درملپوهنه

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ps">
  <siteinfo>
    <sitename>ويکيپېډيا</sitename>
    <dbname>pswiki</dbname>
    <base>https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">رسنۍ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ځانگړی</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">د کارن خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ويکيپېډيا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">د ويکيپېډيا خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">دوتنه</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">د دوتنې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مېډياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">د مېډياويکي خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">کينډۍ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">د کينډۍ خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">لارښود</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">د لارښود خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">وېشنيزه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">د وېشنيزې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">تانبه</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">د تانبې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">چلنوال</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">د چلنوال خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">پېښه</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">د پېښې خبرې اترې</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>درملپوهنه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2888</id>
    <revision>
      <id>362920</id>
      <parentid>191613</parentid>
      <timestamp>2026-04-07T22:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wooze</username>
        <id>32787</id>
      </contributor>
      <comment>Backlink</comment>
      <origin>362920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1541" sha1="9gide3nmgzfn0fh7z11q32i52zp2vtp" xml:space="preserve">[[انځور:Pharmacologyprism.jpg|thumb|کيڼ|300px|په خپله درملپوهنه کې گڼ شمېر نور څانگې هم شته چې په دغو کې د نيورودرملپوهنه يا عصبي درملپوهنه، رېنال درملپوهنه يا کبدي درملپوهنه، انساني استقلاب يا مېټابوليزم، د سلولونو د مېنځ مېټابوليزم او د سلولونو د مېنځ نظم شامل دي.]]
'''درملپوهنه ''' (په اروپايي ژبو pharmacology بلل کېږي او دا د [[يوناني ژبه|يوناني ژبې]] د {{lang|grc|φάρμακον}}, ''فارماکون'', &quot;درمل&quot;; او {{lang|grc|-λογία}}, ''[[-logy|-logia]]'' يا زده کړه يو تړنگنوم دی.) د دارو درملو د اعمالو او کړنو زده کړه ده.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Vallance P, Smart TG |title= |journal=British journal of pharmacology |volume=147 Suppl 1 |issue= |pages=S304–7 |year=2006 |month=January |pmid=16402118 |pmc=1760753 |doi=10.1038/sj.bjp.0706454 |url=}}&lt;/ref&gt; په بله وينا دا د يوه ژوندي اورگانيزم او د جوړو شويو کيميايي درملو د خپلمنځي اغېزو يوه زده کړه ده چې په نورماله ژونکيميايي کړنې اغېزمن کوي.

==يادښتونه==
{{reflist}}

{{درملپوهنه}}
{{د درملو لويې ډلې}}
{{Technology-footer}}

[[وېشنيزه:درملپوهنه| ]]
[[وېشنيزه:ژونکيميا]]
[[وېشنيزه:پوهنه]]</text>
      <sha1>9gide3nmgzfn0fh7z11q32i52zp2vtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ويکيپېډيا:بنډارځای</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23870</id>
    <revision>
      <id>362951</id>
      <parentid>359951</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T07:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>نوید الله قلمـــ ـــیار</username>
        <id>39216</id>
      </contributor>
      <origin>362951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1375" sha1="jt3lfdrfrb9ng4yz66907ppmo453jtj" xml:space="preserve">*🚀 غواړئ له خپل کور، له هر فشار، شرم یا محدودیت پرته، یو باعزته، معتبر، خوندور او دوامدار آنلاین عاید ولرئ؟*  
*نیټورک مارکټینګ❤* *تاسو ته دا فوق‌العاده، د باور وړ او ارزښتناک فرصت درکوي!*

*✨ ساده، مصئون، پاک، مشروع او قانوني کار*  
*✨ مکمل، زغمناک، مسلکي او مهربانه روزنه له پیل سره*  
*✨ ورځنی او میاشتنی عاید – د زړښت پرته، یوازې د هڅې په بدل کې*  
*✨ نه دفتر ته اړتیا شته، نه سرمایه‌دارۍ ته – یوازې یو موبایل او انټرنېټ کافي دي*  
*✨ د ښځو، نارینه‌وو، محصلینو،وظیفو والا  او بې‌روزګاره کسانو لپاره یو فوق‌العاده انتخاب*

*📌 نن کار پیل کړی او سبا یو ثابت او مطمئن عاید ولری !*
*🌹  په ډیر کم وخت کی تقاعد.*

*📞 د لا زیاتو معلوماتو لپاره وتساف شمیره:*
+93 786422346
*🌟 دا یو فرصت دی، دا د ژوند د بدلون پیل دی – همدا نن اقدام وکړئ، سبا د بریا برخه شئ!*
*💎  فرصتونه همیشه نه وی  👍*</text>
      <sha1>jt3lfdrfrb9ng4yz66907ppmo453jtj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:پوځ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>74613</id>
    <revision>
      <id>362941</id>
      <parentid>313521</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="kavy8sxdfdkqcs5oo3zekg1jx4jmt1l" xml:space="preserve">{{country data {{{1}}} 
| army/core
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}} 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kavy8sxdfdkqcs5oo3zekg1jx4jmt1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362943</id>
      <parentid>362941</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د [[ځانګړی:ونډې/شاه زمان پټان|شاه زمان پټان]] ([[د کارن خبرې اترې:شاه زمان پټان|خبرې اترې]]) له خوا شوې 362941 بڼه بېرته وګرځول شوه</comment>
      <origin>362943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174" sha1="isy8zkegji0h1z0k2pgtt930wb4oalb" xml:space="preserve">{{د هېواد مالومات {{{1}}} 
| پوځ/core
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}} 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isy8zkegji0h1z0k2pgtt930wb4oalb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362947</id>
      <parentid>362943</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;[[کينډۍ:پوځ]]&quot; وژغوره ([سمول=يوازې پازوالان پرېښودل] (نامحدوده) [لېږدول=يوازې پازوالان پرېښودل] (نامحدوده))</comment>
      <origin>362943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174" sha1="isy8zkegji0h1z0k2pgtt930wb4oalb" xml:space="preserve">{{د هېواد مالومات {{{1}}} 
| پوځ/core
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}} 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isy8zkegji0h1z0k2pgtt930wb4oalb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:د هېواد مالومات GMB</title>
    <ns>10</ns>
    <id>74750</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات ګامبيا" />
    <revision>
      <id>362946</id>
      <parentid>313920</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات ګامبيا]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="np7dcujuroxb5zh10yiweifsvfmcxjk" xml:space="preserve">#مخگرځ[[کينډۍ:د هېواد مالومات ګامبيا]]</text>
      <sha1>np7dcujuroxb5zh10yiweifsvfmcxjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:د هېواد مالومات پارس</title>
    <ns>10</ns>
    <id>75386</id>
    <revision>
      <id>362945</id>
      <parentid>362344</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1370" sha1="pufp69irf9gr9kqmjg0rg7vs2h1iex3" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = پهلوي کورنۍ
| shortname alias = پارس
| flag alias = Flag of Iran (1964).svg
| flag alias-1502 =
| flag alias-1524 = Flag of Shah Tahmasp I.svg
| flag alias-1576 = Safavid Flag.svg
| flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg
| flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg
| flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg
| border-1760 =
| flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg
| flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg
| flag alias-1855 = Early 20th Century Qajar Flag.svg
| flag alias-1907 = State flag of Persia (1907–1933).svg
| flag alias-1933 = State Flag of Iran (1925).svg
| flag alias-air force =State Flag of Iran (1925).svg
| flag alias-army = State Flag of Iran (1925).svg
| link alias-army = Persian Army
| flag alias-naval = Naval Ensign of Iran (1933–1964).svg
| link alias-naval = Persian Navy
| link alias-air force =Persian Air Force
| flag alias-navy = Naval Ensign of Iran (1933–1964).svg
| link alias-navy = Persian Navy
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1502
| var2 = 1524
| var3 = 1576
| var4 = 1665
| var5 = 1736
| var6 = 1760
| var7 = 1849
| var8 = 1855
| var9 = 1907
| var10 = 1933
| related1 = ايران
| related2 = پهلوي ايران
| related3 = قاجاري ايران
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>pufp69irf9gr9kqmjg0rg7vs2h1iex3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362949</id>
      <parentid>362945</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T05:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1402" sha1="2btx5cw7sthxoadqxzax8k7kz1o3kmh" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = پهلوي کورنۍ
| shortname alias = پارس
| flag alias = Flag of Iran (1964).svg
| flag alias-1502 =
| flag alias-1524 = Flag of Shah Tahmasp I.svg
| flag alias-1576 = Safavid Flag.svg
| flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg
| flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg
| flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg
| border-1760 =
| flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg
| flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg
| flag alias-1855 = Early 20th Century Qajar Flag.svg
| flag alias-1907 = State flag of Persia (1907–1933).svg
| flag alias-1933 = State Flag of Iran (1925).svg
| flag alias-air force =State Flag of Iran (1925).svg
| flag alias-army = State Flag of Iran (1925).svg
| link alias-army = پارس پوځ
| flag alias-naval = Naval Ensign of Iran (1933–1964).svg
| link alias-naval = پارس سمندري ځواک
| link alias-air force =پارس هوايي ځواک
| flag alias-navy = Naval Ensign of Iran (1933–1964).svg
| link alias-navy = Persian Navy
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1502
| var2 = 1524
| var3 = 1576
| var4 = 1665
| var5 = 1736
| var6 = 1760
| var7 = 1849
| var8 = 1855
| var9 = 1907
| var10 = 1933
| related1 = ايران
| related2 = پهلوي ايران
| related3 = قاجاري ايران
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>2btx5cw7sthxoadqxzax8k7kz1o3kmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>موټرولا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77564</id>
    <revision>
      <id>362963</id>
      <parentid>362371</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T10:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cicihwahyuni6</username>
        <id>30424</id>
      </contributor>
      <origin>362963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2390" sha1="jxmg8b6iwue5tqpq13a9ee8x9pysyng" xml:space="preserve">{{مالومات}}''' موټرولا (انګلیسي: Motorola, Inc)''' د امریکا په متحده ایالاتو کي یو {{refn|{{Citation |last=Jones |first=Daniel |author-link=Daniel Jones (phonetician) |title=English Pronouncing Dictionary |editor=Peter Roach, James Hartmann and Jane Setter |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |orig-year=1917 |year=2003 |isbn=3-12-539683-2}}}} ملي مخابراتي شرکت وو چي په شامبرګ، ایلینوس کي یې فعالیت کاوه. دا شرکت په 1928 کي '''د ګالون ساختماني همکارۍ''' په نامه د دوو وروڼو پاول او جوزف ګالوین لخوا رامنځ ته سو،  او په ۱۹۴۷ کي یې خپل نوم موټورولا ونوماوه. &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Harry Mark Petrakis, The Founder's Touch: The Life of Paul Galvin of Motorola (Chicago: McGraw-hill, 1965), 58–93&lt;/ref&gt; د 4.3 میلیارده ډالرو له لاسه ورکولو وروسته یاد شرکت د جنوري په څلورمه نېټه،2011 کال کي په دوو خپلواکو عامه شرکتونو، Motorola Mobility او Motorola Solutions باندي ووېشل سو. &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news|URL=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704111504576059863418814674.html|Work=The Wall Street Journal|Title=Motorola Is Split Into Two|Date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt; 

موټرولا د بې سیم شبکې تجهیزات او ډیزاین لکه د سیلولر لیږد بیس سټیشنونه او سیګنال امپلیفیرونه پلورل. دا شرکت د کور او نشراتي شبکې په محصولاتو کي د سیټ ټاپ بکسونه، ډیجیټل ویډیو ریکارډرونه، او د شبکي تجهیزات هم درلودل چي د ویډیو خپروني، کمپیوټر، ټیلفوني، او لویي کچي تلویزیونونو فعالولو لپاره کارول کېدل. 

د موټرولا [[گرځنده غږلېږدی|د بې سیمه تلیفون]] هینډسیټ څانګه د ګرځنده تلیفونونو په برخه کي ډېره مخکښه وه. موټرولا په وروسته کي [[ګوګل|د ګوګل]] د خلاصي سرچینې [[انډرايد (د عامل سيستم)|Android]] ګرځنده عملیاتي سیسټم په کارولو باندي په سمارټ موبایلونو تمرکز وکړ.</text>
      <sha1>jxmg8b6iwue5tqpq13a9ee8x9pysyng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اشکنازي یهودیان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87007</id>
    <revision>
      <id>362923</id>
      <parentid>362905</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16862" sha1="0zu3tfgzza3zqink5raxa07hvxif8pq" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |اشکنازي يهودان 
(Ashkenazim)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:Maurycy_Gottlieb_-_Jews_Praying_in_the_Synagogue_on_Yom_Kippur.jpg|323x323پېکسل]]
&lt;small&gt;يهودان په کنیسه کې د یوم کیپور په ورځ دعا کوي (۱۸۷۸)&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |ټول نفوس
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |۱۰–۱۳ میلیونه (اټکل)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |هغه سیمې چې د پام وړ نفوس لري
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|USA}} 
|۵.۷ – ۶.۷۵ میلیونه
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|ISR}}
|۳.۲ – ۳.۷۵ میلیونه
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|CAN}}
|۳۵۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|GBR}}
|۲۷۳,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|FRA}}
|۱۸۰,۰۰۰ – ۲۴۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|ARG}}
|۱۴۷,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|GER}}
|۱۰۰,۰۰۰ – ۱۱۶,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|AUS}}
|۹۳,۰۰۰ – ۱۱۵,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|RUS}}
|۸۲,۶۴۴ – ۱۲۱,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|HUN}}
|۴۶,۵۰۰ – ۱۰۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|ZAF}} 
|۷۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|BRA}}
|۴۶,۰۰۰ – ۷۵,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|UKR}}
|۴۴,۵۵۰
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |ژبې
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |عبراني • انګلیسي • روسي • جرمني • فرانسوي • اوکرایني • يیدیش • نورې اروپايي ژبې
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |مذهب
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[دوتنه:Star_of_David.svg|17x17پېکسل]] يهوديت، سيکولر يهودیت
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |اړوندې توکمیزې ډلې
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |سفاردي يهودان، مزراحي يهودان، سامریان او نورې منځنۍ ختیځې او اروپايي ډلې
|}
'''اشکنازيان''' چې '''د اشکنازي یهودانو''' په نوم هم یادېږي  ''{{Lang-he|יְהוּדֵי אַשְׁכֲּנַז}}''  هغه یهودیان دي چې د روم په دوره کې اروپا او جرمني ته مهاجر شوي وو. حتی په دې سیمو کې، دوی د سواد او تدریس په برخه کې د عبراني دودونو ساتنه وکړه. دوی [[مسيحي|د عیسوي]] پاچاهانو له دښمنۍ سره هم مخ شول، چې له امله یې دوی له یو ځای څخه بل ځای ته مهاجر شول. په پایله کې، دوی د اتلسمې پېړۍ تر وروستیو پورې په اقتصادي لحاظ باثباته نه شول.
[[دوتنه:Juden_1881.JPG|بټنوک|۱۸۸۱ کال کې د [[منځنۍ اروپا|مرکزي اروپا]] د یهودي نفوس لویه برخه په تور، بیا سور او ګلابي رنګونو لیدل کیږي]]
اشکنازي یهود هغه کډوال یهودان دي چې د یوې جلا او یوځای ټولنې په توګه د مقدس [[رومي امپراتورۍ]] د لومړۍ زریزې په پای کې راڅرګند شول. د دې اشکنازي یهودانو دودیزه ژبه یدیش ده، چې بېلابېلې لهجې لري.اشکنازي یهود په منځني او ختیځ اروپا کې خپاره شول او هلته یې خپلې ټولنې جوړې کړې، چې له منځنیو پېړیو تر نن پورې یې هماغه سیمې د اوسېدو اصلي ځایونه پاتې شوي دي. د وخت په تېرېدو سره، په دې سیمو کې د دوی یو ځانګړی سیمه‌ییز او کډوالي هویت رامنځته شو.د منځنیو پېړیو په وروستیو کې، د اشکنازي یهودانو ډېری خلک له جرمني سیمو څخه ختیځ اروپا ته، لکه پولنډ او لیتوانیا (چې اوسنی بېلاروس او اوکراین هم پکې راځي)، کډه شول.د اتلسمې پېړۍ په پای او د نولسمې پېړۍ په پیل کې، هغه یهودان چې په جرمني کې پاتې وو یا بېرته ورستانه شول، د دوی کلتوري ارزښتونه بدل شول. د یهودي بیدارۍ (حسکالا) تر اغېز لاندې، دوی د ازادۍ، فکري او کلتوري بدلون لپاره هڅې وکړې او ورو ورو یې د یدیش ژبې کارول پرېښودل او د خپل دیني او کلتوري ژوند نوې لارې یې جوړې کړې.په اروپا کې د اوسېدو پر مهال، اشکنازي یهودانو د اروپایي کلتور په جوړېدو کې مهم رول ولوباوه او په فلسفه، ادبیاتو، هنر، موسیقۍ او ساینس کې یې د پام وړ ونډه واخیسته.خو د دوهمې نړیوالې جګړې پر مهال د هولوکاسټ (یهودانو نسل‌وژنې) له امله، چې شاوخوا شپږ میلیونه یهودان پکې ووژل شول، د اشکنازي یهودانو کلتور او نږدې هره کورنۍ سخت زیانمنه شوه.۔

تر یوولسمې پیړۍ پورې، اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس شاوخوا ۳٪ برخه جوړوله، او په ۱۹۳۱ کال کې دوی په خپل عروج ۹۲٪ ته رسیدل. [[هولو کاسټ|د هولوکاسټ]] څخه لږ وخت دمخه، د یهودانو ټول شمیر ۱۶.۷ ملیون و. د اشکنازی معاصر اټکلونه د وخت په تیریدو سره توپیر لري، چې له ۱۰ [[کروړ|ملیون]] څخه تر [[کروړ|۱۲]] ملیون پورې دي. [[:en:Sergio DellaPergola|سرجیو ډیلا پرګولا،]] چې په ۱۴۹۲ کې یې د هسپانیې او پرتګال څخه د شړل شویو سیفاردی یهودیانو او هغو کسانو شمیر محاسبه کړ چې په مزراهي صهیونیزم باور لري، ادعا وکړه چې اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس ۷۴٪ جوړوي -    &lt;ref name=&quot;JVIL2010&quot; /&gt;  

&lt;big&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/big&gt;[[:en:history of ancient israel and judah|د لرغوني سوریې]] د اشکنازیم [[پېښليک (کړکېښ)|تاریخ]] له پیل راهیسې په رازونو کې پټ دی، او د یوې جلا یهودي ټولنې په توګه د دوی د راڅرګندیدو په اړه ډیری اټکلونه راپورته شوي دي. د لرغوني سوریې څخه [[اېټاليا|د ایټالیا]] او [[سوېلي اروپا|سویلي اروپا]] سیمو له لارې د دوی د مهاجرت تیوري د یهودانو ترمنځ خورا مشهوره وه. تاریخي اسناد او لیکنې د عیسویت څخه دمخه په سویلي اروپا کې د یهودانو شتون تاییدوي. په ۲۱۲ ق م کې، کله چې [[:en:Caracalla|کاراکلا]] په روم کې ټولو آزادو خلکو ته [[:en:Constitutio Antoniniana|تابعیت]] ورکړ، یهودیان له دې تابعیت  څخه محروم پاتې شول. هر یهودي باید په ۳۶۳ کال کې د امپراتور [[:en:Julian (emperor)|جولیان]] تر واکمنۍ پورې [[جزيه|مالیه]] ورکړي، خو وروسته دوی ته د کلتوري او مذهبي اړیکو د جوړولو او سیمه ایزو مسلکونو د غوره کولو آزادي ورکړل شوه، وروسته له هغه چې عیسویت په ۳۸۰ کال کې د روم او قسطنطنیه رسمي دین اعلان شو، یهودیان یا عیسویت ته واوښتل یا یو ځل بیا د سپکاوي تذلیل سره مخ شول.

=== د منځنۍ او وروستۍ دورې مهاجرتونه ===
د اتمې او نهمې پیړۍ تاریخي حوالې ښیي چې [[آلپ غرونه|د الپس]] او پیرینیس په شمال کې یهودي ټولنې وې. په یوولسمه پیړۍ کې، د جنوبي اروپا او منځني ختیځ یهودیان، د اقتصادي فرصتونو او د عیسوي واکمنانو په بلنه، په شمالي سیمو کې، په ځانګړې توګه د راین په اوږدو کې میشتیدل پیل کړل. جیکب بن یکوتییل  (چې یو شتمن او نیک یهودي ګڼل کېده) په شخصي توګه له پاپ څخه غوښتنه وکړه چې د خپل هیواد یهودیان په جبري توګه د مذهب بدلون څخه وژغوري، چې وروسته د فلانډرز [[:en:Baldwin V, Count of Flanders|بالډوین پنځم]] جیکب بن یکوتییل ته بلنه ورکړه چې د دېرشو یهودي کورنیو سره په خپلو ځمکو کې میشت شي  جان [[:en:Norman conquest of England|نورمنانو د انګلستان له فتحې وروسته یهودیانو ته بلنه ورکړه.]] [[:en:William the Conqueror|ویلیم اول]] هم د فتحې وروسته دوی ته بلنه ورکړه چې په خپلو ځمکو کې میشت شي. [[:en:History of the Jews in Speyer|د هاسمن بشپ روډیګر]] ، د مقدس روم امپراتور [[:en:Henry IV, Holy Roman Emperor|هینري څلورم په تصویب سره،]] د [[ماینڅ|مینز]] یهودانو ته بلنه ورکړه چې د راین پر غاړه یو ښار په [[:en:Speyer|سپیر]] کې میشت شي. د دې ټولو بلنو او میشت ځایونو تر شا د یهودانو اقتصادي اصلاحات، د اقتصادي پرمختګ پیل شوه د عوایدو ښه والی او د سوداګرۍ پراختیا هم پیل شوه. په دې توګه، د تل په څیر، یهودیان بازارونو، کلیساګانو او داخلي ښار ته نږدې شول، چیرې چې دوی د شاهي کلیسا ځواک سره نږدې پاتې شول، دوی ته اداري [[ځان واکي|خپلواکي]] هم ورکړل شوه.
[[دوتنه:Massacre_of_Jews.jpg|بټنوک|د لومړۍ صلیبي جګړې پر مهال د راینلینډ په میټز کې د یهودانو ډله ییزه وژنه، د اګست میګیف لخوا]]
[[صليبي جگړې|صلیبیانو]] د خپلو جګړو لپاره پانګې ته اړتیا درلوده، چې دوی له یهودانو څخه په سود پور اخیسته پداسې حال کې چې په کاتولیک عیسویت کې سود منع و. په دې توګه، یهودان شتمن شول او عیسویان د دوی پوروړي شول. له همدې امله، صلیبیانو، د مسلمانانو د دښمنۍ څخه ګټه پورته کړه، یهودیان یې د مسلمانانو په څیر کافران وبلل او په عامه توګه یې د عیسی علیه السلام قاتلان وبلل. کله چې صلیبیانو، صلیبي جګړې پراخې کړې او یهودیان او همدارنګه مسلمانان یې د دښمنانو په لیست کې شامل کړل او ډله ییزه وژنه یې وکړه. په ۱۰۹۶ کال کې، د صلیبیانو لخوا [[کولن|د کولون]] څخه تر [[:en:Mainz|مینز]] پورې د راین سیند په غاړه د یهودیانو ډله ییزه وژنه [[:en:Rhineland massacres|د راینلینډ قتل عام]] یا په عبراني ژبه کې ' [[:en:Takkanot Shum|هربان شوم]] ' بلل کیږي. د [[:en:David Nirenberg|ډیویډ نورنبرګ]] په وینا، &quot; [[:en:Rhineland massacres|'''د راینلینډ قتل عام''']] '''په عصري یهودي تاریخ لیکنه کې خورا مهم ځای لري او ډیری وختونه [[سام دوښمني (يهود مخالفت)|د یهود ضد]] لومړۍ بیلګه ګڼل کیږي، چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] (ډله ایزه مرګ) کې پای ته ورسیده، نو دا هیڅکله هیریدلی نشي.''' &quot;

په ۱۰۹۵ کال کې د صلیبي جګړو د پیل، په ۱۲۹۰ کال کې له انګلستان څخه، په ۱۳۹۴ کال کې له فرانسې څخه او په ۱۵مه پیړۍ کې د جرمني له ځینو برخو څخه د یهودانو وشړلو شول، یهودیان په لسمه پیړۍ کې ختیځ ته [[:en:History of the Jews in Poland|پولنډ]] ، په لسمه پیړۍ کې [[:en:Grand Duchy of Lithuania|لیتوانیا]] او په ۱۲مه پیړۍ کې روسیې ته مهاجرت ته اړ شول. په دې موده کې، چې څو پیړۍ یې دوام وکړ، د یهودانو اقتصادي فعالیتونه د لاندې عواملو له امله په سوداګري مدیریت او د اقتصادي خدماتو چمتو کولو باندې متمرکز وو: :

[[دوتنه:Wormsjews.jpg|بټنوک|د ورمز یهودیان چې ژیړ نښان یې په ځان کړی]]

=== هولوکاسټ (ډله ییزه وژنه) ===
[[دوتنه:Denier_Austr.jpg|بټنوک|د میلبورن د هولوکاسټ منکرین د ۲۰۰۹ کال د جنوري د ۱۸مې نیټې د اسراییلي برید راهیسې د فلسطینیانو په ملاتړ دریم لاریون ترسره کوي.]]
[[دوتنه:Stab-in-the-back_cartoon_1924.jpg|بټنوک|د ۱۹۲۰ کال د ورځپاڼې سکیچ : د جرمني دیموکرات یهودي سیاستوال [[:en:Philipp Scheidemann|فیلیپ شیډیمن،]] چې [[:en:Weimar Republic|د وایمار جمهوریت]] او د هغې دوهم چانسلر یې اعلان کړ [[:en:Matthias Erzberger|، او ماتیاس ایرټزبرګر،]] د سینټر ګوند غړی او د جګړې ضد یهودي سیاستوال، د [[لومړنۍ نړېواله جگړه|لومړۍ نړیوالې جګړې]] په پای کې د بدنام اوربند تړون لاسلیک کړ.]]
[[دوتنه:Bundesarchiv_Bild_192-208,_KZ_Mauthausen,_Sowjetische_Kriegsgefangene.jpg|بټنوک|د موثاوسن د تمرکز په کمپ کې د شوروي بربنډ جنګي بندیان]]
[[له هالوکاسټ انکار|د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکي]] (چې ځانونه [[:en:Historical revisionism|تعدیل غوښتونکي]] بولي خو [[یهود|د یهودانو]] لخوا د هولوکاسټ منکران بلل کیږي او هغه کسان چې په '''[[هولو کاسټ|هولوکاسټ]]''' بشپړ باور لري) شک لري چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] کې له شپږو ملیونو څخه ډیر [[یهود|یهودیان]] وژل شوي یا دا یوه افسانه ګڼي، مګر ډیری خلک پدې باور دي چې [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] باید بیا وڅیړل شي ترڅو د هغو خلکو اصلي شمیر معلوم شي چې مړه شوي دي. دوی باور لري چې دا د شپږو ملیونو څخه ډیر کم و او دومره لوی شمیر لومړی د هولوکاسټ څخه څو کاله وروسته یادونه وشوه، ترڅو د [[اسرائيل|اسراییلو]] د شتون لپاره بهانه چمتو کړي. [[:en:Holocaust denial|د هولوکاسټ څخه انکار]] اوس په ډیری اروپایی او اتلانتیک هیوادونو کې د سزا وړ جرم دی. [[ډېنمارک|د ډنمارک]] ورځپاڼې [[:en:Jyllands-Posten|جیلنډ پوسټن]] لخوا د سپکاوي کارتونونو خپرولو وروسته، د ایران ولسمشر احمدي نژاد او ایران د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکو د معیاري ملاتړ کونکو په توګه راڅرګند شول. حتی د دسمبر په 11، 2006 کې، د هولوکاسټ د نړۍ لید بیاکتنې لپاره [[نړيوال|یو نړیوال]] کنفرانس ترسره شو.

== ماخذونه ==
{{لړسرچينې|2}}
[[وېشنيزه:اروپا]]
[[وېشنيزه:مخونه د ګراف سره]]
[[وېشنيزه:Wikipedia articles with GND identifiers]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>0zu3tfgzza3zqink5raxa07hvxif8pq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362936</id>
      <parentid>362923</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16868" sha1="kltpjg8696l3xibmvnudcs18gknyzfp" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |اشکنازي يهودان 
(Ashkenazim)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:Maurycy_Gottlieb_-_Jews_Praying_in_the_Synagogue_on_Yom_Kippur.jpg|323x323پېکسل]]
&lt;small&gt;يهودان په کنیسه کې د یوم کیپور په ورځ دعا کوي (۱۸۷۸)&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |ټول نفوس
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |۱۰–۱۳ میلیونه (اټکل)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |هغه سیمې چې د پام وړ نفوس لري
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|USA}} 
|۵.۷ – ۶.۷۵ میلیونه
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|ISR}}
|۳.۲ – ۳.۷۵ میلیونه
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|CAN}}
|۳۵۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|GBR}}
|۲۷۳,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|FRA}}
|۱۸۰,۰۰۰ – ۲۴۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|ARG}}
|۱۴۷,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|GER}}
|۱۰۰,۰۰۰ – ۱۱۶,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|AUS}}
|۹۳,۰۰۰ – ۱۱۵,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|RUS}}
|۸۲,۶۴۴ – ۱۲۱,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|HUN}}
|۴۶,۵۰۰ – ۱۰۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|ZAF}} 
|۷۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|BRA}}
|۴۶,۰۰۰ – ۷۵,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|UKR}}
|۴۴,۵۵۰
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |ژبې
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |عبراني • انګلیسي • روسي • جرمني • فرانسوي • اوکرایني • يیدیش • نورې اروپايي ژبې
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |مذهب
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[دوتنه:Star_of_David.svg|17x17پېکسل]] يهوديت، سيکولر يهودیت
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |اړوندې توکمیزې ډلې
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |سفاردي يهودان، مزراحي يهودان، سامریان او نورې منځنۍ ختیځې او اروپايي ډلې
|}
'''اشکنازيان''' (په''{{Lang-he|יְהוּדֵי אַשְׁכֲּנַז}}'') چې '''د اشکنازي یهودانو''' په نوم هم یادېږي، هغه یهودیان دي چې د روم په دوره کې اروپا او جرمني ته مهاجر شوي وو. حتی په دې سیمو کې، دوی د سواد او تدریس په برخه کې د عبراني دودونو ساتنه وکړه. دوی [[مسيحي|د عیسوي]] پاچاهانو له دښمنۍ سره هم مخ شول، چې له امله یې دوی له یو ځای څخه بل ځای ته مهاجر شول. په پایله کې، دوی د اتلسمې پېړۍ تر وروستیو پورې په اقتصادي لحاظ باثباته نه شول.
[[دوتنه:Juden_1881.JPG|بټنوک|۱۸۸۱ کال کې د [[منځنۍ اروپا|مرکزي اروپا]] د یهودي نفوس لویه برخه په تور، بیا سور او ګلابي رنګونو لیدل کیږي]]
اشکنازي یهود هغه کډوال یهودان دي چې د یوې جلا او یوځای ټولنې په توګه د مقدس [[رومي امپراتورۍ]] د لومړۍ زریزې په پای کې راڅرګند شول. د دې اشکنازي یهودانو دودیزه ژبه یدیش ده، چې بېلابېلې لهجې لري.اشکنازي یهود په منځني او ختیځ اروپا کې خپاره شول او هلته یې خپلې ټولنې جوړې کړې، چې له منځنیو پېړیو تر نن پورې یې هماغه سیمې د اوسېدو اصلي ځایونه پاتې شوي دي. د وخت په تېرېدو سره، په دې سیمو کې د دوی یو ځانګړی سیمه‌ییز او کډوالي هویت رامنځته شو.د منځنیو پېړیو په وروستیو کې، د اشکنازي یهودانو ډېری خلک له جرمني سیمو څخه ختیځ اروپا ته، لکه پولنډ او لیتوانیا (چې اوسنی بېلاروس او اوکراین هم پکې راځي)، کډه شول.د اتلسمې پېړۍ په پای او د نولسمې پېړۍ په پیل کې، هغه یهودان چې په جرمني کې پاتې وو یا بېرته ورستانه شول، د دوی کلتوري ارزښتونه بدل شول. د یهودي بیدارۍ (حسکالا) تر اغېز لاندې، دوی د ازادۍ، فکري او کلتوري بدلون لپاره هڅې وکړې او ورو ورو یې د یدیش ژبې کارول پرېښودل او د خپل دیني او کلتوري ژوند نوې لارې یې جوړې کړې.په اروپا کې د اوسېدو پر مهال، اشکنازي یهودانو د اروپایي کلتور په جوړېدو کې مهم رول ولوباوه او په فلسفه، ادبیاتو، هنر، موسیقۍ او ساینس کې یې د پام وړ ونډه واخیسته.خو د دوهمې نړیوالې جګړې پر مهال د هولوکاسټ (یهودانو نسل‌وژنې) له امله، چې شاوخوا شپږ میلیونه یهودان پکې ووژل شول، د اشکنازي یهودانو کلتور او نږدې هره کورنۍ سخت زیانمنه شوه.۔

تر یوولسمې پیړۍ پورې، اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس شاوخوا ۳٪ برخه جوړوله، او په ۱۹۳۱ کال کې دوی په خپل عروج ۹۲٪ ته رسیدل. [[هولو کاسټ|د هولوکاسټ]] څخه لږ وخت دمخه، د یهودانو ټول شمیر ۱۶.۷ ملیون و. د اشکنازی معاصر اټکلونه د وخت په تیریدو سره توپیر لري، چې له ۱۰ [[کروړ|ملیون]] څخه تر [[کروړ|۱۲]] ملیون پورې دي. [[:en:Sergio DellaPergola|سرجیو ډیلا پرګولا،]] چې په ۱۴۹۲ کې یې د هسپانیې او پرتګال څخه د شړل شویو سیفاردی یهودیانو او هغو کسانو شمیر محاسبه کړ چې په مزراهي صهیونیزم باور لري، ادعا وکړه چې اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس ۷۴٪ جوړوي -    &lt;ref name=&quot;JVIL2010&quot; /&gt;  

&lt;big&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/big&gt;[[:en:history of ancient israel and judah|د لرغوني سوریې]] د اشکنازیم [[پېښليک (کړکېښ)|تاریخ]] له پیل راهیسې په رازونو کې پټ دی، او د یوې جلا یهودي ټولنې په توګه د دوی د راڅرګندیدو په اړه ډیری اټکلونه راپورته شوي دي. د لرغوني سوریې څخه [[اېټاليا|د ایټالیا]] او [[سوېلي اروپا|سویلي اروپا]] سیمو له لارې د دوی د مهاجرت تیوري د یهودانو ترمنځ خورا مشهوره وه. تاریخي اسناد او لیکنې د عیسویت څخه دمخه په سویلي اروپا کې د یهودانو شتون تاییدوي. په ۲۱۲ ق م کې، کله چې [[:en:Caracalla|کاراکلا]] په روم کې ټولو آزادو خلکو ته [[:en:Constitutio Antoniniana|تابعیت]] ورکړ، یهودیان له دې تابعیت  څخه محروم پاتې شول. هر یهودي باید په ۳۶۳ کال کې د امپراتور [[:en:Julian (emperor)|جولیان]] تر واکمنۍ پورې [[جزيه|مالیه]] ورکړي، خو وروسته دوی ته د کلتوري او مذهبي اړیکو د جوړولو او سیمه ایزو مسلکونو د غوره کولو آزادي ورکړل شوه، وروسته له هغه چې عیسویت په ۳۸۰ کال کې د روم او قسطنطنیه رسمي دین اعلان شو، یهودیان یا عیسویت ته واوښتل یا یو ځل بیا د سپکاوي تذلیل سره مخ شول.

=== د منځنۍ او وروستۍ دورې مهاجرتونه ===
د اتمې او نهمې پیړۍ تاریخي حوالې ښیي چې [[آلپ غرونه|د الپس]] او پیرینیس په شمال کې یهودي ټولنې وې. په یوولسمه پیړۍ کې، د جنوبي اروپا او منځني ختیځ یهودیان، د اقتصادي فرصتونو او د عیسوي واکمنانو په بلنه، په شمالي سیمو کې، په ځانګړې توګه د راین په اوږدو کې میشتیدل پیل کړل. جیکب بن یکوتییل  (چې یو شتمن او نیک یهودي ګڼل کېده) په شخصي توګه له پاپ څخه غوښتنه وکړه چې د خپل هیواد یهودیان په جبري توګه د مذهب بدلون څخه وژغوري، چې وروسته د فلانډرز [[:en:Baldwin V, Count of Flanders|بالډوین پنځم]] جیکب بن یکوتییل ته بلنه ورکړه چې د دېرشو یهودي کورنیو سره په خپلو ځمکو کې میشت شي  جان [[:en:Norman conquest of England|نورمنانو د انګلستان له فتحې وروسته یهودیانو ته بلنه ورکړه.]] [[:en:William the Conqueror|ویلیم اول]] هم د فتحې وروسته دوی ته بلنه ورکړه چې په خپلو ځمکو کې میشت شي. [[:en:History of the Jews in Speyer|د هاسمن بشپ روډیګر]] ، د مقدس روم امپراتور [[:en:Henry IV, Holy Roman Emperor|هینري څلورم په تصویب سره،]] د [[ماینڅ|مینز]] یهودانو ته بلنه ورکړه چې د راین پر غاړه یو ښار په [[:en:Speyer|سپیر]] کې میشت شي. د دې ټولو بلنو او میشت ځایونو تر شا د یهودانو اقتصادي اصلاحات، د اقتصادي پرمختګ پیل شوه د عوایدو ښه والی او د سوداګرۍ پراختیا هم پیل شوه. په دې توګه، د تل په څیر، یهودیان بازارونو، کلیساګانو او داخلي ښار ته نږدې شول، چیرې چې دوی د شاهي کلیسا ځواک سره نږدې پاتې شول، دوی ته اداري [[ځان واکي|خپلواکي]] هم ورکړل شوه.
[[دوتنه:Massacre_of_Jews.jpg|بټنوک|د لومړۍ صلیبي جګړې پر مهال د راینلینډ په میټز کې د یهودانو ډله ییزه وژنه، د اګست میګیف لخوا]]
[[صليبي جگړې|صلیبیانو]] د خپلو جګړو لپاره پانګې ته اړتیا درلوده، چې دوی له یهودانو څخه په سود پور اخیسته پداسې حال کې چې په کاتولیک عیسویت کې سود منع و. په دې توګه، یهودان شتمن شول او عیسویان د دوی پوروړي شول. له همدې امله، صلیبیانو، د مسلمانانو د دښمنۍ څخه ګټه پورته کړه، یهودیان یې د مسلمانانو په څیر کافران وبلل او په عامه توګه یې د عیسی علیه السلام قاتلان وبلل. کله چې صلیبیانو، صلیبي جګړې پراخې کړې او یهودیان او همدارنګه مسلمانان یې د دښمنانو په لیست کې شامل کړل او ډله ییزه وژنه یې وکړه. په ۱۰۹۶ کال کې، د صلیبیانو لخوا [[کولن|د کولون]] څخه تر [[:en:Mainz|مینز]] پورې د راین سیند په غاړه د یهودیانو ډله ییزه وژنه [[:en:Rhineland massacres|د راینلینډ قتل عام]] یا په عبراني ژبه کې ' [[:en:Takkanot Shum|هربان شوم]] ' بلل کیږي. د [[:en:David Nirenberg|ډیویډ نورنبرګ]] په وینا، &quot; [[:en:Rhineland massacres|'''د راینلینډ قتل عام''']] '''په عصري یهودي تاریخ لیکنه کې خورا مهم ځای لري او ډیری وختونه [[سام دوښمني (يهود مخالفت)|د یهود ضد]] لومړۍ بیلګه ګڼل کیږي، چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] (ډله ایزه مرګ) کې پای ته ورسیده، نو دا هیڅکله هیریدلی نشي.''' &quot;

په ۱۰۹۵ کال کې د صلیبي جګړو د پیل، په ۱۲۹۰ کال کې له انګلستان څخه، په ۱۳۹۴ کال کې له فرانسې څخه او په ۱۵مه پیړۍ کې د جرمني له ځینو برخو څخه د یهودانو وشړلو شول، یهودیان په لسمه پیړۍ کې ختیځ ته [[:en:History of the Jews in Poland|پولنډ]] ، په لسمه پیړۍ کې [[:en:Grand Duchy of Lithuania|لیتوانیا]] او په ۱۲مه پیړۍ کې روسیې ته مهاجرت ته اړ شول. په دې موده کې، چې څو پیړۍ یې دوام وکړ، د یهودانو اقتصادي فعالیتونه د لاندې عواملو له امله په سوداګري مدیریت او د اقتصادي خدماتو چمتو کولو باندې متمرکز وو: :

[[دوتنه:Wormsjews.jpg|بټنوک|د ورمز یهودیان چې ژیړ نښان یې په ځان کړی]]

=== هولوکاسټ (ډله ییزه وژنه) ===
[[دوتنه:Denier_Austr.jpg|بټنوک|د میلبورن د هولوکاسټ منکرین د ۲۰۰۹ کال د جنوري د ۱۸مې نیټې د اسراییلي برید راهیسې د فلسطینیانو په ملاتړ دریم لاریون ترسره کوي.]]
[[دوتنه:Stab-in-the-back_cartoon_1924.jpg|بټنوک|د ۱۹۲۰ کال د ورځپاڼې سکیچ : د جرمني دیموکرات یهودي سیاستوال [[:en:Philipp Scheidemann|فیلیپ شیډیمن،]] چې [[:en:Weimar Republic|د وایمار جمهوریت]] او د هغې دوهم چانسلر یې اعلان کړ [[:en:Matthias Erzberger|، او ماتیاس ایرټزبرګر،]] د سینټر ګوند غړی او د جګړې ضد یهودي سیاستوال، د [[لومړنۍ نړېواله جگړه|لومړۍ نړیوالې جګړې]] په پای کې د بدنام اوربند تړون لاسلیک کړ.]]
[[دوتنه:Bundesarchiv_Bild_192-208,_KZ_Mauthausen,_Sowjetische_Kriegsgefangene.jpg|بټنوک|د موثاوسن د تمرکز په کمپ کې د شوروي بربنډ جنګي بندیان]]
[[له هالوکاسټ انکار|د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکي]] (چې ځانونه [[:en:Historical revisionism|تعدیل غوښتونکي]] بولي خو [[یهود|د یهودانو]] لخوا د هولوکاسټ منکران بلل کیږي او هغه کسان چې په '''[[هولو کاسټ|هولوکاسټ]]''' بشپړ باور لري) شک لري چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] کې له شپږو ملیونو څخه ډیر [[یهود|یهودیان]] وژل شوي یا دا یوه افسانه ګڼي، مګر ډیری خلک پدې باور دي چې [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] باید بیا وڅیړل شي ترڅو د هغو خلکو اصلي شمیر معلوم شي چې مړه شوي دي. دوی باور لري چې دا د شپږو ملیونو څخه ډیر کم و او دومره لوی شمیر لومړی د هولوکاسټ څخه څو کاله وروسته یادونه وشوه، ترڅو د [[اسرائيل|اسراییلو]] د شتون لپاره بهانه چمتو کړي. [[:en:Holocaust denial|د هولوکاسټ څخه انکار]] اوس په ډیری اروپایی او اتلانتیک هیوادونو کې د سزا وړ جرم دی. [[ډېنمارک|د ډنمارک]] ورځپاڼې [[:en:Jyllands-Posten|جیلنډ پوسټن]] لخوا د سپکاوي کارتونونو خپرولو وروسته، د ایران ولسمشر احمدي نژاد او ایران د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکو د معیاري ملاتړ کونکو په توګه راڅرګند شول. حتی د دسمبر په 11، 2006 کې، د هولوکاسټ د نړۍ لید بیاکتنې لپاره [[نړيوال|یو نړیوال]] کنفرانس ترسره شو.

== ماخذونه ==
{{لړسرچينې|2}}
[[وېشنيزه:اروپا]]
[[وېشنيزه:مخونه د ګراف سره]]
[[وېشنيزه:Wikipedia articles with GND identifiers]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>kltpjg8696l3xibmvnudcs18gknyzfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362939</id>
      <parentid>362936</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16870" sha1="bkpxm9y7vx0a0bveiw77edbarnfk3po" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |اشکنازي يهودان 
(Ashkenazim)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:Maurycy_Gottlieb_-_Jews_Praying_in_the_Synagogue_on_Yom_Kippur.jpg|323x323پېکسل]]
&lt;small&gt;يهودان په کنیسه کې د یوم کیپور په ورځ دعا کوي (۱۸۷۸)&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |ټول نفوس
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |۱۰–۱۳ میلیونه (اټکل)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |هغه سیمې چې د پام وړ نفوس لري
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|USA}} 
|۵.۷ – ۶.۷۵ میلیونه
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|ISR}}
|۳.۲ – ۳.۷۵ میلیونه
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|CAN}}
|۳۵۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|GBR}}
|۲۷۳,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|FRA}}
|۱۸۰,۰۰۰ – ۲۴۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|ARG}}
|۱۴۷,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|GER}}
|۱۰۰,۰۰۰ – ۱۱۶,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|AUS}}
|۹۳,۰۰۰ – ۱۱۵,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|RUS}}
|۸۲,۶۴۴ – ۱۲۱,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|HUN}}
|۴۶,۵۰۰ – ۱۰۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|Chile}} 
|۷۰,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|BRA}}
|۴۶,۰۰۰ – ۷۵,۰۰۰
|-
! style=&quot;text-align:right;&quot; |{{هېواد بېرغ|UKR}}
|۴۴,۵۵۰
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |ژبې
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |عبراني • انګلیسي • روسي • جرمني • فرانسوي • اوکرایني • يیدیش • نورې اروپايي ژبې
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |مذهب
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[دوتنه:Star_of_David.svg|17x17پېکسل]] يهوديت، سيکولر يهودیت
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |اړوندې توکمیزې ډلې
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |سفاردي يهودان، مزراحي يهودان، سامریان او نورې منځنۍ ختیځې او اروپايي ډلې
|}
'''اشکنازيان''' (په''{{Lang-he|יְהוּדֵי אַשְׁכֲּנַז}}'') چې '''د اشکنازي یهودانو''' په نوم هم یادېږي، هغه یهودیان دي چې د روم په دوره کې اروپا او جرمني ته مهاجر شوي وو. حتی په دې سیمو کې، دوی د سواد او تدریس په برخه کې د عبراني دودونو ساتنه وکړه. دوی [[مسيحي|د عیسوي]] پاچاهانو له دښمنۍ سره هم مخ شول، چې له امله یې دوی له یو ځای څخه بل ځای ته مهاجر شول. په پایله کې، دوی د اتلسمې پېړۍ تر وروستیو پورې په اقتصادي لحاظ باثباته نه شول.
[[دوتنه:Juden_1881.JPG|بټنوک|۱۸۸۱ کال کې د [[منځنۍ اروپا|مرکزي اروپا]] د یهودي نفوس لویه برخه په تور، بیا سور او ګلابي رنګونو لیدل کیږي]]
اشکنازي یهود هغه کډوال یهودان دي چې د یوې جلا او یوځای ټولنې په توګه د مقدس [[رومي امپراتورۍ]] د لومړۍ زریزې په پای کې راڅرګند شول. د دې اشکنازي یهودانو دودیزه ژبه یدیش ده، چې بېلابېلې لهجې لري.اشکنازي یهود په منځني او ختیځ اروپا کې خپاره شول او هلته یې خپلې ټولنې جوړې کړې، چې له منځنیو پېړیو تر نن پورې یې هماغه سیمې د اوسېدو اصلي ځایونه پاتې شوي دي. د وخت په تېرېدو سره، په دې سیمو کې د دوی یو ځانګړی سیمه‌ییز او کډوالي هویت رامنځته شو.د منځنیو پېړیو په وروستیو کې، د اشکنازي یهودانو ډېری خلک له جرمني سیمو څخه ختیځ اروپا ته، لکه پولنډ او لیتوانیا (چې اوسنی بېلاروس او اوکراین هم پکې راځي)، کډه شول.د اتلسمې پېړۍ په پای او د نولسمې پېړۍ په پیل کې، هغه یهودان چې په جرمني کې پاتې وو یا بېرته ورستانه شول، د دوی کلتوري ارزښتونه بدل شول. د یهودي بیدارۍ (حسکالا) تر اغېز لاندې، دوی د ازادۍ، فکري او کلتوري بدلون لپاره هڅې وکړې او ورو ورو یې د یدیش ژبې کارول پرېښودل او د خپل دیني او کلتوري ژوند نوې لارې یې جوړې کړې.په اروپا کې د اوسېدو پر مهال، اشکنازي یهودانو د اروپایي کلتور په جوړېدو کې مهم رول ولوباوه او په فلسفه، ادبیاتو، هنر، موسیقۍ او ساینس کې یې د پام وړ ونډه واخیسته.خو د دوهمې نړیوالې جګړې پر مهال د هولوکاسټ (یهودانو نسل‌وژنې) له امله، چې شاوخوا شپږ میلیونه یهودان پکې ووژل شول، د اشکنازي یهودانو کلتور او نږدې هره کورنۍ سخت زیانمنه شوه.۔

تر یوولسمې پیړۍ پورې، اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس شاوخوا ۳٪ برخه جوړوله، او په ۱۹۳۱ کال کې دوی په خپل عروج ۹۲٪ ته رسیدل. [[هولو کاسټ|د هولوکاسټ]] څخه لږ وخت دمخه، د یهودانو ټول شمیر ۱۶.۷ ملیون و. د اشکنازی معاصر اټکلونه د وخت په تیریدو سره توپیر لري، چې له ۱۰ [[کروړ|ملیون]] څخه تر [[کروړ|۱۲]] ملیون پورې دي. [[:en:Sergio DellaPergola|سرجیو ډیلا پرګولا،]] چې په ۱۴۹۲ کې یې د هسپانیې او پرتګال څخه د شړل شویو سیفاردی یهودیانو او هغو کسانو شمیر محاسبه کړ چې په مزراهي صهیونیزم باور لري، ادعا وکړه چې اشکنازي د نړۍ د یهودي نفوس ۷۴٪ جوړوي -    &lt;ref name=&quot;JVIL2010&quot; /&gt;  

&lt;big&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/big&gt;[[:en:history of ancient israel and judah|د لرغوني سوریې]] د اشکنازیم [[پېښليک (کړکېښ)|تاریخ]] له پیل راهیسې په رازونو کې پټ دی، او د یوې جلا یهودي ټولنې په توګه د دوی د راڅرګندیدو په اړه ډیری اټکلونه راپورته شوي دي. د لرغوني سوریې څخه [[اېټاليا|د ایټالیا]] او [[سوېلي اروپا|سویلي اروپا]] سیمو له لارې د دوی د مهاجرت تیوري د یهودانو ترمنځ خورا مشهوره وه. تاریخي اسناد او لیکنې د عیسویت څخه دمخه په سویلي اروپا کې د یهودانو شتون تاییدوي. په ۲۱۲ ق م کې، کله چې [[:en:Caracalla|کاراکلا]] په روم کې ټولو آزادو خلکو ته [[:en:Constitutio Antoniniana|تابعیت]] ورکړ، یهودیان له دې تابعیت  څخه محروم پاتې شول. هر یهودي باید په ۳۶۳ کال کې د امپراتور [[:en:Julian (emperor)|جولیان]] تر واکمنۍ پورې [[جزيه|مالیه]] ورکړي، خو وروسته دوی ته د کلتوري او مذهبي اړیکو د جوړولو او سیمه ایزو مسلکونو د غوره کولو آزادي ورکړل شوه، وروسته له هغه چې عیسویت په ۳۸۰ کال کې د روم او قسطنطنیه رسمي دین اعلان شو، یهودیان یا عیسویت ته واوښتل یا یو ځل بیا د سپکاوي تذلیل سره مخ شول.

=== د منځنۍ او وروستۍ دورې مهاجرتونه ===
د اتمې او نهمې پیړۍ تاریخي حوالې ښیي چې [[آلپ غرونه|د الپس]] او پیرینیس په شمال کې یهودي ټولنې وې. په یوولسمه پیړۍ کې، د جنوبي اروپا او منځني ختیځ یهودیان، د اقتصادي فرصتونو او د عیسوي واکمنانو په بلنه، په شمالي سیمو کې، په ځانګړې توګه د راین په اوږدو کې میشتیدل پیل کړل. جیکب بن یکوتییل  (چې یو شتمن او نیک یهودي ګڼل کېده) په شخصي توګه له پاپ څخه غوښتنه وکړه چې د خپل هیواد یهودیان په جبري توګه د مذهب بدلون څخه وژغوري، چې وروسته د فلانډرز [[:en:Baldwin V, Count of Flanders|بالډوین پنځم]] جیکب بن یکوتییل ته بلنه ورکړه چې د دېرشو یهودي کورنیو سره په خپلو ځمکو کې میشت شي  جان [[:en:Norman conquest of England|نورمنانو د انګلستان له فتحې وروسته یهودیانو ته بلنه ورکړه.]] [[:en:William the Conqueror|ویلیم اول]] هم د فتحې وروسته دوی ته بلنه ورکړه چې په خپلو ځمکو کې میشت شي. [[:en:History of the Jews in Speyer|د هاسمن بشپ روډیګر]] ، د مقدس روم امپراتور [[:en:Henry IV, Holy Roman Emperor|هینري څلورم په تصویب سره،]] د [[ماینڅ|مینز]] یهودانو ته بلنه ورکړه چې د راین پر غاړه یو ښار په [[:en:Speyer|سپیر]] کې میشت شي. د دې ټولو بلنو او میشت ځایونو تر شا د یهودانو اقتصادي اصلاحات، د اقتصادي پرمختګ پیل شوه د عوایدو ښه والی او د سوداګرۍ پراختیا هم پیل شوه. په دې توګه، د تل په څیر، یهودیان بازارونو، کلیساګانو او داخلي ښار ته نږدې شول، چیرې چې دوی د شاهي کلیسا ځواک سره نږدې پاتې شول، دوی ته اداري [[ځان واکي|خپلواکي]] هم ورکړل شوه.
[[دوتنه:Massacre_of_Jews.jpg|بټنوک|د لومړۍ صلیبي جګړې پر مهال د راینلینډ په میټز کې د یهودانو ډله ییزه وژنه، د اګست میګیف لخوا]]
[[صليبي جگړې|صلیبیانو]] د خپلو جګړو لپاره پانګې ته اړتیا درلوده، چې دوی له یهودانو څخه په سود پور اخیسته پداسې حال کې چې په کاتولیک عیسویت کې سود منع و. په دې توګه، یهودان شتمن شول او عیسویان د دوی پوروړي شول. له همدې امله، صلیبیانو، د مسلمانانو د دښمنۍ څخه ګټه پورته کړه، یهودیان یې د مسلمانانو په څیر کافران وبلل او په عامه توګه یې د عیسی علیه السلام قاتلان وبلل. کله چې صلیبیانو، صلیبي جګړې پراخې کړې او یهودیان او همدارنګه مسلمانان یې د دښمنانو په لیست کې شامل کړل او ډله ییزه وژنه یې وکړه. په ۱۰۹۶ کال کې، د صلیبیانو لخوا [[کولن|د کولون]] څخه تر [[:en:Mainz|مینز]] پورې د راین سیند په غاړه د یهودیانو ډله ییزه وژنه [[:en:Rhineland massacres|د راینلینډ قتل عام]] یا په عبراني ژبه کې ' [[:en:Takkanot Shum|هربان شوم]] ' بلل کیږي. د [[:en:David Nirenberg|ډیویډ نورنبرګ]] په وینا، &quot; [[:en:Rhineland massacres|'''د راینلینډ قتل عام''']] '''په عصري یهودي تاریخ لیکنه کې خورا مهم ځای لري او ډیری وختونه [[سام دوښمني (يهود مخالفت)|د یهود ضد]] لومړۍ بیلګه ګڼل کیږي، چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] (ډله ایزه مرګ) کې پای ته ورسیده، نو دا هیڅکله هیریدلی نشي.''' &quot;

په ۱۰۹۵ کال کې د صلیبي جګړو د پیل، په ۱۲۹۰ کال کې له انګلستان څخه، په ۱۳۹۴ کال کې له فرانسې څخه او په ۱۵مه پیړۍ کې د جرمني له ځینو برخو څخه د یهودانو وشړلو شول، یهودیان په لسمه پیړۍ کې ختیځ ته [[:en:History of the Jews in Poland|پولنډ]] ، په لسمه پیړۍ کې [[:en:Grand Duchy of Lithuania|لیتوانیا]] او په ۱۲مه پیړۍ کې روسیې ته مهاجرت ته اړ شول. په دې موده کې، چې څو پیړۍ یې دوام وکړ، د یهودانو اقتصادي فعالیتونه د لاندې عواملو له امله په سوداګري مدیریت او د اقتصادي خدماتو چمتو کولو باندې متمرکز وو: :

[[دوتنه:Wormsjews.jpg|بټنوک|د ورمز یهودیان چې ژیړ نښان یې په ځان کړی]]

=== هولوکاسټ (ډله ییزه وژنه) ===
[[دوتنه:Denier_Austr.jpg|بټنوک|د میلبورن د هولوکاسټ منکرین د ۲۰۰۹ کال د جنوري د ۱۸مې نیټې د اسراییلي برید راهیسې د فلسطینیانو په ملاتړ دریم لاریون ترسره کوي.]]
[[دوتنه:Stab-in-the-back_cartoon_1924.jpg|بټنوک|د ۱۹۲۰ کال د ورځپاڼې سکیچ : د جرمني دیموکرات یهودي سیاستوال [[:en:Philipp Scheidemann|فیلیپ شیډیمن،]] چې [[:en:Weimar Republic|د وایمار جمهوریت]] او د هغې دوهم چانسلر یې اعلان کړ [[:en:Matthias Erzberger|، او ماتیاس ایرټزبرګر،]] د سینټر ګوند غړی او د جګړې ضد یهودي سیاستوال، د [[لومړنۍ نړېواله جگړه|لومړۍ نړیوالې جګړې]] په پای کې د بدنام اوربند تړون لاسلیک کړ.]]
[[دوتنه:Bundesarchiv_Bild_192-208,_KZ_Mauthausen,_Sowjetische_Kriegsgefangene.jpg|بټنوک|د موثاوسن د تمرکز په کمپ کې د شوروي بربنډ جنګي بندیان]]
[[له هالوکاسټ انکار|د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکي]] (چې ځانونه [[:en:Historical revisionism|تعدیل غوښتونکي]] بولي خو [[یهود|د یهودانو]] لخوا د هولوکاسټ منکران بلل کیږي او هغه کسان چې په '''[[هولو کاسټ|هولوکاسټ]]''' بشپړ باور لري) شک لري چې په [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] کې له شپږو ملیونو څخه ډیر [[یهود|یهودیان]] وژل شوي یا دا یوه افسانه ګڼي، مګر ډیری خلک پدې باور دي چې [[هولو کاسټ|هولوکاسټ]] باید بیا وڅیړل شي ترڅو د هغو خلکو اصلي شمیر معلوم شي چې مړه شوي دي. دوی باور لري چې دا د شپږو ملیونو څخه ډیر کم و او دومره لوی شمیر لومړی د هولوکاسټ څخه څو کاله وروسته یادونه وشوه، ترڅو د [[اسرائيل|اسراییلو]] د شتون لپاره بهانه چمتو کړي. [[:en:Holocaust denial|د هولوکاسټ څخه انکار]] اوس په ډیری اروپایی او اتلانتیک هیوادونو کې د سزا وړ جرم دی. [[ډېنمارک|د ډنمارک]] ورځپاڼې [[:en:Jyllands-Posten|جیلنډ پوسټن]] لخوا د سپکاوي کارتونونو خپرولو وروسته، د ایران ولسمشر احمدي نژاد او ایران د هولوکاسټ تعدیل غوښتونکو د معیاري ملاتړ کونکو په توګه راڅرګند شول. حتی د دسمبر په 11، 2006 کې، د هولوکاسټ د نړۍ لید بیاکتنې لپاره [[نړيوال|یو نړیوال]] کنفرانس ترسره شو.

== ماخذونه ==
{{لړسرچينې|2}}
[[وېشنيزه:اروپا]]
[[وېشنيزه:مخونه د ګراف سره]]
[[وېشنيزه:Wikipedia articles with GND identifiers]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>bkpxm9y7vx0a0bveiw77edbarnfk3po</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Kuba2014w</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87010</id>
    <revision>
      <id>362910</id>
      <timestamp>2026-04-07T12:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>362910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="487" sha1="puymy01zthtau3bd1x7zn972y74nqah" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Kuba2014w}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۷ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۲:۵۹ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>puymy01zthtau3bd1x7zn972y74nqah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Kowal2701</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87011</id>
    <revision>
      <id>362911</id>
      <timestamp>2026-04-07T13:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>362911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="487" sha1="717j91ykbvbeg8sbv3l8kksmdyid5lw" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Kowal2701}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۷ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۴۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>717j91ykbvbeg8sbv3l8kksmdyid5lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بابر نامه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87012</id>
    <revision>
      <id>362912</id>
      <timestamp>2026-04-07T16:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ur:Special:Redirect/revision/9460773|بابر نامہ]]&quot; مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی</comment>
      <origin>362912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2336" sha1="mj4jsl7rvi14xqbjdychaj1ci9ssyfg" xml:space="preserve">د [[ظهير الدين محمد بابر|بابر]] ژوندلیک '''، تزک بابري،''' یو تاریخي اثار دی. دا په شپاړسمه پیړۍ کې [[منځنۍ آسيا|د مرکزي آسیا]] او فارس په اړه معلومات وړاندې کوي. دا د نن ورځې [[افغانستان]] ، [[هند]] او د [[پاکستان]] په شمول د سیمو په اړه ډیری معنی لرونکي خبرې هم بیانوي.

== شاليد ==
بابر دا کتاب په خپله مورنۍ ژبه، [[تورکي ژبه|ترکي ژبه]] کې لیکلی دی. د بابرنامه یوه کاپي په ۱۸۵۷ کال کې د المنصي لخوا خپره شوه، میرمن اې. ایس. بیوریج [[حيدراباد، هند|د حیدراباد، دکن]] څخه یوه کاپي ترلاسه کړه او په ۱۹۰۵ کال کې یې خپره کړله 

په دي کتاب د بابر د ژوند پیښې او حالات لیکل سوي. دا کتاب په [[چغتايي ژبه|چغتایي ترکي ژبه]] لیکل شوی دی. او دا د اکبر د ژوند په جریان کې د عبدالرحیم خان  لخوا [[پارسي ژبه|فارسي]] ته ژباړل شوی و، چې مغول درباري او د [[بایرام خان|بیرم خان]] زوی و.

== انځورونه ==
&lt;gallery&gt;
دوتنه:An_awards_ceremony_in_the_Sultan_Ibrāhīm’s_court_before_being_sent_on_an_expedition_to_Sambhal.jpg|تړونی=فائل:An_awards_ceremony_in_the_Sultan_Ibrāhīm’s_court_before_being_sent_on_an_expedition_to_Sambhal.jpg
دوتنه:PeafowlBaburnama.jpg|تړونی=فائل:PeafowlBaburnama.jpg
دوتنه:Baburnama.jpg|تړونی=فائل:Baburnama.jpg
دوتنه:Animals_of_Hindustan_small_deer_and_cows_called_gīnī,_from_Illuminated_manuscript_Baburnama_(Memoirs_of_Babur).jpg|تړونی=فائل:Animals_of_Hindustan_small_deer_and_cows_called_gīnī,_from_Illuminated_manuscript_Baburnama_(Memoirs_of_Babur).jpg
دوتنه:Illuminated_Manuscript_Baburnamah.jpg|تړونی=فائل:Illuminated_Manuscript_Baburnamah.jpg
&lt;/gallery&gt;

== سرچینې ==
{{لړسرچينې}}
[[دوتنه:RhinoHuntBabur.jpg|هيڅ|بټنوک|265x265پېکسل]]

[[وېشنيزه:اوزبکستان]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]</text>
      <sha1>mj4jsl7rvi14xqbjdychaj1ci9ssyfg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362913</id>
      <parentid>362912</parentid>
      <timestamp>2026-04-07T16:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <origin>362913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="sbfh8a7gad1w051a0rv9lsuwfw60pfo" xml:space="preserve">[[File:RhinoHuntBabur.jpg|thumb|none|160px]]
د [[ظهير الدين محمد بابر|بابر]] ژوندلیک '''، تزک بابري،''' یو تاریخي اثار دی. دا په شپاړسمه پیړۍ کې [[منځنۍ آسيا|د مرکزي آسیا]] او فارس په اړه معلومات وړاندې کوي. دا د نن ورځې [[افغانستان]] ، [[هند]] او د [[پاکستان]] په شمول د سیمو په اړه ډیری معنی لرونکي خبرې هم بیانوي.

== شاليد ==
بابر دا کتاب په خپله مورنۍ ژبه، [[تورکي ژبه|ترکي ژبه]] کې لیکلی دی. د بابرنامه یوه کاپي په ۱۸۵۷ کال کې د المنصي لخوا خپره شوه، میرمن اې. ایس. بیوریج [[حيدراباد، هند|د حیدراباد، دکن]] څخه یوه کاپي ترلاسه کړه او په ۱۹۰۵ کال کې یې خپره کړله 

په دي کتاب د بابر د ژوند پیښې او حالات لیکل سوي. دا کتاب په [[چغتايي ژبه|چغتایي ترکي ژبه]] لیکل شوی دی. او دا د اکبر د ژوند په جریان کې د عبدالرحیم خان  لخوا [[پارسي ژبه|فارسي]] ته ژباړل شوی و، چې مغول درباري او د [[بایرام خان|بیرم خان]] زوی و.

== انځورونه ==
&lt;gallery&gt;
دوتنه:An_awards_ceremony_in_the_Sultan_Ibrāhīm’s_court_before_being_sent_on_an_expedition_to_Sambhal.jpg|تړونی=فائل:An_awards_ceremony_in_the_Sultan_Ibrāhīm’s_court_before_being_sent_on_an_expedition_to_Sambhal.jpg
دوتنه:PeafowlBaburnama.jpg|تړونی=فائل:PeafowlBaburnama.jpg
دوتنه:Baburnama.jpg|تړونی=فائل:Baburnama.jpg
دوتنه:Animals_of_Hindustan_small_deer_and_cows_called_gīnī,_from_Illuminated_manuscript_Baburnama_(Memoirs_of_Babur).jpg|تړونی=فائل:Animals_of_Hindustan_small_deer_and_cows_called_gīnī,_from_Illuminated_manuscript_Baburnama_(Memoirs_of_Babur).jpg
دوتنه:Illuminated_Manuscript_Baburnamah.jpg|تړونی=فائل:Illuminated_Manuscript_Baburnamah.jpg
&lt;/gallery&gt;

== سرچینې ==
{{لړسرچينې}}


[[وېشنيزه:اوزبکستان]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]</text>
      <sha1>sbfh8a7gad1w051a0rv9lsuwfw60pfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Khalilkhan40y</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87013</id>
    <revision>
      <id>362914</id>
      <timestamp>2026-04-07T17:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>362914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="ewmjv1ppi5qzamjap1n3mkturjvn9h8" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Khalilkhan40y}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۷ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۷:۰۸ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>ewmjv1ppi5qzamjap1n3mkturjvn9h8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>صبیحه ګوکچین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87014</id>
    <revision>
      <id>362915</id>
      <timestamp>2026-04-07T18:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/42041441|صبیحه گوکچن]]&quot; مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی</comment>
      <origin>362915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5082" sha1="ig04351smi8fxdno8mj65467gkjt0gf" xml:space="preserve">{{مالوماتبکس وګړي|name=صبیحه گوکچن|image=Sabiha gokcen2.jpg|caption=|birth_date={{تاریخ تولد|۱۹۱۳|۳|۲۲|df=y}}|birth_place=[[بورسا]]، [[ولایت خداوندگار]]، [[امپراتوری عثمانی]]|death_date={{death date and age|۲۰۰۱|۳|۲۲|۱۹۱۳|۳|۲۲|df=y}}|death_place=[[آنکارا]]، [[ترکیه]]|occupation=[[هوانوردی|هوانورد]]، [[نویسنده]] و [[سخنگو]]|spouse=|parents=مصطفی عزت بیک، حیری حنیم{{مدرک}}}}

'''صبیحه ګوکچن''' ( [[تورکي ژبه|ترکي]] : Sabiha Gökçen; د ۱۹۱۳ کال د مارچ ۲۲ په [[بورصه|بورسا]] کې - د ۲۰۰۱ کال د مارچ ۲۲ په [[انقره]] کې) یوه [[تورکيه|ترکي]] ښځینه پیلوټه وه او د اتاترک لور وه.  د متحده ایالاتو د هوايي ځواک د هوايي چلند پوهنتون په وینا، صبیحه ګوکچن، په ۲۳ کلنۍ کې، په نړۍ کې لومړۍ ښځینه جنګي پیلوټه وه. &lt;ref name=&quot;bbc.com&quot; /&gt;  اغلي [[مصطفی کمال اتاترک|د مصطفی کمال اتاترک]] اتو اولاونو کې یوه وه. د استانبول  صبیحه ګوکچن نړیوال هوایی ډګر  هم د ددي په نوم نومول شوی دی.
[[دوتنه:Sabiha_Breguet_19.jpg|چپ|بټنوک|280x280پېکسل|صبیحه د الوتکې د چمتووالي څارنه کوي]]

== د صبیحه اصل ==
د ۲۰۰۴ کال د جنوري په ۶مه، د هرانت ډینک لخوا په استانبول کې میشته اونیزه اګوس کې یوه مقاله خپره شوه، چې عنوان یې و &quot;د کمال اتاترک د لور په توګه د صبیحه ګوکچن راز&quot;. په مقاله کې د سایمن سیمونین د کتاب &quot;غر او تقدیر&quot; څخه یوه اقتباس شامل و، چې په ۱۹۷۲ کال کې په بیروت کې خپور شو. په دې کتاب کې، لیکوال د لومړي ځل لپاره د مصطفی کمال اتاترک د لور په توګه د صبیحه ګوکچن په اړه خبرې وکړې، او څرګنده یې کړه چې صبیحه ګوکچن یوه ارمني یتیمه وه او د ۱۹۱۵ کال [[د ارمينيايانو نسل وژنه|د ارمني نسل وژنې]] څخه ژوندۍ پاتې شوې وه، او د هغې اصلي نوم &quot;خاتون سیبلجیان&quot; و. 

د هرانت ډینک له خوا د دې پیښې د افشا کیدو وروسته، د «هریپسیمه سیبلیجیان» په نوم یوه ښځه په [[استنبول|استانبول]] کې د اګوس ورځپاڼې دفتر ته لاړه او ادعا یې وکړه چې صبیحه ګوکچن د هغې ترور وه. هرانت ډینک د هغې سره کښیناست او«هریپسیمه سیبلیجیان» وویل:   
{{Blockquote|زما د مور نوم «تیروهی» و. ما له خپلې مور څخه اورېدلي چې د ارمنیانو د نسل‌وژنې پر مهال په بورسا کې زما نیکه «نرسس» او نیا «مریم» ووژل شول. زما مور له خپلې خور خاتون (صبیحه) او ورور سره یو ځای د یوه ګاونډي له خوا، چې اصلاً یوناني و، د بورسا یتیم‌خانې ته وسپارل شول.

زما د مور خور خاتون ډېره کوچنۍ وه، یوازې درې کلنه، او زیاتره به چوپه او ګوښه وه، ځکه لا یې د مور او پلار وژل کېدل نه شو منلی او د یتیمۍ درد یې نه شو زغملی.

زما مور کیسه کوي چې یوه ورځ کمال اتاترک د بورسا لیدو ته راغلی و. کله چې یې یتیم‌خانه وکتله او د خاتون غم او خپګان یې ولید، چې هغه وخت ۱۲ کلنه وه، نو پرېکړه یې وکړه چې هغه په سرپرستۍ واخلي.

څو ورځې وروسته راغلل او زما خور یې، چې ژړل یې او نه پوهېده ولې له موږ جلا کېږي، له ځان سره یوړه. له هغه وروسته مې بیا هېڅکله ونه لیده.

زما مور څو کاله وروسته چې لویه شوه، د ترکیې کې د ارمنیانو خراب حالت ته په کتو له یتیم‌ خانې وتښتېده او له ډېرو نورو ارمنیانو سره سوریې ته کډه شوه. وروسته په ۱۹۴۶ کال کې، کله چې ارمنیانو شوروي اتحاد ته کډه کوله، ارمنستان ته ولاړه.تر هغه ځایه چې زه یادوم، زما مور تر پایه ډېر ځله هڅه وکړه چې له خپلې مشهوره خور صبیحه ګوکچن سره اړیکه ونیسي، خو د شوروي اتحاد سیاسي او امنیتي حالت او همدارنګه د صبیحې شهرت د دې اړیکې مخه ونیوله.}}

== سرچینې ==
{{لړسرچينې|۲}}
[[وېشنيزه:1913 زېږېدنې]]</text>
      <sha1>ig04351smi8fxdno8mj65467gkjt0gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بنز پیټنټ-موټروګن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87015</id>
    <revision>
      <id>362916</id>
      <timestamp>2026-04-07T18:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/37943345|بنز پتنت-موتورواگن]]&quot; مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی</comment>
      <origin>362916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2836" sha1="gcjvzhgs8qsjbxhjom6jglgvc0787t8" xml:space="preserve">{{Infobox automobile|name=بنز پتنت-موتورواگن|manufacturer=[[مرسدس بنز|بنز آگ]]|production=۱۸۸۶-۱۸۹۳|image=1885Benz.jpg|successor=[[بنز ولو]]}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |بنز پیټنټ-موټروګن 
(Benz Patent-Motorwagen)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:1885Benz.jpg|250x250پېکسل]] 
&lt;small&gt;د ۱۸۸۵ کال موډل، چې د نړۍ لومړنی موټر ګڼل کېږي&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |عمومي معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ډول
|درې څرخي ګاډی (Tri-Car)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جوړونکی
|کارل بنز (Karl Benz)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د جوړېدو نېټه
|۱۸۸۵ (لومړی موډل)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د جوړېدو ځای
|مانهیم، آلمان
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د ثبت نېټه (Patent)
|۲۹ جنوري ۱۸۸۶
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |تخنیکي مشخصات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ماشین (Engine)
|۹۵۴ سي سي، یو سلنډر، ۴ سټروک
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ځواک
|۰.۷۵ آس ځواک (Horsepower)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تېل
|لیګروین (Ligroin)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لوړ سرعت
|۱۶ کیلومتره په ساعت کې (10 mph)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |وزن
|۲۶۵ کیلوګرامه
|}
'''بنز پیټنټ-موټروګن''' (په جرمني &lt;bdi&gt;Benz Patent-Motorwagen&lt;/bdi&gt;    هغه موټر و چې د ۱۸۸۶ څخه تر ۱۸۹۳ پورې په [[جرمني]] کې د بینز اې جي شرکت لخوا جوړ شوی و. د ۱۸۸۶ کال د جنوري په ۲۹مه، کارل بینز د [[برلين|برلین]] په [[جرمني]] پټینټ دفتر کې د ۳۷۴۳۵ نمبر لاندې د ګاز انجن لخوا چلول کیدونکی درې څرخي موټر ثبت کړ. دا موټر د موټرو په صنعت کې لومړی موټر ګڼل کیږي.     ] [  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allbusiness.com/glossaries/loss-ratio/4946945-1.html|title=Loss Ratio definition|accessdate=2010-03-23}}&lt;/ref&gt;   

برته بینز د  '''بنز پیټنټ-موټروګن''' ۱۰۴ کیلومتره موټر جوړ او د خپلې مور سره لیدنې ولاړ ترڅو ثابته کړي چې بې آس ګاډی  دی. 

== سرچینې ==
{{لړسرچينې|۲}}</text>
      <sha1>gcjvzhgs8qsjbxhjom6jglgvc0787t8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362917</id>
      <parentid>362916</parentid>
      <timestamp>2026-04-07T18:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <origin>362917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2754" sha1="k3nnuis5ojxvzrf6spcnwsekicfvizd" xml:space="preserve">بنز|بنز آگ]]|production=۱۸۸۶-۱۸۹۳|image=1885Benz.jpg|successor=[[بنز ولو]]}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |بنز پیټنټ-موټروګن 
(Benz Patent-Motorwagen)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:1885Benz.jpg|250x250پېکسل]] 
&lt;small&gt;د ۱۸۸۵ کال موډل، چې د نړۍ لومړنی موټر ګڼل کېږي&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |عمومي معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ډول
|درې څرخي ګاډی (Tri-Car)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جوړونکی
|کارل بنز (Karl Benz)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د جوړېدو نېټه
|۱۸۸۵ (لومړی موډل)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د جوړېدو ځای
|مانهیم، آلمان
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د ثبت نېټه (Patent)
|۲۹ جنوري ۱۸۸۶
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |تخنیکي مشخصات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ماشین (Engine)
|۹۵۴ سي سي، یو سلنډر، ۴ سټروک
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ځواک
|۰.۷۵ آس ځواک (Horsepower)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تېل
|لیګروین (Ligroin)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لوړ سرعت
|۱۶ کیلومتره په ساعت کې (10 mph)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |وزن
|۲۶۵ کیلوګرامه
|}
'''بنز پیټنټ-موټروګن''' (په جرمني &lt;bdi&gt;Benz Patent-Motorwagen&lt;/bdi&gt;    هغه موټر و چې د ۱۸۸۶ څخه تر ۱۸۹۳ پورې په [[جرمني]] کې د بینز اې جي شرکت لخوا جوړ شوی و. د ۱۸۸۶ کال د جنوري په ۲۹مه، کارل بینز د [[برلين|برلین]] په [[جرمني]] پټینټ دفتر کې د ۳۷۴۳۵ نمبر لاندې د ګاز انجن لخوا چلول کیدونکی درې څرخي موټر ثبت کړ. دا موټر د موټرو په صنعت کې لومړی موټر ګڼل کیږي.     ] [  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allbusiness.com/glossaries/loss-ratio/4946945-1.html|title=Loss Ratio definition|accessdate=2010-03-23}}&lt;/ref&gt;   

برته بینز د  '''بنز پیټنټ-موټروګن''' ۲۶۰ کیلومتره موټر جوړ او د خپلې مور سره لیدنې ته ولاړ ترڅو ثابته کړي چې بې آس ګاډی  دی. 

== سرچینې ==
{{لړسرچينې|۲}}</text>
      <sha1>k3nnuis5ojxvzrf6spcnwsekicfvizd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362918</id>
      <parentid>362917</parentid>
      <timestamp>2026-04-07T18:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <origin>362918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2656" sha1="8jl4hh2bw35jc3sfr6crsucu00h0nbg" xml:space="preserve">
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |بنز پیټنټ-موټروګن 
(Benz Patent-Motorwagen)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:1885Benz.jpg|250x250پېکسل]] 
&lt;small&gt;د ۱۸۸۵ کال موډل، چې د نړۍ لومړنی موټر ګڼل کېږي&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |عمومي معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ډول
|درې څرخي ګاډی (Tri-Car)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جوړونکی
|کارل بنز (Karl Benz)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د جوړېدو نېټه
|۱۸۸۵ (لومړی موډل)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د جوړېدو ځای
|مانهیم، آلمان
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د ثبت نېټه (Patent)
|۲۹ جنوري ۱۸۸۶
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |تخنیکي مشخصات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ماشین (Engine)
|۹۵۴ سي سي، یو سلنډر، ۴ سټروک
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ځواک
|۰.۷۵ آس ځواک (Horsepower)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تېل
|لیګروین (Ligroin)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لوړ سرعت
|۱۶ کیلومتره په ساعت کې (10 mph)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |وزن
|۲۶۵ کیلوګرامه
|}
'''بنز پیټنټ-موټروګن''' (په جرمني &lt;bdi&gt;Benz Patent-Motorwagen&lt;/bdi&gt;    هغه موټر و چې د ۱۸۸۶ څخه تر ۱۸۹۳ پورې په [[جرمني]] کې د بینز اې جي شرکت لخوا جوړ شوی و. د ۱۸۸۶ کال د جنوري په ۲۹مه، کارل بینز د [[برلين|برلین]] په [[جرمني]] پټینټ دفتر کې د ۳۷۴۳۵ نمبر لاندې د ګاز انجن لخوا چلول کیدونکی درې څرخي موټر ثبت کړ. دا موټر د موټرو په صنعت کې لومړی موټر ګڼل کیږي.     ] [  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.allbusiness.com/glossaries/loss-ratio/4946945-1.html|title=Loss Ratio definition|accessdate=2010-03-23}}&lt;/ref&gt;   

برته بینز د  '''بنز پیټنټ-موټروګن''' ۲۶۰ کیلومتره موټر جوړ او د خپلې مور سره لیدنې ته ولاړ ترڅو ثابته کړي چې بې آس ګاډی  دی. 

== سرچینې ==
{{لړسرچينې|۲}}</text>
      <sha1>8jl4hh2bw35jc3sfr6crsucu00h0nbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Magic Abyss</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87016</id>
    <revision>
      <id>362919</id>
      <timestamp>2026-04-07T18:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>362919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="baf7thmluqdpz1cml62h83ozu8bsw40" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Magic Abyss}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۷ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۸:۴۲ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>baf7thmluqdpz1cml62h83ozu8bsw40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نور عنایت خان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87017</id>
    <revision>
      <id>362921</id>
      <timestamp>2026-04-08T02:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/43521408|نور عنایت خان]]&quot; مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی</comment>
      <origin>362921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5639" sha1="4rtp52gw7saxj8564h9r8z7tvw4kk7f" xml:space="preserve">{{Infobox military person|awards=[[صلیب جرج]]، [[Croix de guerre 1939–1945|Croix de Guerre]], [[Mentioned in Dispatches]]|name=نور عنایت خان|death_place=[[اردوگاه کار اجباری داخائو]]، [[آلمان نازی]]|image=Noor Inayat Khan.jpeg|death_date={{death date and age|1944|09|13|1914|01|01|df=yes}}|allegiance=[[بریتانیا]]، [[فرانسه]]|rank=[[Women's Auxiliary Air Force#Ranks|Assistant Section Officer]] (WAAF){{سخ}}[[First Aid Nursing Yeomanry|Ensign]] (FANY)|serviceyears=1940-1944 (WAAF){{سخ}}1943-1944 (SOE)|caption=|birth_place=[[مسکو]]، [[امپراتوری روسیه]]|branch=[[Women's Auxiliary Air Force]] (WAAF),{{سخ}}[[Special Operations Executive]] (SOE){{سخ}}[[First Aid Nursing Yeomanry]]|birth_date={{Birth date|1914|01|01|df=yes}}|nickname='مادلین' (Callsign: پرستار); 'Jeanne-Marie Renier'; 'نورا بیکر'|unit=[[SOE F Section networks|Cinema]]}}

'''عنایت''' {{Lang-en|Noor Inayat Khan}} ( {{زېږون‌نېټه|1914|01|01}} - {{مرګ نېټه|1944|09|13|1914|01|01}} ) یوه [[برېتانيا|برتانوۍ]] پوځي افسره وه. عنایت یوه برتانوۍ ښځینه افسره وه چې [[دويمه نړېواله جګړه|د دوهمې نړیوالې جګړې]] پر مهال یې په اشغال شوې فرانسه کې د جاسوسې په توګه کار کاوه. بالاخره د نازي اجنټانو لخوا ونیول شوه او وروسته په ډزو ووژل شوه.

== ژوندلیک ==
نور عنایت خان، یو هندي شهزاده او برتانیایي یوه جاسوس وه، د اتلسمې پیړۍ د میسور د مسلمان واکمن، ټیپو سلطان له لمسیانو څخه وه.

نور په مسکو کې د یوه هندي پلار او یوې امریکایي مور څخه زیږیدلې او په پاریس کې یې زده کړې کړې دي، د ډیرو ژبو زده کړې دي ته د برتانیايي د ځانګړو عملیاتو سازمان (SOA) په نوم پټ سازمان ته د ننوتلو لاره هواره کړه.

د SOA جآسوسان د نازیانو د فعالیتونو د ګډوډولو لپاره په اشغال شوې فرانسې کې د پراشوټ په مرسته کوز شول. د تخریب له لارې یې فعالیتونه ګډوډ پیل کړل، د فرانسوي مقاومت ځواکونو سره یې اړیکه ونیوله، او د جرمني پوځي واحدونو د حرکتونو په اړه معلومات ترلاسه کړل.
[[دوتنه:Kofferset_3MK_II.jpg|ښي|بټنوک]]
عنایت خان یو بېسیم چلوونکی وه او سره له دې چې په منظم ډول یې خپل ځای بدلاوه، د ګیسټاپو (د نازي جرمني پټ پولیس) لخوا ونیول شوه، پوښتنې ترې وشوې او شکنجه شو.

نور عنایت څو ځله د تېښتې هڅه وکړه، خو د هر نیول کېدو وروسته یې سزا ډېره سخته کیده. ویل کېږي چې نور جرمنانو ته کوم ارزښتناک معلومات نه دي ورکړي، چې نور یې یوازې د کوډ نوم، میډلین په نوم پیژندله او د دي د هندي اصل څخه بې خبره وو.

== اعدام او یادګار ==
نور او د برتانوي ځانګړو عملیاتو سازمان درې نورې ښځینه اجنټانې د ۱۹۴۴ کال د سپتمبر په ۱۳مه د ډاچاو د تمرکز په کمپ کې په ډزو ووژل شوې او اعدام شوې.

د نور عنایت خان د یاد لپاره، د لندن په ګورډن سکویر پارک کې یو یادګار جوړ شوی دی.

د ژوند لیکونکې شرباني باسو بي بي سي ته وویل: &quot;نن هم، نور عنایت خان د الهام سرچینه پاتې ده، نه یوازې د هغې د مثالي زړورتیا له امله، بلکې د هغو اصولو له امله چې ده پرې ولاړه وه.&quot;

د نور د انځور د غوره کولو کمپاین وروسته له هغه پیل شو چې د خزانې وزارت د ۲۰۱۸ کال په اکتوبر کې د ۵۰ پونډو د پولیمر نوټ لپاره د ډیزاین غوښتنه وکړه. که بریالی شي، ده به اقلیت (مسلمان) څخه لومړۍ ښځه وي چې د برتانوي بانک نوټونو کې به راڅرګنده شي. 
[[دوتنه:Wanborough_Manor,_Surrey-geograph-2376980-by-John-Salmon.jpg|بټنوک]]

== سرچینې ==
.mw-parser-output .reflist{font-size:90%;margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}
[[وېشنيزه:Wikipedia articles with GND identifiers]]
[[وېشنيزه:1914 زېږېدنې]]
[[وېشنيزه:1944 مړينې]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>4rtp52gw7saxj8564h9r8z7tvw4kk7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Prüm</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87018</id>
    <revision>
      <id>362922</id>
      <timestamp>2026-04-08T03:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>362922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="483" sha1="sp0agrxm6y5slc61ys2cpjps81x3t8k" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Prüm}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۸ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۰۳:۱۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>sp0agrxm6y5slc61ys2cpjps81x3t8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات USA</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87019</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات د امريکا متحده ايالات" />
    <revision>
      <id>362924</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات د امريکا متحده ايالات]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="bo0jzh9d8q65nb0kpaneo5316hoac5e" xml:space="preserve">#مخګرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات د امريکا متحده ايالات]]</text>
      <sha1>bo0jzh9d8q65nb0kpaneo5316hoac5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات ISR</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87020</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات اسرائيل" />
    <revision>
      <id>362925</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات اسرائيل]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="nonpw8j74z3qwywpos9pa9d11hanila" xml:space="preserve">#مخګرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات اسرائيل]]</text>
      <sha1>nonpw8j74z3qwywpos9pa9d11hanila</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات CAN</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87021</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات کاناډا" />
    <revision>
      <id>362926</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات کاناډا]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="clrpt1ksk0h9hnnje86jyrkguc25ymm" xml:space="preserve">#مخګرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات کاناډا]]</text>
      <sha1>clrpt1ksk0h9hnnje86jyrkguc25ymm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات GBR</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87022</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات لويه برېتانيا" />
    <revision>
      <id>362927</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات لويه برېتانيا]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="cdouuhj1satdzixcntuy17wc0u1vdv8" xml:space="preserve">#مخګرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات لويه برېتانيا]]</text>
      <sha1>cdouuhj1satdzixcntuy17wc0u1vdv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات FRA</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87023</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات فرانسه" />
    <revision>
      <id>362928</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات فرنسه]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="3ftl9dfl5yaqtcsuhvocyqrx2s7u38r" xml:space="preserve">#مخګرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات فرنسه]]</text>
      <sha1>3ftl9dfl5yaqtcsuhvocyqrx2s7u38r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362929</id>
      <parentid>362928</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T04:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>مخگرځ موخه له [[کينډۍ:د هېواد مالومات فرنسه]] څخه [[کينډۍ:د هېواد مالومات فرانسه]] ته بدله شوه.</comment>
      <origin>362929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="s8h4uzzzs8d4ztfd1yj2uacnph8a7cs" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات فرانسه]]</text>
      <sha1>s8h4uzzzs8d4ztfd1yj2uacnph8a7cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات ARG</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87024</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات ارجنټاين" />
    <revision>
      <id>362930</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات ارجنټاين]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="swin1lt1hm1zwittd0lsvi9i8uxd8cg" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات ارجنټاين]]</text>
      <sha1>swin1lt1hm1zwittd0lsvi9i8uxd8cg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات GER</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87025</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات جرمني" />
    <revision>
      <id>362931</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات جرمني]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="j59sp73ldkaeufsoqo9d180yogl7ckq" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات جرمني]]</text>
      <sha1>j59sp73ldkaeufsoqo9d180yogl7ckq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات AUS</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87026</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات اسټراليا" />
    <revision>
      <id>362932</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات اسټراليا]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="k5b7qjx90qnzs4fgl70w8wz3x5p498a" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات اسټراليا]]</text>
      <sha1>k5b7qjx90qnzs4fgl70w8wz3x5p498a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات RUS</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87027</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات روسيه" />
    <revision>
      <id>362933</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:31:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات روسيه]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="hd8l48c81mi1aty6x9ad26mmzfgb6st" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات روسيه]]</text>
      <sha1>hd8l48c81mi1aty6x9ad26mmzfgb6st</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات HUN</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87028</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات هنګري" />
    <revision>
      <id>362934</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات هنګري]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="ncdrh24l7erlcxg32uok6ijrroac6fd" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات هنګري]]</text>
      <sha1>ncdrh24l7erlcxg32uok6ijrroac6fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:Lang-he</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87029</id>
    <revision>
      <id>362935</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;&lt;includeonly&gt;{{#invoke:lang|lang_xx_inherit |code=he |rtl=yes }}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt; {{Documentation|Template:Lang-x/doc}} &lt;/noinclude&gt;&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>362935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="bs5o7l8hmh9ky9vqm0mmc5h15rhwrai" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:lang|lang_xx_inherit
|code=he
|rtl=yes
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|Template:Lang-x/doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bs5o7l8hmh9ky9vqm0mmc5h15rhwrai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات BRA</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87030</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات برازيل" />
    <revision>
      <id>362937</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات برازيل]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="11s41i2ojookd8gkivw445h3i91mu0e" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات برازيل]]</text>
      <sha1>11s41i2ojookd8gkivw445h3i91mu0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات UKR</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87031</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات اوکراين" />
    <revision>
      <id>362938</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات اوکراين]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="5rekoyz13wmxc9onwic2xxaptb0ldiu" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات اوکراين]]</text>
      <sha1>5rekoyz13wmxc9onwic2xxaptb0ldiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:هېواد مالومات Chile</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87032</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات چيلي" />
    <revision>
      <id>362940</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات چيلي]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="rtdbmx0fys4chu7bntv6593otbhit1b" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات چيلي]]</text>
      <sha1>rtdbmx0fys4chu7bntv6593otbhit1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:وځ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87033</id>
    <redirect title="کينډۍ:پوځ" />
    <revision>
      <id>362942</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:پوځ]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="2x435w4vqsv33cqsaq5ncvjvrd7vupv" xml:space="preserve">#مخګرځ [[کينډۍ:پوځ]]</text>
      <sha1>2x435w4vqsv33cqsaq5ncvjvrd7vupv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:وځ/core</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87034</id>
    <redirect title="کينډۍ:پوځ/core" />
    <revision>
      <id>362944</id>
      <timestamp>2026-04-08T04:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:پوځ/core]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="o6fmtptltxrmd2duej0ijdj7ovqih6v" xml:space="preserve">#مخگرځ [[کينډۍ:پوځ/core]]</text>
      <sha1>o6fmtptltxrmd2duej0ijdj7ovqih6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:د هېواد مالومات پهلوي کورنۍ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87035</id>
    <redirect title="کينډۍ:د هېواد مالومات پارس" />
    <revision>
      <id>362948</id>
      <timestamp>2026-04-08T05:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:د هېواد مالومات پارس]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>362948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="7wq86abdbmr8ep2svyn3cqdrk8ogmqu" xml:space="preserve">#مخګرځ [[کينډۍ:د هېواد مالومات پارس]]</text>
      <sha1>7wq86abdbmr8ep2svyn3cqdrk8ogmqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:نوید الله قلمـــ ـــیار</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87036</id>
    <revision>
      <id>362950</id>
      <timestamp>2026-04-08T06:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>362950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="521" sha1="fgerrjkmyfrhpkoyzi2x28pi2cs3l93" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=نوید الله قلمـــ ـــیار}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۸ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۰۶:۵۳ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>fgerrjkmyfrhpkoyzi2x28pi2cs3l93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:Infobox volleyball biography</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87037</id>
    <revision>
      <id>362952</id>
      <timestamp>2026-04-08T07:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;{{Infobox | child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}} | bodyclass = vcard | bodystyle = width:26em  | titleclass = fn summary | title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}  | headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit; | above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} | aboveclass = fn  | image      = {{#invoke:InfoboxImage|Infob...&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>362952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12101" sha1="m5v595e4hshhbv6o286g4tne0chmo8p" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = Nickname
| class3  = nickname
| data3   = {{{nickname|}}}

| label4  = Nationality
| data4   = {{{nationality|}}}

| label5  = Born
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#if:{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}|Hometown}}
| data7   = {{#if:{{{hometown|}}}|{{{hometown}}}{{#if:{{{homecountry|}}}|,}}}} {{{homecountry|}}}

| label8  = Height
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = Weight
| data9   = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight}}}}} }}

| label10 = Spike
| data10  = {{#if: {{{spike|}}} | {{Infobox person/length|{{{spike}}}}} }}

| label11  = Block
| data11   = {{#if: {{{block|}}} | {{Infobox person/length|{{{block}}}}} }}

| label12  = College / University
| data12   = {{{college|}}}

| header13 = {{#if:{{{currentcoachteam|}}}{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|Coaching information}}
| label14  = Current team
| data14   = {{{currentcoachteam|}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|}}}{{{currentnumber|}}}{{{teamnumber|}}}{{{currentclub|}}}{{{team|}}}{{{currentteam|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Indoor volleyball|Volleyball}} information}}

| label25  = Position
| data25   = {{{position|}}}

| label26 = Current club
| data26  = {{{currentclub|}}}

| label27 = Current team
| data27  = {{if empty|{{{team|}}}|{{{currentteam|}}}}} 

| label28  = Number
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|}}}|{{{teamnumber|}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|National team}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|Honours}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5v595e4hshhbv6o286g4tne0chmo8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362953</id>
      <parentid>362952</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T07:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12539" sha1="ll8ep9z1ecjz7cj51kgtdhks29xz4ys" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#if:{{{hometown|{{{کورښار}}}}}}{{{homecountry|{{{کور ښار|}}}}}}|آر استوگنځی}}
| data7   = {{#if:{{{hometown|{{{کور ښار|}}}}}}|{{{hometown}}}{{#if:{{{homecountry|{{{آر هېواد|}}}}}|,}}}} {{{homecountry|{{{آر هېواد|}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#if: {{{spike|}}} | {{Infobox person/length|{{{spike}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|}}} | {{Infobox person/length|{{{block}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|}}}

| header13 = {{#if:{{{currentcoachteam|}}}{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|Coaching information}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|}}}{{{currentnumber|}}}{{{teamnumber|}}}{{{currentclub|}}}{{{team|}}}{{{currentteam|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Indoor volleyball|Volleyball}} information}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|}}}|{{{currentteam|}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|}}}|{{{teamnumber|}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ll8ep9z1ecjz7cj51kgtdhks29xz4ys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362954</id>
      <parentid>362953</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T07:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12816" sha1="90tts9e6u2ran9nw38o1kbmz618ppdt" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#if: {{{spike|}}} | {{Infobox person/length|{{{spike}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|}}} | {{Infobox person/length|{{{block}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|}}}

| header13 = {{#if:{{{currentcoachteam|}}}{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|Coaching information}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|}}}{{{currentnumber|}}}{{{teamnumber|}}}{{{currentclub|}}}{{{team|}}}{{{currentteam|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Indoor volleyball|Volleyball}} information}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|}}}|{{{currentteam|}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|}}}|{{{teamnumber|}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>90tts9e6u2ran9nw38o1kbmz618ppdt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362955</id>
      <parentid>362954</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T07:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13271" sha1="j9oymyukr85kizv834evulnx98em75n" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#if: {{{spike|}}} | {{Infobox person/length|{{{spike}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|}}} | {{Infobox person/length|{{{block}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|}}}

| header13 = {{#if:{{{currentcoachteam|}}}{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|Coaching information}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|{{{دنده|{{{مقام|{{{ځای|}}}}}}}}}}}}{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}{{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}|{{#if:{{{currentteammate|{{{اوسنۍ لوبډلې انديوالان|}}}}}}{{{teammates|{{{لوبډلې انډيوالان|}}}}}}|چت لاندې واليبال|واليبال}} مالومات}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|{{{مقام|{{{ځای|{{{دنده|}}}}}}}}}}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}|{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}|{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j9oymyukr85kizv834evulnx98em75n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362957</id>
      <parentid>362955</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T08:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13394" sha1="jey3vqcsd29bhcljonljujr3r3w4l1u" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#if: {{{spike|}}} | {{Infobox person/length|{{{spike}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|}}} | {{Infobox person/length|{{{block}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|}}}

| header13 = {{#if:{{{currentcoachteam|اوسنۍ روزونکې لوبډله}}}{{{coachyears|روزنې کلونه}}}{{{coachteams|روزونکې لوبډلې}}}|روزونې مالومات}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|{{{دنده|{{{مقام|{{{ځای|}}}}}}}}}}}}{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}{{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}|{{#if:{{{currentteammate|{{{اوسنۍ لوبډلې انديوالان|}}}}}}{{{teammates|{{{لوبډلې انډيوالان|}}}}}}|چت لاندې واليبال|واليبال}} مالومات}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|{{{مقام|{{{ځای|{{{دنده|}}}}}}}}}}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}|{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}|{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jey3vqcsd29bhcljonljujr3r3w4l1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362961</id>
      <parentid>362957</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T08:50:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13399" sha1="then5hve1yjt00puoayhwk3fonnqer7" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#if: {{{spike|}}} | {{Infobox person/length|{{{spike}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|}}} | {{Infobox person/length|{{{block}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|}}}

| header13 = {{#if:{{{currentcoachteam|اوسنۍ روزونکې لوبډله}}}{{{coachyears|روزنې کلونه}}}{{{coachteams|روزونکې لوبډلې}}}|روزونې مالومات}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;کلونه&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|{{{دنده|{{{مقام|{{{ځای|}}}}}}}}}}}}{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}{{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}|{{#if:{{{currentteammate|{{{اوسنۍ لوبډلې انډيوالان|}}}}}}{{{teammates|{{{لوبډلې انډيوالان|}}}}}}|چت لاندې واليبال|واليبال}} مالومات}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|{{{مقام|{{{ځای|{{{دنده|}}}}}}}}}}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}|{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}|{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>then5hve1yjt00puoayhwk3fonnqer7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362966</id>
      <parentid>362961</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13500" sha1="a27z7wr32dmcmdze3gju4bunxo8usa8" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#if: {{{weight|}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#if: {{{spike|}}} | {{Infobox person/length|{{{spike}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|}}} | {{Infobox person/length|{{{block}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|}}}

| header13 = {{#که:{{{currentcoachteam|{{{اوسنی لوبډل روزونکی|}}}}}}{{{coachyears|{{{لوبډل روزنې کلونه|{{{روزونکي کېدو کلونه|}}}}}}}}}{{{coachteams|{{{روزنې لوبډلې|{{{روزنې لوبډلې|}}}}}}}}}|روزونکي مالومات}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;کلونه&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|{{{دنده|{{{مقام|{{{ځای|}}}}}}}}}}}}{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}{{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}|{{#if:{{{currentteammate|{{{اوسنۍ لوبډلې انډيوالان|}}}}}}{{{teammates|{{{لوبډلې انډيوالان|}}}}}}|چت لاندې واليبال|واليبال}} مالومات}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|{{{مقام|{{{ځای|{{{دنده|}}}}}}}}}}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}|{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}|{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a27z7wr32dmcmdze3gju4bunxo8usa8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362968</id>
      <parentid>362966</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13696" sha1="htr8w94btqmtngvc5xhss5o8oap4jhc" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#که: {{{weight|{{{دروندوالی|{{{وزن|}}}}}}}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight|{{{دروندوالی|{{{وزن}}}}}}}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#که: {{{spike|{{{ارزښت|}}}}}} | {{Infobox person/length|{{{spike|{{{ارزښت}}}}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|{{{ډگرساتنه|}}}}}} | {{Infobox person/length|{{{block|{{{ډگرساتنه|}}}}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|{{{کالج|{{{پوهنتون|}}}}}}}}

| header13 = {{#که:{{{currentcoachteam|{{{اوسنی لوبډل روزونکی|}}}}}}{{{coachyears|{{{لوبډل روزنې کلونه|{{{روزونکي کېدو کلونه|}}}}}}}}}{{{coachteams|{{{روزنې لوبډلې|{{{روزنې لوبډلې|}}}}}}}}}|روزونکي مالومات}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;کلونه&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|{{{دنده|{{{مقام|{{{ځای|}}}}}}}}}}}}{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}{{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}|{{#if:{{{currentteammate|{{{اوسنۍ لوبډلې انډيوالان|}}}}}}{{{teammates|{{{لوبډلې انډيوالان|}}}}}}|چت لاندې واليبال|واليبال}} مالومات}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|{{{مقام|{{{ځای|{{{دنده|}}}}}}}}}}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}|{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}|{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>htr8w94btqmtngvc5xhss5o8oap4jhc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362969</id>
      <parentid>362968</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13695" sha1="03bihg7ufc9jd9licug12yneb9lcf6j" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#که: {{{weight|{{{دروندوالی|{{{وزن|}}}}}}}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight|{{{دروندوالی|{{{وزن}}}}}}}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#که: {{{spike|{{{ارزښت|}}}}}} | {{Infobox person/length|{{{spike|{{{ارزښت}}}}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|{{{ډگرساتنه|}}}}}} | {{Infobox person/length|{{{block|{{{ډگرساتنه|}}}}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|{{{کالج|{{{پوهنتون}}}}}}}}

| header13 = {{#که:{{{currentcoachteam|{{{اوسنی لوبډل روزونکی|}}}}}}{{{coachyears|{{{لوبډل روزنې کلونه|{{{روزونکي کېدو کلونه|}}}}}}}}}{{{coachteams|{{{روزنې لوبډلې|{{{روزنې لوبډلې|}}}}}}}}}|روزونکي مالومات}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;کلونه&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|{{{دنده|{{{مقام|{{{ځای|}}}}}}}}}}}}{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}{{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}|{{#if:{{{currentteammate|{{{اوسنۍ لوبډلې انډيوالان|}}}}}}{{{teammates|{{{لوبډلې انډيوالان|}}}}}}|چت لاندې واليبال|واليبال}} مالومات}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|{{{مقام|{{{ځای|{{{دنده|}}}}}}}}}}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}|{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}|{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03bihg7ufc9jd9licug12yneb9lcf6j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362972</id>
      <parentid>362969</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13697" sha1="kgcaik7lshzueu832lhm38j7c8hdt4b" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|}}} | {{Infobox person/height|{{{height}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#که: {{{weight|{{{دروندوالی|{{{وزن|}}}}}}}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight|{{{دروندوالی|{{{وزن}}}}}}}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#که: {{{spike|{{{ارزښت|}}}}}} | {{Infobox person/length|{{{spike|{{{ارزښت}}}}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|{{{ډگرساتنه|}}}}}} | {{Infobox person/length|{{{block|{{{ډگرساتنه|}}}}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|{{{کالج|{{{پوهنتون|}}}}}}}}}

| header13 = {{#که:{{{currentcoachteam|{{{اوسنی لوبډل روزونکی|}}}}}}{{{coachyears|{{{لوبډل روزنې کلونه|{{{روزونکي کېدو کلونه|}}}}}}}}}{{{coachteams|{{{روزنې لوبډلې|{{{روزنې لوبډلې|}}}}}}}}}|روزونکي مالومات}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;کلونه&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|{{{دنده|{{{مقام|{{{ځای|}}}}}}}}}}}}{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}{{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}|{{#if:{{{currentteammate|{{{اوسنۍ لوبډلې انډيوالان|}}}}}}{{{teammates|{{{لوبډلې انډيوالان|}}}}}}|چت لاندې واليبال|واليبال}} مالومات}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|{{{مقام|{{{ځای|{{{دنده|}}}}}}}}}}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}|{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}|{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kgcaik7lshzueu832lhm38j7c8hdt4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362973</id>
      <parentid>362972</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>362973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13729" sha1="5lq3r48ugatp4amtkwnv3j8vgrbxots" xml:space="preserve">{{Infobox
| child = {{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}
| bodyclass = vcard
| bodystyle = width:26em

| titleclass = fn summary
| title    = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|'''Volleyball career'''}}

| headerstyle= background:#b0c4de;color:inherit;
| above      = {{#ifeq:{{Yesno|{{if empty|{{{embed|}}}|no}}}}|yes|| {{if empty|{{{name|}}}|{{{playername|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}
| aboveclass = fn

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{image|}}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}
| imagestyle = padding-bottom:0.5em;
| caption    = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}
| datastyle  = vertical-align:middle;

| header1 = {{#if:{{{fullname|}}}{{{full_name|}}}{{{nickname|}}}{{{nationality|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{hometown|}}}{{{homecountry|}}}{{{height|}}}{{{weight|}}}{{{spike|}}}{{{block|}}}|Personal information}}

| label2  = Full&amp;nbsp;name
| class2  = fn
| data2   = {{if empty|{{{fullname|}}}|{{{full_name|}}}}}

| label3  = بل‌نوم
| class3  = بل‌نوم
| data3   = {{{nickname|{{{بل‌نوم|}}}}}}

| label4  = ښاروندي
| data4   = {{{nationality|{{{ښاروندتوب|{{{تابعيت|{{{ښاروندي|}}}}}}}}}}}}

| label5  = زېږون
| data5   = {{br separated entries
   |1={{#if:{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}|&lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{birth_name|{{{زېږون نوم|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
   |2={{#invoke:person date|birth}}
   |3={{#if:{{{birth_place|{{{زېږونځای|}}}}}}|&lt;span class=&quot;birthplace&quot;&gt;{{{birth_place|{{{زېږونځی|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label6  = Died
| data6   = {{br separated entries
  |1={{#invoke:person date|death}}
  |2={{#if:{{{death_place|{{{مړينې ځی|}}}}}}|&lt;span class=&quot;deathplace&quot;&gt;{{{death_place|{{{مړينې ځای|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
}}

| label7  = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|زېږونځی}}
| data7   = {{#که:{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی|}}}}}}}}}{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|{{{hometown|{{{زېږون ښار|{{{زېږونځی}}}}}}}}}{{#که:{{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}|،}}}} {{{homecountry|{{{زېږون هېواد|{{{زېږون هېواد|}}}}}}}}}

| label8  = لوړوالی
| data8   = {{#if: {{{height|لوړوالی}}} | {{Infobox person/height|{{{height|لوړوالی}}}}}}}} }}

| label9  = دروندوالی
| data9   = {{#که: {{{weight|{{{دروندوالی|{{{وزن|}}}}}}}}} | {{Infobox person/weight|{{{weight|{{{دروندوالی|{{{وزن}}}}}}}}}}} }}

| label10 = ارزښت
| data10  = {{#که: {{{spike|{{{ارزښت|}}}}}} | {{Infobox person/length|{{{spike|{{{ارزښت}}}}}}}} }}

| label11  = ډگرساتنه
| data11   = {{#if: {{{block|{{{ډگرساتنه|}}}}}} | {{Infobox person/length|{{{block|{{{ډگرساتنه|}}}}}}}} }}

| label12  = کالج / پوهنتون
| data12   = {{{college|{{{کالج|{{{پوهنتون|}}}}}}}}}

| header13 = {{#که:{{{currentcoachteam|{{{اوسنی لوبډل روزونکی|}}}}}}{{{coachyears|{{{لوبډل روزنې کلونه|{{{روزونکي کېدو کلونه|}}}}}}}}}{{{coachteams|{{{روزنې لوبډلې|{{{روزنې لوبډلې|}}}}}}}}}|روزونکي مالومات}}
| label14  = اوسنۍ لوبډله
| data14   = {{{currentcoachteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}

| data16 = {{#if:{{{coachyears|}}}{{{coachteams|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;th colspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Previous teams coached&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachyears|}}}|Years}}&lt;/th&gt;&lt;th&gt;{{#if:{{{coachteams|}}}|Teams}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{coachyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{coachteams|}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}

| header17 = {{#if:{{{currentteammate|}}}{{{teammates|}}}|Beach volleyball information}}

| header18 = {{#if:{{{currentteammate|}}}|Current teammate}}
| rowcellstyle18 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data19   = {{#if:{{{currentteammate|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{currentyears|}}}|&lt;td&gt;{{{currentyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currentteammate|}}}|&lt;td&gt;{{{currentteammate}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{currenttours (currentpoints)|}}}|&lt;td&gt;{{{currenttours (currentpoints)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header20 = {{#if:{{{teammates|}}}|{{#if:{{{currentteammate|}}}|Previous teammates}}}}
| rowcellstyle20 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data21   = {{#if:{{{teammates|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;th&gt;Teammate&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;th&gt;Tours (points)&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years|}}}|&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{teammates|}}}|&lt;td&gt;{{{teammates}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{tours (points)|}}}|&lt;td&gt;{{{tours (points)}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header22 = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|Best results}}
| rowcellstyle22 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data23   = {{#if:{{{location|}}}{{{result|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;th&gt;کلونه&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;th&gt;Location&lt;/th&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;th&gt;Result&lt;/th&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{resultyears|}}}|&lt;td&gt;{{{resultyears}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{location|}}}|&lt;td&gt;{{{location}}}&lt;/td&gt;}}
{{#if:{{{result|}}}|&lt;td&gt;{{{result}}}&lt;/td&gt;}}
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
}}

| header24 = {{#if:{{{position|{{{دنده|{{{مقام|{{{ځای|}}}}}}}}}}}}{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}{{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}|{{#if:{{{currentteammate|{{{اوسنۍ لوبډلې انډيوالان|}}}}}}{{{teammates|{{{لوبډلې انډيوالان|}}}}}}|چت لاندې واليبال|واليبال}} مالومات}}

| label25  = مقام
| data25   = {{{position|{{{مقام|{{{ځای|{{{دنده|}}}}}}}}}}}}

| label26 = اوسنی کلب
| data26  = {{{currentclub|{{{اوسنی کلب|}}}}}}

| label27 = اوسنۍ لوبډله
| data27  = {{if empty|{{{team|{{{لوبډله|}}}}}}|{{{currentteam|{{{اوسنۍ لوبډله|}}}}}}}} 

| label28  = شمېره
| data28   = {{if empty|{{{currentnumber|{{{اوسنۍ شمېره|}}}}}}|{{{teamnumber|{{{لوبډلې شمېره|}}}}}}}}

| header29 = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|Career}}
| rowcellstyle29 = background-color:#cccccc;color:inherit;
| data30   = {{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|
{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;teams&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;teams1&lt;/code&gt;
}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{clubs|}}}}}|&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Error: Change &lt;code&gt;years&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;years1&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;clubs&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;clubs1&lt;/code&gt;
}}&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|line-height:1.8em;}}&quot;&gt;&lt;tr&gt;
{{#if:{{{years1|}}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{{years|}}}}}|&lt;th&gt;Years&lt;/th&gt;}}&lt;th&gt;Teams&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|{{#if:{{{years|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{teams|}}}{{{clubs|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{teams|}}}|{{{clubs|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}}}{{#if:{{{years1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years1}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team1|}}}{{{club1|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team1|}}}|{{{club1|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years2}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team2|}}}{{{club2|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team2|}}}|{{{club2|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years3}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team3|}}}{{{club3|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team3|}}}|{{{club3|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years4}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team4|}}}{{{club4|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team4|}}}|{{{club4|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years5}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team5|}}}{{{club5|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team5|}}}|{{{club5|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years6|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years6}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team6|}}}{{{club6|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team6|}}}|{{{club6|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years7|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years7}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team7|}}}{{{club7|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team7|}}}|{{{club7|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years8|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years8}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team8|}}}{{{club8|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team8|}}}|{{{club8|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years9|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years9}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team9|}}}{{{club9|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team9|}}}|{{{club9|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years10|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years10}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team10|}}}{{{club10|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team10|}}}|{{{club10|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years11|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years11}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team11|}}}{{{club11|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team11|}}}|{{{club11|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years12|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years12}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team12|}}}{{{club12|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team12|}}}|{{{club12|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years13|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years13}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team13|}}}{{{club13|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team13|}}}|{{{club13|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years14|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years14}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team14|}}}{{{club14|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team14|}}}|{{{club14|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years15|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years15}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team15|}}}{{{club15|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team15|}}}|{{{club15|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years16|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years16}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team16|}}}{{{club16|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team16|}}}|{{{club16|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}{{#if:{{{years17|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{years17}}}&lt;/td&gt;
}}{{#if:{{{team17|}}}{{{club17|}}}|&lt;td&gt;{{if empty|{{{team17|}}}|{{{club17|}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}&lt;/table&gt;
}}

| header31 = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|ملي لوبډله}}
| data32   = {{#if:{{{nationalteam|}}}{{{nationalteam1|}}}{{{nationalteam2|}}}|
&lt;table width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:left; line-height:1.8em;&quot;&gt;
{{#if:{{{nationalteam|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam1|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears1|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam1|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears2|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam2|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam3|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears3|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam3|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam4|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears4|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam4|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}{{#if:{{{nationalteam5|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td&gt;{{{nationalyears5|}}}&lt;/td&gt;&lt;td&gt;{{{nationalteam5|}}}&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;}}&lt;/table&gt;}}
| header33   = {{Infobox medal templates
  |title  = {{if empty|{{{medaltemplates-title|}}}|{{{medals-title|}}}|درناوي}}
  |medals = {{if empty|{{{medaltemplates|}}}|{{{medals|}}}}}
  |expand = {{if empty|{{{medaltemplates-expand|}}}|{{{medals-expand|}}}|{{{show-medals|}}}|yes}}
  }}

| data34     = {{{module|}}}
| data35     = {{{module2|}}}

| belowstyle = color:#555;
| below    = {{#if:{{{updated|}}}|Last updated: {{{updated}}}}}

}}{{#if:{{both|{{{teammates|}}}|{{{teams|}}}{{{clubs|}}}}}|
[[Category:Pages using infobox volleyball biography with broken syntax|_VALUE_{{PAGENAME}}]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox volleyball biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox volleyball biography]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | birth_date | birth_name | birth_place | block | caption | club1 | club2 | club3 | club4 | club5 | club6 | club7 | club8 | club9 | club10 | club11 | club12 | club13 | club14 | club15 | club16 | club17 | clubs | coachteams | coachyears | college | currentclub | currentcoachteam | currentnumber | currentteam | currentteammate | currenttours (currentpoints) | currentyears | death_date | death_place | embed | full_name | fullname | height | homecountry | hometown | image | image_size | imagesize | location | medals | medals-expand | medals-title | medaltemplates | medaltemplates-expand | medaltemplates-title | module | module2 | name | nationality | nationalteam | nationalteam1 | nationalteam2 | nationalteam3 | nationalteam4 | nationalteam5 | nationalyears | nationalyears1 | nationalyears2 | nationalyears3 | nationalyears4 | nationalyears5 | nickname | playername | position | result | resultyears | show-medals | spike | team | team1 | team2 | team3 | team4 | team5 | team6 | team7 | team8 | team9 | team10 | team11 | team12 | team13 | team14 | team15 | team16 | team17 | teammates | teamnumber | teams | tours (points) | updated | weight | years | years1 | years2 | years3 | years4 | years5 | years6 | years7 | years8 | years9 | years10 | years11 | years12 | years13 | years14 | years15 | years16 | years17 }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check
| template = [[Template:Infobox volleyball biography]]
| cat = {{main other|Category:Pages using infobox volleyball biography with conflicting parameters}}
| image_size; imagesize 
| fullname; full_name 
| team; currentteam 
| currentnumber; teamnumber 
| teams; clubs 
| team1; club1 
| team2; club2 
| team3; club3 
| team4; club4 
| team5; club5 
| team6; club6 
| team7; club7 
| team8; club8 
| team9; club9 
| team10; club10 
| team11; club11 
| team12; club12 
| team13; club13 
| team14; club14 
| team15; club15 
| team16; club16 
| team17; club17 
| medaltemplates-title; medals-title 
| medaltemplates; medals 
| medaltemplates-expand; medals-expand; show-medals 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5lq3r48ugatp4amtkwnv3j8vgrbxots</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>هند په دوهمه نړیواله جګړه کې</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87038</id>
    <revision>
      <id>362956</id>
      <timestamp>2026-04-08T07:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/36186022|هند در جنگ جهانی دوم]]&quot; مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی</comment>
      <origin>362956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4671" sha1="rliqfj3g7rhkmrkgjuds3bcw20hmwf8" xml:space="preserve">[[دوتنه:INDIAN_TROOPS_IN_BURMA,_1944.jpg|چپ|بټنوک|260x260پېکسل|په برما کې د ۱۹۴۲-۱۹۴۳ کلونو د اراکان کمپاین پر مهال د هند پیاده ځواکونه (۷م راجپوت رژیم) د ګزمې پر مهال.]]
[[دويمه نړېواله جګړه|د دوهمې نړیوالې جګړې]] (۱۹۳۹-۱۹۴۵) په جریان کې، [[هند]] د برتانوي امپراتورۍ لخوا اداره کیده. برتانویانو د هند د خاورې بشپړ کنټرول لرل، [[برېتانوي هند|د برتانوي راج]] لاندې د پنځه سوه شاهي ایالتونه ول چې برتانیا یې واک په لاس کې لرل. همدي ایالتونو چې د برتانیا لخوا کنټرولیدل د سپتمبر په ۱۹۳۹ کې [[نازي جرمني|د نازي جرمني]] په وړاندې د جګړې اعلان وکړ. &lt;ref name=&quot;Kux&quot;&gt;{{کتابي سرچينه |last=Kux |first=Dennis |title=India and the United States: estranged democracies, 1941–1991 |publisher=DIANE Publishing, 1992 |isbn=978-1-4289-8189-8}}&lt;/ref&gt;  برتانوي راج [[محور ځواکونه|د محور ځواکونو]] په وړاندې د جګړې لپاره له دوه نیم ملیون څخه ډیر برتانوي سرتیري واستول. برتانيا حکومت د جګړې د تمویل او د اقتصاد د ملاتړ لپاره ملیاردونه پونډه پور واخیست..

هنديانو د نړۍ په مختلفو برخو کې جګړه وکړه، په شمول د جرمني په وړاندې  دوهمې نړیوالې جګړې، شمالي افریقا د جرمني او ایټالیا په وړاندې چې د [[د شمالي افریقا جګړه|شمالي افریقا د کمپاین]] په نوم پیژندل کیږي، د جاپانیانو په وړاندې د هند د دفاع لپاره په جنوبي آسیا کې، او په برما کې د جاپاني جګړې. هنديانو د اګست په ۱۹۴۵ کې د محاصرې وروسته د برتانویانو سره [[سنګاپور|د سینګاپور]] او [[هانګ کانګ]] په استعمار کې هم مرسته وکړه. له ۸۷۰۰۰ څخه ډیر هندي سرتیري (په شمول د اوسني [[پاکستان]] ، [[نیپال]] او [[بنګله دېش|بنګله دیش]] چې پخوا د هند برخه وه) په دوهم نړیوال جنګ کې ووژل شول.  د هند د پوځ مشر ، کلاډ آچینلیک وویل چې برتانویان د هندي پوځ پرته لومړۍ او دوهمې نړیوالې جګړې نه شوای ترسره کولې .  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/magazine/article1433642.ece?service=print|title=Archived copy|accessdate=2015-05-24|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150524192004/http://www.newindianexpress.com/magazine/article1433642.ece?service=print|archivedate=24 May 2015}}&lt;/ref&gt;

[[هند ملي کانګرېس|د هند ملي کانګرس،]] چې مشري یې [[مهاتما ګاندي|د مهاتما ګاندي]] ، [[ولب بای پټيل|ولبھ بهای پټیل]] او [[ابو الکلام آزاد|ابوالکلام آزاد کوله]] ، د نازي جرمني غندنه وکړه خو اعلان یې وکړ چې دوی به د هغه هیواد یا بل هیواد په وړاندې تر هغه وخته پورې جګړه ونکړي تر څو چې هند خپلواک نه وي اعلان شوی. &lt;ref&gt;{{کتابي سرچينه |last=Frank Moraes |url=https://books.google.com/books?id=0us3TambWogC&amp;pg=PA266 |title=Jawaharlal Nehru |publisher=Jaico Publishing House |year=2007 |page=266}}&lt;/ref&gt; کانګرس د اګست په ۱۹۴۲ کې د هند خپلواکي اعلان کړه او د هیواد خپلواکي په رسمیت پیژندلو پورې یې له حکومت سره د همکارۍ څخه انکار وکړ. حکومت لا تر اوسه د دې لپاره چمتو نه و. له ۶۰،۰۰۰ څخه ډیر ملي او محلي شخصیتونه او د کانګرس مشران سمدلاسه ونیول شول؛ او مهم مشران په زندان کې وساتل شول. ګاندي د ۱۹۴۴ کال په می کې د روغتیا ستونزو له امله خوشې شو،  دي وضعیت د ۱۹۴۵ کال د جون تر میاشتې پورې دوام وکړ. &lt;ref&gt;{{کتابي سرچينه |last=Sankar Ghose |url=https://books.google.com/books?id=MUeyUhVGIDMC&amp;pg=PA114 |title=Jawaharlal Nehru: A Biography |publisher=Allied Publishers |year=1993 |pages=114–18}}&lt;/ref&gt;

== سرچینې ==
{{لړسرچينې|۲}}</text>
      <sha1>rliqfj3g7rhkmrkgjuds3bcw20hmwf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>حیات الحیوان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87039</id>
    <revision>
      <id>362958</id>
      <timestamp>2026-04-08T08:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/40594433|حیات‌الحیوان]]&quot; مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی</comment>
      <origin>362958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2339" sha1="pksbxuy5mbik2vp87o1mhtr7af1ipje" xml:space="preserve">'''''حیات الحیوان''''' ، '''''حیات الحیوان الکبری''''' د کمال الدین دمیري لخوا د [[ژوي|څارویو]] د روحونو او حالتونو، او همدارنګه په [[درملگري|طب]] کې د هغوی د ګټو او زیانونو په اړه یو کتاب دی، چې په [[عربي ژبه]] لیکل شوی دی؛ دا د موضوع پورې اړوند [[حديث|روایتونه]] او [[قران|قرآني]] [[آيت|آیتونه]] راټول کړي دي. محمد تقي تبریزي دا د صفویانو په دوره کې '''''د خواص الحیوان''''' تر سرلیک لاندې په فارسي ژبه وژباړه او نشر یې کړ. 

په دې کتاب کې، لیکوال د هغو څارویو نومونه ذکر کوي چې هغه یې په لرغوني [[يونانيان|یوناني]] یا [[عربان|عربي]] کتابونو کې اوریدلي یا موندلي دي، او همدارنګه د طب او څارویو په اړه هغه اثار یې هم لیکلي چې ددا همعصر دي. 

== د کتاب جوړښت ==
دا کتاب په دریو جلا برخو کې لیکل شوی دی؛ په لومړي فصل کې، د ادبي اصطلاح په توګه د نفوذ مفهوم ذکر شوی دی. دا فصل یوازې د تعریفونو او مثالونو څخه د ابهام لرې کولو لپاره تعدیل شوی، مګر په دوهم او دریم فصل کې 

د څاروي نوم په بشپړ او دقیق ډول ثبتولو او د هغه د لغتي اصل معرفي کولو وروسته،  لیکوال د څاروي تشریح کوي او بیا هغه خبرونه او روایتونه راوړي چې د څاروي طبیعت او ځانګړتیا په ګوته کوي. د روایتونو په برخه کې، هغه د نبوي احادیثو او قرآني آیتونو یوه ډله راټولوي چې د پوښتنې موضوع سره تړاو لري، او بیا [[شعر|شعرونه]] ، متلونه او د موضوع سره مناسب احکام ذکر کوي.  بیا  د حلال او د حرام په اړه د فقهاوو نظرونه ذکر کوي، او په پای کې د څارویو طبي ګټې او زیانونه تشریح کړي

== سرچینې ==
{{لړسرچينې}}</text>
      <sha1>pksbxuy5mbik2vp87o1mhtr7af1ipje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362959</id>
      <parentid>362958</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T08:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <origin>362959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2339" sha1="4u3byapj8noyduejr54qil1kcbqwdtt" xml:space="preserve">'''''حیات الحیوان''''' ، '''''حیات الحیوان الکبری''''' د کمال الدین دمیري لخوا د [[ژوي|څارویو]] د روحونو او حالتونو، او همدارنګه په [[درملگري|طب]] کې د هغوی د ګټو او زیانونو په اړه یو کتاب دی، چې په [[عربي ژبه]] لیکل شوی دی؛ دا د موضوع پورې اړوند [[حديث|روایتونه]] او [[قران|قرآني]] [[آيت|آیتونه]] راټول کړي دي. محمد تقي تبریزي دا د صفویانو په دوره کې '''''د خواص الحیوان''''' تر سرلیک لاندې په فارسي ژبه وژباړه او نشر یې کړ. 

په دې کتاب کې، لیکوال د هغو څارویو نومونه ذکر کوي چې هغه یې په لرغوني [[يونانيان|یوناني]] یا [[عربان|عربي]] کتابونو کې اوریدلي یا موندلي دي، او همدارنګه د طب او څارویو په اړه هغه اثار یې هم لیکلي چې ددا همعصر دي. 

== د کتاب جوړښت ==
دا کتاب په دریو جلا برخو کې لیکل شوی دی؛ په لومړي فصل کې، د ادبي اصطلاح په توګه د نفوذ مفهوم ذکر شوی دی. دا فصل یوازې د تعریفونو او مثالونو څخه د ابهام لرې کولو لپاره تعدیل شوی، مګر په دوهم او دریم فصل کې 

د څاروي نوم په بشپړ او دقیق ډول ثبتولو او د هغه د لغتي اصل معرفي کولو وروسته،  لیکوال د څاروي تشریح کوي او بیا هغه خبرونه او روایتونه راوړي چې د څاروي طبیعت او ځانګړتیا په ګوته کوي. د روایتونو په برخه کې، هغه د نبوي احادیثو او قرآني آیتونو یوه ډله راټولوي چې د پوښتنې موضوع سره تړاو لري، او بیا [[شعر|شعرونه]] ، متلونه او د موضوع سره مناسب احکام ذکر کوي.  بیا  د حلال او د حرام په اړه د فقهاوو نظرونه ذکر کوي، او په پای کې د څارویو طبي ګټې او زیانونه تشریح کوي

== سرچینې ==
{{لړسرچينې}}</text>
      <sha1>4u3byapj8noyduejr54qil1kcbqwdtt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د شیخ سعید پاڅون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87040</id>
    <revision>
      <id>362960</id>
      <timestamp>2026-04-08T08:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/41046844|شورش شیخ سعید]]&quot; مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی</comment>
      <origin>362960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8908" sha1="qj7us9i0e3nxbk9yragax8ph4ld1e1h" xml:space="preserve">{{پوځي جګړې مالوماتبکس|}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#b0c4de; padding:5px;&quot; |د شېخ سعید پاڅون
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#e8e8e8; text-align:center;&quot; |په ترکیه کې د کردانو د پاڅونونو برخه
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:Cumhuriyet_March_30,_1925.jpg|250x250پېکسل]] 
&lt;small&gt;د پاڅون د سیمو تاریخي نقشه (۱۹۲۵)&lt;/small&gt;
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |نېټه
|۸ فبروري – مارچ ۱۹۲۵
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ځای
|ایلازیګ، بینګول، دیاربکر او ماردین سیمې
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پایله
|د ترکیې پریکنده بریا، د پاڅون ځپل
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |ښکېلې غاړې
|-
| style=&quot;width:50%; text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;&quot; |'''د کردانو ملت''' 
(سني زازاګان او کردان)
| style=&quot;width:50%; text-align:center; vertical-align:top;&quot; |[[دوتنه:Flag_of_Turkey.svg|20x20پېکسل]] '''ترکیه'''
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |قوماندانان او مشران
|-
| style=&quot;text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;&quot; |شېخ سعید پیران
| style=&quot;text-align:center; vertical-align:top;&quot; |مصطفی کمال اتاترک 
کاظم ایمان (درېیم لښکر) 
مرسل باکو (اووم لښکر) 
ناسي ډینیز (پنځم لښکر)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |ځواکونه
|-
| style=&quot;text-align:center; border-left:1px solid #aaa; vertical-align:top;&quot; |۱۵,۰۰۰ کسان
| style=&quot;text-align:center; vertical-align:top;&quot; |۲۵,۰۰۰ تر ۵۲,۰۰۰ سرتېري
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center;&quot; |مرګ ژوبله او زیانونه
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |۱۵,۰۰۰ – ۲۰,۰۰۰ یا ۴۰,۰۰۰ – ۲۵۰,۰۰۰ وژل شوي غیرنظامیان
|}
'''د شیخ سعید پلوي پیران پاڅون''' په ۱۹۲۵ کال کې [[کوردان|د کردانو]] لخوا د ترکیې په کردستان کې د خپلو ملي حقونو د ساتنې لپاره پاڅون و، کوم چې د [[مصطفی کمال اتاترک|اتاترک]] لخوا رد شوي وو. شیخ سعید پیران [[مصطفی کمال اتاترک|د اتاترک]] په وړاندې [[کوردان|د کردانو]] د لوی پاڅون مشر و، چې د کردانو په تاریخ کې ''د شیخ سعید پاڅون'' په نوم پیژندل کیږي. د دې پاڅون مرکز د کردانو ډیری سیمې وې، پشمول د ترکیې په کردستان کې [[دیاربکر|دیار باقر]] ، درسیم ، مردین او نور.

== د بغاوت شالید ==
د ترکیې جمهوریت په لومړیو کلونو کې د کردانو ضد یو قوي سیاست موجود و. مصطفی کمال پاشا د ۱۹۲۳ کال د جنوري په ۱۴مه په [[اسکي ښار|ایسکیشهیر]] کې دوه مهمې مسلې مطرح کړې، د موصل ولایت او د کردانو پوښتنه. اتاترک وویل چې برتانویان غواړي هلته (په اوسني شمالي عراق کې) یو کرد دولت جوړ کړي.  که دوی دا کار وکړي، نو دا مفکوره به زموږ د پولو دننه کردانو ته خپره شي. د دې د مخنیوي لپاره، موږ باید سویلي پولې ته ورسیږو.  د سور تړون د کردانو لپاره حقونه برابر کړي وو، او د برتانیا لومړي وزیر [[ډیویډ لویډ جورج|لویډ جورج]] د ۱۹۲۰ کال د می په ۱۹مه د سان ریمو په کنفرانس کې ویلي وو چې کردان د عثمانیانو وروسته د یو لوی دولت پرته ژوندي نشي پاتې کیدی. د سیمې په اړه د برتانیا د پالیسۍ په اړه، اتاترک وویل چې د ټولو خواوو او د ترکي دولت لخوا د کردستان منل باید ومنل شي. خو څه موده وروسته، ترکانو د برتانوي حکومت قانع کړ چې که کردستان جوړ شي، نو د موصل ولایت او نورو ځایونو کې چې کردان پکې ژوند کوي، د برتانوي ګټو خوندي کول ستونزمن وي. د ترکیې حکومت د لوزان په کنفرانس کې د برتانویانو سره دوه اړخیزې خبرې اترې وکړې ترڅو د کردستان او موصل د کردستان ولایت د جوړولو په اړه شخړه حل کړي. دوی د کردستان دولت د نه جوړولو په اړه موافقه وکړه، مګر د موصل ولایت په اړه خبرې اترې کومې پایلې ته ونه رسیدې. پریکړه وشوه چې دا موضوع [[د ملتونو لیګ|د ملتونو ټولنې]] ته راجع شي. په هرصورت، د اګست په 6، 1924 کې، د ملتونو ټولنې د بریتانیا په ګټه رایه ورکړه، او برتانویانو د موصل ولایت قضیه وګټله.  په 1923 کې، د لوزان په تړون کې د کردانو حقونه له منځه یوړل شول. په نا امیدۍ کې، کردانو په 1925 کې د شیخ سعید پیران په مشرۍ په ټولیزه وسله واله مبارزه پیل کړه. 

== د ټول هیواد پاڅون پیل ==
[[دوتنه:Sheikh_Sherif,_Sheikh_Said,_Kasim,_Sheikh_Abdullah.jpg|بټنوک|279x279پېکسل|د شیخ سعید پیران انځور، ښي خوا ته (ناست دی)]]
هغه اصلي پاڅون چې په ترکیه کې د کردانو په تاریخ کې د یاد وړ دی د ترکیې د کردستان په سیمه کې د ۱۹۲۵ کال پاڅون دی چې مشري یې شیخ سعید کوله، ددي سره ږد کرد هویت ټول عامه څرګندونې غیرقانوني شوې، چې په پایله کې یې کردان د نورو بغاوتونو لپاره چمتو کړل. د شیخ سعید پاڅون د ۱۹۲۵ کال په فبروري کې پیل شو. د شاوخوا ۱۵۰۰۰ جنګیالیو څخه چې د ۵۲۰۰۰ ترکي سرتیرو په وړاندې یې په پاڅون کې برخه اخیستې وه، ټولو اصلي کرد قبیلو برخه اخیستې وې. پاڅون د زازه په سیمه کې پیل شو او د کردستان ډیری ولایتونه یې پوښلي وو، لکه دیاربکر او مردین. د شیخ سعید پاڅون په ترکیه کې د کردانو د قومي غورځنګ لومړی پراخ پاڅون و. د پاڅون اصلي تنظیم کوونکی د آزادۍ ټولنې خپلواک کردستان ټولنه وه. د آزادۍ هدف دا و چې کردان د ترکي ظلمونو څخه آزاد کړي او په دې توګه د دوی د هیواد لپاره لویه آزادي او پرمختګ ترلاسه کړي. د ۱۹۲۵ کال د مارچ په میاشت کې پاڅون تقریبا پای ته رسیدلی و، او د جون په ۲۹مه نیټه د شیخ سعید او د پاڅون نور مشران اعدام شول. د ۱۹۲۷ کال په مني کې، شیخ عبدالرحمن (د شیخ سعید ورور) په پالو او مالاتیا کې د ترکي ځواکونو په مرکزونو باندې یو لړ بریدونه پیل کړل. دوی د ایرزورم په جنوب کې لوړوالی هم ونیول. د ترکیې پوځ د یاغیانو په وړاندې د هوایي ځواک څخه کار واخیست، په ماردین کې یې پنځه الوتکې وکارولې. د ۱۹۲۷ کال په اکتوبر کې، کرد یاغیانو برید وکړ او بایزید یې ونیول. د شیخ سعید ورور هڅه وکړه چې په کردستان کې د څو پوځي اډو په برید سره د ترکیې حکومت څخه غچ واخلي.خو هیڅ دایمي لاسته راوړنه ونه موندله شوه. د ترکي ځواکونو له رسیدو وروسته دوی له سیمې څخه وشړل شول.  بغاوت بالاخره مات شو. په ۱۹۲۹ کال کې، د احسان نوري پاشا بغاوت د کردانو د خاورې یوه لویه سیمه کنټرول کړه، او دا بغاوت هم د ۱۹۳۰ کال پورې د ترکي پوځ لخوا وځپل شو.

== سرچینې ==
{{لړسرچينې|۲}}
[[وېشنيزه:CS1 errors: dates]]</text>
      <sha1>qj7us9i0e3nxbk9yragax8ph4ld1e1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Văn Thành Vũ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87041</id>
    <revision>
      <id>362962</id>
      <timestamp>2026-04-08T09:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>362962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="9hxkprp0yzgdrqqn9mfnz90f7d58td5" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Văn Thành Vũ}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۸ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۰۹:۵۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>9hxkprp0yzgdrqqn9mfnz90f7d58td5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ټيپو سلطان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87042</id>
    <revision>
      <id>362964</id>
      <timestamp>2026-04-08T11:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:ur:Special:Redirect/revision/9672084|ٹیپو سلطان]]&quot; مخ د ژباړلو له مخې جوړ شوی</comment>
      <origin>362964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36030" sha1="p5gn5cesaum72esc48re79un4uvtqcz" xml:space="preserve">{{مالوماتبکس وګړي}}

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|}
[[دوتنه:Birth_place_of_Tipu_Sultan_,_01.jpg|بټنوک|د ټيپو سلطان د زېږېدو ځای]]
[[دوتنه:Mysore.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل|د میسور جګړه]]
[[فائل:Tipu_ring.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل| د ټیپو سلطان د حلقې سره ورته والی]]
'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

لطانټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.

د ټیپو.سلطان وینا: &lt;gallery&gt;
دوتنه:Birth_place_of_Tipu_Sultan_in_Devanahalli_01.jpg|تړونی=فائل:Birth_place_of_Tipu_Sultan_in_Devanahalli_01.jpg|ځايناستی| د ټيپو سلطان د زېږېدو ځای
دوتنه:Tomb_of_Tipu_Sultan_Entrance.jpg|تړونی=فائل:Tomb_of_Tipu_Sultan_Entrance.jpg|ځايناستی| د ټيپو سلطان مقبرې ته ننوتل
دوتنه:Tipu_Sultan_seated_on_his_throne.jpg|تړونی=فائل:Tipu_Sultan_seated_on_his_throne.jpg|ځايناستی| ټيپو سلطان په خپل تخت ناست دی
دوتنه:Inscribed_Sword_of_Tipu_Sultan.jpg|تړونی=فائل:Inscribed_Sword_of_Tipu_Sultan.jpg|ځايناستی| د ډېلي په موزیم کې د ټيپو سلطان توره
&lt;/gallery&gt;سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 

== ګالري ==
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 

=== افغانستان ===

== ماخذونه ==
'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

=== د انګلیس-میسور لومړۍ جګړه ===
{{وراشه|د زمري یوه ورځ ژوند د ګیدړ د سل کلن ژوند څخه غوره دی.}}'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.

د خپلې واکمنۍ پر مهال، ټیپو سلطان د ځمکې ملکیت لغوه کړ او کارګران او بزګران یې د ځمکې مالکین اعلان کړل. ځمکه د رعیت ملکیت اعلان شوه، او په ځمکه کې د بزګرانو دایمي ملکیت په رسمیت وپیژندل شو. ځمکه یوازې د هغو کسانو پورې اړه درلوده چې هغه یې کښت کاوه. ټیپو سلطان امر صادر کړی و چې هر څوک چې د ځمکې لپاره غوښتنه کوي باید د هغه د اړتیاو سره سم ځمکه وړیا ورکړل شي. هغه د سوداګرۍ د پراختیا لپاره له بهرنیو هیوادونو سره اړیکې ټینګې کړې. هغه له لرې او لرې څخه هنرمندان راوبلل او په خپل هیواد کې یې هر ډول صنعتونه جوړ کړل. هغه له نورو هیوادونو څخه د ورېښمو چینجي وارد کړل او خپلو رعیتانو ته یې د هغوی د روزلو او پالنې زده کړه ورکړه. سربیره پردې، هغه د قیمتي ډبرو د پرې کولو او وسلو جوړولو فابریکې جوړې کړې. دې فابریکو ساعتونه او قینچۍ هم تولید کړې. د دې فابریکو د جوړولو یوه لویه ګټه دا وه چې هر څه چې ورته اړتیا وه اوس په امپراتورۍ کې تولید شوي. په وارداتو تکیه کمه شوه او په امپراتورۍ کې تولید شوي توکي صادریدل پیل شول. له بلې خوا، د زرګونو بې کاره خلکو ستونزې هم د دې له لارې حل شوې. د اقتصادي ستونزو له لرې کولو وروسته، ټیپو سلطان د سوداګرۍ یوه نوې پالیسي جوړه کړه چې له مخې یې د ایران، ترکیې او حجاز په څیر بهرنیو هیوادونو څخه مسلمان سوداګرو ته د حکومت لخوا ځانګړي امتیازات ورکړل شول چې د خداداد سلطنت ته راشي او سوداګري وکړي. د حکومت په سرپرستۍ کې یو لوی سوداګریز شرکت هم رامینځته شو، چې پکې د هغې هر تابع، پرته له دې چې مذهب یې په پام کې ونیول شي، کولی شي د ګټې او زیان د اسلامي اصولو پر بنسټ خپله پانګه پانګونه وکړي. بهرني سوداګر د مرکزي آسیا له ارمنستان څخه راوړل شول او د میسور په حدودو کې میشت شول. هغه چینایي سوداګر چې میسور ته سوداګریز توکي راوړل د مالابار غلو لخوا ځورول کیدل. سلطان د دوی د ساتنې لپاره څو کښتۍ وټاکلې. د سلطان د دې هڅو په پایله کې، د خداداد سلطنت کې سوداګرۍ، صنعت او لاسي صنایع خورا وده وکړه. هرچیرې چې سلطان فیوډالیزم ختم کړ، هغه د پانګوالۍ د ختمولو لپاره هم ګامونه پورته کړل. هغه په ​​ټوله امپراتورۍ کې د رعیت، سوداګرو او بزګرانو لپاره بانکونه خپاره کړل. د دوی په اړه ځانګړی شی دا و چې غریبو او کوچنیو پانګوالو ته ډیر ګټه ورکول کیده. د دې ټولو اصلاحاتو او د سلطان د مبارزې پایله دا وه چې میسور د هند په ټولو سیمو کې تر ټولو سوکاله او شنه سیمه شوه.۔

== د ټيپو سلطان کارنامې ==

== د ټيپو سلطان تجارتي پاليسي ==
د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>p5gn5cesaum72esc48re79un4uvtqcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362965</id>
      <parentid>362964</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <origin>362965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35997" sha1="6rc6filp2n0m3zyfkszw0qhfbl5uad4" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|}
[[دوتنه:Birth_place_of_Tipu_Sultan_,_01.jpg|بټنوک|د ټيپو سلطان د زېږېدو ځای]]
[[دوتنه:Mysore.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل|د میسور جګړه]]
[[فائل:Tipu_ring.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل| د ټیپو سلطان د حلقې سره ورته والی]]
'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

لطانټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.

د ټیپو.سلطان وینا: &lt;gallery&gt;
دوتنه:Birth_place_of_Tipu_Sultan_in_Devanahalli_01.jpg|تړونی=فائل:Birth_place_of_Tipu_Sultan_in_Devanahalli_01.jpg|ځايناستی| د ټيپو سلطان د زېږېدو ځای
دوتنه:Tomb_of_Tipu_Sultan_Entrance.jpg|تړونی=فائل:Tomb_of_Tipu_Sultan_Entrance.jpg|ځايناستی| د ټيپو سلطان مقبرې ته ننوتل
دوتنه:Tipu_Sultan_seated_on_his_throne.jpg|تړونی=فائل:Tipu_Sultan_seated_on_his_throne.jpg|ځايناستی| ټيپو سلطان په خپل تخت ناست دی
دوتنه:Inscribed_Sword_of_Tipu_Sultan.jpg|تړونی=فائل:Inscribed_Sword_of_Tipu_Sultan.jpg|ځايناستی| د ډېلي په موزیم کې د ټيپو سلطان توره
&lt;/gallery&gt;سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 

== ګالري ==
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 

=== افغانستان ===

== ماخذونه ==
'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

=== د انګلیس-میسور لومړۍ جګړه ===
{{وراشه|د زمري یوه ورځ ژوند د ګیدړ د سل کلن ژوند څخه غوره دی.}}'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.

د خپلې واکمنۍ پر مهال، ټیپو سلطان د ځمکې ملکیت لغوه کړ او کارګران او بزګران یې د ځمکې مالکین اعلان کړل. ځمکه د رعیت ملکیت اعلان شوه، او په ځمکه کې د بزګرانو دایمي ملکیت په رسمیت وپیژندل شو. ځمکه یوازې د هغو کسانو پورې اړه درلوده چې هغه یې کښت کاوه. ټیپو سلطان امر صادر کړی و چې هر څوک چې د ځمکې لپاره غوښتنه کوي باید د هغه د اړتیاو سره سم ځمکه وړیا ورکړل شي. هغه د سوداګرۍ د پراختیا لپاره له بهرنیو هیوادونو سره اړیکې ټینګې کړې. هغه له لرې او لرې څخه هنرمندان راوبلل او په خپل هیواد کې یې هر ډول صنعتونه جوړ کړل. هغه له نورو هیوادونو څخه د ورېښمو چینجي وارد کړل او خپلو رعیتانو ته یې د هغوی د روزلو او پالنې زده کړه ورکړه. سربیره پردې، هغه د قیمتي ډبرو د پرې کولو او وسلو جوړولو فابریکې جوړې کړې. دې فابریکو ساعتونه او قینچۍ هم تولید کړې. د دې فابریکو د جوړولو یوه لویه ګټه دا وه چې هر څه چې ورته اړتیا وه اوس په امپراتورۍ کې تولید شوي. په وارداتو تکیه کمه شوه او په امپراتورۍ کې تولید شوي توکي صادریدل پیل شول. له بلې خوا، د زرګونو بې کاره خلکو ستونزې هم د دې له لارې حل شوې. د اقتصادي ستونزو له لرې کولو وروسته، ټیپو سلطان د سوداګرۍ یوه نوې پالیسي جوړه کړه چې له مخې یې د ایران، ترکیې او حجاز په څیر بهرنیو هیوادونو څخه مسلمان سوداګرو ته د حکومت لخوا ځانګړي امتیازات ورکړل شول چې د خداداد سلطنت ته راشي او سوداګري وکړي. د حکومت په سرپرستۍ کې یو لوی سوداګریز شرکت هم رامینځته شو، چې پکې د هغې هر تابع، پرته له دې چې مذهب یې په پام کې ونیول شي، کولی شي د ګټې او زیان د اسلامي اصولو پر بنسټ خپله پانګه پانګونه وکړي. بهرني سوداګر د مرکزي آسیا له ارمنستان څخه راوړل شول او د میسور په حدودو کې میشت شول. هغه چینایي سوداګر چې میسور ته سوداګریز توکي راوړل د مالابار غلو لخوا ځورول کیدل. سلطان د دوی د ساتنې لپاره څو کښتۍ وټاکلې. د سلطان د دې هڅو په پایله کې، د خداداد سلطنت کې سوداګرۍ، صنعت او لاسي صنایع خورا وده وکړه. هرچیرې چې سلطان فیوډالیزم ختم کړ، هغه د پانګوالۍ د ختمولو لپاره هم ګامونه پورته کړل. هغه په ​​ټوله امپراتورۍ کې د رعیت، سوداګرو او بزګرانو لپاره بانکونه خپاره کړل. د دوی په اړه ځانګړی شی دا و چې غریبو او کوچنیو پانګوالو ته ډیر ګټه ورکول کیده. د دې ټولو اصلاحاتو او د سلطان د مبارزې پایله دا وه چې میسور د هند په ټولو سیمو کې تر ټولو سوکاله او شنه سیمه شوه.۔

== د ټيپو سلطان کارنامې ==

== د ټيپو سلطان تجارتي پاليسي ==
د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>6rc6filp2n0m3zyfkszw0qhfbl5uad4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362967</id>
      <parentid>362965</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <origin>362967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35016" sha1="i6jjl6xgpm08jcue0lmlo3mxzf6slnj" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|}

[[فائل:Tipu_ring.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل| د ټیپو سلطان د حلقې سره ورته والی]]
'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

ټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.
سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ډول ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 

=== افغانستان ===

== ماخذونه ==
'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

=== د انګلیس-میسور لومړۍ جګړه ===
{{وراشه|د زمري یوه ورځ ژوند د ګیدړ د سل کلن ژوند څخه غوره دی.}}'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.

د خپلې واکمنۍ پر مهال، ټیپو سلطان د ځمکې ملکیت لغوه کړ او کارګران او بزګران یې د ځمکې مالکین اعلان کړل. ځمکه د رعیت ملکیت اعلان شوه، او په ځمکه کې د بزګرانو دایمي ملکیت په رسمیت وپیژندل شو. ځمکه یوازې د هغو کسانو پورې اړه درلوده چې هغه یې کښت کاوه. ټیپو سلطان امر صادر کړی و چې هر څوک چې د ځمکې لپاره غوښتنه کوي باید د هغه د اړتیاو سره سم ځمکه وړیا ورکړل شي. هغه د سوداګرۍ د پراختیا لپاره له بهرنیو هیوادونو سره اړیکې ټینګې کړې. هغه له لرې او لرې څخه هنرمندان راوبلل او په خپل هیواد کې یې هر ډول صنعتونه جوړ کړل. هغه له نورو هیوادونو څخه د ورېښمو چینجي وارد کړل او خپلو رعیتانو ته یې د هغوی د روزلو او پالنې زده کړه ورکړه. سربیره پردې، هغه د قیمتي ډبرو د پرې کولو او وسلو جوړولو فابریکې جوړې کړې. دې فابریکو ساعتونه او قینچۍ هم تولید کړې. د دې فابریکو د جوړولو یوه لویه ګټه دا وه چې هر څه چې ورته اړتیا وه اوس په امپراتورۍ کې تولید شوي. په وارداتو تکیه کمه شوه او په امپراتورۍ کې تولید شوي توکي صادریدل پیل شول. له بلې خوا، د زرګونو بې کاره خلکو ستونزې هم د دې له لارې حل شوې. د اقتصادي ستونزو له لرې کولو وروسته، ټیپو سلطان د سوداګرۍ یوه نوې پالیسي جوړه کړه چې له مخې یې د ایران، ترکیې او حجاز په څیر بهرنیو هیوادونو څخه مسلمان سوداګرو ته د حکومت لخوا ځانګړي امتیازات ورکړل شول چې د خداداد سلطنت ته راشي او سوداګري وکړي. د حکومت په سرپرستۍ کې یو لوی سوداګریز شرکت هم رامینځته شو، چې پکې د هغې هر تابع، پرته له دې چې مذهب یې په پام کې ونیول شي، کولی شي د ګټې او زیان د اسلامي اصولو پر بنسټ خپله پانګه پانګونه وکړي. بهرني سوداګر د مرکزي آسیا له ارمنستان څخه راوړل شول او د میسور په حدودو کې میشت شول. هغه چینایي سوداګر چې میسور ته سوداګریز توکي راوړل د مالابار غلو لخوا ځورول کیدل. سلطان د دوی د ساتنې لپاره څو کښتۍ وټاکلې. د سلطان د دې هڅو په پایله کې، د خداداد سلطنت کې سوداګرۍ، صنعت او لاسي صنایع خورا وده وکړه. هرچیرې چې سلطان فیوډالیزم ختم کړ، هغه د پانګوالۍ د ختمولو لپاره هم ګامونه پورته کړل. هغه په ​​ټوله امپراتورۍ کې د رعیت، سوداګرو او بزګرانو لپاره بانکونه خپاره کړل. د دوی په اړه ځانګړی شی دا و چې غریبو او کوچنیو پانګوالو ته ډیر ګټه ورکول کیده. د دې ټولو اصلاحاتو او د سلطان د مبارزې پایله دا وه چې میسور د هند په ټولو سیمو کې تر ټولو سوکاله او شنه سیمه شوه.۔

== د ټيپو سلطان کارنامې ==

== د ټيپو سلطان تجارتي پاليسي ==
د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>i6jjl6xgpm08jcue0lmlo3mxzf6slnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362970</id>
      <parentid>362967</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>/* افغانستان */</comment>
      <origin>362970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34988" sha1="jp740wnf452ht61e867si04zxpzc9f2" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|}

[[فائل:Tipu_ring.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل| د ټیپو سلطان د حلقې سره ورته والی]]
'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

ټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.
سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ډول ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 

== ماخذونه ==
'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

=== د انګلیس-میسور لومړۍ جګړه ===
{{وراشه|د زمري یوه ورځ ژوند د ګیدړ د سل کلن ژوند څخه غوره دی.}}'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.

د خپلې واکمنۍ پر مهال، ټیپو سلطان د ځمکې ملکیت لغوه کړ او کارګران او بزګران یې د ځمکې مالکین اعلان کړل. ځمکه د رعیت ملکیت اعلان شوه، او په ځمکه کې د بزګرانو دایمي ملکیت په رسمیت وپیژندل شو. ځمکه یوازې د هغو کسانو پورې اړه درلوده چې هغه یې کښت کاوه. ټیپو سلطان امر صادر کړی و چې هر څوک چې د ځمکې لپاره غوښتنه کوي باید د هغه د اړتیاو سره سم ځمکه وړیا ورکړل شي. هغه د سوداګرۍ د پراختیا لپاره له بهرنیو هیوادونو سره اړیکې ټینګې کړې. هغه له لرې او لرې څخه هنرمندان راوبلل او په خپل هیواد کې یې هر ډول صنعتونه جوړ کړل. هغه له نورو هیوادونو څخه د ورېښمو چینجي وارد کړل او خپلو رعیتانو ته یې د هغوی د روزلو او پالنې زده کړه ورکړه. سربیره پردې، هغه د قیمتي ډبرو د پرې کولو او وسلو جوړولو فابریکې جوړې کړې. دې فابریکو ساعتونه او قینچۍ هم تولید کړې. د دې فابریکو د جوړولو یوه لویه ګټه دا وه چې هر څه چې ورته اړتیا وه اوس په امپراتورۍ کې تولید شوي. په وارداتو تکیه کمه شوه او په امپراتورۍ کې تولید شوي توکي صادریدل پیل شول. له بلې خوا، د زرګونو بې کاره خلکو ستونزې هم د دې له لارې حل شوې. د اقتصادي ستونزو له لرې کولو وروسته، ټیپو سلطان د سوداګرۍ یوه نوې پالیسي جوړه کړه چې له مخې یې د ایران، ترکیې او حجاز په څیر بهرنیو هیوادونو څخه مسلمان سوداګرو ته د حکومت لخوا ځانګړي امتیازات ورکړل شول چې د خداداد سلطنت ته راشي او سوداګري وکړي. د حکومت په سرپرستۍ کې یو لوی سوداګریز شرکت هم رامینځته شو، چې پکې د هغې هر تابع، پرته له دې چې مذهب یې په پام کې ونیول شي، کولی شي د ګټې او زیان د اسلامي اصولو پر بنسټ خپله پانګه پانګونه وکړي. بهرني سوداګر د مرکزي آسیا له ارمنستان څخه راوړل شول او د میسور په حدودو کې میشت شول. هغه چینایي سوداګر چې میسور ته سوداګریز توکي راوړل د مالابار غلو لخوا ځورول کیدل. سلطان د دوی د ساتنې لپاره څو کښتۍ وټاکلې. د سلطان د دې هڅو په پایله کې، د خداداد سلطنت کې سوداګرۍ، صنعت او لاسي صنایع خورا وده وکړه. هرچیرې چې سلطان فیوډالیزم ختم کړ، هغه د پانګوالۍ د ختمولو لپاره هم ګامونه پورته کړل. هغه په ​​ټوله امپراتورۍ کې د رعیت، سوداګرو او بزګرانو لپاره بانکونه خپاره کړل. د دوی په اړه ځانګړی شی دا و چې غریبو او کوچنیو پانګوالو ته ډیر ګټه ورکول کیده. د دې ټولو اصلاحاتو او د سلطان د مبارزې پایله دا وه چې میسور د هند په ټولو سیمو کې تر ټولو سوکاله او شنه سیمه شوه.۔

== د ټيپو سلطان کارنامې ==

== د ټيپو سلطان تجارتي پاليسي ==
د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>jp740wnf452ht61e867si04zxpzc9f2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362971</id>
      <parentid>362970</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>/* ماخذونه */</comment>
      <origin>362971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34968" sha1="gi3upnqvwbk27v8nvlcscsdns932t66" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|}

[[فائل:Tipu_ring.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل| د ټیپو سلطان د حلقې سره ورته والی]]
'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

ټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.
سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ډول ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 


'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

=== د انګلیس-میسور لومړۍ جګړه ===
{{وراشه|د زمري یوه ورځ ژوند د ګیدړ د سل کلن ژوند څخه غوره دی.}}'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.

د خپلې واکمنۍ پر مهال، ټیپو سلطان د ځمکې ملکیت لغوه کړ او کارګران او بزګران یې د ځمکې مالکین اعلان کړل. ځمکه د رعیت ملکیت اعلان شوه، او په ځمکه کې د بزګرانو دایمي ملکیت په رسمیت وپیژندل شو. ځمکه یوازې د هغو کسانو پورې اړه درلوده چې هغه یې کښت کاوه. ټیپو سلطان امر صادر کړی و چې هر څوک چې د ځمکې لپاره غوښتنه کوي باید د هغه د اړتیاو سره سم ځمکه وړیا ورکړل شي. هغه د سوداګرۍ د پراختیا لپاره له بهرنیو هیوادونو سره اړیکې ټینګې کړې. هغه له لرې او لرې څخه هنرمندان راوبلل او په خپل هیواد کې یې هر ډول صنعتونه جوړ کړل. هغه له نورو هیوادونو څخه د ورېښمو چینجي وارد کړل او خپلو رعیتانو ته یې د هغوی د روزلو او پالنې زده کړه ورکړه. سربیره پردې، هغه د قیمتي ډبرو د پرې کولو او وسلو جوړولو فابریکې جوړې کړې. دې فابریکو ساعتونه او قینچۍ هم تولید کړې. د دې فابریکو د جوړولو یوه لویه ګټه دا وه چې هر څه چې ورته اړتیا وه اوس په امپراتورۍ کې تولید شوي. په وارداتو تکیه کمه شوه او په امپراتورۍ کې تولید شوي توکي صادریدل پیل شول. له بلې خوا، د زرګونو بې کاره خلکو ستونزې هم د دې له لارې حل شوې. د اقتصادي ستونزو له لرې کولو وروسته، ټیپو سلطان د سوداګرۍ یوه نوې پالیسي جوړه کړه چې له مخې یې د ایران، ترکیې او حجاز په څیر بهرنیو هیوادونو څخه مسلمان سوداګرو ته د حکومت لخوا ځانګړي امتیازات ورکړل شول چې د خداداد سلطنت ته راشي او سوداګري وکړي. د حکومت په سرپرستۍ کې یو لوی سوداګریز شرکت هم رامینځته شو، چې پکې د هغې هر تابع، پرته له دې چې مذهب یې په پام کې ونیول شي، کولی شي د ګټې او زیان د اسلامي اصولو پر بنسټ خپله پانګه پانګونه وکړي. بهرني سوداګر د مرکزي آسیا له ارمنستان څخه راوړل شول او د میسور په حدودو کې میشت شول. هغه چینایي سوداګر چې میسور ته سوداګریز توکي راوړل د مالابار غلو لخوا ځورول کیدل. سلطان د دوی د ساتنې لپاره څو کښتۍ وټاکلې. د سلطان د دې هڅو په پایله کې، د خداداد سلطنت کې سوداګرۍ، صنعت او لاسي صنایع خورا وده وکړه. هرچیرې چې سلطان فیوډالیزم ختم کړ، هغه د پانګوالۍ د ختمولو لپاره هم ګامونه پورته کړل. هغه په ​​ټوله امپراتورۍ کې د رعیت، سوداګرو او بزګرانو لپاره بانکونه خپاره کړل. د دوی په اړه ځانګړی شی دا و چې غریبو او کوچنیو پانګوالو ته ډیر ګټه ورکول کیده. د دې ټولو اصلاحاتو او د سلطان د مبارزې پایله دا وه چې میسور د هند په ټولو سیمو کې تر ټولو سوکاله او شنه سیمه شوه.۔

== د ټيپو سلطان کارنامې ==

== د ټيپو سلطان تجارتي پاليسي ==
د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>gi3upnqvwbk27v8nvlcscsdns932t66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362974</id>
      <parentid>362971</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>/* د انګلیس-میسور لومړۍ جګړه */</comment>
      <origin>362974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34806" sha1="js2juoh2o681ze0yufmh7s3oo6xdzvc" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|}

[[فائل:Tipu_ring.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل| د ټیپو سلطان د حلقې سره ورته والی]]
'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

ټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.
سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ډول ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 


'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.

د خپلې واکمنۍ پر مهال، ټیپو سلطان د ځمکې ملکیت لغوه کړ او کارګران او بزګران یې د ځمکې مالکین اعلان کړل. ځمکه د رعیت ملکیت اعلان شوه، او په ځمکه کې د بزګرانو دایمي ملکیت په رسمیت وپیژندل شو. ځمکه یوازې د هغو کسانو پورې اړه درلوده چې هغه یې کښت کاوه. ټیپو سلطان امر صادر کړی و چې هر څوک چې د ځمکې لپاره غوښتنه کوي باید د هغه د اړتیاو سره سم ځمکه وړیا ورکړل شي. هغه د سوداګرۍ د پراختیا لپاره له بهرنیو هیوادونو سره اړیکې ټینګې کړې. هغه له لرې او لرې څخه هنرمندان راوبلل او په خپل هیواد کې یې هر ډول صنعتونه جوړ کړل. هغه له نورو هیوادونو څخه د ورېښمو چینجي وارد کړل او خپلو رعیتانو ته یې د هغوی د روزلو او پالنې زده کړه ورکړه. سربیره پردې، هغه د قیمتي ډبرو د پرې کولو او وسلو جوړولو فابریکې جوړې کړې. دې فابریکو ساعتونه او قینچۍ هم تولید کړې. د دې فابریکو د جوړولو یوه لویه ګټه دا وه چې هر څه چې ورته اړتیا وه اوس په امپراتورۍ کې تولید شوي. په وارداتو تکیه کمه شوه او په امپراتورۍ کې تولید شوي توکي صادریدل پیل شول. له بلې خوا، د زرګونو بې کاره خلکو ستونزې هم د دې له لارې حل شوې. د اقتصادي ستونزو له لرې کولو وروسته، ټیپو سلطان د سوداګرۍ یوه نوې پالیسي جوړه کړه چې له مخې یې د ایران، ترکیې او حجاز په څیر بهرنیو هیوادونو څخه مسلمان سوداګرو ته د حکومت لخوا ځانګړي امتیازات ورکړل شول چې د خداداد سلطنت ته راشي او سوداګري وکړي. د حکومت په سرپرستۍ کې یو لوی سوداګریز شرکت هم رامینځته شو، چې پکې د هغې هر تابع، پرته له دې چې مذهب یې په پام کې ونیول شي، کولی شي د ګټې او زیان د اسلامي اصولو پر بنسټ خپله پانګه پانګونه وکړي. بهرني سوداګر د مرکزي آسیا له ارمنستان څخه راوړل شول او د میسور په حدودو کې میشت شول. هغه چینایي سوداګر چې میسور ته سوداګریز توکي راوړل د مالابار غلو لخوا ځورول کیدل. سلطان د دوی د ساتنې لپاره څو کښتۍ وټاکلې. د سلطان د دې هڅو په پایله کې، د خداداد سلطنت کې سوداګرۍ، صنعت او لاسي صنایع خورا وده وکړه. هرچیرې چې سلطان فیوډالیزم ختم کړ، هغه د پانګوالۍ د ختمولو لپاره هم ګامونه پورته کړل. هغه په ​​ټوله امپراتورۍ کې د رعیت، سوداګرو او بزګرانو لپاره بانکونه خپاره کړل. د دوی په اړه ځانګړی شی دا و چې غریبو او کوچنیو پانګوالو ته ډیر ګټه ورکول کیده. د دې ټولو اصلاحاتو او د سلطان د مبارزې پایله دا وه چې میسور د هند په ټولو سیمو کې تر ټولو سوکاله او شنه سیمه شوه.۔

== د ټيپو سلطان کارنامې ==

== د ټيپو سلطان تجارتي پاليسي ==
د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>js2juoh2o681ze0yufmh7s3oo6xdzvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362975</id>
      <parentid>362974</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>/* د ټيپو سلطان کارنامې */</comment>
      <origin>362975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34787" sha1="sg2a3cgv2vgo97sx0ndlu38o78n1h4e" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|}

[[فائل:Tipu_ring.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل| د ټیپو سلطان د حلقې سره ورته والی]]
'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

ټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.
سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ډول ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 


'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.

د خپلې واکمنۍ پر مهال، ټیپو سلطان د ځمکې ملکیت لغوه کړ او کارګران او بزګران یې د ځمکې مالکین اعلان کړل. ځمکه د رعیت ملکیت اعلان شوه، او په ځمکه کې د بزګرانو دایمي ملکیت په رسمیت وپیژندل شو. ځمکه یوازې د هغو کسانو پورې اړه درلوده چې هغه یې کښت کاوه. ټیپو سلطان امر صادر کړی و چې هر څوک چې د ځمکې لپاره غوښتنه کوي باید د هغه د اړتیاو سره سم ځمکه وړیا ورکړل شي. هغه د سوداګرۍ د پراختیا لپاره له بهرنیو هیوادونو سره اړیکې ټینګې کړې. هغه له لرې او لرې څخه هنرمندان راوبلل او په خپل هیواد کې یې هر ډول صنعتونه جوړ کړل. هغه له نورو هیوادونو څخه د ورېښمو چینجي وارد کړل او خپلو رعیتانو ته یې د هغوی د روزلو او پالنې زده کړه ورکړه. سربیره پردې، هغه د قیمتي ډبرو د پرې کولو او وسلو جوړولو فابریکې جوړې کړې. دې فابریکو ساعتونه او قینچۍ هم تولید کړې. د دې فابریکو د جوړولو یوه لویه ګټه دا وه چې هر څه چې ورته اړتیا وه اوس په امپراتورۍ کې تولید شوي. په وارداتو تکیه کمه شوه او په امپراتورۍ کې تولید شوي توکي صادریدل پیل شول. له بلې خوا، د زرګونو بې کاره خلکو ستونزې هم د دې له لارې حل شوې. د اقتصادي ستونزو له لرې کولو وروسته، ټیپو سلطان د سوداګرۍ یوه نوې پالیسي جوړه کړه چې له مخې یې د ایران، ترکیې او حجاز په څیر بهرنیو هیوادونو څخه مسلمان سوداګرو ته د حکومت لخوا ځانګړي امتیازات ورکړل شول چې د خداداد سلطنت ته راشي او سوداګري وکړي. د حکومت په سرپرستۍ کې یو لوی سوداګریز شرکت هم رامینځته شو، چې پکې د هغې هر تابع، پرته له دې چې مذهب یې په پام کې ونیول شي، کولی شي د ګټې او زیان د اسلامي اصولو پر بنسټ خپله پانګه پانګونه وکړي. بهرني سوداګر د مرکزي آسیا له ارمنستان څخه راوړل شول او د میسور په حدودو کې میشت شول. هغه چینایي سوداګر چې میسور ته سوداګریز توکي راوړل د مالابار غلو لخوا ځورول کیدل. سلطان د دوی د ساتنې لپاره څو کښتۍ وټاکلې. د سلطان د دې هڅو په پایله کې، د خداداد سلطنت کې سوداګرۍ، صنعت او لاسي صنایع خورا وده وکړه. هرچیرې چې سلطان فیوډالیزم ختم کړ، هغه د پانګوالۍ د ختمولو لپاره هم ګامونه پورته کړل. هغه په ​​ټوله امپراتورۍ کې د رعیت، سوداګرو او بزګرانو لپاره بانکونه خپاره کړل. د دوی په اړه ځانګړی شی دا و چې غریبو او کوچنیو پانګوالو ته ډیر ګټه ورکول کیده. د دې ټولو اصلاحاتو او د سلطان د مبارزې پایله دا وه چې میسور د هند په ټولو سیمو کې تر ټولو سوکاله او شنه سیمه شوه.۔

== افغانستان ==

== د ټيپو سلطان تجارتي پاليسي ==
د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>sg2a3cgv2vgo97sx0ndlu38o78n1h4e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362976</id>
      <parentid>362975</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>/* د ټيپو سلطان تجارتي پاليسي */</comment>
      <origin>362976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34733" sha1="edcuqjqn1hnzinaa03vkjq8wxs474gd" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|}

[[فائل:Tipu_ring.jpg|چپ|بټنوک|200x200پېکسل| د ټیپو سلطان د حلقې سره ورته والی]]
'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

ټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.
سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ډول ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 


'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.

د خپلې واکمنۍ پر مهال، ټیپو سلطان د ځمکې ملکیت لغوه کړ او کارګران او بزګران یې د ځمکې مالکین اعلان کړل. ځمکه د رعیت ملکیت اعلان شوه، او په ځمکه کې د بزګرانو دایمي ملکیت په رسمیت وپیژندل شو. ځمکه یوازې د هغو کسانو پورې اړه درلوده چې هغه یې کښت کاوه. ټیپو سلطان امر صادر کړی و چې هر څوک چې د ځمکې لپاره غوښتنه کوي باید د هغه د اړتیاو سره سم ځمکه وړیا ورکړل شي. هغه د سوداګرۍ د پراختیا لپاره له بهرنیو هیوادونو سره اړیکې ټینګې کړې. هغه له لرې او لرې څخه هنرمندان راوبلل او په خپل هیواد کې یې هر ډول صنعتونه جوړ کړل. هغه له نورو هیوادونو څخه د ورېښمو چینجي وارد کړل او خپلو رعیتانو ته یې د هغوی د روزلو او پالنې زده کړه ورکړه. سربیره پردې، هغه د قیمتي ډبرو د پرې کولو او وسلو جوړولو فابریکې جوړې کړې. دې فابریکو ساعتونه او قینچۍ هم تولید کړې. د دې فابریکو د جوړولو یوه لویه ګټه دا وه چې هر څه چې ورته اړتیا وه اوس په امپراتورۍ کې تولید شوي. په وارداتو تکیه کمه شوه او په امپراتورۍ کې تولید شوي توکي صادریدل پیل شول. له بلې خوا، د زرګونو بې کاره خلکو ستونزې هم د دې له لارې حل شوې. د اقتصادي ستونزو له لرې کولو وروسته، ټیپو سلطان د سوداګرۍ یوه نوې پالیسي جوړه کړه چې له مخې یې د ایران، ترکیې او حجاز په څیر بهرنیو هیوادونو څخه مسلمان سوداګرو ته د حکومت لخوا ځانګړي امتیازات ورکړل شول چې د خداداد سلطنت ته راشي او سوداګري وکړي. د حکومت په سرپرستۍ کې یو لوی سوداګریز شرکت هم رامینځته شو، چې پکې د هغې هر تابع، پرته له دې چې مذهب یې په پام کې ونیول شي، کولی شي د ګټې او زیان د اسلامي اصولو پر بنسټ خپله پانګه پانګونه وکړي. بهرني سوداګر د مرکزي آسیا له ارمنستان څخه راوړل شول او د میسور په حدودو کې میشت شول. هغه چینایي سوداګر چې میسور ته سوداګریز توکي راوړل د مالابار غلو لخوا ځورول کیدل. سلطان د دوی د ساتنې لپاره څو کښتۍ وټاکلې. د سلطان د دې هڅو په پایله کې، د خداداد سلطنت کې سوداګرۍ، صنعت او لاسي صنایع خورا وده وکړه. هرچیرې چې سلطان فیوډالیزم ختم کړ، هغه د پانګوالۍ د ختمولو لپاره هم ګامونه پورته کړل. هغه په ​​ټوله امپراتورۍ کې د رعیت، سوداګرو او بزګرانو لپاره بانکونه خپاره کړل. د دوی په اړه ځانګړی شی دا و چې غریبو او کوچنیو پانګوالو ته ډیر ګټه ورکول کیده. د دې ټولو اصلاحاتو او د سلطان د مبارزې پایله دا وه چې میسور د هند په ټولو سیمو کې تر ټولو سوکاله او شنه سیمه شوه.۔

== افغانستان ==


د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>edcuqjqn1hnzinaa03vkjq8wxs474gd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362977</id>
      <parentid>362976</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:56:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <origin>362977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31990" sha1="irn908o0ednzuehu2hyoax1syc82mhl" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|} 

'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

ټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.
سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ډول ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 


'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

== افغانستان ==


د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== د مغولو امپراتوري ===

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>irn908o0ednzuehu2hyoax1syc82mhl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362978</id>
      <parentid>362977</parentid>
      <timestamp>2026-04-08T11:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andar ba ba</username>
        <id>39180</id>
      </contributor>
      <comment>/* د مغولو امپراتوري */</comment>
      <origin>362978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31948" sha1="az0ynlgougn7xgmkbno9blsqf2fh8z7" xml:space="preserve">

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:left; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; direction:rtl; border-spacing:3px;&quot;
|+ style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; background:#e8e8e8; padding:5px;&quot; |ټیپو سلطان 
(Tipu Sultan)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px;&quot; |[[دوتنه:TipuSultan1790.jpg|326x326پېکسل]] 
&lt;small&gt;د میسور د واکمن ټیپو سلطان تاریخي انځور&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |د شخصیت معلومات
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |زېږېدنه
|۲۰ نومبر ۱۷۵۰ 
دیوانهالي، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |مړینه
|۴ مې ۱۷۹۹ (۴۹ کلن) 
سرنګاپټنم، میسور
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د مړینې لامل
|په جګړه کې شهید شوی
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |ښخولو ځای
|سرنګاپټنم
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |تابعیت
|د میسور خداداد سلطنت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پلار
|سلطان حیدر علي
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |دنده او کار
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |لقب
|د میسور واکمن (سلطان)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |د واکمنۍ پړاو
|۱۰ ډسمبر ۱۷۸۲ – ۴ مې ۱۷۹۹
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |پوهه او ژبې
|فارسي، عربي، کناډا، ملیالم، تېلوګو
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ddd; text-align:center;&quot; |پوځي خدمت
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |رتبه
|جنرال (سپه سالار)
|-
! style=&quot;text-align:right; color:#0645ad;&quot; |جګړې
|د انګرېز او میسور جګړې
|} 

'''ټیپو سلطان''' (د سلطان فتح علي صاحب ټیپو زیږیدلی؛ د نومبر ۲۰ ، ۱۷۵۰ - [[4 مې|می ۴]] ، ۱۷۹۹ ) د سلطان حیدر علي مشر زوی و،  ] چې د [[مايسور|میسور]] د زمري په نوم هم پیژندل کیږي     او د میسور ایالت واکمن هم وو.د [[هندوستان|هند]] یو اصلاح غوښتونکي او ازادي خوښونکی واکمن وو، د بین المذاهب همغږۍ یې ژوندۍ بیلګه ده، هغه د طغرق (پوځي راکټ) اختراع کوونکی و. هغه د خپلې واکمنۍ په جریان کې ډیری اداري نوښتونه معرفي کړل، پشمول [[ايکۍ|د سکې جوړولو]] نوی سیسټم او [[کليز|کیلنڈر]] ، او د ځمکې د عوایدو نوی سیسټم، چې د میسور د ورېښمو صنعت د ودې لامل شو. هغه د میسوري راکټونه او پوځي ځواک، فتح المجاهدین بنسټ کیښود.  هغه د انګلیس-میسور جګړو پرمهال د پرمختللو برتانوي ځواکونو او د هغوی د متحدینو په وړاندې راکټونه وکارول. 

ټیپو سلطان او پلار یې د فرانسويانو سره په ملګرتیا کې د برتانویانو په وړاندې د مبارزې لپاره [[فرانسه|د فرانسې لخوا]] روزل شوي پوځ څخه کار واخیست. په ۱۷۸۲ کال کې د سرطان له امله د حیدر علي له مړینې وروسته، ټیپو سلطان د میسور د واکمن په توګه د هغه ځای ناستی شو. هغه د دوهم انګلیس-میسور په جګړه کې د برتانویانو په وړاندې مهمې بریاوې ترلاسه کړې او د ۱۷۸۴ کال د منګلور تړون سره یې وکړ، چې د دوهم انګلیس-میسور جګړه یې پای ته ورسوله. 

ټیپو سلطان د برتانوي [[ختيځ هند کمپنۍ|ختیځ هند شرکت]] یو نه ماتیدونکی دښمن پاتې شو، چا چې په ۱۷۸۹ کال کې د برتانوي متحد تراوانکور په برید سره شخړه راوپاروله او برتانویان یې د دریمې انګلیس-میسور جګړې کې د سرینګاپټم تړون ته اړ کړل، چې په پایله کې یې برتانویانو خپلې ډیری پخوانۍ فتح شوې سیمې له لاسه ورکړې. هغه بهرنیو هیوادونو ته سفیران واستول، په شمول [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې،]] [[برېتانيا|د برتانیا]] سره د مخالفت د راټولولو لپاره.  د څلورمې انګلیس-میسور جګړې کې، د برتانوي ختیځ هند شرکت ځواکونو ګډ ځواک، چې [[مرهټه واکمني|د مرهټو]] او د حیدراباد نظام لخوا ملاتړ کیده، ټیپو سلطان ته ماتې ورکړه. هغه د ۱۷۹۹ کال [[می|د می]] په ۴مه د خپل سرینګاپټم د دفاع په وخت کې شهید شو. 

== ماشومتوب ==
ټیپو سلطان د ۱۷۵۰ کال [[20 نومبر|د نومبر په ۲۰مه]] ( [[جمعه]] ، ۲۰ [[د لوی اختر مياشت|ذی الحجه]] ، ۱۱۶۳ هجري ) د دیوان هالي په تغلق کورنۍ کې زیږیدلی و.  دا [[بنگلور|د بنګلور]] ښار شمال ته ۳۳ کیلومتره (۲۱ میله) لرې د اوسني بنګلور په کلیوالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. ټیپو سلطان د ارکوټ د یو بابا '''، ټیپو مستان اولیاء''' په نوم نومول شوی و. هغه د خپل نیکه '''فتح محمد''' په نوم '''د فتح علي''' په نوم هم پیژندل کیده. حیدر علي د ټیپو سلطان تعلیم ته ځانګړې پاملرنه وکړه او هغه یې له ځوانۍ څخه په نظامي او سیاسي چارو کې ښکیل کړ. په ۱۷ کلنۍ کې، ټیپو سلطان ته په مهمو ډیپلوماټیکو او نظامي چارو کې خپلواک واک ورکړل شو. هغه د خپل پلار، حیدر علي، ښي لاس ګڼل کیده، چې په سویلي هند کې د ترټولو ځواکمن واکمن په توګه راڅرګند شو.   

د ټيپو سلطان بشپړ نوم فتح علي ټيپو وو. د هغه پلار، سلطان حيدر علي، په جنوبي هند کې د ۵۰ کلونو لپاره انګرېزان شاته وساتل او څو ځله يې برتانوي ځواکونو ته ماتې ورکړه.
سلطان [[برېتانيايي سترواکي|د برتانوي امپریالیزم]] په وړاندې قوي مقاومت وکړ او [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو د بهرني تسلط څخه د خلاصون لپاره یې جدي او عملي ګامونه پورته کړل. سلطان پراخ پوځي اصلاحات پلي کړل، صنعت او سوداګرۍ ته یې وده ورکړه، او اداره یې بیا تنظیم کړه. سلطان موافقه وکړه چې [[د هند نيمه لويه وچه|د برصغیر]] د خلکو لومړۍ ستونزه د برتانویانو وتل دي. نظام او مرهټیانو د ټیپو ځواک د خپل بقا لپاره ګواښ وګڼل او ځانونه یې له انګریزانو سره یوځای کړل.

ټیپو سلطان هڅه وکړه چې له [[تورکيه|ترکیې]] ، [[ايران|ایران]] ، [[افغانستان]] او [[فرانسه|فرانسې]] څخه مرسته ترلاسه کړي خو بریالی نه شو. د [[مايسور|میسور]] د وروستۍ جګړې په جریان کې، کله چې د سیرینګیټي ماتې یقیني شوه، ټیپو د محاصره کونکو برتانویانو په وړاندې سخت مقاومت وکړ او کلا یې وتړله، خو غدار ملګرو د کلا دروازه دښمن ته پرانیسته او د کلا په ډګر کې سخته جګړه پیل شوه. د بارودو په ګودام کې د اور لګېدو له امله مقاومت کمزوری شو. په دې وخت کې، فرانسوي افسر ټیپو ته مشوره ورکړه چې چترادورګا ته وتښتي او خپل ژوند وژغوري، خو ټیپو موافقه ونه کړه او [[4 مې|د می په څلورمه]] ، ۱۷۹۹ کال د جګړې په ډګر کې د دښمنانو سره د جګړې په جریان کې شهید شو 

=== ژبه ===
د ټيپو سلطان مورنۍ ژبه [[اردو ژبه|اردو]] وه او هغه [[پارسي ژبه|په فارسي]] هم خبرې کولې. 

=== د جګړې لومړني خدمتونه ===
ټیپو سلطان د خپل پلار په وخت کې د فرانسوي افسرانو لخوا د پوځي ستراتیژۍ په برخه کې روزل شوی و. په ۱۷۶۶ کال کې، د ۱۵ کلنۍ په عمر کې، هغه د خپل پلار سره د انګریزانو په وړاندې د میسور په لومړۍ جګړه کې ملګری شو. او په ۱۷۶۷ کال کې، د ۱۶ کلنۍ په عمر کې، هغه د کارناټیک په یرغل کې د اس سپرو ځواکونو قومانده وکړه. هغه د ۱۷۷۵-۱۷۷۹ کال د لومړۍ انګلیس-مراته جګړې کې هم برخه واخیسته. {{Sfn|Chisholm|1911}}

الکساندر بیټسن، چې د میسور په څلورمه جګړه کې یې ''د ټیپو سلطان سره د جګړې د اصل او چلند'' په اړه یو کتاب خپور کړ، د ټیپو سلطان په لاندې ډول تشریح کوي: &quot;ټیپو شاوخوا پنځه فوټ اته انچه لوړ و. هغه لنډه غاړه، مربع اوږې درلودې. د هغه پښې کوچنۍ وې، په ځانګړې توګه د هغه پښې او لاسونه. هغه لویې، بشپړې سترګې، او کوچنۍ، قوس لرونکې ابرو درلودې. د هغه رنګ منصفانه و او د هغه عمومي څرګندونه د وقار څخه خالي نه وه. 

== د حکومتولۍ ډول ==
د ټيپو سلطان ژوند د يو رښتيني مسلمان ژوند و. هغه له مذهبي تعصب څخه پاک و. همدا لامل و چې غيرمسلمانانو د هغه په پوځ او دولت کې لوړ مقامونه درلودل. ټيپو سلطان خپل سلطنت ''د خدای سلطنت'' بللی و. سره له دې چې هغه يو واکمن و، هغه ځان يو عادي سړی ګڼلو. غسل او د قرآن تلاوت د هغه د معمولاتو څخه وو. هغه د بهرني نندارې څخه ډډه کوله. هغه به هر شاهي فرمان په [[بسم الله الرحمن الرحيم|بسم الله، رحمان، رحيم]] سره پيل کاوه. هغه به په ځمکه ويده کېده، په چټۍ به پروت و.  د ټيپو سلطان بله لويه لاسته راوړنه دا وه چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پېرودل په بشپړه توګه بند کړل. هغه د هغوی لپاره يتيم خانې جوړې کړې. (د ځينو بدو دودونو د مخنيوي لپاره) هغه په [[مندر|معبدونو]] کې د نجونو ننوتل منع کړل. 

=== د پوهې ملګرتیا ===
ټيپو سلطان د اوو ژبو د واکمن په توګه پېژندل کېږي. هغه په ډېرو ژبو روان و، په شمول [[عربي ژبه|د عربي]] ، [[پارسي ژبه|فارسي]] ، [[اردو ژبه|اردو]] ، [[فرانسوي ژبه|فرانسوي]] او [[انګرېزي|انګلیسي]] . هغه یو ښه لوستونکی و او یو شخصي کتابتون یې درلود چې شاوخوا ۲۰۰۰ کتابونه پکې وو. هغه په ساینسي مطالعاتو کې هم علاقه درلوده. هغه په [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] کې د راکټونو اختراع کوونکی ګڼل کېږي. 

=== لوی جنرال ===
ټيپو سلطان، چې په هره جګړه کې د خپلو ځواکونو تر څنګ و، د خپل وخت له ټولو پوځي هنرونو سره بلد و. هغه خپل ځواکونه د پیاده ځواکونو په پرتله د آس سپرو او توپخانې په بڼه تنظیم کړل. هغه په وسلو، پوځي ادارې او پوځي اصلاحاتو کې تاریخ جوړ کړ. 
ټیپو سلطان د [[هندوستان|هند]] په تاریخ کې لومړۍ سرشمېرنه ترسره کړه. هغه د پنچایت راج بنسټ کېښود.  د هغه په امر، فرانسوي متخصصینو د اوبو په واسطه چلېدونکی انجن جوړه کړه چې په اسانۍ سره په توپونو کې سوري کولای شواي. هغه ته په نړۍ کې د توغندیو د اختراع کوونکی هم ګڼل کیږي. حتی امریکایانو هغه د راکټونو د بنسټ ایښودونکو په ډله کې شمیرلی دی. هرکله چې هغه د خپلې امپراتورۍ کومې فابریکې ته لاړ، نو خامخا به یې د جوړولو لپاره یو څه نوي یا عصري امر کاوه. د سلطان د ځمکنیو او سمندري ځواکونو مدیریت د ستاینې وړ و، په پوځي څانګه کې یوولس لویې څانګې وې، او [[سترواکي|د امپراتورۍ]] ټوله ساحه په ۲۲ پوځي ولسوالیو ویشل شوې وه. هغه په ۱۷۹۶ کال کې د سمندري قوماندانانو یوه ډله جوړه کړه. دا یوولس غړي درلودل. دا غړي مریم نومول شوي وو. د دې غړو لاندې ۳۰ سمندري قوماندانان وو.  د سمندري ځواکونو په اړه، شل جنګي کښتۍ او شل کوچنۍ جنګي کښتۍ وې. سلطان د کښتۍ جوړولو سره هم مینه درلوده. هغه به پخپله د کښتۍ نقشې چمتو کولې. لارښوونه وشوه چې د کښتیو لپاره د مسو رډرونه نصب شي ترڅو د ډبرو سره د ټکر په صورت کې زیانمنې نشي. د کښتۍ جوړولو لپاره د لرګیو ځنګل هم ټاکل شوی و او د ټولو رتبو افسرانو معاشونه هم روښانه شوي وو. د سرتیرو د منظم روزنې لپاره ځانګړي مرکزونه جوړ شول او ټوله اردو بیا تنظیم شوه. 

=== د عدالت او انصاف معیار ===
ټيپو سلطان په هر ښار، ښارګوټي او کلا کې څلور دروازې جوړې کړې، چې ساتونکي پکې ځای پر ځای شوي وو ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې څوک د مخکینۍ خبرتیا او اجازې پرته هیواد ته نشي ننوتلی، او په هر ځای کې د هرې پیښې په اړه سمدستي خبر ورکول کیده. هر چیرې چې غلا وشوه، د هغه ځای [[ساتونکی|پولیس]] افسر مسؤل ګڼل کیده. که مجرم ونه نیول شي، نو د پولیسو افسرانو له معاشونو څخه به تاوان ورکول کیده. په هغه ځایونو کې چې د غلو لخوا د برید خطر و، اوسیدونکو ته عموما اجازه ورکول کیده چې وسلې وساتي. دا [[نياو|د عدالت]] خبره وه چې په هر ښار کې یو قاضي او په هر کلي کې پنچایت به د قضیو پریکړه کوله. که چیرې دواړه خواوې د لومړنیو محکمو په پریکړه شک درلود، نو قضیه به په عالي محکمه کې ثبت کیده. سلطان د ولسوالۍ افسرانو ته امر کړی و چې هر کال په سیرینګیټي (پلازمینه) کې راټول شي او د اداري مسلو په اړه مشوره وکړي. 


'''د انګلیس-میسور جګړې''' د اتلسمې پیړۍ په وروستیو دریو لسیزو کې په [[هندوستان|هند]] کې د میسور سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ د جګړو لړۍ وه. د څلورمې انګلیس-میسور جګړې پایله د ټیپو سلطان مرګ و او د میسور سلطنت پای ته ورسید او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] لاندې یو شاهي دولت شو.

=== په میسور کې خوشحالي ===
د ټیپو سلطان د لویو لاسته راوړنو څخه یوه دا ده چې هغه د غلامانو او نجونو پلور او پیرود په بشپړه توګه بند کړ. هغه د دوی لپاره یتیم خانې جوړې کړې. (د ځینو بدو دودونو د مخنیوي لپاره) هغه په معبدونو کې د نجونو ننوتل منع کړل. کله چې انګریزان [[مايسور|د میسور]] په دریمه جګړه کې دې سیمې ته ننوتل، د دوی حیرانتیا هیڅ حد نه درلود. یو [[عربي ژبه|عربي]] متل دی چې فضیلت هغه څه دي چې دښمن یې مني. د ټیپو سلطان په وړاندې د انګریزانو د سخت تعصب سره سره، کپتان لیټل، چې د میسور په دریمه جګړه کې یې مهم رول لوبولی و، په خپلو یادښتونو کې لیکي: 
{{لړسرچينې}}

== د انګلیس-میسور جګړې ==
په ۱۷۷۹ کال کې، انګریزانو [[فرانسه|د فرانسې]] تر ولکې لاندې د ماهي بندر ونیولو، چې ټیپو یې ساتنه کوله او د دفاع لپاره یې ځینې سرتیري چمتو کړل. د دې کمپاین په جریان کې، ټیپو سلطان د ۱۷۸۰ کال په سپتمبر کې د حیدر علي لخوا د ۱۰۰۰۰ کسانو او ټوپکونو سره د ډګروال ویلیم بیلي د مخنیوي لپاره واستول شو، چې د سر هیکتور منرو سره د یوځای کیدو لپاره روان و. د پلیلورو په جګړه کې، ټیپو په قاطع ډول بیلي ته ماتې ورکړه. انګریزانو په جګړه کې درانه تلفات وګالل. منرو د بیلي سره د یوځای کیدو لپاره د جلا اردو سره جنوب ته روان و، مګر د ماتې په اوریدو سره هغه اړ شو چې په کانچي پورم کې د اوبو په ټانک کې خپله توپخانه پریږدي او [[چينای|مدراس ته]] وتښتي. 

'''د میسور-انګلیس لومړۍ جګړه''' (۱۷۶۷-۱۷۶۹) د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ په [[هندوستان|هند]] کې د میسور-انګلیس جګړو د لړۍ لومړۍ وه. دا جګړه تر یوې اندازې د حیدراباد د نظام ، آصف جاه دوهم، لخوا د حیدراباد ایالت د شمالي سیمو څخه [[ختيځ هند کمپنۍ|د شرکت]] پام اړولو لپاره یوه دسیسه وه.

=== د انګلیس-میسور دوهمه جګړه ===
{{وراشه|&quot;د ټيپو په اړه ډېرې اوازې اورېدل کېدې چې هغه يو ظالم واکمن و. له همدې امله د هغه ټول رعيت له هغه څخه کرکه درلوده. خو کله چې موږ د هغه هېواد ته ننوتو، موږ وليدل چې د [[هنرونو او صنايعو]] د ورځني پرمختګ له امله، نوي ښارونه جوړ شوي او جوړېږي. رعيت په خپل کار بوخت دي. د [[ځمکې]] هيڅ برخه [[شاړه]] نه ښکاري. په هر هغه کرنيزه ځمکه کې چې موندل کېږي کرنه روانه ده. يو انچ ځمکه هم بې کاره نه ده موندل شوې. د [[پاچا]] درناوی او مينه د رعيت او [[پوځ]] په زړونو کې په بشپړه توګه شتون لري. د پوځ او د هغې د وسلو تنظيم ته په کتو سره، دا ويل کېدای شي چې دا په هيڅ ډول د [[اروپا]] د کوم متمدن هېواد له پوځ څخه شاته نه ده.&quot;}}'''د انګلیس-میسور دوهمه جګړه''' د انګلیس-میسور جګړو د لړۍ دویمه برخه وه [[هندوستان|چې]] د امریکا د انقلابي جګړې په جریان کې د میسور د خداداد سلطنت او [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] ترمنځ وشوه. په هغه وخت کې، د فرانسې سلطنت د میسور یو لوی متحد و.  

=== د انګلیس-میسور دریمه جګړه ===
{{بشپړه ليکنه|دوسری اینگلو میسور جنگ}}په ۱۷۸۹ کال کې، ټیپو سلطان د ټراوانکور د درما راجا لخوا په کوچین کې د هالنډیانو لخوا نیول شوي دوه کلاګانو د نیولو سره مخالفت وکړ. په ۱۷۸۹ کال کې، هغه په [[کويمبتور|کویمبټور]] کې یو پوځ راټول کړ او د دسمبر په ۲۸مه یې په ټراوانکور برید وکړ، ځکه چې پوهیده چې ټراوانکور (د منګلور د تړون له مخې) د برتانوي ختیځ هند شرکت متحد و. د ټراوانکور د پوځ د سخت مقاومت له امله، ټیپو د لیکو له لارې د تیریدو توان نه درلود او د ټراوانکور مهاراجا [[ختيځ هند کمپنۍ|د ختیځ هند شرکت]] څخه د مرستې غوښتنه وکړه. په ځواب کې، لارډ کارنوالس شرکت او برتانوي سرتیري راټول کړل او د ټیپو د مخالفت لپاره یې د مراټها او د حیدراباد نظام سره یو اتحاد جوړ کړ. په ۱۷۹۰ کال کې، د شرکت ځواکونو پرمختګ وکړ او د کویمبټور ولسوالۍ ډیره برخه یې ونیوله. ټیپو ځوابي برید وکړ، د سیمې ډیره برخه یې بیرته ونیوله، که څه هم انګریزانو د [[کويمبتور|کویمبټور]] کنټرول وساته. هغه بیا په کرناټکا کې ښکته شو، بالاخره پونډیچري ته ورسید، چیرته چې هغه د فرانسویانو د شخړې ته د ښکیلولو ناکامه هڅه وکړه. 

په ۱۷۹۱ کال کې، د هغه مخالفینو په ټولو محاذونو کې پرمختګ وکړ، د کارنوالس په مشرۍ مرکزي برتانوي پوځ بنګلور ونیو او سیرینګیټي یې ګواښ کړ. ټیپو د اکمالاتو او مخابراتو سره برتانویان ځورول او د &quot;سوځېدلې ځمکې&quot; پالیسي یې پیل کړه چې برتانویان یې له سیمه ایزو سرچینو څخه محروم کړل. هغه په دې وروستۍ هڅه کې بریالی شو، ځکه چې د توکو نشتوالي کارنوالس دې ته اړ کړ چې د سیرینګیټي د محاصرې هڅه کولو پرځای [[بنگلور|بنګلور ته]] شا شي. له وتلو وروسته، ټیپو کویمبتور ته ځواکونه واستول، کوم چې هغه د اوږدې محاصرې وروسته بیرته ونیول. 

د ۱۷۹۲ کال کمپاین د ټیپو لپاره ناکامه و. ټیپو ونه توانید چې [[بنگلور|د بنګلور]] او [[ممبای|بمبۍ]] څخه د ځواکونو د یوځای کیدو مخه ونیسي مخکې لدې چې سرینګاپټم ته ورسیږي. د دوه اونیو محاصرې وروسته، ټیپو د تسلیمیدو شرایطو لپاره خبرې اترې پیل کړې. په پایله کې، هغه اړ شو چې د خپلو سیمو نیمایي برخه متحدینو ته وسپاري، خپل دوه زامن یې یرغمل ونیول تر هغه چې هغه د هغه په وړاندې د مبارزې لپاره انګریزانو ته د جګړې د تاوان په توګه بشپړ درې کروړه او دیرش میلیونه روپۍ ورکړي. هغه دا اندازه په دوو قسطونو کې ورکړه او خپل زامن یې له [[چينای|مدراس]] څخه بیرته راوستل. 
[[دوتنه:Mather-brown-lord-cornwallis-receiving-the-sons-of-tipu-as-hostages-1792.jpg|چپ|بټنوک|د دریمې انګلیس-میسور جګړې وروسته، د ټیپو سلطان زامن د یرغمل په توګه کارنوالس ته وسپارل شول.]]

=== د انګلیس-میسور څلورمه جګړه ===
[[دوتنه:Tipu_death.jpg|بټنوک|د میسور او انګلیس څلورمه جګړه او د ټیپو سلطان شهادت]]
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

د ۱۷۹۹ کال د می په څلورمه نیټه، برتانوي سرتیرو د سیرینګیټي کلا باندې وروستی برید پیل کړ. د برتانوي توپخانې یوه بیټرۍ د کلا د یوې دیوال سره نږدې ځای پر ځای شوې وه. د می په څلورمه سهار، برتانوي سرتیري په یوه کنده کې پټ شول او تر سهاره پورې یې انتظار وکړ، کله چې لمر راښکته شو او په کلا ناڅاپه برید وشوه. د ټیپو پوځ د برید لپاره چمتو نه و، ځکه چې تمه کیده چې غرمه به آرام وکړي.
د ماسپښین شاوخوا یوه بجه، برتانوي سرتیري چې په خندق کې پټ وو، راووتل او د توپخانې تر ساتنې لاندې د سیرینګاپټم کلا مخې ته د کاویری خندق څخه تیر شول. د ټیپو له ماڼۍ څخه د یو څه وخت لپاره مقاومت دوام درلود، مګر کله چې په کلا کې مهمات ختم شول، مقاومت سړه شو. شاوخوا یوه بجه، برتانویانو یوه پریکړه کونکې بریا ترلاسه کړه. دا ځل ټیپو سلطان ووژل شو. د هغه جسد په ګولیو سوری شوی و. د ټیپو جسد د کلا د اوبو په دروازه کې د جسدونو په ګڼه ګوڼه کې وموندل شو. د هغه ډیری جنګیالي د کلا د دفاع په وخت کې ووژل شول. هغه کسان چې په کلا کې ژوندي وموندل شول په وحشیانه ډول ووژل شول. د سیرینګاپټم ښار د فاتح پوځ لخوا لوټ شو.

== افغانستان ==


د مراټهاګانو له خوا د پام وړ ګواښونو سره مخ کیدو وروسته، ټیپو سلطان د افغان [[د درانيانو ټولواکمني|دراني امپراتورۍ]] واکمن [[شاه زمان خان|زمان شاه دراني]] سره اړیکې پیل کړې ترڅو د انګریزانو او [[مرهټه واکمني|مراټهاګانو]] په ماتولو کې ورسره مرسته وکړي. په پیل کې، زمان شاه موافقه وکړه چې د ټیپو سره مرسته وکړي، مګر د [[افغانستان]] په لویدیځه پوله د فارس یرغل د هغه ځواکونه واړول، نو ټیپو ته هیڅ مرسته ونه شوه.

=== عثماني امپراتورۍ ===
د مغل امپراتور دوهم شاه عالم د تاجپوشۍ څخه سمدلاسه وروسته، ټیپو سلطان د مغل امپراتور سره د پانګونې هڅه وکړه. هغه د دوهم شاه عالم د وفادارانو څخه ''&quot;نصیب الدوله&quot;'' ترلاسه که. ټیپو سلطان د بهرنیو هیوادونو سره په ډیپلوماسۍ کې ماهر و ترڅو [[هندوستان|هند]] د ختیځ هند شرکت څخه خلاص کړي او د [[فرانسه|فرانسې]] نړیوال ځواک ډاډمن کړي. د خپل پلار په څیر، هغه د بهرنیو هیوادونو په استازیتوب جنګونه وکړل چې د دوهم شاه عالم په غوره ګټو کې نه وو. د ټیپو سلطان سترګې له اوښکو ډکې شوې کله چې غلام قادر د ۱۷۸۸ کال د اګست په ۱۰مه د دوهم شاه عالم ړوند کړ. په ۱۷۹۹ کال کې د سرنګاپټنم له سقوط وروسته، ړوند امپراتور په ټیپو پښیمانه شو مګر د حیدراباد په نظام یې خپل باور وساته، چې اوس یې له انګریزانو سره سوله کړې وه. {{Sfn|Brittlebank|1999}}

په ۱۷۸۷ کال کې، ټیپو سلطان د عثماني سلطنت په پلازمینه [[قسطنطنیه]] کې د عثماني سلطنت سلطان عبدالحمید اول ته یو ډیپلوماتیک پلاوی واستاوه او [[ختيځ هند کمپنۍ|د برتانوي ختیځ هند شرکت]] په وړاندې یې د سمدستي مرستې غوښتنه وکړه. ټیپو سلطان د عثماني سلطان څخه وغوښتل چې هغه ته سرتیري او پوځي متخصصین واستوي. سربیره پردې، ټیپو سلطان د عثمانیانو څخه [[مکه مکرمه|د مکې]] ، [[مدینه|مدینې]] ، نجف او [[کربلا]] په اسلامي زیارتونو کې د همکارۍ لپاره د اجازې غوښتنه هم غوښتنه وکړه.

خو، عثمانیان پخپله په ستونزو کې وو او د روسیې امپراتورۍ سره یوه نوې شخړه پیل شوې وه، چې د روسیې د لرې ساتلو لپاره د برتانوي اتحاد اړتیا وه. له همدې امله دوی په [[هندوستان|هند]] کې د برتانویانو سره د مخالفت خطر نه شوای زغملی. د هند په سمندر کې د عثماني بیړیو د تنظیم کولو د ناکامۍ له امله، د ټیپو سلطان سفیران یوازې د خپلو عثماني وروڼو له ډالۍ سره کور ته راستانه شول. سره له دې، [[عثماني سترواکي|د عثماني امپراتورۍ]] سره د ټیپو سلطان اړیکې، او په ځانګړې توګه د هغه نوي سلطان سلیم III، تر 1799 پورې دوام وکړ. 
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له نامالومو پاراميترونو سره سرچينې کاروي]]
[[وېشنيزه:مغولو پاچايي]]
[[وېشنيزه:د هند تاريخ]]
[[وېشنيزه:ويکيډاټا سرچينې لرونکي مخونه]]
[[وېشنيزه:هغه مخونه چې د ژباړې بياکتنه يې نه ده شوې]]</text>
      <sha1>az0ynlgougn7xgmkbno9blsqf2fh8z7</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>