|N.S.]]), 1632 | place = Near [[Lützen]], southwest of [[Leipzig]]<br />(present-day [[Germany]]) | coordinates = {{coord|51|15|N|12|08|E|region:DE_type:city}} | result = Protestant victory <br />(see {{blue|Aftermath}} section) | combatant1 = {{flag icon|Sweden|1562}} [[Swedish Empire|Sweden]]<br />[[Protestant Union]] | combatant2 = {{flag|Holy Roman Empire}}<br/>{{flagicon image|Catholic League (Germany).svg}} [[Catholic League (German)|Catholic League]] | commander1 = {{flag icon|Sweden|1562}} [[Gustavus Adolphus]]{{KIA}}<br/>{{flag icon|Sweden|1562}} [[Dodo zu Innhausen und Knyphausen|Dodo von Knyphausen]]<br/>{{flag icon|Electorate of Saxony}} [[Bernhard of Saxe-Weimar]]<br/>{{flag icon|Sweden|1562}} [[Robert Munro, 18th Baron of Foulis]] | commander2 = {{flag icon|Holy Roman Empire}} [[Albrecht von Wallenstein]]<br/>{{flag icon|Holy Roman Empire}} [[Heinrich Holk]]<br/>{{flag icon|Holy Roman Empire}} [[Gottfried zu Pappenheim|Count Gottfried zu Pappenheim]]{{DOW}} | strength1 = 12,800 infantry<br />6,200 cavalry<br />60 guns | strength2 = 10,000 infantry<br />7,000 cavalry, plus 3,000 infantry and 2,000 cavalry on arrival<br />24 guns | casualties1 = 3,400 dead and 1,600 wounded or missing | casualties2 = Probably about the same as Swedish casualties{{fakeref|1}} }} </nowiki>}} {{cite web |last=بهاند |first=شريف |date=۲۰۰۶جولای ۹مه |title=خونړۍ پولې ـــ د نوي او لا ښه منځني ختیځ څرنگوالی |url=https://tolafghan.com/posts/5253#:~:text=%D8%AE%D9%88%20%D9%84%D9%87%20%D8%A7%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7%20%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D9%87%20%D8%AF%D8%BA%D9%87%20%DA%89%D9%88%D9%84%20%D8%AA%D8%B1%20%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88%20%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%81%D8%A7%D9%86%D9%87%20%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%90&text=%D9%BE%D9%87%20%D9%85%D9%86%DA%81%D9%86%D9%8A%20%D8%AE%D8%AA%DB%8C%DA%81%20%DA%A9%DB%90%20%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%86%DA%81%D8%AA%D9%87%20%D8%B4%D9%88%DB%90%20%D8%AF%D9%8A%D8%8C,%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%DA%89%DB%8C%D8%B1%20%D8%AF%DB%8C%22(Ralph%20Peters%2C%202006%2C%20S.%201). |website=ټول افغان|publisher=ټول افغان وېبپاڼه |access-date={{تاريخ}}}} {{cite web |last=بهاند |first=شريف |date=۲۰۰۶جولای ۹مه |title=خونړۍ پولې ـــ د نوي او لا ښه منځني ختیځ څرنگوالی |url=https://tolafghan.com/posts/5253#:~:text=%D8%AE%D9%88%20%D9%84%D9%87%20%D8%A7%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7%20%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D9%87%20%D8%AF%D8%BA%D9%87%20%DA%89%D9%88%D9%84%20%D8%AA%D8%B1%20%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88%20%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%81%D8%A7%D9%86%D9%87%20%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%90&text=%D9%BE%D9%87%20%D9%85%D9%86%DA%81%D9%86%D9%8A%20%D8%AE%D8%AA%DB%8C%DA%81%20%DA%A9%DB%90%20%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%86%DA%81%D8%AA%D9%87%20%D8%B4%D9%88%DB%90%20%D8%AF%D9%8A%D8%8C,%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%DA%89%DB%8C%D8%B1%20%D8%AF%DB%8C%22(Ralph%20Peters%2C%202006%2C%20S.%201). |website=ټول افغان|access-date={{تاريخ}}}} {{Infobox religious biography | دين = [[Islam]] | era = Modern era | انځور = Akhundzada Saif-ur-Rahman Sahib.jpg{{!}}border | نيونگ = | نوم = '''Akhundzada Saif ur Rahman Mubarak''' | سرليک = | بل‌نوم = Peer-e-Archi<br />Hazrat Sahib<br />Kajurai Baba | زېږون نېټه = Muharram 20, 1344 [[Islamic calendar|AH]], August 10, 1925 [[Common Era|CE]] | مړينې نېټه = Rajab 14, 1431 [[Islamic calendar|AH]], June 27, 2010 [[Common Era|CE]] | سيمه = [[Afghanistan]], [[Pakistan]] | عقیده = [[Maturidi]] | اغېزمن شوی له = [[Abu Hanifa]], [[Baha-ud-Din Naqshband Bukhari]], [[Abdul-Qadir Gilani]], [[Moinuddin Chishti]], [[Ahmad Sirhindi]], [[Ahmed Raza Khan Barelvi]], Hashim Samangani, Shah Rasul Thaqalayni | اغېزمن شوي ترې = Hazrat Peer Saif Ur Rehman Mian Muhammad Hanfi Saifi & others one million Saifi [[Salik]]een | فقه = [[Hanafi]] | ډله = [[Saifia]] | صوفيه طريقه = [[Naqshbandi]] | فرقه = [[Sunni]] }} {{Infobox religious biography | religion = [[Islam]] | era = Modern era | image = Akhundzada Saif-ur-Rahman Sahib.jpg{{!}}border | caption = | name = '''Akhundzada Saif ur Rahman Mubarak''' | title = | alias = Peer-e-Archi<br />Hazrat Sahib<br />Kajurai Baba | birth_date = Muharram 20, 1344 [[Islamic calendar|AH]], August 10, 1925 [[Common Era|CE]] | death_date = Rajab 14, 1431 [[Islamic calendar|AH]], June 27, 2010 [[Common Era|CE]] | region = [[Afghanistan]], [[Pakistan]] | creed = [[Maturidi]] | influences = [[Abu Hanifa]], [[Baha-ud-Din Naqshband Bukhari]], [[Abdul-Qadir Gilani]], [[Moinuddin Chishti]], [[Ahmad Sirhindi]], [[Ahmed Raza Khan Barelvi]], Hashim Samangani, Shah Rasul Thaqalayni | influenced = Hazrat Peer Saif Ur Rehman Mian Muhammad Hanfi Saifi & others one million Saifi [[Salik]]een | jurisprudence = [[Hanafi]] | sect = [[Saifia]] | Sufi_order = [[Naqshbandi]] | denomination = [[Sunni]] }} /*global jQuery*/ (function ($) { 'use strict'; var languageDict = { 'aa': 'افاري', 'ab': 'ابخازي', 'ace': 'اچيني', 'ach': 'اکولي', 'ada': '\u200cدانگمي', 'ady': 'اديگي', 'ae': 'اوستايي', 'af': 'افريکانس', 'afa': 'افرو اسيايي', 'afh': 'افريهيلي', 'ain': 'آينو', 'ak': 'اکاني', 'akk': 'اکدي', 'ale': 'الېوتي', 'alg': 'الگونکياني', 'als': 'المانيک', 'alt': 'سوېلي التايي', 'am': 'امهري', 'an': 'اراگوني', 'ang': 'زړه انگليسي', 'anp': 'انگيکايي', 'apa': 'اپاچې', 'ar': 'عربي', 'arc': 'ارامي', 'arn': 'اروکانيايي', 'arp': 'اراپاهو', 'art': 'جوړه شوې', 'arw': 'اراواکي', 'arz': 'مصري عربي', 'as': 'اسامي', 'ast': 'استوري', 'ath': 'اتاپاسکايي', 'aus': 'استراليايي', 'av': 'اواري', 'ay': 'ايمارا', 'az': 'ازربايجاني', 'ba': 'باشکيري', 'bad': 'باندايي', 'bal': 'بلوڅي', 'ban': 'بالېنسي', 'bar': 'باوريا', 'bas': 'باسايي', 'bat': 'بالتيکي', 'bat-smg': 'ساموگيتي', 'bcl': 'منځنۍ بيکلونو', 'be': 'بېلاروسي', 'bej': 'بېجايي', 'bem': 'بېمبايي', 'ber': 'بربري', 'be_x_old': 'بېلاروسي', 'bg': 'بلغاريايي', 'bh': 'بېهاري', 'bho': 'بوجپوري', 'bi': 'بيسلاما', 'bik': 'بيکولي', 'bin': 'اېډو', 'bjn': 'بنجاري', 'bm': 'بامبارا', 'bn': 'بنگالي', 'bnt': 'بانتويي', 'bo': 'تېبېتي', 'bpy': 'ويشناپريا مانيپوري', 'br': 'برېتوني', 'bra': 'براجي', 'bs': 'بوسنيايي', 'btk': 'باتاکي', 'bua': 'بورياتي', 'bug': 'بوگنېسي', 'bxr': 'بارياتي', 'byn': 'بيليني', 'ca': 'کاتالونیایی', 'cad': 'کادویی', 'cai': 'منځنۍ امريکا سور\u200cپوستي', 'car': 'کاريبي', 'cau': 'قفقازي', 'cbk_zam': 'زنبايونگا چاوکانا', 'cdo': 'ميني\u200cدانگ', 'ce': 'چېچنيايي', 'ceb': 'سبویی', 'cel': 'سلتی', 'ch': 'چامورویی', 'chb': 'چیبچا', 'chg': 'جغتایی', 'chk': 'تروکی', 'chm': 'ماریایی', 'cho': 'چوکتویی', 'chp': 'چیپه\u200cویه\u200cای', 'chr': 'چروکیایی', 'chy': 'شایانی', 'ckb': 'سورانی', 'co': 'کورسی', 'cop': 'قبطی', 'cpe': 'کریول یا پیجین انگلیسی', 'cpf': 'کریول یا پیجین فرانسوی', 'cpp': 'کریول یا پیجین پرتغالی', 'cr': 'کریایی', 'crh': 'ترکی کریمه', 'crp': 'کریول یا پیجین', 'cs': 'چکی', 'csb': 'کاشوبی', 'cu': 'اسلاوی کلیسایی', 'cus': 'کوشی', 'cv': 'چوواشی', 'cy': 'ویلزی', 'da': 'دانمارکی', 'dak': 'داکوتایی', 'dar': 'دارقینی', 'day': 'دایاک', 'de': 'آلمانی', 'de_at': 'آلمانی اتریش', 'de_cH': 'آلمانی علیای سوئیس', 'del': 'دلاواری', 'dgr': 'دوگریب', 'din': 'دینکایی', 'diq': 'زازاکی', 'doi': 'دوگری', 'dra': 'دراویدی', 'dsb': 'سوربی سفلی', 'dua': 'دوآلایی', 'dum': 'هلندی میانه', 'dv': 'مالدیوی', 'dyu': 'دایولایی', 'dz': 'جونخایی', 'ee': 'اوه\u200cای', 'efi': 'افیکی', 'egy': 'مصری کهن', 'eka': 'اکاجوک', 'el': 'یونانی', 'elx': 'عیلامی', 'eml': 'امیلین روماگنایی', 'en': 'انگلیسی', 'en_au': 'انگلیسی استرالیا', 'en_ca': 'انگلیسی کانادا', 'en_Gb': 'نگلیسی بریتانیا', 'en_us': 'انگلیسی امریکا', 'enm': 'انگلیسی میانه', 'eo': 'اسپرانتو', 'es': 'اسپانیایی', 'es_419': 'اسپانیایی امریکای لاتین', 'es_es': 'اسپانیایی اسپانیا', 'et': 'استونیایی', 'eu': 'باسکی', 'ewo': 'اواندو', 'ext': 'اکسترمادورانی', 'fa': 'فارسی', 'fan': 'فانکی', 'fat': 'فانتیایی', 'ff': 'فولایی', 'fi': 'فنلاندی', 'fil': 'فیلیپینی', 'fiu': 'فین و اوگرایی', 'fiu-vro': 'وروی', 'fj': 'فیجیایی', 'fo': 'فارویی', 'fon': 'فونی', 'fr': 'فرانسوی', 'fr_ca': 'فرانسوی کانادا', 'fr_cH': 'فرانسوی سوئیس', 'frm': 'فرانسوی میانه', 'fro': 'فرانسوی باستان', 'frp': 'آرپیتانی', 'frr': 'فریزی شمالی', 'frs': 'فریزی شرقی', 'fur': 'فریولیایی', 'fy': 'فریزی غربی', 'ga': 'ایرلندی', 'gaa': 'گایی', 'gag': 'گاگازی', 'gan': 'گانی', 'gay': 'گایویی', 'gba': 'گبایایی', 'gd': 'گیلی اسکاتلندی', 'gem': 'ژرمنی', 'gez': 'گی\u200cئزی', 'gil': 'گیلبرتی', 'gl': 'گالیسیایی', 'glk': 'گیلکی', 'gmh': 'آلمانی علیای میانه', 'gn': 'گوارانی', 'goh': 'آلمانی علیای باستان', 'gon': 'گوندی', 'gor': 'گورونتالو', 'got': 'گوتی', 'grb': 'گریبویی', 'grc': 'یونانی کهن', 'gsw': 'آلمانی سوئیسی', 'gu': 'گجراتی', 'gv': 'مانی', 'gwi': 'گویچ این', 'ha': 'هوسیایی', 'hai': 'هایدایی', 'hak': 'هاکایی', 'haw': 'هاوائیایی', 'he': 'عبری', 'hi': 'هندی', 'hif': 'فیجی هندی', 'hil': 'هیلی\u200cگاینونی', 'him': 'هیماچالی', 'hit': 'هیتی', 'hmn': 'همونگ', 'ho': 'موتویی هیری', 'hr': 'کرواتی', 'hsb': 'سوربی علیا', 'ht': 'هائیتیایی', 'hu': 'مجاری', 'hup': 'هوپا', 'hy': 'ارمنی', 'hz': 'هریرویی', 'ia': 'میان\u200cزبان', 'iba': 'آیبن', 'id': 'اندونزیایی', 'ie': 'اکسیدنتال', 'ig': 'ایگبویی', 'ii': 'یی سیچوان', 'ijo': 'ایجویی', 'ik': 'اینوپیک', 'ilo': 'ایلوکویی', 'inc': 'هندیک', 'ine': 'هند و اروپایی', 'inh': 'اینگوشی', 'io': 'ایدو', 'ira': 'ایرانی', 'iro': 'ایروکوایی', 'is': 'ایسلندی', 'it': 'ایتالیایی', 'iu': 'اینوکتیتوت', 'ja': 'ژاپنی', 'jbo': 'لوجبان', 'jpr': 'فارسی یهودی', 'jrb': 'عربی یهودی', 'jv': 'جاوه\u200cای', 'ka': 'گرجی', 'kaa': 'قره\u200cقالپاقی', 'kab': 'قبایلی', 'kac': 'کاچینی', 'kaj': 'جو', 'kam': 'کامبایی', 'kar': 'کارنی', 'kaw': 'کاویایی', 'kbd': 'کاباردینی', 'kcg': 'تایپه ای', 'kfo': 'کورو', 'kg': 'کنگویی', 'kha': 'خاسیایی', 'khi': 'خواسی', 'kho': 'ختنی', 'ki': 'کیکویویی', 'kj': 'کوانیاما', 'kk': 'قزاقی', 'kl': 'گرینلندی', 'km': 'خمری', 'kmb': 'کیمبوندویی', 'kn': 'کاناده\u200cای', 'ko': 'کره\u200cای', 'koi': 'کومی', 'kok': 'کنکانی', 'kpe': 'کپله\u200cای', 'kr': 'کانوریایی', 'krc': 'قره\u200cچایی‐بالکاری', 'kro': 'کرویی', 'kru': 'کوروخی', 'ks': 'کشمیری', 'ksh': 'ریپواری', 'ku': 'کردی', 'kum': 'کومیکی', 'kut': 'کوتنی', 'kv': 'کومیایی', 'kw': 'کرنوالی', 'ky': 'قرقیزی', 'la': 'لاتینی', 'lad': 'لادینو', 'lah': 'لاهندا', 'lam': 'لامبا', 'lb': 'لوگزامبورگی', 'lbe': 'لکی', 'lez': 'لزگی', 'lg': 'گاندایی', 'li': 'لیمبورگی', 'lij': 'لیگواری', 'lmo': 'لمباردی', 'ln': 'لینگالا', 'lo': 'لائوسی', 'lol': 'مونگویی', 'loz': 'لوزیایی', 'lt': 'لیتوانیایی', 'lu': 'لوبایی‐کاتانگا', 'lua': 'لوبایی‐لولوا', 'lui': 'لویسنو', 'lun': 'لوندایی', 'luo': 'لوئویی', 'lus': 'لوشه\u200cای', 'lv': 'لتونیایی', 'mad': 'مادورایی', 'mag': 'ماگاهیایی', 'mai': 'مایدیلی', 'mak': 'ماکاسار', 'man': 'ماندینگویی', 'map': 'آسترونیزیایی', 'map-bms': 'بانیوماسانی', 'mas': 'ماسایی', 'mdf': 'مکشایی', 'mdr': 'ماندار', 'men': 'منده\u200cای', 'mg': 'مالاگاسیایی', 'mga': 'ایرلندی میانه', 'mh': 'مارشالی', 'mhr': 'مئودو ماری', 'mi': 'مائوریایی', 'mic': 'میکماکی', 'min': 'مینانگ\u200cکابویی', 'mis': 'متفرقه', 'mk': 'مقدونی', 'mkh': 'مون\u200cخمری', 'ml': 'مالایالامی', 'mn': 'مغولی', 'mnc': 'مانچویی', 'mni': 'میته\u200cای', 'mno': 'مانوبو', 'mo': 'مولداویایی', 'moh': 'موهاکی', 'mos': 'ماسیایی', 'mr': 'مراتی', 'mrj': 'هیل ماری', 'ms': 'مالزیایی', 'mt': 'مالتی', 'mul': 'چندین زبان', 'mun': 'موندایی', 'mus': 'کریکی', 'mwl': 'میراندسی', 'mwr': 'مارواری', 'my': 'برمه\u200cای', 'myn': 'مایایی', 'myv': 'ارزیایی', 'mzn': 'مازندرانی', 'na': 'نائورویی', 'nah': 'ناواتلی', 'nai': 'سرخپوستی امریکای شمالی', 'nap': 'ناپلی', 'nb': 'بوکسمال نروژی', 'nd': 'انده\u200cبله\u200cای شمالی', 'nds': 'آلمانی سفلی', 'nds-nl': 'هلندی ساکسون پایین', 'ne': 'نپالی', 'new': 'نواریایی', 'ng': 'اندونگایی', 'nia': 'نیاسی', 'niu': 'نیویی', 'nl': 'هلندی', 'nl_be': 'فلاندری', 'nn': 'نروژی نو', 'no': 'نروژی', 'nog': 'نغایی', 'non': 'نرس باستان', 'nov': 'نویالی', 'nr': 'انده\u200cبله\u200cای جنوبی', 'nrm': 'نورمنی', 'nso': 'سوتویی شمالی', 'nub': 'نوبیایی', 'nv': 'ناواهویی', 'nwc': 'نواریایی کلاسیک', 'ny': 'نیانجایی', 'nym': 'نیام\u200cوزیایی', 'nyn': 'نیانکوله\u200cای', 'nyo': 'نیورویی', 'nzi': 'نزیمایی', 'oc': 'اوکیتایی', 'oj': 'اوجیبوایی', 'om': 'اورومویی', 'or': 'اوریه\u200cای', 'os': 'آسی', 'osa': 'اوسیجی', 'ota': 'ترکی عثمانی', 'oto': 'اتومیایی', 'pa': 'پنجابی', 'paa': 'پاپوایی', 'pag': 'پانگاسینانی', 'pal': 'پهلوی', 'pam': 'پامپانگایی', 'pap': 'پاپیامنتو', 'pau': 'پالائویی', 'pcd': 'پیکاردی', 'pdc': 'آلمانی پنسیلوانیا', 'peo': 'فارسی باستان', 'pfl': 'آلمانی فالتز', 'phi': 'فیلیپینی', 'phn': 'فنیقی', 'pi': 'پالی', 'pih': 'نورفولکی', 'pl': 'لهستانی', 'pms': 'پیموندی', 'pnb': 'پنجابی غربی', 'pnt': 'پنیکی', 'pon': 'پناپی', 'pra': 'پراکریتی', 'pro': 'پرووانسی باستان', 'ps': 'پشتو', 'pt': 'پرتغالی', 'pt_br': 'پرتغالی برزیل', 'pt_pt': 'پرتغالی پرتغال', 'qu': 'کچوایی', 'raj': 'راجستانی', 'rap': 'راپانویی', 'rar': 'راروتونگایی', 'rm': 'رتو‐رومیایی', 'rmy': 'رومنی(هندی)', 'rn': 'روندیایی', 'ro': 'رومانیایی', 'roa': 'رومیایی', 'roa-rup': 'آرومانی', 'roa-tara': 'تارانتینویی', 'rom': 'رومانویی', 'ru': 'روسی', 'rue': 'روسینی', 'rw': 'کینیارواندایی', 'sa': 'سنسکریت', 'sad': 'سانداوه\u200cای', 'sah': 'یاقوتی', 'sai': 'سرخپوستی امریکای جنوبی', 'sal': 'سالیشی', 'sam': 'آرامی سامری', 'sas': 'ساساکی', 'sat': 'سانتالی', 'sc': 'ساردینیایی', 'scn': 'سیسیلی', 'sco': 'اسکاتلندی', 'sd': 'سندی', 'se': 'سامی شمالی', 'sel': 'سلکوپی', 'sem': 'سامی', 'sg': 'سانگویی', 'sga': 'ایرلندی باستان', 'sgn': 'نشانه\u200cای', 'sh': 'صرب و کرواتی', 'shn': 'شانی', 'si': 'سینهالی', 'sid': 'سیدامویی', 'simple': 'انگلیسی ساده', 'sio': 'سویی', 'sit': 'چین و تبتی', 'sk': 'اسلواکی', 'sl': 'اسلووینیایی', 'sla': 'اسلاوی', 'sm': 'ساموآیی', 'sn': 'شونایی', 'snk': 'سونینکه\u200cای', 'so': 'سومالیایی', 'sog': 'سغدی', 'son': 'سونغایی', 'sq': 'آلبانیایی', 'sr': 'صربی', 'srn': 'تاکی\u200cتاکی', 'srr': 'سریری', 'ss': 'سوازیایی', 'ssa': 'نیلی و صحرایی', 'st': 'سوتویی جنوبی', 'stq': 'فریزی سترلند', 'su': 'سوندایی', 'suk': 'سوکومایی', 'sus': 'سوسویی', 'sux': 'سومری', 'sv': 'سوئدی', 'sw': 'سواحلی', 'syc': 'سریانی کلاسیک', 'syr': 'سریانی', 'szl': 'سیلسینی', 'ta': 'تامیلی', 'tai': 'تایی', 'te': 'تلوگویی', 'tem': 'تمنه\u200cای', 'ter': 'ترنو', 'tet': 'تتومی', 'tg': 'تاجیکی', 'th': 'تایلندی', 'ti': 'تیگرینیایی', 'tig': 'تیگره\u200cای', 'tiv': 'تیوی', 'tk': 'ترکمنی', 'tl': 'تاگالوگی', 'tlh': 'کلینگون', 'tli': 'تلین\u200cگیتی', 'tmh': 'تاماشقی', 'tn': 'تسوانایی', 'to': 'تونگایی', 'tog': 'تونگایی نیاسا', 'tpi': 'توک پیسینی', 'tr': 'ترکی', 'ts': 'تسونگایی', 'tsi': 'تسیم\u200cشیانی', 'tt': 'تاتاری', 'tum': 'تومبوکایی', 'tup': 'توپیایی', 'tut': 'آلتاییک', 'tvl': 'تووالویی', 'tw': 'توی\u200cیایی', 'ty': 'تاهیتیایی', 'tyv': 'تووایی', 'udm': 'اودمورتی', 'ug': 'اویغوری', 'uga': 'اوگاریتی', 'uk': 'اوکراینی', 'umb': 'امبوندویی', 'ur': 'اردو', 'uz': 'ازبکی', 'vai': 'ویایی', 've': 'وندایی', 'vec': 'ونیزی', 'vep': 'وپسی', 'vi': 'ویتنامی', 'vls': 'فلاندرز غربی', 'vo': 'ولاپوک', 'vot': 'وتی', 'wa': 'والونی', 'wak': 'واکاشی', 'wal': 'والامو', 'war': 'وارایی', 'was': 'واشویی', 'wen': 'صُربی', 'wo': 'ولوفی', 'wuu': 'وو', 'xal': 'قلموقی', 'xmf': 'مینگرلی', 'xh': 'خوسایی', 'yao': 'یائویی', 'yap': 'یاپی', 'yi': 'یدی', 'yo': 'یوروبایی', 'ypk': 'یوپیکی', 'za': 'چوانگی', 'zap': 'زاپوتکی', 'zea': 'زلاندو نویی', 'zen': 'زناگا', 'zh': 'چینی', 'zh_Hant': 'چینی سنتی', 'zh-classical': 'چینی سنتی', 'zh-min-nan': 'چینی مین\u200cنانی', 'zh-yue': 'کانتونی', 'znd': 'زانده\u200cای', 'zu': 'زولویی', 'zun': 'زونیایی', 'zza': 'زازایی' }; function dePersian(text) { return text.replace(/ی/g, 'ي') .replace(/ک/g, 'ك') .replace(/گ/g, 'ګ') .replace(/ژي/g, 'جي') } $(function () { function langNameFromElement(element) { var m = /interwiki-(\w*)/.exec(element.className); if (m === null) { return; } return languageDict[m[1]]; } $('#p-lang li[class*="interwiki-"]').each(function() { var langName = langNameFromElement(this); if (langName !== undefined) { this.firstChild.innerHTML = langName; } }); var interwikis = $('#p-lang li').get(), ul = $('#p-lang ul'); interwikis.sort(function(x, y) { var keyX = langNameFromElement(x), keyY = langNameFromElement(y); if (keyX === undefined) { return 1; } if (keyY === undefined) { return -1; } keyX = dePersian(keyX); keyY = dePersian(keyY); if (keyX < keyY) { return -1; } if (keyX > keyY) { return 1; } return 0; }); $.each(interwikis, function(i) { ul.append(interwikis[i]); }); }); }(jQuery)); trfdi2w54yx43ox8oq3eqiieoh00e2y 0 84284 362857 354601 2026-04-06T15:10:06Z Kanishka khorasani 33852 Kanishka khorasani د [[اسدالله بهادری]] مخ [[اسدالله بهادری (شاعر)]] ته ولېږداوه 354601 wikitext text/x-wiki {{پاچا-مالوماتبکس | name = | title = | reign = | coronation = | full name = | predecessor = | successor = | spouse = | issue = | royal house = | dynasty = | father =خادم حسین بهادری | mother = | birth_date = | birth_place =[[جلگه بهادر]] | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = ||lable1=1|data1=4}} '''اسدالله بهادري''' شاعر، ژورنالیست، فعال، او د "یوګل بهادر" ویب پاڼې مدیر. هغه په څو نړیوالو شعري جشنونو کې برخه اخیستې ده، په شمول د میډیلین نړیوال شعري جشن او د روټرډم نړیوال شعري جشن.<ref>{{Cite book |title=د جلگه بهادر په اره معلومات |page=۱۴۱}}</ref> هغه د جلګه بهادر په لېسه کې زده کړې پیل کړې او د خپلو زده کړو د دوام لپاره غزني ته لاړ.<ref>{{Cite book |title=د تاریخ‌الحیاف کتاب |page=۵۶}}</ref> == نرخونه == {{لړسرچينې}} bbw793ureq9zy1xrrrsor5u7m4mgqsi 362859 362857 2026-04-06T15:11:13Z Kanishka khorasani 33852 362859 wikitext text/x-wiki {{پاچا-مالوماتبکس | name = | title = | reign = | coronation = | full name = | predecessor = | successor = | spouse = | issue = | royal house = | dynasty = | father =خادم حسین بهادری | mother = | birth_date = | birth_place =[[جلگه بهادر]] | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = ||lable1=1|data1=4}} '''اسدالله بهادري''' شاعر او ژورنالیست ده. هغه په څو نړیوالو شعري جشنونو کې برخه اخیستې ده، په شمول د میډیلین نړیوال شعري جشن او د روټرډم نړیوال شعري جشن.<ref>{{Cite book |title=د جلگه بهادر په اره معلومات |page=۱۴۱}}</ref> هغه د جلګه بهادر په لېسه کې زده کړې پیل کړې او د خپلو زده کړو د دوام لپاره غزني ته لاړ.<ref>{{Cite book |title=د تاریخ‌الحیاف کتاب |page=۵۶}}</ref> == نرخونه == {{لړسرچينې}} 4oszqyrihpg5fxbluqjc5q3s1uym9s1 362860 362859 2026-04-06T15:14:20Z Kanishka khorasani 33852 362860 wikitext text/x-wiki {{infobox | name =اسدالله بهادری | title = | reign = | coronation = | full name = | predecessor = | successor = | spouse = | issue = | royal house = | dynasty = | father =خادم حسین بهادری | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = ||lable1=نوم|data1=اسدالله بهادری}} '''اسدالله بهادري''' شاعر او ژورنالیست ده. هغه په څو نړیوالو شعري جشنونو کې برخه اخیستې ده، په شمول د میډیلین نړیوال شعري جشن او د روټرډم نړیوال شعري جشن.<ref>{{Cite book |title=د جلگه بهادر په اره معلومات |page=۱۴۱}}</ref> هغه د جلګه بهادر په لېسه کې زده کړې پیل کړې او د خپلو زده کړو د دوام لپاره غزني ته لاړ.<ref>{{Cite book |title=د تاریخ‌الحیاف کتاب |page=۵۶}}</ref> == نرخونه == {{لړسرچينې}} jhxk41l3mmhdsffwnh2xry651cgil2k 3 86969 362850 362732 2026-04-06T13:20:22Z شاه زمان پټان 26102 /* ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده */ نوې سکالو ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|ارامه شننې]]) 362850 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Andar ba ba}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۳۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) aivl1zembk7pnhqxdf7m722ggzmd6b4 362851 362850 2026-04-06T13:22:59Z شاه زمان پټان 26102 /* ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده */ نوې سکالو ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|ارامه شننې]]) 362851 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Andar ba ba}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۳۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۲ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) 5nxcc6ffd6eny43wa2gnuj9283i9lbl 362852 362851 2026-04-06T13:23:55Z شاه زمان پټان 26102 /* ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده */ نوې سکالو ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|ارامه شننې]]) 362852 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Andar ba ba}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۳۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۲ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۳ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) s8r7gf5rntbbe8t54qfruq3lmdkheoi 362853 362852 2026-04-06T13:24:23Z شاه زمان پټان 26102 /* ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده */ نوې سکالو ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|ارامه شننې]]) 362853 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Andar ba ba}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۳۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۲ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۳ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) c4gkxmq6lskeibiy6z4v2jvo8szxxz9 362854 362853 2026-04-06T13:25:00Z شاه زمان پټان 26102 362854 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Andar ba ba}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۳۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) aivl1zembk7pnhqxdf7m722ggzmd6b4 362855 362854 2026-04-06T13:51:51Z Andar ba ba 39180 /* یوه تیروتنه راته په ګوته کړئ */ نوې برخه 362855 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Andar ba ba}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۳۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ستاسو ژباړه تر ډېره ماشيني ده == خوښ يم چې له موږ سره د پښتو ويکيپېډيا پراختيا کې برخه اخلئ؛ خو بايد ووايم چې ستاسو ليکنه (ژباړه) تر ډېره په ماشيني ژباړې متکي (ولاړه) ده؛ هيله لرم مخکې له دې چې نورو ژباړو ته دوام ورکړئ، لاندې ټکي په پام کې ونيسئ: * لنډه ليکنه وکړئ؛ خو په خپلو الفاظو يې وليکئ؛ ترڅو نور خلک پرې په اسانۍ پوه شي. * اړينه نه ده چې ټوله ليکنه راوژباړئ؛ يوازې مهم ځايونه يې راوژباړئ؛ خو ژباړه د لوستلو وړ وگرځوئ. * کوښښ وکړئ د ژباړې پرځای د موخې وړ ليکنه په بېلابېلو ځايونو کې ولولئ او په خپله له سره ليکنه وکړئ، بيا يې تړونی له ويکي‌اومتوک سره وتړئ. * کوښښ وکړئ د بهرنيو سرچينو پرځای له افغاني (پښتو) وېبپاڼو، کتابونو، مجلو... څخه د سرچينې په توگه کار واخلئ. * مخکې له دې چې نورې ليکنې او ژباړې وکړئ؛ لومړی مو مخکنۍ ترسره کړې ژباړې راسمې او د پوهېدو وړ وگرځوئ. په پښتني مينه [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == یوه تیروتنه راته په ګوته کړئ == تاسې مهرباني وکړئ یوه غلط موږ ته په ګوته کړئ زما په ژباړو کې هر څه واضح دي که بیا هم تاسې پر ما بندیز لګوئ لکه زما په هغه بل اکاونت نو زه به درنه شکایت وکړم [[کارن:Andar ba ba|Andar ba ba]] ([[د کارن خبرې اترې:Andar ba ba|خبرې اترې]]) ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۵۱ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) img1lx9iifr9huzsb211vks9689qmi9 0 86991 362849 362846 2026-04-06T13:13:08Z شاه زمان پټان 26102 362849 wikitext text/x-wiki {{توپير|امير دوست محمد خان}} '''دوست محمد خان''' (۱۶۵۷-۱۷۲۶ز) په مرکزي هند کې د بهوپال ايالت چې وسمهال د [[مدهيه پرديش|ماديا پرديش]] پلازمېنه گېږي، بنسټ اېښودونکی دی.<ref>{{کتابي سرچينه |title=Fodor's India, Nepal and Sri Lanka, 1984 |publisher=[[Fodor's]] |year=1984 |isbn=978-0-679-01013-5 |page=383}}</ref> {| class="mw-collapsible infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Dost_Mohammad_Khan,_Nawab_of_Bhopal.jpg|289x289پېکسل]] <small>دوست محمد خان د بهوپال لمړی افغان نواب</small> |- ! colspan="2" style="background:#d6e4ff; text-align:center; color:#0645ad;" |د بھوپال نواب |- ! style="text-align:right;" |د واکمنۍ پړاو |۱۷۰۷ – مارچ ۱۷۲۸ |- ! style="text-align:right;" |مخکینی |نشته (دا موقف نوی جوړ شو) |- ! style="text-align:right;" |ځایناستی |سلطان محمد خان |- ! style="text-align:right;" |اصلي نوم |دوست محمد خان ميرزنی خېل |- ! style="text-align:right;" |زېږېدنه |۱۶۵۷ تيرا، کابل سبا، مغولي سترواکي |- ! style="text-align:right;" |مړینه |مارچ ۱۷۲۸ (۷۱ کلن) بھوپال، د بھوپال ایالت |- ! style="text-align:right;" |ښخولو ځای |فتح ګړ، بھوپال |- ! style="text-align:right;" |شاهي کورنۍ |د اورکزیو قبيلې ميرزنی خېل |- ! style="text-align:right;" |مېرمنې |مهراز بي بي، فتح بي بي، تاج بي بي |- ! style="text-align:right;" |پلار |نور محمد خان |- ! colspan="2" style="background:#ddd; text-align:center;" |پوځي دنده |- ! style="text-align:right;" |وفاداري |[[دوتنه:Flag_of_the_Mughal_Empire.svg|20x20پېکسل]] مغولي سترواکي |- ! style="text-align:right;" |رتبه |سوار، فوجدار، صوبدار |- ! style="text-align:right;" |جګړې |د مغول او ماراتا جګړې |} یو [[پښتانه|افغان]] <ref>{{Cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/64172/Bhopal/280107/History?anchor=ref84367|title=Bhopal|publisher=Encyclopædia Britannica Inc.|year=2011}}</ref> <ref>{{کتابي سرچينه |url=https://archive.org/details/indiasprincelyst00erns |title=India's princely states: people, princes and colonialism |publisher=[[Routledge]] |year=2007 |isbn=978-0-415-41541-5 |editor-last=Waltraud Ernst |edition=illustrated |series=Routledge studies in the modern history of Asia (Volume 45) |page=[https://archive.org/details/indiasprincelyst00erns/page/n167 153] |editor-last2=Biswamoy Pati |url-access=limited}}</ref> د تیراه څخه، دوست محمد خان په ۱۷۰۳ کال کې په [[ډيلي|ډیلي]] کې د مغلو په پوځ کې شامل شو. هغه په چټکۍ سره د رتبو له لارې لوړ شو، او د مرکزي هند د مالوا ولایت ته وګمارل شو. د امپراتور [[اورنگزیب عالمگیر|اورنګزیب]] له مړینې وروسته، خان په سیاسي لحاظ بې ثباته مالوا سیمه کې څو سیمه ییزو مشرانو ته خدمات وړاندې کول پیل کړل. په ۱۷۰۹ کال کې، هغه د براسیه جایداد په اجاره واخیست، پداسې حال کې چې د منګل ګړ کوچنۍ [[راجپوت]] سلطنت ته یې د یوه خدمتګار په توګه خدمت کاوه. هغه خپل پښتانه خپلوان مالو ته راوبلل ترڅو د وفادارو ملګرو یوه ډله جوړه کړي. <ref name="William_Hough_1845">{{کتابي سرچينه |last=William Hough |url=https://archive.org/details/abriefhistorybh01houggoog |title=A brief history of the Bhopal principality in Central India |publisher=Baptist Mission Press |year=1845 |location=Calcutta |pages=[https://archive.org/details/abriefhistorybh01houggoog/page/n50 1]–4 |oclc=16902742}}</ref> خان په بریالیتوب سره منګل ګړ د نورو راجپوت ګاونډیانو څخه خوندي کړ، د هغې په شاهي کورنۍ کې یې واده وکړ، او د بې وارثې راني له مړینې وروسته یې دولت په خپل لاس کې واخیست. <ref name="KamlaMittal_1990">{{کتابي سرچينه |last=Kamla Mittal |title=History of Bhopal State |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1990 |page=2 |oclc=551527788}}</ref> خان [[د مغولو واکمني|د مغلو امپراتورۍ]] پر ضد په بغاوت کې د مالوا د راجپوت ځایی مشرانو سره یوځای شو. په جګړه کې مات او ټپي شو، هغه د سید حسین علي خان بارحه سره مرسته وکړه، چې د سید وروڼو څخه و. چې د دا سره یې د سید وروڼو ملګرتیا ترلاسه کولو کې مرسته وکړه، چې د مغلو په دربار کې د پاچا ټاکلو په توګه خورا اغیزمن شوي وو. وروسته خان په مالوا کې څو سیمې خپل ایالت ته ضم کړل. خان د ګوند د کوچني سلطنت واکمن راني کملاپاتي ته یې خدمتونه هم وړاندې کړل او د پیسو پرځای یې د بهوپال (په هغه وخت کې یو کوچنی کلی) خاوره ترلاسه کړه. د رانی له مړینې وروسته ، دل د هغې زوی واوژه او د ګوند سلطنت یې ضمیمه کړ. د 1720 لسیزې په لومړیو کې ، هغه د بهوپال کلي په یوه باوري ښار بدل کړ ، او د نواب لقب یې ترلاسه کړ ، کوم چې په هند کې د ایالتونو مسلمان واکمن لپاره کارول کیده. <ref name="Somerset_states">{{کتابي سرچينه |last=Somerset Playne |title=Indian states: a biographical, historical, and administrative survey |last2=R. V. Solomon |last3=J. W. Bond |last4=Arnold Wright |publisher=Asian Educational Services |year=1922 |isbn=978-81-206-1965-4 |editor-last=Arnold Wright |edition=illustrated, reprint |page=57}}</ref> د سید وروڼو سره د دوست محمد خان ملاتړ د مغل د سیال نظام الملک د دښمنۍ سبب شو. نظام په مارچ 1724 کې په بهوپال یرغل وکړ ، چې خان یې اړ کړ چې د خپل خاورې ډیری برخه پریږدي ، خپل زوی یې د یرغمل په توګه ورکړي او د نظام حاکمیت ومنل. په خپلو وروستیو کلونو کې، خان [[تصوف|د صوفي]] عرفان علمأوو څخه یې الهام واخیست، د روحانیت په لور یې مخه کړه. هغه او نور پښتانه چې د هغه په واکمنۍ کې په بهوپال کې مېشت شول، د بهوپال کلتور او معمارۍ ته یې د پښتنو او اسلامي نفوذ راوړ. د خپلې واکمنۍ په اوج کې، د بهوپال ایالت شاوخوا ۷۰۰۰ مربع میله (۱۸،۰۰۰ مربع کیلومتره) ځمکه درلوده. د خان له مړینې نږدې یوه پېړۍ وروسته، دا ایالت په ۱۸۱۸م کال کې د برتانیا تر ملاتړ لاندې راغی، او د دوست محمد خان اولادونو تر ۱۹۴۹م کال پورې پرې واکمني وکړه، تر هغه چې دا د هند له اتحاد سره یوځای شو. == د ژوند لومړنۍ دوره == دوست محمد خان په ۱۶۵۷ کال کې زیږیدلی و. [[د افغانستان پېښليک|د افغانستان]] په تیرا سیمه کې چې د مغل امپراتورۍ په شمال لویدیځ سرحدونو کې موقعیت لرل (اوس د [[پاکستان]] د [[خيبر پښتونخوا|خیبر پښتونخوا ولایت]] سره مطابقت لري). <ref name="Abida_memoirs">{{کتابي سرچينه |last=Abida Sultaan |author-link=Abida Sultan |title=Memoirs of a rebel princess |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2004 |isbn=978-0-19-579958-3 |edition=illustrated |page=xli-11}}</ref> د هغه پلار نور محمد خان یو [[پښتانه|افغان]] اشراف و چې د [[اورکزي|اورکزیو]] قبیلې د میرزاخیل قبیلې پورې اړه درلوده. دا قبیله په تیرا او [[پېښور|پیښور]] سیمه کې ژوند کاوه او اوس هم ژوند کوي. دوست محمد خان په شل کلنۍ کې د ګاونډي اورکزیو قبیلې څخه د یوې ښکلې نجلۍ، مهراج بي بي سره کوژده وکړه. مهراج وروسته د خپل تره زوی سره واده وکړ، ځکه چې د خان شخصیت ډیر تیری کوونکی او سخت لیدل کیده. په غوسه خان د مهراج بي بي میړه وواژه، چې له امله یې دی د خپلې کورنۍ څخه جلا شو . <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}</ref> د مغل امپراتور اورنګزېب د خدمت په برخه کې د روښانه راتلونکي لپاره خان ډیلي ته نږدې جلال آباد ته لاړ، چیرې چې د هغه پښتانه خپلوان میشت وو. د جلال آباد د لوهاري د مغولي منصبدار (پوځي اشراف)، د هغه د خپلوانو جلال خان کورنۍ لخوا یې هرکلی وشو. <ref name="ShahJahan_taj-ul">{{کتابي سرچينه |last=Shah Jahan Begam |author-link=Sultan Shah Jahan, Begum of Bhopal |url=https://archive.org/details/tjulikbltrikhbh00begagoog |title=The táj-ul ikbál tárikh Bhopal, or, The history of Bhopal |publisher=Thacker, Spink |year=1876 |location=Calcutta |oclc=28302607}}</ref> هغه د ۱۶۹۶ او ۱۷۰۳ کلونو ترمنځ جلال آباد ته ورسید، او د جلال خان له کورنۍ سره یې یو څه وخت تیر کړ. د زوکړې د لمانځلو په جریان کې، د دوست او د جلال خان د یو زوی ترمنځ د یوه شخړه رامنځته شوه جګړه وشوه. د جلال خان زوی په دوست باندې د کمان او غشي سره برید وکړ، او دوست په غچ کې هغه په خنجر وواژه. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> له دې پېښې وروسته، دوست محمد خان پریکړه وکړه چې د مغلو پلازمینې [[ډيلي|ډیلي]] ته وتښتي. د دا آس له شپږو ساعتونو منډې وهلو وروسته ولوېد او مړ شو. خان په پښو خپل سفر ته دوام ورکړ او کرنال ته ورسید. <ref name="Ashfaq_1981">{{کتابي سرچينه |last=Ashfaq Ali |title=Bhopal, past and present |publisher=Jai Bharat |year=1981 |edition=2nd |oclc=7946861}}</ref> د [[کاشغر]] د زاړه ملا جمالي لخوا وپیژندل شو، چا چې هغه ته په تیراه کې [[قران|قرآن کریم]] تدریس کړی و. ملا جمالي [[پښتونستان]] پریښود، او په ډیلي کې یې یوه مدرسه (مسلمانانو ښوونځی) جوړه کړه. خان شاوخوا یو کال په ډیلي کې د ملا جمالي په پناه کې تیر کړ، وروسته یې پریکړه وکړه چې د مغلو پوځ سره یوځای شي. ملا هغه ته د یو اس او پنځه [[اشرفۍ|''اشرفي'']] (د سرو زرو سکې) په ورکولو سره مالي مرسته وکړه. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> == د مغولو پوځي کې خدمت == [[دوتنه:Aurangzeb_reading_the_Quran.jpg|چپ|بټنوک|193x193پېکسل|مغول امپراتور [[اورنگزیب عالمگیر|اورنګزیب]]]] په ۱۷۰۳ کال کې، دوست محمد خان د اورنګزېب د وسلو ساتونکي میر فضل الله سره یوځای شو. <ref name="Ashfaq_1981">{{کتابي سرچينه |last=Ashfaq Ali |title=Bhopal, past and present |publisher=Jai Bharat |year=1981 |edition=2nd |oclc=7946861}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAshfaq_Ali1981">Ashfaq Ali (1981). ''Bhopal, past and present'' (2nd&nbsp;ed.). Jai Bharat. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/7946861 7946861].</cite></ref> د ۱۷۰۴ کال په شاوخوا کې،خان ته د والي تاردي بیګ لخوا د بغاوت د ماتولو امر ورکړل شو، چې د بندیل خند په سیمه کې یې د یوې لویې قوې مشري کوله. خان د جنرال کاشکو خان په مشرۍ د تاردي بیګ ځواکونو سره په جګړه کې [[گوالير|د ګوالیار]] د مغلو لښکر مشري وکړه. که څه هم د کاشکو خان د ساتونکو او د ''مهاوت'' (فیل سوار) د تورو له امله ټپي شو، خو خان په جګړه کې د کاشکو خان په وژلو بریالی شو. هغه د کاشکو پرې شوی سر په ډیلي کې میر فضل الله ته وسپاره. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> په ۱۷۰۵ کال کې، میر فضل الله د دوست محمد خان لښکر امپراتور اورنګزېب ته وړاندې کړ. د خان ''د کارنامو'' له مخې، اورنګزېب له هغه څخه متاثره شو، هغه ته یې د سرو زرو دوه ټوټې سکې ورکړې، او له فضل الله څخه یې وغوښتل چې له خان سره ښه چلند وکړي او مناسب امر ورکړي. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> په بدل کې، خان امپراتور ته خپله وفاداري څرګنده کړه. له دې وروسته، خان په چټکۍ سره د رتبو له لارې لوړ شو، او د مرکزي هند مالوا ولایت ته وګمارل شو. مالوا په هغه وخت کې له سیاسي پلوه بې ثباته وه، او اورنګزېب په چټکۍ سره واليان بدلول. [[مرهټه واکمني|مراتها]] ، راجپوت مشران او مسلمان جاګیرداران په سیمه او شاوخوا کې د واک لپاره هڅې کولې او مغلان له څو بغاوتونو سره مخ وو. د امپراتور اورنګزېب د مړینې خبر د ۱۷۰۷ کال د مارچ په ۳مه خان ته ورسېد، کله چې هغه په بهلسا کې و. د اورنګزېب د زامنو ترمنځ د ځای ناستي جګړه پیل شوه، چې دوه یې د وفادارۍ لپاره خان ته ورغلل. په هرصورت، خان د دوی دواړو سره د یو اړخ نیولو څخه انکار وکړ، او ویې ویل چې هغه نشي کولی د خپلو زامنو په وړاندې خپله توره پورته کړي ځکه چې هغه د مرحوم امپراتور سره د وفادارۍ لوړه کړې وه. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> == د ساتوونکې خدمتګار په توګه == د اورنګزېب امپراتور له مړینې وروسته، مالوا د مرکزي واک د نشتوالي له امله په سیمه کې د مختلفو سردارانو ترمنځ د واک د مبارزې شاهد و. دوست محمد خان د شاوخوا ۵۰ [[پښتانه|پښتانو]] ساتوونکو د یوې ډلې مشر شو، او د لوټ او شخړو په وړاندې یې د سیمه ییزو سردارانو ساتنه پیل کړه. په دې سردارانو کې د سیتاماؤ راجا ریشب داس (۱۶۹۵-۱۷۴۸)، محمد فاروق (د بهلسا والي)، دیا بهادر (د مالوا د مغل مرستیال والي) او د منګل ګړ راجا انند سینګ سولانکي شامل وو. <ref name="Gazetteer_Raisen_1979">{{کتابي سرچينه |title=Madhya Pradesh District Gazetteers: Raisen |publisher=Government Central Press |year=1979 |series=Madhya Pradesh District Gazetteers (Volume 27) |page=54 |oclc=58636955}}</ref> مانگلګړ د مالوا په سیمه کې یو کوچنی راجپوت ولایت و، چې د راجا آنند سینگ سولانکي لخوا اداره کېده. د راجا مور وروسته له دې چې دست محمد خان ته ډېره مينه ورکړه. د راجا له مړینې وروسته په ډیلي کې، هغې خان د مانگلګړ د کمدار یا مختار ("ساتونکی") په توګه وټاکه، شاوخوا ۱۷۰۸] خان ته دنده ورکړل شوې وه چې د دوګر راني (ملکه) او د هغې املاک وساتي. د مانگلګړ په خدمت کې، خان د آنند سینگ له لور کنور سردار بائی سره واده وکړ،چې وروسته اسلام قبول کړ او فتح بی بی (فتح بی بی هم لیکل کیږي) نوم یې کیښود. خان د څو نورو ښځو سره واده کړی و، مګر فتح بی بی د خان د خوښې مېرمن پاتې شوه.. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> په راتلونکو څو کلونو کې، خان د منګل ګړ څخه کار کاوه، د هر هغه چا لپاره کار کاوه چې د خان د مشهور ساتوونکو خدماتو لپاره پیسې ورکولو ته لیواله وو. == د بیراسیا املاک == {{Location map|India}} په ۱۷۰۹ کال کې، دوست محمد خان پریکړه وکړه چې خپله یو جایداد جوړ کړي. براسیه ، منګل ګړ ته نږدې یوه کوچنۍ ''مستجیري'' (کرایه شوې جایداد)، د ډیلي میشته مغل جایداد لرونکي تاج محمد خان تر واک لاندې وه. دا د لویو لارویانو او لوټمارانو د منظم بریدونو له امله له ګډوډۍ او بې قانونۍ سره مخ وه. د محمد صلاح، سندر رائے او عالم چند قانونګو په مشوره، دوست محمد خان د براسیه اجاره واخیسته. <ref name="SRBakshi_OPRalhan_2007">{{کتابي سرچينه |last=S.R. Bakshi |title=Madhya Pradesh Through the Ages |last2=O.P. Ralhan |publisher=Sarup & Sons |year=2007 |isbn=978-81-7625-806-7 |pages=380–383}}</ref> په اجاره کې د ۳۰،۰۰۰ روپیو کلنی تادیه شامله وه، کوم چې خان د خپلې میرمنې فتح بي بي په مرسته چې د منګل ګړ شاهي کورنۍ پورې اړه درلوده، د ورکولو توان درلود. خان مولوي محمد صالح د ''قاضي'' (قاضي) په توګه وټاکه، یو جومات او یوه کلا یې جوړه کړه، او خپل وفادار افغان مرستیالان یې په مختلفو اداري ظرفیتونو کې ځای پر ځای کړل. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> دوست محمد خان هم هڅه وکړه چې په [[گوجرات|ګجرات]] کې ځینې سیمې ونیسي، خو ناکام شو. <ref name="Ashfaq_1981">{{کتابي سرچينه |last=Ashfaq Ali |title=Bhopal, past and present |publisher=Jai Bharat |year=1981 |edition=2nd |oclc=7946861}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAshfaq_Ali1981">Ashfaq Ali (1981). ''Bhopal, past and present'' (2nd&nbsp;ed.). Jai Bharat. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/7946861 7946861].</cite></ref> په ګجرات کې د یوې ناکامې چاپې په ترڅ کې د [[مرهټه واکمني|مرهټي]] جنګسالار له خوا له ماتې وروسته، هغه د خپلو یاغي سرتیرو لخوا بندي شو. خان وروسته له هغه خوشې شو چې د دا میرمن فتح بي بي د دا تښتونکو ته د پیسې ورکړې. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> د واک پراخې مبارزې او بې وفايي، په ځانګړې توګه د ګجرات له برید وروسته د خپلو سړیو لخوا د هغه بندي کیدل، خان د شاوخوا خلکو په اړه بې باوره کړی و. له همدې امله، هغه په تیرا کې خپل خپلوان مالوا ته بلنه ورکړه. د خان پلار، مهراج بي بي (د هغه میرمن - هغه نجلۍ چې هغه ورسره په تیرا کې کوژده کړې وه) او د هغه پنځه وروڼه په ۱۷۱۲ کې د میرازخیلو شاوخوا ۵۰ قبیلوي کسانو سره براسیه ته ورسیدل. د هغه پلار په ۱۷۱۵ کې د براسیه ته له رسیدو لږ وروسته مړ شو. د هغه پنځه وروڼه شیر، الف، شاه، میر احمد او عاقل وو؛ د عاقل پرته ټول په راتلونکو جګړو کې مړه شول. هغه پښتانه چې د خان د نږدې کورنۍ سره ملګري وو، وروسته د "برو کټ پټان" په نوم پیژندل شوي، او د دوی کورنۍ په بهوپال کې خورا اغیزمنې شوې. <ref name="Abida_memoirs">{{کتابي سرچينه |last=Abida Sultaan |author-link=Abida Sultan |title=Memoirs of a rebel princess |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2004 |isbn=978-0-19-579958-3 |edition=illustrated |page=xli-11}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAbida_Sultaan2004">[[Abida Sultan|Abida Sultaan]] (2004). ''Memoirs of a rebel princess'' (illustrated&nbsp;ed.). [[Oxford University Press]]. p.&nbsp;xli-11. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-19-579958-3|<bdi>978-0-19-579958-3</bdi>]].</cite></ref> دوی د ''برو کټ'' ("د سرې پرې کوونکی") پټان په نوم پیژندل شوي ځکه چې دوی په پیل کې خپل کورونه په سرو خښتو جوړ کړل. == د سیمه ییزو مشرانو سره مبارزه == د منګل ګړ د راجپوت ګاونډیانو، د پاراسون د ټھاکر (مشر) په مشرۍ، د منګل ګړ د رانې د مخ په زیاتیدونکي ځواک سره د مقابلې لپاره یو اتحاد جوړ کړ. د منګل ګړ او ټھاکر ترمنځ جګړه د څو ورځو لپاره روانه وه. د [[هولي]] د جشن په جریان کې، ټھاکر د جشنونو لپاره په اوربند ټینګار وکړ. دوست محمد خان اوربند ته موافقه وکړه، مګر د سوالګر په جامو کې یېیو جاسوس د ټھاکر کمپ ته واستاوه. جاسوس بیرته د دې خبر سره راغی چې راجپوتان د شرابو په حالت کې دي. خان د اوربند سرغړونه وکړه او د شپې یې د دښمن په کمپ برید وکړ، د راجپوت سردارانو ته یې په قاطع ډول ماتې ورکړه. <ref name="ShahJahan_taj-ul">{{کتابي سرچينه |last=Shah Jahan Begam |author-link=Sultan Shah Jahan, Begum of Bhopal |url=https://archive.org/details/tjulikbltrikhbh00begagoog |title=The táj-ul ikbál tárikh Bhopal, or, The history of Bhopal |publisher=Thacker, Spink |year=1876 |location=Calcutta |oclc=28302607}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShah_Jahan_Begam1876">[[Sultan Shah Jahan, Begum of Bhopal|Shah Jahan Begam]] (1876). [[iarchive:tjulikbltrikhbh00begagoog|''The táj-ul ikbál tárikh Bhopal, or, The history of Bhopal'']]. Calcutta: Thacker, Spink. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/28302607 28302607].</cite></ref> دوست د راجپوت نورې نږدې سیمې لکه خیچیواړه او امتواره هم فتح کړې. <ref name="Rajendra_struggle">{{کتابي سرچينه |last=Rajendra Verma |title=The freedom struggle in the Bhopal State |publisher=Intellectual |year=1984 |oclc=562460775}}</ref> په ۱۷۱۵ کال کې، خان د بل ګاونډي راجپوت مشر، نارسینګ راو چوهان (چې د نارسینګ دیورا په نوم هم پیژندل کیږي) سره په شخړه کې ښکیل شو، چې د براسیا ته نږدې د جګدیش پور د قلعه بند کلي مالک و. <ref>{{کتابي سرچينه |last=R. K. Sharma |title=Archaeology of Bhopal region |last2=Rahman Ali |publisher=Agam Kala Prakashan |year=1980 |series=Indian history and culture series (Volume 1) |oclc=7173802}}</ref> نارسینګ دیورا د دلود په برخیرا پټیل څخه د خراج غوښتنه وکړه، چا چې مخکې له دې چې دوست ته د مغل کمپ څخه وتښتي، پناه ورکړې وه. <ref name="AjaiPal_1987">{{کتابي سرچينه |last=Ajai Pal Singh |title=Forts and fortifications in India |publisher=Agam Kala Prakashan |year=1987 |page=94 |oclc=16758153}}</ref> خان موافقه وکړه چې د نارسینګ سره یو تړون وکړي، او دواړه خواوې په جګدیش پور کې سره ولیدل، چې په هر اړخ کې ۱۶ سړي وو. خان د غونډې لپاره د تال سیند (چې د بنګانا په نوم هم پیژندل کیږي) په غاړه خیمه ودروله. د دواړو خواوو لپاره د هغه لخوا ترتیب شوي ډوډۍ وروسته، هغه ''د اتر'' (عطر) او ''پان'' (د شرابو پاڼې) امر کولو په بهانه بهر ووت، کوم چې په حقیقت کې د خان پټو کسانو لپاره د راجپوتانو د وژلو لپاره یو سیګنال و. <ref name="ShahJahan_taj-ul">{{کتابي سرچينه |last=Shah Jahan Begam |author-link=Sultan Shah Jahan, Begum of Bhopal |url=https://archive.org/details/tjulikbltrikhbh00begagoog |title=The táj-ul ikbál tárikh Bhopal, or, The history of Bhopal |publisher=Thacker, Spink |year=1876 |location=Calcutta |oclc=28302607}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShah_Jahan_Begam1876">[[Sultan Shah Jahan, Begum of Bhopal|Shah Jahan Begam]] (1876). [[iarchive:tjulikbltrikhbh00begagoog|''The táj-ul ikbál tárikh Bhopal, or, The history of Bhopal'']]. Calcutta: Thacker, Spink. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/28302607 28302607].</cite></ref> ویل کیږي چې د تال سیند د قربانیانو په وینو سره سور ښکاریده، او له همدې امله یې د " هالالي " سیند (د قتل سیند) نوم بدل شو. <ref name="KamlaMittal_1990">{{کتابي سرچينه |last=Kamla Mittal |title=History of Bhopal State |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1990 |page=2 |oclc=551527788}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKamla_Mittal1990">Kamla Mittal (1990). ''History of Bhopal State''. Munshiram Manoharlal. p.&nbsp;2. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/551527788 551527788].</cite></ref> له دې پېښې وروسته، خان د جګدیش پور نوم په اسلام نگر بدل کړ، کلا یې پیاوړې کړه او دا ځای یې خپل مرکز وټاکه. د خان د تره زوی دلیر محمد خان (یا دلیل خان) هم یو څه سیمه ترلاسه کړې وه، چې د کوروای دولت یې تاسیس کړ. په ۱۷۲۲ کال کې، هغه د براسیا څخه لیدنه وکړه او وړاندیز یې وکړ چې دواړه د تره زویان د خپلې سیمې د پراخولو لپاره سره یوځای شي، او د دوی د ځمکې او ملکیت استملاک په مساوي ډول وویشل شي. په هرصورت، دوست محمد خان خپل د تره زوی ووژلو. <ref name="Ashfaq_1981">{{کتابي سرچينه |last=Ashfaq Ali |title=Bhopal, past and present |publisher=Jai Bharat |year=1981 |edition=2nd |oclc=7946861}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAshfaq_Ali1981">Ashfaq Ali (1981). ''Bhopal, past and present'' (2nd&nbsp;ed.). Jai Bharat. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/7946861 7946861].</cite></ref> دوست محمد خان د دیا بهادر په وړاندې هم جګړه وکړه، چې د راجپوت جنرال او مغل ولایتی (والي) و. د دیا بهادر ځواکونو په پیل کې د خان پوځ ته ماتې ورکړه، چې د جګړې له ډګر څخه وتښتېد. یو سخت ټپي خان، چې په جګړه کې یې خپل یو ورور له لاسه ورکړی و، بندی شو. د راجپوتانو لخوا ورسره ښه چلند وشو، او د ټپونو څخه د رغیدو وروسته دیا بهادر ته وړاندې شو. دیا بهادر خان ته په خپلو ځواکونو کې د مقام وړاندیز وکړ، خو خان رد کړ، پداسې حال کې چې د بهادر د مهربانۍ څخه مننه څرګنده کړه. کله چې له هغه وپوښتل شول چې که خوشې شي نو څه به وکړي، خان ځواب ورکړ چې هغه به دیا بهادر په وړاندې بله جګړه وکړي. بهادر، د خان له زړورتیا څخه متاثره شو، هغه یې خوشې کړ. څو میاشتې وروسته، خان د دیا بهادر په خپل نوي راپورته شوي ځواک سره ماتې ورکړه. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> == د سید وروڼو سره بیعت == سيد وروڼه دوه اشراف وو، چې د اورنګزيب د امپراتور له مړينې وروسته په مغولو دربار کې ډېر نفوذ درلود. د اورنګزيب زوی بهادر شاه اول خپلو وروڼو ته ماتې ورکړه ترڅو د سيد وروڼو او نظام الملک، چې د مغولو په دربار کې يو بل اغېزمن مدير و، په مرسته تخت ونيسي. بهادر شاه اول په ۱۷۱۲ کال کې مړ شو او د هغه ځای ناستی جهاندار شاه د سيد وروڼو په امر ووژل شو. <ref>{{کتابي سرچينه |last=Salma Ahmed Farooqui |title=A Comprehensive History of Medieval India |publisher=[[Pearson Education]] India |year=2011 |isbn=978-81-317-3202-1 |page=308}}</ref> په ۱۷۱۳ کال کې، د جهاندار وراره فرخسيار د وروڼو لخوا د ګوډاګي پاچا په توګه وټاکل شو، چا چې د نظام الملک د مغل دربار څخه لرې دکن ته د لېږلو دسيسه جوړه کړه. د مغولو له دربار څخه ناخوښه، نظام الملک هم اراده درلوده چې خپل خپلواک دولت جوړ کړي، او د مالوا او دکن د والي په توګه جنوب ته لاړ. کله چې مغلو د مالوا د راجپوت مشرانو د بغاوت د مخنیوي لپاره له ډیلي څخه یو ځواک واستاوه، دوست محمد خان د راجپوتونو سره یوځای شو د جګړې په پایله کې، د خان جنګیالي د جګړې له ډګر څخه وتښتېدل، چې خان یې سخت ټپي او بې هوښه پریښود. خان په خپله ډایري کې لیکلي چې هغه یوازې هغه وخت هوش ته راغی کله چې [[سورلنډی|ګیدړو]] د هغه د غړو په خوړلو پیل وکړ. خان په خپل ''مشوک'' (د اوبو وړونکی) کې پاتې لږې اوبه یو ټپي او تږي مغولي سرتیري ته وړاندې کړې،. دا سړی سید حسین علي خان برها وو، د سید وروڼو څخه کوچنی. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> کله چې مغولي عسکر د سید حسین علي د ژغورنې لپاره راورسېدل، نو دوست محمد خان هم د ټپي مغولي اشراف ته د اوبو ورکولو په برخه کې د هغه د مهربانۍ په بدل کې وژغورل شو. خان وروسته د سید حسین علي تر څارنې لاندې روغ شو، چا چې هغه ته د [[اله اباد|اله آباد]] والي جوړولو وړاندیز وکړ. خان د سید وروڼو سره خپله وفاداري اعلان کړه، مګر وړاندیز یې رد کړ، ځکه چې خان نه غوښتل چې مالوا پریږدي. هغه د سرو زرو سکې، توره او د اسونو د یوې ډلې د ډالیو سره بیرته منګلګر ته واستول شو. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> د سید وروڼو سره د خان نږدېوالي وروسته خان ته د نظام الملک غوسه راوپاروله، نظام الملوک د ۱۷۲۲-۲۴ کلونو په اوږدو کې د سید وروڼو د وژلو لپاره د مغول امپراتور محمد شاه سره یوځای شو. == د جاگیردارۍ پراختیا == د دوست محمد خان د منګل ګړ ته له راستنېدو لږ وروسته، د سلطنت د ملکې (ملکه) بې وارثه مړه شوه. د راني له مړینې وروسته، خان د منګل ګړ سیمه غصب کړه. <ref>{{کتابي سرچينه |last=Shyam Singh Shashi |title=Encyclopaedia Indica: India, Pakistan, Bangladesh, Volume 100 |publisher=Anmol |year=1996 |isbn=978-81-7041-859-7 |page=158}}</ref> د خپلو وفادارو "باروکټ" پښتنو ملګرو په ملاتړ، خان د خپل ځان لپاره د جایداد جوړولو ته چمتو شو. خان د څو سیمو د یوځای کولو لپاره جګړې وکړې، په جګړو کې یې خپل دوه وروڼه له لاسه ورکړل. څو سیمه ییزو مشرانو ( جاګیرداران او زمینداران ) پرته له جګړې د هغه واکمني ومنله. کله چې خان له منګلګره لرې و، د بهلسه والي محمد فاروق حکیم د هغه سړي بندیان کړل او د هغه شخصي ملکیت یې ضبط کړ. کله چې خان بیرته راغی او ورسره مخ شو، فاروق وویل چې فاروق باور لرل چې خان د مغلو سره په جګړه کې مړ شوی دی. هغه بندیان شوي سړي خوشې کړل، مګر د خان یوازې نیمایي شیان یې بیرته ورکړل. پایله یې دښمني شوه بالاخره بهلسه ته نږدې د جګړې لامل شوه. د فاروق په پوځ کې ۴۰،۰۰۰ مرهټي او راجپوت سرتیري شامل وو، پداسې حال کې چې خان یوازې ۵۰۰۰ افغانان قومانده کوله، چې د ځینو راجپوت سرتیرو لخوا یې ملاتړ کیده. په یوه اړخیزه جګړه کې، خان خپل ورور شیر محمد خان له لاسه ورکړ، او د هغه سړي د جګړې له ډګر څخه وتښتېدل. دوست محمد خان، د خپلو ځینو خورا وفادارو کسانو سره، د جګړې ډګر ته نږدې په یوه ځنګله کې پټ شو. کله چې خان پټ پروت و فاروق یې د بریا په لاریون کې په فیل سپور ولید. ځان د فاروق د وژل شوي سرتیري په یونیفورم کې و، خپل مخ یې د سکارف او خولۍ سره پټ کړی و. د بریا د ډولونو د شور او زوږ په منځ کې، هغه په فیل باندې ''هوده'' (څوکۍ) وخوځوله، فاروق او د هغه ساتونکی یې ووژل، او بریا یې اعلان کړه. <ref>{{کتابي سرچينه |title=Madhya Pradesh District Gazetteers: Vidisha |publisher=Government Central Press |year=1979 |series=Madhya Pradesh District Gazetteers (Volume 42) |oclc=42872666}}</ref> خان په آشته ، دبیپوره، درهه ، ګلګاون، ګیراسپور، اچهور ، سیهور او شوجالپور کې د څو سیمو کنټرول هم ترلاسه کړ. <ref name="Somerset_states">{{کتابي سرچينه |last=Somerset Playne |title=Indian states: a biographical, historical, and administrative survey |last2=R. V. Solomon |last3=J. W. Bond |last4=Arnold Wright |publisher=Asian Educational Services |year=1922 |isbn=978-81-206-1965-4 |editor-last=Arnold Wright |edition=illustrated, reprint |page=57}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSomerset_PlayneR._V._SolomonJ._W._BondArnold_Wright1922">Somerset Playne; R. V. Solomon; J. W. Bond; Arnold Wright (1922). Arnold Wright (ed.). ''Indian states: a biographical, historical, and administrative survey'' (illustrated, reprint&nbsp;ed.). Asian Educational Services. p.&nbsp;57. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-81-206-1965-4|<bdi>978-81-206-1965-4</bdi>]].</cite><span data-ve-ignore=""> </span><span class="cs1-hidden-error citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[کينډۍ:کتابي سرچينه|cite book]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-hidden-error citation-comment" data-ve-ignore="">ISBN / Date incompatibility ([[لارښود:CS1 errors|help]])</span> [[Category:CS1 errors: ISBN date]]</ref> <ref>{{کتابي سرچينه |last=Prem Chand Malhotra |title=Socio-economic survey of Bhopal City and Bairagarh |publisher=Asia Publishing House |year=1964 |page=2 |oclc=1318920}}</ref> == راني کاملاپتي == [[دوتنه:Ginnorgarh_Fort.jpg|چپ|بټنوک|د ګینورګره کنډوالې، د ګینور کلا]] په ۱۷۱۰ لسیزه کې، د بهوپال د پورتنۍ جهيل شاوخوا سیمه په عمده توګه د بهیل او ګونډ قبیلې میشته وې. نظام شاه، چې د سیمه ایزو ګونډ جنګسالارانو تر ټولو پیاوړی و، د ګینور کلا (د اوسني سیهور ولسوالۍ کې ګینورګر ) څخه خپله سیمه واکمنه کړه. ګینور یوه نه ماتیدونکې کلا ګڼل کیده، چې د ۲۰۰۰ فوټ لوړو ډبرو په سر کې موقعیت لري، او د ګڼ ځنګلونو سره محاصره وه. د چوهدري کرپا رام چندرا لور، راني کاملاپتي (یا کاملاوتي) د نظام شاه د اوو میرمنو څخه یوه وه. هغه د خپلې ښکلا او وړتیا لپاره مشهوره وه: سیمه ایز افسانې هغه د ''پری'' څخه ډیره ښکلې بولي. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> [[دوتنه:Kamalapati_Mahal_Bhopal.jpg|بټنوک|په بهوپال کې کاملاپتي محل]] نظام شاه د خپل وراره عالم شاه (چې د چین شاه په نوم هم پیژندل کیږي) لخوا چې د چین پور باری راجا و، زهر ورکړل شو، چې غوښتل یې له کمالاپتي سره واده وکړي. <ref name="Jogendra_Anita_Planning">{{کتابي سرچينه |last=Jogendra Prasad Singh |title=City planning in India: a study of land use of Bhopal |last2=Anita Dharmajog |publisher=Mittal Publications |year=1998 |isbn=978-81-7099-705-4 |pages=28–33}}</ref> کمالاپتي دوست محمد خان ته د هغې د عزت او سلطنت د ساتنې او د هغې د میړه د مرګ د غچ اخیستلو لپاره سل زره روپۍ وړاندیز وکړ. خان دا وړاندیز ومانه، او کمالاپتي په خپل لاس راکهي وتړله (په دودیز ډول د خور لخوا د هغې د ورور په لاس تړل کیږي). خان د افغان او ګونډ سرتیرو د ګډ پوځ مشري وکړه عالم شاه ته یې ماته ورکړه. د وژل شوي پاچا سیمه د کمالاپتي سلطنت سره ضمیمه شوه. راني سل زره روپۍ نه درلودې، نو هغې هغه ته نیمایي پیسې ورکړې او د پاتې پیسو په بدل کې یې د بهوپال کلی ورکړ. خان د کاملاپتي د ایالت مدیر هم وټاکل شو، او په حقیقت کې د کوچني ګونډ سلطنت واکمن شو. <ref name="AjaiPal_1987">{{کتابي سرچينه |last=Ajai Pal Singh |title=Forts and fortifications in India |publisher=Agam Kala Prakashan |year=1987 |page=94 |oclc=16758153}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAjai_Pal_Singh1987">Ajai Pal Singh (1987). ''Forts and fortifications in India''. Agam Kala Prakashan. p.&nbsp;94. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/16758153 16758153].</cite></ref> خان د هغې تر مرګ پورې د راني او د هغې زوی نوال شاه ته وفادار پاتې . <ref>{{کتابي سرچينه |last=Gillian Bennett |title=Bodies: Sex, Violence, Disease, and Death in Contemporary Legend |publisher=University Press of Mississippi |year=2009 |isbn=978-1-60473-245-0 |pages=70–71}}</ref> په ۱۷۲۳ کال کې، راني کاملاپتي د خپل ماڼۍ (اوسنۍ کاملا پارک په بهوپال کې) ته نږدې ځان وژنه وکړه. دوست په پیل کې د راني زوی نول شاه ته وفاداري وښوده، چې د ګینور کلا یې کنټرولوله، او په کلا کې د ژوند کولو بلنه ورکړل شوه. خان خپل ۱۰۰ سرتیري سره نول شاه ووژل او د ګینور کلا یې خپله کړه == د بهوپال پراختیا == [[دوتنه:Upper_Lake,_Bhopal.jpg|چپ|بټنوک|د دوست محمد خان له راتګ څخه مخکې، [[بوپال|بهوپال]] د ګونډ سلطنت یو کلی و.]] دوست محمد خان د خپل دولت واکمني د اسلام نگر له پلازمېنې څخه کوله. د کمالاپتي د مړینې پر مهال، بهوپال د اسلام نگر جنوب ته د شاوخوا ۱۰۰۰ کسانو کلی و. یوه ورځ، د شکار (ښکار) سفر په جریان کې، دوست محمد خان او میرمن فتح بي بي پریکړه وکړه چې د بهوپال په کلي کې استراحت وکړي. دوست ویده شو، او خوب یې ولید چې یو زاړه پیر له هغه څخه د کلا جوړولو غوښتنه کړې ده. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> هغه خپلې میرمنې ته د خوب په اړه وویل. دا د فتح ګړ کلا د جوړولو لامل شو، چې د فتح بي بي په نوم نومول شوې وه. د کلا بنسټ د ۱۷۲۳ کال د اګست په ۳۰ مه کېښودل شو <ref name="Gazetteer_Raisen_1979">{{کتابي سرچينه |title=Madhya Pradesh District Gazetteers: Raisen |publisher=Government Central Press |year=1979 |series=Madhya Pradesh District Gazetteers (Volume 27) |page=54 |oclc=58636955}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="">''Madhya Pradesh District Gazetteers: Raisen''. Madhya Pradesh District Gazetteers (Volume 27). Government Central Press. 1979. p.&nbsp;54. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/58636955 58636955].</cite></ref> لومړۍ ډبره د رایسین د قاضي محمد معظم لخوا کېښودل شوه، چې وروسته د بهوپال قاضي (اسلامي قاضي) شو. <ref name="KamlaMittal_1990">{{کتابي سرچينه |last=Kamla Mittal |title=History of Bhopal State |publisher=Munshiram Manoharlal |year=1990 |page=2 |oclc=551527788}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKamla_Mittal1990">Kamla Mittal (1990). ''History of Bhopal State''. Munshiram Manoharlal. p.&nbsp;2. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/551527788 551527788].</cite></ref> کلا بالاخره د بهوپال کلي د محاصرې لپاره پراخه شوه. دا هیڅکله دښمن ته ونه رسیده، او تر ۱۸۸۰ پورې، ښار په عمده توګه په دې کلا پورې محدود و. د بهوپال لومړی جومات، د [[تاج المساجد]] ، هم په دې وخت کې جوړ شو، ترڅو د کلا ساتونکي لمونځونه (لمونځونه) وکړي. په کلا کې د قرآن کریم یوه لاس لیکل شوې کاپي هم [[پارسي ژبه|د فارسي ژبې]] ژباړې سره ساتل شوې وه - کتاب د 5x2.5 فوټ په اندازه پاڼې درلودې (دا کاپي وروسته د خان د اولادې نواب حمیدالله لخوا [[د الازهر پوهنتون|الازهر پوهنتون]] ته ورکړل شوه). <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> دوست محمد خان او د هغه کورنۍ په تدریجي ډول د بهوپال څخه د خپل اصلي کلا په توګه کار اخیستل پیل کړل، که څه هم اسلام نگر لاهم د هغه د ایالت رسمي پلازمینه پاتې شوه. د ۱۷۲۰-۱۷۲۶ کلونو په اوږدو کې، دوست د ښار شاوخوا د محافظتي دیوال پیل وکړ. په دې توګه، بهوپال له کلي څخه په یوه قوي ښار بدل شو چې شپږ دروازې لري: <ref name="Jogendra_Anita_Planning">{{کتابي سرچينه |last=Jogendra Prasad Singh |title=City planning in India: a study of land use of Bhopal |last2=Anita Dharmajog |publisher=Mittal Publications |year=1998 |isbn=978-81-7099-705-4 |pages=28–33}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJogendra_Prasad_SinghAnita_Dharmajog1998">Jogendra Prasad Singh; Anita Dharmajog (1998). ''City planning in India: a study of land use of Bhopal''. Mittal Publications. pp.&nbsp;<span class="nowrap">28–</span>33. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-81-7099-705-4|<bdi>978-81-7099-705-4</bdi>]].</cite></ref> # ګینوري (د ګینورګر دروازه) # بودهوارا (د چهارشنبې دروازه) # اتوارا (د یکشنبې دروازه) # جمراتي (د پنجشنبې دروازه) # ملګری (د دوشنبې دروازه) # امامي (د محرم په ورځ د تعزيې د ساتلو لپاره کارول کېږي) د شجالپور د راجپوت مشر، بجی رام (یا بجی رام) د دوست د ایالت دیوان (لمړی وزیر) وټاکل شو. هغه د [[هندوان|هندو]] په توګه، د دوست سره د ځایی خلکو په ګټلو کې مرسته وکړه. <ref name="Ashfaq_1981">{{کتابي سرچينه |last=Ashfaq Ali |title=Bhopal, past and present |publisher=Jai Bharat |year=1981 |edition=2nd |oclc=7946861}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAshfaq_Ali1981">Ashfaq Ali (1981). ''Bhopal, past and present'' (2nd&nbsp;ed.). Jai Bharat. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/7946861 7946861].</cite></ref> == د آصف جاه سره شخړه == [[دوتنه:Asaf_Jah_I.jpg|چپ|بټنوک|225x225پېکسل|نظام الملک د سید وروڼو سره د دوست محمد خان د ملاتړ په خاطر په بهوپال برید وکړ.]] [[دوتنه:CoA_Bhopal.png|چپ|بټنوک|180x180پېکسل|د دوست محمد خان زوی یار محمد د نظام الملک څخه د ''ماهي مراتب'' (د کب وقار) نښه ترلاسه کړه. <ref name="William_Hough_1845">{{کتابي سرچينه |last=William Hough |url=https://archive.org/details/abriefhistorybh01houggoog |title=A brief history of the Bhopal principality in Central India |publisher=Baptist Mission Press |year=1845 |location=Calcutta |pages=[https://archive.org/details/abriefhistorybh01houggoog/page/n50 1]–4 |oclc=16902742}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWilliam_Hough1845">William Hough (1845). [[iarchive:abriefhistorybh01houggoog|''A brief history of the Bhopal principality in Central India'']]. Calcutta: Baptist Mission Press. pp.&nbsp;[[iarchive:abriefhistorybh01houggoog/page/n50|1]]–4. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/16902742 16902742].</cite></ref> دا نښه د بهوپال ایالت د وسلو د کوټ برخه شوه.]] د ۱۷۲۰ لسیزې په لومړیو کې، دوست محمد خان ځان د اجیر عسکر څخه د یو کوچنی دولت واکمن ته انتقال کړ. د مغل امپراتور اورنګزیب له مړینې وروسته، د مالوا سیمه د مغلو سربیره د مراټها او د راجپوتانا د ځینو پاچاهانو لخوا هم ادعا شوه. دې ټولو قدرتونو دا ډول ادعاوې په عمده توګه د خپلو نمایندګیو (لکه سیمه ایزو سردارانو) له لارې کولې، که څه هم دوی کله ناکله په مجازاتو چاپو کې ښکیل وو کله چې سیمه ایزو مشرانو د دوی لخوا غوښتل شوي خراج ورکولو څخه انکار کاوه. دوست محمد خان د مغل امپراتور ته د ګران بیه ډالیو (لکه فیل) او چاپلوسی لیکونو په لیږلو سره د مغل واک ومانه، چې د سید وروڼو لخوا کنټرول کیده. امپراتور فرخ سیار هغه ته ''د نواب دلیر جنګ'' لقب ورکړ، شاید د سید وروڼو په سپارښتنه. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> دوست د مراټها یرغلونو مخه هم ونیوله چې په منظم ډول یې مغلو ته چوت (خراج) ورکړ. <ref>{{کتابي سرچينه |last=Zahiruddin Malik |title=The reign of Muhammad Shah, 1719–1748 |publisher=Asia Publishing House |year=1977 |isbn=978-0-210-40598-7}}</ref> په ۱۷۱۹ کال کې، سید وروڼو امپراتور فرخسیار وواژه، چې د دوی پر ضد یې دسیسه جوړه کړې وه. وروسته، دوی رفیع الدرجات او رفیع الدوله د امپراتورانو په توګه وټاکل، چې دواړه په ۱۷۱۹ کال کې د ناروغۍ له امله مړه شول <ref>{{کتابي سرچينه |last=Richards |first=John F. |author-link=John F. Richards |title=The Mughal Empire |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-56603-2 |edition=illustrated, reprint |series=New Cambridge history of India (Volume 5) |page=272}}</ref> بیا محمد شاه د سید وروڼو په مرسته د مغلو تخت ته پورته شو، چې تر ۱۷۲۲ کال پورې یې د هغه د واکمنانو په توګه دنده ترسره کوله. د سید وروڼو او سیال اشراف نظام الملک ترمنځ دښمني په وروستیو کلونو کې مخ په زیاتیدو وه. دوست محمد خان د نظام الملک له ځواک څخه ښه خبر و، چې د مالوا صوبه دار (والي) و؛ خان د هغه قوي ځواک په جنوب کې دکن ته په لاره کې د بهوپال له لارې تیریدل لیدلي وو. په هرصورت، هغه ځان د سید وروڼو لخوا کنټرول شوي مغل دربار سره یوځای کړ، چې ورسره یې نږدې ملګرتیا رامینځته کړې وه. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> په کال ۱۷۲۰ کې، سید وروڼو د دلاور علي خان په مشرۍ د مغولو یو ځواک د نظام پر وړاندې مالوا ته واستاوه. کله چې له دوست محمد خان څخه وغوښتل شول چې د دې ځواک ملاتړ وکړي، هغه د خپل ورور میر احمد خان په مشرۍ یوه ډله د مغولو په لوري د جګړې لپاره واستوله. د ۱۷۲۰ کال د جون په ۱۹مه د خندوا ته نږدې په برهان پور کې د مغولو ځواکونو پر نظام برید وکړ، خو د نظام له خوا چې د مراټهایانو ملاتړ یې کاوه، په قاطع ډول ماتې وخوړه. دلاور خان، میر احمد او نور جنرالان چې د سید وروڼو له خوا لیږل شوي وو، په جګړه کې ووژل شول، او د دوست محمد خان ځواکونه له مالوا شاته شول، د نظام د مراټها مرستندویانو لخوا تعقیب او لوټ شول. <ref>{{کتابي سرچينه |last=Raghubir Sinh |title=Malwa in Transition Or a Century of Anarchy: The First Phase, 1698–1765 |publisher=Asian Educational Services |year=1993 |isbn=978-81-206-0750-7 |page=140}}</ref> په دې توګه، دوست د نظام او مراټها پیشوا دواړو د مخالفت له امله د هغوی دا غوسې ښکار شوه. وروسته، نظام الملک د سید وروڼو په وژلو کې د امپراتور محمد شاه سره مرسته وکړه. <ref>{{کتابي سرچينه |last=Pran Nath Chopra |title=A comprehensive history of modern India, Volume 3 |publisher=Sterling |year=2003 |isbn=978-81-207-2506-5 |page=14}}</ref> د دکن کنټرول ترلاسه کولو وروسته، هغه پریکړه وکړه چې د سید وروڼو د ملاتړ په توګه د دوست محمد خان څخه ه غچ واخلي. <ref name="Rajendra_struggle">{{کتابي سرچينه |last=Rajendra Verma |title=The freedom struggle in the Bhopal State |publisher=Intellectual |year=1984 |oclc=562460775}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRajendra_Verma1984">Rajendra Verma (1984). ''The freedom struggle in the Bhopal State''. Intellectual. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/562460775 562460775].</cite></ref> د مارچ پ۱۷۲۳.۲۳23، هغه یو ځواک بهوپال ته واستاوه، چیرې چې خان د خپلې کلا څخه یو څه جګړه وکړه. <ref name="WilliamIrvine_1922">{{کتابي سرچينه |last=William Irvine |author-link=William Irvine (historian) |title=Later Mughals. Vol. 2, 1719–1739 |year=1922 |oclc=452940071}}</ref> د لنډې محاصرې وروسته، خان بله ورځ د اوربند سره موافقه وکړه. هغه د نظام لپاره د ګران استقبال میلمستیا تنظیم کړه، هغه ته یې یو فیل وړاندې کړ او خپل ځواکونه یې د نظام په ویاړ په یوه غونډۍ کې ځای پر ځای کړل چې ''د نظام ټیکري'' (د نظام غونډۍ) په نوم نومول شوی و''خان'' ه موافقه وکړه چې د خپلې سیمې یوه برخه، په شمول د اسلام نگر کلا، وسپاري. هغه د لس لکو (یو ملیون) روپیو خراج هم ورکړ او ژمنه یې وکړه چې وروسته به دوهم قسط ورکړيخانغه هم اړ شو چې خپل 14 کلن زوی او وارث یار محمد خان د نظام پلازمینې [[حيدراباد، هند|حیدراباد]] ته د یرغمل په توګه واستوي. <ref name="Ashfaq_1981">{{کتابي سرچينه |last=Ashfaq Ali |title=Bhopal, past and present |publisher=Jai Bharat |year=1981 |edition=2nd |oclc=7946861}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAshfaq_Ali1981">Ashfaq Ali (1981). ''Bhopal, past and present'' (2nd&nbsp;ed.). Jai Bharat. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/7946861 7946861].</cite></ref> د نظام لخوا بهوپال کنټرول په لاس کې واخیست او دوست محمد خان یې د ''کلیدار'' (د کلا قوماندان) په توګه وټاکه. د یوې کلا، ۵۰،۰۰۰ روپیو او د ۲۰۰۰ سرتیرو د ژمنې په بدل کې، نظام خان ته یو ''سند'' (فرمان) ورکړ چې د سیمې څخه د عوایدو راټولولو حق یې ومنل. <ref>{{کتابي سرچينه |last=Barbara N. Ramusack |author-link=Barbara Ramusack |title=The Indian princes and their states, Volume 3 |publisher=Cambridge University Press |year=2004 |isbn=978-0-521-26727-4 |edition=illustrated |series=New Cambridge history of India |page=28}}</ref> == مړینه او میراث == په خپل وروستي کلونو کې، چې د نظام له خوا د هغه سپکاوی یې ولید، د خان یرغل خورا کم شو. هغه د صوفي عرفان او اولیاء څخه الهام واخیست، او روحانيت ته یې مخه کړه. خان ډیری عالمان، حکیمان (ډاکټران) او هنرمندان وهڅول چې په بهوپال کې میشت شي. [[یوسفزی|د یوسفزي]] ، [[روهيله پښتانه|روهیلا]] او فیروز قبیلو په ګډون ډیری پښتانه د هغه د واکمنۍ پرمهال په بهوپال کې میشت شول ځکه چې د سیمې نسبتا سوله ایز چاپیریال و. <ref name="Ashfaq_1981">{{کتابي سرچينه |last=Ashfaq Ali |title=Bhopal, past and present |publisher=Jai Bharat |year=1981 |edition=2nd |oclc=7946861}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAshfaq_Ali1981">Ashfaq Ali (1981). ''Bhopal, past and present'' (2nd&nbsp;ed.). Jai Bharat. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/7946861 7946861].</cite></ref> دوست محمد خان<gallery mode="packed"> دوتنه:Mausoleum_of_Dost_Khan_and_Fateh_Bibi_(2).jpg|ځايناستی| د دوست خان او فتح بي بي د مقبرې معلومات دوتنه:Mausoleum_of_Dost_Khan_Bhopal.jpg|ځايناستی| د دوست خان مقبره په [[بوپال|بهوپال]] کې دوتنه:Mausoleum_of_Dost_Khan_and_Fateh_Bibi_(4).jpg|ځايناستی| د دوست خان مقبره </gallery>دوست محمد خان د ۱۷۲۸ کال د مارچ په میاشت کې د یوې ناروغۍ له امله مړ شو. ویل کیږي چې د هغه په بدن کې د مختلفو جګړو له امله ۳۰ ټپونه وو چې هغه پکې برخه اخیستې وه. <ref name="William_Hough_1845">{{کتابي سرچينه |last=William Hough |url=https://archive.org/details/abriefhistorybh01houggoog |title=A brief history of the Bhopal principality in Central India |publisher=Baptist Mission Press |year=1845 |location=Calcutta |pages=[https://archive.org/details/abriefhistorybh01houggoog/page/n50 1]–4 |oclc=16902742}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWilliam_Hough1845">William Hough (1845). [[iarchive:abriefhistorybh01houggoog|''A brief history of the Bhopal principality in Central India'']]. Calcutta: Baptist Mission Press. pp.&nbsp;[[iarchive:abriefhistorybh01houggoog/page/n50|1]]–4. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/16902742 16902742].</cite></ref> هغه د فتح ګړه په کلا کې د خپلې میرمنې فتح بي بي تر څنګ ښخ شو. دوست محمد خان پنځه لوڼې او شپږ زامن (یار، سلطان، صدر، فاضل، واصل او خان بهادر) پریښودل. هغه څو ځله واده وکړ، خو د څو میرمنو تاریخ یې نه دی یاد شوی. د هغه څلور ماشومان د هغه د لومړۍ میرمنې مهراج بي بي څخه وو. کنور سردار بای (وروسته فتح بي بي)، چې د راجپوت نسل څخه د هغه د خوښې میرمن وه، بې اولاده وه، خو د ابراهیم خان په نوم یې یو زوی درلود. خان د جی کنور (وروسته تاج بي بي) څخه درې ماشومان درلودل، چې د کالیاخیري د زمیندار (د ځمکو مشر) لخوا ورته ورکړل شوي وو. <ref name="Shaharyar_Begums_2000">{{کتابي سرچينه |last=Shaharyar M. Khan |author-link=Shahryar Khan |title=The Begums of Bhopal |publisher=I.B.Tauris |year=2000 |isbn=978-1-86064-528-0 |edition=illustrated |pages=1–29}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFShaharyar_M._Khan2000">[[Shahryar Khan|Shaharyar M. Khan]] (2000). ''The Begums of Bhopal'' (illustrated&nbsp;ed.). I.B.Tauris. pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>29. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-86064-528-0|<bdi>978-1-86064-528-0</bdi>]].</cite></ref> د بهوپال محکمې د خان کشر زوی سلطان محمد د خپل ځای ناستي په توګه وټاکه. سلطان محمد خان هغه وخت ۷ یا ۸ کلن و. نظام دا ګمارنه رد کړه، او د دوست یرغمل شوی ځوان زوی یار محمد خان یې د زرو اسونو سره بهوپال ته واستاوه. <ref name="William_Hough_1845">{{کتابي سرچينه |last=William Hough |url=https://archive.org/details/abriefhistorybh01houggoog |title=A brief history of the Bhopal principality in Central India |publisher=Baptist Mission Press |year=1845 |location=Calcutta |pages=[https://archive.org/details/abriefhistorybh01houggoog/page/n50 1]–4 |oclc=16902742}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFWilliam_Hough1845">William Hough (1845). [[iarchive:abriefhistorybh01houggoog|''A brief history of the Bhopal principality in Central India'']]. Calcutta: Baptist Mission Press. pp.&nbsp;[[iarchive:abriefhistorybh01houggoog/page/n50|1]]–4. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/16902742 16902742].</cite></ref> یار محمد خان د دوست مشر زوی و، خو هغه د هغه د لومړۍ میرمنې مهراج بي بي زوی نه و؛ هغه ممکن د دوست له مالوا څخه د راتلو وروسته د یوې میرمنې څخه زیږیدلی وای. د بهوپال محکمې هغه ته د نواب لقب ورکولو څخه انکار وکړ ځکه چې هغه یو ناروا زوی و. <ref name="SRBakshi_OPRalhan_2007">{{کتابي سرچينه |last=S.R. Bakshi |title=Madhya Pradesh Through the Ages |last2=O.P. Ralhan |publisher=Sarup & Sons |year=2007 |isbn=978-81-7625-806-7 |pages=380–383}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFS.R._BakshiO.P._Ralhan2007">S.R. Bakshi; O.P. Ralhan (2007). ''Madhya Pradesh Through the Ages''. Sarup & Sons. pp.&nbsp;<span class="nowrap">380–</span>383. [[د کتاب نړيواله کره شمېره|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-81-7625-806-7|<bdi>978-81-7625-806-7</bdi>]].</cite></ref> په هرصورت، یار محمد ته اجازه ورکړل شوه چې د ریجنټ په توګه شاهي دندې ترسره کړي. د بهوپال ایالت وروسته د [[برېتانوي هند|برتانوي هند]] تر سرپرستۍ لاندې راغی، او تر ۱۹۴۹ کال پورې د دوست محمد خان د اولادونو لخوا اداره کېده، کله چې دا په خپلواک هند کې مدغم شو. د دوست محمد خان ډیری اولادونه د مسلمان اشرافو سره یوځای وروسته [[پاکستان]] ته مهاجر شول، ځینې یې بیرته خپل اصلي ټاټوبي تیراه سیمې ته راستانه شول پداسې حال کې چې ډیری یې د [[کراچۍ]] په بندري ښار کې میشت شول. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ويکيپېډيا:سرچينه په کار ده|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2021)">حواله اړینه ده</span>]]'' &#x5D;</sup> == ماخذونه == {{لړسرچينې|30em}} tan69mz0u9ecda6tchfs0aqlprrrmnv 0 86992 362869 362844 2026-04-06T19:06:02Z Andar ba ba 39180 362869 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|22.5546|N|88.3358|E|type:city_region:IN|display=title}} [[دوتنه:Black_Hole_of_Calcutta_1908.jpg|بټنوک|200x200پېکسل|تور سیوری کلکته]] نواب سراج الدوله د خپل نیکه د مزاج مخالف وو. د تخت له ترلاسه کولو سره سم نواب لومړی کار وکړ چې د خپلو ۵۰،۰۰۰ سرتیرو سره یې په کلکته کې د ختیځ هند کمپنۍ پر یوه پوسته برید وکړ او هغه یې ونیوله. په [[کلکته]] کې د یوې تاریخي خونې نوم، چې د برتانوي دود سره سم ، نواب سراج الدوله په ۱۷۵۶ کال کې ۱۴۶ برتانوي بندیان په کې بندیان کړل. دا کوټه یوازې ۲۰ مربع [[فوټ]] وه او له هغو بندیانو څخه چې په کې بند وو، یوازې ۲۳ یې په بله سهار ژوندي راووتل. په دومره کوچنۍ کوټه کې د دومره ډېرو خلکو ځای پر ځای کول ناممکن دي، نو ډیری اروپایان دا یوه افسانه ګڼي. له دې برید وروسته رابرټ کلائیو کلکتې ته ورسېد او د غچ اخیستلو په نیت یې د تاریخ لاره بدله کړه او د سالار میر [[میرجعفر|جعفر علي]] خان مرسته یې ترلاسه کړه.۔ په حقیقت کې، دا افسانه د نواب سراج الدوله لپاره [[بنګال|د بنګال]] د برید لپاره د دلیل یا توجیه رامینځته کولو لپاره جوړه شوې وه. د لارډ رابرټ کلائیو د [[امین چند]] سره خیانت او [[میرجعفر|د میر جعفر]] سره دسیسه هم د دې سلسلې یوه اړیکه وه. په هغه وخت کې چې خلک د انګریزانو څخه ډیر ویره درلوده [[محمد اقبال|، علامه اقبال]] په خپل کتاب "د هند تاریخ" کې دا افسانه په کلکه رد کړه. خو دا اقبال دداغه کتاب د نشرول مخنیوی وشو == انځورونه == <gallery> دوتنه:Black_Hole_Monument.jpg|تړونی=فائل:Black_Hole_Monument.jpg دوتنه:Holwell_Monument_and_Writers_Buildings.jpeg|تړونی=فائل:Holwell_Monument_and_Writers_Buildings.jpeg دوتنه:Black_Hole_Calcutta_memorial_2.jpg|تړونی=فائل:Black_Hole_Calcutta_memorial_2.jpg دوتنه:Scene_of_the_Black_Hole.jpeg|تړونی=فائل:Scene_of_the_Black_Hole.jpeg </gallery> [[وېشنيزه:1756]] 7sk396v6gcfc22hasgqck3ueau4nnc5 0 86993 362856 2026-04-06T13:59:24Z Andar ba ba 39180 "[[:ar:Special:Redirect/revision/68841994|معركة بلاسي]]" مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی 362856 wikitext text/x-wiki  {{Lang-en|The Battle of Plassey}} '''جګړه''' [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت لپاره]] د جون په ۲۳، ۱۷۵۷ کې [[نواب البنغال ومرشد أباد|د بنګال د نوابانو]] او د هغوی [[شركة الهند الشرقية الفرنسية|د فرانسوي]] متحدینو {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} په وړاندې لویه بریا وه {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د پلاسي جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د اووه کلنې جګړې برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Lord_Clive_meeting_with_Mir_Jafar_after_the_Battle_of_Plassey.jpg|250x250پېکسل]] <small>د پلاسي تر جګړې وروسته له میر جعفر سره د لارډ کلایف لیدنه (۱۷۶۲)</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۲۳ جون ۱۷۵۷ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |پلاسي (اوسنی لوېدیځ بنګال، هند) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د بریتانوي ختیځ هند شرکت پریکنده بریا |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د هند مغولي سلطنت''' • د بنګال صوبې '''فرانس''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''لویه بریتانیا''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|25x25پېکسل]] د ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |سراج الدوله میر جعفر (جلا شوی) سینفرای | style="text-align:center; vertical-align:top;" |روبرت کلایف |} [[دوتنه:Robert_Clive,_1st_Baron_Clive_by_Nathaniel_Dance,_(later_Sir_Nathaniel_Dance-Holland,_Bt).jpg|بټنوک|رابرټ کلائیو (۱۷۷۳)]] د بریا د رابرټ کلائیو په مشرۍ وه، د [[میرجعفر|میر جعفر علي خان]] د تښتېدو له لارې ترلاسه شوه، چې د سراج الدوله د کارمندانو مشر و. دې جګړې شرکت سره د [[بنګال]] کنټرول ترلاسه کولو کې مرسته وکړه. د راتلونکو سلو کلونو په اوږدو کې، دوی [[د هند نيمه لويه وچه|د هند ټوله نیمه وچه،]] همدارنګه [[ميانمار|میانمار]] کنټرول کړ. دا جګړه د هوګلي سیند په غاړه د پلاسي (انګلیسي: Plassey ) په سیمه کې وشوه، چې [[کلکته|د کلکتې]] شمال ته شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره (۹۳ میله) او د مرشد آباد جنوب ته موقعیت لري، بیا د بنګال په پلازمېنه (اوس مهال د [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] په نادیه ولسوالۍ کې) کې وه. جګړه ماران نواب سراج الدوله ، د بنګال وروستي خپلواک نوابان او د برتانوي ختیځ هند شرکت وو. سراج الدوله تیر کال د بنګال نواب شو او انګریزانو ته یې امر وکړ چې د خپلو کلاګانو پراختیا ودروي. رابرټ د نواب د کارمندانو مشر میر جعفر ته رشوت ورکړ او ژمنه یې ورسره وکړه چې هغه به د بنګال نواب کړي. رابرټ په ۱۷۵۷ کال کې په پلاسي کې سراج الدوله ته ماتې ورکړه او د کلکتې کنټرول یې ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|title=This Imperious Company&nbsp;— The East India Company and the Modern Multinational&nbsp;— Nick Robins&nbsp;— Gresham College Lectures|website=Gresham College Lectures|publisher=Gresham College|accessdate=19 June 2015|first=Nick|last=Robins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509045913/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|archivedate=9 مايو 2019}}</ref> د جګړې څخه مخکې، سراج الدوله نواب د برتانويانو تر ولکې لاندې کلکتې باندي برید وکړ او [[تور سوری (کلکته)|د تورې سوري]] قتل عام یې وکړ. برتانویانو د ډګروال رابرټ کلائیو او اډمیرل چارلس واټسن په مشرۍ له مدراس څخه بنګال ته ځواکونه واستول او کلکته یې بیرته ونیوله. بیا کلائیو په چندانګر کې د فرانسې کلا ونیوله. {{Sfn|Naravane|2014}} د سراج الدوله او برتانویانو ترمنځ تاوتریخوالی او بې باوري د پلاسي په جګړه کې پای ته ورسېده. [[اووه کلنه جګړه|د اوه کلنې جګړې]] (۱۷۵۶-۱۷۶۳) په جریان کې، چې د دوی د اروپایی سیالي منعکس کوي، د فرانسې ختیځ هند شرکت {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} د برتانویانو په وړاندې د جګړې لپاره یوه کوچنۍ ډله واستوله. د سراج الدوله ځواکونو د ګڼ شمیر څخه ګټه اخیستی و او په پلاسي کې ځای پر ځای شوي وو. برتانویانو، چې د دښمن د ګڼ شمیر په اړه اندیښمن وو، د سراج الدوله د پوځ قوماندان، میر جعفر، او همدارنګه د یار لطف خان، جګت سیټ (مهتاب چند او سوروپ چند)، اومی چند او رائے درلاب سره سازش وکړ. میر جعفر، ری دربلاب او یار لطف خان خپل ځواکونه د جګړې ډګر ته نږدې راټول کړل خو په حقیقت کې یې د جګړې سره د یوځای کیدو لپاره حرکت ونه کړ. د سراج الدوله د ۵۰،۰۰۰ سرتیرو لښکر، چې ۴۰ توپونه او ۱۰ جنګي فیلان یې درلودل، د ډګروال رابرټ کلائیو د ۳،۰۰۰ سرتیرو لښکر لخوا مات شو، چې سراج الدوله د جګړې له ډګر څخه وتښتید او دسیسه جوړونکو په کې برخه وانخیسته. جګړه له ۱۱ ساعتونو وروسته پای ته ورسیده. دا جګړه [[د هند نيمه لويه وچه|د هند په برصغیر]] کې د استعماري ځواکونو د کنټرول لپاره یوه مهمه جګړه ګڼل کیږي. برتانویانو اوس په نواب میر جعفر باندې د پام وړ نفوذ درلود او په دې توګه یې د سوداګرۍ څخه د عایداتو سربیره د پخوانیو زیانونو لپاره د پام وړ امتیازات ترلاسه کړل. برتانویانو دا عاید د خپل نظامي ځواک د پراختیا او د نورو اروپایي استعماري ځواکونو لکه هالنډیانو او فرانسویانو د سویلي آسیا څخه د وتلو لپاره وکارول، په دې توګه [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپراتورۍ]] کې پراختیا راغله. == شاليد == تر اتلسمې پیړۍ پورې، د برتانوي ختیځ هند شرکت او د هغه د هالنډي او پرتګالي سیالانو ترمنځ سیالي په بشپړه توګه پای ته رسیدلې وه. فرانسویانو د [[څوارلسم لويي|لوئس څلورم]] په مشرۍ د فرانسې ختیځ هند شرکت هم تاسیس کړ، چې په هند کې یې دوه مهم سټیشنونه درلودل - په [[بنګال]] کې چندانګر او په کارناټیک ساحل کې پونډیچري، چې دواړه د پونډیچري پریزیډنسی لخوا اداره کیدل. فرانسویان د هند سوداګرۍ ته وروستي نوي راغلي وو، مګر دوی په چټکۍ سره په هند کې ځانونه تاسیس کړل او د برتانویانو څخه د کنټرول ترلاسه کولو لپاره چمتو وو. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د [[اتریشي جانشینۍ جګړه]] (۱۷۴۰–۱۷۴۸) د دې پیل و چې برېتانیا او فرانسه ترمنځ د واک لپاره سیالي زیاته شوه، او په هند نیمه وچه کې د پوځې برلاسۍ او سیاسي لاسوهنې پیل هم همدلته وشو.په ۱۷۴۶ کال د سپتمبر په میاشت کې، ماهي دي لا بوردونې د سمندري بېړیو له یوې ډلې سره مدراس (اوسنی چنای) ته ورسېد او دا ساحلي ښار یې کلابند کړ. د ښار دفاع کمزورې وه، او ساتونکو یوازې درې ورځې د توپونو پر بمبارۍ مقاومت وکړ، وروسته یې تسلیم شول.د تسلیمېدو له تړون سره سم، دا پرېکړه شوې وه چې برېتانوي ختیځ هند شرکت به د پیسو په بدل کې مدراس بېرته ترلاسه کړي. خو د فرانسوي ختیځ هند شرکت والي، جوزیف فرانسوا دوپلېکس، دا خبره ونه منله. کله چې بوردونې له هند څخه ولاړ، نو دوپلېکس دا تړون مات کړ.وروسته د کارناتیک نواب، انورالدین خان، مداخله وکړه او د انګلیسانو ملاتړ یې وکړ. ګډو ځواکونو د مدراس د بېرته نیولو هڅه وکړه، خو سره له دې چې شمېر یې ډېر و، فرانسویانو هغوی په اسانۍ مات کړل.د مدراس د له لاسه ورکولو د غچ اخیستلو لپاره، انګلیسانو د مېجر لارنس او اډمیرال بوسکاوین په مشرۍ پونډیچري کلابند کړ، خو له ۳۱ ورځو وروسته یې کلابندي پای ته ورسوله.په پای کې، د اکس-لا-شاپیل د تړون (۱۷۴۸) له مخې، دوپلېکس اړ شو چې مدراس بېرته انګلیسانو ته وسپاري، او په بدل کې یې لوېسبورګ او د کېپ برېتون ټاپو په شمالي امریکا کې ترلاسه کړل. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په هند کې د خپلو دریو اصلي سټیشنونو له لارې قوي شتون درلود: په [[چينای|مدراس]] کې فورټ سینټ جورج، په [[کلکته]] کې فورټ ویلیم، او په لویدیځ هند کې د بمبي فورټ. دا ځایونه خپلواک صدارتي ادارې وې چې د ولسمشر او شورا لخوا اداره کېدې، چې په انګلستان کې د مدیره پلاوي لخوا ټاکل کېدې. برتانویانو د مختلفو شهزادګانو او مرستیالانو سره د اتحاد پالیسي تعقیبوله، او ژمنه یې کوله چې دوی ته به د غاصبینو او یاغیانو څخه ساتنه ورکوي. مرستیالانو معمولا د دې خوندیتوب په بدل کې دوی ته امتیازات ورکول. د اکس-لا-شاپیل تړون مستقیمه جګړه د دواړو ځواکونو ترمنځ بنده کړه، خو ډېر ژر دواړه لوري بیا په غیر مستقیمو شخړو کې ښکېل شول، لکه دا چې د ځايي شهزاده ګانو او واکمنانو ملاتړ به یې کاوه او د هغوی په جګړو کې به یې لاس وهنه کوله. دوپلېکس هغه سیالي غوره کړه چې د دکن په سیمه کې د نظام‌الملک د کورنۍ د واک پر سر روانه وه، او همدارنګه د کارناتیک ولایت د نوابۍ پر سر شخړه. انګلیسانو او فرانسویانو دواړو په دغو دوو څوکیو کې خپل خپل کسان ودرول.په دواړو حالاتو کې، د دوپلېکس ملاتړ کوونکو کسانو د چل ول (سازشونو) او وژنو له لارې واک ترلاسه کړ.د ۱۷۵۱ کال په منځ کې، د فرانسویانو ملاتړ کوونکي د نوابۍ لپاره، چندا صاحب، د برېتانوي ملاتړ لرونکي وروستۍ کلا چې په تریوچراپالي ([[تریزنبرګ|تریچناپلي]]) کې وه، کلابنده کړه. هلته د انګلیسانو ملاتړی (محمد علي) له خپلو ځواکونو سره ټینګ شوی و.چندا صاحب ته د فرانسویانو یوه پوځي ډله هم مرسته کوله، چې مشري یې چارلس مارکيز دي بوسي کوله.. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د ۱۷۵۱ کال د سپتمبر په لومړۍ نیټه، ۲۸۰ اروپایانو او ۳۰۰ سپاهیانو د ډګرمن رابرټ کلائیو په قومانده د کارناټیک پلازمینه ارکوټ باندي برید وکړ او ویې نیوله، خو ویې موندله چې ګارډین تیره شپه تښتیدلی دی. فرانسویانو هیله درلوده چې دا به چندا صاحب وهڅوي چې خپل ځینې ځواکونه د برتانویانو څخه د ښار بیرته نیولو لپاره واستوي. چندا صاحب د رضا صاحب په مشرۍ د ۴۰۰۰ هنديانو یو ځواک د ۱۵۰ فرانسويانو سره یوځای واستاوه. دوی کلا محاصره کړه او څو اونۍ وروسته یې په څو ځایونو کې دیوالونه مات کړل. کلائیو د مراري راو، د مراټي مشر ته پیغام واستاوه چې د والاجا ملاتړ یې ترلاسه کړی و او په میسوري هایټس کې ځای پر ځای شوی و. د مراټيانو د ناڅاپي برید په اړه د خبریدو سره، رضا صاحب کلائیو ته یو لیک واستاوه چې د تسلیمۍ لپاره یې د ډیرو پیسو وړاندیز وکړ، مګر دا وړاندیز رد شو. د نومبر په ۲۴مه سهار، رضا صاحب په کلا باندې د وروستي برید هڅه وکړه، مګر د هغه هڅه هغه وخت ناکامه شوه کله چې د هغه جنګي فیلان د برتانویانو د ډزو له امله وتښتېدل. دوی څو ځله هڅه وکړه چې د دې درز له لارې کلا ته ننوځي، خو د دوی هڅې ناکامې شوې. په بله ورځ محاصره پورته شوه، او د رضا صاحب ځواکونه خپلې وسلې، مهمات او اکمالات پریښودل او له سیمې وتښتېدل. په ارکوټ ، کانچي پورم او تیروچیربالي کې د دوی له بریالیتوبونو وروسته، انګریزانو کارناټیک خوندي کړ، او والاجا د نوي فرانسوي والي، چارلس ګوډیو سره د تړون په موافقه کولو سره د نواب تخت ته ورسید. {{Sfn|Stanhope|1853}} {{Sfn|Harrington|1994}} == د انځورونو ګالري == <gallery> دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg|تړونی=ملف:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg دوتنه:Plassey_Monument.jpg|تړونی=ملف:Plassey_Monument.jpg دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg|تړونی=ملف:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg </gallery> == ماخذونه == {{لړسرچينې|2}}{{گڼې تانبې|الإمبراطورية البريطانية|الحرب|القرن 18|الهند|دولة مغول الهند|مملكة فرنسا}} djjxtp2iunu9464w27o9r46tztvm62x 362880 362856 2026-04-07T03:44:33Z شاه زمان پټان 26102 362880 wikitext text/x-wiki  {{Lang-en|The Battle of Plassey}} '''جګړه''' [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت لپاره]] د جون په ۲۳، ۱۷۵۷ کې [[نواب البنغال ومرشد أباد|د بنګال د نوابانو]] او د هغوی [[شركة الهند الشرقية الفرنسية|د فرانسوي]] متحدینو {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} په وړاندې لویه بریا وه د '''پلاسي جگړه''' د بنگال د نواب [[نواب سراج الدوله|سراج الدوله]] او د هغې د فرانسوي متحدانو پر وړاندې د [[ختيځ هند کمپنۍ]] بشپړه بريا ده. دا جگړه د ۱۷۵۷ز کال د جون د مياشتې په ۳۲مه نېټه د هوگلي سيند په سيندغاړې او د کلکتې له شمال او د مرشداباد له سوېل څخه ۱۵۰ کيلومتره وړاندې د هغه وخت د بنگال د ايالت پلازمېنه کې پېښه شوه، چې د انگرېزانو له لوري رابرت کلايو او د بنگال له طرفه ميرجعفر چې يو نااهله مشر و، تر واک لاندې وه چې دې جگړه کې نواب سراج الدوله د ميرجعفر د دسيسو له کبله ماتې وخوړه او په پايله کې ټول بنگال او نورې ډېرې سيمې د ختيځ هند کمپنۍ ته په لاس ورغلې. {{Infobox military conflict | conflict = Battle of Plassey | partof = the [[Seven Years' War]] | image = Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg | caption = ''Lord Clive with meeting Mir Jafar after the Battle of Plassey in 1757'' <br /> [[Francis Hayman]], {{circa|1762}} | date = 23 June 1757 | place = [[Plassey]], [[Bengal Subah|Bengal]] | coordinates = {{Coord|23.80|N|88.25|E|display=inline,title}} | territory = [[Bengal Subah|Bengal]] came under ''de facto'' control of the [[British East India Company]] | result = British victory<br>{{blist|[[Mir Jafar]] becomes the [[Nawab of Bengal]] and Bengal becomes a British [[puppet state]]|''[[De facto]]'' beginning of the [[Company rule in India]]}} | combatant1 = {{Flagcountry|Kingdom of Great Britain}} {{Bulleted list|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} [[British East India Company]]}} {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Bengali defectors | combatant2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Bengal Subah|Bengal State]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[Kingdom of France|France]]<br>{{Bulleted list|{{flagicon image|Drapeau du régiment de la Compagnie des Indes en 1756.png}} [[French Indies Company|French East India Company]]}} | commander1 = {{plainlist| * {{flagicon|Kingdom of Great Britain}} '''[[Robert Clive]]''' * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major Kilpatrick * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major Grant * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major [[Eyre Coote (East India Company officer)|Eyre Coote]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Mir Jafar]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Mir Miran * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Yar Lutuf Khan * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Rai Durlabh * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Rajballabh Sen|Raja Rajballabh]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Krishnachandra Roy|Raja Krishnachandra Roy]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[House of Jagat Seth|Jagat Seth Mehtab Chand]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Omichund]] }} | commander2 = {{Plainlist| * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} '''[[Siraj ud-Daulah]]'''{{executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Diwan Mohanlal]]{{Executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Mir Madan]]{{KIA}} * {{flagicon|Kingdom of France}} [[Sinfray|St. Frais]] }} | strength1 = {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} East India Company:{{plainlist| * 750 British soldiers * 100 [[Topass]]es * 2,100 Indian [[sepoy]]s * 100 [[Artillery|gunners]] * 50 sailors * 8 [[cannon]] (six [[field artillery]] pieces and 2 [[howitzers]])}}'''Total''':<br />3,100 men | strength2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Bengal:{{plainlist| * 16,000<ref name="hi">{{cite web |title=Battle of Plassey |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Plassey |website=Britannica |access-date=25 May 2025}}</ref>–18,000{{sfn|Islam|2020|p=2}} cavalry * 35,000 infantry{{sfn|Islam|2020|p=2}} * 53 field pieces (mostly 32, 24, and 18-pounder pieces){{sfn|Islam|2020|p=2}}}} {{flagicon|Kingdom of France}} France:{{plainlist| * about 40–50 French workers{{sfn|Islam|2020|p=2}} * 50 field pieces<ref name="hi" />}}'''Total''':<br />{{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} {{approx}} 50,000 men<br />{{flagicon|Kingdom of France}} more than 40–50 men (including artillerymen) | casualties1 = {{plainlist| * 27 killed * 50 wounded}} | casualties2 = 500 killed and wounded | campaignbox = {{Campaignbox Seven Years' War: East Indies}}{{Campaignbox Bengal War}} | alt = An oil-on-canvas painting depicting the meeting of Mir Jafar and Robert Clive after the Battle of Plassey by Francis Hayman }} {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د پلاسي جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د اووه کلنې جګړې برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Lord_Clive_meeting_with_Mir_Jafar_after_the_Battle_of_Plassey.jpg|250x250پېکسل]] <small>د پلاسي تر جګړې وروسته له میر جعفر سره د لارډ کلایف لیدنه (۱۷۶۲)</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۲۳ جون ۱۷۵۷ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |پلاسي (اوسنی لوېدیځ بنګال، هند) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د بریتانوي ختیځ هند شرکت پریکنده بریا |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د هند مغولي سلطنت''' • د بنګال صوبې '''فرانس''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''لویه بریتانیا''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|25x25پېکسل]] د ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |سراج الدوله میر جعفر (جلا شوی) سینفرای | style="text-align:center; vertical-align:top;" |روبرت کلایف |} [[دوتنه:Robert_Clive,_1st_Baron_Clive_by_Nathaniel_Dance,_(later_Sir_Nathaniel_Dance-Holland,_Bt).jpg|بټنوک|رابرټ کلائیو (۱۷۷۳)]] د بریا د رابرټ کلائیو په مشرۍ وه، د [[میرجعفر|میر جعفر علي خان]] د تښتېدو له لارې ترلاسه شوه، چې د سراج الدوله د کارمندانو مشر و. دې جګړې شرکت سره د [[بنګال]] کنټرول ترلاسه کولو کې مرسته وکړه. د راتلونکو سلو کلونو په اوږدو کې، دوی [[د هند نيمه لويه وچه|د هند ټوله نیمه وچه،]] همدارنګه [[ميانمار|میانمار]] کنټرول کړ. دا جګړه د هوګلي سیند په غاړه د پلاسي (انګلیسي: Plassey ) په سیمه کې وشوه، چې [[کلکته|د کلکتې]] شمال ته شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره (۹۳ میله) او د مرشد آباد جنوب ته موقعیت لري، بیا د بنګال په پلازمېنه (اوس مهال د [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] په نادیه ولسوالۍ کې) کې وه. جګړه ماران نواب سراج الدوله ، د بنګال وروستي خپلواک نوابان او د برتانوي ختیځ هند شرکت وو. سراج الدوله تیر کال د بنګال نواب شو او انګریزانو ته یې امر وکړ چې د خپلو کلاګانو پراختیا ودروي. رابرټ د نواب د کارمندانو مشر میر جعفر ته رشوت ورکړ او ژمنه یې ورسره وکړه چې هغه به د بنګال نواب کړي. رابرټ په ۱۷۵۷ کال کې په پلاسي کې سراج الدوله ته ماتې ورکړه او د کلکتې کنټرول یې ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|title=This Imperious Company&nbsp;— The East India Company and the Modern Multinational&nbsp;— Nick Robins&nbsp;— Gresham College Lectures|website=Gresham College Lectures|publisher=Gresham College|accessdate=19 June 2015|first=Nick|last=Robins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509045913/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|archivedate=9 مايو 2019}}</ref> د جګړې څخه مخکې، سراج الدوله نواب د برتانويانو تر ولکې لاندې کلکتې باندي برید وکړ او [[تور سوری (کلکته)|د تورې سوري]] قتل عام یې وکړ. برتانویانو د ډګروال رابرټ کلائیو او اډمیرل چارلس واټسن په مشرۍ له مدراس څخه بنګال ته ځواکونه واستول او کلکته یې بیرته ونیوله. بیا کلائیو په چندانګر کې د فرانسې کلا ونیوله. {{Sfn|Naravane|2014}} د سراج الدوله او برتانویانو ترمنځ تاوتریخوالی او بې باوري د پلاسي په جګړه کې پای ته ورسېده. [[اووه کلنه جګړه|د اوه کلنې جګړې]] (۱۷۵۶-۱۷۶۳) په جریان کې، چې د دوی د اروپایی سیالي منعکس کوي، د فرانسې ختیځ هند شرکت {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} د برتانویانو په وړاندې د جګړې لپاره یوه کوچنۍ ډله واستوله. د سراج الدوله ځواکونو د ګڼ شمیر څخه ګټه اخیستی و او په پلاسي کې ځای پر ځای شوي وو. برتانویانو، چې د دښمن د ګڼ شمیر په اړه اندیښمن وو، د سراج الدوله د پوځ قوماندان، میر جعفر، او همدارنګه د یار لطف خان، جګت سیټ (مهتاب چند او سوروپ چند)، اومی چند او رائے درلاب سره سازش وکړ. میر جعفر، ری دربلاب او یار لطف خان خپل ځواکونه د جګړې ډګر ته نږدې راټول کړل خو په حقیقت کې یې د جګړې سره د یوځای کیدو لپاره حرکت ونه کړ. د سراج الدوله د ۵۰،۰۰۰ سرتیرو لښکر، چې ۴۰ توپونه او ۱۰ جنګي فیلان یې درلودل، د ډګروال رابرټ کلائیو د ۳،۰۰۰ سرتیرو لښکر لخوا مات شو، چې سراج الدوله د جګړې له ډګر څخه وتښتید او دسیسه جوړونکو په کې برخه وانخیسته. جګړه له ۱۱ ساعتونو وروسته پای ته ورسیده. دا جګړه [[د هند نيمه لويه وچه|د هند په برصغیر]] کې د استعماري ځواکونو د کنټرول لپاره یوه مهمه جګړه ګڼل کیږي. برتانویانو اوس په نواب میر جعفر باندې د پام وړ نفوذ درلود او په دې توګه یې د سوداګرۍ څخه د عایداتو سربیره د پخوانیو زیانونو لپاره د پام وړ امتیازات ترلاسه کړل. برتانویانو دا عاید د خپل نظامي ځواک د پراختیا او د نورو اروپایي استعماري ځواکونو لکه هالنډیانو او فرانسویانو د سویلي آسیا څخه د وتلو لپاره وکارول، په دې توګه [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپراتورۍ]] کې پراختیا راغله. == شاليد == تر اتلسمې پیړۍ پورې، د برتانوي ختیځ هند شرکت او د هغه د هالنډي او پرتګالي سیالانو ترمنځ سیالي په بشپړه توګه پای ته رسیدلې وه. فرانسویانو د [[څوارلسم لويي|لوئس څلورم]] په مشرۍ د فرانسې ختیځ هند شرکت هم تاسیس کړ، چې په هند کې یې دوه مهم سټیشنونه درلودل - په [[بنګال]] کې چندانګر او په کارناټیک ساحل کې پونډیچري، چې دواړه د پونډیچري پریزیډنسی لخوا اداره کیدل. فرانسویان د هند سوداګرۍ ته وروستي نوي راغلي وو، مګر دوی په چټکۍ سره په هند کې ځانونه تاسیس کړل او د برتانویانو څخه د کنټرول ترلاسه کولو لپاره چمتو وو. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د [[اتریشي جانشینۍ جګړه]] (۱۷۴۰–۱۷۴۸) د دې پیل و چې برېتانیا او فرانسه ترمنځ د واک لپاره سیالي زیاته شوه، او په هند نیمه وچه کې د پوځې برلاسۍ او سیاسي لاسوهنې پیل هم همدلته وشو.په ۱۷۴۶ کال د سپتمبر په میاشت کې، ماهي دي لا بوردونې د سمندري بېړیو له یوې ډلې سره مدراس (اوسنی چنای) ته ورسېد او دا ساحلي ښار یې کلابند کړ. د ښار دفاع کمزورې وه، او ساتونکو یوازې درې ورځې د توپونو پر بمبارۍ مقاومت وکړ، وروسته یې تسلیم شول.د تسلیمېدو له تړون سره سم، دا پرېکړه شوې وه چې برېتانوي ختیځ هند شرکت به د پیسو په بدل کې مدراس بېرته ترلاسه کړي. خو د فرانسوي ختیځ هند شرکت والي، جوزیف فرانسوا دوپلېکس، دا خبره ونه منله. کله چې بوردونې له هند څخه ولاړ، نو دوپلېکس دا تړون مات کړ.وروسته د کارناتیک نواب، انورالدین خان، مداخله وکړه او د انګلیسانو ملاتړ یې وکړ. ګډو ځواکونو د مدراس د بېرته نیولو هڅه وکړه، خو سره له دې چې شمېر یې ډېر و، فرانسویانو هغوی په اسانۍ مات کړل.د مدراس د له لاسه ورکولو د غچ اخیستلو لپاره، انګلیسانو د مېجر لارنس او اډمیرال بوسکاوین په مشرۍ پونډیچري کلابند کړ، خو له ۳۱ ورځو وروسته یې کلابندي پای ته ورسوله.په پای کې، د اکس-لا-شاپیل د تړون (۱۷۴۸) له مخې، دوپلېکس اړ شو چې مدراس بېرته انګلیسانو ته وسپاري، او په بدل کې یې لوېسبورګ او د کېپ برېتون ټاپو په شمالي امریکا کې ترلاسه کړل. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په هند کې د خپلو دریو اصلي سټیشنونو له لارې قوي شتون درلود: په [[چينای|مدراس]] کې فورټ سینټ جورج، په [[کلکته]] کې فورټ ویلیم، او په لویدیځ هند کې د بمبي فورټ. دا ځایونه خپلواک صدارتي ادارې وې چې د ولسمشر او شورا لخوا اداره کېدې، چې په انګلستان کې د مدیره پلاوي لخوا ټاکل کېدې. برتانویانو د مختلفو شهزادګانو او مرستیالانو سره د اتحاد پالیسي تعقیبوله، او ژمنه یې کوله چې دوی ته به د غاصبینو او یاغیانو څخه ساتنه ورکوي. مرستیالانو معمولا د دې خوندیتوب په بدل کې دوی ته امتیازات ورکول. د اکس-لا-شاپیل تړون مستقیمه جګړه د دواړو ځواکونو ترمنځ بنده کړه، خو ډېر ژر دواړه لوري بیا په غیر مستقیمو شخړو کې ښکېل شول، لکه دا چې د ځايي شهزاده ګانو او واکمنانو ملاتړ به یې کاوه او د هغوی په جګړو کې به یې لاس وهنه کوله. دوپلېکس هغه سیالي غوره کړه چې د دکن په سیمه کې د نظام‌الملک د کورنۍ د واک پر سر روانه وه، او همدارنګه د کارناتیک ولایت د نوابۍ پر سر شخړه. انګلیسانو او فرانسویانو دواړو په دغو دوو څوکیو کې خپل خپل کسان ودرول.په دواړو حالاتو کې، د دوپلېکس ملاتړ کوونکو کسانو د چل ول (سازشونو) او وژنو له لارې واک ترلاسه کړ.د ۱۷۵۱ کال په منځ کې، د فرانسویانو ملاتړ کوونکي د نوابۍ لپاره، چندا صاحب، د برېتانوي ملاتړ لرونکي وروستۍ کلا چې په تریوچراپالي ([[تریزنبرګ|تریچناپلي]]) کې وه، کلابنده کړه. هلته د انګلیسانو ملاتړی (محمد علي) له خپلو ځواکونو سره ټینګ شوی و.چندا صاحب ته د فرانسویانو یوه پوځي ډله هم مرسته کوله، چې مشري یې چارلس مارکيز دي بوسي کوله.. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د ۱۷۵۱ کال د سپتمبر په لومړۍ نیټه، ۲۸۰ اروپایانو او ۳۰۰ سپاهیانو د ډګرمن رابرټ کلائیو په قومانده د کارناټیک پلازمینه ارکوټ باندي برید وکړ او ویې نیوله، خو ویې موندله چې ګارډین تیره شپه تښتیدلی دی. فرانسویانو هیله درلوده چې دا به چندا صاحب وهڅوي چې خپل ځینې ځواکونه د برتانویانو څخه د ښار بیرته نیولو لپاره واستوي. چندا صاحب د رضا صاحب په مشرۍ د ۴۰۰۰ هنديانو یو ځواک د ۱۵۰ فرانسويانو سره یوځای واستاوه. دوی کلا محاصره کړه او څو اونۍ وروسته یې په څو ځایونو کې دیوالونه مات کړل. کلائیو د مراري راو، د مراټي مشر ته پیغام واستاوه چې د والاجا ملاتړ یې ترلاسه کړی و او په میسوري هایټس کې ځای پر ځای شوی و. د مراټيانو د ناڅاپي برید په اړه د خبریدو سره، رضا صاحب کلائیو ته یو لیک واستاوه چې د تسلیمۍ لپاره یې د ډیرو پیسو وړاندیز وکړ، مګر دا وړاندیز رد شو. د نومبر په ۲۴مه سهار، رضا صاحب په کلا باندې د وروستي برید هڅه وکړه، مګر د هغه هڅه هغه وخت ناکامه شوه کله چې د هغه جنګي فیلان د برتانویانو د ډزو له امله وتښتېدل. دوی څو ځله هڅه وکړه چې د دې درز له لارې کلا ته ننوځي، خو د دوی هڅې ناکامې شوې. په بله ورځ محاصره پورته شوه، او د رضا صاحب ځواکونه خپلې وسلې، مهمات او اکمالات پریښودل او له سیمې وتښتېدل. په ارکوټ ، کانچي پورم او تیروچیربالي کې د دوی له بریالیتوبونو وروسته، انګریزانو کارناټیک خوندي کړ، او والاجا د نوي فرانسوي والي، چارلس ګوډیو سره د تړون په موافقه کولو سره د نواب تخت ته ورسید. {{Sfn|Stanhope|1853}} {{Sfn|Harrington|1994}} == انځورتون == <gallery> دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg|تړونی=دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg دوتنه:Plassey_Monument.jpg|تړونی=دوتنه:Plassey_Monument.jpg دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg|تړونی=دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg </gallery> == سرچينې == {{لړسرچينې|2}} 01tqxo4l8q7u8g5fbp83z99qsuvsg0p 362882 362880 2026-04-07T03:56:22Z شاه زمان پټان 26102 362882 wikitext text/x-wiki  {{Lang-en|The Battle of Plassey}} '''جګړه''' [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت لپاره]] د جون په ۲۳، ۱۷۵۷ کې [[نواب البنغال ومرشد أباد|د بنګال د نوابانو]] او د هغوی [[شركة الهند الشرقية الفرنسية|د فرانسوي]] متحدینو {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} په وړاندې لویه بریا وه د '''پلاسي جگړه''' د بنگال د نواب [[نواب سراج الدوله|سراج الدوله]] او د هغې د فرانسوي متحدانو پر وړاندې د [[ختيځ هند کمپنۍ]] بشپړه بريا ده. دا جگړه د ۱۷۵۷ز کال د جون د مياشتې په ۳۲مه نېټه د هوگلي سيند په سيندغاړې او د کلکتې له شمال او د مرشداباد له سوېل څخه ۱۵۰ کيلومتره وړاندې د هغه وخت د بنگال د ايالت پلازمېنه کې پېښه شوه، چې د انگرېزانو له لوري رابرت کلايو او د بنگال له طرفه ميرجعفر چې يو نااهله مشر و، تر واک لاندې وه چې دې جگړه کې نواب سراج الدوله د ميرجعفر د دسيسو له کبله ماتې وخوړه او په پايله کې ټول بنگال او نورې ډېرې سيمې د ختيځ هند کمپنۍ ته په لاس ورغلې. {{Infobox military conflict | conflict = د '''پلاسي جگړه''' | partof = د [[اووه کلنه جګړه|اووه کلنې جگړې]] برخه | image = Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg | caption = ''۱۷۵۷ز کې د پلاسي جگړې نه وروسته له لارډ کلايو سره د ميرجعفر ليدنه'' <br /> فرانسيس هايمن، {{circa|1762}} | date = ۲۳ جون ۱۷۵۷ز | place = بنگال صوبه، پلاسي | coordinates = {{Coord|23.80|N|88.25|E|display=inline,title}} | territory = بنگال سوبه د برېتانويانو تر واک لاندې راغله | result = برېتانويانو بريا ترلاسه کړه<br>{{blist|او ميرجعفر د دې سيمې نواب او د انگريزانو گوډاگی جوړېږي|په هند کې د ختيځ هند کمپنۍ د رسمي واک پيل}} | combatant1 = {{Flagcountry|د لويې بريتانيا پاچاهي}} {{Bulleted list|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} [[ختيځ هند کمپنۍ]]}} {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Bengali defectors | combatant2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[بنګال صوبه]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[فرانسي پاچاهي]]<br>{{Bulleted list|{{flagicon image|Drapeau du régiment de la Compagnie des Indes en 1756.png}} [[French Indies Company|فرانسوي هند کمپنۍ]]}} | commander1 = {{plainlist| * {{flagicon|Kingdom of Great Britain}} '''[[رابرټ کلايو]]''' * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major Kilpatrick * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major Grant * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major [[Eyre Coote (East India Company officer)|Eyre Coote]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Mir Jafar]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Mir Miran * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Yar Lutuf Khan * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Rai Durlabh * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Rajballabh Sen|Raja Rajballabh]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Krishnachandra Roy|Raja Krishnachandra Roy]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[House of Jagat Seth|Jagat Seth Mehtab Chand]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Omichund]] }} | commander2 = {{Plainlist| * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} '''[[Siraj ud-Daulah]]'''{{executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Diwan Mohanlal]]{{Executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[Mir Madan]]{{KIA}} * {{flagicon|Kingdom of France}} [[Sinfray|St. Frais]] }} | strength1 = {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} East India Company:{{plainlist| * 750 British soldiers * 100 [[Topass]]es * 2,100 Indian [[sepoy]]s * 100 [[Artillery|gunners]] * 50 sailors * 8 [[cannon]] (six [[field artillery]] pieces and 2 [[howitzers]])}}'''Total''':<br />3,100 men | strength2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} Bengal:{{plainlist| * 16,000<ref name="hi">{{cite web |title=Battle of Plassey |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Plassey |website=Britannica |access-date=25 May 2025}}</ref>–18,000{{sfn|Islam|2020|p=2}} cavalry * 35,000 infantry{{sfn|Islam|2020|p=2}} * 53 field pieces (mostly 32, 24, and 18-pounder pieces){{sfn|Islam|2020|p=2}}}} {{flagicon|Kingdom of France}} France:{{plainlist| * about 40–50 French workers{{sfn|Islam|2020|p=2}} * 50 field pieces<ref name="hi" />}}'''Total''':<br />{{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} {{approx}} 50,000 men<br />{{flagicon|Kingdom of France}} more than 40–50 men (including artillerymen) | casualties1 = {{plainlist| * 27 killed * 50 wounded}} | casualties2 = 500 killed and wounded | campaignbox = {{Campaignbox Seven Years' War: East Indies}}{{Campaignbox Bengal War}} | alt = An oil-on-canvas painting depicting the meeting of Mir Jafar and Robert Clive after the Battle of Plassey by Francis Hayman }} {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د پلاسي جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د اووه کلنې جګړې برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Lord_Clive_meeting_with_Mir_Jafar_after_the_Battle_of_Plassey.jpg|250x250پېکسل]] <small>د پلاسي تر جګړې وروسته له میر جعفر سره د لارډ کلایف لیدنه (۱۷۶۲)</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۲۳ جون ۱۷۵۷ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |پلاسي (اوسنی لوېدیځ بنګال، هند) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د بریتانوي ختیځ هند شرکت پریکنده بریا |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د هند مغولي سلطنت''' • د بنګال صوبې '''فرانس''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''لویه بریتانیا''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|25x25پېکسل]] د ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |سراج الدوله میر جعفر (جلا شوی) سینفرای | style="text-align:center; vertical-align:top;" |روبرت کلایف |} [[دوتنه:Robert_Clive,_1st_Baron_Clive_by_Nathaniel_Dance,_(later_Sir_Nathaniel_Dance-Holland,_Bt).jpg|بټنوک|رابرټ کلائیو (۱۷۷۳)]] د بریا د رابرټ کلائیو په مشرۍ وه، د [[میرجعفر|میر جعفر علي خان]] د تښتېدو له لارې ترلاسه شوه، چې د سراج الدوله د کارمندانو مشر و. دې جګړې شرکت سره د [[بنګال]] کنټرول ترلاسه کولو کې مرسته وکړه. د راتلونکو سلو کلونو په اوږدو کې، دوی [[د هند نيمه لويه وچه|د هند ټوله نیمه وچه،]] همدارنګه [[ميانمار|میانمار]] کنټرول کړ. دا جګړه د هوګلي سیند په غاړه د پلاسي (انګلیسي: Plassey ) په سیمه کې وشوه، چې [[کلکته|د کلکتې]] شمال ته شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره (۹۳ میله) او د مرشد آباد جنوب ته موقعیت لري، بیا د بنګال په پلازمېنه (اوس مهال د [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] په نادیه ولسوالۍ کې) کې وه. جګړه ماران نواب سراج الدوله ، د بنګال وروستي خپلواک نوابان او د برتانوي ختیځ هند شرکت وو. سراج الدوله تیر کال د بنګال نواب شو او انګریزانو ته یې امر وکړ چې د خپلو کلاګانو پراختیا ودروي. رابرټ د نواب د کارمندانو مشر میر جعفر ته رشوت ورکړ او ژمنه یې ورسره وکړه چې هغه به د بنګال نواب کړي. رابرټ په ۱۷۵۷ کال کې په پلاسي کې سراج الدوله ته ماتې ورکړه او د کلکتې کنټرول یې ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|title=This Imperious Company&nbsp;— The East India Company and the Modern Multinational&nbsp;— Nick Robins&nbsp;— Gresham College Lectures|website=Gresham College Lectures|publisher=Gresham College|accessdate=19 June 2015|first=Nick|last=Robins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509045913/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|archivedate=9 مايو 2019}}</ref> د جګړې څخه مخکې، سراج الدوله نواب د برتانويانو تر ولکې لاندې کلکتې باندي برید وکړ او [[تور سوری (کلکته)|د تورې سوري]] قتل عام یې وکړ. برتانویانو د ډګروال رابرټ کلائیو او اډمیرل چارلس واټسن په مشرۍ له مدراس څخه بنګال ته ځواکونه واستول او کلکته یې بیرته ونیوله. بیا کلائیو په چندانګر کې د فرانسې کلا ونیوله. {{Sfn|Naravane|2014}} د سراج الدوله او برتانویانو ترمنځ تاوتریخوالی او بې باوري د پلاسي په جګړه کې پای ته ورسېده. [[اووه کلنه جګړه|د اوه کلنې جګړې]] (۱۷۵۶-۱۷۶۳) په جریان کې، چې د دوی د اروپایی سیالي منعکس کوي، د فرانسې ختیځ هند شرکت {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} د برتانویانو په وړاندې د جګړې لپاره یوه کوچنۍ ډله واستوله. د سراج الدوله ځواکونو د ګڼ شمیر څخه ګټه اخیستی و او په پلاسي کې ځای پر ځای شوي وو. برتانویانو، چې د دښمن د ګڼ شمیر په اړه اندیښمن وو، د سراج الدوله د پوځ قوماندان، میر جعفر، او همدارنګه د یار لطف خان، جګت سیټ (مهتاب چند او سوروپ چند)، اومی چند او رائے درلاب سره سازش وکړ. میر جعفر، ری دربلاب او یار لطف خان خپل ځواکونه د جګړې ډګر ته نږدې راټول کړل خو په حقیقت کې یې د جګړې سره د یوځای کیدو لپاره حرکت ونه کړ. د سراج الدوله د ۵۰،۰۰۰ سرتیرو لښکر، چې ۴۰ توپونه او ۱۰ جنګي فیلان یې درلودل، د ډګروال رابرټ کلائیو د ۳،۰۰۰ سرتیرو لښکر لخوا مات شو، چې سراج الدوله د جګړې له ډګر څخه وتښتید او دسیسه جوړونکو په کې برخه وانخیسته. جګړه له ۱۱ ساعتونو وروسته پای ته ورسیده. دا جګړه [[د هند نيمه لويه وچه|د هند په برصغیر]] کې د استعماري ځواکونو د کنټرول لپاره یوه مهمه جګړه ګڼل کیږي. برتانویانو اوس په نواب میر جعفر باندې د پام وړ نفوذ درلود او په دې توګه یې د سوداګرۍ څخه د عایداتو سربیره د پخوانیو زیانونو لپاره د پام وړ امتیازات ترلاسه کړل. برتانویانو دا عاید د خپل نظامي ځواک د پراختیا او د نورو اروپایي استعماري ځواکونو لکه هالنډیانو او فرانسویانو د سویلي آسیا څخه د وتلو لپاره وکارول، په دې توګه [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپراتورۍ]] کې پراختیا راغله. == شاليد == تر اتلسمې پیړۍ پورې، د برتانوي ختیځ هند شرکت او د هغه د هالنډي او پرتګالي سیالانو ترمنځ سیالي په بشپړه توګه پای ته رسیدلې وه. فرانسویانو د [[څوارلسم لويي|لوئس څلورم]] په مشرۍ د فرانسې ختیځ هند شرکت هم تاسیس کړ، چې په هند کې یې دوه مهم سټیشنونه درلودل - په [[بنګال]] کې چندانګر او په کارناټیک ساحل کې پونډیچري، چې دواړه د پونډیچري پریزیډنسی لخوا اداره کیدل. فرانسویان د هند سوداګرۍ ته وروستي نوي راغلي وو، مګر دوی په چټکۍ سره په هند کې ځانونه تاسیس کړل او د برتانویانو څخه د کنټرول ترلاسه کولو لپاره چمتو وو. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د [[اتریشي جانشینۍ جګړه]] (۱۷۴۰–۱۷۴۸) د دې پیل و چې برېتانیا او فرانسه ترمنځ د واک لپاره سیالي زیاته شوه، او په هند نیمه وچه کې د پوځې برلاسۍ او سیاسي لاسوهنې پیل هم همدلته وشو.په ۱۷۴۶ کال د سپتمبر په میاشت کې، ماهي دي لا بوردونې د سمندري بېړیو له یوې ډلې سره مدراس (اوسنی چنای) ته ورسېد او دا ساحلي ښار یې کلابند کړ. د ښار دفاع کمزورې وه، او ساتونکو یوازې درې ورځې د توپونو پر بمبارۍ مقاومت وکړ، وروسته یې تسلیم شول.د تسلیمېدو له تړون سره سم، دا پرېکړه شوې وه چې برېتانوي ختیځ هند شرکت به د پیسو په بدل کې مدراس بېرته ترلاسه کړي. خو د فرانسوي ختیځ هند شرکت والي، جوزیف فرانسوا دوپلېکس، دا خبره ونه منله. کله چې بوردونې له هند څخه ولاړ، نو دوپلېکس دا تړون مات کړ.وروسته د کارناتیک نواب، انورالدین خان، مداخله وکړه او د انګلیسانو ملاتړ یې وکړ. ګډو ځواکونو د مدراس د بېرته نیولو هڅه وکړه، خو سره له دې چې شمېر یې ډېر و، فرانسویانو هغوی په اسانۍ مات کړل.د مدراس د له لاسه ورکولو د غچ اخیستلو لپاره، انګلیسانو د مېجر لارنس او اډمیرال بوسکاوین په مشرۍ پونډیچري کلابند کړ، خو له ۳۱ ورځو وروسته یې کلابندي پای ته ورسوله.په پای کې، د اکس-لا-شاپیل د تړون (۱۷۴۸) له مخې، دوپلېکس اړ شو چې مدراس بېرته انګلیسانو ته وسپاري، او په بدل کې یې لوېسبورګ او د کېپ برېتون ټاپو په شمالي امریکا کې ترلاسه کړل. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په هند کې د خپلو دریو اصلي سټیشنونو له لارې قوي شتون درلود: په [[چينای|مدراس]] کې فورټ سینټ جورج، په [[کلکته]] کې فورټ ویلیم، او په لویدیځ هند کې د بمبي فورټ. دا ځایونه خپلواک صدارتي ادارې وې چې د ولسمشر او شورا لخوا اداره کېدې، چې په انګلستان کې د مدیره پلاوي لخوا ټاکل کېدې. برتانویانو د مختلفو شهزادګانو او مرستیالانو سره د اتحاد پالیسي تعقیبوله، او ژمنه یې کوله چې دوی ته به د غاصبینو او یاغیانو څخه ساتنه ورکوي. مرستیالانو معمولا د دې خوندیتوب په بدل کې دوی ته امتیازات ورکول. د اکس-لا-شاپیل تړون مستقیمه جګړه د دواړو ځواکونو ترمنځ بنده کړه، خو ډېر ژر دواړه لوري بیا په غیر مستقیمو شخړو کې ښکېل شول، لکه دا چې د ځايي شهزاده ګانو او واکمنانو ملاتړ به یې کاوه او د هغوی په جګړو کې به یې لاس وهنه کوله. دوپلېکس هغه سیالي غوره کړه چې د دکن په سیمه کې د نظام‌الملک د کورنۍ د واک پر سر روانه وه، او همدارنګه د کارناتیک ولایت د نوابۍ پر سر شخړه. انګلیسانو او فرانسویانو دواړو په دغو دوو څوکیو کې خپل خپل کسان ودرول.په دواړو حالاتو کې، د دوپلېکس ملاتړ کوونکو کسانو د چل ول (سازشونو) او وژنو له لارې واک ترلاسه کړ.د ۱۷۵۱ کال په منځ کې، د فرانسویانو ملاتړ کوونکي د نوابۍ لپاره، چندا صاحب، د برېتانوي ملاتړ لرونکي وروستۍ کلا چې په تریوچراپالي ([[تریزنبرګ|تریچناپلي]]) کې وه، کلابنده کړه. هلته د انګلیسانو ملاتړی (محمد علي) له خپلو ځواکونو سره ټینګ شوی و.چندا صاحب ته د فرانسویانو یوه پوځي ډله هم مرسته کوله، چې مشري یې چارلس مارکيز دي بوسي کوله.. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د ۱۷۵۱ کال د سپتمبر په لومړۍ نیټه، ۲۸۰ اروپایانو او ۳۰۰ سپاهیانو د ډګرمن رابرټ کلائیو په قومانده د کارناټیک پلازمینه ارکوټ باندي برید وکړ او ویې نیوله، خو ویې موندله چې ګارډین تیره شپه تښتیدلی دی. فرانسویانو هیله درلوده چې دا به چندا صاحب وهڅوي چې خپل ځینې ځواکونه د برتانویانو څخه د ښار بیرته نیولو لپاره واستوي. چندا صاحب د رضا صاحب په مشرۍ د ۴۰۰۰ هنديانو یو ځواک د ۱۵۰ فرانسويانو سره یوځای واستاوه. دوی کلا محاصره کړه او څو اونۍ وروسته یې په څو ځایونو کې دیوالونه مات کړل. کلائیو د مراري راو، د مراټي مشر ته پیغام واستاوه چې د والاجا ملاتړ یې ترلاسه کړی و او په میسوري هایټس کې ځای پر ځای شوی و. د مراټيانو د ناڅاپي برید په اړه د خبریدو سره، رضا صاحب کلائیو ته یو لیک واستاوه چې د تسلیمۍ لپاره یې د ډیرو پیسو وړاندیز وکړ، مګر دا وړاندیز رد شو. د نومبر په ۲۴مه سهار، رضا صاحب په کلا باندې د وروستي برید هڅه وکړه، مګر د هغه هڅه هغه وخت ناکامه شوه کله چې د هغه جنګي فیلان د برتانویانو د ډزو له امله وتښتېدل. دوی څو ځله هڅه وکړه چې د دې درز له لارې کلا ته ننوځي، خو د دوی هڅې ناکامې شوې. په بله ورځ محاصره پورته شوه، او د رضا صاحب ځواکونه خپلې وسلې، مهمات او اکمالات پریښودل او له سیمې وتښتېدل. په ارکوټ ، کانچي پورم او تیروچیربالي کې د دوی له بریالیتوبونو وروسته، انګریزانو کارناټیک خوندي کړ، او والاجا د نوي فرانسوي والي، چارلس ګوډیو سره د تړون په موافقه کولو سره د نواب تخت ته ورسید. {{Sfn|Stanhope|1853}} {{Sfn|Harrington|1994}} == انځورتون == <gallery> دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg|تړونی=دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg دوتنه:Plassey_Monument.jpg|تړونی=دوتنه:Plassey_Monument.jpg دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg|تړونی=دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg </gallery> == سرچينې == {{لړسرچينې|2}} 8h4sk7nw7s3t6pao1pqhuval7ojb6g7 362888 362882 2026-04-07T04:18:37Z شاه زمان پټان 26102 362888 wikitext text/x-wiki  {{Lang-en|The Battle of Plassey}} '''جګړه''' [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت لپاره]] د جون په ۲۳، ۱۷۵۷ کې [[نواب البنغال ومرشد أباد|د بنګال د نوابانو]] او د هغوی [[شركة الهند الشرقية الفرنسية|د فرانسوي]] متحدینو {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} په وړاندې لویه بریا وه د '''پلاسي جگړه''' د بنگال د نواب [[نواب سراج الدوله|سراج الدوله]] او د هغې د فرانسوي متحدانو پر وړاندې د [[ختيځ هند کمپنۍ]] بشپړه بريا ده. دا جگړه د ۱۷۵۷ز کال د جون د مياشتې په ۳۲مه نېټه د هوگلي سيند په سيندغاړې او د کلکتې له شمال او د مرشداباد له سوېل څخه ۱۵۰ کيلومتره وړاندې د هغه وخت د بنگال د ايالت پلازمېنه کې پېښه شوه، چې د انگرېزانو له لوري رابرت کلايو او د بنگال له طرفه ميرجعفر چې يو نااهله مشر و، تر واک لاندې وه چې دې جگړه کې نواب سراج الدوله د ميرجعفر د دسيسو له کبله ماتې وخوړه او په پايله کې ټول بنگال او نورې ډېرې سيمې د ختيځ هند کمپنۍ ته په لاس ورغلې. {{Infobox military conflict | conflict = د '''پلاسي جگړه''' | partof = د [[اووه کلنه جګړه|اووه کلنې جگړې]] برخه | image = Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg | caption = ''۱۷۵۷ز کې د پلاسي جگړې نه وروسته له لارډ کلايو سره د ميرجعفر ليدنه'' <br /> فرانسيس هايمن، {{circa|1762}} | date = ۲۳ جون ۱۷۵۷ز | place = بنگال صوبه، پلاسي | coordinates = {{Coord|23.80|N|88.25|E|display=inline,title}} | territory = بنگال سوبه د برېتانويانو تر واک لاندې راغله | result = برېتانويانو بريا ترلاسه کړه<br>{{blist|او ميرجعفر د دې سيمې نواب او د انگرېزانو گوډاگی جوړېږي|په هند کې د ختيځ هند کمپنۍ د رسمي واک پيل}} | combatant1 = {{Flagcountry|د لويې بريتانيا پاچاهي}} {{Bulleted list|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} [[ختيځ هند کمپنۍ]]}} {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال تښتېدلي | combatant2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[بنګال صوبه]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[فرانسي پاچاهي]]<br>{{Bulleted list|{{flagicon image|Drapeau du régiment de la Compagnie des Indes en 1756.png}} [[French Indies Company|فرانسوي هند کمپنۍ]]}} | commander1 = {{plainlist| * {{flagicon|Kingdom of Great Britain}} '''[[رابرټ کلايو]]''' * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major Kilpatrick * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major Grant * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major [[Eyre Coote (East India Company officer)|اېرې کوټې]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ميرجعفر]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} مير ميران * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} يار لطف خان * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} رای دورلب * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} راجبالب سين * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} کريشناچندرا رای * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} جگت سيت مهتاب چند * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} اوميچند }} | commander2 = {{Plainlist| * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} '''[[سراج الدوله]]'''{{executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ديوان موهن لال]]{{Executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[مير مدن]]{{KIA}} * {{flagicon|Kingdom of France}} [[سينفرای|St. Frais]] }} | strength1 = {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ختيځ هند کمپنۍ:{{plainlist| * ۷۵۰ برېتانيايي سرتېري * ۱۰۰ ساتونکي * ۲۱۰۰ هندي ساتونکي * ۱۰۰ توپخانې * ۵۰ سمندري ځواکونه * ۸ توپونه (۶ ميداني او ۲ هويتزر توپونه}}'''ټولټال''':<br />۳۱۰۰ سړي | strength2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال:{{plainlist| * 16,000<ref name="hi">{{cite web |title=Battle of Plassey |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Plassey |website=Britannica |access-date=25 May 2025}}</ref>–18,000{{sfn|Islam|2020|p=2}} cavalry * 35,000 infantry{{sfn|Islam|2020|p=2}} * 53 field pieces (mostly 32, 24, and 18-pounder pieces){{sfn|Islam|2020|p=2}}}} {{flagicon|Kingdom of France}} France:{{plainlist| * about 40–50 French workers{{sfn|Islam|2020|p=2}} * 50 field pieces<ref name="hi" />}}'''Total''':<br />{{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} {{approx}} 50,000 men<br />{{flagicon|Kingdom of France}} more than 40–50 men (including artillerymen) | casualties1 = {{plainlist| * 27 killed * 50 wounded}} | casualties2 = 500 killed and wounded | campaignbox = {{Campaignbox Seven Years' War: East Indies}}{{Campaignbox Bengal War}} | alt = An oil-on-canvas painting depicting the meeting of Mir Jafar and Robert Clive after the Battle of Plassey by Francis Hayman }} {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د پلاسي جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د اووه کلنې جګړې برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Lord_Clive_meeting_with_Mir_Jafar_after_the_Battle_of_Plassey.jpg|250x250پېکسل]] <small>د پلاسي تر جګړې وروسته له میر جعفر سره د لارډ کلایف لیدنه (۱۷۶۲)</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۲۳ جون ۱۷۵۷ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |پلاسي (اوسنی لوېدیځ بنګال، هند) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د بریتانوي ختیځ هند شرکت پریکنده بریا |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د هند مغولي سلطنت''' • د بنګال صوبې '''فرانس''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''لویه بریتانیا''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|25x25پېکسل]] د ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |سراج الدوله میر جعفر (جلا شوی) سینفرای | style="text-align:center; vertical-align:top;" |روبرت کلایف |} [[دوتنه:Robert_Clive,_1st_Baron_Clive_by_Nathaniel_Dance,_(later_Sir_Nathaniel_Dance-Holland,_Bt).jpg|بټنوک|رابرټ کلائیو (۱۷۷۳)]] د بریا د رابرټ کلائیو په مشرۍ وه، د [[میرجعفر|میر جعفر علي خان]] د تښتېدو له لارې ترلاسه شوه، چې د سراج الدوله د کارمندانو مشر و. دې جګړې شرکت سره د [[بنګال]] کنټرول ترلاسه کولو کې مرسته وکړه. د راتلونکو سلو کلونو په اوږدو کې، دوی [[د هند نيمه لويه وچه|د هند ټوله نیمه وچه،]] همدارنګه [[ميانمار|میانمار]] کنټرول کړ. دا جګړه د هوګلي سیند په غاړه د پلاسي (انګلیسي: Plassey ) په سیمه کې وشوه، چې [[کلکته|د کلکتې]] شمال ته شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره (۹۳ میله) او د مرشد آباد جنوب ته موقعیت لري، بیا د بنګال په پلازمېنه (اوس مهال د [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] په نادیه ولسوالۍ کې) کې وه. جګړه ماران نواب سراج الدوله ، د بنګال وروستي خپلواک نوابان او د برتانوي ختیځ هند شرکت وو. سراج الدوله تیر کال د بنګال نواب شو او انګریزانو ته یې امر وکړ چې د خپلو کلاګانو پراختیا ودروي. رابرټ د نواب د کارمندانو مشر میر جعفر ته رشوت ورکړ او ژمنه یې ورسره وکړه چې هغه به د بنګال نواب کړي. رابرټ په ۱۷۵۷ کال کې په پلاسي کې سراج الدوله ته ماتې ورکړه او د کلکتې کنټرول یې ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|title=This Imperious Company&nbsp;— The East India Company and the Modern Multinational&nbsp;— Nick Robins&nbsp;— Gresham College Lectures|website=Gresham College Lectures|publisher=Gresham College|accessdate=19 June 2015|first=Nick|last=Robins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509045913/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|archivedate=9 مايو 2019}}</ref> د جګړې څخه مخکې، سراج الدوله نواب د برتانويانو تر ولکې لاندې کلکتې باندي برید وکړ او [[تور سوری (کلکته)|د تورې سوري]] قتل عام یې وکړ. برتانویانو د ډګروال رابرټ کلائیو او اډمیرل چارلس واټسن په مشرۍ له مدراس څخه بنګال ته ځواکونه واستول او کلکته یې بیرته ونیوله. بیا کلائیو په چندانګر کې د فرانسې کلا ونیوله. {{Sfn|Naravane|2014}} د سراج الدوله او برتانویانو ترمنځ تاوتریخوالی او بې باوري د پلاسي په جګړه کې پای ته ورسېده. [[اووه کلنه جګړه|د اوه کلنې جګړې]] (۱۷۵۶-۱۷۶۳) په جریان کې، چې د دوی د اروپایی سیالي منعکس کوي، د فرانسې ختیځ هند شرکت {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} د برتانویانو په وړاندې د جګړې لپاره یوه کوچنۍ ډله واستوله. د سراج الدوله ځواکونو د ګڼ شمیر څخه ګټه اخیستی و او په پلاسي کې ځای پر ځای شوي وو. برتانویانو، چې د دښمن د ګڼ شمیر په اړه اندیښمن وو، د سراج الدوله د پوځ قوماندان، میر جعفر، او همدارنګه د یار لطف خان، جګت سیټ (مهتاب چند او سوروپ چند)، اومی چند او رائے درلاب سره سازش وکړ. میر جعفر، ری دربلاب او یار لطف خان خپل ځواکونه د جګړې ډګر ته نږدې راټول کړل خو په حقیقت کې یې د جګړې سره د یوځای کیدو لپاره حرکت ونه کړ. د سراج الدوله د ۵۰،۰۰۰ سرتیرو لښکر، چې ۴۰ توپونه او ۱۰ جنګي فیلان یې درلودل، د ډګروال رابرټ کلائیو د ۳،۰۰۰ سرتیرو لښکر لخوا مات شو، چې سراج الدوله د جګړې له ډګر څخه وتښتید او دسیسه جوړونکو په کې برخه وانخیسته. جګړه له ۱۱ ساعتونو وروسته پای ته ورسیده. دا جګړه [[د هند نيمه لويه وچه|د هند په برصغیر]] کې د استعماري ځواکونو د کنټرول لپاره یوه مهمه جګړه ګڼل کیږي. برتانویانو اوس په نواب میر جعفر باندې د پام وړ نفوذ درلود او په دې توګه یې د سوداګرۍ څخه د عایداتو سربیره د پخوانیو زیانونو لپاره د پام وړ امتیازات ترلاسه کړل. برتانویانو دا عاید د خپل نظامي ځواک د پراختیا او د نورو اروپایي استعماري ځواکونو لکه هالنډیانو او فرانسویانو د سویلي آسیا څخه د وتلو لپاره وکارول، په دې توګه [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپراتورۍ]] کې پراختیا راغله. == شاليد == تر اتلسمې پیړۍ پورې، د برتانوي ختیځ هند شرکت او د هغه د هالنډي او پرتګالي سیالانو ترمنځ سیالي په بشپړه توګه پای ته رسیدلې وه. فرانسویانو د [[څوارلسم لويي|لوئس څلورم]] په مشرۍ د فرانسې ختیځ هند شرکت هم تاسیس کړ، چې په هند کې یې دوه مهم سټیشنونه درلودل - په [[بنګال]] کې چندانګر او په کارناټیک ساحل کې پونډیچري، چې دواړه د پونډیچري پریزیډنسی لخوا اداره کیدل. فرانسویان د هند سوداګرۍ ته وروستي نوي راغلي وو، مګر دوی په چټکۍ سره په هند کې ځانونه تاسیس کړل او د برتانویانو څخه د کنټرول ترلاسه کولو لپاره چمتو وو. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د [[اتریشي جانشینۍ جګړه]] (۱۷۴۰–۱۷۴۸) د دې پیل و چې برېتانیا او فرانسه ترمنځ د واک لپاره سیالي زیاته شوه، او په هند نیمه وچه کې د پوځې برلاسۍ او سیاسي لاسوهنې پیل هم همدلته وشو.په ۱۷۴۶ کال د سپتمبر په میاشت کې، ماهي دي لا بوردونې د سمندري بېړیو له یوې ډلې سره مدراس (اوسنی چنای) ته ورسېد او دا ساحلي ښار یې کلابند کړ. د ښار دفاع کمزورې وه، او ساتونکو یوازې درې ورځې د توپونو پر بمبارۍ مقاومت وکړ، وروسته یې تسلیم شول.د تسلیمېدو له تړون سره سم، دا پرېکړه شوې وه چې برېتانوي ختیځ هند شرکت به د پیسو په بدل کې مدراس بېرته ترلاسه کړي. خو د فرانسوي ختیځ هند شرکت والي، جوزیف فرانسوا دوپلېکس، دا خبره ونه منله. کله چې بوردونې له هند څخه ولاړ، نو دوپلېکس دا تړون مات کړ.وروسته د کارناتیک نواب، انورالدین خان، مداخله وکړه او د انګلیسانو ملاتړ یې وکړ. ګډو ځواکونو د مدراس د بېرته نیولو هڅه وکړه، خو سره له دې چې شمېر یې ډېر و، فرانسویانو هغوی په اسانۍ مات کړل.د مدراس د له لاسه ورکولو د غچ اخیستلو لپاره، انګلیسانو د مېجر لارنس او اډمیرال بوسکاوین په مشرۍ پونډیچري کلابند کړ، خو له ۳۱ ورځو وروسته یې کلابندي پای ته ورسوله.په پای کې، د اکس-لا-شاپیل د تړون (۱۷۴۸) له مخې، دوپلېکس اړ شو چې مدراس بېرته انګلیسانو ته وسپاري، او په بدل کې یې لوېسبورګ او د کېپ برېتون ټاپو په شمالي امریکا کې ترلاسه کړل. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په هند کې د خپلو دریو اصلي سټیشنونو له لارې قوي شتون درلود: په [[چينای|مدراس]] کې فورټ سینټ جورج، په [[کلکته]] کې فورټ ویلیم، او په لویدیځ هند کې د بمبي فورټ. دا ځایونه خپلواک صدارتي ادارې وې چې د ولسمشر او شورا لخوا اداره کېدې، چې په انګلستان کې د مدیره پلاوي لخوا ټاکل کېدې. برتانویانو د مختلفو شهزادګانو او مرستیالانو سره د اتحاد پالیسي تعقیبوله، او ژمنه یې کوله چې دوی ته به د غاصبینو او یاغیانو څخه ساتنه ورکوي. مرستیالانو معمولا د دې خوندیتوب په بدل کې دوی ته امتیازات ورکول. د اکس-لا-شاپیل تړون مستقیمه جګړه د دواړو ځواکونو ترمنځ بنده کړه، خو ډېر ژر دواړه لوري بیا په غیر مستقیمو شخړو کې ښکېل شول، لکه دا چې د ځايي شهزاده ګانو او واکمنانو ملاتړ به یې کاوه او د هغوی په جګړو کې به یې لاس وهنه کوله. دوپلېکس هغه سیالي غوره کړه چې د دکن په سیمه کې د نظام‌الملک د کورنۍ د واک پر سر روانه وه، او همدارنګه د کارناتیک ولایت د نوابۍ پر سر شخړه. انګلیسانو او فرانسویانو دواړو په دغو دوو څوکیو کې خپل خپل کسان ودرول.په دواړو حالاتو کې، د دوپلېکس ملاتړ کوونکو کسانو د چل ول (سازشونو) او وژنو له لارې واک ترلاسه کړ.د ۱۷۵۱ کال په منځ کې، د فرانسویانو ملاتړ کوونکي د نوابۍ لپاره، چندا صاحب، د برېتانوي ملاتړ لرونکي وروستۍ کلا چې په تریوچراپالي ([[تریزنبرګ|تریچناپلي]]) کې وه، کلابنده کړه. هلته د انګلیسانو ملاتړی (محمد علي) له خپلو ځواکونو سره ټینګ شوی و.چندا صاحب ته د فرانسویانو یوه پوځي ډله هم مرسته کوله، چې مشري یې چارلس مارکيز دي بوسي کوله.. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د ۱۷۵۱ کال د سپتمبر په لومړۍ نیټه، ۲۸۰ اروپایانو او ۳۰۰ سپاهیانو د ډګرمن رابرټ کلائیو په قومانده د کارناټیک پلازمینه ارکوټ باندي برید وکړ او ویې نیوله، خو ویې موندله چې ګارډین تیره شپه تښتیدلی دی. فرانسویانو هیله درلوده چې دا به چندا صاحب وهڅوي چې خپل ځینې ځواکونه د برتانویانو څخه د ښار بیرته نیولو لپاره واستوي. چندا صاحب د رضا صاحب په مشرۍ د ۴۰۰۰ هنديانو یو ځواک د ۱۵۰ فرانسويانو سره یوځای واستاوه. دوی کلا محاصره کړه او څو اونۍ وروسته یې په څو ځایونو کې دیوالونه مات کړل. کلائیو د مراري راو، د مراټي مشر ته پیغام واستاوه چې د والاجا ملاتړ یې ترلاسه کړی و او په میسوري هایټس کې ځای پر ځای شوی و. د مراټيانو د ناڅاپي برید په اړه د خبریدو سره، رضا صاحب کلائیو ته یو لیک واستاوه چې د تسلیمۍ لپاره یې د ډیرو پیسو وړاندیز وکړ، مګر دا وړاندیز رد شو. د نومبر په ۲۴مه سهار، رضا صاحب په کلا باندې د وروستي برید هڅه وکړه، مګر د هغه هڅه هغه وخت ناکامه شوه کله چې د هغه جنګي فیلان د برتانویانو د ډزو له امله وتښتېدل. دوی څو ځله هڅه وکړه چې د دې درز له لارې کلا ته ننوځي، خو د دوی هڅې ناکامې شوې. په بله ورځ محاصره پورته شوه، او د رضا صاحب ځواکونه خپلې وسلې، مهمات او اکمالات پریښودل او له سیمې وتښتېدل. په ارکوټ ، کانچي پورم او تیروچیربالي کې د دوی له بریالیتوبونو وروسته، انګریزانو کارناټیک خوندي کړ، او والاجا د نوي فرانسوي والي، چارلس ګوډیو سره د تړون په موافقه کولو سره د نواب تخت ته ورسید. {{Sfn|Stanhope|1853}} {{Sfn|Harrington|1994}} == انځورتون == <gallery> دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg|تړونی=دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg دوتنه:Plassey_Monument.jpg|تړونی=دوتنه:Plassey_Monument.jpg دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg|تړونی=دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg </gallery> == سرچينې == {{لړسرچينې|2}} i5wzdfjtiw4gu1jbbxah816m78u2aet 362889 362888 2026-04-07T04:25:37Z شاه زمان پټان 26102 362889 wikitext text/x-wiki  {{Lang-en|The Battle of Plassey}} '''جګړه''' [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت لپاره]] د جون په ۲۳، ۱۷۵۷ کې [[نواب البنغال ومرشد أباد|د بنګال د نوابانو]] او د هغوی [[شركة الهند الشرقية الفرنسية|د فرانسوي]] متحدینو {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} په وړاندې لویه بریا وه د '''پلاسي جگړه''' د بنگال د نواب [[نواب سراج الدوله|سراج الدوله]] او د هغې د فرانسوي متحدانو پر وړاندې د [[ختيځ هند کمپنۍ]] بشپړه بريا ده. دا جگړه د ۱۷۵۷ز کال د جون د مياشتې په ۳۲مه نېټه د هوگلي سيند په سيندغاړې او د کلکتې له شمال او د مرشداباد له سوېل څخه ۱۵۰ کيلومتره وړاندې د هغه وخت د بنگال د ايالت پلازمېنه کې پېښه شوه، چې د انگرېزانو له لوري رابرت کلايو او د بنگال له طرفه ميرجعفر چې يو نااهله مشر و، تر واک لاندې وه چې دې جگړه کې نواب سراج الدوله د ميرجعفر د دسيسو له کبله ماتې وخوړه او په پايله کې ټول بنگال او نورې ډېرې سيمې د ختيځ هند کمپنۍ ته په لاس ورغلې. {{Infobox military conflict | conflict = د '''پلاسي جگړه''' | partof = د [[اووه کلنه جګړه|اووه کلنې جگړې]] برخه | image = Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg | caption = ''۱۷۵۷ز کې د پلاسي جگړې نه وروسته له لارډ کلايو سره د ميرجعفر ليدنه'' <br /> فرانسيس هايمن، {{circa|1762}} | date = ۲۳ جون ۱۷۵۷ز | place = بنگال صوبه، پلاسي | coordinates = {{Coord|23.80|N|88.25|E|display=inline,title}} | territory = بنگال سوبه د برېتانويانو تر واک لاندې راغله | result = برېتانويانو بريا ترلاسه کړه<br>{{blist|او ميرجعفر د دې سيمې نواب او د انگرېزانو گوډاگی جوړېږي|په هند کې د ختيځ هند کمپنۍ د رسمي واک پيل}} | combatant1 = {{Flagcountry|د لويې بريتانيا پاچاهي}} {{Bulleted list|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} [[ختيځ هند کمپنۍ]]}} {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال تښتېدلي | combatant2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[بنګال صوبه]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[فرانسي پاچاهي]]<br>{{Bulleted list|{{flagicon image|Drapeau du régiment de la Compagnie des Indes en 1756.png}} [[French Indies Company|فرانسوي هند کمپنۍ]]}} | commander1 = {{plainlist| * {{flagicon|Kingdom of Great Britain}} '''[[رابرټ کلايو]]''' * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major Kilpatrick * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major Grant * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} Major [[Eyre Coote (East India Company officer)|اېرې کوټې]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ميرجعفر]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} مير ميران * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} يار لطف خان * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} رای دورلب * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} راجبالب سين * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} کريشناچندرا رای * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} جگت سيت مهتاب چند * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} اوميچند }} | commander2 = {{Plainlist| * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} '''[[سراج الدوله]]'''{{executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ديوان موهن لال]] {{Executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[مير مدن]] {{KIA}} * {{flagicon|Kingdom of France}} [[سينفرای|St. Frais]] }} | strength1 = {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ختيځ هند کمپنۍ:{{plainlist| * ۷۵۰ برېتانيايي سرتېري * ۱۰۰ ساتونکي * ۲۱۰۰ هندي ساتونکي * ۱۰۰ توپخانې * ۵۰ سمندري ځواکونه * ۸ توپونه (۶ ميداني او ۲ هويتزر توپونه}}'''ټولټال''':<br />۳۱۰۰ سړي | strength2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال:{{plainlist| * 16,000<ref name="hi">{{cite web |title=Battle of Plassey |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Plassey |website=Britannica |access-date=25 May 2025}}</ref>–۱۸۰۰۰{{sfn|Islam|2020|p=2}} سپاره * ۳۵۰۰۰ پلي‌ځواکونه{{sfn|Islam|2020|p=2}} * ۵۳ ميداني توپونه (تر ډېره ۳۲، ۲۴ او ۱۸ پونډه توپونه){{sfn|Islam|2020|p=2}}}} {{flagicon|Kingdom of France}} فرانسه:{{plainlist| * ۴۰-۵۰ فرانسوي کارگر {{sfn|Islam|2020|p=2}} * ۵۰ field pieces<ref name="hi" />}}'''ټولټال''':<br />{{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} {{approx}} ۵۰۰۰۰ سړي <br />{{flagicon|Kingdom of France}} له ۴۰-۵۰ زيات کسان (د توپچيانو په گډون) | casualties1 = {{plainlist| * ۲۷ مړه * ۵۰ ټپيان}} | casualties2 = ۵۰۰ مړه او ټپيان | campaignbox = {{Campaignbox Seven Years' War: East Indies}}{{Campaignbox Bengal War}} | alt = د فرانسس هیمن لخوا د پلاسي له جګړې وروسته د میر جعفر او رابرټ کلائیو د ناستې انځور په تیلو سره په کینوس کې انځور شوی. }} {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د پلاسي جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د اووه کلنې جګړې برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Lord_Clive_meeting_with_Mir_Jafar_after_the_Battle_of_Plassey.jpg|250x250پېکسل]] <small>د پلاسي تر جګړې وروسته له میر جعفر سره د لارډ کلایف لیدنه (۱۷۶۲)</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۲۳ جون ۱۷۵۷ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |پلاسي (اوسنی لوېدیځ بنګال، هند) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د بریتانوي ختیځ هند شرکت پریکنده بریا |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د هند مغولي سلطنت''' • د بنګال صوبې '''فرانس''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''لویه بریتانیا''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|25x25پېکسل]] د ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |سراج الدوله میر جعفر (جلا شوی) سینفرای | style="text-align:center; vertical-align:top;" |روبرت کلایف |} [[دوتنه:Robert_Clive,_1st_Baron_Clive_by_Nathaniel_Dance,_(later_Sir_Nathaniel_Dance-Holland,_Bt).jpg|بټنوک|رابرټ کلائیو (۱۷۷۳)]] د بریا د رابرټ کلائیو په مشرۍ وه، د [[میرجعفر|میر جعفر علي خان]] د تښتېدو له لارې ترلاسه شوه، چې د سراج الدوله د کارمندانو مشر و. دې جګړې شرکت سره د [[بنګال]] کنټرول ترلاسه کولو کې مرسته وکړه. د راتلونکو سلو کلونو په اوږدو کې، دوی [[د هند نيمه لويه وچه|د هند ټوله نیمه وچه،]] همدارنګه [[ميانمار|میانمار]] کنټرول کړ. دا جګړه د هوګلي سیند په غاړه د پلاسي (انګلیسي: Plassey ) په سیمه کې وشوه، چې [[کلکته|د کلکتې]] شمال ته شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره (۹۳ میله) او د مرشد آباد جنوب ته موقعیت لري، بیا د بنګال په پلازمېنه (اوس مهال د [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] په نادیه ولسوالۍ کې) کې وه. جګړه ماران نواب سراج الدوله ، د بنګال وروستي خپلواک نوابان او د برتانوي ختیځ هند شرکت وو. سراج الدوله تیر کال د بنګال نواب شو او انګریزانو ته یې امر وکړ چې د خپلو کلاګانو پراختیا ودروي. رابرټ د نواب د کارمندانو مشر میر جعفر ته رشوت ورکړ او ژمنه یې ورسره وکړه چې هغه به د بنګال نواب کړي. رابرټ په ۱۷۵۷ کال کې په پلاسي کې سراج الدوله ته ماتې ورکړه او د کلکتې کنټرول یې ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|title=This Imperious Company&nbsp;— The East India Company and the Modern Multinational&nbsp;— Nick Robins&nbsp;— Gresham College Lectures|website=Gresham College Lectures|publisher=Gresham College|accessdate=19 June 2015|first=Nick|last=Robins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509045913/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|archivedate=9 مايو 2019}}</ref> د جګړې څخه مخکې، سراج الدوله نواب د برتانويانو تر ولکې لاندې کلکتې باندي برید وکړ او [[تور سوری (کلکته)|د تورې سوري]] قتل عام یې وکړ. برتانویانو د ډګروال رابرټ کلائیو او اډمیرل چارلس واټسن په مشرۍ له مدراس څخه بنګال ته ځواکونه واستول او کلکته یې بیرته ونیوله. بیا کلائیو په چندانګر کې د فرانسې کلا ونیوله. {{Sfn|Naravane|2014}} د سراج الدوله او برتانویانو ترمنځ تاوتریخوالی او بې باوري د پلاسي په جګړه کې پای ته ورسېده. [[اووه کلنه جګړه|د اوه کلنې جګړې]] (۱۷۵۶-۱۷۶۳) په جریان کې، چې د دوی د اروپایی سیالي منعکس کوي، د فرانسې ختیځ هند شرکت {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} د برتانویانو په وړاندې د جګړې لپاره یوه کوچنۍ ډله واستوله. د سراج الدوله ځواکونو د ګڼ شمیر څخه ګټه اخیستی و او په پلاسي کې ځای پر ځای شوي وو. برتانویانو، چې د دښمن د ګڼ شمیر په اړه اندیښمن وو، د سراج الدوله د پوځ قوماندان، میر جعفر، او همدارنګه د یار لطف خان، جګت سیټ (مهتاب چند او سوروپ چند)، اومی چند او رائے درلاب سره سازش وکړ. میر جعفر، ری دربلاب او یار لطف خان خپل ځواکونه د جګړې ډګر ته نږدې راټول کړل خو په حقیقت کې یې د جګړې سره د یوځای کیدو لپاره حرکت ونه کړ. د سراج الدوله د ۵۰،۰۰۰ سرتیرو لښکر، چې ۴۰ توپونه او ۱۰ جنګي فیلان یې درلودل، د ډګروال رابرټ کلائیو د ۳،۰۰۰ سرتیرو لښکر لخوا مات شو، چې سراج الدوله د جګړې له ډګر څخه وتښتید او دسیسه جوړونکو په کې برخه وانخیسته. جګړه له ۱۱ ساعتونو وروسته پای ته ورسیده. دا جګړه [[د هند نيمه لويه وچه|د هند په برصغیر]] کې د استعماري ځواکونو د کنټرول لپاره یوه مهمه جګړه ګڼل کیږي. برتانویانو اوس په نواب میر جعفر باندې د پام وړ نفوذ درلود او په دې توګه یې د سوداګرۍ څخه د عایداتو سربیره د پخوانیو زیانونو لپاره د پام وړ امتیازات ترلاسه کړل. برتانویانو دا عاید د خپل نظامي ځواک د پراختیا او د نورو اروپایي استعماري ځواکونو لکه هالنډیانو او فرانسویانو د سویلي آسیا څخه د وتلو لپاره وکارول، په دې توګه [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپراتورۍ]] کې پراختیا راغله. == شاليد == تر اتلسمې پیړۍ پورې، د برتانوي ختیځ هند شرکت او د هغه د هالنډي او پرتګالي سیالانو ترمنځ سیالي په بشپړه توګه پای ته رسیدلې وه. فرانسویانو د [[څوارلسم لويي|لوئس څلورم]] په مشرۍ د فرانسې ختیځ هند شرکت هم تاسیس کړ، چې په هند کې یې دوه مهم سټیشنونه درلودل - په [[بنګال]] کې چندانګر او په کارناټیک ساحل کې پونډیچري، چې دواړه د پونډیچري پریزیډنسی لخوا اداره کیدل. فرانسویان د هند سوداګرۍ ته وروستي نوي راغلي وو، مګر دوی په چټکۍ سره په هند کې ځانونه تاسیس کړل او د برتانویانو څخه د کنټرول ترلاسه کولو لپاره چمتو وو. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د [[اتریشي جانشینۍ جګړه]] (۱۷۴۰–۱۷۴۸) د دې پیل و چې برېتانیا او فرانسه ترمنځ د واک لپاره سیالي زیاته شوه، او په هند نیمه وچه کې د پوځې برلاسۍ او سیاسي لاسوهنې پیل هم همدلته وشو.په ۱۷۴۶ کال د سپتمبر په میاشت کې، ماهي دي لا بوردونې د سمندري بېړیو له یوې ډلې سره مدراس (اوسنی چنای) ته ورسېد او دا ساحلي ښار یې کلابند کړ. د ښار دفاع کمزورې وه، او ساتونکو یوازې درې ورځې د توپونو پر بمبارۍ مقاومت وکړ، وروسته یې تسلیم شول.د تسلیمېدو له تړون سره سم، دا پرېکړه شوې وه چې برېتانوي ختیځ هند شرکت به د پیسو په بدل کې مدراس بېرته ترلاسه کړي. خو د فرانسوي ختیځ هند شرکت والي، جوزیف فرانسوا دوپلېکس، دا خبره ونه منله. کله چې بوردونې له هند څخه ولاړ، نو دوپلېکس دا تړون مات کړ.وروسته د کارناتیک نواب، انورالدین خان، مداخله وکړه او د انګلیسانو ملاتړ یې وکړ. ګډو ځواکونو د مدراس د بېرته نیولو هڅه وکړه، خو سره له دې چې شمېر یې ډېر و، فرانسویانو هغوی په اسانۍ مات کړل.د مدراس د له لاسه ورکولو د غچ اخیستلو لپاره، انګلیسانو د مېجر لارنس او اډمیرال بوسکاوین په مشرۍ پونډیچري کلابند کړ، خو له ۳۱ ورځو وروسته یې کلابندي پای ته ورسوله.په پای کې، د اکس-لا-شاپیل د تړون (۱۷۴۸) له مخې، دوپلېکس اړ شو چې مدراس بېرته انګلیسانو ته وسپاري، او په بدل کې یې لوېسبورګ او د کېپ برېتون ټاپو په شمالي امریکا کې ترلاسه کړل. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په هند کې د خپلو دریو اصلي سټیشنونو له لارې قوي شتون درلود: په [[چينای|مدراس]] کې فورټ سینټ جورج، په [[کلکته]] کې فورټ ویلیم، او په لویدیځ هند کې د بمبي فورټ. دا ځایونه خپلواک صدارتي ادارې وې چې د ولسمشر او شورا لخوا اداره کېدې، چې په انګلستان کې د مدیره پلاوي لخوا ټاکل کېدې. برتانویانو د مختلفو شهزادګانو او مرستیالانو سره د اتحاد پالیسي تعقیبوله، او ژمنه یې کوله چې دوی ته به د غاصبینو او یاغیانو څخه ساتنه ورکوي. مرستیالانو معمولا د دې خوندیتوب په بدل کې دوی ته امتیازات ورکول. د اکس-لا-شاپیل تړون مستقیمه جګړه د دواړو ځواکونو ترمنځ بنده کړه، خو ډېر ژر دواړه لوري بیا په غیر مستقیمو شخړو کې ښکېل شول، لکه دا چې د ځايي شهزاده ګانو او واکمنانو ملاتړ به یې کاوه او د هغوی په جګړو کې به یې لاس وهنه کوله. دوپلېکس هغه سیالي غوره کړه چې د دکن په سیمه کې د نظام‌الملک د کورنۍ د واک پر سر روانه وه، او همدارنګه د کارناتیک ولایت د نوابۍ پر سر شخړه. انګلیسانو او فرانسویانو دواړو په دغو دوو څوکیو کې خپل خپل کسان ودرول.په دواړو حالاتو کې، د دوپلېکس ملاتړ کوونکو کسانو د چل ول (سازشونو) او وژنو له لارې واک ترلاسه کړ.د ۱۷۵۱ کال په منځ کې، د فرانسویانو ملاتړ کوونکي د نوابۍ لپاره، چندا صاحب، د برېتانوي ملاتړ لرونکي وروستۍ کلا چې په تریوچراپالي ([[تریزنبرګ|تریچناپلي]]) کې وه، کلابنده کړه. هلته د انګلیسانو ملاتړی (محمد علي) له خپلو ځواکونو سره ټینګ شوی و.چندا صاحب ته د فرانسویانو یوه پوځي ډله هم مرسته کوله، چې مشري یې چارلس مارکيز دي بوسي کوله.. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د ۱۷۵۱ کال د سپتمبر په لومړۍ نیټه، ۲۸۰ اروپایانو او ۳۰۰ سپاهیانو د ډګرمن رابرټ کلائیو په قومانده د کارناټیک پلازمینه ارکوټ باندي برید وکړ او ویې نیوله، خو ویې موندله چې ګارډین تیره شپه تښتیدلی دی. فرانسویانو هیله درلوده چې دا به چندا صاحب وهڅوي چې خپل ځینې ځواکونه د برتانویانو څخه د ښار بیرته نیولو لپاره واستوي. چندا صاحب د رضا صاحب په مشرۍ د ۴۰۰۰ هنديانو یو ځواک د ۱۵۰ فرانسويانو سره یوځای واستاوه. دوی کلا محاصره کړه او څو اونۍ وروسته یې په څو ځایونو کې دیوالونه مات کړل. کلائیو د مراري راو، د مراټي مشر ته پیغام واستاوه چې د والاجا ملاتړ یې ترلاسه کړی و او په میسوري هایټس کې ځای پر ځای شوی و. د مراټيانو د ناڅاپي برید په اړه د خبریدو سره، رضا صاحب کلائیو ته یو لیک واستاوه چې د تسلیمۍ لپاره یې د ډیرو پیسو وړاندیز وکړ، مګر دا وړاندیز رد شو. د نومبر په ۲۴مه سهار، رضا صاحب په کلا باندې د وروستي برید هڅه وکړه، مګر د هغه هڅه هغه وخت ناکامه شوه کله چې د هغه جنګي فیلان د برتانویانو د ډزو له امله وتښتېدل. دوی څو ځله هڅه وکړه چې د دې درز له لارې کلا ته ننوځي، خو د دوی هڅې ناکامې شوې. په بله ورځ محاصره پورته شوه، او د رضا صاحب ځواکونه خپلې وسلې، مهمات او اکمالات پریښودل او له سیمې وتښتېدل. په ارکوټ ، کانچي پورم او تیروچیربالي کې د دوی له بریالیتوبونو وروسته، انګریزانو کارناټیک خوندي کړ، او والاجا د نوي فرانسوي والي، چارلس ګوډیو سره د تړون په موافقه کولو سره د نواب تخت ته ورسید. {{Sfn|Stanhope|1853}} {{Sfn|Harrington|1994}} == انځورتون == <gallery> دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg|تړونی=دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg دوتنه:Plassey_Monument.jpg|تړونی=دوتنه:Plassey_Monument.jpg دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg|تړونی=دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg </gallery> == سرچينې == {{لړسرچينې|2}} t13pit5477m19nq89sm9j3rbxoy0e8r 362890 362889 2026-04-07T04:28:58Z شاه زمان پټان 26102 362890 wikitext text/x-wiki  {{Lang-en|The Battle of Plassey}} '''جګړه''' [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت لپاره]] د جون په ۲۳، ۱۷۵۷ کې [[نواب البنغال ومرشد أباد|د بنګال د نوابانو]] او د هغوی [[شركة الهند الشرقية الفرنسية|د فرانسوي]] متحدینو {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} په وړاندې لویه بریا وه د '''پلاسي جگړه''' د بنگال د نواب [[نواب سراج الدوله|سراج الدوله]] او د هغې د فرانسوي متحدانو پر وړاندې د [[ختيځ هند کمپنۍ]] بشپړه بريا ده. دا جگړه د ۱۷۵۷ز کال د جون د مياشتې په ۳۲مه نېټه د هوگلي سيند په سيندغاړې او د کلکتې له شمال او د مرشداباد له سوېل څخه ۱۵۰ کيلومتره وړاندې د هغه وخت د بنگال د ايالت پلازمېنه کې پېښه شوه، چې د انگرېزانو له لوري رابرت کلايو او د بنگال له طرفه ميرجعفر چې يو نااهله مشر و، تر واک لاندې وه چې دې جگړه کې نواب سراج الدوله د ميرجعفر د دسيسو له کبله ماتې وخوړه او په پايله کې ټول بنگال او نورې ډېرې سيمې د ختيځ هند کمپنۍ ته په لاس ورغلې. {{Infobox military conflict | conflict = د '''پلاسي جگړه''' | partof = د [[اووه کلنه جګړه|اووه کلنې جگړې]] برخه | image = Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg | caption = ''۱۷۵۷ز کې د پلاسي جگړې نه وروسته له لارډ کلايو سره د ميرجعفر ليدنه'' <br /> فرانسيس هايمن، {{circa|1762}} | date = ۲۳ جون ۱۷۵۷ز | place = بنگال صوبه، پلاسي | coordinates = {{Coord|23.80|N|88.25|E|display=inline,title}} | territory = بنگال سوبه د برېتانويانو تر واک لاندې راغله | result = برېتانويانو بريا ترلاسه کړه<br>{{blist|او ميرجعفر د دې سيمې نواب او د انگرېزانو گوډاگی جوړېږي|په هند کې د ختيځ هند کمپنۍ د رسمي واک پيل}} | combatant1 = {{Flagcountry|د لويې بريتانيا پاچاهي}} {{Bulleted list|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} [[ختيځ هند کمپنۍ]]}} {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال تښتېدلي | combatant2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[بنګال صوبه]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[فرانسي پاچاهي]]<br>{{Bulleted list|{{flagicon image|Drapeau du régiment de la Compagnie des Indes en 1756.png}} [[French Indies Company|فرانسوي هند کمپنۍ]]}} | commander1 = {{plainlist| * {{flagicon|Kingdom of Great Britain}} '''[[رابرټ کلايو]]''' * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر کيلپاتريک * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر گرانت * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر اېرې کوټې * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ميرجعفر]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} مير ميران * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} يار لطف خان * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} رای دورلب * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} راجبالب سين * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} کريشناچندرا رای * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} جگت سيت مهتاب چند * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} اوميچند }} | commander2 = {{Plainlist| * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} '''[[سراج الدوله]]'''{{executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ديوان موهن لال]] {{Executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[مير مدن]] {{KIA}} * {{flagicon|Kingdom of France}} [[سينفرای]] }} | strength1 = {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ختيځ هند کمپنۍ:{{plainlist| * ۷۵۰ برېتانيايي سرتېري * ۱۰۰ ساتونکي * ۲۱۰۰ هندي ساتونکي * ۱۰۰ توپخانې * ۵۰ سمندري ځواکونه * ۸ توپونه (۶ ميداني او ۲ هويتزر توپونه}}'''ټولټال''':<br />۳۱۰۰ سړي | strength2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال:{{plainlist| * ۱۶۰۰۰<ref name="hi">{{cite web |title=Battle of Plassey |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Plassey |website=Britannica |access-date=25 May 2025}}</ref>–۱۸۰۰۰{{sfn|Islam|2020|p=2}} سپاره * ۳۵۰۰۰ پلي‌ځواکونه{{sfn|Islam|2020|p=2}} * ۵۳ ميداني توپونه (تر ډېره ۳۲، ۲۴ او ۱۸ پونډه توپونه){{sfn|Islam|2020|p=2}}}} {{flagicon|Kingdom of France}} فرانسه:{{plainlist| * ۴۰-۵۰ فرانسوي کارگر {{sfn|Islam|2020|p=2}} * ۵۰ ميداني توپونه<ref name="hi" />}}'''ټولټال''':<br />{{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} {{approx}} ۵۰۰۰۰ سړي <br />{{flagicon|Kingdom of France}} له ۴۰-۵۰ زيات کسان (د توپچيانو په گډون) | casualties1 = {{plainlist| * ۲۷ مړه * ۵۰ ټپيان}} | casualties2 = ۵۰۰ مړه او ټپيان | campaignbox = {{Campaignbox Seven Years' War: East Indies}}{{Campaignbox Bengal War}} | alt = د فرانسس هیمن لخوا د پلاسي له جګړې وروسته د میر جعفر او رابرټ کلائیو د ناستې انځور په تیلو سره په کینوس کې انځور شوی. }} د بریا د رابرټ کلائیو په مشرۍ وه، د [[میرجعفر|میر جعفر علي خان]] د تښتېدو له لارې ترلاسه شوه، چې د سراج الدوله د کارمندانو مشر و. دې جګړې شرکت سره د [[بنګال]] کنټرول ترلاسه کولو کې مرسته وکړه. د راتلونکو سلو کلونو په اوږدو کې، دوی [[د هند نيمه لويه وچه|د هند ټوله نیمه وچه،]] همدارنګه [[ميانمار|میانمار]] کنټرول کړ. دا جګړه د هوګلي سیند په غاړه د پلاسي (انګلیسي: Plassey ) په سیمه کې وشوه، چې [[کلکته|د کلکتې]] شمال ته شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره (۹۳ میله) او د مرشد آباد جنوب ته موقعیت لري، بیا د بنګال په پلازمېنه (اوس مهال د [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] په نادیه ولسوالۍ کې) کې وه. جګړه ماران نواب سراج الدوله ، د بنګال وروستي خپلواک نوابان او د برتانوي ختیځ هند شرکت وو. سراج الدوله تیر کال د بنګال نواب شو او انګریزانو ته یې امر وکړ چې د خپلو کلاګانو پراختیا ودروي. رابرټ د نواب د کارمندانو مشر میر جعفر ته رشوت ورکړ او ژمنه یې ورسره وکړه چې هغه به د بنګال نواب کړي. رابرټ په ۱۷۵۷ کال کې په پلاسي کې سراج الدوله ته ماتې ورکړه او د کلکتې کنټرول یې ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|title=This Imperious Company&nbsp;— The East India Company and the Modern Multinational&nbsp;— Nick Robins&nbsp;— Gresham College Lectures|website=Gresham College Lectures|publisher=Gresham College|accessdate=19 June 2015|first=Nick|last=Robins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509045913/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|archivedate=9 مايو 2019}}</ref> د جګړې څخه مخکې، سراج الدوله نواب د برتانويانو تر ولکې لاندې کلکتې باندي برید وکړ او [[تور سوری (کلکته)|د تورې سوري]] قتل عام یې وکړ. برتانویانو د ډګروال رابرټ کلائیو او اډمیرل چارلس واټسن په مشرۍ له مدراس څخه بنګال ته ځواکونه واستول او کلکته یې بیرته ونیوله. بیا کلائیو په چندانګر کې د فرانسې کلا ونیوله. {{Sfn|Naravane|2014}} د سراج الدوله او برتانویانو ترمنځ تاوتریخوالی او بې باوري د پلاسي په جګړه کې پای ته ورسېده. [[اووه کلنه جګړه|د اوه کلنې جګړې]] (۱۷۵۶-۱۷۶۳) په جریان کې، چې د دوی د اروپایی سیالي منعکس کوي، د فرانسې ختیځ هند شرکت {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} د برتانویانو په وړاندې د جګړې لپاره یوه کوچنۍ ډله واستوله. د سراج الدوله ځواکونو د ګڼ شمیر څخه ګټه اخیستی و او په پلاسي کې ځای پر ځای شوي وو. برتانویانو، چې د دښمن د ګڼ شمیر په اړه اندیښمن وو، د سراج الدوله د پوځ قوماندان، میر جعفر، او همدارنګه د یار لطف خان، جګت سیټ (مهتاب چند او سوروپ چند)، اومی چند او رائے درلاب سره سازش وکړ. میر جعفر، ری دربلاب او یار لطف خان خپل ځواکونه د جګړې ډګر ته نږدې راټول کړل خو په حقیقت کې یې د جګړې سره د یوځای کیدو لپاره حرکت ونه کړ. د سراج الدوله د ۵۰،۰۰۰ سرتیرو لښکر، چې ۴۰ توپونه او ۱۰ جنګي فیلان یې درلودل، د ډګروال رابرټ کلائیو د ۳،۰۰۰ سرتیرو لښکر لخوا مات شو، چې سراج الدوله د جګړې له ډګر څخه وتښتید او دسیسه جوړونکو په کې برخه وانخیسته. جګړه له ۱۱ ساعتونو وروسته پای ته ورسیده. دا جګړه [[د هند نيمه لويه وچه|د هند په برصغیر]] کې د استعماري ځواکونو د کنټرول لپاره یوه مهمه جګړه ګڼل کیږي. برتانویانو اوس په نواب میر جعفر باندې د پام وړ نفوذ درلود او په دې توګه یې د سوداګرۍ څخه د عایداتو سربیره د پخوانیو زیانونو لپاره د پام وړ امتیازات ترلاسه کړل. برتانویانو دا عاید د خپل نظامي ځواک د پراختیا او د نورو اروپایي استعماري ځواکونو لکه هالنډیانو او فرانسویانو د سویلي آسیا څخه د وتلو لپاره وکارول، په دې توګه [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپراتورۍ]] کې پراختیا راغله. == شاليد == تر اتلسمې پیړۍ پورې، د برتانوي ختیځ هند شرکت او د هغه د هالنډي او پرتګالي سیالانو ترمنځ سیالي په بشپړه توګه پای ته رسیدلې وه. فرانسویانو د [[څوارلسم لويي|لوئس څلورم]] په مشرۍ د فرانسې ختیځ هند شرکت هم تاسیس کړ، چې په هند کې یې دوه مهم سټیشنونه درلودل - په [[بنګال]] کې چندانګر او په کارناټیک ساحل کې پونډیچري، چې دواړه د پونډیچري پریزیډنسی لخوا اداره کیدل. فرانسویان د هند سوداګرۍ ته وروستي نوي راغلي وو، مګر دوی په چټکۍ سره په هند کې ځانونه تاسیس کړل او د برتانویانو څخه د کنټرول ترلاسه کولو لپاره چمتو وو. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د [[اتریشي جانشینۍ جګړه]] (۱۷۴۰–۱۷۴۸) د دې پیل و چې برېتانیا او فرانسه ترمنځ د واک لپاره سیالي زیاته شوه، او په هند نیمه وچه کې د پوځې برلاسۍ او سیاسي لاسوهنې پیل هم همدلته وشو.په ۱۷۴۶ کال د سپتمبر په میاشت کې، ماهي دي لا بوردونې د سمندري بېړیو له یوې ډلې سره مدراس (اوسنی چنای) ته ورسېد او دا ساحلي ښار یې کلابند کړ. د ښار دفاع کمزورې وه، او ساتونکو یوازې درې ورځې د توپونو پر بمبارۍ مقاومت وکړ، وروسته یې تسلیم شول.د تسلیمېدو له تړون سره سم، دا پرېکړه شوې وه چې برېتانوي ختیځ هند شرکت به د پیسو په بدل کې مدراس بېرته ترلاسه کړي. خو د فرانسوي ختیځ هند شرکت والي، جوزیف فرانسوا دوپلېکس، دا خبره ونه منله. کله چې بوردونې له هند څخه ولاړ، نو دوپلېکس دا تړون مات کړ.وروسته د کارناتیک نواب، انورالدین خان، مداخله وکړه او د انګلیسانو ملاتړ یې وکړ. ګډو ځواکونو د مدراس د بېرته نیولو هڅه وکړه، خو سره له دې چې شمېر یې ډېر و، فرانسویانو هغوی په اسانۍ مات کړل.د مدراس د له لاسه ورکولو د غچ اخیستلو لپاره، انګلیسانو د مېجر لارنس او اډمیرال بوسکاوین په مشرۍ پونډیچري کلابند کړ، خو له ۳۱ ورځو وروسته یې کلابندي پای ته ورسوله.په پای کې، د اکس-لا-شاپیل د تړون (۱۷۴۸) له مخې، دوپلېکس اړ شو چې مدراس بېرته انګلیسانو ته وسپاري، او په بدل کې یې لوېسبورګ او د کېپ برېتون ټاپو په شمالي امریکا کې ترلاسه کړل. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په هند کې د خپلو دریو اصلي سټیشنونو له لارې قوي شتون درلود: په [[چينای|مدراس]] کې فورټ سینټ جورج، په [[کلکته]] کې فورټ ویلیم، او په لویدیځ هند کې د بمبي فورټ. دا ځایونه خپلواک صدارتي ادارې وې چې د ولسمشر او شورا لخوا اداره کېدې، چې په انګلستان کې د مدیره پلاوي لخوا ټاکل کېدې. برتانویانو د مختلفو شهزادګانو او مرستیالانو سره د اتحاد پالیسي تعقیبوله، او ژمنه یې کوله چې دوی ته به د غاصبینو او یاغیانو څخه ساتنه ورکوي. مرستیالانو معمولا د دې خوندیتوب په بدل کې دوی ته امتیازات ورکول. د اکس-لا-شاپیل تړون مستقیمه جګړه د دواړو ځواکونو ترمنځ بنده کړه، خو ډېر ژر دواړه لوري بیا په غیر مستقیمو شخړو کې ښکېل شول، لکه دا چې د ځايي شهزاده ګانو او واکمنانو ملاتړ به یې کاوه او د هغوی په جګړو کې به یې لاس وهنه کوله. دوپلېکس هغه سیالي غوره کړه چې د دکن په سیمه کې د نظام‌الملک د کورنۍ د واک پر سر روانه وه، او همدارنګه د کارناتیک ولایت د نوابۍ پر سر شخړه. انګلیسانو او فرانسویانو دواړو په دغو دوو څوکیو کې خپل خپل کسان ودرول.په دواړو حالاتو کې، د دوپلېکس ملاتړ کوونکو کسانو د چل ول (سازشونو) او وژنو له لارې واک ترلاسه کړ.د ۱۷۵۱ کال په منځ کې، د فرانسویانو ملاتړ کوونکي د نوابۍ لپاره، چندا صاحب، د برېتانوي ملاتړ لرونکي وروستۍ کلا چې په تریوچراپالي ([[تریزنبرګ|تریچناپلي]]) کې وه، کلابنده کړه. هلته د انګلیسانو ملاتړی (محمد علي) له خپلو ځواکونو سره ټینګ شوی و.چندا صاحب ته د فرانسویانو یوه پوځي ډله هم مرسته کوله، چې مشري یې چارلس مارکيز دي بوسي کوله.. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د ۱۷۵۱ کال د سپتمبر په لومړۍ نیټه، ۲۸۰ اروپایانو او ۳۰۰ سپاهیانو د ډګرمن رابرټ کلائیو په قومانده د کارناټیک پلازمینه ارکوټ باندي برید وکړ او ویې نیوله، خو ویې موندله چې ګارډین تیره شپه تښتیدلی دی. فرانسویانو هیله درلوده چې دا به چندا صاحب وهڅوي چې خپل ځینې ځواکونه د برتانویانو څخه د ښار بیرته نیولو لپاره واستوي. چندا صاحب د رضا صاحب په مشرۍ د ۴۰۰۰ هنديانو یو ځواک د ۱۵۰ فرانسويانو سره یوځای واستاوه. دوی کلا محاصره کړه او څو اونۍ وروسته یې په څو ځایونو کې دیوالونه مات کړل. کلائیو د مراري راو، د مراټي مشر ته پیغام واستاوه چې د والاجا ملاتړ یې ترلاسه کړی و او په میسوري هایټس کې ځای پر ځای شوی و. د مراټيانو د ناڅاپي برید په اړه د خبریدو سره، رضا صاحب کلائیو ته یو لیک واستاوه چې د تسلیمۍ لپاره یې د ډیرو پیسو وړاندیز وکړ، مګر دا وړاندیز رد شو. د نومبر په ۲۴مه سهار، رضا صاحب په کلا باندې د وروستي برید هڅه وکړه، مګر د هغه هڅه هغه وخت ناکامه شوه کله چې د هغه جنګي فیلان د برتانویانو د ډزو له امله وتښتېدل. دوی څو ځله هڅه وکړه چې د دې درز له لارې کلا ته ننوځي، خو د دوی هڅې ناکامې شوې. په بله ورځ محاصره پورته شوه، او د رضا صاحب ځواکونه خپلې وسلې، مهمات او اکمالات پریښودل او له سیمې وتښتېدل. په ارکوټ ، کانچي پورم او تیروچیربالي کې د دوی له بریالیتوبونو وروسته، انګریزانو کارناټیک خوندي کړ، او والاجا د نوي فرانسوي والي، چارلس ګوډیو سره د تړون په موافقه کولو سره د نواب تخت ته ورسید. {{Sfn|Stanhope|1853}} {{Sfn|Harrington|1994}} == انځورتون == <gallery> دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg|تړونی=دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg دوتنه:Plassey_Monument.jpg|تړونی=دوتنه:Plassey_Monument.jpg دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg|تړونی=دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg </gallery> == سرچينې == {{لړسرچينې|2}} c9a4slw2urmnanxxpilthx1099dggg6 362897 362890 2026-04-07T05:03:42Z شاه زمان پټان 26102 362897 wikitext text/x-wiki  {{Lang-en|The Battle of Plassey}} '''جګړه''' [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت لپاره]] د جون په ۲۳، ۱۷۵۷ کې [[نواب البنغال ومرشد أباد|د بنګال د نوابانو]] او د هغوی [[شركة الهند الشرقية الفرنسية|د فرانسوي]] متحدینو {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} په وړاندې لویه بریا وه د '''پلاسي جگړه''' د بنگال د نواب [[نواب سراج الدوله|سراج الدوله]] او د هغې د فرانسوي متحدانو پر وړاندې د [[ختيځ هند کمپنۍ]] بشپړه بريا ده. دا جگړه د ۱۷۵۷ز کال د جون د مياشتې په ۳۲مه نېټه د هوگلي سيند په سيندغاړې او د کلکتې له شمال او د مرشداباد له سوېل څخه ۱۵۰ کيلومتره وړاندې د هغه وخت د بنگال د ايالت پلازمېنه کې پېښه شوه، چې د انگرېزانو له لوري رابرت کلايو او د بنگال له طرفه ميرجعفر چې يو نااهله مشر و، تر واک لاندې وه چې دې جگړه کې نواب سراج الدوله د ميرجعفر د دسيسو له کبله ماتې وخوړه او په پايله کې ټول بنگال او نورې ډېرې سيمې د ختيځ هند کمپنۍ ته په لاس ورغلې. {{Infobox military conflict | conflict = د '''پلاسي جگړه''' | partof = د [[اووه کلنه جګړه|اووه کلنې جگړې]] برخه | image = Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg | caption = ''۱۷۵۷ز کې د پلاسي جگړې نه وروسته له لارډ کلايو سره د ميرجعفر ليدنه'' <br /> فرانسيس هايمن، {{circa|1762}} | date = ۲۳ جون ۱۷۵۷ز | place = بنگال صوبه، پلاسي | coordinates = {{Coord|23.80|N|88.25|E|display=inline,title}} | territory = بنگال سوبه د برېتانويانو تر واک لاندې راغله | result = برېتانويانو بريا ترلاسه کړه<br>{{blist|او ميرجعفر د دې سيمې نواب او د انگرېزانو گوډاگی جوړېږي|په هند کې د ختيځ هند کمپنۍ د رسمي واک پيل}} | combatant1 = {{Flagcountry|د لويې بريتانيا پاچاهي}} {{Bulleted list|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} [[ختيځ هند کمپنۍ]]}} {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال تښتېدلي | combatant2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[بنګال صوبه]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[فرانسي پاچاهي]]<br>{{Bulleted list|{{flagicon image|Drapeau du régiment de la Compagnie des Indes en 1756.png}} [[French Indies Company|فرانسوي هند کمپنۍ]]}} | commander1 = {{plainlist| * {{flagicon|Kingdom of Great Britain}} '''[[رابرټ کلايو]]''' * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر کيلپاتريک * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر گرانت * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر اېرې کوټې * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ميرجعفر]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} مير ميران * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} يار لطف خان * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} رای دورلب * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} راجبالب سين * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} کريشناچندرا رای * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} جگت سيت مهتاب چند * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} اوميچند }} | commander2 = {{Plainlist| * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} '''[[سراج الدوله]]'''{{executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ديوان موهن لال]] {{Executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[مير مدن]] {{KIA}} * {{flagicon|Kingdom of France}} [[سينفرای]] }} | strength1 = {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ختيځ هند کمپنۍ:{{plainlist| * ۷۵۰ برېتانيايي سرتېري * ۱۰۰ ساتونکي * ۲۱۰۰ هندي ساتونکي * ۱۰۰ توپخانې * ۵۰ سمندري ځواکونه * ۸ توپونه (۶ ميداني او ۲ هويتزر توپونه}}'''ټولټال''':<br />۳۱۰۰ سړي | strength2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال:{{plainlist| * ۱۶۰۰۰<ref name="hi">{{cite web |title=Battle of Plassey |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Plassey |website=Britannica |access-date=25 May 2025}}</ref>–۱۸۰۰۰{{sfn|Islam|2020|p=2}} سپاره * ۳۵۰۰۰ پلي‌ځواکونه{{sfn|Islam|2020|p=2}} * ۵۳ ميداني توپونه (تر ډېره ۳۲، ۲۴ او ۱۸ پونډه توپونه){{sfn|Islam|2020|p=2}}}} {{flagicon|Kingdom of France}} فرانسه:{{plainlist| * ۴۰-۵۰ فرانسوي کارگر {{sfn|Islam|2020|p=2}} * ۵۰ ميداني توپونه<ref name="hi" />}}'''ټولټال''':<br />{{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} {{approx}} ۵۰۰۰۰ سړي <br />{{flagicon|Kingdom of France}} له ۴۰-۵۰ زيات کسان (د توپچيانو په گډون) | casualties1 = {{plainlist| * ۲۷ مړه * ۵۰ ټپيان}} | casualties2 = ۵۰۰ مړه او ټپيان }} د بریا د رابرټ کلائیو په مشرۍ وه، د [[میرجعفر|میر جعفر علي خان]] د تښتېدو له لارې ترلاسه شوه، چې د سراج الدوله د کارمندانو مشر و. دې جګړې شرکت سره د [[بنګال]] کنټرول ترلاسه کولو کې مرسته وکړه. د راتلونکو سلو کلونو په اوږدو کې، دوی [[د هند نيمه لويه وچه|د هند ټوله نیمه وچه،]] همدارنګه [[ميانمار|میانمار]] کنټرول کړ. دا جګړه د هوګلي سیند په غاړه د پلاسي (انګلیسي: Plassey ) په سیمه کې وشوه، چې [[کلکته|د کلکتې]] شمال ته شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره (۹۳ میله) او د مرشد آباد جنوب ته موقعیت لري، بیا د بنګال په پلازمېنه (اوس مهال د [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] په نادیه ولسوالۍ کې) کې وه. جګړه ماران نواب سراج الدوله ، د بنګال وروستي خپلواک نوابان او د برتانوي ختیځ هند شرکت وو. سراج الدوله تیر کال د بنګال نواب شو او انګریزانو ته یې امر وکړ چې د خپلو کلاګانو پراختیا ودروي. رابرټ د نواب د کارمندانو مشر میر جعفر ته رشوت ورکړ او ژمنه یې ورسره وکړه چې هغه به د بنګال نواب کړي. رابرټ په ۱۷۵۷ کال کې په پلاسي کې سراج الدوله ته ماتې ورکړه او د کلکتې کنټرول یې ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|title=This Imperious Company&nbsp;— The East India Company and the Modern Multinational&nbsp;— Nick Robins&nbsp;— Gresham College Lectures|website=Gresham College Lectures|publisher=Gresham College|accessdate=19 June 2015|first=Nick|last=Robins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509045913/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|archivedate=9 مايو 2019}}</ref> د جګړې څخه مخکې، سراج الدوله نواب د برتانويانو تر ولکې لاندې کلکتې باندي برید وکړ او [[تور سوری (کلکته)|د تورې سوري]] قتل عام یې وکړ. برتانویانو د ډګروال رابرټ کلائیو او اډمیرل چارلس واټسن په مشرۍ له مدراس څخه بنګال ته ځواکونه واستول او کلکته یې بیرته ونیوله. بیا کلائیو په چندانګر کې د فرانسې کلا ونیوله. {{Sfn|Naravane|2014}} د سراج الدوله او برتانویانو ترمنځ تاوتریخوالی او بې باوري د پلاسي په جګړه کې پای ته ورسېده. [[اووه کلنه جګړه|د اوه کلنې جګړې]] (۱۷۵۶-۱۷۶۳) په جریان کې، چې د دوی د اروپایی سیالي منعکس کوي، د فرانسې ختیځ هند شرکت {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} د برتانویانو په وړاندې د جګړې لپاره یوه کوچنۍ ډله واستوله. د سراج الدوله ځواکونو د ګڼ شمیر څخه ګټه اخیستی و او په پلاسي کې ځای پر ځای شوي وو. برتانویانو، چې د دښمن د ګڼ شمیر په اړه اندیښمن وو، د سراج الدوله د پوځ قوماندان، میر جعفر، او همدارنګه د یار لطف خان، جګت سیټ (مهتاب چند او سوروپ چند)، اومی چند او رائے درلاب سره سازش وکړ. میر جعفر، ری دربلاب او یار لطف خان خپل ځواکونه د جګړې ډګر ته نږدې راټول کړل خو په حقیقت کې یې د جګړې سره د یوځای کیدو لپاره حرکت ونه کړ. د سراج الدوله د ۵۰،۰۰۰ سرتیرو لښکر، چې ۴۰ توپونه او ۱۰ جنګي فیلان یې درلودل، د ډګروال رابرټ کلائیو د ۳،۰۰۰ سرتیرو لښکر لخوا مات شو، چې سراج الدوله د جګړې له ډګر څخه وتښتید او دسیسه جوړونکو په کې برخه وانخیسته. جګړه له ۱۱ ساعتونو وروسته پای ته ورسیده. دا جګړه [[د هند نيمه لويه وچه|د هند په برصغیر]] کې د استعماري ځواکونو د کنټرول لپاره یوه مهمه جګړه ګڼل کیږي. برتانویانو اوس په نواب میر جعفر باندې د پام وړ نفوذ درلود او په دې توګه یې د سوداګرۍ څخه د عایداتو سربیره د پخوانیو زیانونو لپاره د پام وړ امتیازات ترلاسه کړل. برتانویانو دا عاید د خپل نظامي ځواک د پراختیا او د نورو اروپایي استعماري ځواکونو لکه هالنډیانو او فرانسویانو د سویلي آسیا څخه د وتلو لپاره وکارول، په دې توګه [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپراتورۍ]] کې پراختیا راغله. == شاليد == تر اتلسمې پیړۍ پورې، د برتانوي ختیځ هند شرکت او د هغه د هالنډي او پرتګالي سیالانو ترمنځ سیالي په بشپړه توګه پای ته رسیدلې وه. فرانسویانو د [[څوارلسم لويي|لوئس څلورم]] په مشرۍ د فرانسې ختیځ هند شرکت هم تاسیس کړ، چې په هند کې یې دوه مهم سټیشنونه درلودل - په [[بنګال]] کې چندانګر او په کارناټیک ساحل کې پونډیچري، چې دواړه د پونډیچري پریزیډنسی لخوا اداره کیدل. فرانسویان د هند سوداګرۍ ته وروستي نوي راغلي وو، مګر دوی په چټکۍ سره په هند کې ځانونه تاسیس کړل او د برتانویانو څخه د کنټرول ترلاسه کولو لپاره چمتو وو. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د [[اتریشي جانشینۍ جګړه]] (۱۷۴۰–۱۷۴۸) د دې پیل و چې برېتانیا او فرانسه ترمنځ د واک لپاره سیالي زیاته شوه، او په هند نیمه وچه کې د پوځې برلاسۍ او سیاسي لاسوهنې پیل هم همدلته وشو.په ۱۷۴۶ کال د سپتمبر په میاشت کې، ماهي دي لا بوردونې د سمندري بېړیو له یوې ډلې سره مدراس (اوسنی چنای) ته ورسېد او دا ساحلي ښار یې کلابند کړ. د ښار دفاع کمزورې وه، او ساتونکو یوازې درې ورځې د توپونو پر بمبارۍ مقاومت وکړ، وروسته یې تسلیم شول.د تسلیمېدو له تړون سره سم، دا پرېکړه شوې وه چې برېتانوي ختیځ هند شرکت به د پیسو په بدل کې مدراس بېرته ترلاسه کړي. خو د فرانسوي ختیځ هند شرکت والي، جوزیف فرانسوا دوپلېکس، دا خبره ونه منله. کله چې بوردونې له هند څخه ولاړ، نو دوپلېکس دا تړون مات کړ.وروسته د کارناتیک نواب، انورالدین خان، مداخله وکړه او د انګلیسانو ملاتړ یې وکړ. ګډو ځواکونو د مدراس د بېرته نیولو هڅه وکړه، خو سره له دې چې شمېر یې ډېر و، فرانسویانو هغوی په اسانۍ مات کړل.د مدراس د له لاسه ورکولو د غچ اخیستلو لپاره، انګلیسانو د مېجر لارنس او اډمیرال بوسکاوین په مشرۍ پونډیچري کلابند کړ، خو له ۳۱ ورځو وروسته یې کلابندي پای ته ورسوله.په پای کې، د اکس-لا-شاپیل د تړون (۱۷۴۸) له مخې، دوپلېکس اړ شو چې مدراس بېرته انګلیسانو ته وسپاري، او په بدل کې یې لوېسبورګ او د کېپ برېتون ټاپو په شمالي امریکا کې ترلاسه کړل. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په هند کې د خپلو دریو اصلي سټیشنونو له لارې قوي شتون درلود: په [[چينای|مدراس]] کې فورټ سینټ جورج، په [[کلکته]] کې فورټ ویلیم، او په لویدیځ هند کې د بمبي فورټ. دا ځایونه خپلواک صدارتي ادارې وې چې د ولسمشر او شورا لخوا اداره کېدې، چې په انګلستان کې د مدیره پلاوي لخوا ټاکل کېدې. برتانویانو د مختلفو شهزادګانو او مرستیالانو سره د اتحاد پالیسي تعقیبوله، او ژمنه یې کوله چې دوی ته به د غاصبینو او یاغیانو څخه ساتنه ورکوي. مرستیالانو معمولا د دې خوندیتوب په بدل کې دوی ته امتیازات ورکول. د اکس-لا-شاپیل تړون مستقیمه جګړه د دواړو ځواکونو ترمنځ بنده کړه، خو ډېر ژر دواړه لوري بیا په غیر مستقیمو شخړو کې ښکېل شول، لکه دا چې د ځايي شهزاده ګانو او واکمنانو ملاتړ به یې کاوه او د هغوی په جګړو کې به یې لاس وهنه کوله. دوپلېکس هغه سیالي غوره کړه چې د دکن په سیمه کې د نظام‌الملک د کورنۍ د واک پر سر روانه وه، او همدارنګه د کارناتیک ولایت د نوابۍ پر سر شخړه. انګلیسانو او فرانسویانو دواړو په دغو دوو څوکیو کې خپل خپل کسان ودرول.په دواړو حالاتو کې، د دوپلېکس ملاتړ کوونکو کسانو د چل ول (سازشونو) او وژنو له لارې واک ترلاسه کړ.د ۱۷۵۱ کال په منځ کې، د فرانسویانو ملاتړ کوونکي د نوابۍ لپاره، چندا صاحب، د برېتانوي ملاتړ لرونکي وروستۍ کلا چې په تریوچراپالي ([[تریزنبرګ|تریچناپلي]]) کې وه، کلابنده کړه. هلته د انګلیسانو ملاتړی (محمد علي) له خپلو ځواکونو سره ټینګ شوی و.چندا صاحب ته د فرانسویانو یوه پوځي ډله هم مرسته کوله، چې مشري یې چارلس مارکيز دي بوسي کوله.. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د ۱۷۵۱ کال د سپتمبر په لومړۍ نیټه، ۲۸۰ اروپایانو او ۳۰۰ سپاهیانو د ډګرمن رابرټ کلائیو په قومانده د کارناټیک پلازمینه ارکوټ باندي برید وکړ او ویې نیوله، خو ویې موندله چې ګارډین تیره شپه تښتیدلی دی. فرانسویانو هیله درلوده چې دا به چندا صاحب وهڅوي چې خپل ځینې ځواکونه د برتانویانو څخه د ښار بیرته نیولو لپاره واستوي. چندا صاحب د رضا صاحب په مشرۍ د ۴۰۰۰ هنديانو یو ځواک د ۱۵۰ فرانسويانو سره یوځای واستاوه. دوی کلا محاصره کړه او څو اونۍ وروسته یې په څو ځایونو کې دیوالونه مات کړل. کلائیو د مراري راو، د مراټي مشر ته پیغام واستاوه چې د والاجا ملاتړ یې ترلاسه کړی و او په میسوري هایټس کې ځای پر ځای شوی و. د مراټيانو د ناڅاپي برید په اړه د خبریدو سره، رضا صاحب کلائیو ته یو لیک واستاوه چې د تسلیمۍ لپاره یې د ډیرو پیسو وړاندیز وکړ، مګر دا وړاندیز رد شو. د نومبر په ۲۴مه سهار، رضا صاحب په کلا باندې د وروستي برید هڅه وکړه، مګر د هغه هڅه هغه وخت ناکامه شوه کله چې د هغه جنګي فیلان د برتانویانو د ډزو له امله وتښتېدل. دوی څو ځله هڅه وکړه چې د دې درز له لارې کلا ته ننوځي، خو د دوی هڅې ناکامې شوې. په بله ورځ محاصره پورته شوه، او د رضا صاحب ځواکونه خپلې وسلې، مهمات او اکمالات پریښودل او له سیمې وتښتېدل. په ارکوټ ، کانچي پورم او تیروچیربالي کې د دوی له بریالیتوبونو وروسته، انګریزانو کارناټیک خوندي کړ، او والاجا د نوي فرانسوي والي، چارلس ګوډیو سره د تړون په موافقه کولو سره د نواب تخت ته ورسید. {{Sfn|Stanhope|1853}} {{Sfn|Harrington|1994}} == انځورتون == <gallery> دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg|تړونی=دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg دوتنه:Plassey_Monument.jpg|تړونی=دوتنه:Plassey_Monument.jpg دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg|تړونی=دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg </gallery> == سرچينې == {{لړسرچينې|2}} asnp7aq383al3cut71ip7de6xdjj91o 362903 362897 2026-04-07T05:13:29Z شاه زمان پټان 26102 362903 wikitext text/x-wiki د '''پلاسي جگړه''' د بنگال د نواب [[نواب سراج الدوله|سراج الدوله]] او د هغې د فرانسوي متحدانو پر وړاندې د [[ختيځ هند کمپنۍ]] بشپړه بريا ده. دا جگړه د ۱۷۵۷ز کال د جون د مياشتې په ۳۲مه نېټه د هوگلي سيند په سيندغاړې او د کلکتې له شمال او د مرشداباد له سوېل څخه ۱۵۰ کيلومتره وړاندې د هغه وخت د بنگال د ايالت پلازمېنه کې پېښه شوه، چې د انگرېزانو له لوري رابرت کلايو او د بنگال له طرفه ميرجعفر چې يو نااهله مشر و، تر واک لاندې وه چې دې جگړه کې نواب سراج الدوله د ميرجعفر د دسيسو له کبله ماتې وخوړه او په پايله کې ټول بنگال او نورې ډېرې سيمې د ختيځ هند کمپنۍ ته په لاس ورغلې. {{Infobox military conflict | conflict = د '''پلاسي جگړه''' | partof = د [[اووه کلنه جګړه|اووه کلنې جگړې]] برخه | image = Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg | caption = ''۱۷۵۷ز کې د پلاسي جگړې نه وروسته له لارډ کلايو سره د ميرجعفر ليدنه'' <br /> فرانسيس هايمن، {{circa|1762}} | date = ۲۳ جون ۱۷۵۷ز | place = بنگال صوبه، پلاسي | coordinates = {{Coord|23.80|N|88.25|E|display=inline,title}} | territory = بنگال سوبه د برېتانويانو تر واک لاندې راغله | result = برېتانويانو بريا ترلاسه کړه<br>{{blist|او ميرجعفر د دې سيمې نواب او د انگرېزانو گوډاگی جوړېږي|په هند کې د ختيځ هند کمپنۍ د رسمي واک پيل}} | combatant1 = {{Flagcountry|د لويې بريتانيا پاچاهي}} {{Bulleted list|{{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} [[ختيځ هند کمپنۍ]]}} {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال تښتېدلي | combatant2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[بنګال صوبه]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[فرانسي پاچاهي]]<br>{{Bulleted list|{{flagicon image|Drapeau du régiment de la Compagnie des Indes en 1756.png}} [[French Indies Company|فرانسوي هند کمپنۍ]]}} | commander1 = {{plainlist| * {{flagicon|Kingdom of Great Britain}} '''[[رابرټ کلايو]]''' * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر کيلپاتريک * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر گرانت * {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ميجر اېرې کوټې * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ميرجعفر]] * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} مير ميران * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} يار لطف خان * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} رای دورلب * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} راجبالب سين * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} کريشناچندرا رای * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} جگت سيت مهتاب چند * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} اوميچند }} | commander2 = {{Plainlist| * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} '''[[سراج الدوله]]'''{{executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[ديوان موهن لال]] {{Executed}} * {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} [[مير مدن]] {{KIA}} * {{flagicon|Kingdom of France}} [[سينفرای]] }} | strength1 = {{flagicon image|Flag of the British East India Company (1707).svg}} ختيځ هند کمپنۍ:{{plainlist| * ۷۵۰ برېتانيايي سرتېري * ۱۰۰ ساتونکي * ۲۱۰۰ هندي ساتونکي * ۱۰۰ توپخانې * ۵۰ سمندري ځواکونه * ۸ توپونه (۶ ميداني او ۲ هويتزر توپونه}}'''ټولټال''':<br />۳۱۰۰ سړي | strength2 = {{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} بنگال:{{plainlist| * ۱۶۰۰۰<ref name="hi">{{cite web |title=Battle of Plassey |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Plassey |website=Britannica |access-date=25 May 2025}}</ref>–۱۸۰۰۰{{sfn|Islam|2020|p=2}} سپاره * ۳۵۰۰۰ پلي‌ځواکونه{{sfn|Islam|2020|p=2}} * ۵۳ ميداني توپونه (تر ډېره ۳۲، ۲۴ او ۱۸ پونډه توپونه){{sfn|Islam|2020|p=2}}}} {{flagicon|Kingdom of France}} فرانسه:{{plainlist| * ۴۰-۵۰ فرانسوي کارگر {{sfn|Islam|2020|p=2}} * ۵۰ ميداني توپونه<ref name="hi" />}}'''ټولټال''':<br />{{flagicon image|Bengal subah flag (Nautical).svg}} {{approx}} ۵۰۰۰۰ سړي <br />{{flagicon|Kingdom of France}} له ۴۰-۵۰ زيات کسان (د توپچيانو په گډون) | casualties1 = {{plainlist| * ۲۷ مړه * ۵۰ ټپيان}} | casualties2 = ۵۰۰ مړه او ټپيان }} دا بریا د رابرټ کلائیو په مشرۍ وه، د [[میرجعفر|میر جعفر علي خان]] د تښتېدو له لارې ترلاسه شوه، چې د سراج الدوله د کارمندانو مشر و. دې جګړې شرکت سره د [[بنګال]] کنټرول ترلاسه کولو کې مرسته وکړه. د راتلونکو سلو کلونو په اوږدو کې، دوی [[د هند نيمه لويه وچه|د هند ټوله نیمه وچه،]] همدارنګه [[ميانمار|میانمار]] کنټرول کړ. دا جګړه د هوګلي سیند په غاړه د پلاسي (انګلیسي: Plassey ) په سیمه کې وشوه، چې [[کلکته|د کلکتې]] شمال ته شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره (۹۳ میله) او د مرشد آباد جنوب ته موقعیت لري، بیا د بنګال په پلازمېنه (اوس مهال د [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] په نادیه ولسوالۍ کې) کې وه. جګړه ماران نواب سراج الدوله ، د بنګال وروستي خپلواک نوابان او د برتانوي ختیځ هند شرکت وو. سراج الدوله تیر کال د بنګال نواب شو او انګریزانو ته یې امر وکړ چې د خپلو کلاګانو پراختیا ودروي. رابرټ د نواب د کارمندانو مشر میر جعفر ته رشوت ورکړ او ژمنه یې ورسره وکړه چې هغه به د بنګال نواب کړي. رابرټ په ۱۷۵۷ کال کې په پلاسي کې سراج الدوله ته ماتې ورکړه او د کلکتې کنټرول یې ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|title=This Imperious Company&nbsp;— The East India Company and the Modern Multinational&nbsp;— Nick Robins&nbsp;— Gresham College Lectures|website=Gresham College Lectures|publisher=Gresham College|accessdate=19 June 2015|first=Nick|last=Robins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509045913/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/this-imperious-company-the-east-india-company-and-the-modern-multinational|archivedate=9 مايو 2019}}</ref> د جګړې څخه مخکې، سراج الدوله نواب د برتانويانو تر ولکې لاندې کلکتې باندي برید وکړ او [[تور سوری (کلکته)|د تورې سوري]] قتل عام یې وکړ. برتانویانو د ډګروال رابرټ کلائیو او اډمیرل چارلس واټسن په مشرۍ له مدراس څخه بنګال ته ځواکونه واستول او کلکته یې بیرته ونیوله. بیا کلائیو په چندانګر کې د فرانسې کلا ونیوله. {{Sfn|Naravane|2014}} د سراج الدوله او برتانویانو ترمنځ تاوتریخوالی او بې باوري د پلاسي په جګړه کې پای ته ورسېده. [[اووه کلنه جګړه|د اوه کلنې جګړې]] (۱۷۵۶-۱۷۶۳) په جریان کې، چې د دوی د اروپایی سیالي منعکس کوي، د فرانسې ختیځ هند شرکت {{Sfn|Campbell|Watts|1760}} د برتانویانو په وړاندې د جګړې لپاره یوه کوچنۍ ډله واستوله. د سراج الدوله ځواکونو د ګڼ شمیر څخه ګټه اخیستی و او په پلاسي کې ځای پر ځای شوي وو. برتانویانو، چې د دښمن د ګڼ شمیر په اړه اندیښمن وو، د سراج الدوله د پوځ قوماندان، میر جعفر، او همدارنګه د یار لطف خان، جګت سیټ (مهتاب چند او سوروپ چند)، اومی چند او رائے درلاب سره سازش وکړ. میر جعفر، ری دربلاب او یار لطف خان خپل ځواکونه د جګړې ډګر ته نږدې راټول کړل خو په حقیقت کې یې د جګړې سره د یوځای کیدو لپاره حرکت ونه کړ. د سراج الدوله د ۵۰،۰۰۰ سرتیرو لښکر، چې ۴۰ توپونه او ۱۰ جنګي فیلان یې درلودل، د ډګروال رابرټ کلائیو د ۳،۰۰۰ سرتیرو لښکر لخوا مات شو، چې سراج الدوله د جګړې له ډګر څخه وتښتید او دسیسه جوړونکو په کې برخه وانخیسته. جګړه له ۱۱ ساعتونو وروسته پای ته ورسیده. دا جګړه [[د هند نيمه لويه وچه|د هند په برصغیر]] کې د استعماري ځواکونو د کنټرول لپاره یوه مهمه جګړه ګڼل کیږي. برتانویانو اوس په نواب میر جعفر باندې د پام وړ نفوذ درلود او په دې توګه یې د سوداګرۍ څخه د عایداتو سربیره د پخوانیو زیانونو لپاره د پام وړ امتیازات ترلاسه کړل. برتانویانو دا عاید د خپل نظامي ځواک د پراختیا او د نورو اروپایي استعماري ځواکونو لکه هالنډیانو او فرانسویانو د سویلي آسیا څخه د وتلو لپاره وکارول، په دې توګه [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپراتورۍ]] کې پراختیا راغله. == شاليد == تر اتلسمې پیړۍ پورې، د برتانوي ختیځ هند شرکت او د هغه د هالنډي او پرتګالي سیالانو ترمنځ سیالي په بشپړه توګه پای ته رسیدلې وه. فرانسویانو د [[څوارلسم لويي|لوئس څلورم]] په مشرۍ د فرانسې ختیځ هند شرکت هم تاسیس کړ، چې په هند کې یې دوه مهم سټیشنونه درلودل - په [[بنګال]] کې چندانګر او په کارناټیک ساحل کې پونډیچري، چې دواړه د پونډیچري پریزیډنسی لخوا اداره کیدل. فرانسویان د هند سوداګرۍ ته وروستي نوي راغلي وو، مګر دوی په چټکۍ سره په هند کې ځانونه تاسیس کړل او د برتانویانو څخه د کنټرول ترلاسه کولو لپاره چمتو وو. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د [[اتریشي جانشینۍ جګړه]] (۱۷۴۰–۱۷۴۸) د دې پیل و چې برېتانیا او فرانسه ترمنځ د واک لپاره سیالي زیاته شوه، او په هند نیمه وچه کې د پوځې برلاسۍ او سیاسي لاسوهنې پیل هم همدلته وشو.په ۱۷۴۶ کال د سپتمبر په میاشت کې، ماهي دي لا بوردونې د سمندري بېړیو له یوې ډلې سره مدراس (اوسنی چنای) ته ورسېد او دا ساحلي ښار یې کلابند کړ. د ښار دفاع کمزورې وه، او ساتونکو یوازې درې ورځې د توپونو پر بمبارۍ مقاومت وکړ، وروسته یې تسلیم شول.د تسلیمېدو له تړون سره سم، دا پرېکړه شوې وه چې برېتانوي ختیځ هند شرکت به د پیسو په بدل کې مدراس بېرته ترلاسه کړي. خو د فرانسوي ختیځ هند شرکت والي، جوزیف فرانسوا دوپلېکس، دا خبره ونه منله. کله چې بوردونې له هند څخه ولاړ، نو دوپلېکس دا تړون مات کړ.وروسته د کارناتیک نواب، انورالدین خان، مداخله وکړه او د انګلیسانو ملاتړ یې وکړ. ګډو ځواکونو د مدراس د بېرته نیولو هڅه وکړه، خو سره له دې چې شمېر یې ډېر و، فرانسویانو هغوی په اسانۍ مات کړل.د مدراس د له لاسه ورکولو د غچ اخیستلو لپاره، انګلیسانو د مېجر لارنس او اډمیرال بوسکاوین په مشرۍ پونډیچري کلابند کړ، خو له ۳۱ ورځو وروسته یې کلابندي پای ته ورسوله.په پای کې، د اکس-لا-شاپیل د تړون (۱۷۴۸) له مخې، دوپلېکس اړ شو چې مدراس بېرته انګلیسانو ته وسپاري، او په بدل کې یې لوېسبورګ او د کېپ برېتون ټاپو په شمالي امریکا کې ترلاسه کړل. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په هند کې د خپلو دریو اصلي سټیشنونو له لارې قوي شتون درلود: په [[چينای|مدراس]] کې فورټ سینټ جورج، په [[کلکته]] کې فورټ ویلیم، او په لویدیځ هند کې د بمبي فورټ. دا ځایونه خپلواک صدارتي ادارې وې چې د ولسمشر او شورا لخوا اداره کېدې، چې په انګلستان کې د مدیره پلاوي لخوا ټاکل کېدې. برتانویانو د مختلفو شهزادګانو او مرستیالانو سره د اتحاد پالیسي تعقیبوله، او ژمنه یې کوله چې دوی ته به د غاصبینو او یاغیانو څخه ساتنه ورکوي. مرستیالانو معمولا د دې خوندیتوب په بدل کې دوی ته امتیازات ورکول. د اکس-لا-شاپیل تړون مستقیمه جګړه د دواړو ځواکونو ترمنځ بنده کړه، خو ډېر ژر دواړه لوري بیا په غیر مستقیمو شخړو کې ښکېل شول، لکه دا چې د ځايي شهزاده ګانو او واکمنانو ملاتړ به یې کاوه او د هغوی په جګړو کې به یې لاس وهنه کوله. دوپلېکس هغه سیالي غوره کړه چې د دکن په سیمه کې د نظام‌الملک د کورنۍ د واک پر سر روانه وه، او همدارنګه د کارناتیک ولایت د نوابۍ پر سر شخړه. انګلیسانو او فرانسویانو دواړو په دغو دوو څوکیو کې خپل خپل کسان ودرول.په دواړو حالاتو کې، د دوپلېکس ملاتړ کوونکو کسانو د چل ول (سازشونو) او وژنو له لارې واک ترلاسه کړ.د ۱۷۵۱ کال په منځ کې، د فرانسویانو ملاتړ کوونکي د نوابۍ لپاره، چندا صاحب، د برېتانوي ملاتړ لرونکي وروستۍ کلا چې په تریوچراپالي ([[تریزنبرګ|تریچناپلي]]) کې وه، کلابنده کړه. هلته د انګلیسانو ملاتړی (محمد علي) له خپلو ځواکونو سره ټینګ شوی و.چندا صاحب ته د فرانسویانو یوه پوځي ډله هم مرسته کوله، چې مشري یې چارلس مارکيز دي بوسي کوله.. {{Sfn|Harrington|1994}} {{Sfn|Stanhope|1853}} د ۱۷۵۱ کال د سپتمبر په لومړۍ نیټه، ۲۸۰ اروپایانو او ۳۰۰ سپاهیانو د ډګرمن رابرټ کلائیو په قومانده د کارناټیک پلازمینه ارکوټ باندي برید وکړ او ویې نیوله، خو ویې موندله چې ګارډین تیره شپه تښتیدلی دی. فرانسویانو هیله درلوده چې دا به چندا صاحب وهڅوي چې خپل ځینې ځواکونه د برتانویانو څخه د ښار بیرته نیولو لپاره واستوي. چندا صاحب د رضا صاحب په مشرۍ د ۴۰۰۰ هنديانو یو ځواک د ۱۵۰ فرانسويانو سره یوځای واستاوه. دوی کلا محاصره کړه او څو اونۍ وروسته یې په څو ځایونو کې دیوالونه مات کړل. کلائیو د مراري راو، د مراټي مشر ته پیغام واستاوه چې د والاجا ملاتړ یې ترلاسه کړی و او په میسوري هایټس کې ځای پر ځای شوی و. د مراټيانو د ناڅاپي برید په اړه د خبریدو سره، رضا صاحب کلائیو ته یو لیک واستاوه چې د تسلیمۍ لپاره یې د ډیرو پیسو وړاندیز وکړ، مګر دا وړاندیز رد شو. د نومبر په ۲۴مه سهار، رضا صاحب په کلا باندې د وروستي برید هڅه وکړه، مګر د هغه هڅه هغه وخت ناکامه شوه کله چې د هغه جنګي فیلان د برتانویانو د ډزو له امله وتښتېدل. دوی څو ځله هڅه وکړه چې د دې درز له لارې کلا ته ننوځي، خو د دوی هڅې ناکامې شوې. په بله ورځ محاصره پورته شوه، او د رضا صاحب ځواکونه خپلې وسلې، مهمات او اکمالات پریښودل او له سیمې وتښتېدل. په ارکوټ ، کانچي پورم او تیروچیربالي کې د دوی له بریالیتوبونو وروسته، انګریزانو کارناټیک خوندي کړ، او والاجا د نوي فرانسوي والي، چارلس ګوډیو سره د تړون په موافقه کولو سره د نواب تخت ته ورسید. {{Sfn|Stanhope|1853}} {{Sfn|Harrington|1994}} == انځورتون == <gallery> دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg|تړونی=دوتنه:Three_Obelisks_of_Mirmadan,_Nabe_Singh_Hajari_and_Bahadur_Khan_near_Plassey.jpg دوتنه:Plassey_Monument.jpg|تړونی=دوتنه:Plassey_Monument.jpg دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg|تړونی=دوتنه:ASI_display_board_of_Tomb_of_Mir_Madan.jpg </gallery> == سرچينې == {{لړسرچينې|2}} m2hk33w7a9fe940ne0556d49vh895ii 0 86994 362858 2026-04-06T15:10:07Z Kanishka khorasani 33852 Kanishka khorasani د [[اسدالله بهادری]] مخ [[اسدالله بهادری (شاعر)]] ته ولېږداوه 362858 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[اسدالله بهادری (شاعر)]] 7ms2essjkhqaxocfb8zrvgihrllwb27 0 86995 362861 2026-04-06T17:28:56Z Andar ba ba 39180 "[[:ur:Special:Redirect/revision/8672034|پہلی روہیلہ جنگ]]" مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی 362861 wikitext text/x-wiki {{پوځي جګړې مالوماتبکس}}'''د روهیله لومړنۍ جګړه''' د ۱۷۷۳-۷۴ کلونو ترمنځ [[نواب اودھ|د اوده د نواب]] [[شجاع الدولہ|شجاع الدوله]] لخوا د هند په شمالي برخه کې د روهیلا [[مغلیہ سلطنت کے حکمرانوں کی فہرست|کنډک]] [[روهيلکنډ|کې]] میشتو افغان غرنیو قبیلو په وړاندې د جزا یا تعزیر ورکولو یوه لړۍ و. [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] هم په دي لړۍ ګډون وکړ او د نواب ملاتړ وکړ {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د روهیله لومړنۍ جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د روهیله جګړو برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Rohilla_Horsemen.jpg|250x250پېکسل]] <small>د روهیله سپاره نظام</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۱۷۷۳–۱۷۷۴ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |روهیلکنډ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د انګریزانو او اودهـ بریا (د لال ډنګ تړون) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځمکنۍ بدلونونه |د روهیلکنډ پاچاهي ضمیمه شوه او د رامپور نوابي ریاست رامنځته شو. |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د روهیلکنډ پاچاهي''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''د اودهـ ریاست''' '''ملاتړي:''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|20x20پېکسل]] د بریتانوي ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |فیض الله خان حافظ رحمت خان † محمد خان † | style="text-align:center; vertical-align:top;" |شجاع الدوله وارن هیسټینګز الکساندر چیمپیان |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ځواک |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa;" |نامعلوم | style="text-align:center;" |نامعلوم |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |مرګ ژوبله |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa;" |نامعلوم | style="text-align:center;" |نامعلوم |} == شاليد == څو کاله مخکې له دې چې مرهټېان غرونو ته وشړل شي، روهیلیانو له شجاع الدوله څخه د مرستې غوښتنه وکړه، چې هغه وخت د انګریزانو ملګری و. له جګړې وروسته، کله چې نواب له روهیلیانو څخه د سرو زرو د ۴۰ زرو سکې وغوښتلې، نو د روهیله مشرانو د قیمت له ورکولو څخه انکار وکړ. بیا نواب پریکړه وکړه چې د دوی سلطنت ونیسي او [[وارن هېسټينگز|د وارن هیسټینګز څخه]] یې د مرستې غوښتنه وکړه، چې د څلور ملیون روپیو په بدل کې یې د مرستې کولو موافقه وکړه. هیسټینګز دا عمل په دې اساس توجیه کړ چې روهیلیانو د برتانویانو لپاره یو ګواښ وو، ځکه چې دوی د اوده یوه برخه نیولې وه. خو پوهان د افغان روهلیانو په وړاندي ده کړنه د برتانیا لخوا غیري اخلاقي ګڼې دا پوهان په دي نظر دي چې برتانیایي لښکر په دي جنګ کې د پیسو لپاره ګډون کړی <ref>{{Cite web|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AEssay_on_Warren_Hastings_%28IA_essayonwarrenhas00maca%29.pdf?utm_source|title=}}</ref> == جګړه == د اپریل په ۲۳ مه، د روهیله پوځ چې د حافظ رحمت خان په مشرۍ د میرامپور کټره په جګړه کې د ډګروال الکساندر لخوا مات شو. حافظ رحمت خان په دې پریکړه کونکي جګړه کې مړ شو او پاتې روهیلاان د لدهنګ ته نږدې غونډیو ته پورته شول === چیریکي جګړه او محاصره === فیض الله خان، د پاتې وفادارو روهیلیانو سره، د لاډهنګ غونډیو ځنګلونو ته ولاړل. د همدې کال د اګست له ۱۴مې راهیسې، د برتانویانو او اوده ګډو ځواکونو سیمه محاصره کړه. بالاخره، برتانویان ستړي شول او د سولې هیله یې څرګنده کړه. شاه شجاع، چې د پښې په سرطان اخته و، سمدلاسه سوله غوښتله او له همدې امله، د روهیل اتحاد د ماتولو لپاره د څو هڅو وروسته، هغه د فیض الله خان د واک کمولو په هڅه کې د حافظ رحمت خان زوی محبت خان خوشې کړ. په ورته وخت کې هغه د فیض الله سره هم دوامداره اړیکه وساتله. د هغه ستراتیژي کار وکړ او د اکتوبر په 6، 14، فیض الله د لالډنګ تړون لاسلیک کړ، چې له مخې یې فیض الله ته د دا د خوښې په سیمه کې سلطنت ورکړل شو، چې د رامپور سلطنت د جوړولو لامل شو. == پایله == روهیل کهنډ سقوط وکړ او د اوده لخوا ضمیمه شو. ډیری روهیلیان له سلطنت څخه ولاړل او د بلې چریکي جګړې د پیل کولو په هیله یې [[ګنګا سيند|د ګنګا سیند څخه]] تیر شول. برتانوي راج په رامپور کې د برتانوي محافظت لاندې تاسیس شو او فیض الله خان د نوي جوړ شوي رامپور سلطنت د لومړي نواب په توګه بریالی شو. د فیض الله له مړینې وروسته، د هغه زوی محمد علي خان د رامپور نواب شو او د هغه کشر ورور او د فیض الله خان دوهم زوی، غلام محمد خان بهادر لخوا له دندې ګوښه شو. د غلام محمد په مشرۍ د افغان روهلیانو هیلو دوی وهڅول چې په 1897 کې په [[دوسری روہیلہ جنگ|دوهم روهیل جنګ]] کې برخه واخلي، چې اصلي هدف یې د روهیلانو پخوانۍ سیمې بیرته نیول وو. خو، انګریزانو د غلام محمد تخت ته پورته کېدل خوښ نه کړل،محمد د ډیرو افغان سرتیرو سره د انګریزانو په وړاندې جګړه وکړه، چې په کې محمد ماتې وخوړه او رامپور د انګریزانو لخوا د محمد علي خان ماشوم زوی ته وسپارل شو. == ماخذونه == * جان سټراچي (۱۸۹۲)، ''هیسټینګز او د روهیلا جګړه'' == سرچینې == {{لړسرچينې}} 3gmr0f5f8ky48knd7v8vvxinb9ajxfv 362862 362861 2026-04-06T17:29:35Z Andar ba ba 39180 362862 wikitext text/x-wiki د روهیله لومړنۍ جګړه''' د ۱۷۷۳-۷۴ کلونو ترمنځ [[نواب اودھ|د اوده د نواب]] [[شجاع الدولہ|شجاع الدوله]] لخوا د هند په شمالي برخه کې د روهیلا [[مغلیہ سلطنت کے حکمرانوں کی فہرست|کنډک]] [[روهيلکنډ|کې]] میشتو افغان غرنیو قبیلو په وړاندې د جزا یا تعزیر ورکولو یوه لړۍ و. [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] هم په دي لړۍ ګډون وکړ او د نواب ملاتړ وکړ {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د روهیله لومړنۍ جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د روهیله جګړو برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Rohilla_Horsemen.jpg|250x250پېکسل]] <small>د روهیله سپاره نظام</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۱۷۷۳–۱۷۷۴ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |روهیلکنډ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د انګریزانو او اودهـ بریا (د لال ډنګ تړون) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځمکنۍ بدلونونه |د روهیلکنډ پاچاهي ضمیمه شوه او د رامپور نوابي ریاست رامنځته شو. |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د روهیلکنډ پاچاهي''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''د اودهـ ریاست''' '''ملاتړي:''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|20x20پېکسل]] د بریتانوي ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |فیض الله خان حافظ رحمت خان † محمد خان † | style="text-align:center; vertical-align:top;" |شجاع الدوله وارن هیسټینګز الکساندر چیمپیان |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ځواک |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa;" |نامعلوم | style="text-align:center;" |نامعلوم |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |مرګ ژوبله |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa;" |نامعلوم | style="text-align:center;" |نامعلوم |} == شاليد == څو کاله مخکې له دې چې مرهټېان غرونو ته وشړل شي، روهیلیانو له شجاع الدوله څخه د مرستې غوښتنه وکړه، چې هغه وخت د انګریزانو ملګری و. له جګړې وروسته، کله چې نواب له روهیلیانو څخه د سرو زرو د ۴۰ زرو سکې وغوښتلې، نو د روهیله مشرانو د قیمت له ورکولو څخه انکار وکړ. بیا نواب پریکړه وکړه چې د دوی سلطنت ونیسي او [[وارن هېسټينگز|د وارن هیسټینګز څخه]] یې د مرستې غوښتنه وکړه، چې د څلور ملیون روپیو په بدل کې یې د مرستې کولو موافقه وکړه. هیسټینګز دا عمل په دې اساس توجیه کړ چې روهیلیانو د برتانویانو لپاره یو ګواښ وو، ځکه چې دوی د اوده یوه برخه نیولې وه. خو پوهان د افغان روهلیانو په وړاندي ده کړنه د برتانیا لخوا غیري اخلاقي ګڼې دا پوهان په دي نظر دي چې برتانیایي لښکر په دي جنګ کې د پیسو لپاره ګډون کړی <ref>{{Cite web|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AEssay_on_Warren_Hastings_%28IA_essayonwarrenhas00maca%29.pdf?utm_source|title=}}</ref> == جګړه == د اپریل په ۲۳ مه، د روهیله پوځ چې د حافظ رحمت خان په مشرۍ د میرامپور کټره په جګړه کې د ډګروال الکساندر لخوا مات شو. حافظ رحمت خان په دې پریکړه کونکي جګړه کې مړ شو او پاتې روهیلاان د لدهنګ ته نږدې غونډیو ته پورته شول === چیریکي جګړه او محاصره === فیض الله خان، د پاتې وفادارو روهیلیانو سره، د لاډهنګ غونډیو ځنګلونو ته ولاړل. د همدې کال د اګست له ۱۴مې راهیسې، د برتانویانو او اوده ګډو ځواکونو سیمه محاصره کړه. بالاخره، برتانویان ستړي شول او د سولې هیله یې څرګنده کړه. شاه شجاع، چې د پښې په سرطان اخته و، سمدلاسه سوله غوښتله او له همدې امله، د روهیل اتحاد د ماتولو لپاره د څو هڅو وروسته، هغه د فیض الله خان د واک کمولو په هڅه کې د حافظ رحمت خان زوی محبت خان خوشې کړ. په ورته وخت کې هغه د فیض الله سره هم دوامداره اړیکه وساتله. د هغه ستراتیژي کار وکړ او د اکتوبر په 6، 14، فیض الله د لالډنګ تړون لاسلیک کړ، چې له مخې یې فیض الله ته د دا د خوښې په سیمه کې سلطنت ورکړل شو، چې د رامپور سلطنت د جوړولو لامل شو. == پایله == روهیل کهنډ سقوط وکړ او د اوده لخوا ضمیمه شو. ډیری روهیلیان له سلطنت څخه ولاړل او د بلې چریکي جګړې د پیل کولو په هیله یې [[ګنګا سيند|د ګنګا سیند څخه]] تیر شول. برتانوي راج په رامپور کې د برتانوي محافظت لاندې تاسیس شو او فیض الله خان د نوي جوړ شوي رامپور سلطنت د لومړي نواب په توګه بریالی شو. د فیض الله له مړینې وروسته، د هغه زوی محمد علي خان د رامپور نواب شو او د هغه کشر ورور او د فیض الله خان دوهم زوی، غلام محمد خان بهادر لخوا له دندې ګوښه شو. د غلام محمد په مشرۍ د افغان روهلیانو هیلو دوی وهڅول چې په 1897 کې په [[دوسری روہیلہ جنگ|دوهم روهیل جنګ]] کې برخه واخلي، چې اصلي هدف یې د روهیلانو پخوانۍ سیمې بیرته نیول وو. خو، انګریزانو د غلام محمد تخت ته پورته کېدل خوښ نه کړل،محمد د ډیرو افغان سرتیرو سره د انګریزانو په وړاندې جګړه وکړه، چې په کې محمد ماتې وخوړه او رامپور د انګریزانو لخوا د محمد علي خان ماشوم زوی ته وسپارل شو. == ماخذونه == * جان سټراچي (۱۸۹۲)، ''هیسټینګز او د روهیلا جګړه'' == سرچینې == {{لړسرچينې}} b36sil2860tvqbmza5l58j7xor7zv3x 362863 362862 2026-04-06T17:33:51Z Andar ba ba 39180 362863 wikitext text/x-wiki د روهیله لومړنۍ جګړه''' د ۱۷۷۳-۷۴ کلونو ترمنځ [[نواب اودھ|ده جګړه د اوده د نواب]] [[شجاع الدولہ|شجاع الدوله]] لخوا د هند په شمالي برخه کې د روهیله [[مغلیہ سلطنت کے حکمرانوں کی فہرست|کنډک]] [[روهيلکنډ|کې]] میشتو افغان غرنیو قبیلو په وړاندې د جزا یا تعزیر ورکولو یوه لړۍ و. [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] هم په دي لړۍ ګډون وکړ او د نواب ملاتړ وکړ {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د روهیله لومړنۍ جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د روهیله جګړو برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Rohilla_Horsemen.jpg|250x250پېکسل]] <small>روهیله آس سپور</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۱۷۷۳–۱۷۷۴ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |روهیلکنډ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د انګریزانو او اودهـ بریا (د لال ډنګ تړون) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځمکنۍ بدلونونه |د روهیلکنډ پاچاهي ضمیمه شوه او د رامپور نوابي ریاست رامنځته شو. |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د روهیلکنډ پاچاهي''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''د اودهـ ریاست''' '''ملاتړي:''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|20x20پېکسل]] د بریتانوي ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |فیض الله خان حافظ رحمت خان † محمد خان † | style="text-align:center; vertical-align:top;" |شجاع الدوله وارن هیسټینګز الکساندر چیمپیان |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ځواک |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa;" |نامعلوم | style="text-align:center;" |نامعلوم |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |مرګ ژوبله |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa;" |نامعلوم | style="text-align:center;" |نامعلوم |} == شاليد == څو کاله مخکې له دې چې مرهټېان غرونو ته وشړل شي، روهیلیانو له شجاع الدوله څخه د مرستې غوښتنه وکړه، چې هغه وخت د انګریزانو ملګری و. له جګړې وروسته، کله چې نواب له روهیلیانو څخه د سرو زرو د ۴۰ زرو سکې وغوښتلې، نو د روهیله مشرانو د قیمت له ورکولو څخه انکار وکړ. بیا نواب پریکړه وکړه چې د دوی سلطنت ونیسي او [[وارن هېسټينگز|د وارن هیسټینګز څخه]] یې د مرستې غوښتنه وکړه، چې د څلور ملیون روپیو په بدل کې یې د مرستې کولو موافقه وکړه. هیسټینګز دا عمل په دې اساس توجیه کړ چې روهیلیانو د برتانویانو لپاره یو ګواښ وو، ځکه چې دوی د اوده یوه برخه نیولې وه. خو پوهان د افغان روهلیانو په وړاندي ده کړنه د برتانیا لخوا غیري اخلاقي ګڼې دا پوهان په دي نظر دي چې برتانیایي لښکر په دي جنګ کې د پیسو لپاره ګډون کړی <ref>{{Cite web|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AEssay_on_Warren_Hastings_%28IA_essayonwarrenhas00maca%29.pdf?utm_source|title=}}</ref> == جګړه == د اپریل په ۲۳ مه، د روهیله پوځ چې د حافظ رحمت خان په مشرۍ د میرامپور کټره په جګړه کې د ډګروال الکساندر لخوا مات شو. حافظ رحمت خان په دې پریکړه کونکي جګړه کې مړ شو او پاتې روهیلاان د لدهنګ ته نږدې غونډیو ته پورته شول === چیریکي جګړه او محاصره === فیض الله خان، د پاتې وفادارو روهیلیانو سره، د لاډهنګ غونډیو ځنګلونو ته ولاړل. د همدې کال د اګست له ۱۴مې راهیسې، د برتانویانو او اوده ګډو ځواکونو سیمه محاصره کړه. بالاخره، برتانویان ستړي شول او د سولې هیله یې څرګنده کړه. شاه شجاع، چې د پښې په سرطان اخته و، سمدلاسه سوله غوښتله او له همدې امله، د روهیل اتحاد د ماتولو لپاره د څو هڅو وروسته، هغه د فیض الله خان د واک کمولو په هڅه کې د حافظ رحمت خان زوی محبت خان خوشې کړ. په ورته وخت کې هغه د فیض الله سره هم دوامداره اړیکه وساتله. د هغه ستراتیژي کار وکړ او د اکتوبر په 6، 14، فیض الله د لالډنګ تړون لاسلیک کړ، چې له مخې یې فیض الله ته د دا د خوښې په سیمه کې سلطنت ورکړل شو، چې د رامپور سلطنت د جوړولو لامل شو. == پایله == روهیل کهنډ سقوط وکړ او د اوده لخوا ضمیمه شو. ډیری روهیلیان له سلطنت څخه ولاړل او د بلې چریکي جګړې د پیل کولو په هیله یې [[ګنګا سيند|د ګنګا سیند څخه]] تیر شول. برتانوي راج په رامپور کې د برتانوي محافظت لاندې تاسیس شو او فیض الله خان د نوي جوړ شوي رامپور سلطنت د لومړي نواب په توګه بریالی شو. د فیض الله له مړینې وروسته، د هغه زوی محمد علي خان د رامپور نواب شو او د هغه کشر ورور او د فیض الله خان دوهم زوی، غلام محمد خان بهادر لخوا له دندې ګوښه شو. د غلام محمد په مشرۍ د افغان روهلیانو هیلو دوی وهڅول چې په 1897 کې په [[دوسری روہیلہ جنگ|دوهم روهیل جنګ]] کې برخه واخلي، چې اصلي هدف یې د روهیلانو پخوانۍ سیمې بیرته نیول وو. خو، انګریزانو د غلام محمد تخت ته پورته کېدل خوښ نه کړل،محمد د ډیرو افغان سرتیرو سره د انګریزانو په وړاندې جګړه وکړه، چې په کې محمد ماتې وخوړه او رامپور د انګریزانو لخوا د محمد علي خان ماشوم زوی ته وسپارل شو. == ماخذونه == * جان سټراچي (۱۸۹۲)، ''هیسټینګز او د روهیلا جګړه'' == سرچینې == {{لړسرچينې}} 5rvwmpb0m8pn33g28mjbro075kmig0v 362876 362863 2026-04-07T03:25:41Z شاه زمان پټان 26102 362876 wikitext text/x-wiki '''د روهیله لومړۍ جگړه''' د ۱۷۷۳-۷۴ کلونو ترمنځ [[نواب اودھ|ده جګړه د اوده د نواب]] [[شجاع الدولہ|شجاع الدوله]] لخوا د هند په شمالي برخه کې د روهیله [[مغلیہ سلطنت کے حکمرانوں کی فہرست|کنډک]] [[روهيلکنډ|کې]] میشتو افغان غرنیو قبیلو په وړاندې د جزا یا تعزیر ورکولو یوه لړۍ و. [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] هم په دې لړۍ گډون وکړ او د نواب ملاتړ وکړ {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;" |د روهیله لومړنۍ جګړه ! colspan="2" style="background:#e8e8e8; text-align:center;" |د روهیله جګړو برخه |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Rohilla_Horsemen.jpg|250x250پېکسل]] <small>روهیله آس سپور</small> |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |نېټه |۱۷۷۳–۱۷۷۴ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځای |روهیلکنډ |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |پایله |د انګریزانو او اودهـ بریا (د لال ډنګ تړون) |- ! style="text-align:right; color:#0645ad;" |ځمکنۍ بدلونونه |د روهیلکنډ پاچاهي ضمیمه شوه او د رامپور نوابي ریاست رامنځته شو. |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ښکېلې غاړې |- | style="width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |'''د روهیلکنډ پاچاهي''' | style="width:50%; text-align:center; vertical-align:top;" |'''د اودهـ ریاست''' '''ملاتړي:''' [[دوتنه:Flag_of_the_British_East_India_Company_(1707).svg|20x20پېکسل]] د بریتانوي ختیځ هند شرکت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |قوماندانان او مشران |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;" |فیض الله خان حافظ رحمت خان † محمد خان † | style="text-align:center; vertical-align:top;" |شجاع الدوله وارن هیسټینګز الکساندر چیمپیان |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ځواک |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa;" |نامعلوم | style="text-align:center;" |نامعلوم |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |مرګ ژوبله |- | style="text-align:center; border-left:1px solid #aaa;" |نامعلوم | style="text-align:center;" |نامعلوم |} == شاليد == څو کاله مخکې له دې چې مرهټېان غرونو ته وشړل شي، روهیلیانو له شجاع الدوله څخه د مرستې غوښتنه وکړه، چې هغه وخت د انګریزانو ملګری و. له جګړې وروسته، کله چې نواب له روهیلیانو څخه د سرو زرو د ۴۰ زرو سکې وغوښتلې، نو د روهیله مشرانو د قیمت له ورکولو څخه انکار وکړ. بیا نواب پریکړه وکړه چې د دوی سلطنت ونیسي او [[وارن هېسټينگز|د وارن هیسټینګز څخه]] یې د مرستې غوښتنه وکړه، چې د څلور ملیون روپیو په بدل کې یې د مرستې کولو موافقه وکړه. هیسټینګز دا عمل په دې اساس توجیه کړ چې روهیلیانو د برتانویانو لپاره یو ګواښ وو، ځکه چې دوی د اوده یوه برخه نیولې وه. خو پوهان د افغان روهلیانو په وړاندي ده کړنه د برتانیا لخوا غیري اخلاقي ګڼې دا پوهان په دي نظر دي چې برتانیایي لښکر په دي جنګ کې د پیسو لپاره ګډون کړی <ref>{{Cite web|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AEssay_on_Warren_Hastings_%28IA_essayonwarrenhas00maca%29.pdf?utm_source|title=}}</ref> == جګړه == د اپریل په ۲۳ مه، د روهیله پوځ چې د حافظ رحمت خان په مشرۍ د میرامپور کټره په جګړه کې د ډګروال الکساندر لخوا مات شو. حافظ رحمت خان په دې پریکړه کونکي جګړه کې مړ شو او پاتې روهیلاان د لدهنګ ته نږدې غونډیو ته پورته شول === چیریکي جګړه او محاصره === فیض الله خان، د پاتې وفادارو روهیلیانو سره، د لاډهنګ غونډیو ځنګلونو ته ولاړل. د همدې کال د اګست له ۱۴مې راهیسې، د برتانویانو او اوده ګډو ځواکونو سیمه محاصره کړه. بالاخره، برتانویان ستړي شول او د سولې هیله یې څرګنده کړه. شاه شجاع، چې د پښې په سرطان اخته و، سمدلاسه سوله غوښتله او له همدې امله، د روهیل اتحاد د ماتولو لپاره د څو هڅو وروسته، هغه د فیض الله خان د واک کمولو په هڅه کې د حافظ رحمت خان زوی محبت خان خوشې کړ. په ورته وخت کې هغه د فیض الله سره هم دوامداره اړیکه وساتله. د هغه ستراتیژي کار وکړ او د اکتوبر په 6، 14، فیض الله د لالډنګ تړون لاسلیک کړ، چې له مخې یې فیض الله ته د دا د خوښې په سیمه کې سلطنت ورکړل شو، چې د رامپور سلطنت د جوړولو لامل شو. == پایله == روهیل کهنډ سقوط وکړ او د اوده لخوا ضمیمه شو. ډیری روهیلیان له سلطنت څخه ولاړل او د بلې چریکي جګړې د پیل کولو په هیله یې [[ګنګا سيند|د ګنګا سیند څخه]] تیر شول. برتانوي راج په رامپور کې د برتانوي محافظت لاندې تاسیس شو او فیض الله خان د نوي جوړ شوي رامپور سلطنت د لومړي نواب په توګه بریالی شو. د فیض الله له مړینې وروسته، د هغه زوی محمد علي خان د رامپور نواب شو او د هغه کشر ورور او د فیض الله خان دوهم زوی، غلام محمد خان بهادر لخوا له دندې ګوښه شو. د غلام محمد په مشرۍ د افغان روهلیانو هیلو دوی وهڅول چې په 1897 کې په [[دوسری روہیلہ جنگ|دوهم روهیل جنګ]] کې برخه واخلي، چې اصلي هدف یې د روهیلانو پخوانۍ سیمې بیرته نیول وو. خو، انګریزانو د غلام محمد تخت ته پورته کېدل خوښ نه کړل،محمد د ډیرو افغان سرتیرو سره د انګریزانو په وړاندې جګړه وکړه، چې په کې محمد ماتې وخوړه او رامپور د انګریزانو لخوا د محمد علي خان ماشوم زوی ته وسپارل شو. == ماخذونه == * جان سټراچي (۱۸۹۲)، ''هیسټینګز او د روهیلا جګړه'' == سرچینې == {{لړسرچينې}} k92axy66qtfg0o2yrl7ol0ee2v0u5w6 3 86996 362864 2026-04-06T18:30:00Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 362864 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Shafiullahshabab.322}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۸:۳۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) 19vi22v5xrnvahbb6f3dhori4bjqeoj 0 86997 362867 2026-04-06T18:58:54Z Andar ba ba 39180 "[[:en:Special:Redirect/revision/1326796534|William Ranney]]" مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی 362867 wikitext text/x-wiki '''ویلیم ټایلي راني''' (د می ۹، ۱۸۱۳ - د نومبر ۱۸، ۱۸۵۷) یو امریکایی انځورګر و، چې د لویدیځ ژوند، سپورتي منظرو، تاریخي موضوعاتو او انځورګرۍ لپاره پیژندل کیږي. په خپل ۲۰ کلن مسلک کې، هغه ۱۵۰ نقاشۍ جوړې کړې، او په نیو جرسيه کې د کار کولو لپاره لومړنی لوی ژانر انځورګر ګڼل کیږي، او [[د امریکا کورنۍ جګړه|د امریکا کورنۍ جګړې]] څخه مخکې یو له خورا مهم امریکایی انځورګرانو څخه دی. <ref name="Millan">Millan, Nicholas. [http://www.hudsonreporter.com/view/full_story/2415339/article-Looking-back-Famed-American-19th-century-painter-called-North-Hudson-home? "Famed American 19th century painter called North Hudson home"] {{Webarchive|date=2012-02-27}}; ''[[The Union City Reporter]]''; March 16, 2008</ref> د هغه کار د متحده ایالاتو په ډیری موزیمونو کې نندارې ته وړاندې شوی دي. <ref name="Rosero">{{Cite web|url=https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/|last=Rosero, Jessica|title=All-American painter|language=en-US|date=April 30, 2006|accessdate=March 4, 2023|archivedate=July 31, 2023|archiveurl=https://archive.today/20230731165323/https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/}}</ref> [[دوتنه:William_Tylee_Ranney,_self-portrait,_1839.jpg|هيڅ|بټنوک|211x211پېکسل]] == لومړني ژوند == تاویلیم ټایلي راني د مۍ په ۹مه، ۱۸۱۳ کال کې د کنیکټیکټ په میډلټاون کې زیږیدلی و، په ۱۸۲۶ کال کې، د ۱۳ کلنۍ په عمر کې، هغه د شمالي کارولینا فایټویل ته لاړ، ترڅو د خپل ماما، سوداګر ویلیم ناټ سره ژوند وکړي، او داسې انګیرل کیږي چې ویلیم راني په دې موده کې خپل لومړني انځورنه جوړ کړل. ماپه ۲۰ کلنۍ کې راني په ۱۸۳۳ کال کې بروکلین ته لاړ ترڅو د نقاشۍ زده کړه وکړي د ۱۸۳۶ کال د مارچ په ۱۲مه، د الامو له سقوط څخه شپږ ورځې وروسته، هغه د جنرال سام هوسټن په مشرۍ د ټیکساس په پوځ کې رضاکارانه کار وکړ ترڅو [[د تکزاس اوښتون|د ټیکساس د خپلواکۍ په جګړه]] کې برخه واخلي. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ويکيپېډيا:سرچينه په کار ده|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2025)">حوالې ته اړتیا ده</span>]]'' &#x5D;</sup> د دې دورې په جریان کې د ویلیم تجربه د دا د راتلونکو کارونو په موضوع باندې ترټولو مهم نفوذ ګڼل کیږي. <ref name="Millan">Millan, Nicholas. [http://www.hudsonreporter.com/view/full_story/2415339/article-Looking-back-Famed-American-19th-century-painter-called-North-Hudson-home? "Famed American 19th century painter called North Hudson home"] {{Webarchive|date=2012-02-27}}; ''[[The Union City Reporter]]''; March 16, 2008</ref> <ref name="Rosero">{{Cite web|url=https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/|last=Rosero, Jessica|title=All-American painter|language=en-US|date=April 30, 2006|accessdate=March 4, 2023|archivedate=July 31, 2023|archiveurl=https://archive.today/20230731165323/https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/}}</ref> == مسلک == [[دوتنه:Cowpens.jpg|ښي|بټنوک|300x300پېکسل|د کاوپینز جګړه، چې په ۱۸۴۵ کال کې د ویلیم راني لخوا انځور شوې وه. دا صحنه یو بې نومه تور پوستی سړی (کیڼ اړخ ته) انځوروي، چې فکر کیږي د ډګروال ویلیم واشنګټن ویټر دی، په خپله تومانچه ډزې کوي او د ډګروال واشنګټن (په مرکز کې په سپین آس سپور) ژوند ژغوري.]] [[دوتنه:William_Tylee_Ranney_-_Veterans_of_1776_Returning_from_the_War.JPG|ښي|بټنوک|300x300پېکسل|''د ۱۷۷۶ کال پخواني جنګیالي د جګړې څخه راستنیږي'' ۱۸۴۸، د دالاس د هنر موزیم .]] تالږ [[دوتنه:Boone's_First_View_of_Kentucky.jpg|ښي|بټنوک|''[[کنتاکي|د کینټکي]] په اړه د بونس لومړی لید'' ، ویلیم ټایلي راني (۱۸۴۹)]] ړذمبم [[دوتنه:Shad_Fishing_on_the_Hudson_by_William_Tylee_Ranney,_1846,_oil_on_canvas_-_New_Britain_Museum_of_American_Art_-_DSC09410.JPG|بټنوک|د ولیم ټایلي راني لخوا لیکل ''شوی د هډسن په سیمه کې د شاد کب نیول'' ، ۱۸۴۶، په کینوس کې د تیلو پر مخ - د امریکا د هنر نوی برتانیا موزیم]] == مړینه او میراث == [[دوتنه:9.18.10RanneyMarkerByLuigiNovi21.jpg|بټنوک|د نیو جرسي د یونین ښار کمشنر لوسیو پي فرنانډیز د سپتمبر په ۱۸مه، ۲۰۱۰ کال کې د ویلیم رني تاریخي یادګار د وقف په مراسمو کې، چې د رني کور یو وخت په ۱۲۱۵ پالیسډ ایونیو کې موقعیت درلود.]] ویلیم راني د خپل ژوند په وروستیو ورځو کې [[کاتولیکه کلیسا|کاتولیک مذهب]] ته مخه کړه. <ref name="Rosero">{{Cite web|url=https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/|last=Rosero, Jessica|title=All-American painter|language=en-US|date=April 30, 2006|accessdate=March 4, 2023|archivedate=July 31, 2023|archiveurl=https://archive.today/20230731165323/https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/}}</ref> هغه د نومبر په ۱۸، ۱۸۵۷ کې د ۴۴ کلونو په عمر په خپل لویدیځ هوبوکن کور کې [[نری رنځ|د نري رنځ]] له امله مړ شو. د رني جنازه په هوبوکن کې د سینټ مریم رومن کاتولیک کلیسا کې وشوه، او ملګري انځورګر چارلس لورینګ ایلیټ پکې ګډون وکړ. رني په برګن هدیره کې ښخ شو. == ماخذونه == [[وېشنيزه:1857 مړينې]] [[وېشنيزه:1813 زېږېدنې]] nh6jn2hl9zn118wq807wlazkckicjub 362868 362867 2026-04-06T19:02:14Z Andar ba ba 39180 362868 wikitext text/x-wiki '''ویلیم ټایلي راني''' (د می ۹، ۱۸۱۳ - د نومبر ۱۸، ۱۸۵۷) یو امریکایی انځورګر و، چې د لویدیځ ژوند، سپورتي منظرو، تاریخي موضوعاتو او انځورګرۍ لپاره پیژندل کیږي. په خپل ۲۰ کلن مسلک کې، هغه ۱۵۰ نقاشۍ جوړې کړې، او په نیو جرسيه کې د کار کولو لپاره لومړنی لوی ژانر انځورګر ګڼل کیږي، او [[د امریکا کورنۍ جګړه|د امریکا کورنۍ جګړې]] څخه مخکې یو له خورا مهم امریکایی انځورګرانو څخه دی. <ref name="Millan">Millan, Nicholas. [http://www.hudsonreporter.com/view/full_story/2415339/article-Looking-back-Famed-American-19th-century-painter-called-North-Hudson-home? "Famed American 19th century painter called North Hudson home"] {{Webarchive|date=2012-02-27}}; ''[[The Union City Reporter]]''; March 16, 2008</ref> د هغه کار د متحده ایالاتو په ډیری موزیمونو کې نندارې ته وړاندې شوی دي. <ref name="Rosero">{{Cite web|url=https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/|last=Rosero, Jessica|title=All-American painter|language=en-US|date=April 30, 2006|accessdate=March 4, 2023|archivedate=July 31, 2023|archiveurl=https://archive.today/20230731165323/https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/}}</ref> [[دوتنه:William_Tylee_Ranney,_self-portrait,_1839.jpg|هيڅ|بټنوک|211x211پېکسل]] == لومړني ژوند == ویلیم ټایلي راني د مۍ په ۹مه، ۱۸۱۳ کال کې د کنیکټیکټ په میډلټاون کې زیږیدلی و، په ۱۸۲۶ کال کې، د ۱۳ کلنۍ په عمر کې، هغه د شمالي کارولینا فایټویل ته لاړ، ترڅو د خپل ماما، سوداګر ویلیم ناټ سره ژوند وکړي، او داسې انګیرل کیږي چې ویلیم راني په دې موده کې خپل لومړني انځورنه جوړ کړل. په ۲۰ کلنۍ کې راني په ۱۸۳۳ کال کې بروکلین ته لاړ ترڅو د نقاشۍ زده کړه وکړي د ۱۸۳۶ کال د مارچ په ۱۲مه، د الامو له سقوط څخه شپږ ورځې وروسته، هغه د جنرال سام هوسټن په مشرۍ د ټیکساس په پوځ کې رضاکارانه کار وکړ ترڅو [[د تکزاس اوښتون|د ټیکساس د خپلواکۍ په جګړه]] کې برخه واخلي. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ويکيپېډيا:سرچينه په کار ده|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2025)">حوالې ته اړتیا ده</span>]]'' &#x5D;</sup> د دې دورې په جریان کې د ویلیم تجربه د دا د راتلونکو کارونو په موضوع باندې ترټولو مهم نفوذ ګڼل کیږي. <ref name="Millan">Millan, Nicholas. [http://www.hudsonreporter.com/view/full_story/2415339/article-Looking-back-Famed-American-19th-century-painter-called-North-Hudson-home? "Famed American 19th century painter called North Hudson home"] {{Webarchive|date=2012-02-27}}; ''[[The Union City Reporter]]''; March 16, 2008</ref> <ref name="Rosero">{{Cite web|url=https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/|last=Rosero, Jessica|title=All-American painter|language=en-US|date=April 30, 2006|accessdate=March 4, 2023|archivedate=July 31, 2023|archiveurl=https://archive.today/20230731165323/https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/}}</ref> == مسلک == [[دوتنه:Cowpens.jpg|ښي|بټنوک|300x300پېکسل|د کاوپینز جګړه، چې په ۱۸۴۵ کال کې د ویلیم راني لخوا انځور شوې وه. دا صحنه یو بې نومه تور پوستی سړی (کیڼ اړخ ته) انځوروي، چې فکر کیږي د ډګروال ویلیم واشنګټن ویټر دی، په خپله تومانچه ډزې کوي او د ډګروال واشنګټن (په مرکز کې په سپین آس سپور) ژوند ژغوري.]] [[دوتنه:William_Tylee_Ranney_-_Veterans_of_1776_Returning_from_the_War.JPG|ښي|بټنوک|300x300پېکسل|''د ۱۷۷۶ کال پخواني جنګیالي د جګړې څخه راستنیږي'' ۱۸۴۸، د دالاس د هنر موزیم .]] [[دوتنه:Boone's_First_View_of_Kentucky.jpg|ښي|بټنوک|''[[کنتاکي|د کینټکي]] په اړه د بونس لومړی لید'' ، ویلیم ټایلي راني (۱۸۴۹)]] ړذمبم [[دوتنه:Shad_Fishing_on_the_Hudson_by_William_Tylee_Ranney,_1846,_oil_on_canvas_-_New_Britain_Museum_of_American_Art_-_DSC09410.JPG|بټنوک|د ولیم ټایلي راني لخوا لیکل ''شوی د هډسن په سیمه کې د شاد کب نیول'' ، ]] == مړینه او میراث == [[دوتنه:9.18.10RanneyMarkerByLuigiNovi21.jpg|بټنوک|د نیو جرسي د یونین ښار کمشنر لوسیو پي فرنانډیز د سپتمبر په ۱۸مه، ۲۰۱۰ کال کې د ویلیم رني تاریخي یادګار د وقف په مراسمو کې، چې د رني کور یو وخت په ۱۲۱۵ پالیسډ ایونیو کې موقعیت درلود.]] ویلیم راني د خپل ژوند په وروستیو ورځو کې [[کاتولیکه کلیسا|کاتولیک مذهب]] ته مخه کړه. <ref name="Rosero">{{Cite web|url=https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/|last=Rosero, Jessica|title=All-American painter|language=en-US|date=April 30, 2006|accessdate=March 4, 2023|archivedate=July 31, 2023|archiveurl=https://archive.today/20230731165323/https://archive.hudsonreporter.com/2006/05/07/all-american-painter-ucs-william-tylee-ranney-portrayed-life-on-the-frontier/}}</ref> هغه د نومبر په ۱۸، ۱۸۵۷ کې د ۴۴ کلونو په عمر په خپل لویدیځ هوبوکن کور کې [[نری رنځ|د نري رنځ]] له امله مړ شو. د رني جنازه په هوبوکن کې د سینټ مریم رومن کاتولیک کلیسا کې وشوه، او ملګري انځورګر چارلس لورینګ ایلیټ پکې ګډون وکړ. رني په برګن هدیره کې ښخ شو. == ماخذونه == [[وېشنيزه:1857 مړينې]] [[وېشنيزه:1813 زېږېدنې]] kn9im0g5n2y6njwda7s4azgypu5103c 3 86998 362870 2026-04-06T22:36:40Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 362870 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Sherazanwar05}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۶ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۲۲:۳۶ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) aneant4zfcv8zag2h8v6hfmcrj2ly7f 3 86999 362872 2026-04-07T01:22:24Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 362872 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Rodrigo1.kakaka}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۷ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۰۱:۲۲ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) thee9knkh4um48vsxnu9vlumu53ovo2 0 87000 362881 2026-04-07T03:53:05Z شاه زمان پټان 26102 [[کينډۍ:بيرغ نښې انځور]] ته وروگرځېده 362881 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[کينډۍ:بيرغ نښې انځور]] evb1yyksp4au5ouzskxytid8g62g0my 10 87001 362885 2026-04-07T04:07:31Z شاه زمان پټان 26102 [[کينډۍ:د هېواد مالومات لویې برېتانيا پاچايي]] ته وروگرځېده 362885 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات لویې برېتانيا پاچايي]] 2dy2ksngqlwhdclygiro4j87xnkjtls 10 87002 362886 2026-04-07T04:08:04Z شاه زمان پټان 26102 [[کينډۍ:د هېواد مالومات لویې برېتانيا پاچايي]] ته وروگرځېده 362886 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات لویې برېتانيا پاچايي]] 2dy2ksngqlwhdclygiro4j87xnkjtls 10 87003 362887 2026-04-07T04:08:48Z شاه زمان پټان 26102 [[کينډۍ:بې ترتيبه لړليک]] ته وروگرځېده 362887 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[کينډۍ:بې ترتيبه لړليک]] 32rj9wt1rmrpg3gm6r1i502n0ccsx0j 10 87004 362898 2026-04-07T05:04:54Z شاه زمان پټان 26102 د "&nbsp;[[File:Skull and Crossbones.svg|14px|Executed|link={{{1|Capital punishment}}}]]<noinclude> <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> {{Documentation}} </noinclude>" تورو مخ جوړ شو 362898 wikitext text/x-wiki &nbsp;[[File:Skull and Crossbones.svg|14px|Executed|link={{{1|Capital punishment}}}]]<noinclude> <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> {{Documentation}} </noinclude> 5hhahjodprgj9m7vj3mo3b3q4p4mpnk 362899 362898 2026-04-07T05:07:32Z شاه زمان پټان 26102 362899 wikitext text/x-wiki &nbsp;[[File:Skull and Crossbones.svg|14px|په دار ځړول شوی|link={{{1|اعدام}}}]]<noinclude> <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> {{Documentation}} </noinclude> 7m4mrf7crzj82mn8m8h8aoi8fn2wxns 10 87005 362900 2026-04-07T05:08:09Z شاه زمان پټان 26102 د "{{#ifeq:{{yesno|{{{tilde|}}}}}|yes|{{#ifeq:{{yesno|{{{link|}}}}}|yes|[[Approximately|{{tooltip|~|approximately}}]]{{{1|}}}|{{tooltip|~|approximately}}{{{1|}}}}}|{{#ifeq:{{yesno|{{{link|}}}}}|yes|[[Approximately|{{tooltip|{{#if:{{{cap|}}}|Approx.|approx.}}|{{#if:{{{cap|}}}|Approximately|approximately}}}}]] {{{1|}}}|{{tooltip|{{#if:{{{cap|}}}|Approx.|approx.}}|{{#if:{{{cap|}}}|Approximately|approximately}}}} {{{1|}}}}}}}<noinclude> {{documentation}}</noinclude>" تورو مخ جوړ شو 362900 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{yesno|{{{tilde|}}}}}|yes|{{#ifeq:{{yesno|{{{link|}}}}}|yes|[[Approximately|{{tooltip|~|approximately}}]]{{{1|}}}|{{tooltip|~|approximately}}{{{1|}}}}}|{{#ifeq:{{yesno|{{{link|}}}}}|yes|[[Approximately|{{tooltip|{{#if:{{{cap|}}}|Approx.|approx.}}|{{#if:{{{cap|}}}|Approximately|approximately}}}}]] {{{1|}}}|{{tooltip|{{#if:{{{cap|}}}|Approx.|approx.}}|{{#if:{{{cap|}}}|Approximately|approximately}}}} {{{1|}}}}}}}<noinclude> {{documentation}}</noinclude> 5nospu73qr5m62r5fy43p8vxizxfkbz 362901 362900 2026-04-07T05:08:40Z شاه زمان پټان 26102 362901 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{yesno|{{{tilde|}}}}}|yes|{{#ifeq:{{yesno|{{{link|}}}}}|yes|[[Approximately|{{tooltip|~|approximately}}]]{{{1|}}}|{{tooltip|~|approximately}}{{{1|}}}}}|{{#ifeq:{{yesno|{{{link|}}}}}|yes|[[Approximately|{{tooltip|{{#if:{{{cap|}}}|نږدې|نږدې}}|{{#if:{{{cap|}}}|Approximately|approximately}}}}]] {{{1|}}}|{{tooltip|{{#if:{{{cap|}}}|نږدې|نږدې}}|{{#if:{{{cap|}}}|Approximately|approximately}}}} {{{1|}}}}}}}<noinclude> {{documentation}}</noinclude> 1czhef6vlub51u7byn1kx1gdnc9ho97 10 87006 362902 2026-04-07T05:11:41Z شاه زمان پټان 26102 [[کينډۍ:د هېواد مالومات فرانسې پاچايي]] ته وروگرځېده 362902 wikitext text/x-wiki #مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات فرانسې پاچايي]] c9six3yp8l2sl5pcz99bh324ds66e10 0 87007 362904 2026-04-07T10:38:27Z Andar ba ba 39180 "[[:ur:Special:Redirect/revision/9560851|اشکنازی یہود]]" مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی 362904 wikitext text/x-wiki {{توکميزه ډله مالوماتبکس|region21={{پرچم ملک|Sweden}}|pop21=18،000}} {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;" |اشکنازي يهودان (Ashkenazim) | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Maurycy_Gottlieb_-_Jews_Praying_in_the_Synagogue_on_Yom_Kippur.jpg|323x323پېکسل]] <small>يهودان په کنیسه کې د یوم کیپور په ورځ دعا کوي (۱۸۷۸)</small> |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ټول نفوس |- | colspan="2" style="text-align:center;" |۱۰–۱۳ میلیونه (اټکل) |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |هغه سیمې چې د پام وړ نفوس لري |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|USA}} متحده ایالات |۵.۷ – ۶.۷۵ میلیونه |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|ISR}} اسراییل |۳.۲ – ۳.۷۵ میلیونه |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|CAN}} کاناډا |۳۵۰,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|GBR}} بریتانیا |۲۷۳,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|FRA}} فرانسه |۱۸۰,۰۰۰ – ۲۴۰,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|ARG}} ارجنټاین |۱۴۷,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|GER}} جرمني |۱۰۰,۰۰۰ – ۱۱۶,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|AUS}} استرالیا |۹۳,۰۰۰ – ۱۱۵,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|RUS}} روسیه |۸۲,۶۴۴ – ۱۲۱,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|HUN}} هنګري |۴۶,۵۰۰ – ۱۰۰,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|ZAF}} سویلي افریقا |۷۰,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|BRA}} برازیل |۴۶,۰۰۰ – ۷۵,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|UKR}} اوکراین |۴۴,۵۵۰ |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ژبې |- | colspan="2" style="text-align:center;" |عبراني • انګلیسي • روسي • جرمني • فرانسوي • اوکرایني • يیدیش • نورې اروپايي ژبې |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |مذهب |- | colspan="2" style="text-align:center;" |[[دوتنه:Star_of_David.svg|17x17پېکسل]] يهوديت، سيکولر يهودیت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |اړوندې توکمیزې ډلې |- | colspan="2" style="text-align:center;" |سفاردي يهودان، مزراحي يهودان، سامریان او نورې منځنۍ ختیځې او اروپايي ډلې |} '''اشکنازی''' ، '''د اشکنازی یهودانو''' په نوم هم یادیږی ( عبرانی <small>اشکنازي عبراني تلفظ:</small> ، مجرد:  ، <small>عصري عبراني:</small> ; او יְהוּדֵי אַשְׁכֲּנַז ''{{Transliteration|he|یہودے اشکناز}}'' ، چې په لفظي ډول "د جرمني یهودیان" دي)، هغه یهودیان دي چې د روم په دوره کې اروپا او جرمني ته مهاجر شوي وو . حتی په دې سیمو کې، دوی د سواد او تدریس په برخه کې د عبراني دودونو ساتنه وکړه. دوی [[مسيحي|د عیسوي]] پاچاهانو له دښمنۍ سره هم مخ شول، چې له امله یې دوی له یو ځای څخه بل ځای ته مهاجر شول. په پایله کې، دوی د اتلسمې پیړۍ تر وروستیو پورې په اقتصادي لحاظ باثباته نه شول. [[دوتنه:Juden_1881.JPG|بټنوک|۱۸۸۱ کال کې د [[منځنۍ اروپا|مرکزي اروپا]] د یهودي نفوس لویه برخه په تور، بیا سور او ګلابي رنګونو لیدل کیږي]] اشکنازي یهود هغه کډوال یهودان دي چې د یوې جلا او یوځای ټولنې په توګه د مقدس [[رومي امپراتورۍ]] د لومړۍ زریزې په پای کې راڅرګند شول. د دې اشکنازي یهودانو دودیزه ژبه یدیش ده، چې بېلابېلې لهجې لري.اشکنازي یهود په منځني او ختیځ اروپا کې خپاره شول او هلته یې خپلې ټولنې جوړې کړې، چې له منځنیو پېړیو تر نن پورې یې هماغه سیمې د اوسېدو اصلي ځایونه پاتې شوي دي. د وخت په تېرېدو سره، په دې سیمو کې د دوی یو ځانګړی سیمه‌ییز او کډوالي هویت رامنځته شو.د منځنیو پېړیو په وروستیو کې، د اشکنازي یهودانو ډېری خلک له جرمني سیمو څخه ختیځ اروپا ته، لکه پولنډ او لیتوانیا (چې اوسنی بېلاروس او اوکراین هم پکې راځي)، کډه شول.د اتلسمې پېړۍ په پای او د نولسمې پېړۍ په پیل کې، هغه یهودان چې په جرمني کې پاتې وو یا بېرته ورستانه شول، د دوی کلتوري ارزښتونه بدل شول. د یهودي بیدارۍ (حسکالا) تر اغېز لاندې، دوی د ازادۍ، فکري او کلتوري بدلون لپاره هڅې وکړې او ورو ورو یې د یدیش ژبې کارول پرېښودل او د خپل دیني او کلتوري ژوند نوې لارې یې جوړې کړې.په اروپا کې د اوسېدو پر مهال، اشکنازي یهودانو د اروپایي کلتور په جوړېدو کې مهم رول ولوباوه او په فلسفه، ادبیاتو، هنر، موسیقۍ او ساینس کې یې د پام وړ ونډه واخیسته.خو د دوهمې نړیوالې جګړې پر مهال د هولوکاسټ (یهودانو نسل‌وژنې) له امله، چې شاوخوا شپږ میلیونه یهودان پکې ووژل شول، د اشکنازي یهودانو کلتور او نږدې هره کورنۍ سخت زیانمنه شوه.۔ تر یوولسمې پیړۍ پورې، اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس شاوخوا ۳٪ برخه جوړوله، او په ۱۹۳۱ کال کې دوی په خپل عروج ۹۲٪ ته رسیدل. [[هولو کاسټ|د هولوکاسټ]] څخه لږ وخت دمخه، د یهودانو ټول شمیر ۱۶.۷ ملیون و. د اشکنازی معاصر اټکلونه د وخت په تیریدو سره توپیر لري، چې له ۱۰ [[کروړ|ملیون]] څخه تر [[کروړ|۱۲]] ملیون پورې دي. [[:en:Sergio DellaPergola|سرجیو ډیلا پرګولا،]] چې په ۱۴۹۲ کې یې د هسپانیې او پرتګال څخه د شړل شویو سیفاردی یهودیانو او هغو کسانو شمیر محاسبه کړ چې په مزراهي صهیونیزم باور لري، ادعا وکړه چې اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس ۷۴٪ جوړوي - <ref name="JVIL2010" /> <big><br /><br /><br /><br /></big>[[:en:history of ancient israel and judah|د لرغوني سوریې]] د اشکنازیم [[پېښليک (کړکېښ)|تاریخ]] له پیل راهیسې په رازونو کې پټ دی، او د یوې جلا یهودي ټولنې په توګه د دوی د راڅرګندیدو په اړه ډیری اټکلونه راپورته شوي دي. د لرغوني سوریې څخه [[اېټاليا|د ایټالیا]] او [[سوېلي اروپا|سویلي اروپا]] سیمو له لارې د دوی د مهاجرت تیوري د یهودانو ترمنځ خورا مشهوره وه. تاریخي اسناد او لیکنې د عیسویت څخه دمخه په سویلي اروپا کې د یهودانو شتون تاییدوي. په ۲۱۲ ق م کې، کله چې [[:en:Caracalla|کاراکلا]] په روم کې ټولو آزادو خلکو ته [[:en:Constitutio Antoniniana|تابعیت]] ورکړ، یهودیان له دې تابعیت څخه محروم پاتې شول. هر یهودي باید په ۳۶۳ کال کې د امپراتور [[:en:Julian (emperor)|جولیان]] تر واکمنۍ پورې [[جزيه|مالیه]] ورکړي، خو وروسته دوی ته د کلتوري او مذهبي اړیکو د جوړولو او سیمه ایزو مسلکونو د غوره کولو آزادي ورکړل شوه، وروسته له هغه چې عیسویت په ۳۸۰ کال کې د روم او قسطنطنیه رسمي دین اعلان شو، یهودیان یا عیسویت ته واوښتل یا یو ځل بیا د سپکاوي تذلیل سره مخ شول. === د منځنۍ او وروستۍ دورې مهاجرتونه === د اتمې او نهمې پیړۍ تاریخي حوالې ښیي چې [[آلپ غرونه|د الپس]] او پیرینیس په شمال کې یهودي ټولنې وې. په یوولسمه پیړۍ کې، د جنوبي اروپا او منځني ختیځ یهودیان، د اقتصادي فرصتونو او د عیسوي واکمنانو په بلنه، په شمالي سیمو کې، په ځانګړې توګه د راین په اوږدو کې میشتیدل پیل کړل. جیکب بن یکوتییل (چې یو شتمن او نیک یهودي ګڼل کېده) په شخصي توګه له پاپ څخه غوښتنه وکړه چې د خپل هیواد یهودیان په جبري توګه د مذهب بدلون څخه وژغوري، چې وروسته د فلانډرز [[:en:Baldwin V, Count of Flanders|بالډوین پنځم]] جیکب بن یکوتییل ته بلنه ورکړه چې د دېرشو یهودي کورنیو سره په خپلو ځمکو کې میشت شي جان [[:en:Norman conquest of England|نورمنانو د انګلستان له فتحې وروسته یهودیانو ته بلنه ورکړه.]] [[:en:William the Conqueror|ویلیم اول]] هم د فتحې وروسته دوی ته بلنه ورکړه چې په خپلو ځمکو کې میشت شي. [[:en:History of the Jews in Speyer|د هاسمن بشپ روډیګر]] ، د مقدس روم امپراتور [[:en:Henry IV, Holy Roman Emperor|هینري څلورم په تصویب سره،]] د [[ماینڅ|مینز]] یهودانو ته بلنه ورکړه چې د راین پر غاړه یو ښار په [[:en:Speyer|سپیر]] کې میشت شي. د دې ټولو بلنو او میشت ځایونو تر شا د یهودانو اقتصادي اصلاحات، د اقتصادي پرمختګ پیل شوه د عوایدو ښه والی او د سوداګرۍ پراختیا هم پیل شوه. په دې توګه، د تل په څیر، یهودیان بازارونو، کلیساګانو او داخلي ښار ته نږدې شول، چیرې چې دوی د شاهي کلیسا ځواک سره نږدې پاتې شول، دوی ته اداري [[ځان واکي|خپلواکي]] هم ورکړل شوه. [[دوتنه:Massacre_of_Jews.jpg|بټنوک|د لومړۍ صلیبي جګړې پر مهال د راینلینډ په میټز کې د یهودانو ډله ییزه وژنه، د اګست میګیف لخوا]] [[صليبي جگړې|صلیبیانو]] د خپلو جګړو لپاره پانګې ته اړتیا درلوده، چې دوی له یهودانو څخه په سود پور اخیسته پداسې حال کې چې په کاتولیک عیسویت کې سود منع و. په دې توګه، یهودان شتمن شول او عیسویان د دوی پوروړي شول. له همدې امله، صلیبیانو، د مسلمانانو د دښمنۍ څخه ګټه پورته کړه، یهودیان یې د مسلمانانو په څیر کافران وبلل او په عامه توګه یې د عیسی علیه السلام قاتلان وبلل. کله چې صلیبیانو، صلیبي جګړې پراخې کړې او یهودیان او همدارنګه مسلمانان یې د دښمنانو په لیست کې شامل کړل او ډله ییزه وژنه یې وکړه. په ۱۰۹۶ کال کې، د صلیبیانو لخوا [[کولن|د کولون]] څخه تر [[:en:Mainz|مینز]] پورې د راین سیند په غاړه د یهودیانو ډله ییزه وژنه [[:en:Rhineland massacres|د راینلینډ قتل عام]] یا په عبراني ژبه کې ' [[:en:Takkanot Shum|هربان شوم]] ' بلل کیږي. د [[:en:David Nirenberg|ډیویډ نورنبرګ]] په وینا، " [[:en:Rhineland massacres|'''د راینلینډ قتل عام''']] '''په عصري یهودي تاریخ لیکنه کې خورا مهم ځای لري او ډیری وختونه [[سام دوښمني (يهود مخالفت)|د یهود ضد]] لومړۍ بیلګه ګڼل کیږي، چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] (ډله ایزه مرګ) کې پای ته ورسیده، نو دا هیڅکله هیریدلی نشي.''' " په ۱۰۹۵ کال کې د صلیبي جګړو د پیل، په ۱۲۹۰ کال کې له انګلستان څخه، په ۱۳۹۴ کال کې له فرانسې څخه او په ۱۵مه پیړۍ کې د جرمني له ځینو برخو څخه د یهودانو وشړلو شول، یهودیان په لسمه پیړۍ کې ختیځ ته [[:en:History of the Jews in Poland|پولنډ]] ، په لسمه پیړۍ کې [[:en:Grand Duchy of Lithuania|لیتوانیا]] او په ۱۲مه پیړۍ کې روسیې ته مهاجرت ته اړ شول. په دې موده کې، چې څو پیړۍ یې دوام وکړ، د یهودانو اقتصادي فعالیتونه د لاندې عواملو له امله په سوداګري مدیریت او د اقتصادي خدماتو چمتو کولو باندې متمرکز وو: : [[دوتنه:Wormsjews.jpg|بټنوک|د ورمز یهودیان چې ژیړ نښان یې په ځان کړی]] === هولوکاسټ (ډله ییزه وژنه) === [[دوتنه:Denier_Austr.jpg|بټنوک|د میلبورن د هولوکاسټ منکرین د ۲۰۰۹ کال د جنوري د ۱۸مې نیټې د اسراییلي برید راهیسې د فلسطینیانو په ملاتړ دریم لاریون ترسره کوي.]] [[دوتنه:Stab-in-the-back_cartoon_1924.jpg|بټنوک|د ۱۹۲۰ کال د ورځپاڼې سکیچ : د جرمني دیموکرات یهودي سیاستوال [[:en:Philipp Scheidemann|فیلیپ شیډیمن،]] چې [[:en:Weimar Republic|د وایمار جمهوریت]] او د هغې دوهم چانسلر یې اعلان کړ [[:en:Matthias Erzberger|، او ماتیاس ایرټزبرګر،]] د سینټر ګوند غړی او د جګړې ضد یهودي سیاستوال، د [[لومړنۍ نړېواله جگړه|لومړۍ نړیوالې جګړې]] په پای کې د بدنام اوربند تړون لاسلیک کړ.]] [[دوتنه:Bundesarchiv_Bild_192-208,_KZ_Mauthausen,_Sowjetische_Kriegsgefangene.jpg|بټنوک|د موثاوسن د تمرکز په کمپ کې د شوروي بربنډ جنګي بندیان]] [[له هالوکاسټ انکار|د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکي]] (چې ځانونه [[:en:Historical revisionism|تعدیل غوښتونکي]] بولي خو [[یهود|د یهودانو]] لخوا د هولوکاسټ منکران بلل کیږي او هغه کسان چې په '''[[هولو کاسټ|هولوکاسټ]]''' بشپړ باور لري) شک لري چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] کې له شپږو ملیونو څخه ډیر [[یهود|یهودیان]] وژل شوي یا دا یوه افسانه ګڼي، مګر ډیری خلک پدې باور دي چې [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] باید بیا وڅیړل شي ترڅو د هغو خلکو اصلي شمیر معلوم شي چې مړه شوي دي. دوی باور لري چې دا د شپږو ملیونو څخه ډیر کم و او دومره لوی شمیر لومړی د هولوکاسټ څخه څو کاله وروسته یادونه وشوه، ترڅو د [[اسرائيل|اسراییلو]] د شتون لپاره بهانه چمتو کړي. [[:en:Holocaust denial|د هولوکاسټ څخه انکار]] اوس په ډیری اروپایی او اتلانتیک هیوادونو کې د سزا وړ جرم دی. [[ډېنمارک|د ډنمارک]] ورځپاڼې [[:en:Jyllands-Posten|جیلنډ پوسټن]] لخوا د سپکاوي کارتونونو خپرولو وروسته، د ایران ولسمشر احمدي نژاد او ایران د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکو د معیاري ملاتړ کونکو په توګه راڅرګند شول. حتی د دسمبر په 11، 2006 کې، د هولوکاسټ د نړۍ لید بیاکتنې لپاره [[نړيوال|یو نړیوال]] کنفرانس ترسره شو. == ماخذونه == {{لړسرچينې|2}} [[وېشنيزه:اروپا]] [[وېشنيزه:مخونه د ګراف سره]] [[وېشنيزه:Wikipedia articles with GND identifiers]] [[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]] 0c5rjt8c2o9v6p7ztf9n1i0tbcm1rp6 362905 362904 2026-04-07T10:39:25Z Andar ba ba 39180 362905 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%; direction:rtl; border-spacing:3px;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;" |اشکنازي يهودان (Ashkenazim) | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" |[[دوتنه:Maurycy_Gottlieb_-_Jews_Praying_in_the_Synagogue_on_Yom_Kippur.jpg|323x323پېکسل]] <small>يهودان په کنیسه کې د یوم کیپور په ورځ دعا کوي (۱۸۷۸)</small> |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ټول نفوس |- | colspan="2" style="text-align:center;" |۱۰–۱۳ میلیونه (اټکل) |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |هغه سیمې چې د پام وړ نفوس لري |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|USA}} متحده ایالات |۵.۷ – ۶.۷۵ میلیونه |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|ISR}} اسراییل |۳.۲ – ۳.۷۵ میلیونه |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|CAN}} کاناډا |۳۵۰,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|GBR}} بریتانیا |۲۷۳,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|FRA}} فرانسه |۱۸۰,۰۰۰ – ۲۴۰,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|ARG}} ارجنټاین |۱۴۷,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|GER}} جرمني |۱۰۰,۰۰۰ – ۱۱۶,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|AUS}} استرالیا |۹۳,۰۰۰ – ۱۱۵,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|RUS}} روسیه |۸۲,۶۴۴ – ۱۲۱,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|HUN}} هنګري |۴۶,۵۰۰ – ۱۰۰,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|ZAF}} سویلي افریقا |۷۰,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|BRA}} برازیل |۴۶,۰۰۰ – ۷۵,۰۰۰ |- ! style="text-align:right;" |{{بېرل|UKR}} اوکراین |۴۴,۵۵۰ |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |ژبې |- | colspan="2" style="text-align:center;" |عبراني • انګلیسي • روسي • جرمني • فرانسوي • اوکرایني • يیدیش • نورې اروپايي ژبې |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |مذهب |- | colspan="2" style="text-align:center;" |[[دوتنه:Star_of_David.svg|17x17پېکسل]] يهوديت، سيکولر يهودیت |- ! colspan="2" style="background:#b0c4de; text-align:center;" |اړوندې توکمیزې ډلې |- | colspan="2" style="text-align:center;" |سفاردي يهودان، مزراحي يهودان، سامریان او نورې منځنۍ ختیځې او اروپايي ډلې |} '''اشکنازی''' ، '''د اشکنازی یهودانو''' په نوم هم یادیږی ( عبرانی <small>اشکنازي عبراني تلفظ:</small> ، مجرد:  ، <small>عصري عبراني:</small> ; او יְהוּדֵי אַשְׁכֲּנַז ''{{Transliteration|he|یہودے اشکناز}}'' ، چې په لفظي ډول "د جرمني یهودیان" دي)، هغه یهودیان دي چې د روم په دوره کې اروپا او جرمني ته مهاجر شوي وو . حتی په دې سیمو کې، دوی د سواد او تدریس په برخه کې د عبراني دودونو ساتنه وکړه. دوی [[مسيحي|د عیسوي]] پاچاهانو له دښمنۍ سره هم مخ شول، چې له امله یې دوی له یو ځای څخه بل ځای ته مهاجر شول. په پایله کې، دوی د اتلسمې پیړۍ تر وروستیو پورې په اقتصادي لحاظ باثباته نه شول. [[دوتنه:Juden_1881.JPG|بټنوک|۱۸۸۱ کال کې د [[منځنۍ اروپا|مرکزي اروپا]] د یهودي نفوس لویه برخه په تور، بیا سور او ګلابي رنګونو لیدل کیږي]] اشکنازي یهود هغه کډوال یهودان دي چې د یوې جلا او یوځای ټولنې په توګه د مقدس [[رومي امپراتورۍ]] د لومړۍ زریزې په پای کې راڅرګند شول. د دې اشکنازي یهودانو دودیزه ژبه یدیش ده، چې بېلابېلې لهجې لري.اشکنازي یهود په منځني او ختیځ اروپا کې خپاره شول او هلته یې خپلې ټولنې جوړې کړې، چې له منځنیو پېړیو تر نن پورې یې هماغه سیمې د اوسېدو اصلي ځایونه پاتې شوي دي. د وخت په تېرېدو سره، په دې سیمو کې د دوی یو ځانګړی سیمه‌ییز او کډوالي هویت رامنځته شو.د منځنیو پېړیو په وروستیو کې، د اشکنازي یهودانو ډېری خلک له جرمني سیمو څخه ختیځ اروپا ته، لکه پولنډ او لیتوانیا (چې اوسنی بېلاروس او اوکراین هم پکې راځي)، کډه شول.د اتلسمې پېړۍ په پای او د نولسمې پېړۍ په پیل کې، هغه یهودان چې په جرمني کې پاتې وو یا بېرته ورستانه شول، د دوی کلتوري ارزښتونه بدل شول. د یهودي بیدارۍ (حسکالا) تر اغېز لاندې، دوی د ازادۍ، فکري او کلتوري بدلون لپاره هڅې وکړې او ورو ورو یې د یدیش ژبې کارول پرېښودل او د خپل دیني او کلتوري ژوند نوې لارې یې جوړې کړې.په اروپا کې د اوسېدو پر مهال، اشکنازي یهودانو د اروپایي کلتور په جوړېدو کې مهم رول ولوباوه او په فلسفه، ادبیاتو، هنر، موسیقۍ او ساینس کې یې د پام وړ ونډه واخیسته.خو د دوهمې نړیوالې جګړې پر مهال د هولوکاسټ (یهودانو نسل‌وژنې) له امله، چې شاوخوا شپږ میلیونه یهودان پکې ووژل شول، د اشکنازي یهودانو کلتور او نږدې هره کورنۍ سخت زیانمنه شوه.۔ تر یوولسمې پیړۍ پورې، اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس شاوخوا ۳٪ برخه جوړوله، او په ۱۹۳۱ کال کې دوی په خپل عروج ۹۲٪ ته رسیدل. [[هولو کاسټ|د هولوکاسټ]] څخه لږ وخت دمخه، د یهودانو ټول شمیر ۱۶.۷ ملیون و. د اشکنازی معاصر اټکلونه د وخت په تیریدو سره توپیر لري، چې له ۱۰ [[کروړ|ملیون]] څخه تر [[کروړ|۱۲]] ملیون پورې دي. [[:en:Sergio DellaPergola|سرجیو ډیلا پرګولا،]] چې په ۱۴۹۲ کې یې د هسپانیې او پرتګال څخه د شړل شویو سیفاردی یهودیانو او هغو کسانو شمیر محاسبه کړ چې په مزراهي صهیونیزم باور لري، ادعا وکړه چې اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس ۷۴٪ جوړوي - <ref name="JVIL2010" /> <big><br /><br /><br /><br /></big>[[:en:history of ancient israel and judah|د لرغوني سوریې]] د اشکنازیم [[پېښليک (کړکېښ)|تاریخ]] له پیل راهیسې په رازونو کې پټ دی، او د یوې جلا یهودي ټولنې په توګه د دوی د راڅرګندیدو په اړه ډیری اټکلونه راپورته شوي دي. د لرغوني سوریې څخه [[اېټاليا|د ایټالیا]] او [[سوېلي اروپا|سویلي اروپا]] سیمو له لارې د دوی د مهاجرت تیوري د یهودانو ترمنځ خورا مشهوره وه. تاریخي اسناد او لیکنې د عیسویت څخه دمخه په سویلي اروپا کې د یهودانو شتون تاییدوي. په ۲۱۲ ق م کې، کله چې [[:en:Caracalla|کاراکلا]] په روم کې ټولو آزادو خلکو ته [[:en:Constitutio Antoniniana|تابعیت]] ورکړ، یهودیان له دې تابعیت څخه محروم پاتې شول. هر یهودي باید په ۳۶۳ کال کې د امپراتور [[:en:Julian (emperor)|جولیان]] تر واکمنۍ پورې [[جزيه|مالیه]] ورکړي، خو وروسته دوی ته د کلتوري او مذهبي اړیکو د جوړولو او سیمه ایزو مسلکونو د غوره کولو آزادي ورکړل شوه، وروسته له هغه چې عیسویت په ۳۸۰ کال کې د روم او قسطنطنیه رسمي دین اعلان شو، یهودیان یا عیسویت ته واوښتل یا یو ځل بیا د سپکاوي تذلیل سره مخ شول. === د منځنۍ او وروستۍ دورې مهاجرتونه === د اتمې او نهمې پیړۍ تاریخي حوالې ښیي چې [[آلپ غرونه|د الپس]] او پیرینیس په شمال کې یهودي ټولنې وې. په یوولسمه پیړۍ کې، د جنوبي اروپا او منځني ختیځ یهودیان، د اقتصادي فرصتونو او د عیسوي واکمنانو په بلنه، په شمالي سیمو کې، په ځانګړې توګه د راین په اوږدو کې میشتیدل پیل کړل. جیکب بن یکوتییل (چې یو شتمن او نیک یهودي ګڼل کېده) په شخصي توګه له پاپ څخه غوښتنه وکړه چې د خپل هیواد یهودیان په جبري توګه د مذهب بدلون څخه وژغوري، چې وروسته د فلانډرز [[:en:Baldwin V, Count of Flanders|بالډوین پنځم]] جیکب بن یکوتییل ته بلنه ورکړه چې د دېرشو یهودي کورنیو سره په خپلو ځمکو کې میشت شي جان [[:en:Norman conquest of England|نورمنانو د انګلستان له فتحې وروسته یهودیانو ته بلنه ورکړه.]] [[:en:William the Conqueror|ویلیم اول]] هم د فتحې وروسته دوی ته بلنه ورکړه چې په خپلو ځمکو کې میشت شي. [[:en:History of the Jews in Speyer|د هاسمن بشپ روډیګر]] ، د مقدس روم امپراتور [[:en:Henry IV, Holy Roman Emperor|هینري څلورم په تصویب سره،]] د [[ماینڅ|مینز]] یهودانو ته بلنه ورکړه چې د راین پر غاړه یو ښار په [[:en:Speyer|سپیر]] کې میشت شي. د دې ټولو بلنو او میشت ځایونو تر شا د یهودانو اقتصادي اصلاحات، د اقتصادي پرمختګ پیل شوه د عوایدو ښه والی او د سوداګرۍ پراختیا هم پیل شوه. په دې توګه، د تل په څیر، یهودیان بازارونو، کلیساګانو او داخلي ښار ته نږدې شول، چیرې چې دوی د شاهي کلیسا ځواک سره نږدې پاتې شول، دوی ته اداري [[ځان واکي|خپلواکي]] هم ورکړل شوه. [[دوتنه:Massacre_of_Jews.jpg|بټنوک|د لومړۍ صلیبي جګړې پر مهال د راینلینډ په میټز کې د یهودانو ډله ییزه وژنه، د اګست میګیف لخوا]] [[صليبي جگړې|صلیبیانو]] د خپلو جګړو لپاره پانګې ته اړتیا درلوده، چې دوی له یهودانو څخه په سود پور اخیسته پداسې حال کې چې په کاتولیک عیسویت کې سود منع و. په دې توګه، یهودان شتمن شول او عیسویان د دوی پوروړي شول. له همدې امله، صلیبیانو، د مسلمانانو د دښمنۍ څخه ګټه پورته کړه، یهودیان یې د مسلمانانو په څیر کافران وبلل او په عامه توګه یې د عیسی علیه السلام قاتلان وبلل. کله چې صلیبیانو، صلیبي جګړې پراخې کړې او یهودیان او همدارنګه مسلمانان یې د دښمنانو په لیست کې شامل کړل او ډله ییزه وژنه یې وکړه. په ۱۰۹۶ کال کې، د صلیبیانو لخوا [[کولن|د کولون]] څخه تر [[:en:Mainz|مینز]] پورې د راین سیند په غاړه د یهودیانو ډله ییزه وژنه [[:en:Rhineland massacres|د راینلینډ قتل عام]] یا په عبراني ژبه کې ' [[:en:Takkanot Shum|هربان شوم]] ' بلل کیږي. د [[:en:David Nirenberg|ډیویډ نورنبرګ]] په وینا، " [[:en:Rhineland massacres|'''د راینلینډ قتل عام''']] '''په عصري یهودي تاریخ لیکنه کې خورا مهم ځای لري او ډیری وختونه [[سام دوښمني (يهود مخالفت)|د یهود ضد]] لومړۍ بیلګه ګڼل کیږي، چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] (ډله ایزه مرګ) کې پای ته ورسیده، نو دا هیڅکله هیریدلی نشي.''' " په ۱۰۹۵ کال کې د صلیبي جګړو د پیل، په ۱۲۹۰ کال کې له انګلستان څخه، په ۱۳۹۴ کال کې له فرانسې څخه او په ۱۵مه پیړۍ کې د جرمني له ځینو برخو څخه د یهودانو وشړلو شول، یهودیان په لسمه پیړۍ کې ختیځ ته [[:en:History of the Jews in Poland|پولنډ]] ، په لسمه پیړۍ کې [[:en:Grand Duchy of Lithuania|لیتوانیا]] او په ۱۲مه پیړۍ کې روسیې ته مهاجرت ته اړ شول. په دې موده کې، چې څو پیړۍ یې دوام وکړ، د یهودانو اقتصادي فعالیتونه د لاندې عواملو له امله په سوداګري مدیریت او د اقتصادي خدماتو چمتو کولو باندې متمرکز وو: : [[دوتنه:Wormsjews.jpg|بټنوک|د ورمز یهودیان چې ژیړ نښان یې په ځان کړی]] === هولوکاسټ (ډله ییزه وژنه) === [[دوتنه:Denier_Austr.jpg|بټنوک|د میلبورن د هولوکاسټ منکرین د ۲۰۰۹ کال د جنوري د ۱۸مې نیټې د اسراییلي برید راهیسې د فلسطینیانو په ملاتړ دریم لاریون ترسره کوي.]] [[دوتنه:Stab-in-the-back_cartoon_1924.jpg|بټنوک|د ۱۹۲۰ کال د ورځپاڼې سکیچ : د جرمني دیموکرات یهودي سیاستوال [[:en:Philipp Scheidemann|فیلیپ شیډیمن،]] چې [[:en:Weimar Republic|د وایمار جمهوریت]] او د هغې دوهم چانسلر یې اعلان کړ [[:en:Matthias Erzberger|، او ماتیاس ایرټزبرګر،]] د سینټر ګوند غړی او د جګړې ضد یهودي سیاستوال، د [[لومړنۍ نړېواله جگړه|لومړۍ نړیوالې جګړې]] په پای کې د بدنام اوربند تړون لاسلیک کړ.]] [[دوتنه:Bundesarchiv_Bild_192-208,_KZ_Mauthausen,_Sowjetische_Kriegsgefangene.jpg|بټنوک|د موثاوسن د تمرکز په کمپ کې د شوروي بربنډ جنګي بندیان]] [[له هالوکاسټ انکار|د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکي]] (چې ځانونه [[:en:Historical revisionism|تعدیل غوښتونکي]] بولي خو [[یهود|د یهودانو]] لخوا د هولوکاسټ منکران بلل کیږي او هغه کسان چې په '''[[هولو کاسټ|هولوکاسټ]]''' بشپړ باور لري) شک لري چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] کې له شپږو ملیونو څخه ډیر [[یهود|یهودیان]] وژل شوي یا دا یوه افسانه ګڼي، مګر ډیری خلک پدې باور دي چې [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] باید بیا وڅیړل شي ترڅو د هغو خلکو اصلي شمیر معلوم شي چې مړه شوي دي. دوی باور لري چې دا د شپږو ملیونو څخه ډیر کم و او دومره لوی شمیر لومړی د هولوکاسټ څخه څو کاله وروسته یادونه وشوه، ترڅو د [[اسرائيل|اسراییلو]] د شتون لپاره بهانه چمتو کړي. [[:en:Holocaust denial|د هولوکاسټ څخه انکار]] اوس په ډیری اروپایی او اتلانتیک هیوادونو کې د سزا وړ جرم دی. [[ډېنمارک|د ډنمارک]] ورځپاڼې [[:en:Jyllands-Posten|جیلنډ پوسټن]] لخوا د سپکاوي کارتونونو خپرولو وروسته، د ایران ولسمشر احمدي نژاد او ایران د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکو د معیاري ملاتړ کونکو په توګه راڅرګند شول. حتی د دسمبر په 11، 2006 کې، د هولوکاسټ د نړۍ لید بیاکتنې لپاره [[نړيوال|یو نړیوال]] کنفرانس ترسره شو. == ماخذونه == {{لړسرچينې|2}} [[وېشنيزه:اروپا]] [[وېشنيزه:مخونه د ګراف سره]] [[وېشنيزه:Wikipedia articles with GND identifiers]] [[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]] 5bsm43l8s74nne1vdh7j3ahbjv7q371 3 87008 362906 2026-04-07T10:49:00Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 362906 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Abdulloh avgc}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۷ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۰:۴۹ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) 42b0cut8ot9oe2v9fkoq4uzmsc7mgy4 0 87009 362907 2026-04-07T11:33:07Z Andar ba ba 39180 "[[:ckb:Special:Redirect/revision/1509599|شەریف پاشا]]" مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی 362907 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Kurdsherifpasha.png|بټنوک]] '''شریف پاشا''' '''خندان''' (۱۸۶۵-۱۹۵۱) [[عثماني سترواکي|د عثماني]] پوځ یو جنرال، فعال سیاستوال او د سیورز په تړون کې د [[کوردان|کردانو]] استازی و. == ژوندی == هغه د ۱۹۵۱ کال په وروستیو کې د ایټالیا په [[ناپل|نیپلز]] کې مړ شو. له مرګ څخه مخکې یې وصیت وکړ چې د هغه جسد وسوځول شي او ایرې یې په [[قاهره|سمندر]] کې وغورځول شي ځکه خپل ځان تابعیته بلل. په ۱۸۹۰ کال کې، د پنځه ویشت کلنۍ په عمر کې یې واده وکړ. د هغه میرمن د [[عەباس حیلمی|عباس حلمي]] لور او [[مصر|د مصر]] د پاچا [[مەلیک فاروق|فاروق]] د تره لور و. په ۱۸۹۸ کال کې نوموړی په [[سویډن]] کې [[عثماني سترواکي|د عثماني]] سفیر په توګه وټاکل شو، چیرې چې د لسو کلونو لپاره پاتې شو.هغه د ترکیې د اتحاد او پرمختګ سازمان له تاسیس راهیسې د ډیری مشرانو سره اړیکې درلودې، مګر د عثماني امپراتورۍ له سقوط وروسته، اتحاد او پرمختګ له خپلې لارې څخه منحرف شو او نورو نژادونو او ملیتونو ته یې هیڅ پام ونه کړ. په ۱۹۰۸ کال کې، هغه استانبول ته راستون شو او د امین علي بدر خان او [[شێخی شەمزینی|شیخ شمزني]] سره یې [[کۆمەڵەی تەعالی و تەرەقیی کورد|د کردانو د پرمختګ ټولنه]] جوړه کړه. دا د شریف پاشا شخصیت د کرد سیاستوال په توګه ښیي. د دې مقام لپاره، فدرالي ادارو نوموړي ته شا واړوله او هغه ته یې هیڅ اداري مقام نه ورنه کړ. په ۱۹۰۹ کال کې یې په پاریس کې د عثماني راډیکال ګوند بنسټ کېښود او په پاریس کې یې د مشروطیت" مجله خپره کړه. دا مجله، چې ۵۵ ګڼې لري، د پارلماني اساسي قانون د دولت د جوړولو ټینګار کوي. د شریف پاشا تر ټولو لوی سیاسي فعالیت د ۱۹۱۹ کال په مارچ کې راغی، کله چې هغه د کردانو د باوري استازي او شیخ محمود په استازیتوب د پاریس د سولې کانګرس ته یو یادداښت وسپارل، چې د لوی کردستان نقشه یې د ضمیمې په توګه د خپلواک کرد دولت غوښتنه کوله. د هغه د یادداښت له امله، متحدینو د سیورز تړون په ۶۲، ۶۳ او ۶۴ مادو کې د کردانو نوم شامل کړ، چې په اګست کې تصویب شو، درې کاله وروسته، [[کۆنفرانسی لۆزان|د لوزان په کنفرانس]] کې، د شریف پاشا ټول خوبونه له منځه لاړل او د هغه رواني حالت اغیزمن شو. په ۱۹۱۲ کال کې، دی د [[شێخ عەبدولقادر|شیخ عبدالقادر،]] د شیخ عبیدالله نهري زوی، سره [[سەدری ئەعزەم|د صدرالاعظم]] د وژنې په تور په مرګ محکوم شو، خو [[موناکو|د موناکو]] امارت ته وتښتېدل. د دا نوم محمد د سعید پاشا زوی دی. دی په سلیمانیه کې زیږیدلی و. [[عثماني سترواکي|د عثماني]] دورې په جریان کې، د دا پلار ته ډیری لوړ مقامونه ورکړل شوي وو. د نولسمې پیړۍ په مینځ کې استانبول ته لاړ. شریف پاشا، چې د خواجه افندي په خونه کې د شیخ محمود برزنجي ټولګیوال و، په استانبول کې خپلې زده کړې ته دوام ورکړ، چیرې چې دا ایټالوي، فرانسوي او [[يوناني ژبه|یوناني]] زده کړې وکړې. په ۱۸۸۵ کې [[پاریس]] ته لاړ خپلې پوځي زده کړې یې بشپړې کړې او جنرال شو. == سرچینې == * [http://kurdsat.tv/Direje.aspx?Babet=JyaniNawdarek&Jimare=129 جنرال شریف پاشا - Kurdsat.tv]{{مړ تړ|url=http://kurdsat.tv/Direje.aspx?Babet=JyaniNawdarek&Jimare=129|date=ئەیلوولی ٢٠١٩}}{{مړ تړ|date=ئەیلوولی ٢٠١٧}} * [https://web.archive.org/web/20100610081208/http://www.xozga.com/nawdaran/hemerreng/88.html شریف پاشا KNN-Webgay Khozga] * [http://www.kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=WekEmro&Jimare=513 د سویډن پاچا شریف پاشا خندان ته جایزه ورکړه]{{مړ تړ|url=http://www.kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=WekEmro&Jimare=513|date=ئەیلوولی ٢٠١٩}}{{مړ تړ|date=ئەیلوولی ٢٠١٧}} ، کردسات [[وېشنيزه:1865 زېږېدنې]] [[وېشنيزه:1951 مړينې]] 1ca3glt9fvfg7uqrryxpqumlsxa29da 362908 362907 2026-04-07T11:35:41Z Andar ba ba 39180 362908 wikitext text/x-wiki [[File:Kurdsherifpasha.png|thumb|none|160px]] '''شریف پاشا''' '''خندان''' (۱۸۶۵-۱۹۵۱) [[عثماني سترواکي|د عثماني]] پوځ یو جنرال، فعال سیاستوال او د سیورز په تړون کې د [[کوردان|کردانو]] استازی و. == لمړنی ژوند == هغه د ۱۹۵۱ کال په وروستیو کې د ایټالیا په [[ناپل|نیپلز]] کې مړ شو. له مرګ څخه مخکې یې وصیت وکړ چې د هغه جسد وسوځول شي او ایرې یې په [[قاهره|سمندر]] کې وغورځول شي ځکه خپل ځان تابعیته بلل. په ۱۸۹۰ کال کې، د پنځه ویشت کلنۍ په عمر کې یې واده وکړ. د هغه میرمن د [[عەباس حیلمی|عباس حلمي]] لور او [[مصر|د مصر]] د پاچا [[مەلیک فاروق|فاروق]] د تره لور و. په ۱۸۹۸ کال کې نوموړی په [[سویډن]] کې [[عثماني سترواکي|د عثماني]] سفیر په توګه وټاکل شو، چیرې چې د لسو کلونو لپاره پاتې شو.هغه د ترکیې د اتحاد او پرمختګ سازمان له تاسیس راهیسې د ډیری مشرانو سره اړیکې درلودې، مګر د عثماني امپراتورۍ له سقوط وروسته، اتحاد او پرمختګ له خپلې لارې څخه منحرف شو او نورو نژادونو او ملیتونو ته یې هیڅ پام ونه کړ. په ۱۹۰۸ کال کې، هغه استانبول ته راستون شو او د امین علي بدر خان او [[شێخی شەمزینی|شیخ شمزني]] سره یې [[کۆمەڵەی تەعالی و تەرەقیی کورد|د کردانو د پرمختګ ټولنه]] جوړه کړه. دا د شریف پاشا شخصیت د کرد سیاستوال په توګه ښیي. د دې مقام لپاره، فدرالي ادارو نوموړي ته شا واړوله او هغه ته یې هیڅ اداري مقام نه ورنه کړ. په ۱۹۰۹ کال کې یې په پاریس کې د عثماني راډیکال ګوند بنسټ کېښود او په پاریس کې یې د مشروطیت" مجله خپره کړه. دا مجله، چې ۵۵ ګڼې لري، د پارلماني اساسي قانون د دولت د جوړولو ټینګار کوي. د شریف پاشا تر ټولو لوی سیاسي فعالیت د ۱۹۱۹ کال په مارچ کې راغی، کله چې هغه د کردانو د باوري استازي او شیخ محمود په استازیتوب د پاریس د سولې کانګرس ته یو یادداښت وسپارل، چې د لوی کردستان نقشه یې د ضمیمې په توګه د خپلواک کرد دولت غوښتنه کوله. د هغه د یادداښت له امله، متحدینو د سیورز تړون په ۶۲، ۶۳ او ۶۴ مادو کې د کردانو نوم شامل کړ، چې په اګست کې تصویب شو، درې کاله وروسته، [[کۆنفرانسی لۆزان|د لوزان په کنفرانس]] کې، د شریف پاشا ټول خوبونه له منځه لاړل او د هغه رواني حالت اغیزمن شو. په ۱۹۱۲ کال کې، دی د [[شێخ عەبدولقادر|شیخ عبدالقادر،]] د شیخ عبیدالله نهري زوی، سره [[سەدری ئەعزەم|د صدرالاعظم]] د وژنې په تور په مرګ محکوم شو، خو [[موناکو|د موناکو]] امارت ته وتښتېدل. د دا نوم محمد د سعید پاشا زوی دی. دی په سلیمانیه کې زیږیدلی و. [[عثماني سترواکي|د عثماني]] دورې په جریان کې، د دا پلار ته ډیری لوړ مقامونه ورکړل شوي وو. د نولسمې پیړۍ په مینځ کې استانبول ته لاړ. شریف پاشا، چې د خواجه افندي په خونه کې د شیخ محمود برزنجي ټولګیوال و، په استانبول کې خپلې زده کړې ته دوام ورکړ، چیرې چې دا ایټالوي، فرانسوي او [[يوناني ژبه|یوناني]] زده کړې وکړې. په ۱۸۸۵ کې [[پاریس]] ته لاړ خپلې پوځي زده کړې یې بشپړې کړې او جنرال شو. == سرچینې == * [http://kurdsat.tv/Direje.aspx?Babet=JyaniNawdarek&Jimare=129 جنرال شریف پاشا - Kurdsat.tv]{{مړ تړ|url=http://kurdsat.tv/Direje.aspx?Babet=JyaniNawdarek&Jimare=129|date=ئەیلوولی ٢٠١٩}}{{مړ تړ|date=ئەیلوولی ٢٠١٧}} * [https://web.archive.org/web/20100610081208/http://www.xozga.com/nawdaran/hemerreng/88.html شریف پاشا KNN-Webgay Khozga] * [http://www.kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=WekEmro&Jimare=513 د سویډن پاچا شریف پاشا خندان ته جایزه ورکړه]{{مړ تړ|url=http://www.kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=WekEmro&Jimare=513|date=ئەیلوولی ٢٠١٩}}{{مړ تړ|date=ئەیلوولی ٢٠١٧}} ، کردسات [[وېشنيزه:1865 زېږېدنې]] [[وېشنيزه:1951 مړينې]] n8soa5fcbvb168wk5pju89tfh3dhtg9 362909 362908 2026-04-07T11:41:08Z Andar ba ba 39180 362909 wikitext text/x-wiki [[File:Kurdsherifpasha.png|thumb|none|160px]] '''شریف پاشا''' '''خندان''' (۱۸۶۵-۱۹۵۱) [[عثماني سترواکي|د عثماني]] پوځ یو جنرال، فعال سیاستوال او د سیورز په تړون کې د [[کوردان|کردانو]] استازی و. == لمړنی ژوند == د دا نوم محمد د سعید پاشا زوی دی. دی په سلیمانیه کې زیږیدلی و. [[عثماني سترواکي|د عثماني]] دورې په جریان کې، د دا پلار ته ډیری لوړ مقامونه ورکړل شوي وو. د نولسمې پیړۍ په مینځ کې استانبول ته لاړ. شریف پاشا، چې د خواجه افندي په خونه کې د شیخ محمود برزنجي ټولګیوال و، په استانبول کې خپلې زده کړې ته دوام ورکړ، چیرې چې دا ایټالوي، فرانسوي او [[يوناني ژبه|یوناني]] زده کړې وکړې. په ۱۸۸۵ کې [[پاریس]] ته لاړ خپلې پوځي زده کړې یې بشپړې کړې او جنرال شو په ۱۸۹۰ کال کې، د پنځه ویشت کلنۍ په عمر کې یې واده وکړ. د هغه میرمن د [[عەباس حیلمی|عباس حلمي]] لور او [[مصر|د مصر]] د پاچا [[مەلیک فاروق|فاروق]] د تره لور و. په ۱۸۹۸ کال کې نوموړی په [[سویډن]] کې [[عثماني سترواکي|د عثماني]] سفیر په توګه وټاکل شو، چیرې چې د لسو کلونو لپاره پاتې شو.هغه د ترکیې د اتحاد او پرمختګ سازمان له تاسیس راهیسې د ډیری مشرانو سره اړیکې درلودې، مګر د عثماني امپراتورۍ له سقوط وروسته، اتحاد او پرمختګ له خپلې لارې څخه منحرف شو او نورو نژادونو او ملیتونو ته یې هیڅ پام ونه کړ. په ۱۹۰۸ کال کې، هغه استانبول ته راستون شو او د امین علي بدر خان او [[شێخی شەمزینی|شیخ شمزني]] سره یې [[کۆمەڵەی تەعالی و تەرەقیی کورد|د کردانو د پرمختګ ټولنه]] جوړه کړه. دا د شریف پاشا شخصیت د کرد سیاستوال په توګه ښیي. د دې مقام لپاره، فدرالي ادارو نوموړي ته شا واړوله او هغه ته یې هیڅ اداري مقام نه ورنه کړ. په ۱۹۰۹ کال کې یې په پاریس کې د عثماني راډیکال ګوند بنسټ کېښود او په پاریس کې یې د مشروطیت" مجله خپره کړه. دا مجله، چې ۵۵ ګڼې لري، د پارلماني اساسي قانون د دولت د جوړولو ټینګار کوي. په ۱۹۱۲ کال کې، دی د [[شێخ عەبدولقادر|شیخ عبدالقادر،]] د شیخ عبیدالله نهري زوی، سره [[سەدری ئەعزەم|د صدرالاعظم]] د وژنې په تور په مرګ محکوم شو، خو [[موناکو|د موناکو]] امارت ته وتښتېدل. د شریف پاشا تر ټولو لوی سیاسي فعالیت د ۱۹۱۹ کال په مارچ کې راغی، کله چې هغه د کردانو د باوري استازي او شیخ محمود په استازیتوب د پاریس د سولې کانګرس ته یو یادداښت وسپارل، چې د لوی کردستان نقشه یې د ضمیمې په توګه د خپلواک کرد دولت غوښتنه کوله. د هغه د یادداښت له امله، متحدینو د سیورز تړون په ۶۲، ۶۳ او ۶۴ مادو کې د کردانو نوم شامل کړ، چې په اګست کې تصویب شو، درې کاله وروسته، [[کۆنفرانسی لۆزان|د لوزان په کنفرانس]] کې، د شریف پاشا ټول خوبونه له منځه لاړل او د هغه رواني حالت اغیزمن شو. هغه د ۱۹۵۱ کال په وروستیو کې د ایټالیا په [[ناپل|نیپلز]] کې مړ شو. له مرګ څخه مخکې یې وصیت وکړ چې د هغه جسد وسوځول شي او ایرې یې په [[قاهره|سمندر]] کې وغورځول شي ځکه خپل ځان تابعیته بلل. == سرچینې == * [http://kurdsat.tv/Direje.aspx?Babet=JyaniNawdarek&Jimare=129 جنرال شریف پاشا - Kurdsat.tv]{{مړ تړ|url=http://kurdsat.tv/Direje.aspx?Babet=JyaniNawdarek&Jimare=129|date=ئەیلوولی ٢٠١٩}}{{مړ تړ|date=ئەیلوولی ٢٠١٧}} * [https://web.archive.org/web/20100610081208/http://www.xozga.com/nawdaran/hemerreng/88.html شریف پاشا KNN-Webgay Khozga] * [http://www.kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=WekEmro&Jimare=513 د سویډن پاچا شریف پاشا خندان ته جایزه ورکړه]{{مړ تړ|url=http://www.kurdsat.tv/DirejeWekEmro_K.aspx?Cor=WekEmro&Jimare=513|date=ئەیلوولی ٢٠١٩}}{{مړ تړ|date=ئەیلوولی ٢٠١٧}} ، کردسات [[وېشنيزه:1865 زېږېدنې]] [[وېشنيزه:1951 مړينې]] in32c55r21h2izscmtmtrc08edqxj1m