کشور سلطان

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ps">
  <siteinfo>
    <sitename>ويکيپېډيا</sitename>
    <dbname>pswiki</dbname>
    <base>https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">رسنۍ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ځانگړی</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">د کارن خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ويکيپېډيا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">د ويکيپېډيا خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">دوتنه</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">د دوتنې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مېډياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">د مېډياويکي خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">کينډۍ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">د کينډۍ خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">لارښود</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">د لارښود خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">وېشنيزه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">د وېشنيزې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">تانبه</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">د تانبې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">چلنوال</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">د چلنوال خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">پېښه</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">د پېښې خبرې اترې</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>کشور سلطان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4103</id>
    <revision>
      <id>363622</id>
      <parentid>193326</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T06:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Veritasphere</username>
        <id>13457</id>
      </contributor>
      <comment>مرگ</comment>
      <origin>363622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="8f2kjxomu2680tbs9czwm207c15eb00" xml:space="preserve">{{د-سندرغاړي-مالوماتبکس
|نوم           = کشور سلطان
|شاځمکه = solo_singer
|Img            =  KishwarSultan.PNG
|Img_capt       = 
| Img_size            = 215
|زېږون نوم     = کشور سلطان
|زېږېدنه = {{د زېږون نېټه|1900|03|07|mf=y}} &lt;br/&gt; [[پېښور]], [[پښتونخوا]] 
|مړينه = 
|څېل =  [[غزل]], [[کلاسيکه موسيقي|کلاسيک]] 
|دنده = سندرغاړی
|آله = [[تبله]],  [[باجه]]
|د فعاليت کالونه   = 1951–1951
|Label          = آريانا سټوډيو&lt;br/&gt;نگاه سټوډيو
}}
'''کشور سلطان''' په پښتو موسيقۍ کې يو پېژندل شوی نوم و. نوموړې د مردان يوه پښتنه وه

[[وېشنيزه:افغان سندرغاړي]]
[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:سندرغاړي]]
[[وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي]]</text>
      <sha1>8f2kjxomu2680tbs9czwm207c15eb00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>موساد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5723</id>
    <revision>
      <id>363613</id>
      <parentid>304381</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T03:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6259" sha1="bdxk343qatzlm1wwv6j4himhycxcea8" xml:space="preserve">'''موساد څارګره استخباراتي اداره''' د نړیوالو څارګریزه ادارو ترمنځ یوه پېچلې اداره ده، چې په [[اسرائیل]] هېواد پورې اړه لری.
ددې ادارې بشپړ نوم (The institute for intelligence and special services) چې مانا یې «د څارګریزو او ځانګړو خدمتونو انسټېټیوټ) دی. دا اداره د خپلې بڼې د اداﺭو یوه بې سارې ځواکمنه اداره ده، دا اداﺭه ځان د امریکا تر څارګرې ادارې (سي.آی.اې) هم ځانته ډېر اﺭﺯښت وﺭکوي.

[[دوتنه:Mossad seal.svg|thumb|200px|left|د موساد څارگرې ادارې نښان- موساد]]

== پېښلیک ==


== د موساد څانګې ==
د موساد اداره ۸ څانگې لری. د کورنۍ سازمانونو څانګې، ددې ډلې مشران او د فعالیت مرکزونه چي په پټه توګه کار کوی. 


* '''د اطلاعاتو راټولوونکې څانګه''': د موساد ستره څانګه ده، چې د څارګریزو عملیاتو دنده پﺭ غاړه لری.
* '''د سیاسي او مرستندویه چارو څانګه (وادات)''': دا برخه سیاسي فعالیت او له دوست هېوادونو سره د څارګرېزو مرستو په څېر دندې ترسره کوي.
:د واداد غړی په لاندې ډول دی:
::# د نظامي اطلاعاتو مدیر چې په ''[[آمان]]'' یادېږي.
::# د کورنیو چارو اطلاعاتي مدیر ''[[شین بت]]'' 
::# د عمومي امنیت سازمان مدیر ''[[شاباک]]'' 
::# د بهرنیو چارو وزارت د چارو لارښود او جوړوونکي (دا مرکز د سیاسي او ډېپلماټیک جاسوسۍ په توګه کاروي).

== د موساد څانگې ==
د موساد اداره ۸ څانگې لری. کورني سازمانونو څانگې، ددې ډلې مشران او د فعالیت مرکزونه په پټه توگه کار کوی. 

* '''د اطلاعاتو راټولوونکې څانگه''': د موساد ستره څانگه ده، چې د څارگریزو عملیاتو د مسؤلیت په غاړه لری.
* '''د سیاسي او مرستندویه چارو څانگه (وادات)''': د سیاسي فعالیت او له دوستو هېوادونو سره د څارگرېزه مرستو ترسره کولو څانگده ده.
:د واداد غړی په لاندې ډول دی:
::# د نظامی اطلاعاتو مدیر چې په ''[[آمان]]'' یادېږي.
::# د کورنیو چارو اطلاعاتي مدیر ''[[شین بت]]'' 
::# د عمومي امنیت سازمان مدیر ''[[شاباک]]'' 
::# د بهرنیو چارو وزارت د چارو لارښود او جوړوونکې (دا مرکز د سیاسي او ډېپلماټیک جاسوۍ په توگه کارول کېږي)

== پټ عملیات ==
=== بریالي عملیات ===
* د موساد د کومانډو لخوا په ۱۹۸۶ز کال د اېټاليا هېواد څخه د [[مردخای وانونو]] په نامه سړي تښتونه او په پټه توګه تر خپل هيواده د هغه لېږد. نوموړې سړې په دې تورن ؤ، چې د لومړي ځل لپاره یې د [[دیمونا اټومی بټې]] په نامه د اسراییلو د اټومي وسلې جوړونې راز ښکاره کړ. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=وانونو و افشای اسرار اتمی اسرائیل|تاریخ= ۲۰۰۴ اپﺭیل|url = http://www.bbc.co.uk/persian/news/story/2004/04/040421_he-israelnuclear.shtml|date = ۲۰۰۷/مې ۱۵|author = BBC فاړسي}}&lt;/ref&gt; 
* د فلسطین د مقاومت اسلامي غورځنګ بنسټګر [[احمد ياسين|شيخ احمد ياسين]] شهادت چي د [[مارچ]] پر ۲۲ په کال [[۲۰۰۴]] کي ترسره سو. د هغه شهادت نړیوال غبرګونونه راوپارول. او په دې اړه یو پرېکړه یک هم د امنیت شوﺭا لخوا مخکې وړاندې سوه، حال دا چې د ۱۱ موافقو او ۳ مخالفو رایو په ورکولو سره ومنل شو، خو د تل په څېر د امریکا لخوا په وېټو کولو سره دا پرېکړه بې پايلې وبلل شوه.
* دې اداﺭې په د ۲۰۲۰م کال د نومبر پر ۲۷مه د ايران اټومي ساينسپوه[[محسن فخري زاده]] د ايران په [[تهران]] ښار ترور کړ.
* د ۱۱ اپریل ۲۰۲۱ د [[ایران]] پر [[نطنز بټۍ]] سایبري برید.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.bbc.com/pashto/world-56713884| title=پر نطنز بټۍ سایبري برید؛ &quot;ایران تر میاشتو یورانیم بډایولی نه شي&quot;| author=بي بي سي پښتو| date=۱۲ اپریل ۲۰۲۱| publisher=| via=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.bbc.com/pashto/world-56707756| title=د ایران په نطنز اټومي تاسیساتو کې بیا 'پېښه' شوې| author=بي بي سي پښتو| date=۱۱ اپریل ۲۰۲۱| publisher=| via=}}&lt;/ref&gt;

=== ناکامه عملیات ===

== د موساد مشران ==
* [[رئوبن شیلواخ]] (۱۹۵۲ - ۱۹۴۹)
* [[ایسر هرئل]] (۱۹۶۲ - ۱۹۵۳)
* [[مثیر عمیت]] (۱۹۶۸ - ۱۹۶۳)
* [[تسوی زامی]] (۱۹۷۴ - ۱۹۶۸)
* [[ایتسخاک خوفی]] (۱۹۸۲ - ۱۹۷۴)
* [[ناخوم ادمونی]] (۱۹۸۹ - ۱۹۸۲)
* [[شبتای شاویت]] (۱۹۹۶ - ۱۹۸۹)
* [[دانی یاتوم]] (۱۹۹۸ - ۱۹۹۶)
* [[افرائیم هلوی]] (۲۰۰۲ - ۱۹۹۸)
* [[مئیر داگان]] (تر دې مهاله - ۲۰۰۲)

== دا هم وگورﺉ ==
* [[هاگانا]]
* [[د نړیوالو څارگریزو ادارو لړلیک]]

== سرچیې ==
* [http://www.mossad.gov.il د موساد وېب پاڼه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927030852/https://www.mossad.gov.il/Eng/recruit/Register/Explanations.aspx |date=2007-09-27 }} (په انگریزي ژبه)
* انگلېسي پوهنغونډ
* موساد، لیکوال: رونالډ پاین.
[[وېشنيزه:څارگرې ادارې]]</text>
      <sha1>bdxk343qatzlm1wwv6j4himhycxcea8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د پاکستان خيالي پوهنتون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11728</id>
    <revision>
      <id>363607</id>
      <parentid>191546</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T01:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1956" sha1="9zztj8jz3afpyt0s5bmy11n080i6uvm" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float: left; margin-left: 1em; width: 22em; font-size: 90%;&quot; 
|-
| style=&quot;background:#9ACD32&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;2500px&quot; colspan=3 |'''&lt;font size=&quot;+1&quot; color=black&gt;د پاکستان مجازي پوهنتون&lt;font&gt;'''
|-
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|-
|'''ځای'''&lt;hr&gt;
|style=&quot;padding-right: 1em;&quot; | [[پاکستان]] &lt;hr&gt;
|-
|'''د بنسټ کال'''&lt;hr&gt;
|style=&quot;padding-right: 1em;&quot; | 2002 &lt;hr&gt;
|-
|'''بڼه'''&lt;hr&gt;
|style=&quot;padding-right: 1em;&quot; | دولتي &lt;hr&gt;
|-
|'''الحاق'''&lt;hr&gt;
|style=&quot;padding-right: 1em;&quot; | د لوړو زده کړو لجنه (HEC) &lt;hr&gt;
|-
|'''وېبځی'''
|style=&quot;padding-right: 2em;&quot; | [http://www.vu.edu.pk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190610163032/http://www.vu.edu.pk/ |date=2019-06-10 }} 
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|-
|}

د پاکستان خيالي پوهنتون (په انگرېزي:''Virtual University of Pakistan'' ) د [[پاکستان]] يو نوی پوهنتون دی چې موخه يې د ټول پاکستان او د پاکستان نه دباندې د انټرنټ او د نوو تخنيکونو په مرسته زده کوونکو ته زده کړې رسول دي. دا د پاکستان لومړنی خيالي پوهنتون دی چې د نوي تخنيک نه برخمن او د ټلويزوني کنفرانسونو په بڼه زده کوونکو ته ښوونه کوي.

== تاريخ ==
په کال 2002 ء کښې د پاکستان اولنی جدید انفارمیشن او کمیونیکیشن ټیکنالوجي په بنیاد جوړ پوهنتون، د يو پبلک سیکټر په توگه د پاکستان دولت لۀ لوري قائم شوی وه

== باندنۍ تړنې ==
* [http://www.vu.edu.pk د پاکستان د خيالي پوهنتون وېبپاڼه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190610163032/http://www.vu.edu.pk/ |date=2019-06-10 }}

[[وېشنيزه:پاکستاني پوهنتونونه]]</text>
      <sha1>9zztj8jz3afpyt0s5bmy11n080i6uvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ګوویندا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29848</id>
    <revision>
      <id>363621</id>
      <parentid>283576</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T05:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2899" sha1="ldqueliy7tl4jzk7ih8wny9s1eznh03" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|name         = ګوویندا
|nickname = 
|image        = Govinda still11.jpg
|imagesize    = 
|caption      = ګوویندا د[[ کټرینا کیف]] په کلیزه کی 
|office       = د[[ هند| هندی]] [[پارلمان]] غړی
دشمالي [[ممبای]] لپاره
|term_start   = 2004
|term_end     = 2009
|predecessor  = [[رام نایک]]
|successor    = [[سنجي نیروفام]]
|birth_name   = ګوویند آرون 
|birth_date   = {{birth date and age|df=yes|1963|12|21}}&lt;ref&gt;{{cite web|last1=K. Jha|first1=Subhash|authorlink1=Subhash K. Jha|title=Govinda turns 50|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/5931|website=[[Bollywood Hungama]]|accessdate=21 April 2016|date=21 December 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Birthday special quiz: How well do you know Govinda?|url=http://www.mid-day.com/articles/birthday-special-quiz-how-well-do-you-know-govinda/15856151|website=[[Mid Day]]|accessdate=21 April 2016|date=21 December 2015|archive-date=26 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426231224/http://www.mid-day.com/articles/birthday-special-quiz-how-well-do-you-know-govinda/15856151|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Sharma|first1=Dhriti |title='Hero No 1' Govinda turns 51!|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/hero-no-1-govinda-turns-51_1518225.html|website=[[Zee News]]|accessdate=21 April 2016|date=21 December 2014}}&lt;/ref&gt;
|birth_place  = [[ممبای]], [[مهاراشترا]], [[هند]]
|citizenship  ={{ هند}}
|party        = [[د هندوستان ملي کانګرس]]
|spouse       = سونیتا آهوجا (1987–حاضر)
|years_active = 1986–حاضر
|children     = 2
|parents      = [[آرون کومار آهوجا]]&lt;br /&gt;[[نیرمالا دیوی]]

|residence    = [[جوهو]], [[ممبای]], هند
|religion     = &lt;!--Must be reliably sourced--&gt;
|relatives    = See [[List of Hindi film clans#Govinda family|Govinda family]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Govinda wants to see his niece Ragini Khanna's Punjabi film |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2013/oct/241013-govinda-wants-to-see-his-niece-ragini-khannas-punjabi-film.htm |access-date=2017-01-16 |archive-date=2014-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106235432/http://www.mid-day.com/entertainment/2013/oct/241013-govinda-wants-to-see-his-niece-ragini-khannas-punjabi-film.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|profession   = [[لوبگر]], [[سياستوال]]
| signature    = Govinda Signature2.gif
}}
'''ګوویندا''' یو هندي لوبغاړی، کامیډین، نڅاګر او پخوانی سیاستوال دی چې د هندي ژبې فلمونو کې د خپل کار لپاره پیژندل شوی، ګووندا د هغه د سپکو کړنو او نڅا مهارتونو لپاره پیژندل شوی.
==سرچینی==
[[وېشنيزه:1963 زېږېدنې]]</text>
      <sha1>ldqueliy7tl4jzk7ih8wny9s1eznh03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عزت الله ذکي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48516</id>
    <revision>
      <id>363624</id>
      <parentid>361872</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T07:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lemar5874</username>
        <id>39386</id>
      </contributor>
      <comment>په مخينه، زده کړو او سرچينو کې لازم اصلاحات تطبيق شول.</comment>
      <origin>363624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10684" sha1="icfrt5vtsjr4ng3ywbldnnest2p6lfr" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[لیکوال]] او [[شاعر]]
| name               = عزت الله ذکي
| honorific_suffix   = 
| image              =
| birth_date         = ۱۳۷۲/عقرب/۲۵مه
| birth_place        = [[پنجوايي ولسوالۍ]]
| monuments          = 
[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86%21_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله!]
| residence          = [[کابل]]، [[افغانستان]]
| nationality        = [[افغان]]
| other_names        = [[ذکي]]
| citizenship        = [[افغانستان]]
| education          = [[ژورناليزم]]
[[کمپیوټرپوهنه]]

[[پښتو ادب]]
| occupation         = [[لیکوال]]، [[شاعر]]، [[خبریال]]، [[څېړونکی]]
| years_active       = ۱۳۸۲ - تراوسه
| organization       = 
| awards             = [[ژورنالیزم]] - [[ژباړه]] - [[شعر]]
| website            = [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%86:Zaki50 عزت الله ذکي - ویکي شعرونه]
| signature          = 
}}

=='''مخینه'''==
'''عزت الله ذکي''' یو مستعد، ماهر، هڅاند او مسلکي افغان ليکوال، ژورناليست، ژباړن، ويب ماسټر او د معلوماتي ټکنالوژۍ کارپوه دی.

ذکي د ۱۳۷۲ هجري لمریز کال د لړم/عقرب پر ۲۵مه، د کندهار ولایت په پنجوايي ولسوالي کي زېږېدلی او تر دې دمه یې د افغان ټولني په همغږۍ کي ژور او رغنده ژورنالیستکي او آدبي رول لوبولی دی. 
=='''زده کړي'''==
دیني زده کړي يې د خپل کلي په مسجد جامع کي له ملا امام نه ترلاسه کړي او ورپسې يې خپله تعلیمي دوره په ۱۳۹۰ هجري لمريز کال کي د کندهار ولایت په احمدشاه بابا عالي لېسه کي تکمیل کړې ده.

تحصيلي دوره يې د کابل په کاروان پوهنتون د کمپیوټر ساينس پوهنځي په معلوماتي ټکنالوژۍ څانګه کي بشپړه کړې او په ۱۴۰۵ هجري لمريز کال کي يې له ياد پوهنتون څخه د ليسانس سند په لاس راوړی دی.
=='''هڅي'''==
ذکي د معلوماتي ټکنالوژۍ «کمپيوټر_ساینس» ترڅنګ په پښتو ژورنالیزم او پښتو آدبیاتو کي ځانګړی او کافي مهارت لري.

د نوموړي ډېری آدبي آثار، ګټوري ژباړي، ټولنیزي، کلتوري او په زړه پوري ليکنې د انټرنیټ پرمخ په یوشمېر پښتو ویب پاڼو او ټولنیزو رسنيو هم خپاره شوي دي.

هغه د ټولنیزو رسنیو کارپوه او ماهر ژباړن دی، چي له انګلیسي او فارسي ژبو څخه پښتو ژبي ته ګټوري ژباړي کوي، کوم چي په ټولنیزو رسنیو او پښتو ویب پاڼو کي هم خپریږي، لوستونکي کولای شي ددغو ګټورو پښتو مطالبو له مینځپانګو او محتوایاتو څخه د انټرنيټ په مټ برخمن شي.
=='''سرچینې'''==
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن! / عزت الله ذکي]

* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%AF%D9%84%D8%A8%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د دلبر دیدن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته! / عزت الله ذکي]
*  [https://www.pajhwok.com/ps/opinions/%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%B3%D9%BE%D9%85%D8%A7-%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1-%D8%AF%D9%87 د عزت الله ذکي ليکنه]
*  [https://www.nunn.asia/155551/%D8%AF-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B0%DA%A9%D9%8A-%D8%AF%D8%B1%DB%90-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87/ د عزت الله ذکي درې شعرونه]
*  [https://tatobaynews.com/?p=57612 د کور کتابتون څنګه جوړ کړو؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://rohi.af/fullstory.php?id=69166 ګرځنده او لږ وزن لرونکی بايسکل جوړ شو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903001724/http://rohi.af/fullstory.php?id=69166 |date=2018-09-03 }}
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې ليلا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%A2%DB%90_%D8%B0%DA%A9%D9%8A%D9%87_%D9%84%DB%90%D9%88%D9%86%D9%8A%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A آې ذکيه لېونيه! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده! / عزت الله ذکي]
* [https://tatobaynews.com/?p=36715 د پېريانو ښار چيري دی؟ عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=34013 کوم ښارونه د نړۍ د خوندي ښارونو له ليست څخه وايستل شول؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=28722 د شپې شنې چای مه څښئ! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27516 کوم هيوادونه زياته طلا لري؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27677 آيفون په څو درجې يخه هوا کي خپله بندېږي؟]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=25470 برتانوی ميلياردر د سينګاپور تر ټولو جګه او ګران بيه ودانۍ رانيسي!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24475 هغه ښځه چي په ۱۰ دقيقو کي يې ۳۲ برګران وخوړل!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24386 ټول يې پر دربدره ملت زده کوي! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24381 ۵ علتونه؛ ولي ژوند ښکلی دی؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24213 ٧٨ کلونه مخکي موندل سوې کوپړۍ اوس وپېژندل سوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24069 د نړۍ عجيبه نوم درلودونکی ماشوم!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=20459 د شمالي کوريا مشر يو جنرال غوښه خوړونکو ماهيانو ته واچاوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19237 چينايي پلاوي غوښتل خپل ولسمشر له سټېجه راوغورځوي! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19209 په خالي معده کېله ونه خورئ! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=12224 د نړۍ تر ټولو غوره او خراب ښارونه کوم دي؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

&lt;references /&gt;

{{پښتانه}}
[[وېشنيزه: افغانان]]
[[وېشنيزه:پښتانه شاعران]]
[[وېشنيزه: افغاني ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:نوميالي افغانان]]
[[وېشنيزه: پښتانه څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان خبريالان]]</text>
      <sha1>icfrt5vtsjr4ng3ywbldnnest2p6lfr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>363625</id>
      <parentid>363624</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T07:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lemar5874</username>
        <id>39386</id>
      </contributor>
      <origin>363625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10571" sha1="f2jbqkk8f6clpzvfd7m0y4xyei26w0n" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[لیکوال]] او [[شاعر]]
| name               = عزت الله ذکي
| honorific_suffix   = 
| image              =
| birth_date         = ۱۳۷۲/عقرب/۲۵مه
| birth_place        = [[پنجوايي ولسوالۍ]]
| monuments          = 
[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86%21_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله!]
| residence          = [[کابل]]، [[افغانستان]]
| nationality        = [[افغان]]
| other_names        = [[ذکي]]
| citizenship        = [[افغانستان]]
| education          = [[ژورناليزم]]
[[کمپیوټرپوهنه]]

[[پښتو ادب]]
| occupation         = [[لیکوال]]، [[شاعر]]، [[خبریال]]، [[څېړونکی]]
| years_active       = ۱۳۸۲ - تراوسه
| organization       = 
| awards             = [[ژورنالیزم]] - [[ژباړه]] - [[شعر]]
| website            = 
| signature          = 
}}

=='''مخینه'''==
'''عزت الله ذکي''' یو مستعد، ماهر، هڅاند او مسلکي افغان ليکوال، ژورناليست، ژباړن، ويب ماسټر او د معلوماتي ټکنالوژۍ کارپوه دی.

ذکي د ۱۳۷۲ هجري لمریز کال د لړم/عقرب پر ۲۵مه، د کندهار ولایت په پنجوايي ولسوالي کي زېږېدلی او تر دې دمه یې د افغان ټولني په همغږۍ کي ژور او رغنده ژورنالیستکي او آدبي رول لوبولی دی. 
=='''زده کړي'''==
دیني زده کړي يې د خپل کلي په مسجد جامع کي له ملا امام نه ترلاسه کړي او ورپسې يې خپله تعلیمي دوره په ۱۳۹۰ هجري لمريز کال کي د کندهار ولایت په احمدشاه بابا عالي لېسه کي تکمیل کړې ده.

تحصيلي دوره يې د کابل په کاروان پوهنتون د کمپیوټر ساينس پوهنځي په معلوماتي ټکنالوژۍ څانګه کي بشپړه کړې او په ۱۴۰۵ هجري لمريز کال کي يې له ياد پوهنتون څخه د ليسانس سند په لاس راوړی دی.
=='''هڅي'''==
ذکي د معلوماتي ټکنالوژۍ «کمپيوټر_ساینس» ترڅنګ په پښتو ژورنالیزم او پښتو آدبیاتو کي ځانګړی او کافي مهارت لري.

د نوموړي ډېری آدبي آثار، ګټوري ژباړي، ټولنیزي، کلتوري او په زړه پوري ليکنې د انټرنیټ پرمخ په یوشمېر پښتو ویب پاڼو او ټولنیزو رسنيو هم خپاره شوي دي.

هغه د ټولنیزو رسنیو کارپوه او ماهر ژباړن دی، چي له انګلیسي او فارسي ژبو څخه پښتو ژبي ته ګټوري ژباړي کوي، کوم چي په ټولنیزو رسنیو او پښتو ویب پاڼو کي هم خپریږي، لوستونکي کولای شي ددغو ګټورو پښتو مطالبو له مینځپانګو او محتوایاتو څخه د انټرنيټ په مټ برخمن شي.
=='''سرچینې'''==
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن! / عزت الله ذکي]

* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%AF%D9%84%D8%A8%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د دلبر دیدن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته! / عزت الله ذکي]
*  [https://www.pajhwok.com/ps/opinions/%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%B3%D9%BE%D9%85%D8%A7-%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1-%D8%AF%D9%87 د عزت الله ذکي ليکنه]
*  [https://www.nunn.asia/155551/%D8%AF-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B0%DA%A9%D9%8A-%D8%AF%D8%B1%DB%90-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87/ د عزت الله ذکي درې شعرونه]
*  [https://tatobaynews.com/?p=57612 د کور کتابتون څنګه جوړ کړو؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://rohi.af/fullstory.php?id=69166 ګرځنده او لږ وزن لرونکی بايسکل جوړ شو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903001724/http://rohi.af/fullstory.php?id=69166 |date=2018-09-03 }}
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې ليلا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%A2%DB%90_%D8%B0%DA%A9%D9%8A%D9%87_%D9%84%DB%90%D9%88%D9%86%D9%8A%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A آې ذکيه لېونيه! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده! / عزت الله ذکي]
* [https://tatobaynews.com/?p=36715 د پېريانو ښار چيري دی؟ عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=34013 کوم ښارونه د نړۍ د خوندي ښارونو له ليست څخه وايستل شول؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=28722 د شپې شنې چای مه څښئ! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27516 کوم هيوادونه زياته طلا لري؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27677 آيفون په څو درجې يخه هوا کي خپله بندېږي؟]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=25470 برتانوی ميلياردر د سينګاپور تر ټولو جګه او ګران بيه ودانۍ رانيسي!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24475 هغه ښځه چي په ۱۰ دقيقو کي يې ۳۲ برګران وخوړل!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24386 ټول يې پر دربدره ملت زده کوي! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24381 ۵ علتونه؛ ولي ژوند ښکلی دی؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24213 ٧٨ کلونه مخکي موندل سوې کوپړۍ اوس وپېژندل سوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24069 د نړۍ عجيبه نوم درلودونکی ماشوم!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=20459 د شمالي کوريا مشر يو جنرال غوښه خوړونکو ماهيانو ته واچاوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19237 چينايي پلاوي غوښتل خپل ولسمشر له سټېجه راوغورځوي! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19209 په خالي معده کېله ونه خورئ! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=12224 د نړۍ تر ټولو غوره او خراب ښارونه کوم دي؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

&lt;references /&gt;

{{پښتانه}}
[[وېشنيزه: افغانان]]
[[وېشنيزه:پښتانه شاعران]]
[[وېشنيزه: افغاني ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:نوميالي افغانان]]
[[وېشنيزه: پښتانه څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان خبريالان]]</text>
      <sha1>f2jbqkk8f6clpzvfd7m0y4xyei26w0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>363626</id>
      <parentid>363625</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T07:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lemar5874</username>
        <id>39386</id>
      </contributor>
      <origin>363626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10632" sha1="dfu5sjs4owd7ijco8e6sfhm400p7szh" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[لیکوال]] او [[شاعر]]
| name               = عزت الله ذکي
| honorific_suffix   = 
| image              =
| birth_date         = ۱۳۷۲/عقرب/۲۵مه
| birth_place        = [[پنجوايي ولسوالۍ]]
| monuments          = 
[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86%21_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله!]
| residence          = [[کابل]]، [[افغانستان]]
| nationality        = [[افغان]]
| other_names        = [[ذکي]]
| citizenship        = [[افغانستان]]
| education          = [[ژورناليزم]]
[[کمپیوټرپوهنه]]

[[پښتو ادب]]
| occupation         = [[لیکوال]]، [[شاعر]]، [[ژورناليست]]، [[څېړونکی]]
| years_active       = ۱۳۸۲ - تراوسه
| organization       = 
| awards             = [[ژورنالیزم]] - [[ژباړه]] - [[شعر]] - [[کمپیوټر_ساینس]] - [[ټکنالوجي]]
| website            = 
| signature          = 
}}

=='''مخینه'''==
'''عزت الله ذکي''' یو مستعد، ماهر، هڅاند او مسلکي افغان ليکوال، ژورناليست، ژباړن، ويب ماسټر او د معلوماتي ټکنالوژۍ کارپوه دی.

ذکي د ۱۳۷۲ هجري لمریز کال د لړم/عقرب پر ۲۵مه، د کندهار ولایت په پنجوايي ولسوالي کي زېږېدلی او تر دې دمه یې د افغان ټولني په همغږۍ کي ژور او رغنده ژورنالیستکي او آدبي رول لوبولی دی. 
=='''زده کړي'''==
دیني زده کړي يې د خپل کلي په مسجد جامع کي له ملا امام نه ترلاسه کړي او ورپسې يې خپله تعلیمي دوره په ۱۳۹۰ هجري لمريز کال کي د کندهار ولایت په احمدشاه بابا عالي لېسه کي تکمیل کړې ده.

تحصيلي دوره يې د کابل په کاروان پوهنتون د کمپیوټر ساينس پوهنځي په معلوماتي ټکنالوژۍ څانګه کي بشپړه کړې او په ۱۴۰۵ هجري لمريز کال کي يې له ياد پوهنتون څخه د ليسانس سند په لاس راوړی دی.
=='''هڅي'''==
ذکي د معلوماتي ټکنالوژۍ «کمپيوټر_ساینس» ترڅنګ په پښتو ژورنالیزم او پښتو آدبیاتو کي ځانګړی او کافي مهارت لري.

د نوموړي ډېری آدبي آثار، ګټوري ژباړي، ټولنیزي، کلتوري او په زړه پوري ليکنې د انټرنیټ پرمخ په یوشمېر پښتو ویب پاڼو او ټولنیزو رسنيو هم خپاره شوي دي.

هغه د ټولنیزو رسنیو کارپوه او ماهر ژباړن دی، چي له انګلیسي او فارسي ژبو څخه پښتو ژبي ته ګټوري ژباړي کوي، کوم چي په ټولنیزو رسنیو او پښتو ویب پاڼو کي هم خپریږي، لوستونکي کولای شي ددغو ګټورو پښتو مطالبو له مینځپانګو او محتوایاتو څخه د انټرنيټ په مټ برخمن شي.
=='''سرچینې'''==
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن! / عزت الله ذکي]

* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%AF%D9%84%D8%A8%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د دلبر دیدن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته! / عزت الله ذکي]
*  [https://www.pajhwok.com/ps/opinions/%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%B3%D9%BE%D9%85%D8%A7-%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1-%D8%AF%D9%87 د عزت الله ذکي ليکنه]
*  [https://www.nunn.asia/155551/%D8%AF-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B0%DA%A9%D9%8A-%D8%AF%D8%B1%DB%90-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87/ د عزت الله ذکي درې شعرونه]
*  [https://tatobaynews.com/?p=57612 د کور کتابتون څنګه جوړ کړو؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://rohi.af/fullstory.php?id=69166 ګرځنده او لږ وزن لرونکی بايسکل جوړ شو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903001724/http://rohi.af/fullstory.php?id=69166 |date=2018-09-03 }}
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې ليلا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%A2%DB%90_%D8%B0%DA%A9%D9%8A%D9%87_%D9%84%DB%90%D9%88%D9%86%D9%8A%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A آې ذکيه لېونيه! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده! / عزت الله ذکي]
* [https://tatobaynews.com/?p=36715 د پېريانو ښار چيري دی؟ عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=34013 کوم ښارونه د نړۍ د خوندي ښارونو له ليست څخه وايستل شول؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=28722 د شپې شنې چای مه څښئ! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27516 کوم هيوادونه زياته طلا لري؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27677 آيفون په څو درجې يخه هوا کي خپله بندېږي؟]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=25470 برتانوی ميلياردر د سينګاپور تر ټولو جګه او ګران بيه ودانۍ رانيسي!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24475 هغه ښځه چي په ۱۰ دقيقو کي يې ۳۲ برګران وخوړل!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24386 ټول يې پر دربدره ملت زده کوي! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24381 ۵ علتونه؛ ولي ژوند ښکلی دی؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24213 ٧٨ کلونه مخکي موندل سوې کوپړۍ اوس وپېژندل سوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24069 د نړۍ عجيبه نوم درلودونکی ماشوم!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=20459 د شمالي کوريا مشر يو جنرال غوښه خوړونکو ماهيانو ته واچاوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19237 چينايي پلاوي غوښتل خپل ولسمشر له سټېجه راوغورځوي! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19209 په خالي معده کېله ونه خورئ! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=12224 د نړۍ تر ټولو غوره او خراب ښارونه کوم دي؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

&lt;references /&gt;

{{پښتانه}}
[[وېشنيزه: افغانان]]
[[وېشنيزه:پښتانه شاعران]]
[[وېشنيزه: افغاني ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:نوميالي افغانان]]
[[وېشنيزه: پښتانه څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان خبريالان]]</text>
      <sha1>dfu5sjs4owd7ijco8e6sfhm400p7szh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>363627</id>
      <parentid>363626</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T07:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lemar5874</username>
        <id>39386</id>
      </contributor>
      <origin>363627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10613" sha1="t3y0zdddnqp6o7h31p4l9f9apg7wkgw" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[لیکوال]] او [[شاعر]]
| name               = عزت الله ذکي
| honorific_suffix   = 
| image              =
| birth_date         = ۱۳۷۲/عقرب/۲۵مه
| birth_place        = [[پنجوايي ولسوالۍ]]
| monuments          = 
[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86%21_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله!]
| residence          = [[کابل]]، [[افغانستان]]
| nationality        = [[افغان]]
| other_names        = [[ذکي]]
| citizenship        = [[افغانستان]]
| education          = [[ژورناليزم]]
[[کمپیوټرپوهنه]]

[[پښتو ادب]]
| occupation         = [[لیکوال]]، [[شاعر]]، [[ژباړن]]، [[څېړونکی]]
| years_active       = ۱۳۸۲ - تراوسه
| organization       = 
| awards             = [[ژورنالیزم]] - [[ژباړه]] - [[شعر]] - [[کمپیوټر]] - [[ټکنالوجي]]
| website            = 
| signature          = 
}}

=='''مخینه'''==
'''عزت الله ذکي''' یو مستعد، ماهر، هڅاند او مسلکي افغان ليکوال، ژورناليست، ژباړن، ويب ماسټر او د معلوماتي ټکنالوژۍ کارپوه دی.

ذکي د ۱۳۷۲ هجري لمریز کال د لړم/عقرب پر ۲۵مه، د کندهار ولایت په پنجوايي ولسوالي کي زېږېدلی او تر دې دمه یې د افغان ټولني په همغږۍ کي ژور او رغنده ژورنالیستکي او آدبي رول لوبولی دی. 
=='''زده کړي'''==
دیني زده کړي يې د خپل کلي په مسجد جامع کي له ملا امام نه ترلاسه کړي او ورپسې يې خپله تعلیمي دوره په ۱۳۹۰ هجري لمريز کال کي د کندهار ولایت په احمدشاه بابا عالي لېسه کي تکمیل کړې ده.

تحصيلي دوره يې د کابل په کاروان پوهنتون د کمپیوټر ساينس پوهنځي په معلوماتي ټکنالوژۍ څانګه کي بشپړه کړې او په ۱۴۰۵ هجري لمريز کال کي يې له ياد پوهنتون څخه د ليسانس سند په لاس راوړی دی.
=='''هڅي'''==
ذکي د معلوماتي ټکنالوژۍ «کمپيوټر_ساینس» ترڅنګ په پښتو ژورنالیزم او پښتو آدبیاتو کي ځانګړی او کافي مهارت لري.

د نوموړي ډېری آدبي آثار، ګټوري ژباړي، ټولنیزي، کلتوري او په زړه پوري ليکنې د انټرنیټ پرمخ په یوشمېر پښتو ویب پاڼو او ټولنیزو رسنيو هم خپاره شوي دي.

هغه د ټولنیزو رسنیو کارپوه او ماهر ژباړن دی، چي له انګلیسي او فارسي ژبو څخه پښتو ژبي ته ګټوري ژباړي کوي، کوم چي په ټولنیزو رسنیو او پښتو ویب پاڼو کي هم خپریږي، لوستونکي کولای شي ددغو ګټورو پښتو مطالبو له مینځپانګو او محتوایاتو څخه د انټرنيټ په مټ برخمن شي.
=='''سرچینې'''==
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن! / عزت الله ذکي]

* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%AF%D9%84%D8%A8%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د دلبر دیدن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته! / عزت الله ذکي]
*  [https://www.pajhwok.com/ps/opinions/%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%B3%D9%BE%D9%85%D8%A7-%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1-%D8%AF%D9%87 د عزت الله ذکي ليکنه]
*  [https://www.nunn.asia/155551/%D8%AF-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B0%DA%A9%D9%8A-%D8%AF%D8%B1%DB%90-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87/ د عزت الله ذکي درې شعرونه]
*  [https://tatobaynews.com/?p=57612 د کور کتابتون څنګه جوړ کړو؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://rohi.af/fullstory.php?id=69166 ګرځنده او لږ وزن لرونکی بايسکل جوړ شو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903001724/http://rohi.af/fullstory.php?id=69166 |date=2018-09-03 }}
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې ليلا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%A2%DB%90_%D8%B0%DA%A9%D9%8A%D9%87_%D9%84%DB%90%D9%88%D9%86%D9%8A%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A آې ذکيه لېونيه! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده! / عزت الله ذکي]
* [https://tatobaynews.com/?p=36715 د پېريانو ښار چيري دی؟ عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=34013 کوم ښارونه د نړۍ د خوندي ښارونو له ليست څخه وايستل شول؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=28722 د شپې شنې چای مه څښئ! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27516 کوم هيوادونه زياته طلا لري؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27677 آيفون په څو درجې يخه هوا کي خپله بندېږي؟]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=25470 برتانوی ميلياردر د سينګاپور تر ټولو جګه او ګران بيه ودانۍ رانيسي!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24475 هغه ښځه چي په ۱۰ دقيقو کي يې ۳۲ برګران وخوړل!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24386 ټول يې پر دربدره ملت زده کوي! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24381 ۵ علتونه؛ ولي ژوند ښکلی دی؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24213 ٧٨ کلونه مخکي موندل سوې کوپړۍ اوس وپېژندل سوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24069 د نړۍ عجيبه نوم درلودونکی ماشوم!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=20459 د شمالي کوريا مشر يو جنرال غوښه خوړونکو ماهيانو ته واچاوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19237 چينايي پلاوي غوښتل خپل ولسمشر له سټېجه راوغورځوي! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19209 په خالي معده کېله ونه خورئ! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=12224 د نړۍ تر ټولو غوره او خراب ښارونه کوم دي؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

&lt;references /&gt;

{{پښتانه}}
[[وېشنيزه: افغانان]]
[[وېشنيزه:پښتانه شاعران]]
[[وېشنيزه: افغاني ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:نوميالي افغانان]]
[[وېشنيزه: پښتانه څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان خبريالان]]</text>
      <sha1>t3y0zdddnqp6o7h31p4l9f9apg7wkgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>363628</id>
      <parentid>363627</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T07:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lemar5874</username>
        <id>39386</id>
      </contributor>
      <origin>363628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10611" sha1="8xd7fycv11uyjk8qgksq2me84weys77" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[لیکوال]] او [[شاعر]]
| name               = عزت الله ذکي
| honorific_suffix   = 
| image              =
| birth_date         = ۱۳۷۲/عقرب/۲۵مه
| birth_place        = [[پنجوايي ولسوالۍ]]
| monuments          = 
[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86%21_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ!]

[https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله!]
| residence          = [[کابل]]، [[افغانستان]]
| nationality        = [[افغان]]
| other_names        = [[ذکي]]
| citizenship        = [[افغانستان]]
| education          = [[ژورناليزم]]
[[کمپیوټرپوهنه]]

[[پښتو ادب]]
| occupation         = [[لیکوال]]، [[شاعر]]، [[ژباړن]]، [[څېړونکی]]
| years_active       = ۱۳۸۲ - تراوسه
| organization       = 
| awards             = [[ژورنالیزم]] - [[ژباړه]] - [[شعر]] - [[کمپیوټر]] - [[ټکنالوجي]]
| website            = 
| signature          = 
}}

=='''مخینه'''==
'''عزت الله ذکي''' یو مستعد، ماهر، هڅاند او مسلکي افغان ليکوال، ژورناليست، ژباړن، ويب ماسټر او د معلوماتي ټکنالوژۍ کارپوه دی.

ذکي د ۱۳۷۲ هجري لمریز کال د لړم/عقرب پر ۲۵مه، د کندهار ولایت په پنجوايي ولسوالي کي زېږېدلی او تر دې دمه یې د افغان ټولني په همغږۍ کي ژور او رغنده ژورنالیستکي او آدبي رول لوبولی دی. 
=='''زده کړي'''==
دیني زده کړي يې د خپل کلي په مسجد جامع کي له ملا امام نه ترلاسه کړي او ورپسې يې خپله تعلیمي دوره په ۱۳۹۰ هجري لمريز کال کي د کندهار ولایت په احمدشاه بابا عالي لېسه کي تکمیل کړې ده.

تحصيلي دوره يې د کابل د کاروان پوهنتون د کمپیوټر ساينس پوهنځي په معلوماتي ټکنالوژۍ څانګه کي بشپړه کړې او په ۱۴۰۵ هجري لمريز کال کي يې له ياد پوهنتون څخه د ليسانس سند په لاس راوړی دی.
=='''هڅي'''==
ذکي د معلوماتي ټکنالوژۍ «کمپيوټر_ساینس» ترڅنګ په پښتو ژورنالیزم او پښتو آدبیاتو کي ځانګړی او کافي مهارت لري.

د نوموړي ډېری آدبي آثار، ګټوري ژباړي، ټولنیزي، کلتوري او په زړه پوري ليکنې د انټرنیټ پرمخ په یوشمېر پښتو ویب پاڼو او ټولنیزو رسنيو هم خپاره شوي دي.

هغه د ټولنیزو رسنیو کارپوه او ماهر ژباړن دی، چي له انګلیسي او فارسي ژبو څخه پښتو ژبي ته ګټوري ژباړي کوي، کوم چي په ټولنیزو رسنیو او پښتو ویب پاڼو کي هم خپریږي، لوستونکي کولای شي ددغو ګټورو پښتو مطالبو له مینځپانګو او محتوایاتو څخه د انټرنيټ په مټ برخمن شي.
=='''سرچینې'''==
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%B2%D9%85%D8%A7_%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A زما وطن! / عزت الله ذکي]

* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%B9%D8%B4%D9%82_%D8%B3%D8%B2%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د عشق سزا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D9%88%D8%B7%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A وطن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D8%AF%D9%84%D8%A8%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د دلبر دیدن! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%D9%88%D8%B7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D9%8A%D8%AF_%D8%AA%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د وطن شهيد ته! / عزت الله ذکي]
*  [https://www.pajhwok.com/ps/opinions/%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%B3%D9%BE%D9%85%D8%A7-%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D9%88-%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1-%D8%AF%D9%87 د عزت الله ذکي ليکنه]
*  [https://www.nunn.asia/155551/%D8%AF-%D8%B9%D8%B2%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B0%DA%A9%D9%8A-%D8%AF%D8%B1%DB%90-%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87/ د عزت الله ذکي درې شعرونه]
*  [https://tatobaynews.com/?p=57612 د کور کتابتون څنګه جوړ کړو؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://rohi.af/fullstory.php?id=69166 ګرځنده او لږ وزن لرونکی بايسکل جوړ شو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903001724/http://rohi.af/fullstory.php?id=69166 |date=2018-09-03 }}
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AF_%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A د ژوند سلسله! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%86%DA%93%DB%8D!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې نړۍ! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%9A%DA%A9%D9%84%DB%90_%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A7!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ښکلې ليلا! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A توکل! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%D8%A2%DB%90_%D8%B0%DA%A9%D9%8A%D9%87_%D9%84%DB%90%D9%88%D9%86%D9%8A%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A آې ذکيه لېونيه! / عزت الله ذکي]
* [https://poems.fandom.com/ps/wiki/%DA%98%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87!_/_%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B0%DA%A9%D9%8A ژونده! / عزت الله ذکي]
* [https://tatobaynews.com/?p=36715 د پېريانو ښار چيري دی؟ عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=34013 کوم ښارونه د نړۍ د خوندي ښارونو له ليست څخه وايستل شول؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=28722 د شپې شنې چای مه څښئ! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27516 کوم هيوادونه زياته طلا لري؟ / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=27677 آيفون په څو درجې يخه هوا کي خپله بندېږي؟]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=25470 برتانوی ميلياردر د سينګاپور تر ټولو جګه او ګران بيه ودانۍ رانيسي!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24475 هغه ښځه چي په ۱۰ دقيقو کي يې ۳۲ برګران وخوړل!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24386 ټول يې پر دربدره ملت زده کوي! / عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24381 ۵ علتونه؛ ولي ژوند ښکلی دی؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24213 ٧٨ کلونه مخکي موندل سوې کوپړۍ اوس وپېژندل سوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=24069 د نړۍ عجيبه نوم درلودونکی ماشوم!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=20459 د شمالي کوريا مشر يو جنرال غوښه خوړونکو ماهيانو ته واچاوه!]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19237 چينايي پلاوي غوښتل خپل ولسمشر له سټېجه راوغورځوي! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=19209 په خالي معده کېله ونه خورئ! عزت الله ذکي]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://tatobaynews.com/?p=12224 د نړۍ تر ټولو غوره او خراب ښارونه کوم دي؟]{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

&lt;references /&gt;

{{پښتانه}}
[[وېشنيزه: افغانان]]
[[وېشنيزه:پښتانه شاعران]]
[[وېشنيزه: افغاني ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:نوميالي افغانان]]
[[وېشنيزه: پښتانه څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان څېړونکي]]
[[وېشنيزه: افغان خبريالان]]</text>
      <sha1>8xd7fycv11uyjk8qgksq2me84weys77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سانسور</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58012</id>
    <revision>
      <id>363611</id>
      <parentid>350348</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T02:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17659" sha1="i9z4kx0n87mvd7k97w0h32evkmytszn" xml:space="preserve">{{هراړخيز مالوماتبکس}}[[دوتنه:VAE_Websitesperre.png|بټنوک|د هیوادونو ځینې حکومتونه لکه سعودي عربستان، شمالي کوریا، کیوبا، ایران، وینزویلا او د چین د خلکو جمهوریت په خپلو هیوادونو کې خلک د ایډیالوژیکي، سیاسي او / یا مذهبي دلایلو لپاره د ځینې انټرنیټ مینځپانګې لیدلو څخه منع کوي چې ستاسو د معیارونو سره مخالف ګڼل کیږي.]]
سانسور د وینا، عامه اړیکو، او نورو معلوماتو منع کولو یا حذف کولو ته ويل کېږي. دا ممکن له دې امله ترسره شي چې دا ډول معلومات کېدای شي تر نیوکې لاندې، مضر، حساس یا &quot;ځوروونکي&quot; وي. سانسور کېدای شي د حکومت، خصوصي بنسټونو، یا نورو کنترول کوونکو اشخاصو له خوا په لار واچول شي. &lt;ref name=&quot;merriam-webster&quot;&gt;{{cite web|title=censorship noun|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/censorship|website=merriam-webster.com|access-date=30 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;american-heritage&quot;&gt;{{cite web|title=cen·sor·ship|url=https://ahdictionary.com/word/search.html?q=censorship|website=ahdictionary.com|publisher=The American Heritage Dictionary|access-date=30 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190131040315/https://ahdictionary.com/word/search.html?q=censorship|archive-date=31 January 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oxford-living&quot;&gt;{{cite web|title=Definition of censorship in English|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/censorship|website=oxforddictionaries.com|publisher=Oxford Living Dictionaries|access-date=30 January 2019|تاريخ الأرشيف=16 April 2019|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190416020518/https://en.oxforddictionaries.com/definition/censorship|url-status=dead|خونديځ نېټه=16 April 2019|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190416020518/https://en.oxforddictionaries.com/definition/censorship|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160926022731/https://en.oxforddictionaries.com/definition/censorship|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416020518/https://en.oxforddictionaries.com/definition/censorship}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OED_censorship&quot;&gt;{{citation|title=censorship, n.|url=http://www.oed.com/view/Entry/29607|work=OED Online|publisher=Oxford University Press|date=June 2018|access-date=8 August 2018}}&lt;/ref&gt;

کېدای شي حکومتونه  او خصوصي بنسټونه سانسور وکړي. نورې ډلې یا بنسټونه کولای شي د سانسور لپاره وړاندیز او غوښتنې وکړي. کله چې یو فرد یا لیکوال خپل کارونه یا ویناوې سانسور کړي، دې ته خپل-سانسور وایي. عمومي سانسور لکه د وینا، کتاب، موسیقي، فلمونو او نورو هنري کارونو، مطبوعاتو، رادیو، تلویزیون او انټرنیټ په بېلابېلو رسنیو کې واقع کېږي، لکه ملي امنیت، د فحشا کنترول، د ماشومانو د فحشا کنترول، او د کرکې وینا، څو د ماشومانو یا نورې زیان منوونکې ډلي خوندي، سیاسي یا دیني نظریاتو رواجولو یا محدودلو، او له تهمت او سپکاوي څخه مخنیوی وکړي.  &lt;ref name=&quot;ACLU&quot;&gt;https://www.aclu.org/other/what-censorship &quot;What Is Censorship&quot;, ACLU&lt;/ref&gt;

مستقیم سانسور ممکن قانوني بڼه ولري یا نه، خو دا په دا ډول، موقعیت او منځپانګه پورې اړه لري. ډېری هېوادونه د قانون پر بنسټ د سانسور پروړاندې پراخ خوندیتوب منځ ته راوړي، خو دغه خوندیتوبونه هېڅ یو په مطلق ډول نه پلی کېږي او په پرلپسې ډول د اړتیا په صورت کې د متضادو حقوقو تر منځ انډول لپاره غوښتل کېږي، څو معلومه شي چې کوم شی باید سانسور او کوم نشي. د خپل-سانسور پروړاندې هېڅ قانون  نشته. 

== تاریخچه ==
له میلاد مخکې په 399 کال کې یوناني فیلسوف سقراط، په داسې حال کې چې د یوناني دولت له خوا د هغه د فلسفي زدکړو سانسور کولو هڅو په مقابل کې  سرغړونه کوله، د اتن ځوانانو په فساد تورن کړ او  د هملاک hemlock زهرو څښلو سره په مرګ محکوم شو.   

د سقراط د محکومیت جزئیات د افلاطون له خوا په لاندې ډول لیکل شوي دي. سقراط له میلاد مخکې په ۳۹۹ کال کې محکمې ته یوړل شو او وروسته د اتن د ځوانانو ذهنونو فاسدولو او بې ایمانۍ (اسبیه، ''asebeia''&quot;د دولت په خدایانو عقیده نه درلودلو&quot;) له امله  مجرم وګڼل شو او د هیملاک لرونکي مخلوط د څښلو په واسطه د مرګ په سزا محکوم شو. &lt;ref&gt;[[Myles Burnyeat|M.F. Burnyeat]] (1997), [https://learning.hccs.edu/faculty/nathan.poage/phil1301/secondary-sources-on-plato/burnyeat-the-impiety-of-socrates/view The Impiety of Socrates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201035051/https://learning.hccs.edu/faculty/nathan.poage/phil1301/secondary-sources-on-plato/burnyeat-the-impiety-of-socrates/view |date=2017-12-01 }} Mathesis publications; Ancient Philosophy 17 Accessed November 23, 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Debra Nails, [https://books.google.co.uk/books?id=5fYpie_C5BMC&amp;pg=PT364&amp;dq A Companion to Greek and Roman Political Thought]  [https://books.google.co.uk/books?id=5fYpie_C5BMC&amp;pg=PT364&amp;dq=Death+of+Socrates+by+execution&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwin3bHblNXXAhXFXhoKHfqhDb44FBDoAQhGMAY#v=onepage&amp;q=Death%20of%20Socrates%20by%20execution&amp;f=false Chapter 21 – The Trial and Death of Socrates]  John Wiley &amp; Sons, 2012  {{ISBN|1-118-55668-2}} Accessed November 23, 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Plato. ''Apology'', 24–27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|pmid=19681231|volume=121|title=Socratic suicide|year=2001|journal=J Hell Stud|pages=91–106|last1=Warren|first1=J|doi=10.2307/631830|jstor=631830|s2cid=24221544}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Linder, Doug (2002). [http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/socrates/socratesaccount.html &quot;The Trial of Socrates&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108105251/http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/socrates/socratesaccount.html |date=2017-11-08 }}. [[University of Missouri–Kansas City School of Law]]. Retrieved September 12, 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/551948/Socrates &quot;Socrates (Greek philosopher)&quot;]. Encyclopædia Britannica. Retrieved September 12, 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;R. G. Frey (January 1978).&lt;/ref&gt;

افلاطون چې د سقراط شاګرد و د جمهوریت په اړه په خپله مقاله کې د سانسور ملاتړ کړی ؤ چې د ولسواکۍ له شتون سره مخالف و. یوناني ډرامه لیکونکي یوریپایدز (۴۸۰ – ۴۰۶ کلونو تر منځ مخکې له میلاد نه) د افلاطون برعکس د آزاد زیږېدونکو نارینه او په آزاده توګه د خبرو کولو له حق څخه دفاع وکړه. سویډن په ۱۷۶۶ کال کې لومړی هېواد شو چې سانسور یې د قانون په بنسټ لغوه کړ. &lt;ref&gt;[http://www.beaconforfreedom.org/liste.html?tid=415&amp;art_id=475 &quot;The Long History of Censorship&quot;], Mette Newth, Beacon for Freedom of Expression (Norway), 2010&lt;/ref&gt;

== منطق او نیوکه   ==
سانسور د نامناسبې کړنې په توګه او د پرمختګ پر وړاندې د خنډ کېدو له امله د تاریخ په اوږدو کې تر نیوکې لاندې راغلی. ، ټولنیز تبصره کوونکی مایکل لینډېر په ۱۹۹۷ ز کال کې د انټرنېټ د سانسور په اړه په یوې مقالې کې ادعا وکړه چې سانسور د مولدیت خنډ دی ځکه چې سانسور د دې لامل کېږي چې یوه موضوع له بحث څخه پاتې شي. لیندیر د دې ادعا سره خپل استدلال پراخوي او وایي، هغه څوک چې سانسور پلي کوي باید دا په پام کې ونیسي چې سانسور اړین دی او که نه؛ ځکه هغه کسان چې ځانونه سم ګڼي باید له هغه فرصت څخه چې مخالف لیدلوری کسانو د ردولو لپاره یې لري، هرکلی وکړي. &lt;ref&gt;[http://www.landier.com/michael/essays/censorship/fulltext.htm &quot;Internet Censorship is Absurd and Unconstitutional&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190629181900/http://www.landier.com/michael/essays/censorship/fulltext.htm |date=2019-06-29 }}, Michael Landier, 4 June 1997&lt;/ref&gt;

په ټولنه کې سانسور ډېری د اخلاقي ارزښتونو د پلي کولو لپاره کارول کېږي لکه، د هغو موادو سانسور کې چې فحش ګنل کېږي. انګریزي ناول لیکوونکی اي ام فورستر د فحش یا غیر اخلاقي موادو د سانسورسخت مخالف و، هغه د اخلاقو د شخصی توب او د اخلاقی ارزښتونو د دوامداره بدلون موضوع راپورته کړه. کله چې د ۱۹۲۹ ز کال د (لیډي چاتلرلي مینه) ناول په ۱۹۶۰ ز کال کې محکمې ته وړاندې شو، فورستر لیکي:  &lt;ref&gt;[http://dangerousminds.net/comments/the_trial_of_lady_chatterleys_lover &quot;The Trial of ''Lady Chatterley's Lover''&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511235803/http://dangerousminds.net/comments/the_trial_of_lady_chatterleys_lover |date=2013-05-11 }}, Paul Gallagher, Dangerous Minds, 10 November 2010&lt;/ref&gt;&lt;blockquote&gt;د (لیډي چاتلرلي مینه) ارښتناکه ادبی کار ... زه فکر نه کوم چې دا به فحش وي، خو دلته له دې امله په مشکل کې یم چې زه هېڅکله  نه یم توانېدلې چې د فحشا په قانوني تعریف پوه شم. قانون ماته وایي چې فحشاء ممکن یو کس بدلمن او بدنام کړي خو تر هغه ځایه چې زه پوهېږم، دا هیڅ کله د فساد او بدلمنۍ تعریف نشي کېدلی.   &lt;/blockquote&gt;د سانسورشویو معلوماتو پلویان هڅه کوي چې  د توجیه لپاره یې بېلابېل دلیلونه راوړي:

* اخلاقي     سانسور د هغو موادو حذف دی چې فحش وي یا له اخلاقي اړخه په بل ډول تر پوښتنې     لاندې راشي. د بېلګې په ډول فحش فلمونه ډېری د دې منطق پر بنسټ سانسور کېږي     چې په ځانګړي توګه د ماشومانو فحشا فلمونه د نړۍ په ډېری قضایي نظامونو کې ناقانونه     او سانسور دي.  &lt;ref&gt;{{cite journal|title=Child Pornography: Model Legislation &amp; Global Review|url=http://www.missingkids.com/en_US/documents/CP_Legislation_Report.pdf|publisher=International Centre for Missing &amp; Exploited Children|year=2008|edition=5|access-date=2012-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120173350/http://www.missingkids.com/en_US/documents/CP_Legislation_Report.pdf|archive-date=2012-11-20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.csecworldcongress.org/en/index.htm|title=World Congress against CSEC|publisher=Csecworldcongress.org|date=2002-07-27|access-date=2011-10-21|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120316121435/http://www.csecworldcongress.org/en/index.htm|archive-date=March 16, 2012}}&lt;/ref&gt;

* پوځي سانسور     له دښمنڅخه د پوځي استخباراتو او تاکتیکونو محرم او لرې ساتل دي. دا ډول     سانسور د جاسوسۍ د مخنیوي لپاره کارول کېږي. 

* سیاسي     سانسور د حکومتونو له خوا له خپلو اتباعو څخه د معلوماتو د محرم ساتلو په و     خت کې پېښېږي. دا ډول سانسور ډېری وخت د خلکو د کنټرول لپاره کېږي او د هغه ازاد     بیان مخه نیسي چې ممکن بغاوت رامنځ ته کړي.       

* د دیني     سانسور پر بنسټ هغه مواد چې د یو ځانګړي دین له خوا د نیوکې وړ ګڼل کېږي له منځه     وړل کېږي. په دې ډول سانسور کې ډېری وختونه یو مسلط دين په یو غیر مسلط دین محدودیتونه     راولي. په بله وینا، یو دین د بل دین کارونه ممکن له دې امله  محدود کړي چې فکر وکړي دا ډول منځپانګې د     هغه دین لپاره مناسبې نه دي.  
* شرکتي سانسور هغه بهیر دی چې له مخې یې ایډیټوران یا تصحیح کوونکي په سازماني رسنۍ کي لاس وهنه کوي څو د هغو معلوماتو خپرول محدود کړي چې د دوی سوداګرۍ یا سوداګریزو شریکانو په اړه منفي وي، یا له دې امله لاس وهنه کوي چې خلکو ته د بدیلو وړاندیزونو د رسولو مخنیوی وکړي.&lt;ref name=&quot;Jay&quot;&gt;{{cite book|title=Why We Curse: A Neuro-psycho-social Theory of Speech|url=https://archive.org/details/whywecurseneurop00jayt|url-access=limited|author=Timothy Jay|year=2000|publisher=John Benjamins Publishing Company|isbn=978-1-55619-758-1|pages=[https://archive.org/details/whywecurseneurop00jayt/page/n224 208]–209}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Regulating the Changing Media: A Comparative Study|author1=David Goldberg|author2=Stefaan G. Verhulst|author3=Tony Prosser|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-826781-2|page=207}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=McCullagh|first=Declan|url=http://news.cnet.com/2010-1071_3-1021938.html|title=Microsoft's new push in Washington|website=CNET|date=2003-06-30|access-date=2011-10-21}}&lt;/ref&gt;

== ډولونه ==

=== سیاسي ===

=== د دولت رازونه او د پام اړولو مخنیوی ===
ښکاره سانسور د جګړې په وخت کې د هغو معلوماتو د خپریدو مخنیوي لپاره ترسره کېږي چې ممکن دښمن ته ګټور وي. معمولاُ په دې کې د وخت یا ځایونو پټ ساتل، یا د معلوماتو خپرولو ځنډول (د مثال په توګه یوه عملیاتي موخه ) تر هغې چې د دښمن د ځواکونو لپاره نور د کارونې وړ نه وي، شامل دي. په دې ډول سانسور کې ډېری اخلاقي مسایل په یو څه توپیرسره لیدل کېږي، ځکه چې د دې ډول سانسور پلویان استدلال کوي چې د تاکتیکي معلوماتو خپرول د ځواکونو ترمنځ د تلفاتو لوی ګواښ را منځ ته کوي او ممکن د جبهې د له لاسه ورکولو لامل شي.   

د لومړۍ نړیوالې جګړې په ترځ کې د بريټانوي سرتېرو لیکونه باید سانسور شوي وای. په دې کې د افسرانو یو ډله ګمارل شوې وه چې لیکونه یې تور مارکر چک کول او هر هغه شی یې خط وهل چې ممکن د لیک له استولو مخکې د عملیاتو محرمیت له ګواښ سره مخ کړي. د دویمې نړیوالې جګړې شعار &quot;Loose lips sink ships&quot; د رسمي جګړې پرمهال د سانسور کولو لپاره کارول کېده او یو کس دې ته هڅېده چې د ممکنه حساسو معلوماتو د شریکولو پرمهال پټه خوله پاتې شي.  &lt;ref&gt;Eberhard Demm: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/censorship Censorship], in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home.html/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Eberhard Demm, ''Censorship and Propaganda in World War I: A Comprehensive History'' (Bloomsbury Academic, 2019) [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=56607 online review]&lt;/ref&gt;

د &quot;حذف&quot; یوه پالیسي چې د ستالین په وخت کې او په پخواني شوروي اتحاد کې حاکمه وه د هغو خلکو عکس بدلول وو چې د ستالین له خوا په اعدام محکوم شوي وو. که څه هم اصلي انځورونه په یاد پاتې یا پټ ساتل شوي وو، خو د خلکو په ذهنونو کې د تاریخ دا قصدي بدلون د ستالین د مکتب او د هغه وخت د استبداد یو له مهمو تګلارو څخه و.

سانسور کله ناکله له چارواکو سره د مرستې یا د یو فرد ساتنې لپاره ترسره کېږي لکه، د ځینې تښتونو په وخت کې کله چې د قربانیانو او رسنیز پوښښ زیان اړوونکې وي. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2009/06/29/technology/internet/29wiki.html_r=1&amp;ref=todayspaper|title=Keeping News of Kidnapping Off Wikipedia|work=The New York Times|date=June 29, 2009}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې او ياداښتونه ==</text>
      <sha1>i9z4kx0n87mvd7k97w0h32evkmytszn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کامیلو بنسو، کونټ کاوور</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61701</id>
    <revision>
      <id>363618</id>
      <parentid>356943</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T05:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13469" sha1="8rvk7wknqybjcyo81qav3bxsj83w6vr" xml:space="preserve">{{Infobox person}}

کامیلو پاولو فلیپو ګیلیو بنسو، کاونټ کاوور، ایزولابېلا او لېري (۱۰ اګست ۱۸۱۰ – ۶ جون ۱۸۶۱ زکال) چې په عمومي توګه د کاوور په نوم پېژندل کېږي؛ ایټالوي سیاستوال او د ایټالوي یووالي د خوځښت له مخکښو څېرو څخه و. نوموړی د تاریخي ښي اړخې ډلې مخکښه څېره او د پیمونټ – سارادینیا پاچهۍ لومړی وزیر و. نوموړي دغه ځایګی د [[اېټاليا|ایټالیا]] د خپلواکۍ د دویمې جګړې او د ایټالیا د یو موټي کولو لپاره د جوزپه ګاریبالدي د هڅو پر مهال (یوازې له شپږ میاشتې استعفا پرته) وساته. د ایټالیا د متحدې پاچهۍ له اعلان کېدو وروسته، کاوور د ایټالیا لومړی وزیر شو؛ نوموړی د دغه دفتر له خپلولو یوازې درې میاشتې وروسته مړ شو او د دې وخت یې ونه موند چې په ۱۸۷۰ زکال کې د روم له نیولو او د دغه هېواد له بشپړ یو موټي کېدو وروسته، د رومیانو د مشکلاتو د حل کېدو شاهد واوسي. &lt;ref&gt;[http://biography.yourdictionary.com/conte-di-cavour Camillo Benso, Conte di Cavour (Italian statesman)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150503071927/http://biography.yourdictionary.com/conte-di-cavour |date=2015-05-03 }}. biography.yourdictionary.com&lt;/ref&gt;

کاوور د خپل ژوند په لومړیو کلونو کې په خپل زیږون ځای پیمونټ کې چې هغه مهال د سارادینیا پاچهۍ برخه و، یو شمېر اقتصادي اصلاحات رامنځته کړل او ''Il Risorgimento'' په نامه یې د یو سیاسي اخبار بنسټ کېښود. د سارادینیا پاچهۍ د استازو جرګې ته له لار موندلو وروسته هغه په چټکۍ سره د پیمونټ په حکومت کې لوړو څوکیو ته لاسرسی وموند او د منځ لارو کېڼ او ښي اړخو سیاستوالو سره یې د یو موټي کېدو له لارې په یادې جرګې واک وموند. د ریل د پراخ سیسټم له رامنځته کولو وروسته کاوور په ۱۸۵۲ زکال کې لومړی وزیر شو. د لومړي وزیر په توګه هغه د کریمه د جګړې، د ایټالیا د خپلواکۍ د دویمې جګړې او همدارنګه یې د ګیبرالدي د زرګونو پراختیا غوښتونکو هڅو اړوند د پیمونټ له اړخه بریالۍ خبرې وکړې او د پیمونټ لپاره یې دیپلماتیک مانور ترسره کړ څو په اروپا کې په یو پیاوړي ځواک واوړي؛ همدارنګه د ده له واکمن کېدو وړاندې له پیمونټ څخه پنځه ځله لویه نږدې یو موټی ایټالیا کنټرول کړي. کاوور د ایټالوي سمبولیک آئین یو موټی کوونکی/فراماسون و. 

[[انګلیسي]] تاریخ لیکونکی دنیس مک سمیت څرګندوي چې: کاوور د ایټالیا په تاریخ کې بریالی د پارلمان غړی و، خو هغه ځانګړی دیموکرات نه و. کاوور تر ډېره دیکتاتور و، خپلو همکارو وزیرانو او پارلمان ته به یې پام نه درلود او په پارلماني ټاکنو کې به یې مداخله کوله.&lt;ref&gt;Denis Mack Smith, &quot;Cavour and Parliament&quot; ''Cambridge Historical Journal'' 13#1 (1957): 37–57&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Denis Mack Smith 1985&quot;&gt;Denis Mack Smith, ''Cavour'' (1985).&lt;/ref&gt;

== د پیمونټ – سارادینیا لومړی وزیر ==
کاور له اوربانو راتاتزي سره ائتلاف رامنځته کړ چې دغه ائتلاف د ''Connubio'' (واده) په توګه یادول کېده چې له مخې یې په ښي او کیڼ لوري کې معاصر کسان له یوبل سره یو موټي شول او د ۱۸۵۲ زکال په نومبر میاشت کې د d'Azeglio د کابینې د سقوط لامل وګرځېد. پادشاه په ډېر نازړه توب کاوور د لومړي وزیر په توګه ومانه، په داسې حال کې چې دا تر ټولو محافظه کاره ټاکنه وه، خو د دوی ترمنځ هېڅکله اړیکې دومره ساده نه وې. &lt;ref&gt;Mack Smith, ''Cavour'', pp. 61–67.&lt;/ref&gt;

کاوور په عموم ډول ازاد خیالی و او په ازادې سوداګرۍ، د عقیدې په ازادۍ او سیکولر حکومت یې باور درلود، هغه د جمهوري غوښتونکو او انقلابیونو کلک مخالف و او له هغه څخه د سازمان یافته راډیکالانو په توګه چې پر باور یې ټولنیز نظم ګډوډ کاوه؛ ډارېده. کاوور د پارلمان په بحثونو لاس بری و، خو د بېړنیو حالاتو د واکونو څخه په زیاته کچه د ګټې اخیستنې، له ملګرو څخه د کار اخیستلو، یو شمېر نشریاتو ته په داسې حالت کې د بډې ورکولو له امله چې نور یې بیا ځپل او همدارنګه په ټاکنو کې د درغلیو کولو په ګډون د یو شمېر بحث پارونکو چارو له امله تر نیوکو لاندې و؛ په داسې حال کې چې دغه لارې چارې په هغه وخت کې دود هم وې. د یو شمېر پروژو د نوي کولو په ځانګړې توګه د ریل لیکې او د ساردینیا د سلطنتي سمندریز ځواک د جوړولو له امله د ملي پور کچه ۶ چنده لوړه شوه. هغه مهال چې نوموړی لومړی وزیر شو، پیمونټ په وروستیو کې له [[اتريش|اتریش]] څخه لویه ماته خوړلې وه خو هغه مهال چې دی ومړ دویم ویکتور امانوئل د هغه په پنځه ځله لوی دولت واکمني وکړه چې ایټالیا یې هم تر ولکې لاندې وه او د اروپا یو له لویو قدرتونو څخه و. 

د بریتانیا او فرانسې متحد ځواک له پیمونټ وغوښتل، څو د کریمه په جګړه کې شامل شي؛ دوی دغه غوښتنه په جګړه کې د اطریش د مداخلې لپاره هم کوله ځکه اتریش پرته له دې چې ډاډمن شوی نه وای چې پیمونټي ځواکونه په ایټالیا کې د اتریش په ځایونو باندې د برید لپاره شتون نلري په جګړه کې یې مداخله نه کوله. کاوور چې تمه لرله متحدین به په ایټالیا کې د هغه د پرمختګ ملاتړ وکړي؛ هغه مهال چې همکارانو یې په جګړې کې د مداخلې اجازه ورکړه له دغې غوښتنې سره یې هوکړه وکړه او د ۱۸۵۵ زکال د جنوري په ۱۰ مه په جګړه کې ورګد شو. دا مهال ډېر ناوخته و چې هغه ځان له پوځي پلوه متمایز کړي، خو د هغه ۱۸۰۰۰ کسیزې ډلې د پاریس په کانګرس کې دغه نوم خپل کړ چې جګړې ته یې پای ټکی کېښود.

د ۱۸۵۸ زکال په جنوري میاشت کې د دریم ناپلیون د ترور په موخه د ایټالوي اورسیني فلیس هڅې د فرانسې او پیمونټ ترمنځ دیپلماتیکو اړیکو ته لار پرانیسته. په داسې حال کې چې اورسیني په بند کې د محاکمې په تمه و د فرانسې سترواک ته یې پرانیستی لیک ولیکه چې په دغه جملې سره یې پای ته رسولی و: «په یاد ولرئ، تر هغه مهاله پورې چې ایټالیا خپلواکه شوې نه وي، د اروپا سوله او ستاسو اعلیحضرت توب به یو خیال وي... زما هېواد آزاد کړۍ او د ۲۵ میلیونو تنو دعا به تل او په هر ځای کې له تاسو سره وي». اورسیني اعدام شو او دریم ناپلیون د اتریش پر وړاندې له پیمونټ سره د ګډو عملیاتو د شونتیا په ارزولو پیل وکړ. کاوور او ناپلیون د ۱۸۵۸ زکال په جولای میاشت کې په پلومبیه لی بان کې له یو بل سره ولیدل او هوکړه یې وکړه چې پیمونټ هڅه وکړي د ایټالیا په قبایلي مېشت ایالت موډنا باندې په برید کولو سره اتریش په جګړې کې ښکېل کړي او بیا به فرانسه د پیمونټ مرستې ورودانګي. د دغې چارې په بدل کې کاور په نه زړه هوکړه وکړه چې ساوي (پیمونټي فئوډال مېشته سیمه) او نایسي ښار فرانسې ته پرېږدي او همدارنګه یې د شاهزاده ناپلیون بوناپارټ او د ساوي د شهزادګۍ ماریا کلوتلید ترمنځ شاهي واده برابر کړي، هغه چاره چې هغه د ویکټور امانوئل له رضایت پرته د هغو پر سر هوکړه وکړه. همدغه کال کاوور خپله د تره لور ویرجینیا اولدیني چې د هغه جاسوسه، مشهوره ښکلې او د انځور اخیستنې هنرمنده وه د خپلو ایټالوي ګټو د خوندیتوب په موخه سترواک ته ورولېږله او له هرې ممکنې لارې څخه په کار اخیستو بریالۍ شوه؛ چې بیا یې د ناپیلیون په معشوقې شهرت وموند.&lt;ref&gt;Norwich, ''The Middle Sea: A History of the Mediterranean'', p. 523.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Norwich, ''The Middle Sea: A History of the Mediterranean'', p. 524.&lt;/ref&gt;

فرانسې او پیمونټ دواړه د جګړې لپاره تیاری ونیو خو له دغې چارې څخه دیپلماتیک ملاتړ په چټکۍ سره راکم شو. دریم ناپلیون ډېر ژر د دغې توطئې له امله کمزوری شو او بریتانیا، پروس او روسیې د یو نړیوال کانګرس د رابللو غوښتنه وکړه چې یوه احتمالي موخه یې د پیمونټ بې وسلې کول و. پیمونټ د اپریل په ۲۳ مه د اطریش له خوا د اولټیماټوم په ترلاسه کولو له دغې پرېکړې وژغورل شو او ترې وغوښتل شول خپله ځان بې وسلې کړي، له همدې امله اتریش د یو متجاوز په توګه وګڼل شو. فرانسې چمتووالی ونیو او په کرارۍ سره یې ایټالیا ته په ننوتو پیل وکړ، خو پیمونټ اړتیا لرله د لنډ مهال لپاره له ځانه دفاع وکړي. د دوی له نیکه مرغه د فرنچ ګراف ګیولائي د واکمنۍ پر مهال شدیدو باراني طوفانونو او د اطریش ستونزو فرانسې ته د دې چانس ورکړ چې واک خپل کړي. &lt;ref&gt;Holt, ''The Making of Italy: 1815–1870'', p. 221.&lt;/ref&gt;

== د ایټالیا لومړی وزیر توب ==
په ۱۸۶۱ زکال کې دویم ویکټور امانوئل د ایټالیا د پاچاهۍ اعلان وکړ او کاوور یې د ایټالیا لومړی وزیر وټاکه. کاوور په خپل مخ کې ګڼ شمېر ستونزې لرلې په دغو ستونزو کې د پوځ جوړولو څرنګوالی، دا چې قانوني بنسټونه په کوم موقعیت کې وساتي او په ځانګړې توګه د روم راتلونکی په کې شاملېدل. د ایټالیا جوړول کومه ساده چاره نه وه او واکمنۍ یې هم پر لومړي وزیر ډیر فشار راووړ. په ۱۸۶۱ زکال کې هغه د خپل کار د اوج پر مهال تر ډېره بې خوبۍ او همدارنګه تل پاتې اندېښنو په کاوور اغېز وکړ. هغه ناروغ شو، احتمال دا و چې هغه ملاریا نیولی خو تر ټولو ناوړه لا دا وه چې هغه خونریزي لرله. هغه د معمولي ډاکټر له معاینې ډډه کوله او د لاسرسي وړ نه و. له همدې امله کاوور څو ځله خونریزي لرله او نوره ممکنه نه وه،له هغه دې وینه واخیستل شي. نوموړی تورنین ته نږدې په سانتانا کې خاورو ته وسپارل شو. &lt;ref&gt;Holt, ''The Making of Italy: 1815–1870'', p. 265.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Holt, ''The Making of Italy: 1815–1870'', p. 266; Beales &amp; Biagini, ''The Risorgimento and Unification of Italy'', p. 154.&lt;/ref&gt;

د هغه له مړینې وروسته ایټالیا په ۱۸۶۶ زکال کې د ایټالیا د خپلواکۍ د دریمې جګړې پر مهال د اتریش – پروس جګړې ته په اړوندتیا ونیز خپل کړ. په ۱۸۷۰ زکال کې د روم نیولو د ایټالیا یو موټي کېدل (له ټرنټینو او ټریسټه پرته) بشپړ کړل.  

== سرچينې ==</text>
      <sha1>8rvk7wknqybjcyo81qav3bxsj83w6vr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کرل شوې غوښه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61717</id>
    <revision>
      <id>363620</id>
      <parentid>359243</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T05:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22621" sha1="maoo4kkpcbjxh65ik413cwaboctg2e7" xml:space="preserve">'''کرل شوې یا مصنوعي غوښه''' (انګلیسي: Cultured meat؛ چې په نورو نومونو هم پېژندل کېږي، لاندې وګورئ) هغه غوښه ده چې د حیواناتو د حجرو د اېن ویټرو (''in vitro'') حجروي کښت په وسیله تولیدېږي. دا د حجروي کرنې یا کښت یوه بڼه ده، چې د کرنیزو مېتودونو له لارې د پروټین مصرفوونکو د غوښتنې د زیاتوالي په صورت کې سپړل کېږي.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Datar|first=I|date=January 2010|title=Possibilities for an in vitro meat production system|journal=Innovative Food Science &amp; Emerging Technologies|volume=11|issue=1|pages=13–22|doi=10.1016/j.ifset.2009.10.007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dutch&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/danieladelorenzo/2022/03/17/dutch-parliament-approves-cultured-meat-tasting-within-the-netherlands/?sh=274e269460bf|work=[[Forbes.com]]|title=Dutch Parliament Approves Cultured Meat Tasting In The Netherlands|first=Daniela|last=De Lorenzo|date=17 March 2022|accessdate=8 April 2022}}&lt;/ref&gt;

کرل شوې غوښه د نسجونو د انجنیري تخنیکونو په کارولو سره تولیدېږي، چې په دودیز ډول په ترمیمي یا تجدیدي درملو کې کارېږي. د کرل شوې غوښې مفهوم د ۲۰۰۰مې  لسیزې په لومړیو کې د جیسن متیني له لوري وروسته له هغه عام شو، چې نوموړي د کرل شوې غوښې د تولید په اړه یوه مقاله ولیکله او نوی هارویسټ څېړنیز بنسټ یې رامنځته کړ، کوم چې د نړۍ لومړنی هغه غیر انتفاعي سازمان دی چې د اېن ویټرو غوښې څېړنو ته وقف شوی دی.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Schonwald|first=Josh|date=May 2009|url=http://magazine.uchicago.edu/0906/features/future_fillet.shtml|title=Future Fillet|publisher=The University of Chicago Magazine}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last=Edelman|first=PD|date=3 May 2005|title=Commentary: In Vitro-Cultured Meat Productionsystem|url=https://www.researchgate.net/publication/7746539|journal=Tissue Engineering|volume=11|issue=5–6|pages=659–662|doi=10.1089/ten.2005.11.659|pmid=15998207|access-date=8 April 2018|citeseerx=10.1.1.179.588}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Post|first=Mark|date=4 December 2013|title=Medical technology to Produce Food|journal=Journal of the Science of Food and Agriculture|volume=94|issue=6|pages=1039–1041|doi=10.1002/jsfa.6474|pmid=24214798}}&lt;/ref&gt;

کرل شوې غوښه ممکن د غوښې د تولید، د څارویو د هوساینې، د خوړو د خوندیتوب او د انسان د روغتیا اړوند چاپېریالي اغېزو پام وړ نړیوالې ستونزې هوارې کړي. په ځانګړې توګه، د اقلیمي بدلونونو راکمولو په برخه کې په پام کې نیول کېدای شي.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Bryant|first1=Christopher J|title=Culture, meat, and cultured meat|journal=Journal of Animal Science|date=3 August 2020|volume=98|issue=8|pages=skaa172|doi=10.1093/jas/skaa172|pmid=32745186|issn=0021-8812|pmc=7398566}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hong|first1=Tae Kyung|last2=Shin|first2=Dong-Min|last3=Choi|first3=Joonhyuk|last4=Do|first4=Jeong Tae|last5=Han|first5=Sung Gu|title=Current Issues and Technical Advances in Cultured Meat Production: AReview|journal=Food Science of Animal Resources|date=May 2021|volume=41|issue=3|pages=355–372|doi=10.5851/kosfa.2021.e14|pmid=34017947|issn=2636-0772|pmc=8112310}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Treich|first1=Nicolas|title=Cultured Meat: Promises and Challenges|journal=Environmental and Resource Economics|date=1 May 2021|volume=79|issue=1|pages=33–61|doi=10.1007/s10640-021-00551-3|pmid=33758465|language=en|issn=1573-1502|pmc=7977488}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Bryant|first1=Christopher J|title=Culture, meat, and cultured meat|journal=Journal of Animal Science|date=1 August 2020|volume=98|issue=8|pages=skaa172|doi=10.1093/jas/skaa172|pmid=32745186|pmc=7398566}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Treich|first1=Nicolas|title=Cultured Meat: Promises and Challenges|journal=Environmental and Resource Economics|date=May 2021|volume=79|issue=1|pages=33–61|doi=10.1007/s10640-021-00551-3|pmid=33758465|pmc=7977488}}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۱۳ کال کې د ماستریچ پوهنتون پروفیسور مارک پوسټ په مستقیم ډول له حجرو څخه د تولید شوې لومړنۍ برګر غونډارۍ په جوړولو سره، د کرل شوې غوښې لپاره د ثبوت مفهوم وړاندې کړ. له هغه وخت راهیسې، د کرل شوې غوښې نورو پروټوټایپونو د رسنیو پام ځانته اړولی دی: سوپر میټ په تل ابیب کې د &quot;چرګ&quot; په نوم له-کښت-تر-دسترخوانه رستورانت پرانیست ترڅو د دغه &quot;چرګ&quot; برګر په اړه د مصرفوونکو غبرګون وازمويي، حال دا چې &quot;په نړۍ کې له حجرو څخه د کرل شوې غوښې لومړی سوداګریز پلور&quot; د ۲۰۲۰ کال په ډسمبر کې د سینګاپور په رستورانت &quot;۱۸۸۰&quot; کې ترسره شو، چېرته چې د امریکايي شرکت ایست جسټ (Eat Just) له لوري تولید شوې کرل شوې غوښه وپلورل شوه.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Kolyohin|first1=Nick|title=Feature: Israeli cultured meat company aims to redefine industry|journal=Xinhua News Agency|date=2 July 2021|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-07/02/c_1310040282.htm|access-date=2 July 2021|archive-date=5 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210705175810/http://www.xinhuanet.com/english/2021-07/02/c_1310040282.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Peters|first1=Adele|title=At the first lab-grown meat restaurant, you can eat a 'cultured chicken' sandwich|journal=Fast Company|date=5 November 2020|url=https://www.fastcompany.com/90572093/at-the-first-lab-grown-meat-restaurant-you-can-eat-a-cultured-chicken-sandwich|access-date=18 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Scully|first1=Matthew|title=Hello Cultured Meat, Goodbye to the Cruelty of Industrial Animal Farming|journal=National Review|date=17 January 2021|url=https://www.nationalreview.com/2021/01/hello-cultured-meat-good-bye-to-the-cruelty-of-industrial-animal-farming/|access-date=18 January 2021}}&lt;/ref&gt;

په داسې حال کې چې په دې برخه کې ډېری هڅې پر عامو غوښو تمرکز کوي لکه د خنځیر غوښه، د غوایي غوښه او د چرګ غوښه چې په پرمختللو هېوادونو کې د مصرف لویه برخه جوړوي، خو بیا هم ځینې نوي شرکتونه لکه اوربیلین بایو په مرغوبو یا غیرمعمولي غوښو تمرکز کړی، چې ایلک، لامب، بایسون، او د غوایي د غوښې ارزښتناکه واګیو پکې شاملېږي. اوانټ غوښو بازار ته کرل شوي ګروپر کبان وړاندې کړي، او ځینو شرکتونو د نور ډوله کبانو او نورو سمندري غذاګانو کښت پیل کړی.&lt;ref&gt;{{cite web|title=What is the most consumed meat in the world?|url=https://ask.usda.gov/s/article/What-is-the-most-consumed-meat-in-the-world|access-date=14 October 2021|archive-date=21 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021133914/https://ask.usda.gov/s/article/What-is-the-most-consumed-meat-in-the-world|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Investors eat up Orbillion Bio's plans for lab-grown Wagyu beef, elk and bison|url=https://techcrunch.com/2021/04/26/investors-eat-up-orbillion-bios-plans-for-lab-grown-wagyu-beef-elk-and-bison/|access-date=14 October 2021|date=26 April 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Lab-grown fish makes a debut in Hong Kong|url=https://thefishsite.com/articles/lab-grown-fish-makes-a-debut-in-hong-kong|access-date=14 October 2021|date=29 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Seafood Without The Sea: Will Lab-Grown Fish Hook Consumers?|url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2019/05/05/720041152/seafood-without-the-sea-will-lab-grown-fish-hook-consumers|access-date=14 October 2021|date=5 May 2019}}&lt;/ref&gt;

د تولید پروسه په دوامداره توګه وده کوي، چې د څو شرکتونو او څېړنیزو بنسټونو له لوري پرمخ وړل کېږي. د کرل شوې غوښې کارول د اخلاقي، روغتیايي، چاپېریال، کلتوري، او اقتصادي بحثونو لامل هم شوي دي. د بازار د پیاوړتیا په برخه کې، د &quot;ښو خوړو انسټیټیوټ&quot; په نوم غیردولتي سازمان له لوري خپرې شوې شمېرې ښيي، چې په ۲۰۲۱ کال کې د غوښې د کښت شرکتونو یوازې په اروپا کې ۱۴۰ ملیون ډالره جذب کړي.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.futurefood.org/in-vitro-meat/index_en.php|title=Future Food - In Vitro Meat|date=November 2018|website=futurefood.org|access-date=26 November 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite news|url=http://sentience-politics.org/policy-papers/cultured-meat/|title=Cultured Meat|last=Rohrheim|first=A|date=June 2016|work=Sentience Politics|access-date=26 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181201005128/https://sentience-politics.org/policy-papers/cultured-meat/|archive-date=1 December 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== له عادي غوښې سره یې توپیر ==

=== روغتیا ===
د کښت شوې غوښې پراخ تولید ممکن د ودې مصنوعي هورمونونو ته، چې د غوښې د تولید لپاره په کښت کې اضافه شي، اړتیا ولري یا یې هم ممکن اړتیا نه وي.&lt;ref name=&quot;Edelman&quot;&gt;{{cite journal|last1=Edelman|first1=P. D|last2=McFarland|first2=D. C.|last3=Mironov|first3=V. A.|last4=Matheny|first4=J. G.|year=2005|title=In vitro-cultured meat production|journal=Tissue Engineering|volume=11|issue=5–6|pages=659–662|doi=10.1089/ten.2005.11.659|pmid=15998207}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2013/08/is-lab-grown-meat-good-for-us/278778/|title=Is Lab-Grown Meat Good for Us?|author=Marta Zaraska|work=The Atlantic|access-date=2 February 2016|date=19 August 2013}}&lt;/ref&gt;

دا چې کرل شوې غوښه په شنډ یا عقیم چاپېریال کې کرل کېږي، د انټي بیوټیکونو اړتیا نشته. په اوسني وخت کې، په دودیز زراعت کې د انټي بیوټیکونو پراخ کارول په انسانانو کې د انټي بیوټیک د مقاومت اصلي محرک دی. د روغتیا د نړیوال سازمان په وینا، انټي مایکروبي مقاومت &quot;د نړیوالې عامې روغتیا لپاره د یوه مخ پر ودې جدي ګواښ ښودنه کوي چې په ټولو دولتي سکتورونو او د ټولنې په کچه اقدام ته اړتیا لري&quot; – په دې برخه کې تر ۲۰۵۰ کال پورې هر کال د ۱۰ میلیونه مړینو اټکل شوی. کرل شوې غوښه کولی شي د انسانانو روغتیا ته د دغه ستر ګواښ د راکمولو یو اغېزناک حل وړاندې کړي.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-01-14|title=Could lab-grown meat prevent the next pandemic?|url=https://www.zmescience.com/other/pieces/lab-grown-meat-08012021/|access-date=2022-01-12|website=ZME Science|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Martin|first1=Michael J.|last2=Thottathil|first2=Sapna E|last3=Newman|first3=Thomas B.|date=December 2015|title=Antibiotics Overuse in Animal Agriculture: A Call to Action for Health Care Providers|journal=American Journal of Public Health|language=en|volume=105|issue=12|pages=2409–2410|doi=10.2105/AJPH.2015.302870|issn=0090-0036|pmc=4638249|pmid=26469675}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-04-29|title=UN, global health agencies sound alarm on drug-resistant infections; new recommendations to reduce 'staggering number' of future deaths|url=https://news.un.org/en/story/2019/04/1037471|access-date=2022-01-12|website=UN News|language=en|archive-date=2021-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226165606/https://news.un.org/en/story/2019/04/1037471|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Antibiotic resistance|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/antibiotic-resistance|access-date=2022-01-12|website=www.who.int|language=en}}&lt;/ref&gt;

څېړونکو وړاندیز کړی چې د اومېګا-۳ شحمي اسیدونه (omega-3 fatty acids) د یوه روغتیايي مزیت په توګه کرل شوې غوښې ته ورزیاتېدای شي. په ورته ډول، د معمولي غوښې د اومېګا-۳ شحمي اسید منځپانګه هم د څارویو د تغذیې په بدلولو سره وده کولی شي. اوسمهال په هسپانیه کې څېړنه روانه ده ترڅو له صحي غوړو سره کرل شوې غوښه جوړه کړي، چې کولی شي کولسټرول او د کولمو د سرطان خطر، چې معمولا د سرې غوښې له مصرف سره تړاو لري، راکم کړي. د ټایمز مجلې په یوه ګڼه کې راغلي، چې د حجروي کښت پروسه ممکن له بکتیریا او ناروغیو سره د غوښې مخ کېدل هم راکم کړي.&lt;ref name=&quot;australian&quot;&gt;{{cite news|last=Macintyre|first=Ben|author-link=Ben Macintyre|date=20 January 2007|title=Test-tube meat science's next leap|newspaper=[[The Australian]]|url=http://www.theaustralian.com.au/news/health-science/test-tube-meat-sciences-next-leap/story-e6frg8y6-1111112859219|url-status=dead|access-date=26 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111102144404/http://www.theaustralian.com.au/news/health-science/test-tube-meat-sciences-next-leap/story-e6frg8y6-1111112859219|archive-date=2 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Azcona|first1=J.O.|last2=Schang|first2=M.J.|last3=Garcia|first3=P.T.|last4=Gallinger|first4=C.|last5=Ayerza|first5=R.|year=2008|title=Omega-3 enriched broiler meat: The influence of dietary alpha-linolenic omega-3 fatty acid sources on growth, performance and meat fatty acid composition|journal=Canadian Journal of Animal Science, Ottawa, Ontario, Canada|volume=88|issue=2|pages=257–269|doi=10.4141/cjas07081|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Spanish government invests €5.2 million in cultured meat project|url=https://www.foodnavigator.com/Article/2021/01/20/Spanish-government-invests-5.2-million-in-cultured-meat-project|access-date=2022-01-12|website=foodnavigator.com|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;time&quot;&gt;{{cite magazine|last=Siegelbaum|first=D.J.|date=23 April 2008|title=In Search of a Test-Tube Hamburger|url=http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1734630,00.html?imw=Y|archive-url=https://web.archive.org/web/20100122081137/http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1734630,00.html?imw=Y|url-status=dead|archive-date=22 January 2010|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=30 April 2009}}&lt;/ref&gt;

د جدي کنټرول شوي او وړاندوینې وړ چاپېریال له کبله د کښت شوې غوښې تولید له عمودي کرنې سره پرتله شوی دی. ځینو پلویانو یې وړاندوینه کړې چې دا به د خطرناکو کیمیاوي موادو لکه د بوټو د پارازیټونو وژونکو او فنجي وژونکو، سختو ټپونو او له ځنګلي ژوند سره د مخامختیا راکمولو په برخه کې مشابه ګټې ولري.&lt;ref name=&quot;verticalfarm1&quot;&gt;{{cite web|last=Despommier|first=D.|title=Vertical Farm Essay I|publisher=Vertical Farm|date=2008|url=http://www.verticalfarm.com/essay_print.htm|access-date=26 June 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090701091951/http://www.verticalfarm.com/essay_print.htm|archive-date=1 July 2009}}&lt;/ref&gt;

له صنعتي غوښې یا د بیولوژیکي عضوي غوښې د تولید له لارو چارو سره د کرل شوو تولیدي غوښو د روغتیايي اغېزو د پرتلنې په اړه لا هم څېړنې نه دي شوې.

=== مصنوعي والی ===
که څه هم کرل شوې غوښه د څارویو د عضلاتو حجرې، غوړ او ملاتړې حجرې، او همدارنګه د وینې رګونه لري، چې د دودیزو یا معمولي غوښو په څېر دي، خو بیا هم ځینو مصرفوونکو ته یې ممکن د لوړ تخنیک د تولید پروسه د منلو وړ نه وي. کرل شوې غوښه د جعلي یا &quot;فرانکین میټ&quot; په توګه توصیف شوې ده. له بلې خوا، کرل شوې غوښه له مصنوعي هورمونونو، انټي بیوټیکونو، سټرایډونو، درملو، او GMOs پرته، چې معمولا په کارخانه‌اي فارمي غوښو او سمندري غذاګانو کې کارېږي، تولیدېدای شي؛ که څه هم د عضوي بیولوژیکي تولید لپاره نه کارېږي.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dezeen.com/2018/12/18/lab-grown-steak-beef-slaughter-free-aleph-farms-design/|title=World's first lab-grown steak is made from beef but slaughter-free|date=18 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cnet.com/uk/news/lab-grown-meat-in-vitro-meat-sergey-brin-bill-gates-climate-change-cultured-beef/|title=Lab-grown food: It's what's for dinner!|work=CNET|first=Dara|last=Kerr|date=February 19, 2016|access-date=8 July 2017}}&lt;/ref&gt;

که د کرل شوې غوښې محصول د ظاهري بڼې، خوند، بوی، جوړښت، یا نورو فکټورونو له پلوه توپیر ولري، بیا نو ممکن له دودیزې تولید شوې غوښې سره سوداګریزه سیالي ونه شي کړای. د هډوکو او د زړه د عروقي سیسټم نشتوالی، د هغو غذاګانو لپاره چې دا برخې پکې د پخلنځي اړوند پام وړ مرسته کوي، یو منفي ټکی دی. که څه هم، د هډوکو او/یا وینې د نشتوالي له کبله کېدای شي ډېری دودیزې چمتو شوې غوښې، لکه د غوښې وزرونه، د ځینو خلکو لپاره ډېرې خوندورې وي. پردې سربېره، وینه او هډوکي هم ممکن په راتلونکي کې کښت شي.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iflscience.com/health-and-medicine/lab-grown-blood-be-trialed-uk/|title=Lab-Grown Blood To Be Trialled in the U.K.|website=IFLScience}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/lab-grown-bone-biomedical-engineering-osteoporosis-amputees|title=How do you grow bone in a lab? Good vibrations|magazine=Wired UK|first=Sian|last=Bradley|date=12 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pigott236&quot;&gt;{{cite book|title=Seafood|last1=Pigott|first1=George M.|last2=Tucker|first2=Barbee W.|date=1990|publisher=[[CRC Press]]|isbn=978-0-8247-7922-1|page=236}}&lt;/ref&gt;

=== چاپېریالي اغېزې ===
د خوړو لپاره د څارویو تولید د هوا/اوبو د ککړتیا او کاربن د اخراج یا انتشار ستر لاملونه دي. په دې اړه پام وړ پوښتنې شته دي، چې ایا دودیز صنعت کولی شي د غوښې لپاره ګړندۍ غوښتنې پوره کړي. کرل شوې غوښه کېدای شي د دودیزې غوښې د تولید یو اګاهانه چاپېریالي بدیل وي.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.labiotech.eu/features/cultured-meat-industry/|title=You Will Be Eating Lab-Grown Meat Soon: Here's What You Need to Know|first=Clara|last=Rodríguez Fernández|date=18 December 2018|website=Labiotech.eu|language=en-US|access-date=5 December 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-45865403|title=Would you eat slaughter-free meat?|last1=Morris|first1=Regan|date=15 October 2018|access-date=5 December 2019|last2=Cook|first2=James|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://time.com/5648082/un-climate-report-less-meat/|title=How Eating Less Meat Could Help Protect the Planet From Climate Change|magazine=Time|language=en|access-date=5 December 2019|archive-date=5 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205021019/https://time.com/5648082/un-climate-report-less-meat/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

تمه دا ده چې د کرل شوې غوښې چاپېریالي اغېزې د څارویو د پالنې په پرتله د پام وړ کمې وي. په هر هکتار ځمکه کې، چې د عمودي کرنې او/یا د کرل شوې غوښې د تولید لپاره کارېږي، ممکن له ۱۰ څخه تر ۲۰ هکتارو پورې ځمکه بېرته خپل طبیعي حالت ته راستنه شي. عمودي فارمونه (د کرل شوې غوښې پر اسانتیاوو سربېره) کولی شي د میتان له هضموونکو څخه ګټه پورته کړي ترڅو یې د برېښنا د اړتیاوو یوه برخه تولید کړي. د میتان هضموونکي د جوړېدو په ځای کې رامنځته کېدای شي ترڅو په تاسیساتو کې رامنځته شوي عضوي کثافات پر بایوګاز تبدیل کړي چې عموما له ۶۵ سلنه میتان څخه جوړ شوي دي. دا بایوګاز بیا د شنو خونو یا یو لړ بایوریکټرونو لپاره د برېښنا د تولید په موخه سوځېدلی شي.&lt;ref name=&quot;Tuomisto&quot;&gt;{{Citation|last=Tuomisto|first=Hannah|author-link=Hannah L. Tuomisto|title=Environmental Impacts of Cultured Meat Production|journal=Environmental Science &amp; Technology|volume=45|issue=14|pages=6117–6123|date=17 June 2011|doi=10.1021/es200130u|pmid=21682287|bibcode=2011EnST...45.6117T}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/08/24/opinion/24Despommier.html A Farm on Every Floor], ''The New York Times'', 23 August 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://gdi.ce.cmu.edu/gd/education/landfill-case.pdf Case Study&amp;nbsp;– Landfill Power Generation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203061623/http://gdi.ce.cmu.edu/gd/education/landfill-case.pdf|date=3 December 2008}}, H. Scott Matthews, Green Design Initiative, Carnegie Mellon University. Retrieved 07.02.09&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>maoo4kkpcbjxh65ik413cwaboctg2e7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جبري پوځي خدمت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61749</id>
    <revision>
      <id>363600</id>
      <parentid>356266</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T00:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15724" sha1="3jmvy1d9xce6jez81yugl7x6ziiisg2" xml:space="preserve">جبري پوځي خدمت (چې په متحده ايالاتو کې په اجباري ډول د سرتېرو راټولول هم بلل کېږي) په يو ملي خدمت کې د دولت له خوا د خلکو لازمي استخدام دی چې عموماً په پوځي خدمت وي. د اجباري خدمت تاريخ تر لرغونو زمانو رسېږي او په ځينو هېوادونو کې تر بېلا بېلو نومونو لاندې تر اوسه روان دی. د ځوانانو د تقريباً نړيوال قومي استخدام نوي نظام تاريخ په ۱۷۹۰ز لسيزه کې د فرانسې تر انقلاب پورې رسېږي، چېرته چې دا چاره د يو ډېر ستر او ځواکمن پوځ بنسټ وګرځېده. ډېريو اروپايي هېوادونو وروسته د سولې پر مهال همدا نظام نقل کړ، تر څو د يو خاص عمر لرونکي نارينه له يو څخه تر اتو کلونو پورې په فعاله دنده کار وکړي او بيا احتياطي ځواک ته ولېږدول شي.&lt;ref name=&quot;mw&quot;&gt;{{cite dictionary|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/conscription|title=Conscription|dictionary=Merriam-Webster Online}}&lt;/ref&gt;

جبري استخدام يا ګومارنه د يو لړ لاملونو له امله د اختلافاتو ښکار موضوع ده چې په دا لاملونه پکې شامل دي: د مذهبي يا فلسفي بنسټونو پر اساس د نظامي نښتو په وړاندې وجداني مخالفت؛ سياسي مخالفت، د بېلګې په ډول د يو ناخوښه دولت يا نامنلې جګړې لپاره خدمت؛ جنسيت پالنه، په دې معنا چې له تاریخي اړخه يواځې نارينه د دې استخدام موخه وو او فکري اعتراض، د بېلګې په ډول له منل شويو فردي حقوقو څخه سرغړونه. شونې ده چې استخدام شوي خلک له خدمت څخه وتښتي، لکه د هېواد په پرېښودلو او په بل هېواد کې په پناه غوښتلو سره. ځينې اختياري نظامونه دا تګلارې د جنګي عملياتو له دندو څخه دباندې يا له پوځ څخه بهر د متبادلو خدماتو په مهيا کولو سره برابروي، لکه په فينلينډ کې « Siviilipalvelus» (متبادل مدني خدمت)، په استراليا، [[المان]] او سويټزرلينډ کې « Zivildienst» (د ټولنې اجباري خدمت). يو شمير هېوادونه نه يواځې د پوځ لپاره، بلکې د نيمه پوځي ادارو لپاره هم نارينه پوځيان استخداموي، کوم چې د پولیسو په څېر يواځې د داخلي خدماتو لپاره ځانګړي دي، لکه داخلي پوځيان، پوله ساتي ځواکونه او د ژغورنې غېر جنګي دندې، لکه مدني دفاع.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archives.cbc.ca/war_conflict/vietnam_war/topics/348/|title=Seeking Sanctuary: Draft Dodgers|newspaper=CBC Digital Archives}}&lt;/ref&gt;

له ۲۰۲۲ز کال راهيسې، ډېری هېوادونه جبراً سرتيري نه استخداموي، د دې پر ځای د رضاکارانو تر څنګ په مسلکي پوځيانو تکيه کوي. خو په دې ډول نظم د باور کولو وړتيا، د جګړې د شرايطو او د دوښمنيو د پراختيا دواړو په اړوند، تر يو بریده د وړاندوينې اټکل کولای شي. په همدې بنسټ ډيری هغه هېوادونه چې جبري خدمت يې له منځه وړی، دا وړتيا لري چې د جګړې يا بحران پر مهال جبري استخدام بيا پيل کړي. په هغو هېوادونو کې د جبري استخدام شونتيا ډېره زياته ده، کوم چې په جګړو يا د دولتونو تر منځ په سيالیو کې ښکېل وي، په ورته توګه د مطلق العنانو (استبدادي) حکومتونو په پرتله په جمهوريتونو کې د جبري استخدام امکانات کم دي. د سينګاپور او مصر په څېر له څو استثنائاتو سره، پخوانۍ برتانوي مستعمرې د جبري استخدام کم احتمال لري، ځکه دا هېوادونه د برتانوي جبري استخدام ضد اصولو تر اغېز لاندې دي چې مخينه يې د انګلستان په کورنۍ جګړه کې موندل کېږي، انګلستان په ۱۹۶۰ز کال کې جبري استخدام لغوه کړ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/second-world-war-wwii/ &lt;!--Bot repaired link--&gt;|title=World War II|encyclopedia=[[The Canadian Encyclopedia]]|publisher=Historica Canada|location=Toronto|date=15 July 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181119004526/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/second-world-war-wwii |date=19 November 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Asal|first1=Victor|last2=Conrad|first2=Justin|last3=Toronto|first3=Nathan|s2cid=9019768|date=2017-08-01|title=I Want You! The Determinants of Military Conscription|journal=Journal of Conflict Resolution|language=en|volume=61|issue=7|pages=1456–1481|doi=10.1177/0022002715606217|issn=0022-0027}}&lt;/ref&gt;

== تاريخ ==

=== له مودرن پړاو مخکې ===

==== ايلکم ====
د حمورابي د حکومت په شا اوخوا وخت کې (۱۷۹۱-۱۷۵۰مخزېږديز)، بابيليوني سترواکۍ د جبري استخدام يو نظام کارولی و چې «ايلکم» يې باله. د دې نظام تر مخې له وړ کسانو غوښتنه کېده چې د جګړې پر مهال په شاهي پوځ کې خدمت وکړي. د سولې پر مهال دوی اړ وو چې د دولت د نورو کارونو لپاره د کار ځواک برابر کړي. د دې خدمت په بدل کې همدې خلکو کولای شول چې د ځمکې لرلو حق ولري. شونې ده چې دا حق په خپله د ځمکې د ملکيت حق نه، بلکې ځانګړې ځمکه وه چې د حکومت له خوا ورکول کېده. &lt;ref name=&quot;JN242&quot;&gt;{{Cite book|title=Early Mesopotamia Society and Economy at the Dawn of History|last=Postgate|first=J.N.|year=1992|publisher=Routledge|isbn=0-415-11032-7|page=[https://archive.org/details/earlymesopotamia00post/page/242 242]|url=https://archive.org/details/earlymesopotamia00post/page/242}}&lt;/ref&gt;

د پوځي خدمت څخه د ځان ساتنې ډول ډول بڼې ثبت شوي دي. داسې برېښي چې د يو متبادل د خدماتو تر لاسه کولو چاره هم د دې قانون له جوړېدو مخکې او هم وروسته تر سره شوې، په داسې حال کې چې د حمورابي د قانون پر بنسټ دا چاره ناقانونه وه. وروستني تاريخونه ښيي چې د «ايلکم» د مسئوليتونو پر سر په منظم ډول سوداګري کېده. په نورو سيمو کې، خلکو په ساده ډول خپل ښارونه پرېښودل، څو د دوی د «ايلکم» له خدمت څخه ځان څنډې ته کړي. بله لاره دا وه چې «ايلکم» ځمکې او له دې ځمکو سره د هغوی د خدمت مسئوليت وپلوري. په داسې حال کې يو شمېر بښل شوې طبقې مستثنا وې، د حمورابي د قانون تر مخې دا چاره منع شوې وه.&lt;ref name=&quot;JN2432&quot;&gt;{{Cite book|title=Early Mesopotamia Society and Economy at the Dawn of History|last=Postgate|first=J.N.|year=1992|publisher=Routledge|isbn=0-415-11032-7|page=[https://archive.org/details/earlymesopotamia00post/page/243 243]|url=https://archive.org/details/earlymesopotamia00post/page/243}}&lt;/ref&gt;

==== د منځنيو پېړيو په عسکرۍ کې شموليت ====
په اروپايي لويه وچه کې د ملوک الطوايفۍ د قوانينو تر مخې، په منځنيو پېړيو کې د ځمکو څښتنانو داسې يو نظام عملي کړی و، چېرته چې په کلیوالو سيمو يا ښاري مرکزونو کې اوسېدونکي ټول له ۱۵ څخه تر ۶۰ کاله عمر لرونکي کروندګر، عام خلک او اشراف، هغه مهال د پوځي دندې لپاره غوښتل کېدل، کله به چې هغوی پاچا يا سیمه ييز حاکم وغوښتل، دوی به د خپلې شتمنۍ په تناسب سره وسلې او زغرې له ځانه سره راوړلې. دې سرتېرو به د پاچا يا سیمه ييز حاکم لکه په [[فرانسه]] کې «ايريري-بان» له خوا د ټاکل شويو سيمه يیزو مشرانو تر حکم لاندې د پليو، ډلګۍ مشرانو يا وسله والو سرتېرو په څېر جګړه کوله. « Arrière-ban» د عمومي سرتېرو ښودنه کوي، چېرته چې د سلطنت (يا سيمه ييز افسر او لوړ رتبه افسرانو) له خوا په فرانسه کې اوسېدونکو له ۱۵ څخه تر ۶۰ کاله عمر لرونکي ټول له بدني اړخه وړ نارينه جګړې ته د تګ لپاره راغوښتل کېدل. نارينه د حاکم د مرستيال (کفيل) (يا په سويل کې د sénéchal له خوا) له خوا راغوښتل کېدل. د حاکم دا مرستيالان پوځي او سياسي مديران وو چې د پاچا له خوا ټاکل کېدل، تر څو د پاچا د امرونو او حکمونو په عملي کولو سره د ولايت په يوه ځانګړې سيمه حکومت او د هغې پالنه او څارنه وکړي. په دې ډول غوښتل شوي خلک بيا د پوځي افسر له خوا غوښتل کېدل، څوک به چې د پاچا استازی او د يو ټول ولايت پوځي والي و، په کومو کې چې ډيری «بيلی وکس، سينيشلټيز او کاسټيلينز» شامل وو (bailiwicks علاقدار، seneschalties ناظر يا وکيل، castellanies قلعه دار). تر ټولو شتمن شريف (ملک/خان/جاګيردار) څخه نيولې تر ټولو بې وزله عامو خلکو پورې ټول د « arrière-ban» لاندې راغوښتل کېدل او دوی بايد خپل ځانونه د پاچا يا د هغه د مسئولینو په مخ کې وړاندې کړی وای.&lt;ref name=&quot;freedictionary&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/Arri%C3%A8re+ban|title=arrière-ban|publisher=The Free Dictionary|access-date=17 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nicolle, D. (2000). French Armies of the Hundred Years' War (Vol. 337). Osprey Publishing.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nicolle, D. (2004). Poitiers 1356: The capture of a king (Vol. 138). Osprey Publishing.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Curry, A. (2002). Essential Histories–The Hundred Years' War. Nova York, Osprey.&lt;/ref&gt;

د منځنیو پېړيو په سکنډينيويا کې « leiðangr» (لرغوني سکينډنيويايان)، « leidang» (نارويجنيان)، « leding» (ډنمارکيان)، « ledung» (سويډنيان)، « lichting» (هالنډيان)، « expeditio» (لاتينيان) او کله کله « leþing» (پخواني انګريزان)، د وړيا کروندګرو سرتيري (پوځ) وو، څوک چې په ساحلي سمندري ځواکونو کې استخدام شوي وو، څو موسمي ګزمې تر سره او د دولت له قلمرو څخه دفاع وکړي.

د انګلو-ساکسن انګريز پوځ ډېره برخه چې د «فريډ» په نوم يادېده، د هرې ولسوالۍ د ازادو خلکو څخه جوړه شوې د نيمه وخت انګريزي سرتېرو څخه جوړ شوی و. د ۶۹۰ز لسيزې د «ويسکس» د «Ine» (Ine د Wessex پاچا و) په قوانينو کې، په پوځي خدماتو کې پر غفلت کوونکو درې ټولنيزو طبقو جريمې تحميل شوې وې.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Attenborough|first=F. L.|title=Laws of the Earliest English Kings|publisher=Cambridge University Press|date=1922|isbn=9780404565459|url=https://archive.org/stream/lawsofearliesten00grea#page/52}}&lt;/ref&gt;

ځينې اوسني لیکوالان ادعا کوي چې په [[اروپا]] کې پوځي خدمت يواځې تر کوچنیو زميندارو اشرافو پورې محدود و. دا خانان (هغه څوک چې نېغ په نېغه يې له پاچا ځمکه تر لاسه کوله) د هغه مهال د ځمکې لرونکي اشراف وو او اړ وو چې هر کال د ټاکلو ورځو لپاره د خپلو وسلو او زغرو سره يو ځای خدمت وکړي. تاريخ پوه «ډايويډ سټرډي» د ټولنې د ټولو طبقو څخه جوړ يو نوي ملي پوځ د مقدمې په توګه د «فريډ» په اړه خبر ورکړی او هغه يې يو «احمقانه خيال» بللی دی.&lt;blockquote&gt;دا پخوانی باور چې بزګران او کوچني دهقانان  د يو ملي پوځ يا «فريډ» د جوړولو لپاره سره راټول شوي وو، يو عجيبه وهم دی، کوم خوب چې لرغون پېژندونکو د اتلسمې پېړۍ په وروستيو يا د نولسمې پېړۍ په لمړيو کې ليدلی و، څو د نړیوال پوځي استخدام لپاره توجيه پيدا کړي.&lt;ref&gt;Sturdy, David ''Alfred the Great'' Constable (1995), p. 153&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;په ملوک الطوايفي جاپان کې د ۱۳۹۳ «شوګن» رتبې (شوګن د جاپان تر ټولو لوړ پوړی پوځي قوماندان و) پور ورکونکي د يو کال ماليې په بدل کې له مذهبي يا پوځي عسکري خدمت څخه معاف کړي وو. د «Ōnin‎» جګړې «شوګن» کمزوری کړ او يو ځل بیا يې په پور ورکونکو عسکري تحميل کړه. دا ارباب پالنه (مشرتوب)، يو استبدادي عمل او د عامو خلکو لپاره د اټکل وړ نه و. په داسې حال کې چې د پيسو پور ورکونکي بې وزله نه وو، ډېرو ارباب پالو (مطلقو مشرانو) له دې څخه د عاید زياتولو لپاره ګټه واخسته. د ارباب پالنې د پايښت لپاره د جبري سرتېرو شتون اړین وګرځېد او مشر (خان/مشر/ملک) ته يې اجازه ورکوله چې په خپله خوښه ماليات وټاکي. په دې محصولاتو کې د رسمي لګښتونو لپاره پر کرنيزه ځمکه د «تانسين» ماليات شامل وو. د « Ise» د لوی مزار (په جاپان کې یو مزار يا روضه ده چې د لمر رب النوعې لپاره وقف شوی) د بيا ابادۍ لپاره په ټولو ځمکو د « Yakubu takumai» ماليات زيات کړای شول او په ټولو کورونو د « munabechisen» مالیات وضع کړای شول. دا مهال، عامو خلکو ځمکه د سود له لارې تر لاسه کړې وه او په ۱۴۲۲ کې «شوګن» د عامو خلکو د هغو ځمکو بېرته اخستلو ګواښ کړی و، کوم چې د خپلو مالياتو په تاديه کې ناکام شوي وو.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Gay|first=Suzanne|year=2001|title=The Moneylenders of Late Medieval Kyoto|pages=111|publisher=University of Hawaii Press|isbn=9780824864880}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>3jmvy1d9xce6jez81yugl7x6ziiisg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بالقاش (ښار)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62716</id>
    <revision>
      <id>363595</id>
      <parentid>351678</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T00:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13426" sha1="b6ghmkwx3bo48ns88b1i5ejl0lcp7tw" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=بلقاش ښار|native_name={{lang|kk|بالقاش, Balqaş}}|native_name_lang=kk|official_name=|other_name=|settlement_type=ښار|image_skyline=Balkhash-center.jpg|image_caption=ښار منځ|nickname=|motto=|image_map=|map_caption=|pushpin_map=Kazakhstan#Asia|pushpin_label_position=bottom|pushpin_mapsize=280|pushpin_map_caption=په قزاقستان کې موقعيت لري|subdivision_type=[[د نړۍ هېوادونه|هېواد]]|subdivision_name=[[قزاقستان]]|subdivision_type1=[[قزاقي سيمه|سيمه]]|subdivision_name1=[[کاراګندا سيمه]]|established_title=تاسيس شوی|established_date=1931|established_title3=يو ځای شوی ښار|established_date3=1937|government_type=|leader_title=اکيم {{Small|([[مايور]])}}|leader_name=[[توربیکوف اوراز]] (له 2019 جولای 10 مې څخه)|area_total_km2=|area_land_km2=|area_water_km2=|area_water_percent=|elevation_m=440|population_total=68,833|population_as_of=2009|population_density_km2=|population_urban=77,662|population_note=|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=[[UTC+6]]|utc_offset_DST=+6|postal_code_type=[[پوسته خانې نمبر]]|postal_code=100300 - 100316|area_code=+7 71036|website={{URL|http://balkhash.gov.kz/}}|footnotes=}}
[[Category:Articles with short description]]
[[Category:Short description is different from Wikidata]]
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
[[دوتنه:Balkhash-City.jpg|بټنوک|293x293px| د بلخاش د ښار سويلي سيمې منظره.]]
بالقاش ( {{Lang-kz|Balqaş, بالقاش}} ; {{Lang-ru|Балхаш|Balkhash}} په [[قزاقستان]] کې یو ښار دی چې د بالقاش جهيل په شمالي څنډه کې د برتیس خلیج په څنډه کې او د قزاقستان په سوېل کې پروت دی. د ښار نفوس: د 2009 کال د نفوس شمېرنې له مخې 68,833 تنه و،  

بالقاش په ۱۹۳۷ کال کې د یوه صنعتي ښار په توګه د [[تامبه|مسو]] د استخراج او عطرو د استخراج په مرکز کې تاسیس شو او اوس هم هلته مسو استخراج کېږي. دا ښار شاوخوا 500 کيلومتره لرې د چين د پولې لويديځ لور ته د جهيل په شمال کې د ٤٤٠ مترو په لوړوالي کې پروت دی.

د ښار تاریخ د مسو د زېرمو د کان کیندنې او د خوږبويه نباتاتو د کښت له پراختیا سره نږدې تړاو لري.

== تاریخ ==
د ۱۹۳۷ کال د اپرېل په ۱۱ مه د [[قزاقستان]] د SSR د مرکزي اجرایوي کمیټې د پرېکړې له مخې د مسو د فابریکې – BGMC د جوړولو په تړاو د کارګرانو یو کوچنی ښارګوټی &quot;Pribalhashstroy&quot; د بالقاش په ښار بدل شو. په دې توګه، د مسو فابریکې د ښار په بڼه اغیزه وکړه.

په 9 نومبر 1932، په ښار کې لومړی ښوونځی تاسیس شو - ښوونځی نمبر 1. دغه ښوونځي د هغه وخت د ښار جوړونکو څو ماشومانو ته زده کړه ورکوله. د دغو ماشومانو په منځ کې ماریا نیکولاوینا ګیسوا (هالووا) وه. دا ښوونځی د هغې د ژوند مسله شوه: لومړی هغه د لومړنیو زده کونکو څخه وه. وروسته، هغه یوه ښوونکې شوه. په 1935 کې، د پاراشوټ لپاره یوه برخه پرانېستل شوه. د هغې لومړی مشر ډیوسمبایوف و.

د لويې هېوادپالې جګړې په جریان کې (د [[دويمه نړېواله جګړه|دویمې نړیوالې جګړې]] لپاره د روسیې اصطلاح)، ډېری نارینه نفوس په نظامي خدماتو کې شامل شوي او ښځې یې د مسو په فابریکه کې ځای په ځای کړې.

د دویمې نړیوالې جګړې وروسته، جاپاني جنګي بندیانو د ښار په جوړولو کې برخه واخیسته. په ځانګړې توګه، دوی ودانۍ جوړې کړې، &quot;د فلزاتو ماڼۍ&quot; او سیمه يیز هوایی ډګر.

د شوروي اتحاد له ړنګیدو وروسته، د 1992 او 1996 کلونو ترمنځ، ښار او د هغې اوسیدونکي، لکه د پخواني شوروي د ډیرو اتباعو په څیر، د بریښنا د بندیدو، د مرکزي مرکزي تودوخې ضعیف او د مسو فابریکې په دوامداره توګه د فعالیت په شمول، یو شدید بحران تجربه کړ. ځینې خلک په خپلو انګړونو کې په اور کې پخوي؛ په ژمي کې دوی خپل اپارتمانونه د پوټکي چولو سره ګرمول. د دوبي کوټیو د خوراکي توکو د اضافي سرچینې په توګه کار کاوه، چې د خلکو په بقا کې مرسته کوي. د 1990 لسیزې په وروستیو کې، د ښار او هیواد اقتصاد ثبات درلود. په ښار کې یو نوی ګاونډ جوړ شو، د &quot;کاناډا کوټیجز&quot; په نوم یادیږي. ټول ښوونځي، طبي تاسیسات او کالج په عادي توګه فعالیت پیل کړ.

== ادارې او ریاستونه ==
د قزاقستان جمهوریت د کرنې وزارت د ماهیانو د کمیټې د مشر په توګه د پخواني ښاروال قادرزان تیلیانووا د ټاکل کیدو له امله، نورلان ایربایویچ اوباکیروف (په 29.12.1975 زیږدیز کال کې زیږیدلی) د 2012 کال د می له 29 راهیسې د بالکاش ښاروال دی &lt;ref&gt;{{Cite web |title=BNEWS KZ (in russ.) |url=http://www.bnews.kz/ru/news/post/80545/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319002657/http://www.bnews.kz/ru/news/post/80545/ |archive-date=2014-03-19 |access-date=2013-08-11}}&lt;/ref&gt;

د بالقاش ښاري حکومت د سیاک (۳۶۶۹ تنه)، ګلشات او چوبر ټیوب (۶۲۵ تنه) ښاري ډوله ښارګوټي هم اداره کوي. د 1997 کال په می کې، د بلخ ښار د سرحدونو د بدلون له امله دززکازګان له سیمې څخه د کاراګندا سیمې ته ولیږدول شو.

== سرشمېرنه ==
د ښار او [[ښاري سیمه|ښاري ساحې]] ګډ نفوس 75,453 وګړي دي (2010). د ۲۰۱۰ کال د جنورۍ د لومړۍ نېټې قومي جوړښت دا وو: &lt;ref name=&quot;пер.2010&quot;&gt;{{Cite web |title=Национальный состав населения Казахстана по переписи 2009 |url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2010.htm |access-date=2022-07-14 |archive-date=2013-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130212024927/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2010.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* قزاق - 50,307 خلک (64,94 %)
* روسان – ۱۹۸۲۳ کسان (۲۶،۲۰ %)
* اوکراینیان - 1,169 خلک (1,94 %)
* جرمنيان - 1,032 کسان (1,83 %)
* کوریایان - 1,172 کسان (1,55 %)
* [[تاتار]] - 1,080 کسان (1,43 %)
* بیلاروسیان - 229 کسان (0,37 %)
* [[چيچنيا|د چیچنیا خلک]] - 183 (0,24 %)
* [[ازربايجان|د اذربایجان وګړي]] – ۱۱۹ (۰،۱۶ %)
* [[اوزبکان|ازبک]] - 112 کسان (0,15 %)
* نور - 1,134 کسان (1,50 %)
* په مجموع کې - 77,662 کسان (100,00 %)

په دې وروستیو کلونو کې، د روسیې د ویونکو شمېر په ډراماتیک ډول کم شوی، مګر دا د قزاقانو د راتګ څخه ډېر دی، چې ډېری یې د کلیوالي سیمو څخه راځي، چې په پایله کې یې د 1990 په لسیزه کې د پام وړ کمښت وروسته د ښار نفوس وده کوي.

== اقلیم ==
[[دوتنه:Balkhash-zimoi.jpg|بټنوک|220x220px| په بلخ کې ژمی. یو له مرکزي سړکونو څخه.]]
بلخش یو یخ نیمه وچه اقلیم لري ( د کوپین اقلیم طبقه بندي ''BSk'' ) د یخ وچ اقلیم ( ''BWk'' ) سره پوله لري چې ډیر ګرم اوړي او یخ ژمي لري. اورښت په ټول کال کې کم دی. واوره عام ده، که څه هم رڼا، په ژمي کې. په ریکارډ کې ترټولو ټیټه تودوخه {{Convert|-41.2|°C|°F}} ده ، د دسمبر په 1938 کې ثبت شوی، او تر ټولو لوړه تودوخه {{Convert|40.9|°C|°F}} ده ، د جولای په 2005 کې ثبت شوی. {{Weather box|width=auto|location=Balkhash (1991–2020, extremes 1932–present)|metric first=Y|single line=Y|Jan record high C=3.9|Feb record high C=6.1|Mar record high C=24.5|Apr record high C=32.5|May record high C=36.5|Jun record high C=37.6|Jul record high C=40.9|Aug record high C=39.5|Sep record high C=37.6|Oct record high C=27.2|Nov record high C=17.4|Dec record high C=7.5|Jan high C=-9.0|Feb high C=-6.4|Mar high C=2.7|Apr high C=14.7|May high C=22.1|Jun high C=27.8|Jul high C=29.3|Aug high C=28.1|Sep high C=21.5|Oct high C=13.2|Nov high C=2.8|Dec high C=-5.4|Jan mean C=-13.6|Feb mean C=-11.6|Mar mean C=-2.7|Apr mean C=9.0|May mean C=16.5|Jun mean C=22.5|Jul mean C=24.1|Aug mean C=22.5|Sep mean C=15.6|Oct mean C=7.5|Nov mean C=-1.9|Dec mean C=-9.9|Jan low C=-17.9|Feb low C=-16.3|Mar low C=-7.2|Apr low C=3.8|May low C=10.6|Jun low C=16.7|Jul low C=18.4|Aug low C=16.5|Sep low C=9.4|Oct low C=2.3|Nov low C=-5.9|Dec low C=-13.9|Jan record low C=−40.1|Feb record low C=-40.2|Mar record low C=−30.8|Apr record low C=-14.2|May record low C=-5.5|Jun record low C=3.9|Jul record low C=6.9|Aug record low C=3.7|Sep record low C=-4.7|Oct record low C=-15.0|Nov record low C=−32.7|Dec record low C=−41.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=14|Feb precipitation mm=12|Mar precipitation mm=13|Apr precipitation mm=10|May precipitation mm=14|Jun precipitation mm=13|Jul precipitation mm=15|Aug precipitation mm=7|Sep precipitation mm=3|Oct precipitation mm=9|Nov precipitation mm=17|Dec precipitation mm=14|Jan rain days=2|Feb rain days=2|Mar rain days=5|Apr rain days=7|May rain days=9|Jun rain days=8|Jul rain days=9|Aug rain days=6|Sep rain days=4|Oct rain days=7|Nov rain days=7|Dec rain days=4|Jan snow days=15|Feb snow days=14|Mar snow days=7|Apr snow days=1|May snow days=0.1|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0|Oct snow days=1|Nov snow days=8|Dec snow days=15|Jan humidity=79|Feb humidity=78|Mar humidity=74|Apr humidity=56|May humidity=51|Jun humidity=46|Jul humidity=49|Aug humidity=47|Sep humidity=47|Oct humidity=60|Nov humidity=75|Dec humidity=79|Jan sun=153|Feb sun=179|Mar sun=228|Apr sun=276|May sun=335|Jun sun=367|Jul sun=377|Aug sun=363|Sep sun=299|Oct sun=222|Nov sun=151|Dec sun=131|source 1=pogoda.ru.net&lt;ref name=&quot;pogoda&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.pogodaiklimat.ru/climate/35796.htm
| title = pogoda.ru.net Погода и Климат
| language = ru
| accessdate = January 3, 2022}}&lt;/ref&gt;|source 2=[[NOAA]] (sun only, 1961–1990)&lt;ref name= NOAA&gt;{{cite web
| url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_II/KS/35796.TXT
| title = Balhash Climate Normals 1961-1990
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = January 3, 2022
}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}}
[[دوتنه:Balqash-pamjatnik.jpg|بټنوک| د غچ اخیستونکو قربانیانو یادگار.]]

== د بالقاش د ښار اکیم ==
مخکې، دا پوست د الکساندر اګلیولین لخوا ترسره شوی و. هغه په خپله خوښه د بلخ د ښارګوټي د اکم پوست ته ولاړ. &quot; ایرلان کوشانوف د ښار نوی مشر وړاندې کړ. دا د توربیکوف اورز و. د ټاکل کیدو دمخه، هغه د [[اقتصاد]] د څانګې مشر و، &quot;- د [[سيمه|سیمې]] د اکیم مطبوعاتي سکرتر مارینا شاپووالووا په فیسبوک کې وویل. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 July 2019 |title=Ораз Тәуірбеков Балқаш қаласының әкімі болды |url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/oraz-taurbekov-balkash-kalasyinyin-akm-boldyi-299442/}}&lt;/ref&gt;

== اقتصاد ==

== زېربنا ==

== دا هم وګوره ==

* د بالقاش هوايي ډګر
* د بالقاش جهيل
* بلخاشتومات

== سرچينې ==
&lt;div class=&quot;reflist&quot;&gt;
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
&lt;/div&gt;

== بېرونۍ تړنې ==

* [https://web.archive.org/web/20080820025704/http://www.balkhash.info/ د بالقاش ټول مالومات]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4286916.stm د بالقاش ښار په اړه د بي بي سي معلوماتي پاڼه، د انځورونو سره]
{{Karaganda Region}}{{Cities of Kazakhstan}}{{Authority control}}
[[وېشنيزه:بلخاش ښار]]
[[وېشنيزه:بلکاش ښ]]
[[وېشنيزه:کزاخي ژبه]]
[[وېشنيزه:قزاقستان]]
[[وېشنيزه:قزاقي يا کزاخي ژبه]]
[[وېشنيزه:کزاکان]]
[[وېشنيزه:کزاخان]]
[[وېشنيزه:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>b6ghmkwx3bo48ns88b1i5ejl0lcp7tw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کويټ اقتصاد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62783</id>
    <revision>
      <id>363608</id>
      <parentid>362790</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T01:49:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41334" sha1="1zjw7tq8ehkbh1n92kl4l5c8s44b20l" xml:space="preserve">[[دوتنه:Kuwait city cityscape.jpg|بټنوک|327x327px]]
'''د کویټ اقتصاد''' پر پټرولیمو ولاړ یو بډای اقتصاد دی. کویټ په نړۍ کې یو له بډایو هیوادونو څخه دی. د کویټ دینار په نړۍ کې تر ټولو زیات ارزښت لرونکې دودپيسه ده. د نړیوال بانک له نظره، کویټ په نړۍ کې د سړي سر ناخالص ملي عاید کې پنځم بډای هیواد دی. د کویټ اقتصاد د سړي سر «جي ډي پي» کې د نړۍ تر ټولو لوی شلم اقتصاد دی. د بېلا بېلو متنوع کونکو تګلارو په پایله کې، پټرولیم اوس د ټولې جي ډي پي ۴۳٪ او د صادراتو د عاید ۷۰٪ برخه جوړوي. د فولادو تولید د کویټ دویم تر ټولو لوی صنعت دی. کویټ په فولادو کې په خپل ځان بسیا دی.&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web |date=10 April 2015 |title=Kuwait |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |website=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=16 July 2022 |archive-date=10 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;worldbank&quot;&gt;[http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2014+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&amp;sort=desc &quot;GDP per capita, PPP (current international $)&quot;, World Development Indicators database], World Bank. Database updated on 14 April 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html GDP – per capita (PPP)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130424075526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html |date=2013-04-24 }}, [[The World Factbook]], Central Intelligence Agency.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/02/weodata/weorept.aspx?sy=2014&amp;ey=2014&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=16&amp;pr1.y=7&amp;c=512%2C668%2C914%2C672%2C612%2C946%2C614%2C137%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C135%2C321%2C716%2C243%2C456%2C248%2C722%2C469%2C942%2C253%2C718%2C642%2C724%2C643%2C576%2C939%2C936%2C644%2C961%2C819%2C813%2C172%2C199%2C132%2C733%2C646%2C184%2C648%2C524%2C915%2C361%2C134%2C362%2C652%2C364%2C174%2C732%2C328%2C366%2C258%2C734%2C656%2C144%2C654%2C146%2C336%2C463%2C263%2C528%2C268%2C923%2C532%2C738%2C944%2C578%2C176%2C537%2C534%2C742%2C536%2C866%2C429%2C369%2C433%2C744%2C178%2C186%2C436%2C925%2C136%2C869%2C343%2C746%2C158%2C926%2C439%2C466%2C916%2C112%2C664%2C111%2C826%2C298%2C542%2C927%2C967%2C846%2C443%2C299%2C917%2C582%2C544%2C474%2C941%2C754%2C446%2C698%2C666&amp;s=PPPPC&amp;grp=0&amp;a=World Economic Outlook Database, October 2015], [http://www.imf.org/external/ns/cs.aspx?id=28 International Monetary Fund]. Database updated on 6 October 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;curr&quot;&gt;{{cite web |date=21 March 2012 |title=10 Most Valuable Currencies in the World |url=http://www.siliconindia.com/finance/news/10-Most-Valuable-Currencies-in-the-World-nid-109953.html |website=Silicon India |access-date=16 July 2022 |archive-date=10 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310124050/https://www.siliconindia.com/finance/news/10-Most-Valuable-Currencies-in-the-World-nid-109953.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel&quot;&gt;{{cite web |date=2019 |title=Faisal Awwad Al Khaldi: Go Big or Go Home |url=https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview |work=The Business Year |access-date=2022-07-16 |تاريخ الأرشيف=2022-02-02 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220202054418/https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview |url-status=dead |خونديځ نېټه=2022-02-02 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220202054418/https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220202054418/https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview |archive-url=https://web.archive.org/web/20220202054418/https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel1&quot;&gt;{{cite web |date=13 November 2018 |title=KWT Steel: Our ultimate goal is to become a fully-integrated steel manufacturer |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/interviews/kwt-steel-our-ultimate-goal-is-to-become-a-fully_integrated-steel-manufacturer-1065742.htm |work=Steel Orbis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel4&quot;&gt;{{cite web |date=6 February 2007 |title=United Steel Industries covers Kuwait's demand for steel -- Chairman |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=1708673&amp;language=en |work=[[Kuwait News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel2&quot;&gt;{{cite web |date=19 November 2019 |title=New rebar capacity coming up in Kuwait |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/latest-news/new-rebar-capacity-coming-up-in-kuwait-1120965.htm |work=Steel Orbis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel3&quot;&gt;{{cite web |date=19 August 2019 |title=United Steel Industrial Co. (KWTSTEEL) |url=https://www.epicos.com/company/11120/united-steel-industrial-co-kwtsteel |work=Epicos |access-date=16 July 2022 |archive-date=27 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127183806/https://www.epicos.com/company/11120/united-steel-industrial-co-kwtsteel |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;usatoday&quot;&gt;{{cite web |author=Grant Suneson |date=7 July 2019 |title=These are the 25 richest countries in the world |url=https://www.usatoday.com/story/money/2019/07/07/richest-countries-in-the-world/39630693/ |website=[[USA Today]]}}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۱۹ز کال کې، د کویټ عمده صادراتي تولیدات کاني تیل و چې په صادراتو کې تیل (د ټولو صادراتو ۸۹.۱٪)، الوتکې او فضايی بیړۍ (۴.۳٪)، عضوي کیمیاوي مواد (۳.۲٪)، پلاستیک (۱.۲٪)، وسپنه او فولاد (۰.۲٪)، ارزښتمن غمي او قیمتي فلزات (۰.۱٪)، د کمپیوټر په ګډون ماشینونه (۰.۱٪)، المونیم (۰.۱٪)، مس (۰.۱٪)، او مالګه، سلفر، ډبره او سیمینټ (۰.۱٪) شامل دي. په ۲۰۱۹ز کال کې کویټ د «سلفوني، نايټريډ او نايټروس» شوي «هايدروکاربن» تر ټولو لوی صادرونکی هېواد و. د ۲۰۱۹ز کال د اقتصادي پیچلتیا شاخص (لړیال) کې کویټ د ۱۵۷ هیوادونو له منځه دري شپېتم مقام خپل کړ. په ۲۰۱۹ز کال کې عراق د کویټ د صادراتو مخکښ بازار و او خواړه/کرنیز تولیدات د ټولو صادراتي توکو ۹۴.۲٪ برخه جوړوله.&lt;ref name=&quot;exports&quot;&gt;{{cite web |title=Kuwait's Top 10 Exports |url=https://www.worldstopexports.com/kuwaits-top-10-exports/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;exports1&quot;&gt;{{cite web |title=Kuwait |url=https://oec.world/en/profile/country/kwt |website=[[The Observatory of Economic Complexity]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hktdc&quot;&gt;{{cite web |date=30 April 2021 |title=Kuwait: Market Profile |url=https://research.hktdc.com/en/article/MzU3OTgyNjcw |website=[[Hong Kong Trade Development Council]]}}&lt;/ref&gt;

== پتروليم او طبيعي ګاز ==
په ۱۹۳۴ز کال کې، د کویټ امیر، د کویټ د تیلو شرکت (Kuwait Oil Co. (KOC)) ته د تیلو امتیاز ورکړ چې د «انګلو- پارس» د تیلو شرکت (وروسته د برتانیا د پترولیم شرکت) او د خلیج د تیلو اتحادیې یې ګډ ملکیت درلود، په ۱۹۷۶ز کال کې د کویټ حکومت « KOC » دولتي کړ.

د کویټ د پټرولیم شرکت (KPC) چې یو نړیوال يو ځای شوی د تيلو شرکت دی، د پټرولیم په سکتور کې د دولتي چارو بنسټيز شرکت دی، په دې کې د کویټ د تیلو شرکت، کوم چې تیل او ګاز تولیدول؛ د کویټ ملي پټرولیم شرکت، تصفیه او کورنی پلور؛ پټروکیمیکل صنعتونو شرکت، کوم چې «امونیا» او «یوریا» تولیدوي؛ د کویټ بهرني پټرولیم لټونې شرکت، په مخ پر وده هیوادنو کې د ځینو نورو امتیازاتو سره، د کویټ تیلو ټانکر شرکت (Kuwait Oil Tanker Co) او «سانټافي» نړیواله اتحادیه، شامل دي. وروستي شرکت چې په ۱۹۸۲ز کال کې بشپړ رانیول شوی، د پټرولیمو په صنعت کې د کویټ د پټرولیمو اتحادیې ته په ټوله نړۍ کې موجوديت ورکوي.

د کویټ د پټرولیمو اتحادیې د خلیج د تیلو شرکت څخه په «بینیلکس» هیوادونو او سکینډینویا کې د تصفیه کولو او اړوندو خدماتو مرکزونه او همدراراز په ایټالیه کې د زېرمه کولو ځايونه او د خدماتو د مرکزونو شبکه هم رانیولي دي. په ۱۹۸۷ز کال کې، د کویټ د پټرولیمو اتحادیې په برتانيه پترولیم کې ۱۹٪ سهم واخیست، کوم چې وروسته ۱۰٪ ته راټیټ شو. د کویټ پټرولیمو اتحادیه خپل توليد په اروپا کې د «کیو-۸» توليد نوم (برانډ) لاندې بازار ته وړاندې کوي او د متحده ایالاتو او جاپان په بازارونو کې لېوالتيا لري.

کویټ د شاوخوا ۹۴ میلیارده بیلرو (۱۴.۹ کیلو متر مربع) د تر لاسه کېدو وړ تیلو زیرمې لري. تر جګړې د مخه، اټکل شوې ظرفیت يې د یوې ورځې پر سر شااو خوا ۲.۴ میلیون بیلره و (پر ورځ کې ۳۸۰× ۱۰&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt; متر مکعب). د عراقي نېواک پر مهال، د کویټ د تیلو د تولید وړتیا په عملي توګه هیڅ ته راښکته شوه. همدارنګه، له هغه وروسته خورا ښه بیا رغونه او پرمختګونه وشول. د تیلو تولید د ۱۹۹۲ز کال په پای کې په یوه ورځ کې ۱.۵ میلیون بیلره (۲۴۰×۱۰&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt; متر مکعب پر ورځ) و او په ۱۹۹۳ز کال کې تر جګړې مخکې ظرفيت حالت ته ورسېد. د کویټ د تولید وړتیا ۲.۵ میلیون بیلره په یو ورځ (۴۰۰×۱۰&lt;sup&gt;۳ &lt;/sup&gt; متر مکعب پر ورځ) کې اټکل شوې ده. کويټ په پام کې  درلوده چې تر ۲۰۰۵ز کال پورې د دوی وړتيا پر یوه ورځ کې ۳.۵ میلیون بیلره ته لوړه کړي. 

== چاپېريالي پايښت ==
د کویټ د ۲۰۳۵ز کال د لرید د برخې په توګه، د کويټ موخه دا ده چې ځان ته د «پیټروکیمیکل» (هغه مواد چې د طبيعي ګاز يا پيتروليمو له تصفيې يا پروسس څخه تر لاسه کېږي) صنعت د نړیوال مرکز په توګه ځای ورکړي. الزور تصفیه ځای په منځني ختیځ کې تر ټولو لویه تصفیه خونه ده. دا د کویټ تر ټولو لويه له چاپیریال سره برابره د تیلو تصفیه خونه ده. الزور تصفیه خونه د یو کمربند او یوې لارې نوښت تر مخې د کویټ – چین د همکارۍ پروژه ده.&lt;ref name=&quot;kuwaitvision&quot;&gt;{{cite web |author=Ellie Pritchard |date=22 June 2021 |title=Al-Zour: Kuwait's vision of becoming an international hub in the Middle East |url=https://www.valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |website=Valve World |access-date=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=21 January 2022 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=21 January 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;chambers&quot;&gt;{{cite web |title=KUWAIT: An Introduction |url=https://chambers.com/content/item/3216 |website=[[Chambers and Partners]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zour1&quot;&gt;{{cite web |date=16 December 2019 |title=Sinopec completes main unit of the Middle East's largest refinery |url=https://www.hydrocarbonprocessing.com/news/2019/12/sinopec-completes-main-unit-of-the-middle-easts-largest-refinery |work=Hydrocarbon Processing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zour2&quot;&gt;{{cite web |date=24 August 2016 |title=Largest Refinery Project in the Middle East |url=https://www.process-worldwide.com/largest-refinery-project-in-the-middle-east-a-547741/ |work=Process Worldwide}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zour3&quot;&gt;{{cite web |date=16 March 2021 |title=Start-up of Kuwait's al-Zour refinery still months off |url=https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off |work=[[Argus Media]] |تاريخ الوصول=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=16 March 2021 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210316153723/https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off |url-status=dead |لاسرسي نېټه=16 July 2022 |خونديځ نېټه=16 March 2021 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20210316153723/https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20210316153723/https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316153723/https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alzour_env&quot;&gt;{{cite journal|url=https://onepetro.org/SPEKOGS/proceedings-abstract/19KOGS/3-19KOGS/D033S018R006/218128|title=Site Preparation &amp; Soil remediation for Kuwait's Largest Environmental Friendly oil Refinery, by Utilizing Dredging &amp; Soil Compaction|website=OnePetro|author=Talal Aljiran; Walid Alkandari|date=13 October 2019|doi=10.2118/198101-MS|s2cid=210318313}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kuwaitvision2&quot;&gt;{{cite web |author=Ellie Pritchard |date=22 June 2021 |title=Al-Zour: Kuwait's vision of becoming an international hub in the Middle East |url=https://www.valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |website=Valve World |access-date=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=21 January 2022 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=21 January 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;chinakuwaitzour&quot;&gt;{{cite web |date=14 December 2019 |title=Feature: Kuwait's refinery project showcases Chinese concept of &quot;win-win cooperation&quot; |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-12/14/c_138629489.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214024129/http://www.xinhuanet.com/english/2019-12/14/c_138629489.htm |archive-date=14 December 2019 |website=[[Xinhua News Agency]]}}&lt;/ref&gt;

الزور اډه د منځني ختیځ د مایع شوي طبيعي ګاز تر ټولو لویه اډه ده. دا د نړې اوبه شوي ګاز تر ټولو لوی زېرمه ځای او په ګاز د بيا بدلولو تر ټولو لويې شنې سیمې پروژه ده. دې پروژې د درې میلیارده امريکايي ډالرو په ارزښت پانکونه راجلب کړې ده. نورې غټې پروژې یې «بایوفیول» (له عضوي موجوداتو نفط جوړول) او پاک تیل دي. د «سولایبیا» فاضله اوبو تفصيه ځای د نړۍ تر ټولو لوی د فاضله اوبو د پاکولو اډه (تصفيه خانه) ده چې د  قشر د جلا کولو ټیکنالوجۍ انرژي استعمالوي. ام الحیام د فاضله اوبو د تفصيې اډه د نړۍ د لویو ایکولوژیکي دوامداره فاضله موادو د تصفيې له فابریکو څخه يوه ده. د اټکلي ۱.۸ میلیارده امريکايي ډالرو ارزښت په لرلو سره، دا د «پي پي پي» غټو پروژو یوه مخکښه اډه ده. دې په ۲۰۲۰ز کال کې د سیمې په کچه د څلورمې تر ټولو لویې پروژې جایزې ګټلې وه.&lt;ref name=&quot;lng&quot;&gt;{{cite web |date=15 September 2020 |title=Kuwait Aims to Finish Middle East's Biggest LNG Terminal by March |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-09-15/kuwait-aims-to-finish-mideast-s-biggest-lng-terminal-by-march |work=[[Bloomberg News|Bloomberg]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng1&quot;&gt;{{cite web |date=21 September 2020 |title=Middle East's Largest Import Terminal for Liquefied Natural Gas |url=https://cosmopolitantdaily.com/energy/middle-easts-largest-import-terminal-for-liquefied-natural-gas/ |work=Cosmopolitan Daily}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng2&quot;&gt;{{cite web |author=Alex Siow |date=2 October 2020 |title=Kuwait LNG import to rival Pakistan in three years |url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2020/10/02/10559376/kuwait-lng-import-to-rival-pakistan-in-three-years |work=[[RELX|ICIS]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng7&quot;&gt;{{cite web |year=2020 |title=AL-ZOUR LNG IMPORT PROJECT |url=https://www.denso.net/al-zour-lng-import-project/ |work=Denso }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng8&quot;&gt;{{cite web |year=2021 |title=Liquefied Natural Gas Import Facility (LNGI) |url=https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 |work=KIPIC |access-date=2022-07-16 |تاريخ الأرشيف=2022-05-26 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220526030202/https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 |url-status=dead |خونديځ نېټه=2022-05-26 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220526030202/https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220526030202/https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526030202/https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng4&quot;&gt;{{cite web |year=2021 |title=Al-Zour Project |url=https://www.nesfircroft.com/candidates/projects/al-zour-project |work=NES Fircroft |access-date=2022-07-16 |archive-date=2022-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716181844/https://www.nesfircroft.com/candidates/projects/al-zour-project |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng3&quot;&gt;{{cite web |year=2017 |title=Al-Zour LNG Import Terminal Project, Kuwait |url=https://www.hydrocarbons-technology.com/projects/al-zour-lng-import-terminal-project/ |work=Hydrocarbons Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;argus&quot;&gt;{{cite web |date=30 May 2021 |title=Kuwait completes work on $16bn Clean Fuels Project |url=https://www.argusmedia.com/en/news/2220011-kuwait-completes-work-on-16bn-clean-fuels-project |work=[[Argus Media]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;biofuel&quot;&gt;{{cite web |date=27 May 2021 |title=Kuwait completes biofuel project |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2979519&amp;language=en |work=[[Kuwait News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya5&quot;&gt;{{cite web |date=2 May 2017 |title=Sulaibiya sewage plant |url=https://www.meed.com/sulaibiya-sewage-plant/ |work=[[MEED]] |quote=The Sulaibiya wastewater treatment plant is the largest facility in the world to use energy-efficient reverse osmosis and ultrafiltration membrane technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya2&quot;&gt;{{cite web |date=18 February 2015 |title=Kuwait-based wastewater treatment plant to become world's largest facility of its kind |url=https://www.watertechonline.com/directory/article/15547477/kuwaitbased-wastewater-treatment-plant-to-become-worlds-largest-facility-of-its-kind |work=Water Technology Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya4&quot;&gt;{{cite web |date=17 February 2015 |title=Sulaibiya to be world's largest RO treatment plant |url=https://www.utilities-me.com/article-3357-sulaibiya-to-be-worlds-largest-ro-treatment-plant |work=Utilities Middle East}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya3&quot;&gt;{{cite web |date=17 February 2015 |title=Kuwait's Sulaibiya Plant to Set New Global Benchmark after Upgrade with GE's Advanced Water Reuse Technology |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2015/02/17/707102/10120540/en/Kuwait-s-Sulaibiya-Plant-to-Set-New-Global-Benchmark-after-Upgrade-with-GE-s-Advanced-Water-Reuse-Technology.html |work=Global News Wire}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya&quot;&gt;{{cite web |title=Sulaibiya Wastewater Treatment |url=https://www.water-technology.net/projects/sulaibiya/ |work=Water Technology |access-date=2022-07-16 |archive-date=2022-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701232048/https://www.water-technology.net/projects/sulaibiya/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hog&quot;&gt;{{cite web |date=19 August 2020 |title=Hogan Lovells advises on financial close for Kuwait's megaproject Umm Al-Hayman |url=https://www.hoganlovells.com/en/news/financial-close-umm-al-hayman-mit-hogan-lovells |work=[[Hogan Lovells]] |access-date=16 July 2022 |archive-date=16 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716180341/https://www.hoganlovells.com/en/news/financial-close-umm-al-hayman-mit-hogan-lovells |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ipex&quot;&gt;{{cite web |date=29 January 2019 |title=KfW IPEX-Bank, Al Ahli Bank of Kuwait and the Commercial Bank of Kuwait finance Umm Al Hayman wastewater treatmant plant |url=https://www.kfw-ipex-bank.de/Presse/News/Pressemitteilungsdetails_563968-2.html |work=[[KfW IPEX-Bank]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ummalhayman&quot;&gt;{{cite web |year=2021 |title=Umm Al Hayman Project |url=https://uahpc.com/index.html |website=UAHPC |access-date=2022-07-16 |تاريخ الأرشيف=2022-07-05 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220705215215/https://uahpc.com/index.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2022-07-05 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220705215215/https://uahpc.com/index.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220705215215/https://uahpc.com/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705215215/https://uahpc.com/index.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;uhw&quot;&gt;{{cite web |date=25 December 2020 |title=أحمد الصالح لـ الجريدة•: توسعة &quot;أم الهيمان&quot; تضع الكويت على خريطة المياه العالمية |url=https://www.aljarida.com/articles/1608819297112090300/ |website=[[Al-Jarida]] |language=ar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wte&quot;&gt;{{cite web |date=2 June 2020 |title=Umm Al Hayman Wastewater Project |url=https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |work=WTE Wassertechnik |access-date=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=1 October 2022 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |url-status=dead |خونديځ نېټه=1 October 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ppp&quot;&gt;{{cite web |date=2020 |title=Kuwait: Wastewater Treatment |url=https://www.thebusinessyear.com/al-ahli-bank-umm-al-hayman-wastewater-treatment-plant/focus |work=The Business Year }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hog2&quot;&gt;{{cite web |date=19 August 2020 |title=Hogan Lovells advises on financial close for Kuwait's megaproject Umm Al-Hayman |url=https://www.hoganlovells.com/en/news/financial-close-umm-al-hayman-mit-hogan-lovells |work=[[Hogan Lovells]] |access-date=16 July 2022 |archive-date=16 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716180341/https://www.hoganlovells.com/en/news/financial-close-umm-al-hayman-mit-hogan-lovells |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ppp_project&quot;&gt;{{cite web |date=30 June 2021 |title=WTE Wassertechnik GmbH's UMM AL Hayman Kuwait Project |url=https://www.lawyer-monthly.com/2021/06/wte-wassertechnik-gmbhs-umm-al-hayman-wastewater-treatment-plant-ppp-project-in-kuwait/ |work=Lawyer Monthly}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ipex2&quot;&gt;{{cite web |date=29 January 2019 |title=KfW IPEX-Bank, Al Ahli Bank of Kuwait and the Commercial Bank of Kuwait finance Umm Al Hayman wastewater treatmant plant |url=https://www.kfw-ipex-bank.de/Presse/News/Pressemitteilungsdetails_563968-2.html |work=[[KfW IPEX-Bank]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asar&quot;&gt;{{cite web |date=7 February 2020 |title=ASAR – Al Ruwayeh &amp; Partners act as Kuwait Legal counsel to the consortium of WTE Wassertechnik GMBG and International Financial Advisors Holdings KSCP on the UMM Al Hayman Wastewater Treatment Plant PPP Project in Kuwait |url=https://www.asarlegal.com/asar-al-ruwayeh-partners-acts-as-kuwait-legal-counsel-to-theconsortium-of-wte-wassertechnik-gmbh-and-international-financialadvisors-holding-kscp-on-the-umm-al-hayman-wastewater-treatmentp/ |work=Al Ruwayeh &amp; Partners (ASAR)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wte2&quot;&gt;{{cite web |date=2 June 2020 |title=Umm Al Hayman Wastewater Project |url=https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |work=WTE Wassertechnik |access-date=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=1 October 2022 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |url-status=dead |خونديځ نېټه=1 October 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ppp2&quot;&gt;{{cite web |date=2020 |title=Kuwait: Wastewater Treatment |url=https://www.thebusinessyear.com/al-ahli-bank-umm-al-hayman-wastewater-treatment-plant/focus |work=The Business Year }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kamco1&quot;&gt;{{cite web |date=30 May 2021 |title=GCC Projects Market Update |url=https://www.kamcoinvest.com/sites/default/files/research/pdf/GCC%20Projects%20Market%20Update%20-%20May-2021-English.pdf |work=Kamco Invest |page=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kamco&quot;&gt;{{cite web |date=30 May 2021 |title=GCC Projects Market Update |url=https://www.kamcoinvest.com/sites/default/files/research/pdf/GCC%20Projects%20Market%20Update%20-%20May-2021-English.pdf |work=Kamco Invest |page=3}}&lt;/ref&gt;

د کویټ د چاپیریال ساتنې پروګرام په نړۍ کې تر ټولو لوی د چاپیریال ساتنې پروژو څخه يو دی. د کویټ د ۲۰۳۵ز کال لرلید تر مخې نورې مختلفې لویې زیربنايي پروژې هم شته. اوس مهال کویټ په منځني ختيځ کې د نړۍ تر ټولو لويه قضايي ودانۍ جوړوي، دا نوي قضايي ودانۍ له چاپیریال ساتنې سره برابرې دي. په نورو لويو پرمختګونو کې يې د حصة المبارک «KIPCO» سيمه هم شامله ده.&lt;ref name=&quot;remediation1&quot;&gt;{{cite web |author=Wil Crisp |date=3 June 2021 |title=Kuwait awards remediation scheme contracts |url=https://www.meed.com/kuwait-awards-remediation-scheme-contracts |work=[[MEED]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;remediation2&quot;&gt;{{cite web |date=9 May 2021 |title=Kuwait Quarterly Newsletter - Issue 17 |url=https://www.rsm.global/kuwait/sites/default/files/media/publications/Kuwait%20Quarterly/kuwait_quarterly_newsletter_-_issue_5.pdf |work=[[RSM International]] |page=17 |quote=KERP is the largest environmental remediation project in the world}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;remediation3&quot;&gt;{{cite web |author=Wil Crisp |date=18 November 2020 |title=Contractors submit Kuwait remediation bids |url=https://www.meed.com/contractors-submit-kuwait-remediation-bids |work=[[MEED]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kuwaitvision2035&quot;&gt;{{cite web |date=1 June 2021 |title=Eyeing the private sector |url=http://80.241.146.114/gulfconstruction/news/1625946_Eyeing-the-private-sector.html |work=Gulf Construction}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rsm&quot;&gt;{{cite web |date=4 November 2020 |title=Kuwait Quarterly Newsletter – Issue 3 |url=https://www.rsm.global/kuwait/sites/default/files/media/news/Publications/kuwait_quarterly_newsletter_-_issue_3.pdf |work=[[RSM International]] |page=15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;newkuw&quot;&gt;{{cite web |title=New Kuwait (Kuwait Vision 2035) |url=https://www.newkuwait.gov.kw/ |website=New Kuwait }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zour5&quot;&gt;{{cite web |date=1 May 2017 |title=Al-Zour refinery strategic project of Kuwait 2035 Vision |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2607941&amp;Language=en |work=Kuwait News Agency (KUNA)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pace&quot;&gt;{{cite web |author=Ranju Warrier |date=18 February 2021 |title=Pace on being a 'repeat choice' for judicial complexes' projects |url=https://www.constructionweekonline.com/projects-and-tenders/270729-pace-on-being-a-repeat-choice-for-judicial-complexes-projects |work=Construction Week}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smartcourt&quot;&gt;{{cite web |date=1 March 2021 |title=Smart Kuwait courts complex ready |url=http://80.241.146.114/gulfconstruction/news/1625744_Smart-Kuwait-courts-complex-ready.html |work=Gulf Construction}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ta&quot;&gt;{{cite web |date=2 June 2016 |title=New Kuwait court complexes opened |url=http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html |work=[[Trade Arabia]] |تاريخ الوصول=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=28 May 2023 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230528074050/http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html |url-status=dead |لاسرسي نېټه=16 July 2022 |خونديځ نېټه=28 May 2023 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20230528074050/http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20230528074050/http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528074050/http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gsas&quot;&gt;{{cite web |date=18 April 2019 |title=GSAS to be adopted in Kuwait following a strategic partnership between GORD and NTEC. |url=https://www.e-mc2.gr/el/news/gsas-be-adopted-kuwait-following-strategic-partnership-between-gord-and-ntec |website=e-mc2.gr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dme&quot;&gt;{{cite web |date=14 February 2021 |title=Pace delivers Hawalli Smart Courts Complex in Kuwait |url=https://design-middleeast.com/pace-delivers-hawalli-smart-courts-complex-in-kuwait/ |work=Design Middle East}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;urc&quot;&gt;{{cite web |date=1 June 2021 |title=Landmark set to dominate horizon |url=http://80.241.146.114/gulfconstruction/news/1625947_Landmark-set-to-dominate-horizon.html |work=Gulf Construction}}&lt;/ref&gt;

=== د نوې کېدو وړ انرژي ===
د کویټ ۲۰۳۵ز کال د ليدلوري د یوې برخې په توګه، کویټ د بيا نوې کېدو وړ انرژۍ يو لوی پارک پرانیست چې «شقايا د نوې کېدو وړ انرژۍ پارک نومېږي»، په کوم کې چې متمرکزه لمريزه انرژي، لمریز فوتوولټیک او د هوا انرژۍ اډې (فابريکې) شاملې دي. دا پارک څلور برخې لري او هدف يې د ۴۰۰۰ ميګاواټه ظرفيت تر لاسه کول دي. دا به په نړۍ کې د نوي کیدونکې انرژۍ تر ټولو لويو پارکونو څخه يو وي.&lt;ref name=&quot;shagaya2&quot;&gt;{{cite web |date=24 February 2019 |title=Kuwait launches Phase One of Shagaya Renewable Energy Park |url=https://meconstructionnews.com/33566/kuwait-launches-phase-one-of-shagaya-renewable-energy-park |work=ME Construction News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;renewable&quot;&gt;{{cite web |date=2021 |title=Kuwait Solar Energy Market – Growth, Trends, COVID-19 Impact, and Forecasts (2021–2026) |url=https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/kuwait-solar-energy-market |work=Mordor Intelligence}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shagaya&quot;&gt;{{cite web |date=20 February 2019 |title=Shagaya power plant 1st phase launched |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2778772&amp;language=en |work=Kuwait News Agency (KUNA)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shagaya1&quot;&gt;{{cite web |date=25 February 2019 |title=First Phase Of Kuwait's Shagaya Renewable Energy Park Launched |url=https://www.utilities-me.com/news/12453-first-phase-of-kuwaits-shagaya-renewable-energy-park-launched |work=Utilities Middle East}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;renewable2&quot;&gt;{{cite web |date=2021 |title=Kuwait Solar Energy Market – Growth, Trends, COVID-19 Impact, and Forecasts (2021–2026) |url=https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/kuwait-solar-energy-market |work=Mordor Intelligence}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shagaya5&quot;&gt;{{cite web |date=23 June 2021 |title=Kuwait extends renewable advisory deadline |url=https://www.meed.com/kuwait-extends-renewable-advisory-deadline |work=[[MEED]] |quote=Various phases of the Shagaya renewable energy project will have a combined capacity of 4GW once completed}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shagaya4&quot;&gt;{{cite web |date=18 May 2021 |title=PROJECTS: Kuwait to invite consultancy bids for renewable energy project |url=https://www.zawya.com/mena/en/projects/story/PROJECTS_Kuwait_to_invite_consultancy_bids_for_renewable_energy_project-ZAWYA20210518081129/ |work=Zawya}}&lt;/ref&gt;

== د فولادو توليد ==
د فولادو تولید د کویټ دویم تر ټولو لوی صنعت دی. متحده فولادو صنعتي شرکت، د کويټ د فولادو عمده توليدونکی شرکت دی، دا  شرکت د ټول کویټ کورني بازار تقاضا (په ځانګنړي ډول ابادول) پوره کوي. کویټ په فولادو کې پر خپل ځان بسیا هېواد دی.&lt;ref name=&quot;steel12&quot;&gt;{{cite web |date=13 November 2018 |title=KWT Steel: Our ultimate goal is to become a fully-integrated steel manufacturer |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/interviews/kwt-steel-our-ultimate-goal-is-to-become-a-fully_integrated-steel-manufacturer-1065742.htm |work=Steel Orbis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel42&quot;&gt;{{cite web |date=6 February 2007 |title=United Steel Industries covers Kuwait's demand for steel -- Chairman |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=1708673&amp;language=en |work=[[Kuwait News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel22&quot;&gt;{{cite web |date=19 November 2019 |title=New rebar capacity coming up in Kuwait |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/latest-news/new-rebar-capacity-coming-up-in-kuwait-1120965.htm |work=Steel Orbis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel32&quot;&gt;{{cite web |date=19 August 2019 |title=United Steel Industrial Co. (KWTSTEEL) |url=https://www.epicos.com/company/11120/united-steel-industrial-co-kwtsteel |work=Epicos |access-date=16 July 2022 |archive-date=27 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127183806/https://www.epicos.com/company/11120/united-steel-industrial-co-kwtsteel |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== کرنه ==
په ۲۰۱۶ز کال کې، په سبزیو کې د خوړو په برخه کې د کویټ پر ځان بسیاينې تناسب ۴۹.۵٪، په غوښه کې ۳۸.۷٪، په لبنیاتو کې ۱۲.۴٪، په میوو کې ۲۴.۹٪ او په غلو دانو کې ۸.۵٪ و. د کویټ په ټوله سیمه کې ۸.۵٪ کرنیزه ځمکه شامله ده، په داسې حال کې چې د کرنې وړ ځمکه د کویټ د ټولې سیمې ۰.۶٪ برخه پوښي. له تاريخي اړخه جاهرا تر ټولو زياته کرنيزه ځمکه وه. اوس مهال په جاهرا کې ډول ډول کروندځایونه شته.&lt;ref name=&quot;food_selfsufficient&quot;&gt;{{cite web |date=26 August 2020 |title=Food self-sufficiency ratio in Kuwait in 2016, by type |url=https://www.statista.com/statistics/678034/kuwait-food-self-sufficiency-ratio-by-type/ |work=Statista}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.aidanbrooks.co.uk/farmers-of-jahra/nyrzyh4fvwxx7o49vf4ynub8vyfbrq Farmers of Jahra]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;agri2&quot;&gt;{{cite web |author=Choi Moon-hee |date=18 May 2021 |title=South Korean Companies Building Smart Farms in the Middle East |url=http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=67375 |work=Business Korea}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;agri3&quot;&gt;{{cite web |title=Land use - The World Factbook - CIA |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/land-use/ |access-date=2022-07-16 |archive-date=2021-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814084025/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/land-use |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۱۷ز کال کې، کرڼه (د کبانو په ګډون) د ناخالص کورني توليد نږدې ٪۰.۴ سلنه جوړوله. له اقتصادي پلوه شاوخوا څلور سلنه نفوس په کرنه کې کار کوي چې نږدې ټول یې بهرنیان دي. د کروندو مالکان نږدې ټول پانګوال دي. په ۲۰۱۴ز کال کې ټوله کرنیزه ځمکه ۱،۵۲۱ کلیو متر مربع وه.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS?name_desc=true |access-date=2018-04-24 |website=data.worldbank.org |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=general profile |url=http://www.fao.org/countryprofiles/index/en/?iso3=KWT |access-date=2018-04-22 |website=Food and Agriculture Organization of the United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

د اوبو رسېدو محدوديت او د کرنې وړ ځمکې د کرنې صنعت ته له ستونزو سره مخ کړی. دولت د «هایدروپونیک» او په احتیاط سره اداره شويو کروندو له لارې د خوړو کرل تجربه کړي. همداراز، کله چې عراقي عسکرو په سیمه کې د تیلو څاګانو ته اور ورته کړ او د تیلو لوی ډنډونه یې جوړ کړل، په سويلي مرکزي کویټ کې د کرنې لپاره برابره ډېره برخه ځمکه له منځه ولاړه. کب او «شریمپ» په سیمه يیزو اوبو کې ډیر دي او په لویه پیمانه سوداګریزه کب نیونه په داخلي توګه او د هند په بحر کې تر سره کیږي. 

== مالي تمويل ==
کویټ د مالي تمويل په صنعت کې په «GCC» (د خليج د همکاريو شورا) کې مخکښ ځای لري. امیر دا نظریه وړاندې کړې چې کویټ باید خپله انرژي د اقتصادي پراختیا په برخه کې په مالي صنعت متمرکزه کړي.&lt;ref name=&quot;wages&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=laODBQAAQBAJ|title=The Wages of Oil: Parliaments and Economic Development in Kuwait and the UAE|work=Michael Herb|isbn=9780801454684|last1=Herb|first1=Michael|date=18 December 2014}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>1zjw7tq8ehkbh1n92kl4l5c8s44b20l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د اوو ډله</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62821</id>
    <revision>
      <id>363601</id>
      <parentid>335426</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T00:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16636" sha1="b0rbukr4rwhsnnnotnihnfiawdgnw4i" xml:space="preserve">[[دوتنه:G7 Finance ministers.jpg|بټنوک|247x247px]]
'''د اوو ډله''' ('''G7''') د کاناډا، فرانسې، جرمني، ایټالیا، جاپان، بریتانیا او متحده ایالاتو څخه جوړه شوې د دولتونو تر منځ ټولنه ده. پر دې سربېره يې اروپايي ټولنه یو نامشخصه غړې ده. غړې يې د پیسو د نړیوال صندوق (IMF) پرمختللي لوی اقتصادونه او ليبرال دیموکراسۍ دي؛ دا ډله په رسمي ډول د ګډو ارزښتونو د ټول‌پالنې او استازي دولت پر محور رامنځته شوې. تر ۲۰۲۰ کال يورې د ډلې ټولیز حسابونو د خالصې نړيوالې شمتنۍ ۵۰ سلنه (چې ۴۱۸ تریلیونه ډالره ده)، د داخلي نړیوال ناخالص تولید ۳۲ تر ۴۶ سلنه او نږدې ۷۷۰ میلیونه کسان یا د نړۍ د نفوس ۱۰ سلنه برخه جوړوله. غړي يې په نړیوالو چارو کې ستر قدرتونه دي او نږدې متقابلې سیاسي، اقتصادي، ټولنیزې، حقوقي، چاپېریالي، پوځي، مذهبي او ديپلوماتیکې اړیکې لري. تر انګلستان وروسته له ۲۰۲۲ کال راهیسې جرمني د جي ۷ دوره‌يي ریاست پر غاړه واخیست.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report for Selected Countries Subjects |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=34&amp;pr.y=14&amp;sy=2016&amp;ey=2023&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=156,158,132,112,134,111,136&amp;s=NGDPD,PPPGDP&amp;grp=0&amp;a= |website=www.imf.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=October 2017 |title=World Economic Outlook Database |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weoselco.aspx?g=119&amp;sg=All+countries+%2f+Advanced+economies+%2f+Major+advanced+economies+(G7) |publisher=International Monetary Fund. imf.org |at=Major Advanced Economies (G7)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;What is the G7&quot;&gt;{{Cite web |title=What is the G7? |url=https://www.g7uk.org/what-is-the-g7/ |access-date=12 June 2021 |website=G7 UK Presidency 2021 |language=en-GB |تاريخ الأرشيف=25 December 2021 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20211225102211/https://www.g7uk.org/what-is-the-g7/ |url-status=dead |خونديځ نېټه=25 December 2021 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20211225102211/https://www.g7uk.org/what-is-the-g7/ |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20211225102211/https://www.g7uk.org/what-is-the-g7/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211225102211/https://www.g7uk.org/what-is-the-g7/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021 |title=Global Wealth Databook 2021 |url=https://www.credit-suisse.com/media/assets/corporate/docs/about-us/research/publications/global-wealth-databook-2021.pdf |access-date=20 December 2021 |publisher=[[Credit Suisse]]. credit-suisse.com |at=Table 4-1. p.&amp;nbsp;130.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;France Ministry&quot;&gt;{{cite web |date=26 August 2019 |title=The G7: Frequently Asked Questions |url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/french-foreign-policy/french-g7-presidency-2019/the-g7-frequently-asked-questions/ |access-date=12 June 2021 |website=France Diplomacy – Ministry for Europe and Foreign Affairs}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Reuters|date=1 January 2022|title=Germany wants G7 finance ministers to focus on recovery, climate protection|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/markets/commodities/germany-wants-g7-finance-ministers-focus-recovery-climate-protection-2022-01-01/|access-date=2 January 2022}}&lt;/ref&gt;

جي ۷ په ۱۹۷۳ کال کې د مالیې د وزیرانو له یوې لنډمهالې ناستې څخه سرچینه اخلي، له هغه مهال راهیسې د مهمو نړیوالو مسائلو په ځانګړي ډول د سوداګرۍ، امنیت، اقتصاد او د اقلیمي بدلونونو په برخه کې د حل لارو او همغږۍ لپاره د بحثونو د یو رسمي او پخواني ځای په توګه پېژندل کېږي. د دولت رییس یا د هر غړي هېواد د د دولت رییس په کلني ډول د کمیسیون له رییس او د اروپا اتحاديې د شورا له رییس سره د جي ۷ په سر مشریزه غونډه کې سره ګوري. د جي ۷ او اروپا اتحاديې (EU) ګڼ نور لوړپوړي چارواکي د کال په بهیر کې له یو بل سره ویني. د ګنو نورو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو استازي غالباً د مېلمنو په توګه بلل کېږي او روسیه له ۱۹۹۷ څخه تر ۲۰۱۴ پورې (د اته ډلې/جي ۸ د یوې برخې په توګه) رسمي غړې وه.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Paul LeBlanc |date=11 June 2021 |title=What is the G7, and what power does it hold? |url=https://www.cnn.com/2021/06/11/politics/g7-summit-explainer/index.html |access-date=12 June 2021 |website=CNN}}&lt;/ref&gt;

جي ۷ د یو تړون پر بنسټ نه دی او دایمي دارلنشا یا دفتر نه لري. ریاست یې په کلني ډول د غړو هېوادونو تر منځ په دوراني توګه مخته وړل کېږي او د دولت رییس د ډلې لومړیتوبونه تعینوي او د سرمشریزو غونډو د تنظیم او جوړونې کوربه وي. حال دا چې بنسټیزه یا قانوني مبنا نه لري، جي ۷ د پام‌وړ نړيوال نفوذ په توګه بلل کېږي؛ دې ډلې د څو مهمو نړیوالو نوښتونو لکه د HIV/AIDS د نړیوالې پراختیا پر وړاندې مبارزه، د ودې پر حال هېوادونو ته د مالي مرستو وړاندې کول او په ۲۰۱۵ کال کې يې د پاریس تړون له لارې د اقلیمي بدلونونومشري کړې. دا ډله د خپل محدود او منسوخ غړیتوب، محدود نړیوال استازيتوب، او نه اغېزمنتوب له امله له نیوکو سره مخ شوې. د نړیوال‌کېدلو ضد سازمان چې تر ډېره په غونډو کې نیوکې کوي هم له یادې ډلې سره مخالفت کړی.&lt;ref name=&quot;Shear&quot;&gt;{{Cite news|last=Shear|first=Michael D.|date=11 June 2021|title=G7 News: A Return to Face-to-Face Diplomacy|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2021/06/11/world/g7-summit|access-date=12 June 2021|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What are the G7 and the G8? |url=http://www.g8.utoronto.ca/what_is_g8.html |access-date=12 June 2021 |website=www.g8.utoronto.ca |تاريخ الأرشيف=27 November 2020 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201127055741/http://www.g8.utoronto.ca/what_is_g8.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=27 November 2020 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20201127055741/http://www.g8.utoronto.ca/what_is_g8.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20201127055741/http://www.g8.utoronto.ca/what_is_g8.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127055741/http://www.g8.utoronto.ca/what_is_g8.html }}&lt;/ref&gt; 

== تاريخ ==

=== منشأ/ سرچینې   ===
د شتمنې نړۍ لویوصنعتي هېوادونو ته د د یوې ټولنې د رامنځته کولو مفهوم د لومړي ځل لپاره د تېلو تر کړکېچ مخکې په ۱۹۷۳ کال کې راڅرګند شو. د ۱۹۷۳ کال د مارچ په ۲۵مه جورج شالټز د متحده ایالاتو د خزانه‌دارۍ منشي د متحده ایالاتو په واشنګټن ډي سي کې تر راتلونکې جوړېدونکې غونډې مخکې د لویدیځ جرمني (هېلموټ شمېت)، فرانسې (والري ژیسکا ډېسټانګ) او بریتانیې (انټوني باربېر) د مالیې له وزیرانو سره یوه غیر رسمي غونډه جوړه کړه. ولسمشر ريچارډ سپینه ماڼۍ د غونډې د پیل ځای په توګه وړاندیز کړه او ورپسې غونډه د سپېنې ماڼۍ د ځمکني پوړ په کتابتون کې ترسره شوه؛ په پای کې اصلي څلور کسیزه ډله د «کتابتون د ډلې» په توګه وپېژندل شوه. د ۱۹۷۳ کال په منځنۍ برخه کې د پیسو د نړیوال صندوق په پسرلنۍ غونډه کې شالټز د جاپان د ورزیاتولو وړاندیز وکړ چې ټولو غړو ومانه. د متحده ایالاتو، بریتانیا، جاپان، لویديځ جرمني او فرانسې د لوړپوړو مالي چارواکو غیر رسمي راغونډېدنې د «پنځو د ډلې/جي ۵» په توګه وپېژندل شوې.&lt;ref name=&quot;Schultz&quot;&gt;Shultz, George P. (1993). ''Turmoil and Triumph: My Years as Secretary of State''. p. 148. {{ISBN|0-684-19325-6}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bayne, Nicholas; Putnam, Robert D. (2000). ''Hanging in There''. Ashgate Pub Ltd. 230 pages. {{ISBN|075461185X}}. p.&amp;nbsp;20.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Farnsworth, Clyde H. (8 May 1977). &quot;A Secret Society of Finance Ministers,&quot; ''New York Times''.&lt;/ref&gt;

په ۱۹۷۴ کال کې پنځه واړه غړي په مشرتابه کې له ناڅاپي او ستونزمنو بدلونونو سره مخ شول. د فرانسې ولسمشر جیورجز پامپېډیو په ناڅاپي توګه ومړ، چې د ریاست لپاره د تازه ټاکنو لامل شو چې والري جېسکارډ ډیسټنګ يې ګټونکی شو. د جرمني صدراعظم ويلي برانټ، د امریکا ولسمشر ریچارډ نېکسون او د جاپان لومړي وزیر کاکويي تاناکا ټولو د رسوايۍ له امله استعفا ورکړه. په بریتانیا کې معلقې ټاکنې د لږکیو د دولت رامنځته کولو لامل شوې چې وروستۍ بې ثباتي يې په هم‌هغه کال کې د نورو ټاکنو لامل شوې. په پایله کې د نېکسون ځای‌ناستي جېرالډ فورډ په راتلونکي کال کې د ډلې د نویو مشرانو لپاره د شاتګ وړاندیز وکړ تر څو د یو بل په اړه څه زده‌کړي. 

=== لومړۍ سرمشریزه غونډه او پراختیا ===
د ګېسکارډ او د هغه جرمني سیال هلموت شمېت په نوښت د ۱۹۷۵ کال په نوامبر کې فرانسه د یوې درې ورځنۍ ناستې شاهده وه چې د پنځه ډلې سربېره يې ايټالیا ته هم بلنه ورکړې وه او د «شپږو ډله» (جی ۶) یې جوړه کړه. دا غونډه په شاتیو ډي رامبولېیت کې ترسره شوه، چې د تېلو د کړکيچ، د ووډز برېټون سیستم سقوط او روان نړیوال رکود په ګډون يې پر څو مهمو اقتصادي موضوعات بحث وکړ. پایله یې د رامبولېت اعلامیې په نوم ۱۵ مادې وې چې د ګنو نورو موقفونو تر څنګ د ازادې سوداګرۍ، په ورو ورو د اتومي وسلو د بې وسلې کولو پلويتوب، د مخ پر ودې هېوادونو سره مرسته او ختيځ بلوک ته د نږدې کېدلو لپاره يې د دې ډلې واحده ژمنتیا اعلام کړه. غړو هېوادونو د راتلونکو غونډو لپاره هم چې هر کال په منظم ډول تر سره کېږي برنامې جوړې کړې.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=G7 summit {{!}} The history of the G7 |url=https://www.g7germany.de/Content/EN/StatischeSeiten/G7_elmau_en/texte_en/2014-11-05-geschichte-g8.html#:~:text=The%20G7%20was%20born%20as%20a%20result%20of,and%20government%20to%20consult%20on%20international%20economic%20policy. |access-date=13 June 2021 |website=www.g7germany.de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;evian&quot;&gt;{{cite web |title=Evian summit – Questions about the G8 |url=http://www.g8.fr/evian/english/navigation/the_g8/questions_about_the_g8.html#question1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110420120547/http://www.g8.fr/evian/english/navigation/the_g8/questions_about_the_g8.html#question1 |archive-date=20 April 2011 |access-date=18 March 2011 |publisher=Ministère des Affaires étrangères, Paris}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MOFA: Rambouillet Summit – Declaration of Rambouillet |url=https://www.mofa.go.jp/policy/economy/summit/2000/past_summit/01/e01_a.html#:~:text=DECLARATION%20OF%20RAMBOUILLET%20November%2017,%201975%20The%20heads,November%201975,%20and%20agreed%20to%20declare%20as%20follows: |access-date=13 June 2021 |website=www.mofa.go.jp}}&lt;/ref&gt; 

په ۱۹۷۶ کال کې د بریتانیا لومړي وزیر هارولډ وېلسون، چې د جي ۶ په سرمشریزه غونډه کې يې د لومړي ځل لپاره ګډون کړی و له خپل موقف څخه يې استعفا وکړه؛ شمېت او فورد فکر وکړ چې دا ډله یو انګریزي ژبي ته چې سیاسي تجربه ولري ډېره اړتیا لري او پېير ټروډو ته یې بلنه ورکړه چې اته کاله د کاناډا لومړی وزیر و او د جي ۶ هر غړي هېواد د مشرانو په پرتله د پام وړ اوږدمهال لپاره وزیر پاتې شوی و. کاناډا هم تر جي ۶ غړو وروسته ستر پرمختللی اقتصادي ځواک و. سرمشریزه غونډه د هم‌هغه کال په وروستیو کې د پورتوريکو په ډوراډو کې ترسره شوه چې د اوسنۍ اووه ډلې (جي ۷) لومړنۍ ناسته وه.&lt;ref&gt;[http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/g8-the-most-exclusive-club-in-the-world-feature/ The Canadian Encyclopedia – Canada and the G8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180115154121/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/g8-the-most-exclusive-club-in-the-world-feature/ |date=2018-01-15 }} ''G8: The Most Exclusive Club in the World'', Thomas S. Axworthy, ''The Canadian Encyclopedia'', Historica Foundation of Canada, Toronto, Undated. Retrieved 23 July 2015.&lt;/ref&gt;

په ۱۹۷۷ کال کې بریتانیا چې په هم‌دې کال کې د سرمشریزې غونډې کوربنه وه د اروپايي اقتصادونو کميټې ته بلنه ورکړه چې د جي ۷ په ټولو سرمشریزو غونډو کې ګډون وکړي؛ په ۱۹۸۱ کال کې پيل شوې چې د اروپا د کمسیون رییس او د هغه هېواد د مشر له لارې چې د اروپايي ټولنې د شورا ریاست يې پرغاړه و په هره غونډه کې ګډون کاوه. له ۲۰۰۹ کال راهیسې د اروپا اتحاديې د  نوې رامنځته شوې شورا رییس هم په منظم ډول په سرمشریزو غونډو کې ګډون کوي چې له هېواده بهر د اتحادیې د اصلي رییس په توګه خدمت کوي.&lt;ref&gt;{{cite web |title=EU and the G8 |url=http://www.deljpn.ec.europa.eu/union/showpage_en_union.Harry.g8.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071226041143/http://www.deljpn.ec.europa.eu/union/showpage_en_union.Harry.g8.php |archive-date=26 December 2007 |access-date=17 July 2006 |publisher=European Union}}&lt;/ref&gt;

=== ډېرېدونکی پروفایل ===
په ۱۹۸۵ کال کې د پلازا تړون (Plaza Accord) تر لاسلیک پورې د اووه ډلې د ماليې د وزیرانو تر منځ غونډو ته عامو لاسرسی نه درلود. دا پرېکړه‌لیک چې یوازې پنځه اصلي غړي په‌کې شامل وو تر نهايي کېدو یوه ورځ مخکې اعلان شو چې په دوام يې یوه رسمي اعلامیه هم ورکړل شوه. ۱۹۸۰مه لسیزه هم د جي ۷ لپاره د پراخو انديښنو ښکارندویه وه چې له لویو اقتصادي مسائلو ورپورته د نړوال امنیت او نښتې په اړه وه. د مثال په ډول د عراق او ايران او د شوروي اتحاد او افغانستان تر منځ د روانو نښتو لپاره د حل‌لارې په لټه وه.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Schaefer, Robert K|chapter=Dollar Devaluations|title=Understanding Globalization: The Social Consequences of Political, Economic, and Environmental Change|year=2005|publisher=Rowman and Littlefield|page=346}}&lt;/ref&gt; 

== سرچينې ==</text>
      <sha1>b0rbukr4rwhsnnnotnihnfiawdgnw4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د لوګزامبورګ ښار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62869</id>
    <revision>
      <id>363604</id>
      <parentid>351901</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T01:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13284" sha1="95m51c2l69oamta0kjurqqwxdqicsrz" xml:space="preserve">{{Databox}}

'''لوګزامبورګ''' (په لوګزامبورګي ژبه: Lëtzebuerg؛ فرانسوي کې: Luxembourg؛ آلماني کې: Luxemburg)، همدارنګه د لوګزامبورګ ښار (لوګزامبورګي کې: Stad Lëtzebuerg یا d'Stad؛ فرانسوي کې: Ville de Luxembourg؛ آلماني کې: Stadt Luxemburg یا Luxemburg-Stadt) په توګه پېژندل کېږي، د لوی ډوچي ګزامبورګ پلازمېنه او د هېواد ترټولو بانفوسه ښار دی. دا ښار چې د لوګزامبورګ سوېل کې د آلزټ او پټروس سیندونو یوخای کېدو سیمه کې پروت دی، د لوېدیځې اروپا په زړه کې قرار لري او د سړک له لارې د بروکسل څخه ۲۱۳ کیلومټره (۱۳۲ مایله)، پاریس څخه ۳۷۲ کیلومټره (۲۳۱ مایله)، او له کولن څخه ۲۰۹ کیلومټره (۱۳۰ مایله) لرې پروت دی. دې ښار کې د لوګزامبورګ قلعه شامله ده چې د منځنیو پېړیو په لومړیو کې د فرانکانو لخوا تاسیس شوه او د هغې شاوخوا ته مېشت ځایونه جوړ شول.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Great Circle Distances between Cities |url=http://www.wcrl.ars.usda.gov/cec/java/lat-long.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050326092620/http://www.wcrl.ars.usda.gov/cec/java/lat-long.htm |archive-date=26 March 2005 |access-date=23 July 2006 |publisher=United States Department of Agriculture}}&lt;/ref&gt;

د ۲۰۲۱م کال د ډسمبر ۳۱مه کې، د لوګزامبورګ ښار ۱۲۸۵۱۴ کسه نفوس درلود چې د هېواد دوهم بانفوسه ولایت (Esch-sur-Alzette) څخه درې برابره ډېر دی. د دې ښار نفوس له ۱۶۰ ملیتونو څخه جوړ شوی دی. بهرنیان د دې ښار ۷۰ سلنه نفوس جوړوي، په داسې حال کې چې لوګزامبورګیان یوازې ۳۰ سلنه نفوس جوړوي. د بهرنیو استوګنو زېږېدونکو تعداد په ښار کې د هرکال په تېرېدو سره په دوامداره توګه ډېرېږي.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The capital of Luxembourg counts 110,499 inhabitants |url=http://www.luxembourg.public.lu/en/actualites/2016/02/24-population/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003220736/http://luxembourg.public.lu/en/actualites/2016/02/24-population/index.html |archive-date=3 October 2019 |access-date=2019-09-18 |website=www.luxembourg.public.lu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=La Ville de Luxembourg composée à 70% d'étrangers |url=https://www.wort.lu/fr/luxembourg/la-ville-de-luxembourg-composee-a-70-d-etrangers-61e817c5de135b9236d59d35 |access-date=1 January 2022 |website=wort.lu |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630205639/https://www.wort.lu/fr/luxembourg/la-ville-de-luxembourg-composee-a-70-d-etrangers-61e817c5de135b9236d59d35 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۲۲م کال کې، لوګزامبورګ له ۱۳۷۹۵۰ ډالرو (PPP) سره په نړۍ کې د ترټولو لوړ ناخالص کورني تولید لرونکی وو او دا ښار په یوه بانکي او اداري مرکز بدل شو. په ۲۰۱۹م کال کې له ۲۳۱ ښارونو څخه د مرسر نړیوالې سروې له مخې، لوګزامبورګ د شخصي خوندیتوب له اړخه لومړی ځای خپل کړ، په داسې حال کې چې د ژوند کیفیت له اړخه یې اته لسم ځای خپل کړ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Quality of living city ranking |url=https://mobilityexchange.mercer.com/insights/quality-of-living-rankings |url-status=live |access-date=22 January 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=October 2021 |title=Luxembourg |url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD |url-status=live |access-date=22 January 2022 |publisher=International Monetary Fund}}&lt;/ref&gt;

لوګزامبورګ د (بروکسل، فرانکفورټ او سټراسبورګ) په څنګ کې د اروپایي ټولنې یو له فعاله پلازمېنو څخه دی، ځکه د ګڼو نهادونو، آژانسونو او جسدونو مرکزونه په کې شتون لري، له هغې جملې څخه د اروپایي ټولنې د عدالت محکمه، د اروپا د محاسباتو محکمه، د اروپایي پارلمان سکرټریت، د اروپا عمومي څارنوالۍ دفتر، د اروپا پانګه اچونې بانک، د اروپا پانګه اچونې صندوق، د اروپا ثبات میکانیزم، او همدارنګه د نورو له منځه د اروپایي کمیسیون ډیپارټمنټونه او خدمات، یوروسټاټ، یادولی شو. د اروپایي ټولنې شورا هرکال د درې میاشتو لپاره په دې ښار کې جلسه نیسي.&lt;ref name=&quot;EU&quot;&gt;{{cite web |title=The European institutions in Luxembourg |url=https://luxembourg.public.lu/en/society-and-culture/international-openness/eu-institutions.html |access-date=5 August 2021 |website=luxembourg.public.lu |language=en}}&lt;/ref&gt;

== تاریخ ==
د روم په دوران کې، یوه پیاوړي برج د دوه رومي سړکونو چې د لوګزامبورګ ښار په سیمه کې یوبل ته رسېدل، نه ساتنه کوله. په ۹۶۳م کال کې په تریر کې د سنټ ماکسمېن له کلیسا سره د تړون له لارې، لومړي زیګفریډ، د فرانسې پاچا دوهم لویي او د لوی اوتو امپراتور نږدې خپلوان، له اردن څخه د لوګزامبورګ فیوډالي ځمکې لاس ته راوړې. زیګفریډ خپله قلعه د Lucilinburhuc «کوچنۍ قلعې» په نوم د باک فیلز («ډبرې») په سر جوړه کړه، چې د لومړي ځل لپاره په پورتني تړون کې ذکر شوه.

په ۹۸۷م کال کې، د ټریر لوی اسقف اګبرټ، د خلاصون په کلیسا کې (نننۍ سنټ مایکل کلیسا) پنځه محرابه مقدس کړل. کلیسا ته نږدې د رومي سړکونو تقاطع کې، یو بازار څرګند شو چې د هغه شاوخوا ته ښار وده وکړه.

دا ښار د خپل طبیعي موقعیت او جغرافیې له امله، د تاریخ په اوږدو کې له نظامي سټراټیژیک ارزښت څخه برخمن پاتې شوی دی. لومړنۍ قلعې د لسمې پېړۍ په لومړیو کې جوړې شوې. د دولسمې پېړۍ په وروستیو کې، د سنټ نیکلاس کلیسا (نننۍ نوټرډام ټولنې کلیسا) شاوخوا او لوېدیځې خوا ته د ښار پراختیا سره، نوي دېوالونه جوړ شول چې ۵ هکټاره (۱۲ آکره) مساحت په کې شامل وو. د ۱۳۴۰م کال په حدودو کې، د جان کور پاچایۍ په وخت کې، نوې قلعې جوړې شوې چې تر ۱۸۶۷م کاله پرځای وې.

لوګزامبورګ د بورګونډیا امپراتوري ګانو او وروسته بیا د اسپانیا او اتریش یوه برخه شوه (اسپانیوي هالنډ او اسپانیوي سړک ته مراجعه وکړئ) او د هابسبورګ حکومت تر مشرۍ لاندې د لوګزامبورګ قلعه څو څو ځلې تقویه شوه لکه څنګه چې تر شپاړسمې پېړۍ وروسته، لوګزامبورګ په خپله د اروپا له پیاوړو قلعو څخه وو. له هغه وروسته، بورګونډیانو، اسپانویانو، فرانسویانو، بیاځلې اسپانویانو، اتریشیانو، بیاځلې فرانسویانو او پروسیایانو لوګزامبورګ فتح کړ.

په اووه لسمه پېړۍ کې، لومړني سنګرتوپونه جوړ شول. په لومړیو کې، اسپانیا ۲۳ کیلومټره (۱۴ مایله) تونل جوړ کړ، چې له ۱۶۴۴م کاله پیل شو. دا تونلونه وروسته د فرانسې واکمنۍ لاندې د مارشال واوبن لخوا لا پراخ شول او ۱۷۳۰مه او ۱۷۴۰مه لسیزه کې بیاځلې د اتریش تر واکمنۍ لاندې زیات شول.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Fortress |url=http://www.lcto.lu/html_en/sites_attractions/attractions/the_fortress.html |access-date=23 July 2006 |publisher=Luxembourg City Tourism Office |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407112431/http://www.lcto.lu/html_en/sites_attractions/attractions/the_fortress.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

د فرانسې انقلاب جګړو په اوږدو کې، دا ښار دوه ځلې د فرانسې لخوا اشغال شو: یوځل، په لنډه توګه، په ۱۷۹۲-۱۷۹۳ او بیا، له یوې اووه میاشتنۍ محاصرې وروسته. لوګزامبورګ د فرانسې محاصرې لاندې هومره مقاومت وکړ چې فرانسوي نظامي انجینیر او سیاستوال، لازار کارنو، لوګزامبورګ ته د «له جبل الطارق وروسته د نړۍ ترټولو ښې قلعې» نوم ورکړ چې د دې ښار مستعار نوم «د شمال جبل الطارق» رامنځته کېدو لامل شو.&lt;ref name=&quot;Kreins 2003, p. 64&quot;&gt;Kreins (2003), p. 64&lt;/ref&gt;

سربېره پر دې، د اتریش ګارنیزون بلآخره تسلیم شو او په پایله کې، لوګزامبورګ د فرانسې جمهوریت پورې ضمیمه شو او د فورټس ډیپارټمنټ یوه برخه وګرځېد او د لوګزامبورګ ښار د هغه یو ولایت شو. د ۱۸۱۵م کال تړون پر اساس چې ناپلیوني جګړو ته یې پای ورکړ، د لوګزامبورګ ښار د آلمان کنفډراسیون برخې په توګه د پروسیا تر نظامي کنټرول لاندې راغی، که څه هم حاکمیت یې د اورنج-ناسائو کور ته ولېږدول شو، البته د هالنډ متحده سلطنت له شخصي اتحاد سره.

د لوګزامبورګ بحران څخه وروسته، د لنډن ۱۸۶۷م کال تړون، لوګزامبورګ اړ کړ ترڅو په لوګزامبورګ ښار کې قلعې ړنګې کړي. د هغو ړنګېدل شپاړس کاله وغځېدل، ۱.۵ میلیونه زرین فرانک لګښت وشو، او له ۲۴ کیلومټرو (۱۵ مایلو) زیات د ځمکې لاندې دفاع، ۴ هکټاره (۹.۹ آکره) سنګرتوپونو، باټري ګانو، کنډکونو او نورو ویجاړولو ته اړتیا وه. سربېره پردې، داسې ښکارېده چې د پروسیا ګارنیزون به بېرته ونیول شي.&lt;ref&gt;{{cite web |date=1 October 1993 |title=World Heritage List – Luxembourg |url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/699.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20040530150054/https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/699.pdf |archive-date=30 May 2004 |access-date=19 July 2006 |publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{in lang|fr}} [http://www.lib.byu.edu/~rdh/wwi/1914m/1867.html Treaty of London, 1867], Article IV. GWPDA. Retrieved 19 July 2006.&lt;/ref&gt;

کله چې په ۱۸۹۰م کال کې، لوی ډوک دریم ویلیام له هیڅ نارینه وارث پرته ومړ، لوی دوک د هالنډیانو له لاسه ووت او د لوی ډوک آډولف تر مشرۍ لاندې په یوې خپلواکې لیکې بدل شو. له همدې کبله، لوګزامبورګ چې تر هغه وخته یوازې په تیوریکي ډول خپلواک وو، په یو رښتیني خپلواک هېواد بدل شو او د لوګزامبورګ ښار د یوه بشپړ خپلواک هېواد پلازمېنې باندې په بدلېدو سره، د هغه ارزښت یوه برخه بېرته لاس ته راوړه چې په ۱۸۶۷م کال کې یې له لاسه ورکړی وو.

په لومړۍ نړیواله جګړه کې د بې پلوه پاتې کېدو لپاره د لوګزامبورګ د ډېرو هڅو سربېره، د ۱۹۱۴م کال د آګسټ په ۲مه د آلمان لخوا اشغال شو. د آګسټ په ۳۰مه، هلموټ فون مولټکه د خپلې قمندانۍ مرکز لوګزامبورګ ښار ته، په فرانسه کې خپل پوځ ته نږدې راولېږداوه ترڅو یوې چټکې بریا لپاره چمتو شي. په هرحال، دا بریا هیڅکله هم لاس ته رانغله او لوګزامبورګ څلور کاله د آلمان لوړې قوماندې کوربه وو. د اشغال په پای کې، د لوګزامبورګ ښار د کمونیسټي انقلاب لپاره د هڅونې صحنه وه. د ۱۹۱۸م کال د نومبر په ۹مه، کمونیسټانو یوه سوسیالیسټي جمهوري اعلان کړه، خو یوازې څو ساعته یې دوام وکړ.

== سرچينې ==</text>
      <sha1>95m51c2l69oamta0kjurqqwxdqicsrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دوبي ګاټ (فلم)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63742</id>
    <revision>
      <id>363609</id>
      <parentid>337805</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T01:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6616" sha1="lyq778x5rlmsh87mj6fwnxs42rdkzqm" xml:space="preserve">{{فلم مالوماتبکس
| name           = دوبي ګاټ(دھوبی گھاٹ)
| image          = Dhobi Ghat Movie.jpg
| border         = yes
| caption        = پوسټر
| director       = [[کرن راؤ]]
| screenplay     = [[انل مهتا]]
| story          = [[کرن راؤ]]
| producer       = شيپهيل نامګيال&lt;br /&gt;[[عامر خان (اداکار)]]&lt;br /&gt;[[ډلهن مهتا]]
| starring       = [[عامر خان (اداکار)]]&lt;br /&gt;[[مونیکا ډوګرا]]&lt;br /&gt;کریتي&lt;br /&gt;[[پراتیک ببر]]
| cinematography = توشار کانتي رای
| editing        = نيشانت راداکرېشنا
| music          = [[Gustavo Santaolalla]]
| studio         = [[عامر خان پروډکشن]]
| distributor    = [[UTV Motion Pictures]]
| released       = {{د فلم نېټه|df=y|2010|9||[[2010 Toronto International Film Festival|TIFF]]|2011|01|21|India}}&lt;ref name=Aamir /&gt;
| runtime        = 100 minutes&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dhobi ghat|url=http://www.dt-cinemas.com/synopsis.asp?eid=ET00005670|publisher=DT Cinemas|accessdate=1 فبروري 2011|archive-date=2019-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029120031/http://www.dt-cinemas.com/synopsis.asp%3Feid%3DET00005670|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| country        = India
| language       = [[هندي ژبه]]&lt;br /&gt;[[انگریزي ژبه]]
| budget         = {{INRConvert|130|m}}&lt;ref name=&quot;boxofficeindia.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://boxofficeindia.com/movie.php?movieid=45|title=Dhobi Ghat – Movie – Box Office India|website=boxofficeindia.com}}&lt;/ref&gt;
| gross          = {{INRConvert|256|m}}&lt;ref name=&quot;boxofficeindia.com&quot; /&gt;
}}دوبي ګاټ د [[باليووډ|بالیووډ]] ډرامه فلم دی چې په 2011 کې خپور شو. دا فلم په ټوله نړۍ کې د '''ممبۍ ډایریز''' په نوم خپور شو. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Saltz |first=Rachel |date=20 جنوری 2011 |title='Dhobi Ghat (Mumbai Diaries)' Movie Review |url=https://www.nytimes.com/2011/01/21/movies/21roundup-DHOBIGHATMUM_RVW.html |publisher= |via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt; دا د کرن راو د ډایریکټرۍ لومړۍ فلم و. دا د عامر خان پروډکشن له خوا د ریلائنس انټرټینمینټ او شري استونیک ساین ویزن لمیټډ سره په ګډه تولید شوی. [[عامر خان]] ، پراتیک ببر ، مونیکا ډوګرا ، کریتي ملهوترا په مرکزي رولونو کې وو. &lt;ref name=&quot;Aamir&quot;&gt;{{Cite web |date=2 جنوری 2010 |title=Aamir turns a painter in Dhobighat |url=http://www.hindustantimes.com/Aamir-turns-a-painter-in-Dhobighat/H1-Article1-492984.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100531155204/http://www.hindustantimes.com/Aamir-turns-a-painter-in-Dhobighat/H1-Article1-492984.aspx |archive-date=2010-05-31 |access-date=19 جنوری 2010 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 نومبر 2008 |title=Aamir delays wife Kiran's Dhobi Ghaat |url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/gupshup/2008/aamir-kiran-dhobi-ghaat-221108.html |access-date=3 جولائی 2013 |publisher=Entertainment.oneindia.in |تاريخ الأرشيف=2014-03-03 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20140303034130/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/gupshup/2008/aamir-kiran-dhobi-ghaat-221108.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2014-03-03 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20140303034130/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/gupshup/2008/aamir-kiran-dhobi-ghaat-221108.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20140303034130/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/gupshup/2008/aamir-kiran-dhobi-ghaat-221108.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140303034130/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/gupshup/2008/aamir-kiran-dhobi-ghaat-221108.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;debut&quot;&gt;{{Cite web |last=Sonal Chawla |date=23 فروری 2009 |title=Aamir Khan's wife Kiran Rao's directorial debut, Dhobi Ghaat's shoot stuck |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2009/feb/230209-Dhobi-Ghaat-Kiran-Rao-local-trains-railway-station-Mumbai-terror-attack-Pratiek-Babbar.htm |access-date=19 جنوری 2010 |website=Mid-Day |archive-date=2013-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130918003031/http://www.mid-day.com/entertainment/2009/feb/230209-Dhobi-Ghaat-Kiran-Rao-local-trains-railway-station-Mumbai-terror-attack-Pratiek-Babbar.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

دا فلم د 2010 کال د سپټمبر په میاشت کې د ټورنټو نړیوال فلم فستیوال کې نندارې ته وړاندې شو. &lt;ref&gt;{{Cite news|URL=http://movies.indiatimes.com/news-gossip/news/Kiran-Raos-Dhobi-Ghat-to-be-premiered-at-Toronto-fest/articleshow/6226950.cms|Title=Kiran Rao's 'Dhobi Ghat' to be premiered at Toronto fest|Date=28 جولائی 2010|Work=The Times of India|title=آرشیف کاپي|access-date=2022-08-20|archive-date=2010-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100801052903/http://movies.indiatimes.com/News-Gossip/News/Kiran-Raos-Dhobi-Ghat-to-be-premiered-at-Toronto-fest/articleshow/6226950.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; دا یو هنري فلم دی چې د بالیووډ سره موازي د سینما په کټګورۍ کې ځای کیدی شي. دا فلم د طنز فلم (آرټ فلم) غوره بیلګه ده. دا فلم د 65th BAFTA جایزې او په انګلیسي ژبه کې نه غوره فلم لپاره نومول شوی و. &lt;ref&gt;{{Cite news|URL=https://www.theguardian.com/film/2012/jan/06/baftas-2012-longlist|Title=Baftas 2012 longlist|Work=The Guardian|Date=6 جنوری 2012}}&lt;/ref&gt;

== لوبغاړي ==

* پراتیک ببر – مینه
* مونیکا ډوګرا - شرم
* کریتي ملهوترا – یاسمین
* [[عامر خان]] – ارون
* کټو ګدوانی - ویسټالا
* نفیسه خان – مور

== موسیقي ==
{| {{table}}
!شمیره
! عنوان
! سندرغاړی
! اوږدوالی
|-
! 1
| اجنبی مینه
| ګوستاوو سانتولو
| ۷:۳۳
|-
! 2
| ته زما سره
| Ryuichi Sakamoto
| د ماښام ۶:۴۵ بجې
|-
! 3
| څنډه څنګه ده؟
| مونیکا ډوګرا او ګوستاوو سانتولو
| ۳:۱۲
|}

== سرچينې ==
{{لړسرچينې}}

== بېرونۍ تړنې ==

* باضابطہ ویب سائٹ 
* {{IMDb title|1433810|Dhobi Ghat}}
[[وېشنيزه:هندي ستوري]]
[[وېشنيزه:هندي ساينسپوهان]]
[[وېشنيزه:هندي رسنۍ]]
[[وېشنيزه:هندي راجاگان]]
[[وېشنيزه:هندي فلمونه]]</text>
      <sha1>lyq778x5rlmsh87mj6fwnxs42rdkzqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ارتي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64373</id>
    <revision>
      <id>363591</id>
      <parentid>300877</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T23:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10016" sha1="kyc1mixq6jmzlo1jjz3ail3bop43689" xml:space="preserve">[[دوتنه:(1)_Aarti_Thali,_Prayer_Plate_India.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/%281%29_Aarti_Thali%2C_Prayer_Plate_India.jpg/220px-%281%29_Aarti_Thali%2C_Prayer_Plate_India.jpg|بټنوک| د آرتي پلیټ]]
'''آرتي، آرتهي''' ( په [[هندي]] : {{Lang|hi|आरती}} ) د هندوانو په عباداتو کې یو مذهبي رسم دی، پوجا، په کوم کې چې د کافور د څراغ په رڼا کې په غوړو کې ډوب شوی دیوې یا دیوتا ته وړاندې کیږي. د څراغونو د روښانولو په مراسمو کې د خدای په ستاینه کې سندرې ویل هم د آرتي پهمانا کې شامل دي.

== ريښه ==
آرتي د [[سانسکریت ژبه|سنسېکرېت]] له کلمې (اراتیک) آرتیکا څخه اخیستل شوی چې مانا یې هغه څه دی چې تیاره لرې کوي (راتري). . &lt;ref&gt;[http://spokensanskrit.de/index.php?script=HK&amp;beginning=0+&amp;tinput=आरात्रिक+&amp;trans=Translate&amp;direction=AU आरात्रिक] سَنسکرِت ڈکشنری، جرمنی&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;جیمز Lochtefeld, ایک سچتر انسائیکلوپیڈیا کے ہندومت، ISBN 0-8239-2287-1، صفحہ 51&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Monier ولیمز سَنسکرِت ڈکشنری; اقتباس: ArAtrika n. روشنی (یا برتن پر مشتمل یہ) ہے جس میں لہرایا رات سے پہلے ایک آئکن ; این کی اس تقریب۔&lt;/ref&gt; ارارتکيم، د سنسکرت بله کلمه (ارارتکيم) هم د دې اصل ګڼل کېږي. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[ويکيپېډيا:سرچينه پکارده|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (January 2016)&quot;&gt;نسخه اړینه&lt;/span&gt;]]'' ده &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; د مراټي ژبې د حوالې له مخې &lt;ref&gt;http://www.marathivishwakosh.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4661:2010-11-15-06-28-12&amp;catid=2&amp;Itemid=3&lt;/ref&gt; &lt;font face=&quot;Jameel Noori Kasheeda, Jameel Noori Nastaleeq, Amiri, Georgia, sans-serif&quot;&gt;مهانیرانجن&lt;/font&gt; (سنسکرت: महानिरांजना) آرټي ته هم اشاره کوي. &lt;ref&gt;[[oldwikisource:Page:Konkani_Viswakosh_Vol1.pdf/191|Page:Konkani Viswakosh Vol1.pdf/191 - Wikisource]]&lt;/ref&gt;&lt;div style=&quot;direction: ltr;&quot;&gt;ویل کیږي چې د آرتي مفهوم د ویدیک اور وژنې له رواجونو څخه سرچینه اخیستې دهپه پلیټ کې شیان د نړۍ عناصر، اور، اوبه، هوا، دوړې او فضا منعکس کوي&lt;/div&gt;آرتي ساده یا خورا پراخه کیدی شي مګر دا تل د اور یا رڼا ویاړ لري. په سویلي هند کې دا دود دی چې د پوجاپاټ په پای کې هره ورځ له یو څخه تر پنځو وختونو پورې آرتي ترسره شي او په شمالي هند کې د بھجن په جریان کې. آرتي تقریبا په ټولو هندو رسمونو کې ترسره کیږي. په تالي کې څراغونه روښانه کیږي او دا د دیوتا د بت مخې ته په یوه دایره کې تیریږي او د هغې سره د موقع سره سم اشلوکا، بھجن یا یو لوښي ویل کیږي. د هندوانو د عقيدې له مخې د دې کار په کولو سره د څراغ په څراغ کې د هغه معبود يا معبود ځواک راځي، بيا دغه تالي په پوجا کې د شاملو خلکو په مخ کې ترسره کېږي او هر څوک د څراغ د څراغ په شاوخوا کې لاسونه ګرځوي. د خدای د برکت په لټه کې..

د آرتي پلیټ معمولا له فلزي څخه جوړیږي، د فلزي انتخاب د عبادت کونکو په جیب پورې اړه لري. اوسپنه، فولاد، سپین زر، مسو یا برونزو یا سرو زرو. مګر دا اړینه ده چې پلیټ د اوړو، خټو یا یو څه فلز څخه جوړ شوی څراغ وي چې د تیلو، غوړو او یو یا ډیرو (تل یو عجیب شمیر) پنبې څخه ډک وي. په تالي کې ګلان، وريجې او خوشبويي هم ايښودل کيږي. &lt;ref&gt;Akshata: (سنسکرت) &quot;متصل ہے۔&quot; &lt;/ref&gt; ځینو معبدونو کې پادریان یا پنډتان د بت پر ځای د لوی غوړ څراغ سره بت ته آرتی کوي.

د آرتي موخه د پنځو عناصرو سمبول، د شعلې په وهلو سره معبودانو ته عاجزي او مننه ښودل دي. :

# اسمان
# باد
# اور (اگني)
# اوبه (سوځول)
# ځمکه

د اجتماعي آرتي په مندر کې ترسره کیږي؛ په هرصورت، پیروان دا په خپلو کورونو کې هم ترسره کوي.

== ارزښت ==
[[دوتنه:Durga_puja_blessing.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Durga_puja_blessing.jpg/220px-Durga_puja_blessing.jpg|کيڼ|بټنوک| بهګات د &quot;درګا پوجا&quot; په جریان کې آرتي ترسره کوي.]]
&lt;div style=&quot;direction: ltr;&quot;&gt;آرتي کولی شي ډیری احساسات څرګند کړي لکه مینه، مهربانۍ، مننه، عبادت یا هیلې. د مثال په توګه، کله چې آرتي مشرانو یا معبودانو ته ترسره کیږي، دا د درناوي معنی لري او نیت یې د دعا او برکت دی، که کور یا سواری ترسره شي، دا د هیلې او امید مانا لري.&lt;/div&gt;

== آرتي سندرې ==
[[دوتنه:Aarti-dance-bangalore-2009.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Aarti-dance-bangalore-2009.jpg/220px-Aarti-dance-bangalore-2009.jpg|بټنوک| آرتي نڅا بنګلور، ۲۰۰۹.]]
په هندویزم کې د آرتي سندرې د &quot;آرتي&quot; په نوم پیژندل کیږي. هره فرقه خپل عام آرتي سندرې لري.

د ټولو خدایانو لپاره مشهور عام آرتي اوم، جې، جګدیش هیر دی. سوکاکریت، اوټینشن د رب ګنیشا په عبادت کې مشهور دی

== د سویلي هند په معبدونو کې آرتي ==
آرتي په تامل کې دیپارادنای، په کناډا کې دیپارادانا، په تیلو کې هارتي او په ملیالم کې دیپارادانا نومیږي.

== د ګودي ویشنو آرتي ==
په دې آرتي کې د څراغ رڼا وړاندې کول ټوله عبادت دی. د آرتي په پیل کې، شنک وهل کیږي، د آرتي پلیټ څرخیږي او په پای کې پلیټ د ټولو عبادت کونکو په وړاندې اخیستل کیږي او ګلونه او برکتونه (پرشاد) ویشل کیږي.

== په درګا پوجا کې د آرتي نڅا ==
د بنګال د دورګا پوجا جشن په جریان کې، نڅا د ډرمونو په وهلو ترسره کیږي، چې د &quot;ډونچي&quot; یا آرتي په نوم یادیږي. &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Gupta|first1=Shobhna|title=Dances of India|year=2002|publisher=Har-Anand Publications Pvt Ltd|place=New Delhi|isbn=9788124108666|page=71}}&lt;/ref&gt;

== په سکه مذهب کې آرتي ==
[[دوتنه:Aarti_plate_for_a_Sikh_ceremony.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Aarti_plate_for_a_Sikh_ceremony.jpg/220px-Aarti_plate_for_a_Sikh_ceremony.jpg|کيڼ|بټنوک| په سکه ګوردواره کې د آرتي پلیټ]]
د امرتسري سکهان د هندوانو په څیر د آرتي ترسره کولو مخالف دي، مګر په یو څو سکه ګوردوارو کې، د آرتي بڼه هندو ده. په دوی کې تخت حضرت صاحب او تخت پټنا صاحب شامل دي. یو څو نهنګان هم په ورته ډول آرتي کوي.

== دا هم وګورئ ==

* آرتي (نوم)
* نعمت
* جی، جګدیش، هری
* جی ساد ګورو سوامي
* منتر پشپانجلي
* شنک

== يادګېرنه ==
{{لړسرچينې}}

== تړوني ==

* [https://www.bhaktisansar.in/aarti/ د آرتي ټولګه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200711221337/https://www.bhaktisansar.in/aarti/ |date=2020-07-11 }}
* د [http://www.kashibanarasvaranasi.com/ganga-arti ګنجي آرتي] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141106032752/http://www.kashibanarasvaranasi.com/ganga-arti |date=2014-11-06 }} آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)   زه [http://www.kashibanarasvaranasi.com وارانسی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414063516/http://www.kashibanarasvaranasi.com/ |date=2013-04-14 }}
* [http://www.bhujmandir.org/library/read/articles/aarti د آرتي په اړه مقاله] {{Webarchive|url=https://archive.ph/20130414072731/http://www.bhujmandir.org/library/read/articles/aarti |date=2013-04-14 }} د  لخوا آرکائیو شدہ شوې 
* [http://www.godandguru.com/artis/index.html 30 د هندو خدایانو آرتی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623073553/http://www.godandguru.com/artis/index.html |date=2009-06-23 }} آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)  
* د [http://www.atmajyoti.org/vi_india_videos.asp ګنګا آرتي ویډیو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060111090050/http://www.atmajyoti.org/vi_india_videos.asp |date=2006-01-11 }} آرکائیو شدہ شوې   په هریدوار کې د ګنګا عبادت ویډیو سټینګ کولو لپاره د QuickTime ملاتړ
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.significant.allgodarti ټول خدای آرتی]
[[وېشنيزه:هندي مذهب]]
[[وېشنيزه:هندوييزم]]
[[وېشنيزه:هندو]]
[[وېشنيزه:بدمت]]
[[وېشنيزه:بوداييزم]]
[[وېشنيزه:افغانستان کې مېشت هندوان]]
[[وېشنيزه:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>kyc1mixq6jmzlo1jjz3ail3bop43689</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>انګلوسفېر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64390</id>
    <revision>
      <id>363594</id>
      <parentid>351677</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T23:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20939" sha1="chutf5bl7bvtdhwqt84h13yvoprr1bf" xml:space="preserve">Anglosphere د انګلیسي ژبو هېوادونو هغه ډله ده، چې له انګلستان سره تاریخي او کلتوري اړیکې لري او نن ورځ نږدې سیاسي، ډیپلوماتیکې او پوځي همکارۍ هم لري. دغه راز انګلوسفېر کې ټول هغه هېوادونه نه دي شامل چیرې چې انګلیسي په کې رسمي ژبه ده، نو ځکه انګلوسفېرد انګلیسي خبرې کولو مترادف نه دی، که څه هم معمولا Anglosphere کې شامل ټول هېوادونه یو وخت د برتانوي سترواکۍ برخه وه. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANGLOSPHERE |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Anglosphere |website=www.merriam-webster.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ANGLOSPHERE English meaning |url=https://www.lexico.com/en/definition/anglosphere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201126151436/https://www.lexico.com/en/definition/anglosphere |archive-date=26 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ANGLOSPHERE - Definition and synonyms of Anglosphere in the English dictionary |url=https://educalingo.com/en/dic-en/anglosphere |website=educalingo.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anglosphere and its Others: The 'English-speaking Peoples' in a Changing World Order – British Academy |url=https://www.britac.ac.uk/events/anglosphere-and-its-others-english-speaking-peoples-changing-world-order |website=British Academy}}&lt;/ref&gt;

چې د پرمختللو هېوادونو په ډله کې کې معمولا استرالیا، کاناډا، نیوزیلینډ، انګلستان او متحده ایالات د اصلي انګلوسفېر په نوم یادیږي. دغه راز دغه اصطلاح کې ایرلینډ او تر یوې اندازې پورې مالټا او د کارابین دولت مشترک المنافع هېوادونو   لکه انټیګوا او باربودا، بهاماس، بارباډوس، بیلیز، ډومینیکا، ګریناډا، ګیانا، جمیکا، سینټ کیټس او نیویس، سینټ لوشیا، سینټ وینسنټ، ګریناډینز او ټرینیډاډ او ټوباګو هم شامل دي.&lt;ref name=&quot;ukandeu&quot;&gt;{{cite web |date=11 May 2018 |title=In the shadows of empire: how the Anglosphere dream lives on – UK in a changing Europe |url=http://ukandeu.ac.uk/in-the-shadows-of-empire-how-the-anglosphere-dream-lives-on/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Mycock |first1=Andrew |last2=Wellings |first2=Ben |title=Beyond Brexit: 'Global Britain' looks to the emerging Anglosphere for new opportunities |url=http://theconversation.com/beyond-brexit-global-britain-looks-to-the-emerging-anglosphere-for-new-opportunities-77562 |website=The Conversation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Anglosphere: Past, present and future |url=https://www.thebritishacademy.ac.uk/anglosphere-past-present-and-future |website=The British Academy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;whatisanyway&quot;&gt;{{Cite web |date=8 November 2019 |title=What is the Anglosphere, Anyway? |url=https://pedestrianobservations.com/2019/11/08/what-is-the-anglosphere-anyway/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.sup.org/books/title/?id=18744|title=The Anglosphere: A Genealogy of a Racialized Identity in International Relations &amp;#124; Srdjan Vucetic|first=Stanford University|last=Press|website=www.sup.org|year=2011|publisher=Stanford University Press|isbn=9780804772242}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 February 2020 |title=Getting Real About the Anglosphere |url=https://lawliberty.org/getting-real-about-the-anglosphere/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 December 2016 |title=Five reasons the Anglosphere is more than just a romantic vision – but has real geopolitical teeth |url=https://www.cityam.com/five-reasons-anglosphere-more-than-just-romantic-vision-but/ |website=CityAM}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Mycock |first1=Andrew |last2=Wellings |first2=Ben |title=The UK after Brexit: Can and Will the Anglosphere Replace the EU? |url=https://www.cicerofoundation.org/wp-content/uploads/Mycock_and_Wellings_The_UK_After_Brexit.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;whatisanyway2&quot;&gt;{{Cite web |date=8 November 2019 |title=What is the Anglosphere, Anyway? |url=https://pedestrianobservations.com/2019/11/08/what-is-the-anglosphere-anyway/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Anglosphere Prison&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/nov/03/the-guardian-view-on-languages-and-the-british-brexit-and-an-anglosphere-prison|title=The Guardian view on languages and the British: Brexit and an Anglosphere prison – Editorial|last=Editorial|date=3 November 2017|newspaper=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/f30b22d0-703f-11e4-bc6a-00144feabdc0|title=Which way is Ireland going?|website=Financial Times|date=21 November 2014|last1=Kuper|first1=Simon}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lloyd|2000}}

د عامه افکارو څېړنو ښودلې چې په نړۍ کې د انګلوسفېر په پنځو اصلي هېوادونو کې خلک په دوامداره توګه خپل هیوادودنه د مهمو متحدین په توګه درجه بندي کوي. دغه راز د انګلوسفېرهېوادونو ترمنځ اړیکې په دودیز ډول ګرمې دي. همدارنګه د استرالیا او نیوزیلینډ؛ متحده ایالاتو او کاناډا؛ او د متحده ایالاتو او انګلستان ترمنځ دوه اړخیزې ملګرتیاوي په نړۍ کې ترټولو بریالي ملګرتیاوې بلل کېږي.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Katz|first=Josh|date=3 February 2017|title=Which Country Is America's Strongest Ally? For Republicans, It's Australia|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/interactive/2017/02/03/upshot/which-country-do-americans-like-most-for-republicans-its-australia.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=YouGov – Who do the British regard as allies? |url=https://yougov.co.uk/news/2015/10/14/who-do-british-regard-allies/ |website=YouGov: What the world thinks |لاسرسي-نېټه=2022-09-20 |خونديځ نېټه=2022-09-20 |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220920175504/https://yougov.co.uk/news/2015/10/14/who-do-british-regard-allies/ |url-status=dead |access-date=2022-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920175504/https://yougov.co.uk/news/2015/10/14/who-do-british-regard-allies/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=While 60% of Canadians Consider U.S.A. Canada's Closest Friend and Ally, Only 18% of Americans Name Canada As Same - 56% Instead Name Britain |url=https://www.ipsos.com/en-ca/news-polls/while-60-canadians-consider-usa-canadas-closest-friend-and-ally-only-18-americans-name-canada-same |website=Ipsos}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LowyAus&quot;&gt;{{cite web |year=2018 |title=Poll |url=https://www.lowyinstitute.org/publications/2018-lowy-institute-poll |publisher=Lowy Institute}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Trans-Tasman Relationship: A New Zealand Perspective |url=http://www.australianreview.net/journal/v2/n1/goff.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 March 2016 |title=U.S. and Canada: The World's Most Successful Bilateral Relationship |url=https://www.realclearworld.com/articles/2016/03/09/us_and_canada_the_worlds_most_successful_bilateral_relationship_111753.html |work=RealClearWorld}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Marsh|first=Steve|date=1 June 2012|title='Global Security: US–UK relations': lessons for the special relationship?|journal=Journal of Transatlantic Studies|volume=10|issue=2|pages=182–199|doi=10.1080/14794012.2012.678119|s2cid=145271477}}&lt;/ref&gt;

== کلتور او اقتصاد ==
د انګلوسفېرهېوادونه د خپلو تاریخي اړیکو له امله ډېری کلتوري ځانګړتیاوې لري. د انګلوسفېرډیری هیوادونه د مدني قانون پر ځای د عام قانون له لارې د قانون حاکمیت تعقیبوي او د نورو سیاسي نظامونو په پرتله له مقننه خونو سره د ډیموکراسۍ ملاتړی کوي او دغه راز شخصي ملکیت د اساسي قانون له خوا خوندي کېږي.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.uscis.gov/sites/default/files/USCIS/Office%20of%20Citizenship/TaskForceonNewAmericansReport.pdf|title=Building an Americanization Movement for the Twenty-first Century: A Report to the President of the United States from the Task Force on New Americans|author=Michael Chertoff|display-authors=etal|year=2008|isbn=978-0-16-082095-3|location=Washington D.C.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The World Factbook - Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |archive-date=10 May 2013 |access-date=2019-10-29 |website=www.cia.gov}}&lt;/ref&gt;

د انګلوسفېر په پنځو اصلي هېوادونو کې د بازار ازادۍ خورا ډېره ده، ځکه چې ټول پنځه هېوادونه د انګلو-سیکسون اقتصادي ماډل کې سره شریک دي، چې ازاد بازار هغه سرمایه دارۍ نظام دی چې په ۱۹۷۰ لسیزه کې د شیکاګو د اقتصاد ښوونځي پر بنسټ په ۱۸مه پېړۍ کې له انګلستان نه سرچینه اخیستې وه. همدارنګه د نیویارک، لندن، لاس انجلس، سیډني او ټورنټو په څېر ښارونه کې، نړیوال کېدو ته لیوالتیا په مالي بازارونو او نړیوال اقتصاد باندې د پام وړ اغېزې درلودې. دغه راز نړیوال کلتور د متحده ایالاتو او انګلستان له خوا خورا ډېر اغېزمن شوی دی. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Development models, globalization and economies : a search for the Holy Grail?|author=Kidd, John B.|author2=Richter, Frank-Jürgen|publisher=Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan|year=2006|isbn=978-0230523555|oclc=71339998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.uscis.gov/sites/default/files/USCIS/Office%20of%20Citizenship/TaskForceonNewAmericansReport.pdf|title=Building an Americanization Movement for the Twenty-first Century: A Report to the President of the United States from the Task Force on New Americans|author=Michael Chertoff|display-authors=etal|year=2008|isbn=978-0-16-082095-3|location=Washington D.C.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global Cities Index 2019 |url=https://www.atkearney.com/global-cities/2019 |website=A.T. Kearney}}&lt;/ref&gt;

== تعریف ==
د انګلوسفېراصطلاح په لومړي ځل په ۱۹۹۵ز کال کې د علمي افسانې لیکوالو نیل سټیفنسن له خوا د خپل کتاب The Diamond Age کې رامنځته شوې، خو په روښانه ډول تعریف شوی نه و. وروسته  جان لویډ دا اصطلاح په ۲۰۰۰ز کال کې تصویب کړه او دا یې د انګلیسي ژبې هېوادونو لکه انګلستان، متحده ایالات، کاناډا، استرالیا، نیوزیلنډ، ایرلنډ، سویلي افریقا او ویسټ انډیز په توګه تعریف کړه. د Merriam-Webster قاموس انګلوسفېرد « نړۍ هغه هېوادونو لپاره کاروي چې انګلیسي ژبه او کلتوري ارزښتونه په کې غالب وي».&lt;ref&gt;* {{Cite book|last=Merriam-Webster Staff|year=2010|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/anglosphere|chapter=Anglosphere|title=Merriam-Webster Online Dictionary}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lloyd|2000}}

=== اصلي انګلوسفېر ===
په انګلوسفېرکې پنځه اصلي هېوادونه (اسټرالیا، کاناډا، نیوزیلینډ، انګلستان او متحده ایالات) چې ټول پرمختللي هېوادونه دي او له یو بل سره نږدې کلتوري، ډیپلوماټیکي او پوځي اړیکې لري.دغه راز دا هېوادونه ټول د لاندې پروګرامونو غړیتوب لري لکه: {{sfn|Bennett|2004|p=80}}{{sfn|Lloyd|2000}}&lt;ref name=&quot;legrand&quot;&gt;{{cite journal|title=Transgovernmental Policy Networks in the Anglosphere|first=Tim|last=Legrand|date=1 December 2015|journal=Public Administration|volume=93|issue=4|pages=973–991|doi=10.1111/padm.12198}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Elite, exclusive and elusive: transgovernmental policy networks and iterative policy transfer in the Anglosphere|first=Tim|last=Legrand|date=22 June 2016|journal=Policy Studies|volume=37|issue=5|pages=440–455|doi=10.1080/01442872.2016.1188912|s2cid=156577293}}&lt;/ref&gt;

* د  ABCANZ پوځونه
* د هوا او فضا د مداخلې شورا (هوايي ځواکونه)
* AUSCANNZUKUS (سمندري بیړۍ)
* پنځم سرحد
* د الکترونیکي مخابراتو ګډ بورډ (برقی ارتباطات)
* د پنځو هېوادونو کنفرانس 
* د پنځو هېوادونو پاسپورت ګروپ
* د تخنیکي همکارۍ پروګرام (ټیکنالوژي او ساینس)
* د UKUSA تړون (د سیګنال معلومات).

د سیاسي سیسټمونو له اړخه کاناډا، اسټرالیا، نیوزیلینډ او انګلستان دویمه الیزابت د حکومت د مشرې په توګه ګڼل شوی او د ویسټ منسټر پارلماني سیسټم کاروي. ډېری لوی هېوادونه د لومړي او وروستني ټاکنیز سیسټمونه لري، که څه هم استرالیا او نیوزیلینډ خپل سیسټمونه تعدیل کړي او د انګلستان په ځینو ټاکنو کې نور سیسټمونه هم کارول کېږي. دغه راز د انګلوسفېرډېری لوی هېوادونه د دوو لویو ګوندونو تر واک لاندې سیاست لري.

== نظر پوښتنې ==
د YouGov له خوا د ۲۰۲۰ز کال یوې نظرپوښتنې څرګنده کړه چې د انګلوسفېر نور څلور هېوادونه د امریکایانو له خوا د ۱۰ ترټولو مثبت لیدل شوي هیوادونو نه وو، په ټولپوښتنه کې یوازې د متحده ایالاتو نه وروسته استرالیا او کاناډا درجه بندي کوي. دغه راز د YouGov له خوا د ۲۰۲۰ز کال یوې بلې نظرپوښتنې وموندله چې نیوزیلینډ، کاناډا او اسټرالیا د برتانیا له خوا خورا مثبت هېوادونه په توګه ګڼل شوي دي.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What countries do Americans like most? &amp;#124; YouGov |url=https://today.yougov.com/topics/travel/articles-reports/2020/10/26/what-countries-do-americans-most |website=today.yougov.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=New Zealand is Britons' favourite country &amp;#124; YouGov |url=https://yougov.co.uk/topics/travel/articles-reports/2020/10/26/new-zealand-britons-favourite-country |website=yougov.co.uk |access-date=2022-09-20 |archive-date=2021-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205213020/https://yougov.co.uk/topics/travel/articles-reports/2020/10/26/new-zealand-britons-favourite-country |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

د Lowy انسټیټیوټ له خوا د ۲۰۱۸ز کال نظرپوښتنې په ورته ډول وموندله چې نیوزیلینډ، کاناډا او انګلستان هغه درې هېوادونه وو چې اسټرالیا  په وړاندې یې خورا مثبت نظر درلود. همدارنګه په ۲۰۲۰ز کال کې د دوی د سروې په پایله کې  بیا کاناډا او انګلستان په لومړي سر کې ځای پر ځای شوی و. دغه راز د مکډونالډ-لاوریر انسټیټیوټ له خوا د ۲۰۲۰ز کال نظرپوښتنې وموندله چې اسټرالیا په وراندې کاناډایانو مثبت نظر درلود. همدارنګه په ۲۰۱۹ز کال کې د Pew څیړنیز مرکز سروې ښیې، چې لوی شمېر کاناډایان او اسټرالیایان متحده ایالات د خپل هېواد ترټولو نږدې متحد په توګه ګڼلی.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Institute |first=Lowy |title=Feelings towards other nations |url=https://poll.lowyinstitute.org/themes/feelings-towards-other-nations/ |website=Lowy Institute Poll 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2018 Lowy Institute Poll |url=https://www.lowyinstitute.org/publications/2018-lowy-institute-poll |website=www.lowyinstitute.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Canada's Role in the World – Part One: A Macdonald-Laurier Institute poll (November 2020) |url=https://macdonaldlaurier.ca/files/pdf/Canada_Role_in_the_World_Part_One.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Canada viewed as positive influence by other countries: poll |url=https://vancouversun.com/news/staff-blogs/canada-viewed-as-a-positive-influence-by-other-countries-globescan |website=vancouversun}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Countries where the U.S. is seen as top ally |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/12/05/u-s-is-seen-as-a-top-ally-in-many-countries-but-others-view-it-as-a-threat/ |publisher=[[Pew Research]]}}&lt;/ref&gt;

==== CANZUK ====
د انګلوسفېر یوه  فرعي برخه چې د CANZUK (له کاناډا، استرالیا، نیوزیلینډ او انګلستان نه جوړه شوې ده) په نوم پیژندل کیږي د هېوادونو تر منځ د خوښې درجه خورا مثبته ده، چې د CANZUK غړي د ملګروملتونو د مشترک المنافع برخه او دویمه الیزابت د خپلو دولتونو د مشرې په توګه ګڼي. دغه راز په ۲۰۱۶ز کال کې د ترسره شوي ټولپوښتنې په پایله کې له اروپایی ټولنې (بریکسیت) نه د بریتانیا د وتلو پریکړه وروسته د CANZUK هېوادونو ترمنځ د ازاد سفر او ګډ بازار رامنځته کولو لپاره سیاسي او عامه ملاتړ زیات شو.&lt;ref name=&quot;negUS&quot;&gt;{{cite web |date=4 July 2017 |title=Sharp Drop in World Views of US, UK: Global Poll – GlobeScan |url=https://globescan.com/sharp-drop-in-world-views-of-us-uk-global-poll/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BrexitRelations&quot;&gt;{{Cite web |title=From the Outside In: G20 views of the UK before and after the EU referendum' |url=https://www.britishcouncil.org/sites/default/files/from_the_outside_in.pdf |access-date=2022-09-20 |archive-date=2017-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109225947/https://www.britishcouncil.org/sites/default/files/from_the_outside_in.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.newshub.co.nz/home/new-zealand/2017/06/poll-who-s-new-zealand-s-best-friend.html|title=Poll: Who's New Zealand's best friend?|date=22 June 2017|via=www.newshub.co.nz|newspaper=Newshub|access-date=20 September 2022|archive-date=4 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704093056/https://www.newshub.co.nz/home/new-zealand/2017/06/poll-who-s-new-zealand-s-best-friend.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LowyAus2&quot;&gt;{{cite web |year=2018 |title=Poll |url=https://www.lowyinstitute.org/publications/2018-lowy-institute-poll |publisher=Lowy Institute}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ipol2&quot;&gt;{{cite web |date=24 February 2017 |title=CANZUK, Conservatives and Canada: Marching backward to empire – iPolitics |url=https://ipolitics.ca/2017/02/24/canzuk-conservatives-and-canada-marching-backward-to-empire/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK public strongly backs freedom to live and work in Australia, Canada, and New Zealand |url=https://www.thercs.org/assets/Press-Releases/UK-polling-release-embargoed-13.03.16-1.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106035304/https://www.thercs.org/assets/Press-Releases/UK-polling-release-embargoed-13.03.16-1.pdf |archive-date=6 January 2017 |access-date=26 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Survey Reveals Support For CANZUK Free Movement |url=http://www.canzukinternational.com/2017/04/significant-support-for-canzuk-free.html |website=CANZUK International |access-date=2022-09-20 |تاريخ الأرشيف=2017-12-22 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20171222104947/http://www.canzukinternational.com/2017/04/significant-support-for-canzuk-free.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2017-12-22 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20171222104947/http://www.canzukinternational.com/2017/04/significant-support-for-canzuk-free.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20171222104947/http://www.canzukinternational.com/2017/04/significant-support-for-canzuk-free.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171222104947/http://www.canzukinternational.com/2017/04/significant-support-for-canzuk-free.html }}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>chutf5bl7bvtdhwqt84h13yvoprr1bf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تنوجا چندرا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64484</id>
    <revision>
      <id>363598</id>
      <parentid>285796</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T00:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4542" sha1="932t0yv5f7bh1vqx4dzcrubto11bbkx" xml:space="preserve">{{صندوق معلومات شخص|نوم=تنوجا چندرا|د زېږېدو نېټه=1969 مېلادي کال|د زېږېدو ځای=لکنو|تابعیت=هندۍ|دنده=ليکواله او فلم جوړوونکې}}
تنوجا چندرا د هندي فلمونو ډایرکټره او لیکواله ده. هغې د یاش چوپړا سره یو ځای په زړه پورې فلم &quot;دل تو پاګل هی&quot; (1997) لیکلی و. د هغه د پام وړ فلمونو کې دوشمن (1998) او سنګرش (1999) شامل دي. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jha, Subhash K. |date=3 January 2007 |title=Why Tanuja Chandra is an angry young woman |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=097f7aa0-12f5-40fe-81bd-ae8348003890&amp;ParentID=00c6b729-b306-40c9-bc0e-754e7c69c501&amp;&amp;Headline=Why+Tanuja+is+an+angry+young+woman |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130125121239/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=097f7aa0-12f5-40fe-81bd-ae8348003890&amp;ParentID=00c6b729-b306-40c9-bc0e-754e7c69c501&amp;&amp;Headline=Why+Tanuja+is+an+angry+young+woman |archive-date=25 January 2013 |website=Indo-Asian News Service, Press Trust of India |publisher=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;

=== کورنۍ ===
تنوجاچندرا په ډیلي کې زېږېدلی وه &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/Im-a-migrant-this-is-my-city/articleshow/2788430.cms|title=I'm a migrant, this is my city|date=17 February 2008|newspaper=Times of India|accessdate=23 February 2018}}&lt;/ref&gt; . هغه د لیکوال ویکرم چندرا او د فلم نقاد انوپما چوپړا خور ده. د هغه پلار د فلم لیکوال کمانا چندرا دی &lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 February 2018 |title=I've inherited creative genes from mom: Tanuja Chandra |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/i-ve-inherited-creative-genes-from-mom-tanuja-chandra-118021800424_1.html |via=Business Standard}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tanuja Chandra's film is stuck |url=http://www.mid-day.com/articles/tanuja-chandras-film-is-stuck/87598 |access-date=2016-06-30 |archive-date=2019-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105122855/https://www.mid-day.com/articles/tanuja-chandras-film-is-stuck/87598 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; .

=== مسلک ===
چندرا په 1995 کې خپل کیریر پیل کړ او د خپل لارښود په توګه یې د ټلویزیوني لړۍ زمین اسمان (ټلویزیوني لړۍ) ستورې تنوي اعظمي سره پیل وکړ. په 1996 کې، هغه د شبنم سخدیو سره یو بل تلویزیوني سریال جوړ کړ چې نوم یې &quot;ممکان&quot; دی. په 1997 کې، هغه د یش چوپرا د &quot;دل تو پاګل هی&quot; لپاره سکرین پلې ولیکه، چې خورا لوی سوداګریز بریالیتوب و.

هغه ډیری وختونه د مهیش بهټ سره کار کاوه او د هغه فلم زوم (1998) لپاره سکرین پلې لیکلې. هغه په همدغه کال کې خپل فلم &quot;دشمن&quot; لارښود کړ. په دې فلم کې کاجول مخکښ رول لوبولی و او د انتقادونو ستاینه یې ترلاسه کړه او د باکس آفس بریالۍ وه.

د هغه راتلونکی فلم سنګریش (1999) هم د مهیش بهټ لخوا تولید شوی و. په دې فلم کې اکشې کمار، پریټي زنټا او اشوتوش رانا مرکزي رول لوبولی دی.

تنوجا چندرا بیا د میلوډي آف لائف (2002) په شمول څو فلمونه لارښود کړل. د دې فلم لپاره د ډایرکټر او لیکوال په توګه د هغه کار د ستاینې وړ و.هغه د ژوندي راکس (2006) په فلم کې د سوشمیتا سین ستوری و. چندرا د فلم کیسه او سکرین پلې لیکلې. هغه بیا د امید او یو کوچنی شوګر (2008) فلم لپاره کار وکړ، کوم چې په بشپړ ډول په امریکا کې شوټ شوی. د 2016 په پیل کې، هغه د زی ټیلی فلمونو لپاره یو لنډ فلم سلوات لارښود کړ، چې کارتک آریان یې ستوری و.

== سرچينې ==
{{لړسرچينې}}
[[وېشنيزه:1969 زېږېدنې]]
[[وېشنيزه:هندي ستوري]]
[[وېشنيزه:هندي ليکوالان]]
[[وېشنيزه:هندوستان]]
[[وېشنيزه:هندوستان او پښتانه]]
[[وېشنيزه:هندوان]]</text>
      <sha1>932t0yv5f7bh1vqx4dzcrubto11bbkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الن ګېنزبرګ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64609</id>
    <revision>
      <id>363593</id>
      <parentid>355193</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T23:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22302" sha1="ljysrtwz6wqjrca2wps00nhb90vgr7r" xml:space="preserve">{{Infobox person}}اېروين الن ګېنزبرګ (/ˈɡɪnzbɜːrɡ/؛ زېږېدنه د ۱۹۲۶ کال د جون درېمه – مړينه د ۱۹۹۷ کال د اپرېل ۵مه) یو امريکايي شاعر او لیکوال و. هغه په ۱۹۴۰ لسیزه کې د کولمبیا پوهنتون د زده‌کړيال په توګه له وېلیم اېس. بوروس او جک کرواک سره ملګرتیا پيل کړه او د بيټ جنرېشن (یو ادبي غورځنګ چې د يوې ډلې لیکولانو له‌خوا پیل شو، ژباړن) هسته يې رامنځته کړه. هغه د نظام‌پالنې او اقتصادي ماتریالیزم شدید مخالف و چې له جنسي ځپنې سره يې مخالفت وکړاو هغه د دې فرهنګ‌خلاف بېلابېلې جنبې د مخدره توکي، جنسي اړيکې، څوګوني‌کلتور، له بوروکراسۍ سره دوښمني او د ختيځو اديانو په اړه پرانیستوالی له خپلو لیدلورو سره ترسیم کړ.    &lt;ref name=&quot;glbtq.com2&quot;&gt;{{cite web |title=Ginsberg, Allen (1926–1997) |url=http://www.glbtq.com/literature/ginsberg_a.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313003635/http://www.glbtq.com/literature/ginsberg_a.html |archive-date=March 13, 2007 |access-date=August 9, 2015 |website=[[glbtq.com]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Ginsberg|first=Allen|date=July 1, 2009|title=Howl, Kaddish and Other Poems|location=London|publisher=[[Penguin Books]] Ltd.|page=0|isbn=978-0141190167}}&lt;/ref&gt;

ګېنزبرګ تر ډېره د خپل «انګولا/Howl» شعر لپاره ډېر پېژندل کېږي چې په هغه کې يې هغه څه محکوم کړي چې هغه په متحده ایالاتو کې د سرمایه‌دارۍ او جوړې/موافقې د ورانوونکې ځواک په نظر ورته کتل. په ۱۹۵۶ کال کې د متحده ایالاتو د ګومرک او سانفرانسیسکو پولیسو «انګولا» ضبط کړ او په ۱۹۵۷ کال کې کله چې د بې‌عفتۍ د محکمې پر موضوع بدله شو پراخ شمېر تبلیغات یې ځانته راجلب کړل، ځکه هغه هم‌جنس پالان او مخالف‌جنس پالان په داسې وخت کې تشرېح کړي وو چې د لواط قوانین وضع شوي وو او هم‌جنس پالنه (نارينه) په هر ایالت کې جرم بلل کېده. د هغه شعر د ګېنزبورګ خپل جنسي تمایلات او له یو شمېر نارينه وو سره د هغه د اړیکې منعکسولې چې له ډلې يې پيتر اورلووسکي د هغه د ژوند ملګری و. قاضي کلایټون ډبلیو هورن حکم وکړ چې «انګولا» ناوړه نه‌دی او څرګندونه يې وکړه چې: «ایا که څوک د خپلو کليماتو زېرمه په بې‌خونده او بې‌ضرره تفسیر کې راکمه کړي د مطبوعاتو یا بیان ازادي به شته وي؟» &lt;ref&gt;{{cite book|last=Ginsberg|first=Allen|date=March 20, 2001|title=Deliberate Prose: Selected Essays 1952–1995|location=New York|publisher=[[HarperCollins]]|page=xx–xxi|isbn=978-0060930813}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lean&quot;&gt;{{cite book|last=de Grazia|first=Edward|date=March 2, 1993|title=Girls Lean Back Everywhere: The Law of Obscenity and the Assault on Genius|location=New York|publisher=[[Random House]]|isbn=978-0679743415|url-access=registration|url=https://archive.org/details/girlsleanbackeve00degr_0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 29, 2002 |title=About Allen Ginsberg |url=https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/episodes/allen-ginsberg/about-allen-ginsberg/613/ |publisher=[[PBS]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first1=Ronald K. L.|last1=Collins|author-link1=Ronald K. L. Collins|first2=David|last2=Skover|author-link2=David Skover|url=https://books.google.com/books?id=NEaEDwAAQBAJ&amp;pg=PA185|title=The People v. Ferlinghetti: The Fight to Publish Allen Ginsberg's Howl|publisher=[[Rowman &amp; Littlefield]]|year=2019|isbn=9781538125908|page=xi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Kramer|first=Jane|date=1968|title=Allen Ginsberg in America|location=New York|publisher=[[Random House]]|pages=43–46|isbn=978-1299400955}}&lt;/ref&gt;

ګېنزبرګ یو بودایی و چې په پراخ ډول يې ختيځې مذهبي څانګې وڅېړلې. هغه په متواضع توګه ژوند وکړ، خپلې جامې يې له دويم لاس جامو پلورنځیو څخه اخیستې او د نيویارک ښار د ختيځ کلي په اپارتمانونو کې يې ژوند کاوه. یو د هغه له تر ټولو اغېزناکو ښوونکو څخه د کلراډو په بولډر کې د ناروپا مؤسسې بنسټ ګر تبتي بودایی چوګيام ترونګپا و. ګېنزبرګ او د هغه شاعرانو په ۱۹۴۷ کال کې د ټروګنپا په ټينګار هلته د جک کرواک د روحاني شعرونو ښوونځی جوړ کړ.  &lt;ref&gt;{{cite web |title=Allen Ginsberg Project{{snd}}Bio |url=http://www.allenginsberg.org/index.php?page=bio |access-date=February 18, 2013 |publisher=allenginsberg.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Miles, pp. 440–44.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Allen Ginsberg#Miles|Miles]], pp. 454–55.&lt;/ref&gt;

ګېزبرګ د ویتنام له جګړې نیولې د تریاکو تر جګړې پورې د هر څه پر وړاندې د لسیزو په سیاسي اعتراض کې ګډون وکړ. د هغه شعر «سېپټمبر د جېسور پر سړک» د بنګالي کډوالو ناوړه حالت ته خلکو پام ورواړوه چې د ۱۹۷۱ کال د نسل‌وژنې له امله کډوال شوي وو، دا شعر د هغه څه بېلګه ده چې ادبي منتقد لېن ونډلر د «امپراتورۍ سیاست» او «د کمزور ځورونې» پر وړاندې د ګېنزبرګ د اعتراضي ټینګار په توګه تشرېح کړ. د امریکا د سقوط په نوم د هغه ټولګې په ۱۹۴۷ کال کې د شعر د کتاب ملي جایزه خپله کړه. هغه په ۱۹۷۹ کال کې د ملي هنرونو د کلپ د سرو زرو مډال ترلاسه کړ او د امریکا د هنر او ادب اکادمۍ ته يې لار مونده. هغه په ۱۹۹۵ کال کې د خپل شعري کتاب «دنياوي ښه راغلاست» لپاره چې د ۱۹۸۶-۱۹۹۲ کلونو تر منځ خپور شوی د پوليټزر جایزې وروستی نوماند و.  &lt;ref&gt;Ginsberg, Allen, ''Deliberate Prose'', the foreword by Edward Sanders, p. xxi.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vendler, Helen (January 13, 1986), &quot;Books: A Lifelong Poem Including History&quot;, ''The New Yorker'', p. 81.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nba1974&quot;&gt;In 1993, Ginsberg visited the University of Maine at Orono for a conference, to pay homage to the 90-year-old great [https://www.poetryfoundation.org/poets/carl-rakosi Carl Rakosi] and to read poems as well. [https://www.nationalbook.org/awards-prizes/national-book-awards-1974 &quot;National Book Awards{{snd}}1974&quot;]. [[National Book Foundation]]. Retrieved April 7, 2012 (with acceptance speech by Ginsberg and essay by John Murillo from the Awards 60-year anniversary blog).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Miles, p. 484.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Pulitzer Prizes {{pipe}} Poetry&quot;&gt;{{cite web |title=The Pulitzer Prizes {{pipe}} Poetry |url=http://www.pulitzer.org/bycat/Poetry |access-date=October 31, 2010 |publisher=Pulitzer.org |archive-date=January 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160104203419/http://www.pulitzer.org/bycat/Poetry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ژوندلیک ==

=== د ژوند لومړي کلونه او کورنۍ ===
ګېنزبورګ د نیوجرسي په نیوارک کې په یوه یهودي کورنۍ کې نړۍ ته راغی او پاترسون ته څېرمه لوی شو. هغه د نیوارک ښوونځي د ښوونکي، ځینې وختونه شاعر لوئیس ګېنزبرګ او پخوانۍ نائومي لېوي (د روسیې په نول کې زېږېدلې) او پېژندل شوې مارکسیستې دويم زوی و.&lt;ref name=&quot;NYTObit&quot;&gt;{{cite news|first=Wilborn|last=Hampton|title=Allen Ginsberg, Master Poet Of Beat Generation, Dies at 70|url=https://www.nytimes.com/1997/04/06/nyregion/allen-ginsberg-master-poet-of-beat-generation-dies-at-70.html|work=The New York Times|date=April 6, 1997|access-date=April 14, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080311032659/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0CE6D7143CF935A35757C0A961958260|archive-date=March 11, 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/04/06/nyregion/allen-ginsberg-master-poet-of-beat-generation-dies-at-70.html|author=Hampton, Willborn|title=Allen Ginsberg, Master Poet Of Beat Generation, Dies at 70|newspaper=The New York Times|date=April 6, 1997}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pacernick, Gary. &quot;[http://www.thefreelibrary.com/Allan+Ginsberg%3A+an+interview+by+Gary+Pacernick.-a019918392 Allen Ginsberg: An interview by Gary Pacernick]&quot; (February 10, 1996), ''[[The American Poetry Review]]'', July/August 1997. &quot;Yeah, I am a Jewish poet. I'm Jewish.&quot;&lt;/ref&gt;

ګېنزبرګ په نوې ځوانۍ کې نيویارک ټایمز ته د سیاسي مسائلو لکه دویمې نړيوالې جګړې او د کاریګرانو د حقونو په اړه لیکل پيل کړل. هغه خپل لومړنی شعر د پيټرسون د سهار غږ په نوم ورځپاڼې کې خپور کړ. کېنزبرګ د عالي لیسې په دوران کې د خپل ښوونکي له جذباتي لوستلو څخه الهام واخیست او د ډالټ وایټمن له اثارو سره یې مینه پیدا شوه. کېنزبرګ په ۱۹۴۳ کال کې د اېسټ سایډ له ښوونځي څخه فارغ شو او د لنډې مودې لپاره يې کولمبیا پوهنتون ته تر داخلېدو مخکې د پاټېرسون د عبراني ځوانو هلکانو د ټولنې د بورس له لارې يې د مونټکلر ايالتي کالج ته لار ومونده. &lt;ref name=&quot;BioProject&quot;&gt;{{cite web |last=Jones |first=Bonesy |title=Biographical Notes on Allen Ginsberg |url=http://www.popsubculture.com/pop/bio_project/allen_ginsberg.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20051023041027/http://www.popsubculture.com/pop/bio_project/allen_ginsberg.html |archive-date=October 23, 2005 |access-date=October 20, 2005 |publisher=Biography Project}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;David S. Wills, [https://www.beatdom.com/allen-ginsberg-first-poem/ &quot;Allen Ginsberg's First Poem?&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Miles&quot;&gt;[[Allen Ginsberg#Miles|Miles]]&lt;/ref&gt;

په ۱۹۴۵ کال کې یې د زده‌کړو د دوام د لګښت د ترلاسه لپاره له سوداګریز سمندري پوځ سره یوځای شو. ګېنزبرګ چې کله په کولمبیا کې و، د کولمبیا ریویو ادبي مجلې او د جسټر له طنزي مجلې سره يې مرسته وکړه، د شعر ووډبري جایزه یې ترلاسه کړه، د فیلکسیان ټولنې (ادبي او بحثې ډله) د رییس په توګه يې خدمت وکړ او د شعر د بوارزېس هېډ ټولنې (د شاعرۍ ټولنه) سره یوځای شو. هغه په هارتلي کې مېشت و چېرته چې د بېټ د نسل شاعرانو لکه جک کرواک او هربرېټ ګلد هم ژوند کاوه. ګېنزبرګ ویلي چې د خپلې اړتياوړ سمینار يې په خپل لومړي کال کې په کولمبیا کې د خپلې خوښې وړ برنامې په توګه په هغو لويو کتابونو کې ترلاسه کړ چې د لیونل ترلینګ له‌خوا تدریسېده.&lt;ref&gt;Ginsberg, Allen (2008) ''The Letters of Allen Ginsberg''. Philadelphia, Da Capo Press, p. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Miles2&quot;&gt;[[Allen Ginsberg#Miles|Miles]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;columbiareview&quot;&gt;{{cite web |date=May 22, 2014 |title=History |url=http://columbiareviewmag.com/history/ |access-date=March 5, 2016 |publisher=Columbia Review |archive-date=March 14, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314064703/http://columbiareviewmag.com/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=My generation - Columbia Spectator |url=https://www.columbiaspectator.com/2012/04/25/my-generation/ |access-date=2022-01-20 |website=Columbia Daily Spectator}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Krajicek|first=David J.|date=2012-04-05|title=Where Death Shaped the Beats|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2012/04/06/books/columbia-u-haunts-of-lucien-carr-and-the-beats.html|access-date=2022-01-20|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Charters, Ann (July 2000) &quot;Ginsberg's Life.&quot; American National Biography Online. American Council of Learned Societies.&lt;/ref&gt;

د شاعرۍ د بنسټ/نهاد په وینا ګېنزبرګ په یوه جلسه کې پر لېونتوب تر اعتراف کولو وروسته څو میاشتې په یوه رواني مؤسسه کې تېرې کړې. ويل کېږي چې هغه په‌خپل اتاق کې د لیليې د ورکو شویو توکو له امله تر څارنې لاندې و. داسې یادونه شوې چې غلا شوي توکو د هغه نه و، بلکې د هغه د يو پېژندوی/اشنا وو. ګېنزبرګ همدارنګه په بووروي کې د سېنټ مارک په سقفي کلیسا کې په عامه لوستلو کې برخه واخیسته چې تر مړينې وروسته يې ورته یاد غونډه ونیوله. &lt;ref&gt;Allen Ginsberg.&quot; Allen Ginsberg Biography. Poetry Foundation, 2014. Web. November 6, 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.literarymanhattan.org/place/st-marks-church-in-the-bowery/ |access-date=April 21, 2022 |سرليک=آرشیف کاپي |خونديځ نېټه=March 12, 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220312154310/https://www.literarymanhattan.org/place/st-marks-church-in-the-bowery/ |url-status=dead |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220312154310/https://www.literarymanhattan.org/place/st-marks-church-in-the-bowery/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220312154310/https://www.literarymanhattan.org/place/st-marks-church-in-the-bowery/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-nt1xVR4SrAC&amp;pg=PA104|title=Beat Generation in New York: A Walking Tour of Jack Kerouac's City|isbn=9780872863255|last1=Morgan|first1=Bill|date=November 1997}}&lt;/ref&gt;

=== له مور او پلار سره يې اړيکې ===
ګېنزبرګ په ۱۹۸۵ کال کې په یوه مرکه کې خپل مور او پلار پخواني او له کاره لوېدلي فلیسوفان یاد کړل. مور يې هم د کمونیست ګوند له فعالو غړو څخه وه چې ګېنزبرګ او د هغه ورور یوجین يې د ګوند غونډو ته بوول. ګېنزبرګ وروسته وويل چې مور به یې تر خوب مخکې کیسې جوړولې چې هر څه په‌کې سره ورته وو لکه: ښه پاچا له خپلې ماڼۍ څخه راووت، ځورېدلي کاريګران يې وليدل او له هغوی سره یې مرسته وکړه. ګېنزبرګ د خپل پلار په اړه لیکي چې: «پلار به مې په کور کې ګرد تاوېده یا به یې تر شوڼدو لاندې اېملي ډېکېنسون او لانګ فیلو لوستل یا به یې له خپلې تیاره‌فکرۍ سره د شعر د خرابولو لپاره په ټي. اېس اېليوټ (امریکایی- بریتانوی شاعر، لیکوال او کره‌کتونکی، ژباړن) ورټوپ کړل» زه په دواړو لورو کې شکمن رالوی شوم. نائومي ګېنزبرګ پر شېزوفرینیا اروايي ګډوډۍ اخته وه چې د پارانوئيد هذیانو په څېر د تفکر په ګډوډي او د ځان وژنې په پرلپسې هڅو کې راڅرګندیږي. د مثال په ډول هغې ادعا کوله چې ولسمشر د اورېدلو وسیلې د هغوی په کور کې خښې کړې دي او خواښې يې غوښتل هغه ووژني. پر خپلو شاوخوا کسانو د هغې بدګماني د دې لامل شوه چې هغه خپل کوچني ناز اخیستونکي ځوان الن ته نږدې شي، لکه څنګه چې بېل مورګان له ګېنزبرګ څخه د «زه خپل ځان لمانځم» له سرلیک سره په خپل ژوند لیک کې تر يوې کچې د الن ګېنبزبرګ پر شخصي ژوند بحث کوي. هغې همدرانګه د خپل مړوند له غوڅولو سره د ځان‌وژنې هڅه هم وکړه چې ډېر زر د ګرېسټون رواني روغتون ته ولېږدول شوه. هغې د ګېنزبرګ د ځوانۍ ډېر وخت په رواني روغتون کې تېر کړ. له مور او د هغې له رواني نارغیو سره د هغه تجربې د نوموړي د دوو اصلي اثارو «انګولا» او د هغه د ژوند‌لیک اوږد شعر «د نائومي ګېنزبرګ (زېوېدنه ۱۸۹۴-مړینه ۱۹۵۶) لپارهکادېش» الهام بښونکې وې. &lt;ref name=&quot;NYT2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/04/06/nyregion/allen-ginsberg-master-poet-of-beat-generation-dies-at-70.html|author=Hampton, Willborn|title=Allen Ginsberg, Master Poet Of Beat Generation, Dies at 70|newspaper=The New York Times|date=April 6, 1997}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BioProject2&quot;&gt;{{cite web |last=Jones |first=Bonesy |title=Biographical Notes on Allen Ginsberg |url=http://www.popsubculture.com/pop/bio_project/allen_ginsberg.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20051023041027/http://www.popsubculture.com/pop/bio_project/allen_ginsberg.html |archive-date=October 23, 2005 |access-date=October 20, 2005 |publisher=Biography Project}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=HADDA|first=JANET|date=2008|title=Ginsberg in Hospital|url=https://www.jstor.org/stable/26305281|journal=American Imago|volume=65|issue=2|pages=229–259|jstor=26305281|issn=0065-860X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Allen Ginsberg#Miles|Miles]], p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hyde, Lewis and Ginsberg, Allen (1984) ''On the poetry of Allen Ginsberg''. University of Michigan Press. {{ISBN|0-472-06353-7}}, {{ISBN|978-0-472-06353-6}}. p. 421.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Allen Ginsberg#Morgan|Morgan]], p. 18.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dittman, Michael J. (2007), ''Masterpieces of Beat literature''. Greenwood Publishing Group. {{ISBN|0-313-33283-5}}, pp. 57–58.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morgan13&quot;&gt;[[Allen Ginsberg#Morgan|Morgan]], p. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Breslin&quot;&gt;Breslin, James (2003), &quot;Allen Ginsberg: The Origins of ''Howl'' and ''Kaddish.''&quot; in ''Poetry Criticism''. David M. Galens (ed.). Vol. 47. Detroit: Gale.&lt;/ref&gt;

کله چې دی د ښوونځي د دوران تنکۍ ځوان و د خپلې مور تر معالج پورې يې بس کې د هغې ملتیا کوله. دې سفر ګېنزبرګ په ژور ډول سرګرادان کړ- هغه وويل نوموړي دا شېبې او د خپل ژوند نورې شېبې په کادېش کې یادې کړې. د خپلې مور او د هغې له رواني ناروغۍ او په پای کې رواني مرکز ته د هغې له سپارنې سره د هغه تجربې «انګولا» کې هم څو څو ځله یادې شوې دي. د مثال په ډول پلېګرم سټېټ، راک‌لنډ او ګرې سټون عقلي روغتون هغه مؤسساتو ته اشاره ده چې کارل سولومون او مور يې هلته تګ راتګ کاوه خو ظاهراً د شعر موضوع بریښي: د پلېګرم سټېټ او راکلنډ روغتون په نیویارک او د ګرېسټون پارک عقلي روغتون په نیوجرسي کې موقعیت لري. په دې پسې یې ډېر زر «په پای کې له مور سره******» څو کرښې ولیکلې. ګېنزبرګ وروسته وویل چې پاکه شوې کلیمه د «لعنتي» په معنا وه. هغه همدارنګه په درېیمه برخه کې د سولومون په اړه وايي: زه له تا سره په راکلنډ کې یم، چېرته چې «تاسو زما د مور د سیوري پېښې کوی» یو ځل بیا د سولومون او خپلې مور اړيکه ښيي. &lt;ref name=&quot;Modern&quot;&gt;{{cite web |last=Charters |first=Ann |title=Allen Ginsberg's Life |url=http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/g_l/ginsberg/life.htm |access-date=October 20, 2005 |publisher=Modern American Poetry website |تاريخ الأرشيف=May 11, 2008 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20080511185747/http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/g_l/ginsberg/life.htm |url-status=dead |خونديځ نېټه=May 11, 2008 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20080511185747/http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/g_l/ginsberg/life.htm |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20080511185747/http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/g_l/ginsberg/life.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511185747/http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/g_l/ginsberg/life.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morgan132&quot;&gt;[[Allen Ginsberg#Morgan|Morgan]], p. 13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ginsberg, Allen (1995). ''Howl: Original Draft Facsimile, Transcript &amp; Variant Versions, Fully Annotated by Author, with Contemporaneous Correspondence, Account of First Public Reading, Legal Skirmishes, Precursor Texts &amp; Bibliography.'' Barry Miles (Ed.). Harper Perennial. {{ISBN|0-06-092611-2}}. p. 132.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Theado, Matt (2003) ''The Beats: A Literary Reference''. Carroll &amp; Graf Publishers. {{ISBN|0-7867-1099-3}}. p. 53.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Original Draft'' p. 131.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Jonah Raskin|Raskin, Jonah]] (2004). ''American Scream: Allen Ginsberg's Howl and the Making of the Beat Generation''. Berkeley: University of California Press. {{ISBN|0-520-24015-4}}, pp. 156–157.&lt;/ref&gt; 

== سرچينې ==
----[[الن ګېنزبرګ#%20ftnref1|[1]]] په ارامي ژبه سپېڅلي ته وايي چې د یهودیانو د دعا په مراسمو کې مهمې او مرکزي دعا ته اشاره کوي، ژباړن.</text>
      <sha1>ljysrtwz6wqjrca2wps00nhb90vgr7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>توماس مور</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65011</id>
    <revision>
      <id>363599</id>
      <parentid>353796</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T00:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18140" sha1="k64gurtki80k5qu411jrwi71vnu3xxp" xml:space="preserve">{{مالومات}}توماس مور (زوکړه: د ۱۴۷۸ زکال د فبروري ۷ مه – مړینه: د ۱۵۳۵ زکال د جولای ۶ مه) چې په کاتولیک کلیسا کې د سنټ توماس مور په توګه ورته درناوی کېږي، انګلیسي وکیل، قاضي، ټولنیز فیلسوف، لیکوال، دولتي چارواکی او د رنسانس د دورې پیاوړی انسان پال و. نوموړی د ۱۵۲۹ زکال له اکتوبر میاشتې څخه د ۱۵۳۲ زکال تر مۍ میاشتې پورې د انګلستان لومړي وزیر و. هغه د اتوپیا په نامه کتاب لیکلي چې په ۱۵۱۶ زکال کې خپور شوی چې په هغو کې یې د آرماني جزیروي دولت سیاسي نظام تشرېح کړی. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=St. Thomas More |url=http://savior.org/saints/more.htm |access-date=2020-06-29 |website=savior.org |خونديځ نېټه=2019-12-25 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20191225213323/http://www.savior.org/saints/more.htm |url-status=dead |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20191225213323/http://www.savior.org/saints/more.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225213323/http://www.savior.org/saints/more.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thomasmorestudies.org/rep_canonization.html Homily at the Canonization of St. Thomas More] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304125607/http://www.thomasmorestudies.org/rep_canonization.html |date=2016-03-04 }} at The Center for Thomas More Studies at the University of Dallas, 2010, citing text &quot;Recorded in The Tablet, June 1, 1935, pp. 694–695&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal|last1=Glenn|first1=Garrard|title=St. Thomas More As Judge and lawyer|journal=Fordham Law Review|date=1 January 1941|volume=10|issue=2|pages=187|url=https://ir.lawnet.fordham.edu/flr/vol10/iss2/2/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Linder, Douglas O. [http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/more/morechrono.html The Trial of Sir Thomas More: A Chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191226034704/http://law2.umkc.edu/faculty/PROJECTS/FTRIALS/more/morechrono.html |date=2019-12-26 }} at University Of Missouri-Kansas City (UMKC) School Of Law&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.vatican.va/jubilee_2000/jubilevents/jub_jubilparlgov_20001026_thomas-more_en.html#BIOGRAPHY Jubilee of parliament and government members, proclamation of Saint Thomas More as patron of statesmen] vatican.va&lt;/ref&gt;

هغه تر ډېره پورې د پروتستاني اصلاحاتو پر وړاندې مخالفت وکړ او د مارتین لوتر، هالدریش زوینګلی، جان کالوین او ویلیام تیندل د الهیاتو پر وړاندې یې په لیکلي ډول خپل مخالفت څرګند کړ. هغه له کاتولیک کلیسا څخه د اتم هنري له جلاتوب سره شدید مخالفت وکړ او د انګلستان د عالي کلیسا د مشر په توګه یې د هنري د رسمیت پېژندلو او همدارنګه یې د آرګون له کاترین سره د هغه د واده له منلو ډډه وکړه. د برترۍ د لوړې کولو څخه د ډډه کولو له امله په خیانت تورن شو او اعدام شو. داسې راپور ورکړل شوی چې هغه د خپل اعدام پر مهال ویلي: «زه د پاچا ښه او د خدای لومړی بنده مړ کېږم». 

یوولسم پاپ پیوس په ۱۹۳۵ زکال کې مور شهید وباله. په ۲۰۰۰ زکال کې دویم پاپ جان پال نوموړی د دولتي چارواکو او سیاستوالو لوی شفاعت کوونکی (patron saint وباله. &lt;ref name=&quot;JP2PatronSaint&quot;&gt;[[Apostolic letter]] issued ''[[motu proprio]]'' proclaiming Saint Thomas More Patron of Statesmen and Politicians, 31 October 2000 [https://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/motu_proprio/documents/hf_jp-ii_motu-proprio_20001031_thomas-more_en.html Vatican.va]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CofEholyDays&quot;&gt;{{cite web |year=2011 |title=Holy Days |url=http://www.churchofengland.org/prayer-worship/worship/texts/the-calendar/holydays.aspx |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/2012.06.29-005446/http://www.churchofengland.org/prayer-worship/worship/texts/the-calendar/holydays.aspx |archive-date=29 June 2012 |access-date=20 April 2011 |work=Worship – The Calendar |publisher=[[Church of England]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Margaret-L-King01a&quot;&gt;{{cite book|last=King|first=Margaret L.|url=https://books.google.com/books?id=a63xAgAAQBAJ&amp;pg=PA157|title=Renaissance Humanism: An Anthology of Sources|date=2014|publisher=[[Hackett Publishing]]|isbn=978-1-62466-146-4|page=157}}&lt;/ref&gt;

== لومړنی ژوند ==
توماس مور د ۱۴۷۸ زکال د فبروري په ۷ مه د لندن ښار په میلک سټریټ کې وزېږېد. نوموړی د بریالي وکیل او وروسته قاضي جان مور او د هغې د مېرمن اګنس (کورنی نوم یې ګرونګر و) د شپږو ماشومانو دویم و. مور په سنټ انتوني ښوونځي کې زده کړې وکړې چې دغه ښوونځي وروسته د لندن تر ټولو غوره ښوونځی وګڼل شو. له ۱۴۹۰ زکال څخه تر ۱۴۹۲ زکال پورې مور د کانټربري د لوی کشیش او د انګلستان د لارډ چانسلر یا لومړي وزیر جان مورټون چپن وړونکی و. &lt;ref&gt;Jokinen, A. (13 June 2009). [http://www.luminarium.org/renlit/morebio.htm &quot;The Life of Sir Thomas More.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230601020553/https://www.luminarium.org/renlit/morebio.htm |date=2023-06-01 }} Luminarium. Retrieved 19 September 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |year=2014 |title=Sir Thomas More |url=http://www.biography.com/people/thomas-more-9414278 |access-date=30 January 2014 |work=The Biography Channel website}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 September 2016 |title=Thomas More: Always a Londoner |url=http://tudortimes.co.uk/people/thomas-more-always-a-londoner |access-date=1 May 2019 |website=tudortimes.co.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rebhorn&quot;&gt;{{cite book|editor-last=Rebhorn|editor-first=Wayne A|title=Utopia|place=New York|publisher=Barnes &amp; Noble|series=Classics|year=2005|chapter=Introduction}}.&lt;/ref&gt;

مورټون په ډېرې لېوالتیا سره د «نوو زده کړو» (وروسته د «انسان پالنې» او «لندني انسان پالنې» د سکالرشېپونو په توګه وپېژندل شول) ملاتړ وکړ او ځوانانو ته یې پام ډېر و. مورټون په دې باندې په باور چې مور لوړ پوتانشیل لري هغه یې په اکسفورډ پوهنتون (سنټ مري هال او کانټربري کالج، چې دواړه اوس له منځه تللي) کې زده کړو ته نوماند کړ. &lt;ref name=&quot;Ackroyd&quot;&gt;{{cite book|last=Ackroyd|first=Peter|title=The Life of Thomas More|place=New York|publisher=Anchor Books|year=1999}}.&lt;/ref&gt;

مور په ۱۴۹۲ زکال کې په اکسفورډ کې خپلې زده کړې پیل کړې او کلاسلیک تحصیلات یې ترلاسه کړل. هغه د توماس لیناکر او ویلیام ګروسین تر نظر لاندې په زده کړو کولو لاتین او یوناني زده کړه. مور په اکسفورډ کې له دوه کاله زده کړې وروسته – د خپل پلار په ټینګار – اکسفورډ خوشی کړ څو د لندن د حقوقي مراکزو په یوه مرکز کې حقوقي زده کړې وکړي. مور په ۱۴۹۶ زکال کې د لینکولن حقوقي مرکز شاګرد شو؛ نوموړی تر هغه مهاله هلته پاتې شو کله چې یې په ۱۵۰۲ زکال کې د وکیلانو ډلې ته لار ومونده.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Harpsfield|first=Nicholas|title=The Life and Death of Sr Thomas More|place=London|publisher=Early English Text Society|year=1931|pages=12–3}}.&lt;/ref&gt;

== معنوي ژوند ==
له روتردام څخه د هغه د ملګري او الهیات پوه دسیدریوس اراسموس په خبره مور څو ځله په کلکه سره دا فکر وکړ څو خپل حقوقي مسلک ته شا کړي او راهب شي. له ۱۵۰۳ زکال څخه تر ۱۵۰۴ زکال پورې هغه د لندن له دیوالونو بهر د کارتوسي صومعۍ په څنګ کې ژوند وکړ او د راهبانو په روحاني چارو کې به یې برخه اخیسته. په داسې حال کې چې هغوی د ده تقوا په کلکه سره ستایله، خو بالاخره یې پرېکړه وکړه چې غیرروحاني پاتې شي، په ۱۵۰۴ زکال کې پارلماني ټاکنو ته ودرېږي او راتلونکی کال واده هم وکړي. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Erasmus|first=Desiderius|author-link=Desiderius Erasmus|contribution=Letter to Ulrich von Hutten|editor-last=Adams|editor-first=Robert M.|title=Utopia|year=1991|url=https://archive.org/details/utopiarevisedtra00more|url-access=registration|location=New York|publisher=WW Norton &amp; Co|page=[https://archive.org/details/utopiarevisedtra00more/page/125 125]|isbn=9780393961454}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Erasmus to Ulrich von Hutten |url=http://www.thomasmorestudies.org/docs/Erasmus%20to%20Ulrich%20von%20Hutten.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316234515/http://www.thomasmorestudies.org/docs/Erasmus%20to%20Ulrich%20von%20Hutten.pdf |archive-date=16 March 2016 |access-date=8 March 2014 |work=The Center for Thomas More Studies. Biographical Accounts: Erasmus' Letters about More |publisher=Thomasmorestudies.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Franciscan Calendar |url=http://taucrossregion.org/calendarfranciscansaints.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130505201117/http://www.taucrossregion.org/calendarfranciscansaints.htm |archive-date=5 May 2013 |work=Tau Cross Region of the Secular Franciscan Order}}&lt;/ref&gt;

== کورنی ژوند ==
مور په ۱۵۰۵ زکال کې له جین کلت سره واده وکړ. همدغه کال هغه د هغه کور یوه برخه ځانته ګرو کړه چې د اولډ بارج په نوم پېژندل کېده او د د لندن سنټ سټیفن والبروک کلیسا ته څېرمه په باکلرزبري کې یې موقعیت درلود. اته کاله وروسته هغه ټول دغه کور خپل کړ او تر هغه مهاله چې چلسي ته یې کډه وکړه په ټولیزه توګه یې نږدې ۲۰ کاله دلته ژوند وکړ. اراسموس څرګنده کړې چې مور غوښتل خپلې ځوانې مېرمنې ته د هغو زده کړو په پرتله چې وړاندې یې په کور کې کړې وې غوره تحصیلات ورکړي؛ له همدې امله یې هغه د موسیقي او ادبیاتو په برخه کې وروزله. جین په ۱۵۱۱ زکال کې مړه شوه. &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Wood|first1=Alexander|title=Ecclesiastical Antiquities of London and Its Suburbs|date=1874|publisher=[[Burns &amp; Oates]]|location=London|pages=105–6|oclc=18479600}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reynolds|first1=Ernest E.|title=The field is won; the life and death of Saint Thomas More|date=1968|publisher=Bruce Pub. Co|location=Milwaukee|isbn=978-0-223-97628-3|page=54}}&lt;/ref&gt;

مور په ۳۰ ورځو کې «د خپلو ملګرو د لارښوونې او عرف پر خلاف» په شرایطو له برابرې یوې ښځې سره د خپلو ګڼ شمېر ملګرو په حضور کې واده وکړ. هغه د الیس میډلټون په نامه کونډه ښځه د خپلو کورنیو چارو او له ماشومانو څخه د ساتنې په موخه وټاکله. د هغوی د واده چټکتیا دومره غیرعادي وه چې وه یې شو کولای د واده د ممنوعیت له قوانینو ځان خلاص کړي؛ هغه چاره چې نوموړي د خپل غوره شهرت لرلو امله ورته په آسانۍ لاسرسی وموند. &lt;ref name=&quot;Wegemer&quot;&gt;{{cite book|title=Thomas More: A Portrait of Courage|first=Gerard B.|last=Wegemer|year=1995|publisher=Scepter Publishing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wagner&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=R_c_md3gMpwC|title=Encyclopedia of Tudor England|first1=John A.|last1=Wagner|first2=Susan|last2=Walters Schmid|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-1-59884-299-9|pages=769–770}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last=Maddison|editor-first=The Rev. Canon|title=Lincolnshire Pedigrees|publisher=Harleian Society|place=London|year=1903|page=5}}&lt;/ref&gt;

مور له خپلې دویم واده ماشومان نه لرل، خو د الیس د پخواني مېړه څخه پیدا شوې لور یې د خپلې لور په توګه را لویه کړه. له دې سربېره الیس د دوه نورو ځوانو نجونو سرپرستي هم وکړه: آن کرساکر چې بالاخره یې د هغه له زوی جان مور سره واده وکړ او مارګاریت ګېګز (وروسته کلمنټ) چې د دوی د کورنۍ یوازنۍ هغه غړې وه چې د هغه د اعدام شاهده وه (نوموړې د مور د اعدام په ۳۵ مه کالیزه کې مړه شوه او د هغې لور د مور له وراره ویلیام راستل سره واده وکړ). مور چې یو مهربانه پلار و هر هغه مهال به چې د دولتي او قانوني چارو په موخه له کوره لرې و خپلو ماشومانو ته به یې لیک لیکه او هغوی به یې هم هڅول څو ده ته لیک ولیکي. &lt;ref name=&quot;Ackroyd2&quot;&gt;{{cite book|last=Ackroyd|first=Peter|title=The Life of Thomas More|place=New York|publisher=Anchor Books|year=1999}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rogers&quot;&gt;{{cite book|editor-last=Rogers|editor-first=Elizabeth Frances|first=Thomas|last=More|title=Selected Letters|url=https://archive.org/details/utopia00lumbgoog|place=New Haven and London|publisher=Yale University Press|year=1961}}.&lt;/ref&gt;

مور تر ډېره په دې ټینګار درلود چې لوڼې یې هم د زوی په څېر کلاسیکې زده کړې وکړي، هغه لیدلوری چې هغه مهال په بشپړه توګه غیرعادي و. د هغه مشرې لور مارګاریت د خپلې پوهې په ځانګړې توګه په یوناني او لاتین باندې د تسلط موندلو له امله د هغه ډېر تشویق ترلاسه کاوه. مور د ۱۵۲۲ زکال په سپټمبر میاشت کې وروسته له هغې خپلې لور ته پر هغې د علمي لاسته راوړنو له امله د ویاړ کولو وویل چې هغه د خپلې لور لیکلی خط کشیش ته وښود؛ لور یې د هغه له خولې ویلي: &lt;ref name=&quot;Ackroyd3&quot;&gt;{{cite book|last=Ackroyd|first=Peter|title=The Life of Thomas More|place=New York|publisher=Anchor Books|year=1999}}.&lt;/ref&gt;&lt;blockquote&gt;هغه مهال چې کشیش لاسلیک ته وکتل چې د یوې ښځینه خط دی، ډېر حیران شو او په ډېری لیوالتیا یې دا لیک ولوست ... هغه وویل چې هېڅکله مې باور نه راځي چې دا دې ستاسو کار وي، مګر دا چې هغه مې باوري کړ او هغه پر ویلو پیل وکړ. هغه په تر ټولو غوره عباراتو وستایۍ ... د دغې خالصې لاتین، د هغو د سموالي، پوهې او له زده کړو سره د مینې له امله. هغه ژر جیب ته لاس کړ او یوه پرتګالي [پرتګالي د طلا سکه] یې را وویستله ... څو تاته یې ستا د ستاینې په موخه ولېږي او څرګنده کړي چې دعا یې له تا سره ده. &lt;/blockquote&gt;

== لومړنۍ سیاسي چارې ==
په ۱۵۰۴ زکال کې مور د ګریټ یارموث د استازي په توګه پارلمان ته لار ومونده او په ۱۵۱۰ زکال کې یې له لندن څخه استازولۍ ته مخه کړه. &lt;ref&gt;{{cite web |title=History of Parliament |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1509-1558/member/more-thomas-i-147778-1535 |access-date=13 October 2011 |publisher=History of Parliament Trust |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630033826/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1509-1558/member/more-thomas-i-147778-1535 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

له ۱۵۱۰ زکال وروسته مور د لندن ښار له دوه اداره کوونکو ادارو څخه د یوې د مشر په توګه خدمت کاوه، هغه ځایګی چې پام وړ مسئولیت ور ترغاړې و او همدلته یې د یوه رښتیني او اغېزمن دولتي مامور په توګه  شهرت وموند. مور په ۱۵۱۴ زکال کې دولتي شورا ته لار ومونده او همدغه کال د پاچا د مشاورینو د ډلې مشر وټاکل شو. مور د یورک د لوی کاردینال کشیش توماس وولسي سره یوځای په کاله او بروخه کې د روم د سپېڅلي سترواک پنځم چارلز سره له یوه دیپلماتیک ماموریت وروسته عالي دولتي استازی شو او په ۱۵۲۱ زکال کې د خزانه دارۍ د مرستیال په توګه وټاکل شو. &lt;ref&gt;Magnusson (ed.) ''Chambers Biographical Dictionary'' (1990) p. 1039&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rebhorn&quot;&gt;Rebhorn, W. A. (ed.) p. xviii&lt;/ref&gt;

مور د پاچا اتم هنري د منشي او شخصي سلاکار په توګه پام وړ نفوذ وموند؛ هغه د بهرنیو دیپلماتانو هرکلی کاوه، د رسمي اسنادو مسودې یې جوړولې او د لومړي وزیر وولسي او پاچا ترمنځ یې اړیکې مخته وړلې. &lt;ref name=&quot;rebhorn2&quot;&gt;Rebhorn, W. A. (ed.) p. xviii&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>k64gurtki80k5qu411jrwi71vnu3xxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ديشا پټاني</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65851</id>
    <revision>
      <id>363610</id>
      <parentid>353961</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T01:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10985" sha1="pnn0ytrsvmswwrvr1mo6lc6zzfpo2vo" xml:space="preserve">{{مالوماتبکس کس|نوم=ديشا پټاني|انځور=Disha Patani promotes M.S. Dhoni – The Untold Story (05).jpg|د انځور څرگندونې=ديشا پټاني د اېم اېس ډوني انټولډ سټوري د فلم ريليز پرمهال|زېږېدنه=13 جون 1992 يا 30 يا 27 جولای 1995|د زېږېدو نېټه=13 جون 1992 يا 30 يا 27 جولای 1995|زېږون ځای=بريلي|تابعیت=هندۍ|دنده=اداکاره او ماډل}}
'''ديشا پټاني''' (زېږېدنه: 13 جون 1992 یا 27 جولای 1995) &lt;ref name=&quot;TOI age dispute&quot;&gt;{{Cite news|URL=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Is-Disha-Patani-lying-about-her-age/articleshow/53300643.cms|Title=Is Disha Patani lying about her age?|Date=28 January 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Mid-Day age dispute&quot;&gt;{{Cite news|URL=https://www.mid-day.com/articles/is-tiger-shroffs-rumoured-girlfriend-disha-patani-faking-her-age/17445164|Title=Is Tiger Shroff's rumoured girlfriend Disha Patani 'faking' her age?|Date=19 July 2016|title=آرشیف کاپي|access-date=7 November 2022|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509075650/https://www.mid-day.com/articles/is-tiger-shroffs-rumoured-girlfriend-disha-patani-faking-her-age/17445164|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; یوه هندي اداکاره او ماډله ده چې په هندي او [[تېلوګو]] ژبو فلمونو کې کار کوي. په 2013 کې، هغې په اندور کې د مس فیمینا په سیالیو کې دویم مقام ترلاسه کړ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;7 Things About Newbie Disha Patani That Prove She's The Next Big Thing To Watch Out For&quot; |url=http://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/7-things-about-newbie-disha-patani-that-prove-she-s-the-next-big-thing-to-watch-out-for-257482.html |access-date=2022-11-07 |archive-date=2020-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923011343/https://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/7-things-about-newbie-disha-patani-that-prove-she-s-the-next-big-thing-to-watch-out-for-257482.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; هغه خپل فلمی کیریر د پوری ''جګن نات لوفر'' (2015) سره پیل کړ. هغه وروسته په ډوني: دی انټولډ سټوري (2016) کې کار وکړ. دا فلم د بریالیو فلمونو په لیست کې شامل دی.

== لومړنی ژوند ==
[[ديشا پټاني]] د [[اتر کنډ|اتراکنډ]] څخه یو کمون دی. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 February 2020 |title='Baaghi 3': Disha Patani stuns with her bold moves in the 'Do You Love Me?' song |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/baaghi-3-disha-patani-stuns-with-her-bold-moves-in-the-do-you-love-me-song-808347.html |access-date=2 August 2020 |website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Patil |first=Rohan |date=15 July 2020 |title=Disha Patani Posts An Adorable Picture To Wish Her Brother On His Birthday |url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/bollywood-news/disha-patanis-brothers-birthday-wish-disha-patanis-family.html |access-date=2 August 2020 |website=Republic World}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Disha Patani feels that she is still the pahadi girl that she used to be |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/disha-patani-feels-that-she-is-still-pahadi-girl-that-she-used-to-be/articleshow/69633084.cms |access-date=31 July 2020 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ديشا پټاني په 13 جون 1992 د اترپردیش په بریلي کې زېږېدلی. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 January 2019 |title=Disha Patani receives a heartfelt letter from her youngest fan from Bareilly |url=https://www.mid-day.com/articles/disha-patani-receives-a-heartfelt-letter-from-her-youngest-fan-from-bareilly/20283168 |access-date=31 July 2020 |website=Mid-Day |archive-date=3 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203185738/https://www.mid-day.com/articles/disha-patani-receives-a-heartfelt-letter-from-her-youngest-fan-from-bareilly/20283168 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;TOI Patani profile&quot;&gt;{{Cite web |title=Disha Patani – Profile |url=http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/17217470.cms?curpg=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140217003746/http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/17217470.cms?curpg=4 |archive-date=17 فروری 2014 |access-date=18 جولائی 2016 |website=India Times}}&lt;/ref&gt; د دشا پټاني پلار جګدیش سینګ پټاني دی، چې د پولیسو افسر دی او د اترپردیش د پولیسو په څانګه کې د پولیسو د مرستیال په توګه کار کاوه. د هغه مشره خور خوشبو پټاني د هند په پوځ کې لیفټیننټ ده. او د هغه کشر ورور سورانش اوس زده کړه کوي. &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Tiwari|first1=Saumya|title=Exclusive: पुलिस अफसर पापा की जुबानी, बेटी दिशा पाटनी के स्टार बनने की कहानी|url=https://www.jansatta.com/entertainment/exclusive-disha-patani-father-jagdish-singh-patani-police-officer-know-how-he-made-daughter-a-bollywood-star/805067/|access-date=25 March 2020|work=Jansatta|date=13 June 2019|language=hi}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|title=Disha Patani Introduces Her Army Officer Sister Khushboo in Instagram Post|url=https://www.news18.com/news/movies/disha-patani-introduces-her-army-officer-sister-khushboo-in-instagram-post-2109265.html|access-date=25 March 2020|work=News18|date=19 April 2019}}&lt;/ref&gt; هغه د خپلوانو د راجپوت ټولنې سره تړاو لري. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Disha Patani: The only time I'm not shy is when I'm facing the camera - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Disha-Patani-The-only-time-Im-not-shy-is-when-Im-facing-the-camera/articleshow/53569765.cms |access-date=6 August 2020 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Disha Patani Early Life |url=https://fabulaes.com/disha-patani |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919175226/https://fabulaes.com/disha-patani/ |archive-date=2020-09-19 |access-date=2020-03-06 |website=Fabulaes.com}}&lt;/ref&gt; دشا پټاني د انجینرۍ زده کړې وکړې. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 June 2018 |title=Disha Patani opens up about her journey from a Bareilly girl to a successful actress |url=https://www.mid-day.com/articles/disha-patani-opens-up-about-her-journey-from-a-bareilly-girl-to-a-successful-actress/19555194 |access-date=31 July 2020 |website=Mid-Day |archive-date=26 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626134754/https://www.mid-day.com/articles/disha-patani-opens-up-about-her-journey-from-a-bareilly-girl-to-a-successful-actress/19555194 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; د هغه د زیږون نیټه په رسنیو کې د 13 جون 1992 او 27 جولای 1995 په توګه راپور شوې.  

== مسلک ==
داشا پټاني په لومړي ځل په ۲۰۱۵ کال کې د کیډبري لبنیاتو په یوه اعلان کې راڅرګنده شوه، چې وروسته یې د بریا لاره پرانیستل شوه. له هغې وروسته، هغې په لوفر کې کار وکړ چې دپوري جګنات لخوا لارښود شوی. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kavirayani |first=Suresh |date=17 دسمبر 2015 |title=They treated me like a baby on sets: Disha Patani |url=http://www.deccanchronicle.com/151217/entertainment-tollywood/article/they-treated-me-baby-sets-disha-patani |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225114458/https://www.deccanchronicle.com/151217/entertainment-tollywood/article/they-treated-me-baby-sets-disha-patani |archive-date=2018-12-25 |access-date=18 جولائی 2016 |website=Deccan Chronicle}}&lt;/ref&gt; هغه وروسته د ټایګر شروف سره د ''بیفکاشا'' په میوزیک ویډیو کې راڅرګنده شوه &lt;ref&gt;[http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/160616/check-out-the-teaser-of-tiger-shroff-and-girlfriend-disha-patanis-befikra.html &quot;Check out the teaser of Tiger Shroff and girlfriend Disha Patani's Befikra&quot;]&lt;/ref&gt; . د هغې راتلونکی فلم ''اېم اېس ډوني :ان ټولډ سټوري'' &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thakur |first=Charu |date=6 جنوری 2016 |title=MS Dhoni – The Untold Story: Tiger Shroffs girlfriend Disha Patani bags a role in the biopic |url=http://indiatoday.intoday.in/story/ms-dhoni-the-untold-story-tiger-shroffs-girlfriend-disha-patani-bags-a-role-in-the-biopic/1/563872.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225114454/https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/ms-dhoni-the-untold-story-tiger-shroffs-girlfriend-disha-patani-bags-a-role-in-the-biopic-302466-2016-01-06 |archive-date=2018-12-25 |access-date=2016-07-18 |website=India Today}}&lt;/ref&gt; په کوم کې چې هغې د دهوني د میرمنې رول لوبولی و، د باکس آفس ډیر مشهور شو. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 نومبر 2016 |title=Disha Patani: New girl on the block |url=https://www.easterneye.eu/entertainment/detail/disha-patani-new-girl-on-the-block |website=EasternEye}}{{Dead link|date=January 2021}}&lt;/ref&gt;

داشا د [[جيکي چين|جیکي چين]] په ''کنګ فو یوګا'' کې هم کار وکړ، کوم چې د 3 فبروري 2017 په سینماګانو کې وګرځید. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vyavahare |first=Renuka |date=27 اپریل 2016 |title=Jackie Chan impressed by Disha Patani |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Jackie-Chan-Disha-Patani-Kung-Fu-Yoga/articleshow/52009840.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225114502/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Jackie-Chan-Disha-Patani-Kung-Fu-Yoga/articleshow/52009840.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2016-07-18 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== فلمونه ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!کال
! فلم
! رول
! ډایرکټر
! ژبه
! نوټ
|-
| 2015
| لوفر
| موني
|پوري جګن نات
|[[تېلوګو]]
|
|-
| 2016
|اېم اېس ډوني انټولډ سټوري
| پرینکا جاها
| نیرج پانډی
| [[هندي]]
|
|-
| 2017
| کونګ فو یوګا
| اشمیتا
| ستنلي ټنګ
| هندي، چینایي، انګلیسي
| چینایي فلم
|-
| 2018
|ويلکم ټو نيويارک
| ديشا
|چکري توليتي
| [[هندي]]
| .
|-
| 2018
| باغي ۲
| نیها
| احمد خان
| [[هندي]]
|
|-
| 2018
|بهارت
| رادها
| علي عباس ظفر
| [[هندي]]
|
|}

== سرچينې ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;0&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[وېشنيزه:1993 زېږېدنې]]
[[وېشنيزه:1995 زېږېدنې]]
[[وېشنيزه:1992 زېږېدنې]]</text>
      <sha1>pnn0ytrsvmswwrvr1mo6lc6zzfpo2vo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کارن:James500</title>
    <ns>2</ns>
    <id>66358</id>
    <revision>
      <id>363589</id>
      <parentid>289539</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T20:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>James500</username>
        <id>28926</id>
      </contributor>
      <comment>Remove template</comment>
      <origin>363589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="b167mzfa599c51y3hjzn4f18lk01tb1" xml:space="preserve">{{Babel|en}}

[[en:User:James500]]</text>
      <sha1>b167mzfa599c51y3hjzn4f18lk01tb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د اپلاتون د اروا تيوري</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67997</id>
    <revision>
      <id>363602</id>
      <parentid>293716</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T00:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18504" sha1="8d86lp62y0mrwe980j319zb11a8xdst" xml:space="preserve">{{اپلاتونيزم}}[[اپلاتون]]

'''[[اپلاتون|د اپلاتون]] د اروا تيوري يا د روح نظريه''' ، چې د [[سوقرات|سوکرات]] له لارښوونو يې الهام اخیستی وه، يوه روحیه ګڼل کېده ( {{Lang-grc|[[Wiktionary:ψυχή|ψῡχή]]|psūkhḗ|breath}}         ) د یو شخص [[جوهر]] وي، او دا هغه څه دي چې پرېکړه کوي چې خلک څنګه چلند کوي. [[اپلاتون]] دا جوهر د انسان د وجود یو نامناسب، ابدي اشغالګر ګڼلی. [[اپلاتون]] وویل چې حتی تر مرګ وروسته هم اروا موجوده وي  او د فکر کولو توان لري. هغه په دې باور و چې لکه څنګه چې بدنونه مړه کیږي، روح په دوامداره توګه په راتلونکو بدنونو کې بیا زېږيږي چې دې حالت ته ( metempsychosis ) وايي. [[اپلاتون]] روح په دریوو برخو وېشلی دی: ''لوژیستیکون'' (دلیل)، ''تیموایډز'' (اروا) او ''ایپیتیمیتیکون'' (اشتها).

== د اروا تصور ==
[[اپلاتون]] د فلسفې په تاریخ کې لومړنی کس و چې په دې باور وو چې روح د ژوند سرچینه او ذهن دواړه دي. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Campbell|first=Douglas|date=2021|title=Self‐Motion and Cognition: Plato's Theory of the Soul|journal=The Southern Journal of Philosophy|volume=59|issue=4|pages=523–544|doi=10.1111/sjp.12429|url=https://philpapers.org/rec/CAMSAC-13}}&lt;/ref&gt; د [[اپلاتون]] په خبرواترو کې، موږ وینو چې روح ډېری متفاوت رول لوبوي. د نورو شیانو په مینځ کې، [[اپلاتون]] په دې باور دی چې روح هغه څه دی چې بدن ته ژوند ورکوي (کوم چې په ټولو ''قوانینو'' او ''فیډرس'' کې بیان شوی) د ځان حرکت په برخه کې: ژوندی پاتې کیدل د ځان د حرکت کولو توان لري؛ روح د ځان محرک دی. هغه دا هم فکر کوي چې روح د اخلاقي ملکیتونو ژغورونکی دی (یعنې کله چې زه نیک یم، دا زما روح دی چې زما د بدن سره مخالف دی). روح هم ذهن دی: دا هغه څه دي چې په موږ کې فکر کوي.

موږ په ډېری ډیالوګونو کې د اروا د مختلف رولونو تر مینځ دا عادي حرکت وینو. تر ټولو لومړی، په ''جمهوریت'' کې:&lt;blockquote&gt;ایا د روح کوم کار شته چې تاسو یې په بل څه نشي ترسره کولی، لکه د یو څه ''ساتنه'' ، حکم کول، عمدي کول او داسې نور؟ ایا موږ کولی شو دا شیان په سمه توګه د روح پرته بل څه ته وټاکو، او ووایو چې دا د هغه ځانګړتیا ( ''ایډیا'' ) دي؟

 نه، بل څه نه.

 د ژوند کولو په اړه څه؟ ایا موږ به انکار وکړو چې دا د روح فعالیت دی؟

 بلکل همدا دی. &lt;ref&gt;Plato, ''Republic,'' Book 1, 353d. Translation found in Campbell 2021: 523. &lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;''فایدو'' په خورا مشهور ډول پوهانو ته ستونزې رامینځته کړې چې هڅه یې کوله د [[اپلاتون]] د روح نظریه د دې اړخ احساس وکړي.

په دې اساس، ''فایدو'' مفسرینو ته د دې لارې له لارې یو ریښتینی ننګونه وړاندې کوي چې اپلاتون د روح د مختلف مفکورو ترمینځ تیریږي.

د ژوند په سایکلیکل او شکلي دلیلونو کې، د بیلګې په توګه، روح د ژوند سره تړلي یو څه په توګه وړاندې کیږي، چیرې چې په ځانګړې توګه په وروستي دلیل کې، دا اړیکه د ژوند سره د روح د مفکورې ارتباط له لارې په کلکه سره ویل کیږي. دا اړیکه نوره هم په ''فیډرس'' او ''قوانینو'' کې رامینځته شوې چیرې چې د روح تعریف د ځان حرکت په توګه ورکړل شوی. ډبرې، د بیلګې په توګه، حرکت نه کوي مګر دا چې بل شی یې حرکت وکړي. بې جانه، بې ژونده شیان تل ویل کیږي چې دا ډول چلند کوي. برعکس، ژوندي موجودات د ځان د حرکت کولو توان لري. اپلاتون دا مشاهده د خپل مشهور عقیدې د روښانه کولو لپاره کاروي چې روح یو ځان حرکت دی: ژوند ځان حرکت دی، او روح د حرکت په واسطه بدن ته ژوند راوړي.

په عین حال کې، د یادښت او تړاو په دلیلونو کې، د ژوند سره اړیکه نه ده تشریح شوې یا کارول کیږي. دا دوه دلیلونه روح د یو پوه (یعنی ذهن) په توګه وړاندې کوي. دا د تړاو په دلیل کې خورا روښانه دی ، چیرې چې روح د هغه شکلونو سره د هغې د تړاو له امله تل پاتې دی چې موږ یې د معرفت په عملونو کې ګورو.

دا په بشپړه توګه روښانه نه ده چې د روح دا دوه رولونه څنګه یو له بل سره تړاو لري. سارا براډي په مشهوره توګه شکایت وکړ چې &quot;د فایډو لوستونکي ځینې وختونه [[اپلاتون]] ته د روح په توګه د ذهن یا هغه څه چې فکر کوي د روح سره د هغه څه په توګه چې بدن متحرک کوي د ګډوډولو دنده په غاړه اخلي.&quot; &lt;ref&gt;Broadie, Sarah. 2001. “Soul and Body in Plato and Descartes.” Proceedings of the Aristotelian

Society 101: 295–308. Quotation from page 301.&lt;/ref&gt; په نورو کې شامل دي II. ایم کرومبی او ډوروتیا فریډ. &lt;ref&gt;See Campbell 2021: 524 n.1 for more examples of this scholarly trend through the 20th and early 21st centuries.&lt;/ref&gt;

وروستي پوهانو دا تور رد کړ او استدلال یې وکړ چې د روح په اړه د [[اپلاتون]] د تیورۍ د نوښت برخه دا ده چې دا لومړی کس و چې د روح مختلف ځانګړتیاوې او قوتونه یوځای کړي چې وروسته په لرغوني او منځني پیړیو فلسفه کې عام شول. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; د [[اپلاتون]] لپاره، روح د خپلو افکارو په واسطه شیان حرکت کوي، لکه څنګه چې یو عالم دا بیانوي، او په وینا، روح دواړه حرکت کوونکی دی (یعنې، د ژوند اصول، چیرته چې ژوند ''د ځان حرکت'' په توګه تصور کیږي) او یو مفکر &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== درې اړخیزه اروا ==
[[اپلاتون]] وايي اروا له دریوو برخو څخه جوړه ده چې د بدن په مختلفو برخو کې موقعیت لري: &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=October 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;dictionary&quot;&gt;{{Cite web |last=Long |first=A. A. |title=Psychological Ideas in Antiquity |url=http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaGenText/tei/DicHist4.xml;chunk.id=dv4-01 |website=Dictionary of the History of Ideas |via=University of Virginia Library |access-date=2023-03-19 |archive-date=2015-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426185934/http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist%2FuvaGenText%2Ftei%2FDicHist4.xml%3Bchunk.id%3Ddv4-01 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

# ''لوګو'' ( [[wiktionary:λογιστικός|λογιστικόν]] )، یا ''لوژیستیکون'' ، چې په سر کې موقعیت لري، د دلیل سره تړاو لري او نورې برخې تنظیموي.
# ''تایموس'' (θυμοειδές)، یا ''thumoeides'' ، چې د سینې سیمې ته نږدې موقعیت لري، د روح سره تړاو لري.
# ''eros'' (ἐπιθυμητικόν)، یا ''epithumetikon'' ، چې په معدې کې موقعیت لري، د یو چا د غوښتنو سره تړاو لري.

اپلاتون په خپل رساله کې ''[[اپلاتون او دولت|جمهوریت]]'' ، او همدارنګه په ''فیډرس'' کې د کیریوت د تمثیل سره سره، [[اپلاتون]] ټینګار وکړ چې د ''رواني'' درې برخې هم د ټولنې له دریو طبقو سره مطابقت لري ( ''لکه'' حاکمان، اردو او عادي وګړي). &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=http://plato.stanford.edu/entries/plato-ethics-politics|title=Plato's Ethics and Politics in The Republic}}&lt;/ref&gt; د ''ایپیتیمیتیکون'' دنده د خوښۍ تولید او لټول دي. د ''لوژیستیکون'' دنده دا ده چې په نرمۍ سره د زده کړې د مینې له لارې حاکم شي. د ''تایموایډز'' دنده دا ده چې د ''لوژیستیکون'' لارښوونو اطاعت وکړي پداسې حال کې چې د بهرني یرغل او داخلي ګډوډي څخه په کلکه دفاع کوي.

که په ښار کې وي یا یو فرد، عدالت ( [[wiktionary:δικαιοσύνη|δικαιοσύνη]], ''dikaiosyne'' ) د ټول حالت په توګه اعلان شوی چې هره برخه یې خپله دنده سرته رسوي، پداسې حال کې چې نرمښت د ټول حالت دی چیرې چې هره برخه په دندو کې د مداخلې هڅه نه کوي. د نورو څخه. &lt;ref&gt;''Republic'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0168%3Abook%3D4%3Asection%3D433a 4.433a] – via Perseus.&lt;/ref&gt; بې انصافي ( [[wiktionary:ἀδικία|ἀδικία]], ''adikia'' ) د بشپړ برعکس حالت دی، ډیری وختونه په ځانګړې بڼه کې چې جذب یې د اشتها اطاعت کوي، پداسې حال کې چې دوی په ګډه په بشپړ ډول منطق له پامه غورځوي یا یې د خپلې خوښې په لټه کې کاروي.

== په ''جمهوریت'' کې ==
د کتاب په څلورمه برخه کې، د ''جمهوریت'' په څلورمه برخه کې، [[سوقرات|سقراط]] او د هغه مخاطبین ( ګلاکون او اډیمینټس ) هڅه کوي ځواب ورکړي چې آیا روح یو دی یا له برخو څخه جوړ شوی. سقراط وايي: ښکاره خبره ده چې یو شی به هیڅکله د یو شی او په ورته وخت کې په ورته درناوی کې مخالف نه وي. نو که هرکله موږ د ذهن په کارونو کې دا تناقض ومومو موږ به پوه شو چې دا یو شی کار نه دی بلکې کثرت دی.&quot; &lt;ref&gt;''Republic'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0168%3Abook%3D4%3Asection%3D436b 4.436b–c] – via Perseus.&lt;/ref&gt; (دا د [[اپلاتون]] د عدم تضاد د اصولو یوه بېلګه ده. ) د مثال په توګه، داسې ښکاري چې د هر انسان یوازې یو روح دی، نو دا ناشونې ده چې یو شخص په یو وخت کې د یو څه هیله ولري، مګر په هماغه شیبه کې د ورته شی څخه ډډه وکړي، لکه څنګه چې یو څوک د جرم کولو لپاره لیوالتیا لري. هم له دې سره مخالفت. &lt;ref name=&quot;ATOSSEP&quot; /&gt; سقراط او ګلاکون دواړه موافق دي چې دا باید د روح لپاره ممکنه نه وي چې په یو وخت کې دواړه په یو حالت کې وي او د هغې مخالف وي. له دې څخه دا معلومه شوه چې د روح لپاره باید لږترلږه دوه اړخونه وي. اپلاتون د &quot;دلیل&quot; او &quot;اشتهال&quot; په نومونو نومولو سره، د دریم اړخ، &quot;روح&quot; په ګوته کوي، کوم چې په سالم روح کې باید د دلیل سره سمون ولري. &lt;ref name=&quot;ATOSSEP&quot;&gt;{{Cite book|last=Calian|first1=Florian|editor-last=Šajda|editor-first=Peter|date=2012|chapter-url=https://philpapers.org/rec/CALPPO-2|chapter=Plato's Psychology of Action and the Origin of Agency|title=Affectivity, Agency and Intersubjectivity|publisher=L'Harmattan|isbn=978-963-236-587-9|pages=9–22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://plato.stanford.edu/entries/ancient-soul/#3.2|title=Ancient Theories of Soul|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|accessdate=November 21, 2021}}&lt;/ref&gt;

=== دلیل (λογιστικόν) ===
منطقي یا ''لوژیستیکون'' (له ''لوګو'' څخه) د روح د فکر برخه ده چې له حقیقت سره مینه لري او د زده کړې هڅه کوي. [[اپلاتون]] په اصل کې په دې برخه کې تسلط لرونکی روح د اتنین مزاج سره پېژني. &lt;ref&gt;''Republic'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0168%3Abook%3D4%3Asection%3D435e 4.435e] – via Perseus.&lt;/ref&gt;

[[اپلاتون]] دا خبره کوي چې ''لوژیستیکون'' به د روح تر ټولو کوچنۍ برخه وي (لکه څنګه چې واکمنان به په جمهوریت کې ترټولو کوچنی نفوس وي)، مګر دا، په هرصورت، یو روح یوازې هغه وخت اعلان کیدی شي چې ټولې درې برخې موافقه وکړي چې ''لوژیستیکن'' باید قاعده &lt;ref&gt;''Republic'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0168%3Abook%3D4%3Asection%3D442a 4.442a] – via Perseus.&lt;/ref&gt;

=== اروا (θυμοειδές) ===
د [[اپلاتون]] په وینا، روحیه یا ''تایموایډز'' (د ''تایموس'' څخه) د روح هغه برخه ده چې موږ یې په غوسه کوو یا په غوسه کېږو. &lt;ref name=&quot;R439a&quot;&gt;''Republic'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0168%3Abook%3D4%3Asection%3D439e 4.439e] – via Perseus.&lt;/ref&gt; هغه دې برخې ته 'لوړ روح' هم وايي او په پیل کې د دې برخې تسلط روح د [[تراکيان|تراسیانو]] ، سیتیانو او &quot;شمالي سیمو&quot; خلکو سره پیژني. &lt;ref name=&quot;R439a&quot; /&gt;

=== اشتها (ἐπιθυμητικόν) ===
اشتها یا ''ایپیتیمیتیکون'' (له ''[[wiktionary:ἐπιθυμία|epithymia]]'' څخه، په لاتین کې ''د concupiscentia'' یا ''desiderium'' په توګه ژباړل شوی). &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dixon, T|date=2003|title=From Passions to Emotions: The Creation of a Secular Psychological Category|publisher=Cambridge University Press|page=39|isbn=9781139436977|url=https://books.google.com/books?id=B9c8tNQVI4YC&amp;pg=PA39}}&lt;/ref&gt;

== بیا زېږون ==
د اروا د بیا زېږون په اړه د [[اپلاتون]] نظریه د [[سوقرات|سقراط]] او [[فيثاغورثيت|پیتاګورس]] نظرونه سره یوځای کړل، د انسانانو الهی امتیازات د مختلفو حیواناتو ډولونو ترمنځ د بیا زیږون لاره سره مخلوط کړه. هغه په دې باور و چې د نیکانو لپاره د انسان جایزه یا د مجرمینو لپاره سزا د نړۍ په مختلفو برخو کې نه، بلکې په مستقیمه توګه په ځمکه کې ساتل کیږي. د مرګ وروسته، یو مجرم روح به لومړی په یوه ښځه کې (د اپلاتون د عقیدې سره سم چې ښځې د طبیعي پیمانه ټیټه کچه نیولې وه)، او بیا د حیواناتو په ډولونو کې، د څلور اړخیزو څخه مارانو او کبانو ته راښکته کیږي. د دې تیوري له مخې، ښځې او ټیټ حیوانات یوازې د دې لپاره رامینځته شوي چې د تخریب شویو روحونو لپاره د استوګنې ځای چمتو کړي. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sedley |first=David |author-link=David Sedley |date=2009 |title=Socrates vs Darwin |url=https://www.christs.cam.ac.uk/socrates-vs-darwin |access-date=November 21, 2021 |publisher=Christ's College, Oxford}}&lt;/ref&gt;

اپلاتون ډیری وخت وايي چې د بیا زیږون تر مینځ د وروسته ژوند یو جلا اجر او سزا مرحله شتون لري. یوازې په ''تیمیوس'' او ''قوانینو کې'' د جزا او سزا مرحله له منځه ځي؛ په دې دوو متنونو کې، سزا پخپله بیا زیږون ویل کیږي. &lt;ref&gt;Kamtekar, Rachana. &quot;The Soul’s (After-) Life,&quot; ''Ancient Philosophy'' 36 (1): 115-132. 2016.&lt;/ref&gt; وروستي پوهان استدلال کوي چې د بیا زیږون تیوري په ریښتیا ریښتیا ده. &lt;ref&gt;See Douglas R. Campbell, &quot;Plato's Theory of Reincarnation: Eschatology and Natural Philosophy&quot; ''Review of Metaphysics'' 75 (4): 643-665. 2022.&lt;/ref&gt; په ''تیمیوس'' کې، د بیلګې په توګه، دا د یوې ساینسي تیورۍ په توګه ښکاري چې د غیر انساني حیواناتو نسل تشریح کوي؛ په بل ځای کې، دا د نورو فلسفي ژمنو پایله ښکاري چې اپلاتون یې استدلال کوي، لکه دا فضیلت تل انعام ورکول کیږي او بد مجازات کیږي، او دا چې د روح د مجازاتو یوازینۍ لار د هغه مجسم کول دي.

== هم وګوره ==

* درې اړخیزه (الهیات)
* [[سېگمونډ فرايډ|د سیګمنډ فرویډ]] د id، ego او superego مفکورې

== سرچينې ==
{{لړسرچينې}}

== بهرنۍ اړیکې ==

* [https://iep.utm.edu/plato/#SH6d &quot;اپلاتون: اخلاقي ارواپوهنه&quot;] . ''د فلسفې انټرنیټ انسایکلوپیډیا''
{{د اپلاتون پلويان}}{{Plato navbox}}
[[وېشنيزه:فلسفه]]
[[وېشنيزه:فلسفي اندونه]]
[[وېشنيزه:فلسفي شکاکیت]]
[[وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس]]
[[وېشنيزه:فلسفي مفسرین]]
[[وېشنيزه:فلسفي ويوکي]]
[[وېشنيزه:فلسفي ويپانگه]]
[[وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه]]
[[وېشنيزه:فلسفي ویي]]
[[وېشنيزه:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>8d86lp62y0mrwe980j319zb11a8xdst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د سند د اوبو تړون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69400</id>
    <revision>
      <id>363603</id>
      <parentid>357790</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T01:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20515" sha1="s7l4d8ym5zh1mh8ulpnxdzk9x0d3hk9" xml:space="preserve">د سند د اوبو تړون (IWT) د هندوستان او پاکستان تر منځ د اوبو د وېش تړون دی، چې نړيوال بانک د سند په سيند او د دې سيند په مرستيالو ويالو (معاون يا مرستيال سيندونه) کې د شته اوبو د استعمال لپاره ترتيب او مذاکره کړی و. دا تړون د 1960ز کال د سپتمبر په نولسمه په کراچۍ کې د هغه مهال د هندوستان د لومړي وزير جواهر لال نهرو او د پاکستان د ولسمشر ايوب خان له خوا لاسليک شوی و.&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web |author=Patricia Bauer |title=Indus Waters Treaty:India-Pakistan [1960] |url=https://www.britannica.com/event/Indus-Waters-Treaty |access-date=27 July 2020 |website=Encyclopedia Britannica website}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Newsweek&quot;&gt;{{cite web |author=Daniel Haines |date=8 March 2017 |title=The Rivers Run Wild (Indus Waters Treaty-1960) - Nearly 60 Years Since Their Landmark Treaty, The Pakistan-India Water Dispute Remains Contentious |url=https://www.newsweekpakistan.com/the-rivers-run-wild/ |access-date=28 October 2019 |website=Newsweek (magazine) |تاريخ الأرشيف=29 October 2019 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191029010013/https://www.newsweekpakistan.com/the-rivers-run-wild/ |url-status=dead |خونديځ نېټه=29 October 2019 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20191029010013/https://www.newsweekpakistan.com/the-rivers-run-wild/ |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20191029010013/https://www.newsweekpakistan.com/the-rivers-run-wild/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029010013/https://www.newsweekpakistan.com/the-rivers-run-wild/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IWT&quot;&gt;{{cite web |date=1960 |title=Full text of 'Indus Water Treaty' with Annexures, World Bank |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTs/Volume%20419/volume-419-I-6032-English.pdf |access-date=30 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;guardian&quot;&gt;{{cite news|title=War over water|work=The Guardian|date=3 June 2002|url=https://www.theguardian.com/world/2002/jun/03/kashmir.india1|access-date=30 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=How the Indus Treaty was signed|newspaper=The Hindu|date=28 September 2016|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/How-the-Indus-Treaty-was-signed/article15002424.ece|access-date=30 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Britannica2&quot;&gt;{{cite web |author=Patricia Bauer |title=Indus Waters Treaty:India-Pakistan [1960] |url=https://www.britannica.com/event/Indus-Waters-Treaty |access-date=27 July 2020 |website=Encyclopedia Britannica website}}&lt;/ref&gt; د ۲۰۲۵ کال د اپریل پر ۲۳ نېټه هند دغه تړون د هغه تروریستي برید له امله چي د پهلګم په سیمه کي د پاکستاني اورپکو له لوري ترسره سو، لغوه کړ.

{{مالومات}}

دا تړون د درې ختيځو سيندونو – بياس، راوي او ستلج د اوبو اوسط کلني جريان يو څلوېښت مليارده m3 (33 ميليونه ايکړه &quot;جريب&quot; فوټه)- واک هندوستان ته ورکوي، په داسې حال کې چې د درې لوېديځو سيندونو-سند، چناب او جهلم د اوبو اوسط کلني جريان 99 ميليارده m3- اختيار پاکستان ته ورکوي. هندوستان د سند د سيستم په مټ تر لاسه کېدونکو ټولو ابو تقريباً 20٪ په اختيار کې لري، په داسې حال کې چې پاکستان 80٪ اوبه په واک کې لري. دا تړن هندوستان ته اجازه ورکوي چې د لوېديځ سيند اوبه د محدود اوبه خور استعمال لپاره وکاروي، همدا راز د برېښنا تر لاسه کولو، بېړۍ چلولو، شتمنيو د لېږدولو، کب نيونې، او نورو په څېر فعاليتونو لپاره د غېر محدود استهلاکي استعمال اجازه ورکوي. دا تړون په لوېديځو سيندونو د پروژو په ودانۍ کې د هندوستان لپاره تفصيلي مقررات جوړوي. د دې تړون سريزه د ښه نيت (پيرزوينې)، ملګرتيا او همکارۍ پر بنسټ د سند د سيند د اوبو تر ټولو زيات استعمال کې د هر هېواد حقوق او مسئوليتونه په ګوته کوي. دې تړون د پاکستان دا اندېښنې نه دي کمې کړي چې هندوستان کولای شي په پاکستان کې په ممکنه ډول سيلابونه يا وچکالي منځ ته راوړي، په ځانګړي ډول د جګړې پر مهال.&lt;ref name=&quot;jk&quot;&gt;{{cite news|last=Khaki|first=Saadat Bilal|title=Indo-Pak and Hydro-politics|newspaper=Greater Kashmir|date=26 July 2018|url=https://www.greaterkashmir.com/news/op-ed/indo-pak-and-hydro-politics/291555.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pak1&quot;&gt;{{cite web |title=Pakistan: Getting More from Water (see Table 3.1) |url=http://documents.worldbank.org/curated/en/251191548275645649/pdf/133964-WP-PUBLIC-ADD-SERIES-22-1-2019-18-56-25-W.pdf |access-date=29 March 2019 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Andrew Keller |author2=Jack Keller |author3=David Seckler |title=Integrated Water Resource Systems: Theory and Policy Implications |url=http://www.iwmi.cgiar.org/Publications/IWMI_Research_Reports/PDF/pub003/REPORT03.PDF |access-date=31 January 2020 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233639/http://www.iwmi.cgiar.org/Publications/IWMI_Research_Reports/PDF/pub003/REPORT03.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Preamble of Indus water treaty |url=http://siteresources.worldbank.org/INTSOUTHASIA/Resources/223497-1105737253588/IWT_01_TableofContents.pdf |access-date=30 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Indus Water Treaty: Review is not an Option |url=http://www.southasiaanalysis.org/node/2236 |access-date=30 July 2018}}&lt;/ref&gt;

په 1948ز کال کې، د دې سيند سيستم د اوبو حقوق، د هندوستان او پاکستان تر منځ د اوبو پر د سر يوې شخړې مرکزيت و. په 1960ز کال کې د دې تړون د تاييد څخه راوروسته، په ګڼو پوځي ټکرونو کې د ښکېلتيا سره سره، هندوستان او پاکستان د اوبو پر سر هېڅ ډول جګړه کې نه دي ښکېل شوي. ډېر مخالفتونه او شخړې د هغو حقوقي کړنلارو له لارې حل کړای شوي چې د دې تړون په چوکاټ کې چمتو شوي دي.&lt;ref&gt;{{citation|last=Chaturvedi|first=A. K.|title=Indus Water Treaty: Options for India|journal=Scholar Warrior|publisher=Centre for Land Warfare Studies|date=Spring 2017|url=http://www.claws.in/images/journals_doc/867954295_04_chap.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709153909/https://www.claws.in/images/journals_doc/867954295_04_chap.pdf|archive-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt;

د سند د اوبو تړون په اوسنۍ نړۍ کې د اوبو د وېش له تر ټولو برياليو هڅو يوه شمېرل کېږي، سره له دې چې شنونکي د يو شمېر تخنيکي ځانګړتياوو د نويو کولو او د موسمي بدلونونو سره د مقابلې لپاره د تړون د حدودو د زياتولو اړتيا هم مني.&lt;ref&gt;{{citation|title=&quot;Scrapping water treaty is no solution&quot;, says Pakistan's Indus waters commissioner|url=https://www.thethirdpole.net/en/2014/10/03/scrapping-water-treaty-is-no-solution-says-pakistans-indus-waters-commissioner/?gclid=EAIaIQobChMI-93Z8Mey6AIVFraWCh0Vig69EAMYASAAEgKAOPD_BwE|access-date=23 March 2020|date=2014|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420130317/https://www.thethirdpole.net/en/2014/10/03/scrapping-water-treaty-is-no-solution-says-pakistans-indus-waters-commissioner/?gclid=EAIaIQobChMI-93Z8Mey6AIVFraWCh0Vig69EAMYASAAEgKAOPD_BwE|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indus&quot;&gt;{{citation|first1=Gitanjali|last1=Bakshi|first2=Sahiba|last2=Trivedi|title=Indus Equation|publisher=Strategic Foresight Group|url=http://www.strategicforesight.com/publication_pdf/10345110617.pdf|date=2011|access-date=28 October 2014}}&lt;/ref&gt;

== د تړون مادې ==
د سند د سيندونو سيستم له درې لوېديځو سيندونو – هر يو سند، جهلم او چناب – او درې ختيځو سيندونو – هر يو ستلج، بياس او راوي- څخه جوړ دی. د سند د اوبو د تړون د لومړۍ مادې سره سم، د سند د سيندونو د سيستم هر سيند/مرستياله وياله او د هغې اوبه ييزه حوزه چې د نورو پنځو سيندونو برخه نه وي، د سند د سيند برخه دي، چې نهرونه، ډلټا کانالونه، نښتي جهيلونه او نور شامل دي. د دې تړون تر مخې، ختيځ سيندونه په پاکستان کې د اوبو د کارولو له اجازې وروسته، د هندوستان له خوا په ځانګړي ډول د اوبو د استعمال لپاره مختص کېږي، خو مخکې تر دې چې دا اوبه بالاخره پاکستان ته وبهېږي. په ورته توګه، په هندوستان کې د اوبو د کارولو له اجازې وروسته، پاکستان د لوېديځو سيندونو د اوبو د ځانګړي استعمال حق لري. د IWT IV (14) ماده وايي چې د بل هېواد تر کارولو لاندې اوبو څخه چمتو شويو اوبو استعمال، د وخت د تېرېدو له امله د اوبو د استعمال حقوق نه شي تر لاسه کولای. تر ډېره بريده، د تړون په پايله کې د سيندونو د اوبو د وېش پر ځای د سيندونو وېش شوی دی.&lt;ref name=&quot;iwt1&quot;&gt;{{cite web |title=Indus water treaty |url=http://siteresources.worldbank.org/INTSOUTHASIA/Resources/223497-1105737253588/IndusWatersTreaty1960.pdf |access-date=28 July 2019 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;conflicts, p.98&quot;&gt;{{Cite web |title=Water Sharing Conflicts Between Countries, and Approaches to Resolving Them |url=http://www.gee-21.org/publications/pdf%20files/Conflictsbetweencountriesvol.3Jan.2004.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070821023229/http://www.gee-21.org/publications/pdf%20files/Conflictsbetweencountriesvol.3Jan.2004.pdf |archive-date=August 21, 2007 |access-date=2010-04-14 |publisher=Global Environment and Energy in the 21st century |location=Honolulu |page=98}}&lt;/ref&gt;

د لسو کلونو انتقالي دورې اجازه ورکړل شوې وه، په کومه کې چې هندوستان د خپلو ختيځو سيندونو څخه پاکستان ته د اوبو ورکولو پابند و، تر هغه وخته تر څو پاکستان د لوېديځو سيندونو د اوبود کارولو لپاره د نهرونو نظام جوړولو وړتيا پيدا  کړي. د IWT د 5.1 مادې تر مخې، هندوستان موافقه کړې وه چې 62060000/ انګلستاني پاونډ سټرنګه = (يوازې دوه شپېته ميليونه او شپېته زره پاونډ سټرلنګه يا 125 ميټرک ټنه سره زر، که د سرو زرو معيار تعقيب شي) به د ټاکلې مرستې په توګه، د پنجاب ايالت د لوېديځو سيندونو څخه د اوبه خور لپاره د نوې ودانۍ د کارونو او کانال سيستم د جوړولو لپاره ورکوي. هندوستان د 1965ز کال د پاکستان او هندوستان تر منځ د جګړې سره سره، بيا هم ټول مبلغ په لسو برابرو کلنيو قسطونو کې تاديه کړی و. دواړو هېوادونو په تړون کې د معلوماتو د تبادلې او د سند سيستم د سيندونو د اوبو د تر ټولو غوره استعمال کې يو له بل سره په مرسته موافقه کړې. د دې موخې تر لاسه کولو لپاره، دې تړون د سند دایمي کميسيون جوړ کړی، چې هر هېواد ورته کميشنر ټاکي. دا کميسيون، په راتلونکي کې د تړون د پلې کولو يا تشريح پر مهال منځ ته راتلونکو هر ډول اختلافاتو او شخړو په اړوند د پرېکړې کولو لپاره پر ټاکل شويو کړنلارو عمل کوي. دا کميسيون له درې جګړو څخه خوندي پاتې دی، او د څېړنې، معلوماتو د تبادلې او کتنو په مټ د مشورو او شخړو د حل لپاره يوه دوامداره کړنلاره وړاندې کوي. په کال کې لږ تر لږه يو ځل اړتيا ده چې دا کميسیون ناسته وکړي، تر څو د اټکلي شخړو تر څنګ د سند سيستم د سيندونو د پرمختګ لپاره د مرستې پر بنسټ اقداماتو په اړوند بحث وکړي. د تړون د VIII (8) مادې تر مخې، دواړه کميشنران بايد په شريکه د خپلو کارونو په اړوند خپلو هېوادونو ته په کلني بنسټ راپور ورکړي. خو دا کلني راپورونه کله هم د پاکستان له خوا نه خپرېږي، کوم هېواد چې د هندوستان له خوا د تړون څخه د بيا بيا سرغړونو ادعا لري.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The struggle for power over Indus |url=http://www.thedialogue.co/struggle-power-indus/ |access-date=29 April 2018 |تاريخ الأرشيف=16 June 2018 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180616154036/http://www.thedialogue.co/struggle-power-indus/ |url-status=dead |خونديځ نېټه=16 June 2018 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20180616154036/http://www.thedialogue.co/struggle-power-indus/ |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20180616154036/http://www.thedialogue.co/struggle-power-indus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180616154036/http://www.thedialogue.co/struggle-power-indus/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Shreyan |first1=Sengupta |title=Transboundary water disputes |url=http://e-collection.library.ethz.ch/eserv/eth:7481/eth-7481-01.pdf |access-date=24 September 2013 |publisher=ETH Zurich |archive-date=25 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160925022442/http://e-collection.library.ethz.ch/eserv/eth:7481/eth-7481-01.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Garg&quot;&gt;{{Cite book|last=Garg|first=Santosh Kumar|title=International and interstate river water disputes|pages=54–55|publisher=Laxmi Publications|year=1999|isbn=81-7008-068-1|url=https://books.google.com/books?id=nrcqGF3agsEC&amp;q=Ravi%20River&amp;pg=PA98}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;iwt12&quot;&gt;{{cite web |title=Indus water treaty |url=http://siteresources.worldbank.org/INTSOUTHASIA/Resources/223497-1105737253588/IndusWatersTreaty1960.pdf |access-date=28 July 2019 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Energizing the Indus Waters Treaty |url=https://www.thenews.com.pk/print/1063198-energizing-the-indus-waters-treaty |access-date=22 April 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 February 2020 |title=India, Pakistan water deal must be an 'instrument of peace' |url=https://www.arabnews.com/node/1628821/world |access-date=17 February 2020}}&lt;/ref&gt;

هر لوری بايد بل لوري ته د انجنيرۍ د هغو ودانيزو پلانونو څخه خبر کړي، کوم چې دويم لوری اغېزمن کولای شي او بايد د دا ډول کارونو په اړه معلومات ورکړي. په نيمه لويه وچه کې د تاوتریخوالي څخه له اندېښنو پرته، کلنۍ څېړنې اود معلوماتو تبادله دوام لري. سلال د اوبو بند (ډيم) د دواړو هېوادونو تر منځ د دوه اړخيزې موافقې څخه وروسته جوړ شو. د هندوستان او پاکستان تر منځ د اوږدو خبرو اترو څخه وروسته بيا هم د تلبل پروژه د څو لسيزو راهيسې د تايید لپاره ځنډېدلې ده. د شخړې يا مخالفتونو په صورتونو کې، په ترتيب سره د منځګړیتوب دايمي محکمه (PCA) يا يو بې پری تخنيکي ماهر د منځګړيتوب لپاره راغوښتل کېږي. د بګليهار برېښنا مرکز د تصفيې لپاره د تخنیکي ماهر پرېکړه تعقيب شوې وه، او د کشن ګنګا د اوبو برېښنايي مرکز د تصفيې لپاره د PCA پرېکړه عملي شوې وه. پاکستان د 850 MW (Ratle Hydroelectric Plant) په اړوند له تړون څخه د سرغړونې ادعا لري او د منځګړيتوب د محکمې (PCA) د جوړېدو غوښتنه کوي، په داسې حال کې چې هندوستان د بې پری ماهر د ټاکنې غوښتونکی دی. هندوستان تر اوسه د پاکستان له خوا د IWT د II مادې څخه د کومې سرغړونې خبره نه ده راپورته کړې، سره له دې چې پاکستان راوي او ستلج د ډنډونو په سيمه کې د ځمکې اوبه په بېلا بېلو لارو، له هغې مخکې کاروي چې دا سيند پاکستان ته داخل شي. پاکستان همدا راز په خپله سيمه کې د سيند د سيلاب د کمولو او د IV(3a) مادې څخه په سرغړونې سره، سمندري جريان کنترول په داسې ډول جوړ کړی، چې په خپله سيمه کې د سيند سيلابي کېدل کموي، او د هندوستان د کچي سيمې په (Great Rann) کې سيلاب زياتوي. د پاکستان له خوا د شخړو راپورته کېدل او د هندوستان د پروژو پر وړاندې PCA ته مراجعه کول،  کولای شي IWT له منځه يوسي، هغه مهال کله چې د دې تړون مادې د PCA د پرېکړو پر مټ په تفصيل سره تشریح شي. &lt;ref&gt;{{cite web |title=Agreement for the Salal project between India and Pakistan dated 14 April 1978 |url=http://www.commonlii.org/in/other/treaties/INTSer/1978/18.pdf |access-date=13 June 2018 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 June 2010 |title=Wullar Barrage: An Unresolved 'Question' |url=https://kashmirlife.net/wullar-barrage-an-unresolved-question-601/ |access-date=29 August 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Baglihar Hydroelectric Plant: Expert Determination |url=http://siteresources.worldbank.org/SOUTHASIAEXT/Resources/223546-1171996340255/BagliharSummary.pdf |access-date=15 April 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=2008 |title=The Baglihar difference and its resolution process - a triumph for the Indus Waters Treaty? |url=https://www.internationalwaterlaw.org/bibliography/articles/Salman/Baglihar.pdf |access-date=22 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=February 2013 |title=Verdict of Permanent Court of Arbitration on Kishanganga Hydroelectric Plant |url=https://pca-cpa.org/en/cases/20/ |access-date=22 September 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Controversial Kishenganga and Ratle hydropower projects: WB to hand over projects' papers to arbiters, neutral experts on 21st|url=https://www.thenews.com.pk/print/1010774-controversial-kishenganga-and-ratle-hydropower-projects-wb-to-hand-over-projects-papers-to-arbiters-neutral-experts-on-21st|access-date=17 November 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=World Bank Makes Appointments Under the Indus Waters Treaty|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2022/10/17/world-bank-makes-appointments-under-indus-waters-treaty|website=World Bank|date=2022|access-date=23 October 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=2013 |title=Indus Basin Floods |url=https://www.adb.org/sites/default/files/publication/30431/indus-basin-floods.pdf |access-date=20 May 2019 |publisher=Asian Development Bank}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Pakistan to take Kishanganga Dam dispute to International Court of Arbitration|newspaper=Arab News|url=http://www.arabnews.com/node/1316126/world|access-date=22 July 2018}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>s7l4d8ym5zh1mh8ulpnxdzk9x0d3hk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عمار البلوچي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70761</id>
    <revision>
      <id>363584</id>
      <parentid>363297</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T12:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>363584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21128" sha1="7zp1ba6n87m6kw58027arj22jabw2uw" xml:space="preserve">[[File:Ammar al-Baluchi circa 2004 (cropped).png|thumb|upright||al-Baluchi circa 2004]]

عمارالبلوچي د ۱۹۷۷ کال د اګست په ۲۹مه د علي عبدالعزیز علي په کورنۍ کې زېږېدلی، یو پاکستانی دی چې د متحده ایالاتو د ګوانتانامو په توقیفي اډه کې بندي دی. «د سېپټمبر د ۱۱مې بریدونو اسانچاري، اسامه بن لادن ته د یو استازي په توګه کار او په کراچۍ کې د متحده ایالاتو پر کونسلګرۍ له چاودېدونکو توکو څخه ډکې الوتکې د نسکورولو پلان پر هغه لګېدلي تورونه دي.»&lt;ref name=&quot;bbc6jun082&quot;&gt;{{cite news|title=Guantanamo 9/11 suspects on trial|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7437164.stm|work=[[BBC News]]|date=6 June 2008|access-date=8 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216052225/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7437164.stm|archive-date=16 February 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Loading... |url=http://www.rulit.net/books/the-black-banners-read-249656-135.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;time4&quot;&gt;Shannon, Elaine. ''[[Time (magazine)|Time]]'', [https://web.archive.org/web/20030504070328/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html Al-Qaeda Moneyman Caught], 1 May 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite magazine|date=1 May 2003|title=Al-Qaeda Moneyman Caught|magazine=Time|url=http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html|access-date=16 January 2021|last1=Shannon|first1=Elaine|archive-date=11 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211054442/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;guardian-16-4-20112&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2011/apr/26/guantanamo-files-aafia-siddiqui-alqaida|title=Guantánamo files paint Aafia Siddiqui as top al-Qaida operative|date=26 April 2011|agency=The Guardian|access-date=20 February 2017}}&lt;/ref&gt;

د خالد شیخ محمد (KSM) او رمزي یوسف په څېر د هم‌هغه البلوچي ټبر یو غړی دی؛ د متحده ایالاتو رسمي چارواکي داسې څرګندونه کوي چې هغه د خپل تره KSM له کلیدي مرستیالانو څخه و چې د سېپټمبر د یوولسمې نېټې د بریدونو په پلي کولو کې یې ورسره مرسته وکړه او هغه پلټونکو ته وویل چې له القاعده سره یې د بیولوژیکي وسلو د جوړولو په هڅو کې مرسته کړې تر څو يې د خپلو دوښمنانو پر وړاندې وکاروي. د راپورونو له مخې هغه له پاکستانۍ ساینس پوه عافیه صدیقي سره واده کړی او وروسته يې طلاقه کړې، یاده مېرمن پر امریکايي سرتېرو د ډزو کولو په تور محکومه او په متحده ایالاتو کې زنداني ده.  &lt;ref name=&quot;DSWW2012:2464&quot;&gt;[[Ammar al-Baluchi#DSWW2012|Scroggins, ''Wanted Women'', 2012]]: p.246&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;comm5&quot;&gt;[http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/fullreport.pdf 9/11 Commission Report Findings] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423032225/http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/fullreport.pdf|date=23 April 2016}}&lt;/ref&gt;

هغه په ۲۰۰۳ کال ونیول شو او د سالټ پېټ (په افغانستان کې د تورو سیمو او ناقانونه پلټنو د مرکزونو پټ نوم، ژباړن) په نوم د سي‌آی‌اې (د مرکزي اطلاعاتو سازمان) په یوه توره سیمه کې په افغانستان کې ساتل کېده او په دې بهیر کې په شدید ډول شکنجه کېده. سي‌آی‌اې  بلوچ پلټونکو ته د شکنجې تخنیکونو د تدریس لپاره د یوې «روزنیزې پايې» په توګه کاروه؛ کار زده‌کوونکو به په خپل وار سره په ساعتونو اوږدو جلسو کې د هغه سر په دېوال وهه چې هغه ته يې مغزي زیان اړوه. هغه همدارنګه په سړو اوبو کې ځوړندېده او په سترس لرونکو موقعیتونو (داسې حالت چې د بدن ټول وزن یوازې په یوه یا دوو عضلو پرېوځي، ژباړن) کې ساتل کېده. د هغه شکنجه کولو سي‌آي‌اې ته څه ګټور معلومات ورنکړل. بلوچي په ۲۰۰۶ کال کې د ګوانتانامو زندان اډې ته ولېږل شو، په ۲۰۱۸ کال کې ملګرو ملتونه په خپل سرې توګه د هغه د نیولو له امله د هغه د سم‌لاسي خوشي کولو غوښتنه وکړه.  &lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web |last=Borger |first=Julian |date=14 March 2022 |title=CIA black site detainee served as training prop to teach interrogators torture techniques |url=https://www.theguardian.com/law/2022/mar/14/cia-black-site-detainee-training-prop-torture-techniques |access-date=15 March 2022 |website=The Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{cite news|last1=Miller|first1=Greg|last2=Goldman|first2=Adam|last3=Nakashima|first3=Ellen|title=CIA misled on interrogation program, Senate report says|newspaper=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-misled-on-interrogation-program-senate-report-says/2014/03/31/eb75a82a-b8dd-11e3-96ae-f2c36d2b1245_story.html|access-date=7 July 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{cite news|last1=Miller|first1=Greg|last2=Goldman|first2=Adam|last3=Nakashima|first3=Ellen|title=CIA misled on interrogation program, Senate report says|newspaper=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-misled-on-interrogation-program-senate-report-says/2014/03/31/eb75a82a-b8dd-11e3-96ae-f2c36d2b1245_story.html|access-date=7 July 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=OHCHR &amp;#124; Guantanamo detention of Ammar al Baluchi breaches human rights law, UN experts say |url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=22730&amp;LangID=E |access-date=2 August 2020 |website=www.ohchr.org}}&lt;/ref&gt;

== د ژوند لومړي کلونه ==
عمار البلوچي د کوېټ په الاحمدي ښار کې زېږېدلی او د خالد شیخ محمد (د سېپټمبر د یوولسمې د بریدونو سازمانوونکی) مورنی وراره او په ۱۹۹۳ کال کې د نړیوالې سوداګرۍ پر مرکز د بمي بریدونو د سازمانوونکي رمزي یوسف د تره زوی دی. د البلوچي لویه کورنۍ په قوم بلوچ او په اصل کې بلوچستانیان دي. د کورنۍ مشر پلار او د هغه ورور د دیوبندي له دیني واعظانو څخه وو. هغوی خپله کورنۍ په ۱۹۶۰ لسیزه کې کویټ ته کډه کړه. &lt;ref name=&quot;time5&quot;&gt;Shannon, Elaine. ''[[Time (magazine)|Time]]'', [https://web.archive.org/web/20030504070328/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html Al-Qaeda Moneyman Caught], 1 May 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite magazine|date=1 May 2003|title=Al-Qaeda Moneyman Caught|magazine=Time|url=http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html|access-date=16 January 2021|last1=Shannon|first1=Elaine}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DSWW2012:602&quot;&gt;[[Ammar al-Baluchi#DSWW2012|Scroggins, ''Wanted Women'', 2012]]: p.60&lt;/ref&gt;

بلوچي په کوېټ کې لوی شو خو د خپلې نوې ځوانۍ ډېری کلونه يې د ایران په بلوچستان کې ټېر کړل. هغه یو پاکستانی ښاروند دی. هغه د کمپیوټر د تخنیګر په توګه زده‌کړې کړې وې، لویدیځې جامې به يې اغوستې او «ځان به يې تاجر معرفي کاوه»، خو د خبریال ډبرا سکروګېنز له راپور سره سم د هغه د ترونو د او د تره زامنو په وینا هغه «له هلکتوب څخه له پټې جکړې سره د یو ځای کېدلو لپاره ځان سینګاروه». د متحده ایالاتو د یو دولتي ژوندلیک له مخې د هغه «اصلي لارښود» په ۱۹۹۳ کال کې د نړیوالې سوداګرۍ په مرکز کې د بمي برید سازمانوونکی او د هغه د تره زوی رمزي یوسف و، «هغه کس چې په ۱۹۹۰ کال کې يې په ایران کې هغه ته د لویدیځ خلاف جګړې ارزښت ورزده‌کړ». &lt;ref name=&quot;DSWW2012:2192&quot;&gt;[[Ammar al-Baluchi#DSWW2012|Scroggins, ''Wanted Women'', 2012]]: p.219&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |date=September 2006 |title=Detainee Bios |url=http://www.pegc.us/archive/White_House/detaineebiographies1.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006021529/http://www.pegc.us/archive/White_House/detaineebiographies1.pdf |archive-date=6 October 2007 |access-date=24 February 2017 |website=PROJECT TO ENFORCE THE GENEVA CONVENTIONS (also on FAS.org)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;transcript9&quot;&gt;[http://www.defenselink.mil/news/transcript_ISN10018.pdf#1 Summary of Evidence (.pdf)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, prepared for Ammar al-Baluchi's ''[[Combatant Status Review Tribunal]]''&lt;/ref&gt;

هغه په انګلیسي ژبه بشپړ تسلط لري او د څه مودې لپاره يې په کراچۍ کې د محمدي د شاتو د پروسس په شرکت کې تر هغه کار وکړ چې په ۱۹۹۸ کال کې په دبۍ کې د مدرن الکترونیک شرکت له‌خوا د کمپیوټر د تخنیګر په توګه وګومارل شو. د جنګي حالت د ارزونې محکمې ته د ځینې وړاندې شویو شواهدو پر اساس هغه ډېر روښانفکره او لویديځ‌پال و، حال دا چې د هغه پخوانۍ مېرمنې پوښتونکو/ پلټونکو ته وويل چې هغه «یو سخت دریځی مسلمان» دی چې له کور څخه يې د مېرمنې له وتلو سره مخالفت درلود. &lt;ref name=&quot;transcript10&quot;&gt;[http://www.defenselink.mil/news/transcript_ISN10018.pdf#1 Summary of Evidence (.pdf)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, prepared for Ammar al-Baluchi's ''[[Combatant Status Review Tribunal]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DSWW2012:2465&quot;&gt;[[Ammar al-Baluchi#DSWW2012|Scroggins, ''Wanted Women'', 2012]]: p.246&lt;/ref&gt;

== په جهاد کې دنده ==

=== د سېپټمبر د یوولسمې پېښې (۹/۱۱) ته تیاری ===
د متحده ایالاتو د دولتي ژوندلیک پر اساس بلوچي خپل «خدمات په ۱۹۹۷ کال کې په رضاکارانه ډول» خپل تره خالد شیخ محمد ته پیل کړل. &lt;ref name=&quot;:04&quot;&gt;{{Cite web |date=September 2006 |title=Detainee Bios |url=http://www.pegc.us/archive/White_House/detaineebiographies1.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006021529/http://www.pegc.us/archive/White_House/detaineebiographies1.pdf |archive-date=6 October 2007 |access-date=24 February 2017 |website=PROJECT TO ENFORCE THE GENEVA CONVENTIONS (also on FAS.org)}}&lt;/ref&gt;

د متحده ایالاتو د چارواکو په وینا د سېپټمبر د یوولسمې لپاره چې کومې پیسې د الوتکې سعوديي تښتوونکو ته ورسېدې ډېری يې د بلوچي او مصطفی الحوساوي په‌واسطه ولېږدول شوې. د ۹/۱۱ کمسیون راپور ورکړ چې هغه «د الوتکې په ټيکټونو، د مسافرونو په چېکونو او د هوټل په نیولو کې له هغوی سره مرسته وکړه» او «هغوی ته یې په لویديځ کې د عادي ورځني ژوند چارې لکه د خوړو راغوښتل او د جامو اخیستل ورزده کړل». بلوچي له خپل ځان څخه په دفاع داسې ادعا کوي چې هغه تر ډېره د دبۍ له خلکو سره په داسې چارو کې مرسته کوله تر څو یوه عایداتي ضمیمه ولري او پر دې د پوهېدو لپاره له هغه سره هېڅ لاره هم نه وه چې هغوی مجرمان دي یا نه دي.  &lt;ref name=&quot;comm6&quot;&gt;[http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/fullreport.pdf 9/11 Commission Report Findings] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423032225/http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/fullreport.pdf|date=23 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;odni142&quot;&gt;{{cite web |title=Detainee Biographies |url=http://www.odni.gov/announcements/content/DetaineeBiographies.pdf |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.odni.gov%2Fannouncements%2Fcontent%2FDetaineeBiographies.pdf+&amp;date=2009-08-31 |archive-date=31 August 2009 |publisher=[[Office of the Director of National Intelligence]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;transcript11&quot;&gt;[http://www.defenselink.mil/news/transcript_ISN10018.pdf#1 Summary of Evidence (.pdf)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, prepared for Ammar al-Baluchi's ''[[Combatant Status Review Tribunal]]''&lt;/ref&gt;

بلوچي د ۱۹۹۸ کال د اوکتوبر په ۱۰مه د اماراتو په نړیوال بانک کې له خپل پاسپورت څخه کار واخیست او د ابن عبدالعزیز علي د نسب پر بنسټ يې د «علي» له نوم څخه کار واخیست او د خپل مستخدم پته يې د دبۍ د جبل علي ښار له ۱۶۹۵۸ پوستي صندوق سره درج کړه. 

هغه وروسته د خپل تره له‌خوا مروان الشیحي ته ورپېژندل شو الشیحي ظاهراً له هغه څخه غوښتنه وکړه چې په دبۍ کې له الشیحي شرکت څخه په متحده ایالاتو کې د هغه شرکت ته د پیسو په لېږد کې ورسره مرسته وکړي او که چېرې هغه پیسې له ځان سره ولېږدوي په تظاهري ډول به له بانکي لګښتونو څخه مخنیوی وکړي. &lt;ref name=&quot;transcript12&quot;&gt;[http://www.defenselink.mil/news/transcript_ISN10018.pdf#1 Summary of Evidence (.pdf)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, prepared for Ammar al-Baluchi's ''[[Combatant Status Review Tribunal]]''&lt;/ref&gt;

د ۲۰۰۰ کال په جنوري کې له شیحي کارت څخه په ګټې اخیستنې یو سپارښت د بلوچي د کار ځای پتې ته ولېږل شو چې د بوئینګ ۷۴۷-هوايي کرښې د الوتنې سمولېټر (د الوتکو د چلن تقلیدي یا ورته سیستم، ژباړن) برنامه، د بوئینګ ۷۶۷ الوتنې د عرشې یوه ویډیو د الوتنې د خدمې ځینې ادبیات او د سفر لارښود کتاب په کې وو. بلوچي وروسته هغه خپل تره ته ولېږل تر څو شیحي ته ورسېږي. &lt;ref name=&quot;comm8&quot;&gt;[http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/fullreport.pdf 9/11 Commission Report Findings] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423032225/http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/fullreport.pdf|date=23 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[FBI]] Report: &quot;Summary of Penttbom Investigation&quot;, 29 February 2004. pp. 78&lt;/ref&gt;

بلوچي د اپرېل په ۱۸مه په دبۍ کې د وال سټرېټ د مبادلې له مرکز څخه د ساندیاګو د اسلامي مرکز مدیر عادل رافیه ته ۵۰۰۰ ډالر حواله کړل، چې خپله پوستي پته او پاسپورت يې وکارول او خپله شمېره يې داسې ۰۵۰۶۷۴۵۶۵۱ ولیکله. رافیه وروسته ادعا وکړه چې نواف الحزمي له هغه څخه غوښتنه وکړه چې د هغه په استازیتوب دا پیسې ومني.  &lt;ref name=&quot;transcript13&quot;&gt;[http://www.defenselink.mil/news/transcript_ISN10018.pdf#1 Summary of Evidence (.pdf)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, prepared for Ammar al-Baluchi's ''[[Combatant Status Review Tribunal]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;time6&quot;&gt;Shannon, Elaine. ''[[Time (magazine)|Time]]'', [https://web.archive.org/web/20030504070328/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html Al-Qaeda Moneyman Caught], 1 May 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 September 2002 |title=Statement of Robert S. Mueller: Joint Investigation Into September 11 |url=https://fas.org/irp/congress/2002_hr/092602mueller.html |access-date=16 March 2022 |website=fas.org |archive-date=5 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205025548/http://www.fas.org/irp/congress/2002_hr/092602mueller.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite magazine|date=1 May 2003|title=Al-Qaeda Moneyman Caught|magazine=Time|url=http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html|access-date=16 January 2021|last1=Shannon|first1=Elaine|archive-date=11 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211054442/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

د بلوچي له شمېرې څخه د نیول شویو اړیکو له څار څخه چارواکو وموندله چې هغه د جون له ۲۸ څخه ۳۰ پورې د وایس‌سټریم/ټی موبایل کمپنۍ له یو مخکې ادایني تلیفون څخه چې د جون په ۴مه په مېنهټن کې اخیستل شوی و ۱۶ اړیکې ترلاسه کړې وې. دا تلیفون د جولای له ۱۱مې څخه غیر فعال شو او چارواکي ادعا کوي دې تلفون له عطا سره تړاو درلود، په داسې حال کې چې بلوچي په دې ټینګار کوي چې هغه یوازې له شیحي سره چا چې هغه ګومارلی و خبرې کولې. په همدې وخت کې بلوچي محمد ته شکایت وکړ چې دا ټول اضافي کارونه یوازې په‌خپله نه شي کولی او تره يې هغه ته وویل چې مصطفی الحوساوي به له هغه سره په همغږي د بلوچي د مرستیال په توګه کار وکړي.  &lt;ref name=&quot;transcript14&quot;&gt;[http://www.defenselink.mil/news/transcript_ISN10018.pdf#1 Summary of Evidence (.pdf)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, prepared for Ammar al-Baluchi's ''[[Combatant Status Review Tribunal]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;comm7&quot;&gt;[http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/fullreport.pdf 9/11 Commission Report Findings] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423032225/http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/fullreport.pdf|date=23 April 2016}}&lt;/ref&gt;

د جون په ۲۹مه د «عصام منصور» په نوم یو سړي د نیویارک په ۱۴۴۰ براډوې کې ویسټرنیون ته ۵۰۰۰ ډالر ولېږل او شيحي له همدې پتې څخه ترلاسه کړل. ویل کېږي چې دا بلوچي و ځکه د مبادلاتو له مرکز څخه د «عصام منصور» له خوا دوه پرلپسې مستقیمې حوالې یوه ۱۰۰۰۰ ډالري د جولای په ۱۸مه او دویمه ۹۵۰۰ ډالري حواله د اګست په ۵مه د شیحي سان ټراست حساب ته شوې وې چې د بلوچي پوستي پته يې ورکړې وه. &lt;ref name=&quot;time7&quot;&gt;Shannon, Elaine. ''[[Time (magazine)|Time]]'', [https://web.archive.org/web/20030504070328/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html Al-Qaeda Moneyman Caught], 1 May 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;transcript15&quot;&gt;[http://www.defenselink.mil/news/transcript_ISN10018.pdf#1 Summary of Evidence (.pdf)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, prepared for Ammar al-Baluchi's ''[[Combatant Status Review Tribunal]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite magazine|date=1 May 2003|title=Al-Qaeda Moneyman Caught|magazine=Time|url=http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,448922,00.html|access-date=16 January 2021|last1=Shannon|first1=Elaine}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

بلوچي د اګست په ۸مه د خپل نوم، پاسپورت او تلیفون شمېرې له کارولو سره د دبۍ په اسلامي بانک کې ځانته حساب پرانیست. د اګست په ۲۹مه د بلوچي له حساب څخه ۲۰۰۰۰ ډالر د شیحي سان ټرسټ حساب ته ورکړل شول او داسې د تلیفون شمېره يې ورکړه چې د اګست په ۵مه د عصام منصور له ورکړل شوې شمېرې سره يې یو عدد توپېر درلود.  &lt;ref name=&quot;transcript16&quot;&gt;[http://www.defenselink.mil/news/transcript_ISN10018.pdf#1 Summary of Evidence (.pdf)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, prepared for Ammar al-Baluchi's ''[[Combatant Status Review Tribunal]]''&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>7zp1ba6n87m6kw58027arj22jabw2uw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کانادا په دویمه نړیواله جګړه کې</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71169</id>
    <revision>
      <id>363619</id>
      <parentid>336479</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T05:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16764" sha1="t8mxvyx5p93wqdn20y17kt7es1ht7vc" xml:space="preserve">د '''کانادا په دویمه نړیواله جګړه کې''' تاریخ د کال ۱۹۳۹ د سپتمبر په لومړۍ د جرمنې له خوا د پولند په یرغل سره پیلیږي. په داسې حال کې چې د کانادا وسله وال ځواکونه تقریبا د جګړې په هره یوه صحنه کې فعال و، خو ډېرۍ جګړه په ايټالیا، شمال لویدیځه اروپا او شمالي اتلانتیک کې متمرکزه وه. په ټوله کې، د کال ۱۹۴۱ د سرشمېرنې له مخې ۱۱.۵۰۶.۶۵۵  کانادایي وګړو پورې اړوند د ټولې سترواکې څخه څه ناڅه ۱.۱ میلیونو کانادایانو چې د کانادا په پوځ، د کانادا شاهې سمندرې پوځ او کانادایي شاهې هوایي قواوو کې خدمت کاوه چې په جګړه کې يې  ۴۲۰۰۰ تنه ووژل شول او ۵۵۵۰۰۰ تنه یې ټپیان شول.  د جګړې په مهال، کانادا د سینټ لاورینس د جګړې د مستقیم یرغل او د برتانیا د کولمبیا د ایستیوان د بحرې برج د توپخانې مستقیمه موخه و. &lt;ref&gt;Canadian War Museum [http://www.warmuseum.ca/cwm/chrono/1931italian_e.html &quot;The Italian Campaign&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080222011617/http://www.warmuseum.ca/cwm/chrono/1931italian_e.html|date=22 February 2008}}. Retrieved on: 5 August 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Canadian War Museum [http://www.warmuseum.ca/cwm/chrono/1931liberating_e.html &quot;Liberating Northwest Europe&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215220005/http://www.warmuseum.ca/cwm/chrono/1931liberating_e.html|date=15 February 2008}}. Retrieved on: 5 August 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Edward|last=Humphreys|title=Great Canadian Battles: Heroism and Courage Through the Years|url=https://books.google.com/books?id=z-SsBAAAQBAJ&amp;pg=PT151|year=2013|publisher=Arcturus Publishing|isbn=978-1-78404-098-7|page=151|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413032850/https://books.google.com/books?id=z-SsBAAAQBAJ&amp;pg=PT151|archive-date=13 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Milner1999&quot;&gt;{{cite book|author=Marc Milner|title=Canada's Navy: The First Century|url=https://books.google.com/books?id=hpDA5HxyqG4C&amp;pg=PA99|year=1999|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-0-8020-4281-1|page=99}}&lt;/ref&gt;

د ۱۹۳۹ او ۱۹۵۰ کلونو ترمنځ ، د جګړې مالي ارزښت ۲۱.۸  بیلیون ډالره و. د جګړې تر پایه، د نړۍ ټرټولو لویه څلورمه هوایې ځواک او درېیم سمندري ځواک درلود.  د کانادا سمندري تجارتي ځواک  له  اتلنتیک ها غاړې ۲۵۰۰۰ سمندري سفرونه بشپړ کړل، د متفقینو ۱۳۰۰۰۰ پیلوټان د برتانیا همګټي هوایي روزنیز پلان له مخې  په کانادا کې وروزل شول. د کال ۱۹۴۴ د جون په ۶، درېيمه پلې فرقه د نورماندې د جونو په ساحل کې د متفقینو قواوو ته نژدې ښکته شوه. دوېمې نړيوالې جګړې په کال ۱۹۴۴ کې د اجباري عسکرې خدمت په ګډون چې د انګلیسي ژبې او فرانسوي ژبې ویونکو تر منځ یووالی اغیزمن کړ په کانادا باندې مهم کلتورې، سیاسي او اقتصادي اغېزې پرېښودې. په جګړه کې هڅو د کانادا اقتصاد ځواکمن کړ او د کانادا نړیوال دریځ یې پراخ کړ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=World War II |url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/second-world-war-wwii/ |access-date=2010-08-19 |publisher=The Canadian Encyclopedia |archive-date=2018-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119004526/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/second-world-war-wwii |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Canadian Air Force Journal, Vol. 3, No. 1, [http://www.airforce.forces.gc.ca/CFAWC/eLibrary/Journal/Vol3-2010/Iss1-Winter/Sections/08-Worlds_Fourth_Largest_Air_Force_e.pdf &quot;World's Fourth Largest Air Force?&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130614070606/http://www.airforce.forces.gc.ca/CFAWC/eLibrary/Journal/Vol3-2010/Iss1-Winter/Sections/08-Worlds_Fourth_Largest_Air_Force_e.pdf|date=14 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''World War '' – Willmott, H.P. et al.; Dorling Kindersley Limited, London, 2004, Page 168 Retrieved on: 17 May 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Veterans Affairs Canada [http://www.vac-acc.gc.ca/clients/sub.cfm?source=history/other/merchant/hist &quot;The Historic Contribution of Canada's Merchant Navy&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071117123949/http://www.vac-acc.gc.ca/clients/sub.cfm?source=history%2Fother%2Fmerchant%2Fhist|date=17 November 2007}}. Retrieved on: 5 August 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stacey, C. [https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/second-world-war-wwii/#h3_jump_12 &quot;World War II: Cost and Significance&quot;]. ''The Canadian Encyclopedia'' online (Historica). Revised by N. Hillmer. Retrieved on: 5 August 2007.&lt;/ref&gt;  

== چمتووالي ==
که څه هم کانادا د برتانیا په سترواکۍ کې خورا زوړ قلمرو و، خو ډېری وخت له جګړې سره بې علاقې و. له ۱۱ تر ۱۲ میلیونو وګړو په درلودلو سره، کانادا خورا ټینګ وسله وال ځواکونه وروزل. د کانادا د ټولو وګړو څخه څه نا څه ۱۰٪ پوځ سره یوځای شول او یوه وړوکې برخه یې په جبري عسکرۍ جذپ شوي و. د کال ۱۹۳۰ د ستربحران څخه وروسته، د دوېیمې نړیوالې جګړې ننګونو د کانادا روان بدلون د یوه عصرې ښارې او صنعتي شوي ملت په لورلا چټک کړ.   

کانادا په غیر رسمي توګه د برتانیا لس کلن حاکمیت لاندې و چې په دې سره د کانادا دفاعي لګښتونه حتي له دې هېواده په کال ۱۹۳۲ کې د برتانیا له وتلو وروسته هم کم شول. د ۲۰ کلن غفلت له تېرولو وروسته، د کانادا وسله وال ځواکونه وړوکي، په ناکافي توګه تجهیز او ډېری وخت د کال ۱۹۳۹ د جګړې لپاره نا چمتو و. په کال ۱۹۳۶ کې، د لومړي وزیر کینګ حکومت د لګښتونو ډېرول پیل کړل خو دا ډېرول د کرکې وړ و. حکومت دې ته اړ و چې دا ډېروالی له یوې بهرنۍ جګړې سره د کانادا د دفاع لپاره وبولي چې د دې هېواد دویم مسؤلیت و او ښایي ډېر پام ته یې اړتیا درلوده. د کال ۱۹۳۸ د سودېتن ناورین کلني لګښتونه تقریبا دوه چنده کړل. له دې سره، د کال ۱۹۳۹ د مارچ په میاشت کې دایمې فعاله ملیشې ( یا دایمي خواکونو، یا د کانادا ټول وخت حاضر پوځ) یواځې ۴۱۶۹ صاحب منصبان او عسکردرلودل  په داسې حال کې چې د کال ۱۹۳۸ په پای کې د غیر دایمي فعالو ملیشو یا احتیاطي ځواکونو شمېره ۵۱۴۱۸ تنه و چې ډېری یې د کال ۱۹۱۸ په وسلو سنبال و. د کال ۱۹۳۹ د مارچ په میاشت کې د کانادا شاهي سمندري پوځ ۳۰۹ صاحل منصبان او ۲۹۶۷ سمندرې پوځیان ، د کانادا شاهي هوایي قواوو ۳۶۰ صاحب منصبان او ۲۷۹۷ پيلوټان درلودل.  &lt;ref name=&quot;stacey1970&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/AMG_e.pdf|title=Arms, Men and Government: The War Policies of Canada, 1939 – 1945|publisher=The Queen's Printer by authority of the Minister of National Defence|author=Stacey, C. P.|year=1970|تاريخ الوصول=2023-09-25|تاريخ الأرشيف=2019-06-20|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190620111320/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/AMG_e.pdf|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2023-09-25|خونديځ نېټه=2019-06-20|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190620111320/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/AMG_e.pdf|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20190620111320/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/AMG_e.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620111320/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/AMG_e.pdf}}&lt;/ref&gt;

د بهرنیو چارو وزیر اوسکار ډي سکیلتون تر مشرۍ لاندې د جګړې پالیسي جوړه شوه چې عمده ټکي یې دا و:

* له برتانیا او فرانسې سره مشوره او په مساوي توګه د واشنګتن مشورې ته درناوی
* د کانادا دفاع ته په تېره په پاسفیک کوست کې لومړیتوب ورکول 
* د امکان په صورت کې نوي جوړه ځمکه او ویست اندیز سره مرسته کول.
* د کانادا شاهي هوایي قواوې  باید لومړۍ قواوې وي چې بهر کې به خدمت کوي. 
* کانادا په اغیزمنه توګه کولای شي د مهماتو، خامو موادو اوخوراکي توکو د برابرولو له لارې خپلو متفقینو ته خدمت وکړي. 

د کینګ کابینې د کال ۱۹۳۹ د اګست په میاشت کې دا پالیسي منظوره کړه، خو په سپتمبر کې دا پالیسي د پوځي مشرانو له خوا چې دوه پوځي فرقې بهر ته د خدمت لپاره واستول شی د ډېر لګښت له امله رد شوه. د جګړې په اړوند د هغه منځنۍ پالیسي په دووټاکنو کې ملي اوڅو ژبیز ملاتړ تر لاسه کړ. کله چې ماوقیس دپلیسی د کانادا کوبیک د ولایت رئیس ( داسړی یو کانادایي سیاست بوه او د کوبیک ولایت شپاړلسم رئیس و) د جګړې په ضد پلټ فورم د ټاکنو اعلان وکړ، د لبرال ګوند څخه ادیلارد ګودبوت د کال ۱۹۳۹ د اکتوبر په ۲۶ په ټاکنو کې غوڅ اکثریت تر لاسه کړ.کله چې د آنتریو مقننه اسمبلۍ داسې یو پرېکړه لیک صادر کړ چې په دولت یې په جګړه کې د برخې  نه اخیستلو “ په داسې بڼه چې د کانادا خلکو نه غوښتل هغه وویني “ له امله نیوکه کوله ، لومړي وزیر فدرالي پارلمان منحل کړ او د کال ۱۹۴۰ د مارچ په ۲۶ ټاکنو کې لبرال ګوند په تاریخ کې خورا غوڅ اکثریت تر لاسه کړ.    

== د جګړې پېښېدل ==

=== د جګړې اعلان ===
کله چې برتانیا د جرمني په وړاندې د کال ۱۹۱۴ د اګست په میاشت د جګړې اعلان وکړ، کانادا د برتانیا قلمرو و او یواځې په داخلي چارو یې بشپړ کنترول در لود له همدې امله کانادا لومړۍ نړیوالې جګړې ته ننوت. له جګړې وروسته، کانادایي حکومت غوښتل چې د کال ۱۹۱۷ عسکري خدمت ته د جلب بحران په څیر بل بحران مخه ونیسي چې هېواد یې له فرانسوي او انګلیسي کانادایانو سره ووېشه. د   (( پارلامان به په دې اړه تصمیم ونیسي)) په ویلو سره لومړي وزیر د کال ۱۹۲۲ د چناک په بحران ( د ترکیې او برتانیا تر منځ د جګړې د احتمال یو بحران و) کې له برخې اخیستلو تر یوه حده له دې امله ډډه وکړه چې  د کانادا پارلمان  په دې اړونده ناسته کې برخه اخیستې نه وه.  

د کال ۱۹۳۱ د ویست مینستر قانوني احکامو کانادا ته په بهرنۍ پالیسۍ کې خپلواکې ورکړه. کله چې د کال ۱۹۳۹ په سپتمبر کې برتانیا دوېیمې نړیواالې جګړې ته ننوته، ځيڼو ماهرین لا هم په دې نظر و چې کانادا لا هم د برتانیا له خوا د جګړې د اعلان په حدودو کې شته ځکه دا جګړه د برتانیا او کانادا د ګډ سلطنت په ترڅ کې و، خو لومړې وزیر کینګ یوځل بیا وویل  ((پارلامان به په دې اړه تصمیم ونیسي)).   &lt;ref name=&quot;granatstein20090912&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/news/opinions/going-to-war-parliament-will-decide/article1281065/|title=Going to war? 'Parliament will decide'|last=Granatstein|first=J.L.|date=2009-09-12|work=The Globe and Mail|access-date=2018-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090912134551/https://www.theglobeandmail.com/news/opinions/going-to-war-parliament-will-decide/article1281065/|archive-date=2009-09-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

په کال ۱۹۳۶ کې، لومړي وزیرکینګ پارلمان ته ويلي و(( زموږ هېواد په نړیوال وضعیت کې داسې کچې ته روان دې چې زه پخپله فکر کووم تهدیدوونکی دی)). ملت او حکومت دواړه له دې بېزار و چې په یوه اروپایۍ جګړه کې برخه واخلي او تر یوه حده یې لامل د کال ۱۹۱۷ عسکرۍ ته د جلب وجذب بحران و. لومړي وزیر او د اپوزیسیونو مشر رابرت جیمز منیون دواړو  د کال ۱۹۳۹ په مارچ کې بهرنی خدمت ته  د عسکرې جلب او جذب مخالفت څرګند کړ. له دې سره، لومړي وزیر تر کال ۱۹۲۳ پورې خپل نظر نه و تغیر کړی چې له مخې به یې کانادا په هغه جګړه کې برخه واخلي چې د برتانیا ستر واکې یې کوي که امریکا دا جګړه کوي او که یې نه کوي.  د کال ۱۹۳۹ تر اګست پورې د فرانسوي کانادایانو په ګډون د لومړي وزیر کابينه د جګړې لپاره په داسې بڼه متحده وه چې د میونیخ د بحران څخه به متفاوته وي، که څه هم د کابینې دغړيو او هېوادني ملاتړ تر یو حده توقع دا وه چې به جګړه کې به د کانادا برخه اخیستنه محدوده وي.   

دا واضحه وه چې د کانادا انتخاب دا و چې په پولند د یرغل څخه د مخه چې د ۱۹۳۹ د سپتمبر په لومړۍ تر سره شو په جګړه کې برخه واخلي. څلور ورځې وروسته، د کال ۱۹۳۹ د سپتمبر په درېیمه برتانیا د جګړې اعلان وکړ، د پارلمان ځانګړې ناسته را وغوښتل شوه، لومړي وزیر او د اپوزیسیونو مشر منیون دواړو له برتانیا څخه د کانادا د پېروۍ څخه ملاتړ  وګړ خو سمدلاسه یې د جګړې اعلان ونه کړ، او دا د دې لپاره چې وښیي کانادا د خپل نوښټ څخه بهر جګړې ته ننوځي او په دې مکلفه نه وه چې پخپله جګړه کې برخه واخلي. &lt;ref name=&quot;bishop19390902&quot;&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=SvguAAAAIBAJ&amp;pg=7009%2C6371286|title=Wide System of Govt. Control and Regulation in Canada Is Anticipated|work=Ottawa Citizen|date=2 September 1939|access-date=12 September 2012|author=Bishop, Charles|pages=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/james-shaver-woodsworth/ James Shaver Woodsworth, Canadian Encyclopedia].  Retrieved 2016-03-29&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theglobeandmail.com/news/politics/second-reading/once-upon-a-time-canadians-could-be-proud-of-parliament/article4107034/ ''Once Upon a Time, Canadians could be proud of Parliament'', Globe and Mail,  May 04, 2012]. Retrieved 2016-03-29&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mears19390910&quot;&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=SHktAAAAIBAJ&amp;pg=2362%2C1761603|title=War Proclamation Issued after United Parliament Overwhelmingly Backs It|work=The Montreal Gazette|date=10 September 1939|access-date=28 November 2011|author=Mears, F. C.|pages=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Donald Creighton, ''The Forked Road: Canada 1939-1957'', McClelland and Stewart, 1976, p.2.&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>t8mxvyx5p93wqdn20y17kt7es1ht7vc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د هېوادونو له مخې د اټومي انرژۍ اړوندې پالیسۍ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71423</id>
    <revision>
      <id>363606</id>
      <parentid>337782</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T01:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31142" sha1="ghl941nn41z0ngkkfu43q3hechca12z" xml:space="preserve">{{مالومات}}
د اټومي انرژۍ په برخه کې ملي پالیسي هغې پالیسۍ ته ویل کېږي چې د اټومي سون توکو د استخراج، له کاني ډبرو څخه د اټومي سون توکو استخراج او د هغو بهیر، د اټومي انرژۍ پر مټ د برېښنا تولید، د مصرف شوو اټومي سون توکو بډایه کول او ذخیره او همدارنګه د اټومي سون توکو د بیاځلي پروسس په څېر د اټومي انرژۍ د اړوندو لارو چارو بېلابېل اړخونه په ځان کې رانغاړي. د اټومي انرژۍ په پالیسیو کې تر ډېره د انرژۍ د مصرف مقررات او همدرانګه د اټومي سون توکو دوران ته اړوند معیارونه شاملېږي.

د اټومي انرژۍ د تولید سټېشنونه په ۳۱ هېوادونو کې فعال دي. چین د ۳۲ نوو ریکټورونو په جوړولو بوخت دی؛ همدارنګه په سویلي کوریا، هند او روسیې کې په پام وړ شمېر نوي ریکټورونه د جوړېدو په حال کې دي. ورته مهال ډېر احتمال شتون لري چې په دغو هېوادونو کې به په راتلونکو لسو یا پنځلسو کلونو کې ۱۰۰ پخواني او کوچني ریکټورونه وتړل شي. له همدې امله په آسیا کې د پرمختګ پر لور اټومي پروژې په تدریجي بڼه د پخوانیو اټومي بټویو او ریکټورونو د تړلو او له منځه وړو له کچې سره تعادل مومي. په ۲۰۱۲ زکال کې په نړیواله کچه د اټومي برېښنا تولید له ۱۹۹۹ زکال راهیسې د بل هر مهال په پرتله ډېر لږ و.&lt;ref name=&quot;Nuclear Power in China2&quot;&gt;{{Cite web |title=Nuclear Power in China |url=http://www.world-nuclear.org/info/inf63.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213105328/http://www.world-nuclear.org/info/inf63.html |archive-date=13 February 2012 |access-date=27 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ditt&quot;&gt;Michael Dittmar. [https://www.smh.com.au/business/taking-stock-of-nuclear-renaissance-that-never-was-20100817-128ky.html Taking stock of nuclear renaissance that never was] ''Sydney Morning Herald'', 18 August 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Mark Diesendorf |author-link=Mark Diesendorf |year=2013 |title=Book review: Contesting the future of nuclear power |url=http://www.ies.unsw.edu.au/sites/all/files/MD%20BookReview_EnergyPolicy2013.pdf |work=Energy Policy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wna13&quot;&gt;{{cite web |author=WNA |date=20 June 2013 |title=Nuclear power down in 2012 |url=http://www.world-nuclear-news.org/NN_Nuclear_power_down_in_2012_2006131.html |work=World Nuclear News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;intro&quot;&gt;{{Cite web |title=Nuclear Power Today |url=https://www.world-nuclear.org/information-library/current-and-future-generation/nuclear-power-in-the-world-today.aspx |website=[[World Nuclear Association]]}}&lt;/ref&gt;

د ۲۰۱۱ زکال په مارچ میاشت کې د جاپان د فوکوشیما له اټومي فاجعې وروسته، جرمني د تل لپاره خپل اته اټومي ریکټورونه بند کړل او ژمنه یې وکړه چې پاتې نور به تر ۲۰۲۲ زکال پورې وتړي. ایټالویانو هم په پرېکنده اکثریت سره رایه ورکړه چې خپل هېواد به غیر اټومي وساتي. سربېره پر دې سویس او هسپانیا د نویو ریکټورونو ودانیزو چارو ته پای ټکی کېښود. بل پلو د جاپان لومړی وزیر په اټومي انرژۍ باندې د جاپان په اتکا کې د پام وړ کمښت غوښتونکی شو. د ټایوان ولسمشر هم ورته چاره ترسره کړه. مکسیکو د طبیعي ګازو د سوزونکو سټېشنونو په ګټه د ۱۰ ریکټورونو د جوړولو چارې ودرولې. بلجیم هم څرګنده کړه چې تر ۲۰۲۵ زکال پورې به په تدریجي بڼه خپلې اټومي بټۍ وتړي. &lt;ref&gt;{{cite web |date=13 June 2011 |title=Italy Nuclear Referendum Results |url=http://referendum.interno.it/referendum/refe110612/RFT0003.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325171121/http://referendum.interno.it/referendum/refe110612/RFT0003.htm |archive-date=25 March 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nweek11&quot;&gt;{{cite web |author=Henry Sokolski |author-link=Henry Sokolski |date=28 November 2011 |title=Nuclear Power Goes Rogue |url=http://www.thedailybeast.com/newsweek/2011/11/27/post-fukushima-nuclear-power-changes-latitudes.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218012428/http://www.thedailybeast.com/newsweek/2011/11/27/post-fukushima-nuclear-power-changes-latitudes.html |archive-date=18 December 2012 |access-date=25 February 2014 |work=Newsweek}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2011-10-28/nuclear-promotion-dropped-in-japan-energy-policy-after-fukushima.html|title=Nuclear Promotion Dropped in Japan Energy Policy After Fukushima|author=Tsuyoshi Inajima and Yuji Okada|date=28 October 2011|work=Bloomberg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2011-11-02/mexico-scraps-plans-to-build-as-many-as-10-nuclear-plants-focus-on-gas.html|title=Mexico Scraps Plans to Build 10 Nuclear Power Plants in Favor of Using Gas|author=Carlos Manuel Rodriguez|date=4 November 2011|work=Bloomberg Businessweek}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;euronews_belgium_2035&quot;&gt;{{cite news|title=Belgium postpones nuclear energy phase-out by 10 years over Ukraine|url=https://www.euronews.com/2022/03/19/nuclear-energy-belgium-postpones-phase-out-by-10-years-due-to-ukraine-war|access-date=27 September 2023|work=euronews|date=19 March 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wnn-20180404&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NP-Belgium-maintains-nuclear-phase-out-policy-0404184.html|title=Belgium maintains nuclear phase-out policy|publisher=World Nuclear News|date=4 April 2018|access-date=5 April 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Annika Breidthardt&quot;&gt;{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/us-germany-nuclear-idUKTRE74Q2P120110530|title=German government wants nuclear exit by 2022 at latest|author=Annika Breidthardt|date=30 May 2011|work=Reuters|access-date=4 October 2023|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226172913/https://uk.reuters.com/article/us-germany-nuclear-idUKTRE74Q2P120110530|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

تر ۲۰۱۲ زکال پورې د اسټرالیا، اتریش، ډنمارک، استونیا، یونان، ایرلنډ، ایټالیا، لیتوانیا، لیختن اشټاین، لوکزامبورګ، مالتا، پرتګال، اسرائیل، صربیا، مالیزیا او ناروې په څېر یو شمېر هېوادونو هېڅ اټومي ریکټورونه نه لرل او لا هم د اټومي انرژۍ پر وړاندې مخالف پاتې شول. &lt;ref name=&quot;gl2011&quot;&gt;{{cite web |author=Duroyan Fertl |date=5 June 2011 |title=Germany: Nuclear power to be phased out by 2022 |url=http://www.greenleft.org.au/node/47834 |work=Green Left}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/node/18441163|title=Nuclear power: When the steam clears|date=24 March 2011|newspaper=The Economist}}&lt;/ref&gt;

== افریقا ==

=== مصر ===
د ۲۰۱۵ زکال په نومبر میاشت او د ۲۰۱۷ زکال په مارچ میاشت کې مصر د روس اټوم په نامه له روسي اټومي شرکت سره مقدماتي هوکړې لاسلیک کړې څو په ۲۰۲۴ زکال کې د دغه هېواد د لومړني اټومي ریکټور (VVER-1200) د جوړولو چارې په الضبعه کې پیل کړي. د هغو د وروستي تائید اړوند خبرې اترې دوام لري. &lt;ref name=&quot;nei-20170320&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.neimagazine.com/news/newsegypt-and-russia-agree-on-two-contracts-for-el-dabaa-npp-5765715|title=Egypt and Russia agree on two contracts for El Dabaa NPP|publisher=Nuclear Engineering International|date=20 March 2017|access-date=22 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526185723/https://www.neimagazine.com/news/newsegypt-and-russia-agree-on-two-contracts-for-el-dabaa-npp-5765715/|archive-date=26 May 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailynewsegypt-20170314&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.dailynewsegypt.com/2017/03/14/618490/|title=Russia launches operations of nuclear unit similar to Dabaa units|first=Mohamed|last=Farag|newspaper=Daily News|location=Egypt|date=14 March 2017|access-date=26 March 2017}}&lt;/ref&gt;

=== ګانا ===
ګانا څېړنیز اټومي ریکټورونه لري، خو هېڅ اټومي بټۍ نه لري. دغه هېواد تمه لرله چې تر ۲۰۱۸ زکال پورې یوه اټومي بټۍ جوړه کړي.

=== کینیا ===
کینیا هوډ لري چې تر ۲۰۳۰ زکال پورې د ۱۰۰۰ میګاواټو په ظرفیت د برېښنا د تولید په موخه یوه اټومي بټۍ جوړه کړي. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Herbling |first=David |date=2020-08-04 |title=Kenya on Course for $5 Billion Nuclear Plant to Power Industry |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-08-04/kenya-on-course-for-5-billion-nuclear-plant-to-power-industry |access-date=2021-06-30 |website=www.bloomberg.com}}&lt;/ref&gt;

=== سویلي افریقا ===
سویلي افریقا د افریقايي هېوادونو له ډلې څخه یوازنی هېواد دی چې سوداګریزې اټومي بټۍ لري او اوس مهال هم د هغو اړوند پراختیايي پالیسۍ لري. 

== آسیا ==

=== د خلیج هېوادونه ===
د خلیج د همکاریو د شورا شپږ غړو هېوادونو (کویټ، سعودي عربستان، بحرین، متحده عربي امارات، قطر او عمان) اعلان کړی چې دغه شورا د اټومي انرژۍ څخه د سوله ییزې ګټنې اړوند د څېړنو په حال کې ده. د ۲۰۰۷ زکال په فبروري میاشت کې دغې شورا د اټومي انرژۍ له نړیوال آژانس سره په سیمه کې د اټومي انرژۍ او همدارنګه له سمندري اوبو څخه د مالګې د لرې کولو د یو پروګرام اړوند د شونتیا څرګندونکې یوې څېړنې په برخه کې د همکاریو هوکړه لاسلیک کړه. &lt;ref name=&quot;nip1022&quot;&gt;{{cite web |date=April 2009 |title=Emerging Nuclear Energy Countries |url=http://world-nuclear.org/info/inf102.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134444/https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/others/emerging-nuclear-energy-countries.aspx |archive-date=29 October 2019 |access-date=22 April 2009 |work=[[World Nuclear Association]]}}&lt;/ref&gt;

متحده عربي اماراتو د ۲۰۰۸ زکال په جولای میاشت کې د اټومي انرژۍ اړوند خپله ملي پالیسي اعلان کړه چې د ۲۰۰۹ زکال په اکتوبر میاشت کې د اټومي انرژۍ په قانون بدله شوه. د دغه قانون او د یادې پالیسۍ د سند له مخې د اماراتو د اټومي انرژۍ شرکت تاسیس شو. دغه شرکت له فرانسې، متحده ایالاتو او بریتانیا سره په سوله ییزو چارو کې له اټومي انرژۍ څخه د ګټنې په موخه د همکاریو یاددښتونه لاسلیک کړل. د ۲۰۰۹ زکال په ډسمبر میاشت کې متحده عربي اماراتو پرېکړه وکړه چې د څلورو اې پي آر ۱۴۰۰ (APR1400) ریکټورونو لرونکې د اټومي انرژۍ تولید کوونکې بټۍ جوړه کړي. د دغې بټۍ لپاره لومړنی ریکټور د کوریا ایلکټریک پاور په نامه شرکت له خوا جوړ شو چې په ۲۰۱۷ زکال کې یې په فعالیت پیل وکړ. دغه اټومي بټۍ له رویس څخه ۵۳ کیلومتره (۳۳ مایله) لرې د براکه په اټومي تاسیساتو کې موقعیت لري. &lt;ref name=&quot;wnn140708&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NP-UAE_launches_nuclear_policy_to_meet_energy_demand-1407086.html|title=UAE launches nuclear policy to meet energy demand|date=14 July 2008|work=World Nuclear News|access-date=1 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wnn051009&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NP-UAE_adopts_nuclear_energy_law-0510095.html|title=UAE adopts nuclear law|date=5 October 2009|work=World Nuclear News|access-date=1 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wnn110308&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/IT-UAE_cabinet_endorses_French_nuclear_deal_110308.html|title=UAE cabinet endorses French nuclear deal|date=11 March 2008|work=World Nuclear News|access-date=1 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wnn210408&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/IT-UAE_and_US_sign_MoU_on_nuclear_cooperation-2104084.html|title=UAE and US sign MoU on nuclear cooperation|date=21 April 2008|work=World Nuclear News|access-date=1 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wnn160508&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/IT-UAE_and_UK_sign_MoU_on_nuclear_cooperation-1605083.html|title=UAE and UK sign MoU on nuclear cooperation|date=16 May 2008|work=World Nuclear News|access-date=1 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wnn291209&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NN_UAE_picks_Korea_as_nuclear_partner_2812091.html|title=UAE picks Korea as nuclear partner|date=29 December 2009|work=World Nuclear News|access-date=1 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wnn230410&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NN_UAE_has_its_first_nuclear_site_2304102.html|title=UAE has its first nuclear site|date=23 April 2010|work=World Nuclear News|access-date=1 May 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bahrain&quot;&gt;{{cite news|publisher=Bahrain News Agency|url=http://english.bna.bh/?ID=68429|title=Bahrains need for nuclear energy is not a luxury|date=29 March 2008|access-date=18 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://en.itar-tass.com/world/725734|title=Russia, Kuwait discuss prospects for nuclear energy peaceful use|newspaper=ITAR-TASS|date=28 March 2014|access-date=31 March 2014}}&lt;/ref&gt;

=== ایران ===
د ۱۹۷۰مې لسیزې په نیمايي کې ایران په بوشهر کې د دوه اټومي بټیو ودانیزې چارې پیل کړې، خو دغه پروژه په ۱۹۷۹ زکال کې ودرول شوه. په ۱۹۹۴ زکال کې روسیې په بوشهر کې د یوې اټومي بټۍ له جوړولو سره هوکړه وکړه او تمه دا وه چې دغه اټومي بټۍ تر ۲۰۰۷ زکال پورې بشپړه شي. ورته مهال په بوشهر کې د دویم ریکټور د جوړولو هم وویل شول. همدارنګه دغه هېواد اعلان کړی چې د خوزستان ایالت په دارخوین کې به یوه بله اټومي بټۍ هم جوړه کړي، چېرې چې په ۱۹۷۰مه لسیزه کې هلته د دوه اټومي بټیو د جوړولو پلان شتون درلود. اوس مهال ایران راپور ورکړی چې په بوشهر کې یوه اټومي بټۍ فعاله ده. &lt;ref name=&quot;nip102&quot;&gt;{{cite web |date=April 2009 |title=Emerging Nuclear Energy Countries |url=http://world-nuclear.org/info/inf102.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134444/https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/others/emerging-nuclear-energy-countries.aspx |archive-date=29 October 2019 |access-date=22 April 2009 |work=[[World Nuclear Association]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2011/WORLD/meast/09/04/iran.nuclear/index.html?hpt=hp_t2|work=CNN|title=Iran's nuclear plant connects to electric grid, the country says|date=4 September 2011}}&lt;/ref&gt;

ایران هوډ لري چې تر ۲۰۲۵ زکال پورې لږ تر لږه ۲۰ زره میګاواټه برېښنا د ۱۹ ریکټورونو په جوړولو سره تولید کړي چې له دغه شمېر څخه ۶ ریکټورونو یې تر ۲۰۲۰ زکال پورې په فعالیت پیل کړی. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Basic Facts About Iran's Peaceful Nuclear Activities |url=http://iranembassy.no/en/6.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141112005447/http://www.iranembassy.no/en/6.htm |archive-date=12 November 2014 |access-date=5 May 2012 |website=The Embassy of the Islamic republic of Iran in Oslo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Projects Archive - Power Technology &amp;#124; Energy News and Market Analysis |url=https://www.power-technology.com/projects/ |website=www.power-technology.com}}&lt;/ref&gt;

=== اسرائیل ===
اسرائیل د اټومي انرژۍ د تولید بټۍ نه لري. ورته مهال د ۲۰۰۷ زکال په جنوري میاشت کې د اسرائیلو د زیربنايي چارو وزیر، بنیامین بن الیزر وویل چې هېواد یې باید د اټومي انرژۍ تولید د خپلو غیرنظامي موخو په کتار کې شامل کړي. په جاپان کې د فوکوشیما له اټومي پېښې وروسته لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو څرګنده کړه چې اسرائیل به د اټومي انرژۍ د تولید په برخه کې ګام وانخلي. &lt;ref name=&quot;israel&quot;&gt;{{cite web |date=23 January 2007 |title=Israel Should Develop Nuclear Energy |url=http://www.energy-daily.com/reports/Israel_Should_Develop_Nuclear_Energy_999.html |access-date=14 July 2007 |publisher=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;piersmorgan.blogs.cnn.com&quot;&gt;[http://piersmorgan.blogs.cnn.com/2011/03/17/israel-prime-minister-netanyahu-japan-situation-has-caused-me-to-reconsider-nuclear-power/ Israel Prime Minister Netanyahu: Japan situation has &quot;caused me to reconsider&quot; nuclear power] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930221401/http://piersmorgan.blogs.cnn.com/2011/03/17/israel-prime-minister-netanyahu-japan-situation-has-caused-me-to-reconsider-nuclear-power/ |date=2019-09-30 }} Piers Morgan on CNN, published 2011-03-17, accessed 17 March 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;news.xinhuanet.com&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20110318184804/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2011-03/18/c_13784578.htm Israeli PM cancels plan to build nuclear plant] xinhuanet.com, published 2011-03-18, accessed 17 March 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4043982,00.html Netanyahu: We'll reconsider nuclear power plans] [[Ynetnews]], published 2011-03-18, accessed 17 March 2011&lt;/ref&gt;

=== سعودي عربستان ===
سعودي عربستان هوډ لري چې ۱۶ اټومي ریکټورونه جوړ کړي، خو تر اوسه پورې یو هم نه لري. سعودي عربستان د وسټېنګهاوس برېښنايي شرکت ته دنده سپارلې څو ورته اې پي ۱۰۰۰ (AP1000) ریکټورونه جوړ کړي.

== اروپا ==

=== فرانسه ===
د ۱۹۷۰مې لسیزې په لومړیو کې د نفتو له کړکېچ وروسته د فرانسې دولت په ۱۹۷۴ زکال کې پرېکړه وکړه څو د برېښنا د تولید په برخه کې پر ځان بسیا شي، همدا و چې په لومړي ګام کې یې اټومي انرژۍ ته مخه وکړه. اوس مهال فرانسه د خپلې اړتیا وړ برېښنا ۷۸.۱٪ برخه د اټومي انرژۍ څخه ترلاسه کوي. له دې امله چې فرانسه د خپلې اړتیا وړ برېښنا څخه زیات تولید لري، د اټومي انرژۍ پر مټ تولید شوې اضافي برېښنا نورو هېوادونو ته صادروي. &lt;ref name=&quot;uic28&quot;&gt;{{cite web |date=16 June 2010 |title=Nuclear Power in France |url=http://world-nuclear.org/info/inf40.html |access-date=20 June 2010 |work=[[World Nuclear Association]] |تاريخ الأرشيف=19 June 2010 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20100619064847/http://world-nuclear.org/info/inf40.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=19 June 2010 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20100619064847/http://world-nuclear.org/info/inf40.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20100619064847/http://world-nuclear.org/info/inf40.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100619064847/http://world-nuclear.org/info/inf40.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;France&quot;&gt;{{cite web |date=April 2007 |title=French Nuclear Power |url=http://www.world-nuclear.org/info/inf40.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719055222/http://www.world-nuclear.org/info/inf40.html |archive-date=19 July 2011 |access-date=8 August 2010 |website=[[World Nuclear Association]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=8 June 2007 |title=France: Energy Profile |url=http://www.speroforum.com/site/article.asp?idarticle=9839&amp;t=France%3A+Energy+profile |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004212408/http://www.speroforum.com/site/article.asp?idarticle=9839&amp;t=France%3A+Energy+profile |archive-date=4 October 2007 |work=SperoNews}}&lt;/ref&gt;

=== جرمني ===
وړاندې له دې چې د ۲۰۱۱ زکال په مارچ میاشت کې جرمني خپلې اته اټومي بټۍ وتړي، د دغه هېواد د اړتیاو وړ برېښنا ۲۳٪ برخه د اټومي انرژۍ پر مټ تامین کېدله. د جرمني له خوا د اټومي انرژۍ تولیدي چارې د ۱۹۵۰مې او ۱۹۶۰مې لسیزې پر مهال د څېړنیزو ریکټورونو په جوړولو پیل شوې. خو په وروستیو لسیزو کې له دغې ټکنالوژۍ څخه د ګټنې د درولو بحثونه په سیاسي اجنډاوو واوښتل. دغې موضوع ته بیا ځلي په ۲۰۰۷ زکال کې د روسیې او بلاروس ترمنځ د اټومي کړکېچ او همدارنګه په ۲۰۱۱ زکال کې د فوکوشیما د اټومي فاجعې وروسته د ټولو پام واوښت. &lt;ref&gt;{{cite press release|url=http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/press/pr/2011/04/PE11__144__433,templateId=renderPrint.psml|title=17% of Germany's electricity consumption was met by renewable energy in 2010|publisher=[[Federal Statistical Office of Germany]]|access-date=6 June 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germany: Nuclear power plants to close by 2022&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13592208|title=Germany: Nuclear power plants to close by 2022|date=30 May 2011|publisher=BBC|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt;

د ۲۰۱۱ زکال د مۍ میاشتې په ۳۰مه نېټه جرمني رسما اعلان وکړ چې هوډ لري د ۱۱ کلونو په ترڅ کې په بشپړه توګه اټومي انرژۍ ته شا کړي. دې ته په اړونده طرح کې په فوري بڼه د هغو شپږو اټومي بټیو تړل شامل و چې یوځلي د ۲۰۱۱ زکال په مارچ میاشت کې د ازموینو په موخه تړل شوې وې؛ سربېره پر دې دوه هغې بټۍ هم وتړل شوې چې له کلونو راهیسې د تخنیکي ستونزو له مخې فعالې نه وې. ورته مهال یې څرګنده کړه چې پاتې نهه نورې بټۍ به تر ۲۰۲۲ زکال پورې وتړي. &lt;ref name=&quot;Germany: Nuclear power plants to close by 20222&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13592208|title=Germany: Nuclear power plants to close by 2022|date=30 May 2011|publisher=BBC|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/us-germany-nuclear-idUKTRE74Q2P120110530|title=German government wants nuclear exit by 2022 at latest|first=Annika|last=Breidthardt|date=30 May 2011|work=Reuters|access-date=4 October 2023|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226172913/https://uk.reuters.com/article/us-germany-nuclear-idUKTRE74Q2P120110530|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== شمالي امریکا ==

=== کاناډا ===
کاناډا د اټومي انرژۍ ۱۸ ریکټورونه لري چې د دغه هېواد د اړتیا وړ برېښنا ۱۵٪ برخه تامین کوي. یوازې له یوه ریکټور پرته چې په نیوبرانزویک کې دی نور ټول په اونتاریو کې دي. برېښنا ته د اړتیا زیاتوالی او همدارنګه چاپېریالي مسایل لامل ګرځېدلي څو د انتاریو سیمه ئیز حکومت اعلان وکړي چې موجود اټومي ظرفیت به د زړو ریکټورونو پر ځای د نوو په نصب کولو سره وساتي. کاناډا هېڅکله اټومي انرژۍ ته له اړوندې کومې جدي پېښې سره نه ده مخ شوې او د دغه هېواد اټومي ریکټورونه ځانګړی خوندي ډیزاین لري. ورته مهال دغه هېواد پلان لري نوي ریکټورونه هم جوړ کړي. &lt;ref name=&quot;ontario&quot;&gt;{{cite press release|url=http://www.energy.gov.on.ca/index.cfm?fuseaction=english.news&amp;body=yes&amp;news_id=134|title=McGuinty Government Delivers A Balanced Plan For Ontario's Electricity Future|date=13 June 2006|publisher=Ontario Ministry of Energy|access-date=13 July 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070724171838/http://www.energy.gov.on.ca/index.cfm?fuseaction=english.news&amp;body=yes&amp;news_id=134|archive-date=24 July 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-04-01 |title=Failsafe? Inside the Candu safety net |url=https://www.thestar.com/news/insight/2011/04/01/failsafe_inside_the_candu_safety_net.html |access-date=2021-07-02 |website=thestar.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Feds throw support behind development of mini nuclear reactors; action plan released|url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/canada-news-pmn/feds-throw-support-behind-development-of-mini-nuclear-reactors|access-date=2021-07-02|newspaper=National Post|date=18 December 2020|language=en-CA|last1=Perkel|first1=Colin}}&lt;/ref&gt;

=== متحده ایالات ===
د ۲۰۰۷ زکال پر مهال په متحده ایالاتو کې په سوداګریزه بڼه د اټومي برېښنا تولید کوونکو ۱۰۴ اټومي بټیو (د فشار لاندې اوبو ۶۹ ریکټورونه او ۳۵ د جوش اوبو ریکټورونه) د فعالیت اجازه لرله چې د دغه هېواد د اړتیا وړ برېښنا ۶۹٪ برخه یې تولید کوله. په مطلقه توګه متحده ایالات په نړۍ کې په سوداګریزه بڼه د اټومي انرژۍ تر ټولو مخکښ تولید کوونکی هېواد دی. &lt;ref name=&quot;dailysentinel&quot;&gt;{{cite web |author=Chasity Brown |date=14 July 2005 |title=Commission, City support NuStart |url=http://www.thedailysentinel.com/story.lasso?ewcd=583b0a060f9c3f71 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070809043614/http://www.thedailysentinel.com/story.lasso?ewcd=583b0a060f9c3f71 |archive-date=9 August 2007 |access-date=13 July 2007 |work=The Daily Sentinel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eo&quot;&gt;Eileen O'Grady. [http://uk.reuters.com/article/idUSTRE64N5S420100524 Entergy says nuclear remains costly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528141827/http://uk.reuters.com/article/idUSTRE64N5S420100524 |date=2010-05-28 }} ''Reuters'', 25 May 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Terry Ganey. [http://www.columbiatribune.com/news/2009/apr/23/amerenue-pulls-plug-callaway-2/ AmerenUE pulls plug on project] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120713074254/http://www.columbiatribune.com/news/2009/apr/23/amerenue-pulls-plug-callaway-2/|date=13 July 2012}} ''Columbia Daily Tribune'', 23 April 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;matt2010&quot;&gt;Matthew L. Wald (7 December 2010). [http://green.blogs.nytimes.com/2010/12/07/nuclear-renaissance-is-short-on-largess/ Nuclear ‘Renaissance’ Is Short on Largess] ''[[The New York Times]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dis2010&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/node/17627569|title=Team France in disarray: Unhappy attempts to revive a national industry|date=2 December 2010|newspaper=The Economist}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mlw&quot;&gt;{{cite news|author=Matthew L. Wald.|url=http://green.blogs.nytimes.com/2010/09/23/aid-sought-for-nuclear-plants/|title=Aid Sought for Nuclear Plants|work=Green|publisher=The New York Times|date=23 September 2010}}&lt;/ref&gt;

== اقیانوسیه ==

=== اسټرالیا ===
اسټرالیا د اټومي انرژۍ بټۍ نه لري. په داسې حال کې چې د ټولې نړۍ د یورانیمو ۴۰٪ زېرمې لري او له کاناډا وروسته د یوارنیمو دویم لوی تولید کوونکی هېواد دی. &lt;ref name=&quot;wec2&quot;&gt;{{Cite journal|title=Survey of energy resources|publisher=World Energy Council|year=2004|url=http://www.worldenergy.org/documents/ser2004.pdf|access-date=13 July 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070925194158/http://www.worldenergy.org/documents/ser2004.pdf|archive-date=25 September 2007|archivedate=25 September 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070925194158/http://www.worldenergy.org/documents/ser2004.pdf}}&lt;/ref&gt;

=== نیوزلنډ ===
نیوزلنډ د اټومي انرژۍ بټۍ نه لري. دغه هېواد په ۱۹۸۷ زکال کې د نیوزلنډ د اټومي ازاد زون، بې وسلې کولو او د وسلو د کنټرول قانون تصویب کړ چې د نیوزلنډ په قلمرو کې د اټومي وسلو ځای پر ځای کول او همدارنګه د نیوزلنډ اوبو ته په اټومي وسلو باندې د سمبالو بېړیو او اوبتلونو تګ منع کوي. ورته مهال د پارلمان له خوا تصویب شوی دغه قانون د اټومي انرژۍ د بټیو جوړول نه منع کوي. &lt;ref&gt;The 2008 Shape NZ survey found that nuclear power is favoured by 19% of respondents as the best energy source for the country in the next 10&amp;nbsp;years, but the majority want wind and solar power. Seventy seven percent prefer wind as the best energy source, 69%&amp;nbsp;solar, 47%&amp;nbsp;geothermal, 40%&amp;nbsp;wave power, 35% small and large scale hydro, 19%&amp;nbsp;nuclear, 10%&amp;nbsp;gas and 8%&amp;nbsp;coal. See [http://tvnz.co.nz/view/page/413551/1690587 Nuclear power backed by 19%] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110520013806/http://tvnz.co.nz/view/page/413551/1690587 |date=2011-05-20 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/news/article.cfm?c_id=3&amp;objectid=10344116|title=Let's look at N-power|first=Fran|last=O'Sullivan|date=September 6, 2005|newspaper=[[The New Zealand Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006091224/http://www.nzherald.co.nz/news/article.cfm?c_id=3&amp;objectid=10344116|archive-date=6 October 2014}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>ghl941nn41z0ngkkfu43q3hechca12z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بوتسوانا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81207</id>
    <revision>
      <id>363597</id>
      <parentid>361731</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T00:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27529" sha1="56ytf2zq9t8ugmfmn1573co6wq9w0ae" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = د بوتسوانا هیواد ولسمشریزه
| common_name = بوتسوانا
| native_name = {{smaller|{{native name|tn|Lefatshe la Botswana}}}}
| image_flag = Flag of Botswana.svg
| image_coat = Coat of arms of Botswana.svg
| national_motto = {{Native name|tn|&quot;Pula!&quot;|italics=off|nolink=yes}}{{سخ}}{{small|&quot;باران&quot;}}
| national_anthem = {{Native name|tn|[[Fatshe leno la rona]]|nolink=yes}}{{سخ}}{{small|''دا سیمه دی آباده وي''}}{{سخ}}{{منځ}}[[File:United States Navy Band - Fatshe leno la rona.ogg]]{{پای}}
| image_map = Botswana (orthographic projection).svg
| map_caption = {{Map caption|location_color=شنه |region=[[افریقایي ټولنه]] |region_color= په نړۍ کې د بوتسوانا موقیعت شین ټکی}}
| capital = [[ګابورون]]
| coordinates = {{Coord|24|39.5|S|25|54.5|E|type:city}}
| largest_city = پلازمینه
| official_languages = [[انګلیسي]] • [[تسوانایي ژبه]]
| ethnic_groups = ۸۰٪ [[تسوانایي خلک|تسوانایان]]|۱۰٪ [[کالانګا خلک|کالانګا]]|۳٫۱٪ [[سپین پوستان]]|۲٫۹٪ [[بوشمن]]|۴٪ نور (د شونا او کګالاګادی په ګډون)
| religion = ۷۳٪
 [[مسیحیت]]|۲۰٪ [[بی دیني]]|۶٪ [[افریقایي سنتي دینونه]]|۱٪ نور (شامل [[بهایت]]، [[هندوان]]، [[اسلام]]، [[راستافار خزب]])&lt;ref name=pew/&gt;
| demonym = [[تسوانایي خلک]]|Motswana (singular)
| government_type = [[دولت|حاکم دولت]] [[ولسي جرګه|پارلماني نظام]] [[جمهوريت|ولسمشریزه]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Africa :: Botswana — The World Factbook - Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |website=www.cia.gov |accessdate=17 December 2019 |تاريخ الأرشيف=15 October 2015 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=15 October 2015 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015203531/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html }}&lt;/ref&gt;
| leader_title1 = [[ولسمشر]]
| leader_name1 = [[موکګویتسي ماسیسي]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-28/masisi-to-lead-botswana-as-khama-steps-down-after-decade-at-helm|title=Masisi to Lead Botswana as Khama Steps Down After a Decade|website=www.bloomberg.com|access-date=31 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401010006/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-28/masisi-to-lead-botswana-as-khama-steps-down-after-decade-at-helm|archive-date=1 April 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| leader_title2 = [[لومړی مرستیال]]
| leader_name2 = [[سلومبر تسوګوان]]
| leader_title3 = [[د جرګې رئیس|د ملي جرګې مشر]]
| leader_name3 = پاندو سکیلیماني
| leader_title4 = بوتسوانا
| leader_name4 = Terence Rannowane
| legislature = [[ولسي جرګه|د بوتسوانا ولسي جرګه]]
| sovereignty_type = [[خپلواکي]]
| sovereignty_note = له [[بریتانیا]]
| established_event1 = جوړښت ([[اساسي قانون|د بوتسوانا اساسي قانون]])
| established_date1 = ۳۰ سپټمبر ۱۹۶۶
| area_km2 = ۵۸۱٬۷۳۰
| area_rank = ۴۷ام &lt;!-- Area rank should match [[د هیوادونو نوملړ]] --&gt;
| area_sq_mi = ۲۲۴٬۶۱۰ &lt;!--Do not remove per [[تاریخ]]--&gt;
| area_footnote = &lt;ref&gt;{{cite report|url = http://www.fao.org/3/a-az171e.pdf | publisher = United Nations Food and Agriculture Organization | website = fao.org | title = Global Forest Resources Assessment 2015 - Country Report - Botswana | page = 9 | date = 2015 | quote = Total Country Area ('000)ha / 58 173}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- 58,173,000 hectares is 581,730 km2 --&gt;
| percent_water = ۲٫۷
| population_estimate = {{UN Population|Botswana}}{{UN Population|ref}}
| population_census = ۲٬۰۲۴٬۹۰۴
| population_estimate_year = {{UN Population|Year}}
| population_estimate_rank = ۱۴۵ام
| population_census_year = ۲۰۱۱
| population_density_km2 = ۳٫۷
| population_density_sq_mi = ۹٫۰۷
| population_density_rank = ۲۳۱ام
| GDP_PPP = $۴۴٫۳ بیلیون&lt;ref name=&quot;imf2019gdp&quot;&gt;{{cite web |title=IMF Country Specific Data |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&amp;ey=2019&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=67&amp;pr1.y=3&amp;c=616&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= |accessdate=10 August 2019}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = ۲۰۱۹
| GDP_PPP_rank = 
| GDP_PPP_per_capita = $۱۸٬۶۵۴&lt;ref name=imf2019gdp/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| GDP_nominal = $۱۹٫۶۵۱ بیلیون&lt;ref name=imf2019gdp/&gt;
| GDP_nominal_year = ۲۰۱۹
| GDP_nominal_rank = 
| GDP_nominal_per_capita = $۸٬۲۶۳&lt;ref name=imf2019gdp/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
| Gini = ۵۳٫۳
| Gini_year = ۲۰۱۵
| Gini_change = decrease &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref = &lt;ref name=&quot;WBgini&quot;&gt;{{cite web |url= https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BW |title= GINI index (World Bank estimate) |publisher= World Bank |accessdate= 20 April 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171213083923/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BW |archive-date= 13 December 2017 |url-status= live |df= dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank = 
| HDI = ۰٫۷۲۸&lt;!--number only, between 0 and 1--&gt;
| HDI_year = ۲۰۱۸&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hdr.undp.org/en/2018-update |title=2018 Human Development Report |year=2018 |accessdate=14 September 2018 |publisher=United Nations Development Programme |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914203906/http://hdr.undp.org/en/2018-update |archive-date=14 September 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ۹۴ام
| currency = [[د بوتسوانا پولا]]
| currency_code = BWP
| time_zone = [[د مرکزي افریقا وخت|وخت]]
| utc_offset = +۲
| utc_offset_DST = 
| time_zone_DST = 
| date_format = dd/mm/yyyy
| drives_on = [[د موټر چلولو سمت|چپ]]
| calling_code = [[+۲۶۷]]
| cctld = [[.bw]]
| official_website = {{ وبسایټ|http://www.gov.bw/}}
| today = 
}}'''بوتسوانا''' په انګلیسيRepublic of Botswana)  چې رسمي نوم یې '''د بوتسوانا جمهوریت''' دی په [[سویلي افریقا]] کې پروت یو هیواد دی. یاد هیواد ۳۷۰'۶۰۰ کیلومتره مساحت او ۸۳۳'۶۳۹'۱ میلونه وګړي لری، رسمي ژبه یې انګلیسي او پلازمینه یې د [[ګابورون]] ښار دی،  بوتسوانا په ۳۰ د سپمبر ۱۹۶۶م کال له پخوانی [[بریتانیا]] نه خپله خپلواکی ترلاسه کړه.

'''بوتسوانا''' (/bɒtˈswɑːnə/ (واورئ  )، همداراز په برتانیوۍ انګلیسي کې: /bʊt-, bʊˈtʃw-/)، په رسمي توګه د بوتسوانا جمهوریت (Setswana: Lefatshe la Botswana [lɪˈfatsʰɪ la bʊˈtswana]); په جنوبي افریقا کې په وچه کې راګیر یو هېواد دی. بوتسوانا د توپوګرافۍ له پلوه ډېر هموار دی ، چې ۷۰ سلنه خاوره یې د کالهارۍ دښته ده. دا هېواد په سويل او سويل ختیځ کې د سویلي افریقا سره په لويديځ، شمال کې له نامیبیا او شمال ختیځ ته له زمبابوی سره ګډه پوله لري. نوموړی هېواد د ''کازونګولا'' پل په واسطه د زامبيزي سیند د لنډ سرحد په اوږدو کې له زامبیا سره وصل دی. &lt;ref name=&quot;Collins&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/botswana|title=Botswana|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins]]|access-date=26 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Project-and-Operations/Multinational%20(Zambia-Bostwana)%20-%20AR%20-%20Kazungula%20Bridge%20Project.pdf|title=Kazungula Bridge Project|last=Darwa|first=P. Opoku|publisher=African Development Fund|year=2011|page=Appendix IV|access-date=4 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114113821/http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Project-and-Operations/Multinational%20(Zambia-Bostwana)%20-%20AR%20-%20Kazungula%20Bridge%20Project.pdf|archive-date=14 November 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

د ۳.۲ ملیونه څخه یو څه زیات نفوس په درلودلو سره، بوتسوانا په نړۍ کې یو له خورا لږ نفوس لرونکو هېوادونو څخه دی. شاوخوا ۱۱.۶ سلنه نفوس یې په پلازمینه او لوی ښار ګابورون کې ژوند کوي. پخوا د نړۍ یو له بې وزلو هېوادونو څخه ؤ چې د ۱۹۶۰مې لسیزې په وروستیو کې د سړي پر سر ناخالص تولید(GDP) شاوخوا ۷۰ امریکایي ډالره  ؤ - وروسته له هغه یې ځان د لوړ- منځني ​​​​عاید لرونکي هېواد په توګه بدل کړ چې د نړۍ یو ترټولو ګړندیو مخ پر ودې اقتصاد لرونکو هېوادونو له جملې څخه شمېرل کېږي. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Population, total - Botswana {{!}} Data|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=BW|access-date=2021-06-07|website=data.worldbank.org|archive-date=2023-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230821123757/https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=BW|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Consolidating Democratic Governance in Southern Africa : Botswana|url=https://www.africaportal.org/publications/consolidating-democratic-governance-in-southern-africa-botswana/|last1=Maundeni|first1=Zibani|last2=Mpabanga|first2=Dorothy|date=2007-01-01|website=Africa Portal|access-date=2020-05-28|last3=Mfundisi|first3=Adam|archive-date=2023-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326031142/https://www.africaportal.org/publications/consolidating-democratic-governance-in-southern-africa-botswana/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

انسانان یا هومو سیپینز(''Homo sapiens'') په لومړي ځل له ۲۰۰،۰۰۰ کاله دمخه په دغه هېواد کې اوسیدل. د بوتسوانا توکمیزه ډله په عمده توګه د بنتو ژبو ویونکو قومونو څخه وه چې د ۶۰۰ زیږېدیز کال په شاوخوا کې د افریقا سویل ته اوسنۍ بوتسوانا ته کډه شوې وه، چې په قبایلي سیمو کې یې د بزګرانو او څارویو پالونکو په توګه ژوند کاوه. په ۱۸۸۵ز کې، انګریزانو دا سیمه مستعمره کړه او د ''بیچوانالند'' (''Bechuanaland'') په نوم یې تحت الحمایه اعلان کړه. چې د استعمار په له منځه تلو سره، ''بیچوانالند'' د ۱۹۶۶ز کال د سپټمبر په ۳۰مه نېټه تر خپل اوسني نوم لاندې یو خپلواک مشترک المنافع جمهوریت شو.  له هغه وخت راهیسې، دا هېواد د ټاکنو پر بنسټ ولاړ یو جمهوریت دی، چې د لاسوهنو پرته ډیموکراتیکو ټاکنو، ثابت ریکارډ لري او لږترلږه د ۱۹۹۸ز کال راهیسې په افریقا کې د فساد د کچې په درجه بندۍ کې ترټولو ټیټ ځای لري. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transparency.org/research/cpi/overview|title=overview of CPI indices|publisher=[[Transparency International]]|access-date=8 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108105128/https://www.transparency.org/research/cpi/overview|archive-date=8 January 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://generalknowledgefacts.com/2013/09/bechuanaland-was-former-name-of-botswana.html|title=Bechuanaland was the former name of Botswana|website=generalknowledgefacts.com|access-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150323214332/http://www.generalknowledgefacts.com/2013/09/bechuanaland-was-former-name-of-botswana.html|archive-date=23 March 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

په اقتصاد یې کانونه، څاروي او ګرځندویي یا ټورېزم مسلط دي. بوتسوانا د ۲۰۲۱ز کالسر شمېرنې په اساس داخلي ناخالص توليد یا GDP (د پیرودلو ځواک انډول) شاوخوا ۱۸،۱۱۳ ډالره ؤ چې په افریقا کې یو له ترټولو لوړو هېوادونو څخه دی. بوتسوانا د نړۍ ترټولو لوی الماس تولیدونکی هېواد دی. د سړي پر سر ناخالص ملي عاید یې په نسبي ډول لوړ دی (د ځینو اټکلونو له مخې په افریقا کې څلورم لوی ملی ناخالص عاید درلودونکی هېواد دی) چې نوموړي هېواد ته په پرتلیز ډول د ژوند کولو لوړ معیار او د تورې افریقا یا د صحراء د جنوبې افریقا د بشري پراختیا لوړ شاخص وربخښي. &lt;ref&gt;[http://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm Gross national income (GNI) – Nations Online Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219232439/http://nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm|date=19 February 2009}}. Nationsonline.org. Retrieved on 27 October 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web|title=Botswana|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|year=2014|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/|access-date=16 April 2014|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

بوتسوانا د افریقایي اتحادیې، د سویلي افریقا د ګمرکونو اتحادي، د سویلي افریقا د پرمختیایی ټولنه، د مشترک المنافع هېوادونو، او د ملګرو ملتونو غړې ده. په دغه هېواد کې د اېډز (HIV/AIDS) د ناروغۍ له امله په ناوړه توګه اغیزمن شوی دی. د درملنې لپاره د پروګرامونو د بریالیتوب، او خلکو ته د HIV/AIDS د خپریدو د مخنیوي په اړه د پوهاوي له وړاندې کېدو سره سره ، په ایډز د اخته کسانو شمیر په ۲۰۰۵ کې له ۲۹۰،۰۰۰ څخه په ۲۰۱۳ز کې ۳۲۰،۰۰۰ ته لوړ شو. &lt;sup&gt;: A20&lt;/sup&gt; د ۲۰۱۴ کال د آمارو په اساس، بوتسوانا د HIV/AIDS  د خپرېدو دریم لوړ رېټ یا کچه لري، چې نږدې ۲۰٪ نفوس یې په دې ناروغۍ اخته شوی دی. &lt;ref name=&quot;Avert&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.avert.org/aidsbotswana.htm|title=HIV and Aids in Botswana|publisher=Avert International Aids Charity|access-date=21 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228211140/http://www.avert.org/aidsbotswana.htm|archive-date=28 February 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gap&quot;&gt;{{cite web|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf|title=The Gap Report|publisher=UN AIDS|year=2014|location=Geneva|access-date=21 June 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160620173755/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/unaids_gap_report_en.pdf|archive-date=20 June 2016}}&lt;/ref&gt;

== تاریخ ==

=== پخوانی تاریخ ===
د لرغون پېژندنې کیندنی ښیي چې هومیني(انسانانو) په بوتسوانا کې شاوخوا دوه میلیونه کاله وړاندې ژوند کاوه. د ډبرو وسیلې او د حیواناتو پاتې شوني ښيي چې د هېواد ټولې سیمې لږ تر لږه ۴۰۰،۰۰۰ کاله پخوا د انسانانو له خوا مېشتې شوې وې.  د ۲۰۱۹ په اکتوبر کې، څیړونکو راپور ورکړ چې بوتسوانا شاوخوا ۲۰۰،۰۰۰ کاله دمخه د ټولو لومړنیو عصري انسانانو د زیږون ځای ؤ. &lt;ref&gt;Morton, F.; Ramsay, J. and Mgadla, T. (2008). ''Historical Dictionary of Botswana''. Scarecrow Press, p. 34. {{ISBN|9780810854673}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NAT-20191028&quot;&gt;{{cite journal|last1=Chan|first1=Eva KF|last2=Timmermann|first2=Axel|author-link2=Axel Timmermann|last3=Baldi|first3=Benedetta F.|last4=Moore|first4=Andy E.|last5=Lyons|first5=Ruth J.|last6=Lee|first6=Sun-Seon|last7=Kalsbeek|first7=Anton MF|last8=Petersen|first8=Desiree C.|last9=Rautenbach|first9=Hannes|last10=Förtsch|first10=Hagen EA|last11=Bornman|first11=MS Riana|last12=Hayes|first12=Vanessa M.|date=28 October 2019|title=Human origins in a southern African palaeo-wetland and first migrations|url=https://www.nature.com/articles/s41586-019-1714-1|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|publisher=[[Nature Research]]|volume=575|issue=7781|pmid=31659339|pages=185–189|doi=10.1038/s41586-019-1714-1|bibcode=2019Natur.575..185C|s2cid=204946938|access-date=23 March 2020}}&lt;/ref&gt;

د لومړنیو عصري انسانانو لخوا پاتې شوي شواهد لکه د غار نقاشي شاوخوا ۷۳،۰۰۰ کاله لرغونتوب لري. د سویلي افریقا اصلي اوسیدونکي د بوشمین (سان) او خوی خلک وو. دواړو په خویسانو ژبه خبرې کولې، ښکار یې کاوه، په اوږدو واټنونو کې یې راټولول او تجارت کاوه. کله چې مالداري په لومړي ځل شاوخوا ۲۰۰۰ کاله وړاندې سویلي افریقا ته معرفي شوه، څړځای پالنه د اقتصاد یوه لویه ځانګړتیا شوه، ځکه چې په سیمه کې یې لوی واښه لرونکې ځمکې درلودې چې د ټیسيټسې مچانو څخه پاکې وې. &lt;ref name=&quot;SA-20191028&quot;&gt;{{cite news|last=Woodward|first=Aylin|title=Every person alive today descended from a woman who lived in modern-day Botswana about 200,000 years ago, a new study finds|url=https://www.businessinsider.com/origin-of-modern-humans-botswana-africa-2019-10?r=US&amp;IR=T|date=29 October 2019|work=Business Insider|access-date=11 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|pmid=24953669|year=2014|last1=Staurset|first1=S.|title=Sub-surface movement of stone artefacts at White Paintings Shelter, Tsodilo Hills, Botswana: Implications for the Middle Stone Age chronology of central southern Africa|journal=Journal of Human Evolution|volume=75|pages=153–65|last2=Coulson|first2=S.|doi=10.1016/j.jhevol.2014.04.006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wilmsen, E. (1989) ''Land Filled With Flies: A Political Economy of the Kalahari''. Chicago: Chicago University Press, pp. 71–5. {{ISBN|9780226900155}}&lt;/ref&gt; 

دا څرګنده نده چې کله په بنتو ژبه خبرې کونکي خلک لومړی له شمال څخه هېواد ته لاړل، که څه هم ۶۰۰ عیسوی کال یې یو توافقي اټکل دی. په هغه دوره کې، د ننني کلنګا پلرونه هغه ځای ته لاړل چې اوس د هېواد شمال ختیځې سیمې دي. دا پخوانۍ-کلنگایۍ سیمې د زیمبابوې ایالت او همدارنګه د میپونګوبوی ایالت سره نږدې وصل شوې سیمې، له دې منځه د پام وړ د ډبرو له دیوالونو سره ډومبوشابا کنډوالې دي چې چې په اوسط ډول ۱.۸ متره لوړوالی لري او په بوتسوانا کې کلتوري او میراثي ځایونه بلل کېږي چې په اصل کې د لوی زیمبابوې دورې (۱۲۵۰-۱۴۵۰ز) په پای کې اشغال شوي وو. ) دا ځای د سیمې د اوسیدونکو لپاره د درناوي ځای دی او داسې انګيرل کېږي چې سردار یا مشر د غونډۍ په سر کې د خپلو مرستندویانو او معاونینو سره یوځای ژوند کاوه. دا ایالتونه، چې د اوسنۍ بوتسوانا له پولو څخه بهر موقعیت لري، د څارویو لویې رمې چې په ښکاره توګه د اوسنیو ساتل کېدونکو رمو شمېر ته نږدیوالی ښايي په هغه ځای کې ساتل شوې چې اوس مرکزي ولسوالۍ ده. د څارویو د پالنې دا لوی کمپلکس تر ۱۳۰۰ز کال پورې وده وکړه، او داسې بريښي چې د ماپونګوبې له سقوط وروسته بيرته له زوال سره مخ شوې. د دې دورې په بهیر کې، د سوانا ژبې لومړنۍ ډلې، ''بکګلاګادي''، د کالاهاري جنوبي سیمو ته ولاړې. دا ټول بېلابېل خلک له هغو سوداګریزو لارو سره تړلي وو چې د لیمپوپو سیند له لارې د هند بحر ته تللي، او د آسیا څخه د مریو په شان سوداګریزو توکو په لېږدولو سره او په ډېر احتمال یې په بدل کې د عاج(د فیل غاښ)، سرو زرو او د کرګدن د ښکرو په په راوړلو سره بوتسوانا ته لاره موندلې وه. 

د اوسپنې په دورې کې د توتسویموګالا غونډۍ د مېشته کېدو په اړه د راډیو کاربن نيټي له اوومې څخه د ۱۹مې زیږېدیزې پیړۍ تر پایه پورې د مېشته کېدو ښودنه کوي چې د زرو کلونو څخه پکې د انسانانو زیات مېشتوالی په ګوته کوي. داغونډۍ په سویلي افریقا کې د لومړنیو دولتونو د جوړېدلو برخه وه چې د اقتصاد لویه سرچينه یې د څارویو ساتنه وه. د توتسو په استوګنځي کې د کور چتونه، د غوا - سپي ښېښه شوي کوَټې یا امبارونه او ښورې شامل دي په داسې حال کې چې د پام وړ جوړښت د تیږو دیوال دی. د سینټورس سيلیاریس، هغو وښو لویې سیمې شتون لري، چې په سویلي، مرکزي افریقا کې د څارویو ساتلو استوګنځایونو سره تړاو لري. د ۷۰۰ زیږېدیز کال په شاوخوا کی، د توتسوی خلک لویدیځ لور بوتسوانا ته ولاړل او په ترتیب سره یې د وږو لرونکو جواریو او ږدنو کرهنیز، او د اهلي شوو څارویو لپار د څړځایونو سېستم پیل کړ. دغه سیمې په ختیځه بوتسوانا کې د یوې پراخې کلتوري سیمې په مرکز کې موقعیت درلود او د دې سیمې د نورو لرغونو ساحو سره ، د سیرامیکو تولید په مېتود او همدارنګه د استوګنې وخت په چوکاټونو کې زیات شمېر مشترکات لري.  داسې لوی جوړښتونه مشاهده شوي چې د څارویو د مدفوع (خوشایو) ښېښه شوي پاتې شوني پکې شامل دي، نوموړي پاتې شوني هغه تیوري  ځواکمنوي چې دا سیمې د څارویو چاپېریالنه دي او دا چې د توتسویموګالا غونډۍ په دې توګه په سیمه کې د څارویو د پالنې لوی مرکز ؤ. په هرصورت، کرنې هم د توتسویموګالا غونډۍ د پراخ شوي اِسکان په اوږدوالي کې حیاتي رول لوبولی، ځکه چې په سیمه کې د غلو، دانو د زخیرو زیات شمېر جوړښتونه هم موندل شوي. د کور د چتونو بېلابېل پوړونه هم د سلګونو کلونو لپاره د دوامداره مېشتوالی په نښه کوي.&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=181334|doi=10.1017/S0021853700029170|title=A New Look at the Later Prehistory of the Kalahari|journal=The Journal of African History|volume=27|issue=1|pages=3–28|last1=Denbow|first1=James|year=1986|s2cid=163079138}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Denbow|first1=James|last2=Klehm|first2=Carla|last3=Dussubieux|first3=Laure|date=April 2015|title=The glass beads of Kaitshàa and early Indian Ocean trade into the far interior of southern Africa|url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/glass-beads-of-kaitshaa-and-early-indian-ocean-trade-into-the-far-interior-of-southern-africa/9BB659F4DA38A560EF64C4E8E3F49AFA|journal=Antiquity|language=en|volume=89|issue=344|pages=361–377|doi=10.15184/aqy.2014.50|s2cid=161212483|issn=0003-598X}}&lt;/ref&gt;

په سوانا ژبه د خبرو کوونکو وګړو د پلرونو د راتګ نېټه چې سیمې ته د کنټرول لپاره راغلي وو تر اوسه په دقیقه توګه معلومه نه ده. د باکوینا ټولنې غړیو، چې د کاګابو II په نوم د یوه افسانوي مشر تر مشرۍ لاندې د اشرافو یوه ټولنه وه،  د ۱۵۰۰ زیږېديز کال په وروستیو کې سویلي کالاهاري ته لاره پیدا کړه، او د نوموړي پیروانو د بکګلاګادي اوسیدونکي لویدیځ لوري دښتې ته واړول. د کلونو په اوږدو کې، د بکوینا زیات شمېر څانګې مجاورو سیمو ته تللې. بنګواکیټس لویدیځي سیمې ونیولې، په داسې حال کې چې بنګواټو شمال ختیځ ته د پخوانۍ کلنګا سیمو ته ولاړل. لږ وروسته، د بنګواټو یوې څانګې چې د باتوانا په نوم پیژندل کېږي د اوکاوانګو دِلتا ته مهاجرت وکړ، چې ښایي په ۱۷۹۰ز کال کې ؤ. &lt;ref name=&quot;Hall2&quot;&gt;Hall, Martin (1990), ''Farmers, Kings, and Traders: The People of Southern Africa, 200-1860'', University of Chicago Press. {{ISBN|0-226-31326-3}}.&lt;/ref&gt;

==ایداري وېش==
د بوتسوانا هیواد په خپل ایداري وېش کې ۹ سیمې او ۵ ښاري بزخې لري.
[[دوتنه:Botswana districts numbered.png|چپ|تڼۍ|280px]]

#  مرکزی سیمه (Central)
# ګانزي (Ghanzi)
# کګالاګادي (Kgalagadi)
# کګاتلنګ (Kgatleng)
# کوننګ (Kweneng)
# شمال ختیځې سیمې (Northeast)
# شمال لویدیځې سیمې (Northwest)
# سویل ختیځې سیمې (Southeast)
# سویلي سیمې (Southern)

==تاریخ==
==جغرافیه==
==کلتور==
==اقتصاد==


[[وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه]]
[[وېشنيزه:بوټسوانا]]
[[وېشنيزه:په وچې پورې تړلي هیوادونه]]</text>
      <sha1>56ytf2zq9t8ugmfmn1573co6wq9w0ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شمايل ندوي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85828</id>
    <revision>
      <id>363612</id>
      <parentid>362109</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T02:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>363612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6590" sha1="4iuuu64hc20q21j15fevlufze0b3eed" xml:space="preserve">
'''شمايل ندوي''' په ({{Lang-en|Shamail Nadwi}}،{{Lang-ar|شمائل الندوي}}) يو  [[هند|هندي]] اسلامي عالم، مفتي او [[ليکوال]] دی چې د ۱۹۹۸زېږديز کال د جون په ۷مه نېټه زېږېدلی دی.
هغه د '''مفتي شمائل ندوي''' او '''شمائل احمد عبدالله ندوي''' په نوم هم پېژندل کېږي.
د ۲۰۲۵ ز کال په وروستيو کې هغه د نوي ډيلي اساسي قانون کلب کې د هندي ليکوال، شاعر، سندرساز &lt;ref&gt;
{{cite web
|last        = خان
|first       = عبدالله
|date        = ۲۰۲۳ مارچ ۱۴مه
|title       = هندي لیکوال، شاعر او سندرغاړي جاوید اختر اردو ژبه د هندي ژبې په توګه اعلان کړې ده
|url         =https://pashto.baaghitv.com/?p=81367
|website     = باغي ټي وي
}} &lt;/ref&gt;، روڼ اندي &lt;ref&gt;
{{cite web
|author      = &lt;!-- not stated --&gt;
|date        = ۱۴۰۴ لمريز تلې ۲۱مه
|title       = هندي شاعر او لیکوال: د طالبانو استازي ته د درناوي له کبله شرمېږم
|url         = https://www.afintl.com/pa/202510133814
|website     = افغانستان اينټرنېشنل
}}
&lt;/ref&gt;[[جاوېد اختر]] سره د '''ايا خدای شته؟ '''تر سرليک لاندې علمي شننه او بحث وکړ، چې په خوالو رسنيو کې ډېره زياته خپره شوه او د نوموړي د شهرت رابرسېرېدو لامل وگرځېد.&lt;ref&gt;
{{cite web
|last        = يوسفزی
|first       = ديدار
|date        = ۲۰۲۵ ډېسمبر ۲۸مه
|title       = همفتی شمائل ندوي او جاوید اختر مناظره
|url         = https://dailyshahadat.com/418
|website     = ډيلي شهادت.کام
}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|last        = خان
|first        = عبدالرزاق
|date        = ۲۰۲۵ ډېسمبر ۲۴مه
|title        = د مناظرې نوی خو جالب شکل
|url        = https://hewaddaily.com/?p=51569
|website        = هيواد ورځپاڼه
|access-date        = 2026-01-10
|archive-date        = 2025-12-24
|archive-url        = https://web.archive.org/web/20251224080207/https://hewaddaily.com/?p=51569
|url-status        = dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|last        = منصور هډه‌وال
|first       = مفتي دوکتور خالد
|date        = ۱۴۰۴ لمريز مرغومي ۰۳مه
|title       = مفتي شمائل ندوي او سکالر جاويد اختر ملحد تفصيلي مناضره (اوله برخه) 
|url         =https://dawatnews.com/%d9%85%d9%81%d8%aa%d9%8a-%d8%b4%d9%8f%d9%85%d8%a7%d8%a6%d9%84-%d9%86%d8%af%d9%88%d9%8a-%d9%85%d8%b0%d9%87%d8%a8%d9%8a-%d8%b3%da%a9%d8%a7%d9%84%d8%b1-%d8%a7%d9%88-%d8%ac%d8%a7%d9%88%db%8c%d8%af-%d8%a7/
|website     = هيواد ورځپاڼه
}}&lt;/ref&gt;{{وگړي مالوماتبکس}}

== لومړنی ژوند او زده کړې ==
شمايل ندوي د ۱۹۹۸زېږديز کال د جون په ۷مه نېټه د [[هند]] د [[جمو او کشمير]] په [[سري نگر|سرينيگر]] سيمه کې زېږېدلی&lt;ref name=&quot;ChenabTimes&quot; /&gt; او په [[کلکته]] کې رالوی شوی دی چې خپلې لومړنۍ زده کړې يې په کلکته کې ترسره کړې دي،&lt;ref name=&quot;ObserverPost&quot;&gt;{{cite news |title=Does God Exist? Debate in New Delhi puts spotlight on Islamic scholar Mufti Shamail Nadwi |url=https://theobserverpost.com/does-god-exist-debate-in-new-delhi-puts-spotlight-on-islamic-scholar-mufti-shamail-nadwi/ |work=The Observer Post |date=22 December 2025|access-date=25 December 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; د هغه مور د سرينگر او پلار د کلکتې څخه دي.&lt;ref name=&quot;ChenabTimes&quot;&gt;{{cite web |last=Sadiq|first=Alia|title=A Young Cleric in the Age of Doubt: The Intellectual Trajectory of Maulana Mufti Shamail Ahmad Abdullah Nadwi |url=https://thechenabtimes.com/2025/12/28/a-young-cleric-in-the-age-of-doubt-the-intellectual-trajectory-of-maulana-mufti-shamail-ahmad-abdullah-nadwi/ |website=The Chenab Times |date=28 December 2025 |access-date=28 December 2025}}&lt;/ref&gt;

د رسمي زده کړو ترڅنگ هغه په ځوانۍ کې قران کريم حفظ کړ. د هغه لومړنۍ ديني زده کړې په خپل کور کې د ابتدا‌ء عالم ندوي او نديم ندوي ترلارښوونې لاندې ترسره شوې.
هغه تر اتم ټولگي پورې زده کړې په انگليسي منځني ښوونځي کې ترسره کړې دي، له هغې وروسته د پرانېستي ښوونځي له لارې يې ليسانس ترسره کړی دی.
نوموړي خپلې ديني زده کړې د قران او تفسير، حديث او اصول حديث، فقه او اصول فقه، عقايد او اسلامي تفکر په برخه کې د لکناو په ندوة العلما‌ء درالعلوم کې ترسره کړې دي.&lt;ref name=&quot;AajTak&quot;&gt;{{Cite news|last=Ahmad|first=Qubool|title=कौन हैं मुफ्ती नदवी, जो ईश्वर के अस्तित्व पर हुई बहस के बाद सुर्खियों में हैं |url=https://www.aajtak.in/india/news/story/mufti-shamail-nadwi-profile-islamic-scholar-god-existence-debate-javed-akhtar-ntcpkb-dskc-2419192-2025-12-22 |کاوش=[[آج تک]] |date=22 December 2025|language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Shelke |first=Rahul |date=2025-12-22 |title=Who is Mufti Shamail Nadwi: देवाच्या अस्तित्वावर वाद! जावेद अख्तरांना भिडलेले मौलाना मुफ्ती शमाइल नदवी कोण आहेत? |url=https://pudhari.news/national/who-is-mufti-shamail-nadwi-know-why-his-debate-with-javed-akhtar-on-gods-existence-went-viral-rs98 |access-date=2025-12-25 |website=[[Pudhari]] |language=mr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last= |first= |date=2025-12-22 |title=कौन हैं मौलाना मुफ्ती शमाइल नदवी, जो ईश्वर के अस्तित्व पर जावेद अख़्तर से भिड़ने के बाद चर्चा में हैं? |url=https://www.tv9hindi.com/religion/javed-akhtar-vs-mufti-shamail-nadwi-who-is-the-scholar-in-god-existence-debate-3619423.html |access-date=2025-12-25 |website=[[TV9 Bharatvarsh]] |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==
{{لړسرچينې}}</text>
      <sha1>4iuuu64hc20q21j15fevlufze0b3eed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قاسم آسمائی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86568</id>
    <revision>
      <id>363596</id>
      <parentid>363123</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T00:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>افغان پالیسی</username>
        <id>2743</id>
      </contributor>
      <comment>/* حواله */</comment>
      <origin>363596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9597" sha1="4xohyt0mikqnnjyogt8ogzy0rvoh3tz" xml:space="preserve">{{ړنگول|ځان اړوند تبليغاتي ليکنه ده او هېڅ داسې مطرح پېژندل شوې څېره نه اېسي}}{{صندوق معلومات شخص
| نوم = قاسم 
| دوهم نوم = آسمایی  
| بشپړ نوم = &lt;!-- اوږد يا غټ نوم--&gt; 
| انځور = قاسم آسمائی.jpg
| څرګندونه=لیکوال 
}} 
محمد قاسم آسمايي په ۱۹۵۳ میلادي/ ۱۳۳۲لمریز کال کې زېږېدلی، ليکوال، ژباړن ‏او د ډيجيټلي (برېښنايي) کتابونو تدوین کوونکی دی. هغه د خپل کار په پیل کې ‏د افغانستان د پولیسو اکاډمۍ افسر و. اوس مهال د «راه پرچم» خپرندویې ټولنې ‏د وېبپاڼې همکار، ژباړن او له هیواده بهر د افغاني کتابونو د بیاټایپ او تدوین ‏چارې مخته وړي. د «تلک خرس» کتاب د هغه له خورا مشهورو آثارو څخه ‏دی. افغانان نوموړی د ډیجیټلي کتابونو د خپروونکي په توګه پېژني.‏

== مخینه (شالید) ==
محمد قاسم آسمايي د وردګود سیدآبادیوه لږځمکواله کروندګره کورنۍ کې ‏زېږېدلی؛ لومړنۍ زده کړېیې د کابل د جمال مېنی په ابتدایی ښونځۍ او منځنۍ او ‏لوړې زده کړېیې په غازي لېسه کې سرته رسولې او بیا د افغانستان د پولیسو ‏اکاډمۍ ته شامل شو. هغه په بیلا بیلو حقوقی ادارو کې دندې ترسره کړې دي. په ‏تېر کې په افغانستان کې د کتاب لیکلو لپاره هیڅ فرصت ورته برابر نه و. نوموړی ‏په ۱۹۹۲ کال کې مهاجرت ته اړ شو او له ۲۰۰۴ میلادي کال راهیسې په ډنمارک ‏هیواد کې میشت دی. په دغو کلونو کې د افغانستان په اړه د ډیجیټلي کتابونو په ‏ژباړه او تدوین بوخت دی. آسمايي په افغاني ټولنه کې د خپل شهرت او ‏پېژندګلوۍ له امله ډېری وخت د هېواد له سیاسي مسایلو سره بوخت وي او ‏کتابونه یې هم ادبی او سیاسي بڼه لري.‏
== د قاسم آسمايي کتابونه ==
{{لړسرچينې}}‏«تلک خرس یا حقایق پشت پرده جهاد افغانستان» کتاب : لیکوالان: ‏محمدیوسف او مارک ادکین، ترجمه اوډیجیټال جوړښت: محمد قاسم آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}«گل برای درمسال» کتاب د جمعه خان صوفی د لیکنه په دری ژبه ترجمه او ‏ډیجیټال جوړښت.‏
{{لړسرچينې}}«راه پرچم» خپرندویې ټولنې د وېبپاڼې مسؤل.‏
{{لړسرچينې}}«افغانستان جهاد یا د طالب سازۍ پروژه»: راوي: کرنیل امام (د پاکستان د ‏استخباراتو کارکوونکی)، لیکوال: احمد رضوان تارر، ژباړه او ډیجیټال جوړښت
{{لړسرچينې}}مواد مخدر یا تروریسم پنهان: لیکوال: قاسم آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}د خلق جریدې کلکسیون: ډیجیټال جوړښت اوخپروونکی: قاسم آسمايي.‏
‏{{لړسرچينې}}«اردو و سیاست» لیکوال: جنرال محمدنبي عظیمي،ډیجیټال جوړښت او بیا خپرونه: ‏محمد قاسم آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}کتاب از میعاد تا هرگز: لیکوال: واصف باختري، ډیجیټالجوړښت: محمد قاسم ‏آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}سرباز خاموش (هغه سړی چې د افغان جهاد تر شا و): لیکوال: ‏ډګروالیوسف،ډیجیټال جوړښت محمد قاسم آسمايي.‏
‏{{لړسرچينې}}«برگی چند از نهفته‌های تاریخ در افغانستان»  لیکوال  خالد ‏صدیق څرخي،ډیجیټال جوړښت: قاسم آسمايي.‏
‏{{لړسرچينې}}«یادداشت‌های سیاسی و رویداد تاریخی» د سلطان علی کشتمند لیکنه، ‏ډیجیټال جوړښت: محمد قاسم آسمايي.‏
‏{{لړسرچينې}}«سگ شریر همسایه»: لیکوال: محمدنبي عظیمي،ډیجیټال جوړښت: محمد قاسم ‏آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}مشعل (میاشتنۍډیجیټالټولګه)، مسؤل مدیر  مصطفی روزبه، ډیجیټال ‏جوړښت: محمد قاسم آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}طامات تا به چند و خرافات تا به کی: لیکوال: سترجنرال محمد نبي عظیمي، ‏بیاټایپ او ډیجیټال جوړښت: قاسم آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}کتاب شب‌خون افغان: لیکواله: لیډي سیل، ژباړن: میر عبدالرشید بیغم، ‏بیاټایپ او ډیجیټال جوړښت: قاسم آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}کتاب«برگ‌های از تاریخ معاصر ما»  لیکوال  سردار محمد رحیم (شیون کابلی)، ‏ژباړن  غلام سخي غیرت،ډیجیټال جوړښت: قاسم آسمايي.‏
{{لړسرچينې}}تحکیم حزب و پیوند آن با خلق: ټایپ او ډیجیټال جوړښت: قاسم آسمايي.‏
‏{{لړسرچينې}}«طامات تا به چند و خرافات تا به کی» نویسنده سترجنرال محمدنبی ‏عظیمی ډیجیټال جوړښت: محمد قاسم آسمایی


== د قاسم آسمایی  کتابتون==
 په دې کتابتون کې، د قاسم اسمايي لخوا خپاره شوي یو څو کتابونه شتون لري، پاتې نور د نورو لیکوالانو لخوا دي.
[https://aasmai-book.com/]
== حواله ==
* . د یوسف او مارک اډکن لخوا لیکل شوی د بیر ټریپ کتاب چې په فارسي ژبه ژباړل شوی د قاسم اسمایي لخوا د اصلات ویب پاڼې کې تالیف او ترتیب شوی
[https://www.esalat.org/images/The_Bear_Trap_qasem_osmai_06102012_1.htm]
* . د قاسم آسمايي لخوا د مخدره توکو یا پټ تروریزم یادښت
[https://rahparcham1.org/rafiq-qasem-asmai-mawad-mukhdar-ya-terrorism-p/]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* . د سردار محمد رحیم (شیون کابلي) لخوا لیکل شوی کتاب &quot;زموږ د معاصر تاریخ څخه پاڼي&quot; د غلام سخي غیرت لخوا ژباړل شوی او د قاسم اسمايي لخوا په ډیجیټل ډول بیا ټایپ شوی او ایډیټ شوی
[https://rahparcham1.org/vol-doom-ktaab-bargi-chand-az-nafteh-hay-taarikh/]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* . &quot;له پای څخه تر پایه پورې&quot; کتاب د مرحوم [[واصف بختاري] لخوا لیکل شوی] د قاسم اسمايي لخوا لیکل شوی، ایډیټ شوی او ترتیب شوی
[https://www.facebook.com/photo/?fbid=7698795770174565&amp;set=a.569806533073560]
* . خاموش سرتیری د مارک اډکن لخوا ژباړل شوی د محمد عارف رفعت لخوا ایډیټ شوی او ډیجیټلي د عاصمايي لخوا
[https://rahparcham1.org/silent-soldier-ktab-сарбаз-хамош-марди-др-пошт-жихад-аф/]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* . دا کتاب، د مشعل میاشتنۍ د لومړي کال ټولګه، د مدیر مدیر مصطفی روزبه، د مشعل میاشتنۍ او د هغې د تاریخي رول په اړه د قاسم اسمایي لخوا ډیجیټلي ایډیټ شوی
[https://www.facebook.com/photo/?fbid=1800603700111368&amp;set=a.1457303114441430&amp;locale=el_GR]
* . تمتع ته به چاند او خرافت ته به کی د مرحوم میجر جنرال محمد نبي عظیمي لخوا لیکل شوی د قاسم اسمايي لخوا بیا لیکل شوی او ډیجیټلي ایډیټ شوی
[https://rahparcham1.org/tamat-ta-be-chand-o-khurafat-ta-be-ki-navisand/]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* . د بد ګاونډي ډبره د نبي عظیمي لخوا لیکل شوی ډیجیټلي ایډیټ شوی د قاسم اسمايي لخوا
[https://www.ariaye.com/ketab/asmai/asmai39.html]
* . د قاسم اسمايي لخوا لیکل شوي یا ایډیټ شوي کتابونه، ایډیټ شوي او ډیجیټل خپاره شوي.
[https://www.google.com/search?n]
*. د قاسم اسمايي لخوا لیکل شوی کتاب &quot;مدا خلق&quot; د کلب او جونیر ون په وړیا ویب پاڼه کې
[https://jozveyek.com/downloads/neda-khalq/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241113032645/https://jozveyek.com/downloads/neda-khalq/ |date=2024-11-13 }}
* . د &quot;افغانستان د [[هند]] او پاکستان په ستراتیژۍ کې - محمد ولي / محمد قاسم اسمايي&quot; کتاب د اریایې ویب پاڼه کې
[https://www.ariaye.com/ketab/asmai/asmai8.html]

{{پښتانه}}
{{Authority control}}
[[وېشنيزه: پښتانه ليکوال]] 
[[وېشنيزه: افغاني ليکوال]] 
[[وېشنيزه:پښتانه شاعران]]</text>
      <sha1>4xohyt0mikqnnjyogt8ogzy0rvoh3tz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شخي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87173</id>
    <revision>
      <id>363617</id>
      <parentid>363460</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T05:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>363617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1648" sha1="4vau3pqg872vk8337725l3go8nm03xq" xml:space="preserve">'''شخي''' د [[خيبر پښتونخوا]] [[ايالت]] د  [[ډېره اسماعيل خان|ډېره اسماعیل خان]] [[ولسوالۍ]] د [[کلاچي|کلاچي ښار]] په شمالي برخه کې مېشت دي. شخی د گنډاپور قبيلې یوه څانګه (خېل) ده. شخیان په «محله شخي» کې چې د «شخي دروازې» دننه واقع ده، ژوند کوي. شخي دروازه د کلاچي ښار له شپږو مشهورو دروازو څخه یوه ده چې د ښار په شمالي لوري کې موقعیت لري. دا دروازه په هغې کې د مېشتې شخي قبيلې په نوم نومول شوې ده.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Shakhi|title=Shakhi|website=Shakhi|publisher=Wikipedia}}&lt;/ref&gt;

شخیان په اصل کې د ګنډاپور وروڼه یا د تره زامن ګڼل کېږي، خو د وخت په تېرېدو سره دوی خپل ځانونه د ګنډاپور په توګه منلي او پېژندل شوي دي. دوی د «درې پلاره» سره تړاو لري. په درې پلاره کې شخي، مړیره او همړ شامل دي. د کلاچي شخیان باید د بېټني قبيلې له شخي څانګې سره یو شان ونه ګڼل شي، ځکه چه هغوی بیخي جلا پېژندګلوي لري. که څه هم د شخیانو ډېره برخه په خپله پلرنۍ سيمه «محله شخي» (کلاچي ښار) کې اوسېږي، خو دوی د پاکستان په نورو ښارونو لکه ډېره اسماعیل خان، پېښور او ژوب کې هم خپاره شوي دي.</text>
      <sha1>4vau3pqg872vk8337725l3go8nm03xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کلاچي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87180</id>
    <revision>
      <id>363616</id>
      <parentid>363483</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T04:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>363616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13361" sha1="8wmtijv7q0fz4kquuc9xvhviyu1585v" xml:space="preserve">'''کلاچي''' د خیبر پښتونخوا ايالت د ډېره اسماعیل خان ولسوالۍ د کلاچی تحصیل مرکز او یو ښار دی. دا ښار په ۳۱°۵۵′۴۹″ شمالي عرض البلد او ۷۰°۲۷′۳۱″ ختیځ طول البلد کې، د بحر له کچې څخه د ۲۰۹ متره (۶۸۸ فټه) په لوړوالي کې موقعیت لري. کلاچی د ډېره اسماعیل خان څخه ۴۵ کیلومتره لرې د سلیمان غره په دامان دره کې د ګومل سیند (چې په سیمه ایزه کچه ورته &quot;لوني&quot; یا &quot;خوړه&quot; ویل کېږي) پر غاړه پروت دی.

دا ښار په یوه دېوال کې راګیر دی او ډیزاین یې په پلان شوي ډول شوی چې پکې څلور بازارونه د صلیب په بڼه جوړ شوي دي. د دې بازارونو مرکز ته &quot;چوګله&quot; (چوک) ویل کېږي.

د ښار نفوس شاوخوا ۳۵،۰۰۰ دی چې زیاتره یې پښتانه او سرائیکي دي. دلته دوه ژبې، پښتو او سرائیکي (چې ځايي خلک ورته هندکو وايي، خو دا د پېښور له هندکو سره توپیر لري) ویل کېږي.
{{مالومات
|نوم='''کلاچي'''
|انځور=Shakhi Gate Kulachi city.jpg
|د انځور اړوند= د کلاچي شخي دروازه
}}
=== تاریخ ===
دا ښار د حسین خان په نوم یوه کلاچی بلوڅ اباد کړی وو، چې په ډېره غازي خان کې یې له خپلې قبیلې سره اختلاف پیدا شوی و. هغه له خپلو ملاتړو سره دلته راغی او د ډېره نواب دا سیمه ورته ورکړه. وروسته د ګنډاپور قبیلې پر دې سیمې برید وکړ او کلاچي بلوڅان یې له خپلو کلیو وایستل. هغوی په دامان، تال دښته او کچي سیمو کې پناه واخیسته. انګریز لیکوالان هم د کلاچي څخه د سرائیکي ویونکو د ایستلو پخلی کوي.

د ډېره اسماعیل خان د ګزیټیر (Gazetteer) له مخې، ګنډاپور یوه غریبه پاونده قبیله وه چې په رمو یې ګزاره کوله. هغوی د کندهار په ختیځو غرونو کې اوسېدل، خو کاکړو له هغه ځایه وایستل. تر څه مودې لالهاندۍ وروسته د ۱۷مې پېړۍ په پیل کې د دولت خېلو مشر خان زمان هغوی په &quot;روړي&quot; کې مېشته کېدو ته وهڅول ترڅو د مروت قبیلې پر ضد ورسره مرسته وکړي. وروسته هغوی په لوني کې مېشته شول او ورو ورو یې د درېشک خېلو او بلوڅانو په ایستلو سره له &quot;تکواړے&quot; څخه د میانخېلو تر پولې پورې سیمه په خپله ولقه کې راوسته.

امپیریل ګزیټیر آف انډیا (۱۶م ټوک، ۱۳مه پاڼه) کلاچی داسې بیانوي:&lt;blockquote&gt;&quot;کلاچی ښار: د خیبر پښتونخوا د ډېره اسماعیل خان ولسوالۍ د کلاچی تحصیل مرکز دی. دا ښار د لوني سیند پر شمالي غاړه د ډېره اسماعیل خان څخه ۴۳ کلومیټره (۲۷ میله) لویدیځ کې پروت دی. په ۱۹۰۱ کال کې یې نفوس ۹،۱۲۵ و. دا د یوه منظم ښار پر ځای د شپاړلسو کلیو ټولګه وه. په ۱۸۶۷ کې دلته بلدیاتي نظام جوړ شو. پخوا یې د غره له وزیرو سره لویه سوداګري لرله.&quot;&lt;/blockquote&gt;هربرټ ایډوارډز د کلاچي په اړه د خپل څپرکي په پای کې لیکي:&lt;blockquote&gt;&quot;زه خپلو لوستونکو ته یادونه کوم چې کلاچي ته د تګ ضرورت نشته، مګر دا چې تاسو د دوو شیانو په لټه کې یئ: ډېر زړور سرتېري او خورا خواږه خټکي.&quot;

&lt;/blockquote&gt;

=== د ښار برخې (سېکټورونه) ===
د ښار بېلابېل محلات (برخې/کلي) د ګنډاپور قبیلې د ښاخونو په نومونو نومول شوي دي. په اوسني وخت کې کلاچي په لاندې محلو وېشل شوې ده:

'''د کلا (دېوال) دننه محلې:'''

* محله شخي
* محله ابراهیم زۍ
* محله حسین زۍ
* محله یعقوب زۍ
* محله موسی زۍ (شمالي)
* محله موسی زۍ (جنوبي)
* محله بړه خېل
* محله جعفر زۍ
* محله کمال خېل
* محله خدر خېل
* محله جتانو واله
* محله عثمان خېل
* محله نتو زۍ

'''د کلا (دېوال) څخه بهر محلې:'''

* محله رانه زۍ
* محله زرني خېل
* محله بهلول خېل
* محله کھډ بستي (ښکته ښارګوټی)
* محله وړه لوني یا قاسم اباد (دا محله قاسم خان اباده کړې وه، چې له خپلې کورنۍ سره د لوني کلي څخه د یوې خونړۍ جګړې وروسته دلته راغلی و؛ ځکه نو د ده نوي استوګنځي ته &quot;وړه لوني&quot; ویل کېږي).
* محله هارون اباد (دا محله په ۱۹۸۰ لسیزه کې مولانا هارون صاحب بهلول خېل اباده کړه، چې د لوی صوفي میان باران لمسی وو).

=== دېوالونه او دروازې ===
د ښار دېوال د دې لپاره جوړ شوی و چې ښار د بریدګرو قبایلو لکه د محسودو او وزیرو له لوټمارانو څخه وساتي. د ښار دېوال ته &quot;کوټ&quot; ویل کېږي (چې د سیند په دره کې د کلا یا د کلا دېوال لپاره کارول کېدونکې عامه کلمه ده). دا دېوال شپږ دروازې لري چې ډېری یې په ښه حالت کې دي. دروازې د هغو محلو په نومونو نومول شوې چې پکې موقعیت لري (لکه شخي دروازه)، یا د نږدې کلي په نوم نومول شوې که چېرې د هغه کلي په لور پر تللې لار جوړې شوې وي (لکه مډئ دروازه). دا دروازې د ۱۹مې پېړۍ د مغولي او هندي معمارۍ غوره بېلګې دي.

د شخي دروازې څخه په ساعتوار (clockwise) ډول، د شپږو دروازو نومونه په لاندې ډول دي:

۱. '''شخي دروازه'''

۲. '''مډی دروازه'''

۳. '''عثمان خېل دروازه'''

۴. '''جتانو واله دروازه'''

۵. '''میټھو دروازه'''

۶. '''مدے خان دروازه'''

د ۱۹۰۸ کال یادښتونه نن هم د &quot;رود کوهي&quot; (سیلابي اوبه خور) د نظام لپاره د لارښود کتاب په څېر ګڼل کېږي. په هغو کلونو کې چې د رود کوهي بندونه سم کار کوي او بارانونه او سیلابونه په کافي اندازه وي، د ځمکې د ښې زرغونتیا له امله دا سیمه په ټوله ولسوالۍ (چې اوس د ډېره اسماعیل خان او ټانک دوه ولسوالۍ دي) کې د خوراکي غلو د تولید ترټولو لویه سرچینه وه. خو اوس د رود کوهي نظام د حکومتي بې غورۍ، سیاسي لاسوهنو او د صوبایي حکومت له خوا د بودیجې د نشتوالي له امله له منځه تللی دی. بلخوا، د ګومل زام ډیم (بند) پروژه چې په ۲۰۰۱ کال کې له نږدې څلوېښتو کلونو وروسته بیا پیل شوه او یوه چینايي کمپنۍ یې جوړوي، د دې سیمې او د هغې د مرکزي ښار اقتصادي بڼه به بدله کړي.

=== لاسي صنایع (کسبونه) ===
کلاچي د خپلو بېلابېلو هنري اثارو او لاسي صنایعو له امله ډېر مشهور دی.

* '''کلاچي وال چاکو (چاقو):''' په &quot;پورتا بازار&quot; (لویدیځ بازار) کې هنرمندان په کوچنۍ کچه ښکلي او رنګین چاقوګان جوړوي. دا ښکلی هنر د سرپرستۍ د نشتوالي له امله د ورکېدو په حال کې دی.
* '''لاسي صنایع:''' په دې سیمه کې د ملټاني انداز په څېر د لاسي صنایعو بېلابېل ډولونه جوړېږي.
* '''ګنډلې شوې څپلۍ:''' دا څپلۍ چې په سیمه کې په &quot;تېلي داره څپلۍ&quot; مشهورې دي، د ځايي موچیانو له خوا جوړېږي او په خلکو کې ډېر محبوبیت لري. دا څپلۍ د دامان په پټیو کې د اوږده مزل لپاره خورا مناسبې دي.

د کلکتې له سوداګرو څخه د جامو اخیستلو په کار کې د ایجنټانو په توګه یا پخپله د ټوکر د سوداګرو په توګه، هغوی ډېره ګټه ترلاسه کوله. د پيسو پور ورکولو او د ټوکر دا سوداګري د ۱۹۱۱-۱۲ په ژمي کې خپل اوج ته ورسېده، چې ویل کېږي په کلنۍ کچه پکې ۴۶ لاکه روپۍ لګول شوې وې.

د لومړۍ نړيوالې جګړې، په بنګال کې د حاصلاتو کمښت، د کرنيزو محصولاتو د نرخونو راټيټېدلو، د پاونډه (کوچیانو) ناسم چلند، د سود لوړې کچې (په کال کې له ۷۵٪ څخه تر ۲۲۵٪ پورې)، عمومي تجارتي بحران او د آل انډیا نیشنل کانګرس فعالیتونو د ګنډاپور او پاونډه قبیلو د ټوکرانو د پلورلو (هکینګ) او سود خورۍ کاروبار له زوال سره مخ کړ.

=== د ولیانو ښار ===
کلاچي د بېلابېلو صوفي ولیانو د زیارتونو له امله مشهور دی. په دوی کې تر ټولو نامتو دا دي: د میان باران نیګه زیارت (په پښتو کې دادا نیکه یا معزز مشر ته ویل کېږي)، د مدے خان زیارت، د خیر شاه زیارت، د بخاري نيکه زیارت، د بهادر (باز دادا) زیارت، د حضرت سید کرم شاه (لکھ ختمونو وال) زیارت (چې له ۱۰۰،۰۰۰ څخه زیات ځلې یې قرآن کریم ختم کړی و)، د رضاو نیکه زیارت د جنډولی نيکه زیارت او د نور محمد (نوري دربار) زیارت. د دې زیارتونو ډېره برخه د کلاچي د کلا (دېوال) شاوخوا واقع دي.

=== هدیرې ===
کلاچي یو شمېر مشهورې هدیرې لري چې د دې سیمې تاریخ او د زغم کلتور انځوروي. د هدیرو نوملړ په لاندې ډول دی:

* '''بخاري صاحب هدیره''' (محله رانا زۍ)
* '''کرم شاه هدیره''' (کلاچي - مډئ سړک)
* '''لنډي شاه هدیره''' (محله حسین خېل)
* '''رضاو صاحب هدیره''' (محله عثمان خېل)
* '''د شهیدانو هدیره''' (د محله زرني خېل لویدیځ ته)
* '''کاکړو هدیره''' (محله یعقوب زۍ)
* '''جنډولي دادا هدیره''' (محله حسین زۍ)
* '''ملا شکور هدیره''' (محله کھډ بستي)
* '''کمال خېل هدیره''' (محله کمال خېل)
*'''شاعران:''' 
*'''په پښتو شاعرۍ کې یې درې کتابونه لیکلي دي: &quot;د مینې غېږ&quot;، &quot;د حسن لمن&quot; او &quot;مضراب&quot;.''' '''ډاکټر عنایت الله خان میان خېل: پښتو شاعر، چې &quot;مالګین ټپونه&quot; شعري ټولګه یې لیکلې ده. هغه یو مشهور پښتو انقلابي شاعر دی. سربېره پر دې، هغه یو خورا تکړه ډاکټر او یو ښه انسان دی.'''  '''الله نواز افق: سرائیکي او اردو شاعر.'''
*

=== '''دیني عالمان''' ===
'''فقیر نور محمد قادري (ارواښاد): د &quot;عرفان&quot; کتاب لیکوال، چې په انګلیسي ژبه هم ژباړل شوی دی.'''

=== '''لوبې''' ===
'''برېګېډیر عبدالحمید خان حمیدي: (د اولمپیک د هاکي د سرو زرو مډال ګټونکی)'''

'''عبدالرشید جونیئر: (د اولمپیک د هاکي د سرو زرو مډال ګټونکی)'''

'''عبدالوهاب خان: (د بیډمنټن او ټېبل ټېنس د ټول پاکستان د سیالیو تنظیموونکی)''' 

=== '''د ښار راتلونکی''' ===
'''کلاچي یو وخت د سیمې د سوداګرۍ مرکز و، خو د نویو لارو د جوړېدو له امله دا ښار یو څه وروسته پاتې شوی دی. د خلکو لویه برخه نږدې ښار ډېره اسماعیل خان ته کډه شوې ده. اوس د خلکو هیلې د &quot;ګومل ډیم&quot; بشپړېدو ته دي، ترڅو د سیمې اقتصاد بیا راژوندی شي. که څه هم په سیمه کې سیاسي شعور زیات شوی، خو لا هم تعلیم یافته خلک له کلاچي څخه بهر مېشته دي او سیمه د نوي بدلون په تمه ده.'''
*</text>
      <sha1>8wmtijv7q0fz4kquuc9xvhviyu1585v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کشمیري ژبه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87198</id>
    <revision>
      <id>363614</id>
      <parentid>363416</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T04:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>363614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1129" sha1="41l3necpxztnc34wndmdaemain3azwe" xml:space="preserve">'''کشمیري ژبه ('''په کشمیر کې''': کٲشُر)'''  د داردي ژبو له ډلې  د هندو آریایي ژبو د کورنۍ يوه  ده چې د کشمیر سیمې شاوخوا ۷ میلیونه کشمیریان پرې خبرې کوي، په عمده توگه د کشمیر په دره او د هند تر ادارې لاندې  کشمیر په شاوخوا غونډیو کې په دې ژبه خبرې کېږي.

له ۲۰۲۰ کال راهیسې، دا د ډوگري ، [[هندي]] ، [[اردو ژبه|اوردو]] او [[انګرېزي|انگلیسي]] ژبو ترڅنگ  د [[جمو او کشمير|جمو او کشمیر]] [[رسمي ژبه]] گرځول شوې ده. &lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 September 2020}}&lt;/ref&gt; کشمیري ژبه هم د هند د ۲۲ مهالویش شویو ژبو په ډله کې ده.

د پاکستان تر ادارې لاندې [[ازاد کشمير|آزاد کشمیر]] د نفوس شاوخوا پنځه سلنه خلک کشمیري ژبه وايي. &lt;ref name=&quot;Bukhari&quot;&gt;{{Cite news|date=14 June 2011}}&lt;/ref&gt;
{{مالومات}}
== سرچينې ==
{{لړسرچينې}}</text>
      <sha1>41l3necpxztnc34wndmdaemain3azwe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>363615</id>
      <parentid>363614</parentid>
      <timestamp>2026-04-30T04:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>363615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1551" sha1="jy9vl0fbecv6ywsu8gezmdogvzgsy0u" xml:space="preserve">'''کشمیري ژبه ('''په کشمیر کې''': کٲشُر)'''  د داردي ژبو له ډلې  د هندو آریایي ژبو د کورنۍ يوه  ده چې د کشمیر سیمې شاوخوا ۷ میلیونه کشمیریان پرې خبرې کوي، په عمده توگه د کشمیر په دره او د هند تر ادارې لاندې  کشمیر په شاوخوا غونډیو کې په دې ژبه خبرې کېږي.

له ۲۰۲۰ کال راهیسې، دا د ډوگري ، [[هندي]] ، [[اردو ژبه|اوردو]] او [[انګرېزي|انگلیسي]] ژبو ترڅنگ  د [[جمو او کشمير|جمو او کشمیر]] [[رسمي ژبه]] گرځول شوې ده. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Parliament passes Jammu and Kashmir Official Languages Bill, 2020 |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/parliament-passes-jammu-and-kashmir-official-languages-bill-2020/article32677107.ece |work=The Hindu |date=23 September 2020 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; کشمیري ژبه هم د هند د ۲۲ رسمي ژبو له ډلې يوه ده.

د [[پاکستان]] تر ادارې لاندې [[ازاد کشمير|آزاد کشمیر]] د نفوس شاوخوا پنځه سلنه خلک کشمیري ژبه وايي. &lt;ref name=&quot;Bukhari&quot;&gt;{{cite news |last=Bukhari |first=Shujaat |date=14 June 2011 |title=The other Kashmir |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/The-other-Kashmir/article13834085.ece |access-date=24 October 2020}}&lt;/ref&gt;

{{مالومات}}
== سرچينې ==
{{لړسرچينې}}</text>
      <sha1>jy9vl0fbecv6ywsu8gezmdogvzgsy0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گارليک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87239</id>
    <revision>
      <id>363583</id>
      <parentid>363582</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T12:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>363583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1476" sha1="h51ov7dt9m63f7j3zu67t64r3j5iaps" xml:space="preserve">'''گارليک''' (په {{Lang-en|Draft}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thepashto.com/computer-terms.php|title=Computer Terms in Pashto Language|accessdate=2026 April 29|website=د پښتو ټکی کام}}&lt;/ref&gt; چې مسوده، چره‌ليک يا تسويد هم ورته ويل کېږي د يوې ليکنې، کتاب يا [[مقاله|مقالې]] خاکه يا لومړنۍ لاسي‌ليک وي چې نهايي شوی نه وي او سمون او رغون پکې راتللی شي. 
يا په اصل کې گارليک د يوې ليکنې يا موضوع لپاره لومړنۍ طرحه وي چې يوه موضوع څنگه وليکل شي يا څنگه حل شي، چې هغې ته په کتو د هغې په بدلون او رغون سره د موضوع لپاره يوه نوې او نهايي طرحه وړاندې کېږي.
== نوم ريښه==
گارليک له دوه ويوکو جوړ دی لومړی يې گاره او دوهم يې ليک، گاره په پښتو کې د يو څيز ډېرۍ ته وايي چې خلک بيا ترې د خپلې اړتيا او خوښې سره سم جنس اخلي او ليک د کاغز يا يو بل څه پرمخ د مانالرونکو کرښو يا رنگونو راکښلو ته وايي، نو ددې دواړو له يوځای کېدو گارليک منځته راغلی چې په پښتو کې د  {{Lang-en|Draft}} معادل کارول شوی دی.
{{مالومات}}
== سرچينې==
{{لړسرچينې}}</text>
      <sha1>h51ov7dt9m63f7j3zu67t64r3j5iaps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>363585</id>
      <parentid>363583</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T12:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>363585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1673" sha1="l3ux53c87jzswdyth53zuxxtkj1g0qr" xml:space="preserve">'''گارليک''' (په {{Lang-en|Draft}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pukhtoleek.blogspot.com/2012/04/|title=پښتو لغاتونه او انګریزي ژباړه|accessdate=2026 April 29|website=د پښتو ليک لوست لړۍ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thepashto.com/computer-terms.php|title=Computer Terms in Pashto Language|accessdate=2026 April 29|website=د پښتو ټکی کام}}&lt;/ref&gt; چې مسوده، چره‌ليک يا تسويد هم ورته ويل کېږي د يوې ليکنې، کتاب يا [[مقاله|مقالې]] خاکه يا لومړنۍ لاسي‌ليک وي چې نهايي شوی نه وي او سمون او رغون پکې راتللی شي. 
يا په اصل کې گارليک د يوې ليکنې يا موضوع لپاره لومړنۍ طرحه وي چې يوه موضوع څنگه وليکل شي يا څنگه حل شي، چې هغې ته په کتو د هغې په بدلون او رغون سره د موضوع لپاره يوه نوې او نهايي طرحه وړاندې کېږي.
== نوم ريښه==
گارليک له دوه ويوکو جوړ دی لومړی يې گاره او دوهم يې ليک، گاره په پښتو کې د يو څيز ډېرۍ ته وايي چې خلک بيا ترې د خپلې اړتيا او خوښې سره سم جنس اخلي او ليک د کاغز يا يو بل څه پرمخ د مانالرونکو کرښو يا رنگونو راکښلو ته وايي، نو ددې دواړو له يوځای کېدو گارليک منځته راغلی چې په پښتو کې د  {{Lang-en|Draft}} معادل کارول شوی دی.
{{مالومات}}
== سرچينې==
{{لړسرچينې}}</text>
      <sha1>l3ux53c87jzswdyth53zuxxtkj1g0qr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Elmasmaspro</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87240</id>
    <revision>
      <id>363586</id>
      <timestamp>2026-04-29T15:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="j00pqxkmtkj1pz8ko0crc2him5eu1aa" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Elmasmaspro}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۹ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۵:۵۵ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>j00pqxkmtkj1pz8ko0crc2him5eu1aa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Joe vom Titan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87241</id>
    <revision>
      <id>363587</id>
      <timestamp>2026-04-29T18:44:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="j9tpk6q7rbazotd9mp4si34i2vm9fyw" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Joe vom Titan}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۹ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۸:۴۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>j9tpk6q7rbazotd9mp4si34i2vm9fyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:خيرالبيان</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87242</id>
    <revision>
      <id>363588</id>
      <timestamp>2026-04-29T19:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="498" sha1="02iawn87ny7t0yco2y50t6cbncsvbps" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=خيرالبيان}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۹ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۱۹:۵۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>02iawn87ny7t0yco2y50t6cbncsvbps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Aspagan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87243</id>
    <revision>
      <id>363590</id>
      <timestamp>2026-04-29T21:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="487" sha1="o2o17ctteksn35k0fg4npjyr0hlh60f" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Aspagan}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۹ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۲۱:۱۸ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>o2o17ctteksn35k0fg4npjyr0hlh60f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:مودة متعب</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87244</id>
    <revision>
      <id>363592</id>
      <timestamp>2026-04-29T23:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="497" sha1="3btx68ykdmyxcpfih2yeoi059ue7h47" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=مودة متعب}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۹ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۲۳:۳۶ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>3btx68ykdmyxcpfih2yeoi059ue7h47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Vio VLDL</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87245</id>
    <revision>
      <id>363605</id>
      <timestamp>2026-04-30T01:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="488" sha1="8ydy0l9l3dgjj0l59wn5fvgn8udx8ul" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Vio VLDL}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۳۰ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۰۱:۲۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>8ydy0l9l3dgjj0l59wn5fvgn8udx8ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Lemar5874</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87246</id>
    <revision>
      <id>363623</id>
      <timestamp>2026-04-30T07:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="h809bpuppvm19f3cr9t7vy09vdix4ru" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Lemar5874}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۳۰ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۰۷:۰۱ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>h809bpuppvm19f3cr9t7vy09vdix4ru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Maximiliaan Ronaldszoon</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87247</id>
    <revision>
      <id>363629</id>
      <timestamp>2026-04-30T07:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="503" sha1="hs7md3gk4rnwvg32pi6ybo4gc2fuv5f" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Maximiliaan Ronaldszoon}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۳۰ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۰۷:۳۹ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>hs7md3gk4rnwvg32pi6ybo4gc2fuv5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Rahmankci9</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87248</id>
    <revision>
      <id>363630</id>
      <timestamp>2026-04-30T08:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>363630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="490" sha1="9hf1b8yl5ea3wqbywrz7laaixtjj46o" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Rahmankci9}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۳۰ اپريل ۲۰۲۶، گړۍ ۰۸:۰۵ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>9hf1b8yl5ea3wqbywrz7laaixtjj46o</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>