ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې TimedText TimedText talk چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 0 17659 364661 364353 2026-06-14T04:33:06Z Akambh 28991 364661 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = اوسلو |settlement_type = ښار |image_skyline = {{Photomontage |photo1a =Downtown Oslo Norway skyline.png |photo2a =Oslo - Parliament (14131199086).jpg |photo2b =NO-oslo-akershus-blick-von-schiff.jpg |photo3a =Astrup Museum.jpg |photo4a =SL79 112 at Uranienborgveien holdeplass.jpg |photo4b =Oslo Royal Palace 01.JPG |size = 275 |position = center |spacing = Number indicating width of spacing between the images (default: 1) |color = Color of spacing between the images (default: black) |border = Number indicating width of border surrounding the montage (default: 1) |color_border = Color of border surrounding the montage (default: black) |text = |text_background = Color of background behind text (default: #F8F8FF) |foot_montage = }} |imagesize = 260px |image_caption = {{small|'''د لوړ چپه اړخ څخه:''' [[بارکوډ پروژه|بارکوډ]] په [[بيورويکا]] کښي، [[Storting building|ستورتينګه]]، [[اکيرشهوس ماڼۍ]]، [[Astrup Fearnley Museum of Modern Art|د معاصر هنر ميوزيم ]] په [[Tjuvholmen|تيووهولمين]] کي، [[بريسکيبي ميټرو لائن|بريسکيبي لائن]] په [[Uranienborg, Norway|اورانينبورګ]] کښي، [[Royal Palace, Oslo|شاهي ماڼۍ]]}} |image_flag = Flag of Oslo.svg |image_blank_emblem = Oslo komm.svg |blank_emblem_type = د اسلو مهر (نښان) |shield_size = |pushpin_map = <!-- Norway --> |pushpin_map_caption= Location of Oslo in Norway |subdivision_type = هيواد |subdivision_name = [[ناروی]] |subdivision_type1 = [[د ناروی د ولسوالیو لړليک |ولسوالۍ]] |subdivision_name1 = [[ختیځه ناروې|اوستلاند]] |subdivision_type2 = [[د ناروې فیلکی|فيلکه]] |subdivision_name2 = اوسلو |subdivision_type3 = [[List of municipalities of Norway|ښاروالۍ]] |subdivision_name3 = |leader_title = [[List of mayors of Oslo|والۍ]] |leader_name = [[ماريننه بورګين]] ([[سوسیالیست کيڼ ګوند (ناروې)|سوسياليست ګوند]]) |leader_title1 = [[د اوسلو د ښاروال حکومت کونه| ښارواليز حکومت]] |leader_name1 = [[ریمون جوهانسن]] ([[د کارګر ګوند (ناروې)|کارګر ګوند ]]) |established_title = تاسیس کيدل |established_date = ١٠٤٨ |area_footnotes = <ref name=AreaStats>{{cite web|title=Arealstatistikk for Norge|url=http://kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Oversikt/|website=Kartverket.no|publisher=Kartverket|accessdate=13 October 2015|date=16 October 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160419002302/http://kartverket.no/kunnskap/fakta-om-norge/Arealstatistikk/Oversikt/|archivedate=19 April 2016|df=dmy-all}}</ref> |area_total_km2 = 480.76 |area_land_km2 = 454.08 |area_water_km2 = 26.68 |elevation_m = 23 |population_footnotes= <ref name="Stats2016 a">{{cite web |url=http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/folkemengde/aar-per-1-januar/2016-02-19?fane=tabell&sort=nummer&tabell=256001 |title=Population 1 جنوري 2016 |date=February 19, 2016 |work=Statistics Norway |accessdate=March 28, 2016}}</ref><ref name="Stats2015 b">{{cite web |url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/beftett/aar/2015-04-09?fane=tabell&sort=nummer&tabell=222371 |title=Population and land area in urban settlements, 1 January 2014 |date=April 9, 2015 |work=Statistics Norway |accessdate=September 6, 2015}}</ref><ref name="Pop2015Q2">{{cite web|title=Population and population changes, Q2 2015|url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkendrkv/kvartal/2015-08-20?fane=tabell&sort=nummer&tabell=236795|publisher=Statistics Norway|accessdate=13 October 2015|date=20 August 2015}}</ref> |population_as_of =١ جنوري ٢٠١٦ |population_total = 658,390 |population_density_km2= auto |population_urban = 942,084 |population_density_urban_km2 = auto |population_metro = 1,717,900 | population_metro_footnotes = {{Citation needed|reason=The previous reference was just to a SSB sheet of population within 100 km from Oslo. There is no claim that this is the metropolitan area of Oslo, someone has probably linked to it because they feel that 100 km radius is a metropolitan area. Non-scientific.|date=January 2017}}<ref name="regjeringen2010">{{cite web |url=https://www.ssb.no/a/samfunnsspeilet/utg/201005/02/tab-2010-12-06-01.html |title=Demografi innenfor ti mil fra Oslo. 1. januar 2010 og endringer 2000–2009. Antall og prosent |accessdate=15 January 2016 |trans-title=Demographics within a hundred kilometers from Oslo. 1 January 2010 and changes 2000–2009. Number and percent |work=Statistics Norway |language=Norwegian}}</ref> <!-- demographics (section 1) --> |demographics_type1 = تر ټولو لوي کډوال ګروپونه |demographics1_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef|title= Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 1 January 2017 |publisher=Statistics Norway|accessdate=2 June 2017}}</ref>{{refn|As of 1 January 2017. Includes immigrants and children of two immigrants. Does not include children of one immigrant, or grandchildren, great grandchildren etc. of immigrants. No statistic exists which accounts for ethnicity or race. The share of the population which was not counted as immigrant or as children of two immigrants was 67.2%.|group=يادونه}} |demographics1_title1 = [[پاکستانيان]] |demographics1_info1 = 3.5% |demographics1_title2 = [[پوليش]] |demographics1_info2 = 2.5% |demographics1_title3 = [[سوماليان]] |demographics1_info3 = 2.3% |demographics1_title4 = [[سويډنيان]] |demographics1_info4 = 2.0% |demographics1_title5 = [[عراقيان]] |demographics1_info5 = 1.2% |demographics1_title6 = [[سريلانکايان]] |demographics1_info6 = 1.1% |demographics1_title7 = [[ماروکن خلګ|ماروکن]] |demographics1_info7 = 1.0% |timezone = [[Central European Time|ثيټ]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|ثيټ]] |utc_offset_DST = +2 |coordinates = {{coord|59|57|N|10|45|E|region:NO-03|display=inline,title}} |postal_code_type=د پوسټ کوډ |postal_code = 0001 – 1299<ref>{{cite web|url=http://adressesok.posten.no/nb/postal_codes/search?utf8=%E2%9C%93&q=oslo|title=Finn postnummer og adresser i Norge og utlandet|publisher=}} </ref> |area_code = (+47) 00 |website = {{URL|http://www.oslo.kommune.no}} |motto = متحد او دوامداره <br /><small>(لاتين: ''United and constant'')</small> }} '''اوسلو''' چي د ناروې پلازمېنه ده، او همدارنګه د وړوکوالي سره سره بيا هم د [[ناروی]] هيواد يوه [[فيلکه]] يا ولايت دي، چي ددي هيواد تر ټولو لوي او د خلګو ډک ښار دي. ددي هيواد دا ښار چي د سمندر غاړې ته پروت دي، د ښار د ښکلا د لاسه هر کال په لکونو انسان ددي ښار د ليدو لپاره [[ناروی]] ته راځي. == مهاجرین == د اقلیتونو شمیر (اول او دويم نسل) په اوسلو کې، د میګویزفر هیوادونو په اساس، د جنوري لومړۍ نېټه ۲۰۱۰:<ref>[http://www.ssb.no/emner/02/01/10/innvbef/tab-2010-04-29-10.html Tabell 11 Innvandrere og norskfødte med innvandrerforeldre, etter landbakgrunn (de 20 største gruppene). Utvalgte kommuner. 1. januar 2010<!-- Bot generated title -->]</ref> {| class="wikitable" |- ! style="background:#efefef;"|مقام ! style="background:#efefef;"|هيوادنيز وګړي ! style="background:#efefef;"|جمعیت |- |۱||{{پاکستان}}||۲۱۱۹۵ |- |۲||{{سومالیا}}||۱۱۵۴۲ |- |۳||{{SWE}}||۱۰۳۷۲ |- |۴||{{POL}}||۹۳۰۴ |- |۵||{{LKA}}||۷۲۱۴ |- |۶||{{IRQ}}||۶۸۳۱ |- |۷||{{TUR}}||۵۹۸۷ |- |۸||{{MAR}}||۵۸۴۸ |- |۹||{{VNM}}||۵۵۷۳ |- |۱۰||{{flag|Iran}}||۵۵۲۱ |} ==تاریخ== ==بل نوم== ==سرچينې== {{Wikivoyage-inline}} [[وېشنيزه:د ناروۍ ښارونه]] [[وېشنيزه:د نړۍ ښارونه]] [[وېشنيزه:ناروې]] cyawvzgn2k4x6uzz0fmnmzfvn37gxbm 0 61870 364654 361844 2026-06-13T13:48:50Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364654 wikitext text/x-wiki {{هراړخيز مالوماتبکس}}  {{Infobox language|name=قزاقي يا کزاخي ژبه|altname=قزاقي ژبه|nativename={{lang|kk|қазақша}} or {{lang|kk|қазақ тілі}}<br/>{{lang|kk-Arab|قازاقشا}} or {{lang|kk-Arab|قازاق ٴتىلى}}<br/>{{lang|kk-Latn|qazaqşa}} or {{lang|kk-Latn|qazaq tılı}}|pronunciation={{IPA-kk|qɑzɑqˈɕɑ|}}<br/>{{IPA-kk|qɑˈzɑq tɪˈlɪ|}}|states=[[قزاقستان]], [[چين]], [[منګوليا]], [[روسيه]], [[قرغېزستان]], [[اوزبکستان]]|region=منځنۍ اسيا<br/>([[تورکېستان]])|speakers=17.8&nbsp;million (2009)<ref>{{Cite web|url=https://joshuaproject.net/languages/kaz}}</ref>|ethnicity=[[قزاق]]|familycolor=Altaic|fam1=[[ترکي ژبې |Turkic]]|fam2=[[عامې ترکي ژبې |ترکي ]]|fam3=[[کيپچک ژبې |کيپچکي]]|fam4=کيپچک –نوګای|script=[[قزاقي ابېڅۍ]] ([[سريليک ليکدود]], [[عربي ليکدود]], [[ لاتيني ليکدود]], [[کزاخي برېل]])|nation=قزاقستان<br/>روسيه *[[التای جمهوريت]]<ref>{{Cite web|url=http://base.garant.ru/32100423/1b93c134b90c6071b4dc3f495464b753/|title=Статья 4. Правовое положение языков &#124; ГАРАНТ}}</ref> China *[[Ili Kazakh Autonomous Prefecture]] *[[Barköl Kazakh Autonomous County]] *[[Mori Kazakh Autonomous County]] *[[Aksay Kazakh Autonomous County]] <br/>{{Collapsible list|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left;|title=Organisations:|[[Organization of Turkic States]]<br/>[[Collective Security Treaty Organization]] }}|agency=[[د کلتور او سپورت وزارت (قزاقستان)|د کلتور او سپورت وزارت ]]|iso1=kk|iso2=kaz|iso3=kaz|lingua=44-AAB-cc|map=|mapcaption=The Kazakh-speaking world: {{Legend|#0080FF|regions where Kazakh is the language of the majority}} {{Legend|#88C4FF|regions where Kazakh is the language of a significant minority}}|notice=IPA|glotto=kaza1248|glottorefname=Kazakh}} '''قزاقي''' یا '''کزاخي''' د کیپچک څانګې یوه ترکي ژبه ده چې په منځنۍ اسیا کې ویل کیږي. دا د نوګای ، قرغیز او کارکالپاک سره نږدې تړاو لري. قزاقي د [[قزاقستان]] رسمي ژبه ده او د [[چین د خلکو جمهوریت|چین]] په شمال لوېدیځ [[سینګیانګ|سینکیانګ]] او د لویدیځ [[مغولستان|منګولیا]] په بایان اولګي ولایت کې د الی قزاق خودمختاره پریفیکچر کې د پام وړ اقلیت ژبه ده. قزاقي د پخواني [[شوروي اتحاد]] د ډیری توکمونو قزاقانو لخوا ویل کیږي چې د 2010 کال د سرشمېرنې له مخې په روسيه ، المان او ترکيه کې نږدې ( 472,000 )تنو ته يې شمېر رسيږي. د نورو ترکي ژبو په څېر، قزاق یوه ډله ایزه ژبه ده او د غږ همغږي کاروي. د 2017 په اکتوبر کې، د قزاقستان ولسمشر نورسلطان نظربایف پرېکړه وکړه چې د لیکلو سیسټم به تر 2025 پورې له سیریلیک څخه لاتیني رسم الخط ته بدل کړي. وړاندیز شوې لاتیني الفبا څو ځله تعدیل شوې او د 2021 کال تر جنوري پورې د ترکي الفبا لېست ته نږدې دی، که څه هم د C او Ç توري نه لري او څلور اضافي توري لري: Ä, Ñ, Q او Ū (که څه هم نور توري لکه Y په دوو ژبو کې مختلف ارزښتونه لري). دا به د 2023 څخه تر 2031 پورې په مرحله کې وي. == جغرافیایي ویش == د قزاقي ژبې ویونکي (په عمده توګه قزاقان ) د تیان شان څخه د کسپین سمندر لوېدیځې څنډې پورې په پراخه سیمه کې پراته دي. قزاقي د قزاقستان رسمي دولتي ژبه ده چې نږدې 10 ملیونه ویونکي لري (د CIA د نړیوال حقیقت کتاب د نفوس او د قزاقي ژبې ویونکو تناسب په اړه د معلوماتو پراساس). <ref>[http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/didact/karten/turk/turklm.htm Map showing the geographical diffusion of the Kazakh and other Turkish languages]</ref> په چين کې نږدې دوه مليونه د قزاقي ژبې ويونکي شته چې د [[سینګیانګ|شينجيانګ]] په الي قزاق خودمختاره سيمه کې ژوند کوي. <ref>{{Cite book|chapter-url=https://www.ethnologue.com/language/kaz|chapter=Kazakh|title=[[Ethnologue]]: Languages of the World|edition=20th|place=Dallas, Texas|publisher=[[SIL International]]|editor1-last=Simons|editor1-first=Gary F.|editor2-first=Charles D.|editor2-last=Fennig|year=2017|access-date=28 October 2017}}</ref> == تاریخ == لومړني خلک چې د عصري [[قزاقستان]] په خاوره کې اوسیدل، سیتیان وو، چې د ایراني نسل څخه وو. ګوکتورک په شپږمه مېلادي پېړۍ کې دې سیمې ته مهاجر شول او د سیتیان هېواد ډېره برخه یې فتحه کړه، چې د سيتيانو د سیمې د ترک کولو لامل شو. په دولسمه مېلادي پېړۍ کې کيميکانو پر ګوکتورک بريالی شول او قزاقستان ته يې نوې ترکي ژبه هم معرفي کړه. د ترکي ژبو کیپچک څانګه، چې قزاقي ژبه له هغې څخه زېږېدلې ده، په عمده توګه د ګولډن هورډ د واکمنۍ پرمهال پیاوړې شوې، چې اوسیدونکو یې په بشپړه توګه [[اسلام]] خپور کړ او د قزاقستان تر ټولو نږدې پیشنهاد قزاقستان ته ورسید. ویل کیږي چې عصري قزاقي ژبه تقریبا په 1465 مېلادي کال کې د [[اهل سنت او جماعت|سني مسلمان]] قزاق خانې د جوړولو پر مهال رامنځته شوې ده. عصري قزاق احتمالا د دواړو [[جغتایي ژبه|چاغتای ترکانو]] اولاد دی لکه څنګه چې د [[تیموریي واکمنې|تیموریانو]] او کیپچک ترکانو لخوا ویل کیږي لکه څنګه چې په طلایی لښکر کې ویل کیږي. د یوې مسلمانې ژبې په توګه، قزاق په سویل کې د قزاقانو او ایراني توکمیزو ډلو ترمنځ د پرله پسې تاریخي اړیکو له امله له [[پاړسي ژبه|فارسي]] او [[عربي ژبه|عربي]] څخه د پورونو لوی مقدار کاروي. برسیره پردې، [[پاړسي ژبه|فارسی]] د قزاقستان په خانیت کې یوه ''ژبه وه'' ، چې قزاقانو ته یې اجازه ورکړه چې فارسي کلمې په خپلو ژبو او لیکلو وکاروي، په عین وخت کې، [[عربي ژبه|عربي]] د قزاقانو لخوا په [[جومات|جوماتونو]] او مقبرو کې کارول کېده، او په ځانګړې توګه د مذهبي شرایطو لپاره د یوې ژبې په توګه کارول کېده. قزاقانو تقریبا تر 1929 پورې د خپلې ژبې لیکلو لپاره عربي رسم الخط کارولی. د 1900 لسیزې په لومړیو کې، قزاق فعال احمد بایتورسینولي د قزاق - عربي الفبا اصلاح کړه، مګر د هغه کار په لویه کچه په منځنۍ آسیا کې د [[شوروي اتحاد|شوروي]] شتون تر سیوري لاندې و. په هغه وخت کې، نوي [[شوروي اتحاد|شوروي]] رژیم قزاقان دې ته اړ کړل چې لاتیني رسم الخط ، او بیا په 1940 لسیزه کې د سیریلیک رسم الخط څخه کار واخلي ترڅو دوی په بشپړه توګه روسي کړي. نن ورځ، قزاقان د خپلې ژبې د لیکلو لپاره عربي، لاتیني او سیریلیک رسم الخط کاروي. == ليکلار == [[دوتنه:Kazakh_latin_alphabet_(1924).JPG|alt=|ښي|بټنوک|312x312px| قزاق عربي او لاتیني رسم الخط په ۱۹۲۴ کې]] د قزاق سره نږدې د ژبو ترټولو زاړه پېژندل شوي لیکل شوي ریکارډونه په زاړه ترکي الفبا کې لیکل شوي، که څه هم دا باور نه کیږي چې د دې ډولونو څخه کوم یو د قزاقستان مستقیم مخکینی و. <ref name="mukh"/> عصري قزاقي ژبه چې نږدې زر کاله شاته ځي، تر ۱۹۲۹ کال پورې په عربي رسم الخط کې لیکل کېده، کله چې شوروي چارواکو په لاتیني الفبا او بیا په ۱۹۴۰ کې سیریلیک الفبا معرفي کړه. نظربایف د لومړي ځل لپاره د ۲۰۰۶ کال په اکتوبر میاشت کې د قزاقستان د رسمي رسم الخط په توګه د سیریلیک الفبا پر ځای د لاتیني الفبا د کارولو موضوع راپورته کړه <ref>{{Cite news|URL=http://www.interfax.ru/e/B/politics/28.html?id_issue=11612625|Title=Kazakhstan switching to Latin alphabet|Date=30 October 2006|Work=[[Interfax]]}}</ref> <ref>{{Cite news|URL=http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/10/f279f7ea-af3d-4a71-a457-347fbbb11591.html|Title=Kazakh President Revives Idea of Switching to Latin Script|Date=24 October 2006|Work=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|title=آرشیف کاپي|access-date=7 June 2022|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307102821/https://www.rferl.org/a/1072251.html|url-status=dead}}</ref> د قزاقستان د حکومت یوه څیړنه چې د 2007 کال په سپتمبر کې خپره شوه وویل چې د 10 څخه تر 12 کلونو پورې د لاتیني سکریپټ بدلول ممکن د 300 ملیون ډالرو په لګښت کې ممکن وي.&nbsp; <ref>{{Cite news|Title=Kazakhstan: Moving Forward With Plan to Replace Cyrillic With Latin Alphabet|URL=http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav090407.shtml|Date=3 September 2007|Work=[[EurasiaNet]]}}</ref> د انتقال بهیر د ۲۰۰۷ کال د ډسمبر په ۱۳ مه په موقتي توګه ودرول شو، ولسمشر نظربایف اعلان وکړ: « له ۷۰ کلونو راهیسې قزاقستان په سیریلیک ژبه لوستل او ليکل کوي . زموږ په هېواد کې له سلو څخه ډېر ملیتونه ژوند کوي. نو موږ ثبات او سولې ته اړتیا لرو. موږ باید د الفبا د بدلون په مسله کې بيړه ونه کړو." <ref>{{Cite news|Title=Kazakhstan should be in no hurry in Kazakh alphabet transformation to Latin: Nazarbayev|Work=[[Kazinform]]|Date=13 December 2007}}</ref> په هرصورت، د 2015 کال د جنورۍ په 30، د کلتور او سپورت وزیر آرستان بیک محمدولي اعلان وکړ چې د لېږد یو پلان روان دی، متخصصین د ارتوګرافي په برخه کې کار کوي ترڅو د ژبې فونولوژیکي اړخونو ته ځای ورکړي. <ref>{{Cite news|Title=Kazakh language to be converted to Latin alphabet – MCS RK|URL=http://www.inform.kz/eng/article/2741711|Work=[[Kazinform]]|Date=30 January 2015|title=آرشیف کاپي|access-date=7 June 2022|archive-date=19 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170219113151/http://www.inform.kz/en/kazakh-language-to-be-converted-to-latin-alphabet-mcs-rk_a2741711|url-status=dead}}</ref> د 2017 په اپریل کې د دې ستراتیژیک پلان په وړاندې کولو کې، د قزاقستان ولسمشر نورسلطان نظربایف شلمه پېړۍ د یوې داسې دورې په توګه بیان کړه چې "د قزاق ژبه او کلتور ویجاړ شوی". <ref name="Nazarbayev">{{Cite news}}</ref> نظربایف قزاق چارواکو ته امر وکړ چې د 2017 په پای کې د لاتیني قزاق الفبا رامینځته کړي، نو د قزاق لیکل شوی لیک به په 2018 کې لاتیني رسم الخط ته راواړول شي. As of 2018 ، قزاق په قزاقستان او منګولیا کې په سیریلیک کې لیکل کیږي ، قزاق په قزاقستان کې په لاتین کې لیکل کیږي ، په داسې حال کې چې په چین کې له یو ملیون څخه ډیر قزاق ژبي له عربي څخه ترلاسه شوې الفبا ورته کاروي چې د [[یغوري ژبه|اویغور]] لیکلو لپاره کارول کیږي. <ref name="mukh"/> د 2017 کال د اکتوبر په 26، نظربایف د قزاق الفبا په وروستي لاتیني ډول کې د بدلون لپاره د ولسمشر 569 فرمان صادر کړ او امر یې وکړ چې د دې الفبا د حکومت لیږد تر 2025 پورې بشپړ شي، وروسته له دې چې د قزاق کلتور ټینګار کولو پریکړه وشوه. د شوروي د واکمنۍ دوره او د ډیجیټل وسایلو کارول اسانه کول. په هرصورت، د ناول آرتوګرافي کارولو لومړنۍ پرېکړه چې د apostrophes استخدام کوي، کوم چې د متن لټون کولو او لیکلو لپاره د ډېری مشهور وسیلو کارول ستونزمن کوي، جنجال رامینځته کړی. له همدې امله د ۲۰۱۸ کال د فبرورۍ په ۱۹ مه د ولسمشر ۶۳۷ ګڼه فرمان صادر شو چې له مخې یې د اپوسټروفس کارول بند او پر ځای یې د ډایکریتیک او ډیګرافونو کارول ودرول شول. <ref name="2018 decree">[http://www.akorda.kz/ru/legal_acts/decrees/o-vnesenii-izmeneniya-v-ukaz-prezidenta-respubliki-kazahstan-ot-26-oktyabrya-2017-goda-569-o-perevode-alfavita-kazahskogo-yazyka-s-kirillicy Decree No. 637 of February 19, 2018]</ref> په هرصورت، ډیری اتباع وایي چې په رسمي توګه معرفي شوي الفبا نور پرمختګ ته اړتیا لري. سربیره پردې، قزاقستان دوهمه ترکي ژبه شوه چې د "چ" او "ش" ډیګرافونو څخه کار اخلي وروسته له دې چې د ازبکستان حکومت دوی د لاتیني الفبا په نسخه کې تطبیق کړل. په 2020 کې، د قزاقستان ولسمشر [[قاسم جومارت توکایف]] د لاتیني الفبا د بیاکتنې غوښتنه وکړه چې د قزاق ژبې اصلي غږونو او تلفظ ساتلو باندې تمرکز کوي. دا بیاکتنه، چې د 2019 په نومبر کې خلکو ته د ژبپوهنې د بیټورسینوف انسټیټیوټ اکادمیکانو لخوا وړاندې شوې، او د رسم الخط د لیږد په اړه د رسمي کاري ډلې پورې اړوند متخصصین، د ډیګرافونو او حاد تلفظونو پر ځای umlauts ، breves او cedillas کاروي، او په ترتیب کې د املا بدلونونه معرفي کوي. د قزاق فونولوژي په سمه توګه منعکس کول. دا بیاکتنه د ترکي الفبا یو څه بدله شوې نسخه ده، د C Ç توري پریږدي او څلور اضافي توري لري چې په ترکي کې شتون نلري: Ä ، Q ، Ñ او Ū . د 2021 په فبروري کې، قزاقستان د 2031 کال په اوږدو کې د لاتین میشته قزاق الفبا ته د تدریجي لېږد لپاره خپل پلانونه بیا تایید کړل د قزاق لپاره عربي رسم الخط په [[چین د خلکو جمهوریت|چین]] او نورو سیمو کې په رسمي توګه کارول کیږي چیرې چې قزاق له قزاقستان او روسیې څخه بهر خبرې کیږي. د لومړني عربي الفبا برعکس، چې په سمه توګه د ابجد په نوم یادیږي، د قزاق عربي رسم الخط یو ریښتینی الفبا دی، په ژبه کې د هر غږ لپاره انفرادي حروف سره. {| ! colspan="4" |[[د بشري حقونو نړېواله اعلاميه|د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د]] 1 مادې په کارولو سره پرتله کول |- ! سیریلیک ! عربي ! 2021 لاتین ! پښتو ژباړه |- | BARLық адамдар тумысынан азат және қадір-қасиеті мен құқықтары тең болып дүниеге келеді. | align="right" | | د ‏‎Barlyq Adamdar tumysynan azat jäne qadır-qasietı men qūqyqtary teñ bolyp düniege keledı.‎‏ پاڼې اړوند نور معلومات په فسبوک کې اوګورئ | ټول انسانان ازاد پیدا شوي او په کرامت او حقوقو کې مساوي دي. |- | colspan="4" style="background:#555;" | |- |ادمداره اهل-پاراسات، ار-اوژدان بریلګین، | align="right" | | ادمدارغا عقیل پراسات، ار-اوجدان برلگن، | دوی د عقل او وجدان څخه برخمن دي |- | colspan="4" style="background:#555;" | |- | сондықтан olar бір-бірімен туыстық, бауырмалдық қарым-қатынас жасаулары тиіс. | align="right" | | sondyqtan olar bır-bırımen tuystyq, bauyrmaldyq qarym-qatynas jasaulary tiıs. | او باید د یو بل سره د ورورګلوۍ په روحیه عمل وکړي. |} {{Br|left}} == فونولوژي == قزاق د ژبې د ریښې غږ همغږي نندارې ته وړاندې کوي، د ځینو وروستیو بهرنیو کلمو سره (معمولا د روسیې یا عربي اصل) د استثنا په توګه. د ګردې همغږۍ یو سیسټم هم شتون لري چې قرغیز سره ورته دی، مګر دا په کلکه نه پلي کیږي او په اورتوګرافي کې نه منعکس کیږي. دا سیسټم یوازې په خلاص سرونو باندې تطبیق کیږي {{نغا|/e/, /ɪ/, /ʏ/}} نه په {{نغا|/ɑ/}} ، او په راتلونکو نښو کې پیښیږي. <ref name="kaz-tili">[https://kaz-tili.kz/su_fonetika.htm ''Произношение букв'']</ref> په دې توګه، (په لاتیني رسم الخط کې) {{Lang|kk|jūldyz}} 'ستاره'، {{Lang|kk|bügın}} 'نن'، او {{Lang|kk|ülken}} 'لوی' په حقیقت کې د ''jūldūz'', ''bügün'', ''ülkön'' په توګه تلفظ کیږي. === تلفظونه === لاندې چارټ د معیاري قزاق لېست څرګندوي؛ په هرصورت، ډیری غږونه د نورو غږونو <ref>Some variations occur in the different regions where Kazakh is spoken, including outside Kazakhstan; e. g. ж / ج (where a Perso-Arabic script similar to the current [[یغوري ژبه|Uyghur alphabet]] is used) is read {{نغا|[ʑ]}} in standard Kazakh, but {{نغا|[d͡ʑ]}} in some places.</ref> دي یا یوازې په وروستیو پورونو کې ښکاري. د واجدا لخوا لست شوي 18 کنسوننټ فونیمونه پرته له قوسونو څخه دي — ځکه چې دا فونیمونه دي، د دوی لیست شوي ځای او د بیان کولو طریقه خورا عمومي دي، او د ښودل شوي څخه توپیر لري. فونیمونه {{نغا|/f, v, x, t͡ɕ, t͡s/}} یوازې په وروستیو پورونو کې پیښیږي، ډیری یې له روسی څخه (/t͡s/ په ندرت سره په عادي وینا کې څرګندیږي). قزاق 17 اصلي تلفونونه لري؛ دا بندونه دي /p, b, t, d, k, g/, fricatives /s, z, ɕ, ʑ/, nasals /m, n, ŋ/, liquids /r, l/، او دوه glides /w, j/. {| class="wikitable" style="text-align:center" |+د قزاق تلفظي فونیمونه <ref name="Vajda">{{Cite|year=1994|title=Essays presented in honor of Henry Schwarz}}</ref> ! colspan="2" | ! لیبلونه ! alveolar ! (Alveolo-)<nowiki><br id="mwAS0"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> تالو ! ویلار ! Uvular |- ! colspan="2" | پوزه | m ⟨ m | n ⟨ | | colspan="2" | ŋ ⟨ |- ! rowspan="2" | ودریږئ /<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> افریقه ! voiceless | p ⟨ | t ⟨ | t͡ɕ ⟨ | k ⟨ | q ⟨ |- ! voiced | b ⟨ | d ⟨ d | | ɡ ⟨ | |- ! rowspan="2" | ټوکیدونکی ! voiceless | f ⟨ | s ⟨ | ɕ ⟨ | | χ ⟨ |- ! voiced | v ⟨ | z ⟨ z | ʑ ⟨ | | ʁ ⟨ |- ! colspan="2" | نږدې | | l ⟨ | j ⟨ | w ⟨ | |- ! colspan="2" | ټپ | | ɾ ⟨ | | | |} <nowiki></br></nowiki>برسېره پردې، /q/، /ɡ/، او /b/ په متقابل ډول (وولونو تر منځ) [χ]، [ɣ]، او [β] ته لیږدول کیږي.  کلمو کې، غږ شوی ودریږي - په پای کې ضایع کیږي. <ref name="kaz-tili"/> * دا کنسوننټونه، چې په پورته IPA کې ورکړل شوي، د دوی د ترکي سیالانو څخه ځینې بدلونونه څرګندوي، هغه بدلونونه چې په عمومي توګه اصولي دي. څلور دا ډول نمونې سمدلاسه د پیژندلو وړ دي: (i) ترکي /t͡ɕ/ د قزاق /ɕ/ سره مطابقت لري، د بیلګې په توګه /qat͡ɕ/ ته /qaɕ/ 'تېښتې'؛ (ii) ترکي /ɕ/ په بدل کې د قزاق /s/ سره په وروستي حالت کې مطابقت لري، د بیلګې په توګه /tyɕ/ ته /tys/ 'غورځیدل'؛ (iii) ترکي /j/ په لومړني حالت کې /ʑ/ سره مطابقت لري، د بیلګې په توګه /jaz/ ته /ʑaz/ 'لیکنه' (یو بدلون چې لومړی یې /j/ ته /d͡ʑ/ ته لاره پیدا کړه مخکې له دې چې پایله یې /d͡ʑ/ ته /ʑ /، مګر په ځینو ژبو کې د /d͡ʑ/ په توګه پاتې شو، لکه په سویل او ختیځ کې، د بیلګې په توګه /d͡ʑaz/، Jankowski 2010)؛ او، (iv) ترکي /ɣ/ په وروستي حالت کې د قزاق /w/ سره مطابقت لري /aɣ/ ته /aw/ 'net' (هم وګورئ Krueger 1980, Johanson 2009). === غږونه === قزاق د 12 صوتي غږونو سیسټم لري، چې 3 یې د ډیفتونګ دي. د ګردي برعکس او {{نغا|/æ/}} عموما یوازې د یوې کلمې په لومړي حرف کې د فونیمونو په توګه واقع کیږي، مګر وروسته په ایلوفونیک ډول واقع کیږي؛ د نورو معلوماتو لپاره لاندې د همغږۍ برخه وګورئ. برسېره پر دې، د {{نغا|/æ/}} غږ د اسلامي دورې په اوږدو کې د عربي، فارسي او وروسته د تاتار ژبو د نفوذ له امله په مصنوعي ډول شامل شوی دی. <ref>{{Cite book|url=https://slaviccenters.duke.edu/sites/slaviccenters.duke.edu/files/file-attachments/kazakh-grammar.pdf|title=A Grammar of Kazakh|last=Wagner|first1=John Doyle|last2=Dotton|first2=Zura}}</ref> د منځني واولونه "e, ө, о" د پیل [j͡ɪ, w͡ʉ, w͡ʊ] سره ډیفټونګیز شوي دي. <ref name="Vajda">{{Cite|year=1994|title=Essays presented in honor of Henry Schwarz}}</ref> د وجدا په وینا، د مخکینۍ / شاته کیفیت د غږونو کیفیت په حقیقت کې یو له بې طرفه په مقابل کې د بیرته راګرځیدونکي ژبې ریښی دی. <ref name="Vajda">{{Cite|year=1994|title=Essays presented in honor of Henry Schwarz}}</ref> فونیټیک ارزښتونه د قزاق په سیریلیک او اوسني لاتیني حروفو کې د ورته کرکټر سره یوځای شوي. === د غږ همغږي === د نږدې ټولو ترکي ژبو په څیر، قزاق د غږ همغږي لري (کله ناکله د "سخت او نرم غږ" په نوم یادیږي). يعنې هغه حرفونه چې شاته واولونه لري يوازې د هغو په واسطه تعقيب کېدای شي چې شاته سرونه لري او برعکس. د فونولوژیک له نظره، ''i'' ، ''u'' او ''yu'' کیدای شي په مخکینیو یا راتلونکو سرونو پورې اړه ولري، که چیرې سرونه بیرته راشي، دا تلفظ کیږي. [əj, ʊw, jʊw] ، او که واولونه مخکي وي، دا تلفظ کیږي [ɪj, ʉw, jʉw] . کله چې مخکې نه وي یا د نورو حرفونو په واسطه بریالي وي، درې توري معمولا تلفظ کیږي [ɪj, ʊw, jʊw] (پرته د ''mi'' /ми "دماغ" په حالت کې چیرې چې دوی په توګه تلفظ کیږي [-əj- ] ). {| class="wikitable" !شاته غږونه ! مخکینۍ غږونه |- | style="background:#E0D8FF" | ''a''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> a | style="background:#E0D8FF" | ''e''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> е/э |- | ''o''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> о | ''ö''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ө |- | ''ū''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ұ | ''ü''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ү |- | style="background:#E0D8FF" | ''y''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ы | style="background:#E0D8FF" | ''i''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> і |- ! colspan="2" | متفرقه |- | style="background:#E0D8FF" | ''ia''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> я | ''ä''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ә |- | ''io''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ё | |- | style="background:#E0D8FF" | ''u'' [ʊw]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> у | style="background:#E0D8FF" |  |- | style="background:#E0D8FF" | ''i'' [əj]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> и | style="background:#E0D8FF" |  |- | style="background:#E0D8FF" | ''iu'' [jʊw]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ю | style="background:#E0D8FF" |  |- | colspan="2" | په <span style="color:#E0D8FF">ارغواني</span> کې قطارونه د سرونو استازیتوب کوي کوم چې په ضوابطو کې شتون لري. |} شاته سرونه د دې لامل شوي چې مخکیني ''-k-'' /-к- او ''-g-'' /-г- په ترتیب سره په لایفونو کې ''-q-'' /-қ- او ''-ğ-'' /-ғ- په ترتیب سره تلفظ شي ( ''-ğa'' /-ға vs. ''-ge'' /-ге "dative case suffix"). === فشار === په قزاق کې ډیری کلمې په وروستي حرف کې ټینګار کیږي، پرته له دې چې: * کله چې د شیانو شمیرل کیږي، شمیرې په لومړي حرف کې فشار لري، مګر په وروستي نښو کې په ډله ایزو شمیرو کې ټینګار کیږي چې د ''-eu'' ( ''bır '''éu''''', ''alt '''áu''''' from ''bır'', ''alty'' ): : ''bír'', ''ékı'', ''ǘş'', ''tö́rt'', ''bés'', ''álty'', ''jétı'', . . . : یو، دوه، درې، څلور، پنځه، شپږ، اوه، . . . * په لومړي حرف کې مشخص او منفي ضمیرونه ټینګار کوي: : ''bä́rıne'', ''éşkımge'' : ټولو ته، هیچا ته == مورفولوژي او نحو == قزاق عموما فعل وروستی دی، که څه هم د SOV (موضوع – څیز – فعل) کلمې ترتیب کې مختلف اجازې کارول کیدی شي، د بیلګې په توګه، د موضوعی کولو له امله. <ref>[http://www.beltranslations.com/Languages/Kaz-EN.html Beltranslations.com]</ref> انفلاسیون او مشتق [[گړپوهنه|مورفولوژي]] ، دواړه لفظي او نوميالي، په قزاق کې، تقریبا په ځانګړې توګه د اګلوټینیټي لایفونو په بڼه شتون لري. قزاق یوه نومیدونکی - تورنه، سر نهایی، کیڼ اړخ لرونکی، د انحصار نښه کولو ژبه ده. <ref name="mukh"/> {| class="wikitable" |+د اسمونو زوال <ref name="mukh"/> !قضیه ! مورفیم ! ممکنه بڼې ! کیمی " ''بیړۍ'' " ! aua " ''هوا'' " ! şelek " ''بالټ'' " ! ''säbız'' "ګاجر" ! بس " ''سر'' " ! " ''مالګه'' " ! قان " ''وینه'' " ! " ''ورځ'' " |- ! نوم | — | — | keme | aua | şelek | säbız | باس | tūz | قان | kün |- ! Acc | - ny | -nı, -ny, -dı, -dy, -tı, -ty | keme '''nı''' | ua '''ny''' | şelek '''tı''' | säbız '''dı''' | '''basty''' | tūz '''dy''' | qan '''dy''' | kün '''dı''' |- ! جنرال | -نن | -نن، -نين، -ډېن، -ډېن، -تِن، -ټين | keme '''nıñ''' | aua '''nyñ''' | şelek '''tıñ''' | säbız '''dıñ''' | bas '''tyñ''' | tūz '''dyñ''' | '''qan nyñ''' | kün '''nıñ''' |- ! ډاټ | -ګا | -ge، -ğa، -ke، -qa | keme '''ge''' | aua '''ğa''' | şelek '''ke''' | säbız '''ge''' | '''basqa''' | tūz '''ğa''' | '''qan ğa''' | kün '''ge''' |- ! Loc | -دا | -دي، -دا، -تي، -تا | keme '''de''' | aua '''da''' | şelek '''te''' | säbız '''de''' | bas '''ta''' | tūz '''da''' | qan '''da''' | kün '''de''' |- ! ابل | -ډان | -ډین، -دان، -ټین، -تان، -نن، -نان | keme '''den''' | aua '''dan''' | şelek '''لس''' | säbız '''den''' | bas '''tan''' | tūz '''dan''' | qan '''nan''' | kün '''nen''' |- ! Inst | - نارینه | -مین (en)، -ben(en)، -pen(en) | keme '''men''' | aua '''نارینه''' | şelek '''قلم''' | säbız '''ben''' | bas '''قلم''' | ټوز '''بین''' | قان '''سړی''' | '''نارینه''' |} === نومځري === په قزاق ژبه کې اته شخصي ضمیرونه شتون لري: {| class="wikitable" |+شخصي نومځري <ref name="mukh"/> ! colspan="2" | ! واحد ! جمع |- ! colspan="2" | لومړی کس | نارینه | بیز |- ! rowspan="2" | دوهم کس ! informal | سین | لیږونکی |- ! formal | Sız | Sızder |- ! colspan="2" | دریم کس | اول | اولار |} د نومځرو کمېدل په لاندې چارټ کې بیان شوي. واحد ضمیرونه بې نظمي څرګندوي، پداسې حال کې چې جمع ضمیرونه نه کوي. غیر منظم شکلونه په بولډ کې روښانه شوي. <ref name="mukh"/> د نومځرو سربېه، د مورفیمونو ډیری سیټونه شتون لري چې د شخص سره معامله کوي. <ref name="mukh"/> {| class="wikitable" |+مورفیمونه د شخص په ګوته کوي <ref name="mukh"/> ! ! نومځري ! کوپولاس ! د اختیاري پای ! تېر/مشروط |- ! 1st sg | نارینه | -مینه | -(زه)م | -(زه)م |- ! 2nd sg | سین | -sı | -(ı)ñ | -(ı)ñ |- ! دریم sg | ol | --/-ډیر | - | — |- ! 1st pl | bız | -بیز | -(ı) mız | -(ı)k/-(y)q |- ! 2nd sng رسمي او pl | sız | -سیز | -(ı)ıñız | -(ı)ñız/-(y)ñyz |- ! 3rd pl | olar | --/-ډیر | — | — |} === رنځ، اړخ او مزاج === قزاق کولی شي د مختلف لفظي مورفولوژي په کارولو یا د مرستندویه فعلونو د سیسټم له لارې د رنځ ، اړخ او مزاج مختلف ترکیبونه څرګند کړي، چې ډیری یې ممکن د سپک فعلونو په توګه وګڼل شي. اوسنی زمانه د دې یوه غوره بیلګه ده؛ په قزاق کې پرمختللی زمانه د څلورو ممکنه مرستندویانو څخه یوه سره جوړه شوې ده. دا معاونین "اوټیر" (سیت)، "تور" (دریځ)، "جر" (لاړ) او "جت" (دروغ)، د معنی مختلف سیوري کوډ کوي چې څنګه عمل ترسره کیږي او همدارنګه د لغتي سیمانټیکونو سره اړیکه لري. اصلي فعل: تلیک او غیر ټیلیک کړنې، ځان فعال، دوامدار او غیر دوامدار، د وخت پابند، او داسې نور. په معاونینو باندې انتخابي محدودیتونه شتون لري: حرکت فعلونه، لکه бару (go) او келу (come) ممکن د "otyr" سره یوځای نشي. په هرصورت، هر فعل کولی شي د "جټ" (دروغ) سره یو ځای شي ترڅو د پرمختللې زمانې معنی ترلاسه کړي. <ref name="mukh">{{Cite book|last=Mukhamedova|first1=Raikhangul|title=Kazakh: A Comprehensive Grammar|year=2015|publisher=Routledge|isbn=9781317573081}}</ref> {| class="wikitable" |+په اوسني وخت کې د پرمختګ اړخ <ref name="mukh"/> !قزاقي ! اړخ ! پښتو ژباړه |- | ''نارینه وو'' | غیر پرمختللی | "زه (هره ورځ) خورم." |- | ''د نارینه وو لپاره'' | پرمختللی | "زه [اوس] خورم." |- | ''نارینه jep otyrmyn'' | پرمختللی / دوامدار | "زه ناست یم او خورم." / "زه خورم." |- | ''نارینه jep tūrmyn'' | پرمختللی / د وخت پابند | "زه [د دې دقیقې] د خوړلو په منځ کې یم." |- | ''نارینه jep jürmın'' | عادت | "زه [د غرمې ډوډۍ، هره ورځ] خورم" |} په داسې حال کې چې دا ممکنه ده چې فکر وکړو چې د اړخونو مختلف کټګورۍ د مرستندویه انتخاب اداره کوي، دا په قزاقستان کې دومره ساده ندي. مرستندویان په داخلي توګه د وړاندوینې لیکي سیمانټیکونو سره حساس دي، د بیلګې په توګه، فعلونه چې حرکت تشریح کوي: <ref name="mukh"/> د پرمختللې زمانې د پیچلتیاو سربیره، ډیری مرستندویه - تبادلې جوړې شتون لري چې یو لړ اړخي، موډل، رضاکارانه، ښکاره او عمل - تعدیل معنی کوډ کوي ''.'' د مثال په توګه، نمونه -yp köru، د معاون فعل köru (وګورئ) سره، دا په ګوته کوي چې د فعل موضوع د یو څه کولو هڅه یا هڅه کړې (د جاپاني てみる''temiru'' ساختمان پرتله کړئ). <ref name="mukh"/> د قزاقستان ملي سرود د " مینی قزاقستانیم" ("زما قزاقستان") له لومړي بند څخه: {| class="wikitable" !مینی Қазақстаным ! ''مردان- قزاقستان- ym'' |- | Алтын күн аспаны | rowspan="2" |{{interlinear|Altyn kün aspan-y|gold sun sky-3.POSS|Golden sun of the sky}} |- | {{نغا|[ɑ̝ɫ̪ˈt̪ə̃ŋ‿kʰʏ̞̃n̪ ɑ̝s̪pɑ̝̃ˈn̪ə]}} |- | Алтын дән даласы | rowspan="2" |{{interlinear|Altyn dän dala-sy|gold grain steppe-3.POSS|Golden grain of the steppe}} |- | {{نغا|[ɑ̝ɫ̪ˈt̪ə̃n̪ d̪æ̝̃n̪ d̪ɑ̝ɫ̪ɑ̝ˈs̪ə]}} |- | ارليکټيکټ | rowspan="2" |{{interlinear|Erlık-tıñ dastan-y|{courage legend-GEN} epic-3.POSS-NOM|The legend of courage}} |- | {{نغا|[je̘r̪l̪ɪ̞k̚ˈt̪ɪ̞̃ŋ̟ d̪ɑ̝s̪t̪ɑ̝̃ˈn̪ə]}} |- | اېليمې қарашы! | rowspan="2" |{{interlinear|El-ım-e qara-şy|country-1SG.ACC look-IMP|Look at my country!}} |- | {{نغا|[je̘l̪ɪ̞̃ˈmʲe̘ qʰɑ̝r̪ɑ̝ˈʃə]}} |- | ایجیلډن یر ډیګین | rowspan="2" |{{interlinear|Ejel-den er de-gen|antiquity-ABL hero say-PTCP.PST|Called heroes since ancient times}} |- | {{نغا|[je̘ʒʲe̘l̪ʲˈd̪ʲẽ̘n̪ je̘r̪ d̪ʲe̘ˈɡʲẽ̘n̪}} ] |- | Даңқымыз шықты ғой | rowspan="2" |{{interlinear|Daŋq-ymyz şyq-ty ğoi|glory-1PL.POSS.NOM emerge-PST.3 EMPH|Our glory emerged!}} |- | {{نغا|[d̪ɑ̝̃ɴqə̃ˈməz̪ ʃəqˈt̪ə ʁo̞j]}} |- | NAMEsыn bermegen | rowspan="2" |{{interlinear|Namys-yn ber-me-gen|honor-3.POSS-ACC give-NEG-PTCP.PST|They did not give up their honor}} |- | {{نغا|[n̪ɑ̝̃məˈsə̃m bʲe̘r̪mʲe̘ˈɡʲẽ̘n̪]}} |- | Қазағым мықты ғой | rowspan="2" |{{interlinear|Qazağ-ym myqty ğoi|Kazakh-1SG.POSS strong EMPH|My Kazakhs are mighty!}} |- | {{نغا|[qʰɑ̝z̪ɑ̝ˈʁə̃m məqˈtə ʁo̞j]}} |- | ميني اليوم، ميني يليم | rowspan="2" |{{interlinear|Men-ıñ el-ım, menıŋ el-ım|1SG.GEN country-1SG.NOM 1SG.GEN country-1SG.NOM|My country, my country}} |- | {{نغا|[mʲẽ̘ˈn̪ɪ̞̃ŋ̟ je̘ˈl̪ɪ̞̃m ǀ mʲẽ̘ˈn̪ɪ̞̃ŋ̟ je̘ˈl̪ɪ̞̃m]}} |- | Гүлің bolыp, egіlemіn | rowspan="2" |{{interlinear|Gül-üñ bol-up, eg-ıl-e-mın|flower-2SG.NOM be-CVB, root-PASS-PRES-1SG|As your flower, I am rooted in you}} |- | {{نغا|[ɡʏ̞ˈl̪ʏ̞̃m bo̞ˈɫ̪ʊp ǀ je̘ɣɪ̞l̪ʲẽ̘ˈmɪ̞̃n̪]}} |- | Жырың болып төгілемін, elіm | rowspan="2" |{{interlinear|Jyr-yñ bol-up, tög-ül-e-mın, el-ım|song-2SG.NOM be-CVB, sing-PASS-PRES-1SG, country-1SG.POSS.NOM|As your song, I shall be sung abound}} |- | {{نغا|[ʒəˈr̪ə̃m bo̞ˈɫ̪ʊp̚ t̪ʰɵɣʏ̞ˈl̪ʲẽ̘ˈmɪ̞̃n̪ ǀ je̘ˈl̪ɪ̞̃m]}} |- | توکان ژیریم مینیکت – Қазақстаным | rowspan="2" |{{interlinear|Tu-ğan jer-ım menıŋ – Qazaqstan-ym|birth-PTCP-PST place-1SG.POSS.NOM 1SG.GEN – Kazakhstan-1SG.POSS.NOM|My native land – My Kazakhstan}} |- | {{نغا|[t̪ʰuˈʁɑ̝̃n̪ dʒʲe̘ˈr̪ɪ̞̃m mʲẽ̘ˈn̪ɪ̞̃ŋ̟ ǀ qʰɑ̝z̪ɑ̝qs̪t̪ɑ̝̃ˈn̪ə̃m]}} |} * BGN/PCGN د قزاقستان رومانیا کول * ترکي ژبې * د قزاق ادب * د قزاقستان ژبې == اخځليکونه == {{لړسرچينې}} * {{Cite|title=Kazak|year=2002}} * Mark Kirchner: "Kazakh and Karakalpak". In: ''The Turkic languages''. Ed. by Lars Johanson and É. Á. Csató. London [u.a.] : Routledge, 1998. (Routledge language family descriptions). S.318-332. * [http://www.transliteration.kpr.eu/kk/kk-2017.php قزاق سیریلیک – لاتین (نوی) کنورټر] * [http://www.transliteration.kpr.eu/kk/ قزاق سیریلیک – لاتین (زاړه) – عربي کنورټر] * [http://www.omniglot.com/writing/kazakh.htm قزاق ژبه، الفبا او تلفظ] * [https://web.archive.org/web/20110709223643/http://www.und.edu/dept/linguistics/theses/2003Kuzhabekova.PDF الیاس کوزابیکوا، "په قزاقستان کې د ژبې پالیسي تیر، حال او راتلونکی"] (د ماسټرۍ مقاله، د شمالي ډکوټا پوهنتون ، 2003) * [http://cadensa.bl.uk/uhtbin/cgisirsi/?ps=vTGjtKlWAs/WORKS-FILE/156000023/5/0 د قزاق ژبې ریکارډونه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220623103547/http://cadensa.bl.uk/uhtbin/cgisirsi/?ps=vTGjtKlWAs/WORKS-FILE/156000023/5/0 |date=2022-06-23 }} ، برتانوي کتابتون * [http://wiki.apertium.org/wiki/Kazakh قزاق - Apertium] * [http://pauctle.com/kztr قزاق<>ترکی لغت] * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ قزاقستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |date=2021-01-09 }} د CIA نړیوال حقیقت کتاب کې * [http://www.highlandsun.com/hyc/Kazakh/ د متحده ایالاتو د سولې قول اردو د قزاق ژبې کورسونه] HTML ته لیږدول شوي [[وېشنيزه:Pages with unreviewed translations]] 8liunrrl9rxrhkp840wxpn9rv282flx 0 63142 364653 352598 2026-06-13T12:52:44Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364653 wikitext text/x-wiki څو حجروي ارګانیزم داسې یو ارګانیزم دی چې د یوحجروي ارګانیزم په پرتله، له یوې څخه د ډېرو حجرو درلودونکی وي.<ref>{{cite book|last=Becker|first=Wayne M.|title=The world of the cell|publisher=[[Benjamin Cummings|Pearson Benjamin Cummings]]|year=2008|isbn=978-0-321-55418-5|page=480|display-authors=etal}}</ref> د څارویو ټولې بڼې، د وچې بوټي او ډېری فنګسان، د الجي ګانو په څېر، څو حجروي دي، په داسې حال کې چې ډېر لږ شمېر ارګانیزمونه په جزوي توګه یو حجروي او په جزوي توګه څو حجروي دي، لکه سلایم مولډان او ټولنیز آمیبان د Dictyostelium نسل په شان.<ref>{{Cite book|url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674975910|title=Life at the Edge of Sight: A Photographic Exploration of the Microbial World|last1=Chimileski|first1=Scott|last2=Kolter|first2=Roberto|publisher=Harvard University Press|year=2017|isbn=9780674975910}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last1=Lyons|first1=Nicholas A.|last2=Kolter|first2=Roberto|date=April 2015|title=On the evolution of bacterial multicellularity|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=24|pages=21–28|doi=10.1016/j.mib.2014.12.007|issn=1879-0364|pmc=4380822|pmid=25597443}}</ref> څو حجروي ارګانیزمونه په بېلابېلو لارو رامنځته کېږي، د بېلګې په توګه د حجروي وېش سره یا د ګڼو واحدو حجرو په راټولېدو سره. استعماري ارګانیزمونه له یوبل سره د ورته حجرو د یوځای کېدو په پایله کې رامنځته کېږي چې په ګډه سره یوه کالوني جوړوي. په هرحال، له رښتینو څو حجروي موجوداتو څخه د استعماري پروټیسټانو جلا کول ډېر پېچلی کار دی، ځکه دا دوه مفهومه جلا نه دي؛ استعماري پروټیسټان د «څو حجروي» پرځای «جمع حجروي» نومول شوي دي. همدارنګه ځینې څو هستوي ارګانیزمونه هم شتون لري چې له تخنیکي اړخه یو حجروي ماکروسکوپیک ارګانیزمونه دي، لکه xenophyophorea چې کولی شي ۲۰ سانټي مترو ته ورسېږي.<ref name="Miller">{{cite journal|author=S. M. Miller|year=2010|title=Volvox, Chlamydomonas, and the evolution of multicellularity|journal=Nature Education|volume=3|issue=9|page=65}}</ref><ref name="Strickberger">{{cite book|author1=Brian Keith Hall|author2=Benedikt Hallgrímsson|author3=Monroe W. Strickberger|year=2008|title=Strickberger's evolution: the integration of genes, organisms and populations|edition=4th|publisher=Hall/Hallgrímsson|isbn=978-0-7637-0066-9|page=[https://archive.org/details/strickbergersevo0000hall/page/149 149]|url=https://archive.org/details/strickbergersevo0000hall/page/149}}</ref><ref>{{cite journal|author=Adl, Sina <!---|last=Adl|first=Sina, MSimpson, Alastair G. B.; Farmer, Mark A.; Andersen, Robert A.; Anderson, O. Roger; Barta, John R.; Bowser, Samuel S.; Brugerolle, Guy; Fensome, Robert A.; Fredericq, Suzanne; James, Timothy Y.; Karpov, Sergei; Kugrens, Paul; Krug, John; Lane, Christopher E.; Lewis, Louise A.; Lodge, Jean; Lynn, Denis H.; Mann, David G.; Mccourt, Richard M.; Mendoza, Leonel; Moestrup,Øjvind; Mozley-Standridge, Sharon E.; Nerad, Thomas A.; Shearer, Carol A.; Smirnov, Alexey V.; Spiegel, Frederick W.;Taylor, Max F.J.R.--->|title=The New Higher Level Classification of Eukaryotes with Emphasis on the Taxonomy of Protists|journal=J. Eukaryot. Microbiol.|date=October 2005|volume=52|issue=5|doi=10.1111/j.1550-7408.2005.00053.x|display-authors=etal|pages=399–451|pmid=16248873|s2cid=8060916|doi-access=free}}</ref> == د تکامل تاریخ == === پېښېدنه === څو حجرې توب په خپلواکه توګه لږ ترلږه ۲۵ ځله په یوکاریوټانو او همدارنګه په ځینو پروکاریوټانو لکه سیانوباکټریا، میکسوباکټریا، اکټینومیسټان، Magnetoglobus multicellularis یا Methanosarcina کې تکامل کړی دی. په هرحال، پېچلو څو حجروي موجوداتو یوازې په شپږ یوکاریوټي ډلو کې تکامل کړی دی: حیوانات، سیمبیومیکوتان فنګسونه، نصواري الجي، سور الجي، زرغون الجي او د وچې بوټي. دوی د کلوروپلاسټیډا (زرغون الجي او د وچې بوټو) لپاره په مکرر ډول، د حیواناتو لپاره یوځل، د نصواري الجي لپاره یو ځل، د فنګسونو (کیټریډان، آسکومیسټان او بازیدیومیسټان) لپاره درې ځلې او د سلایم مولډانو لپاره کابو څو ځلې تکامل کړی دی. د څو حجروي تنظیم لومړني شواهد، هغه وخت دی چې یو حجروي موجودات خپلې کړنې همغږې کوي او کېدای شي د رښتیني څوحجرې‌توب د تکامل مخینه وي، لکه سیانوباکټریا ته ورته اورګانیزمونه چې ۳-۳.۵ میلیون کاله پخوا یې ژوند کاوه. د بیا تولید لپاره، رښتیني څو حجروي موجودات باید د زېږوونکې حجرې (یانې د سپرم او هګۍ حجرې) څخه د یوه بشپړ ارګانیزم د بیارغونې ستونزه حل کړي، هغه موضوع چې په تکاملي ودې بیولوژي کې مطالعه کېږي. حیواناتو د بوټو او فنګس۱۰ – ۲۰ حجرو ډولونو په پرتله په څو حجروي بدن کې د حجرو د بڼو د پام وړ تنوع رامنځته کړې (۱۰۰-۱۵۰ بېلابېلو حجرو ډولونه).<ref name="Grosberg2007">{{cite journal|last1=Grosberg|first1=RK|last2=Strathmann|first2=RR|year=2007|title=The evolution of multicellularity: A minor major transition?|url=https://grosberglab.faculty.ucdavis.edu/wp-content/uploads/sites/453/2017/05/2007-Grosberg-R.-K.-and-R.-R.-Strathmann.pdf|journal=Annu Rev Ecol Evol Syst|volume=38|pages=621–654|doi=10.1146/annurev.ecolsys.36.102403.114735}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Parfrey|first1=L.W.|last2=Lahr|first2=D.J.G.|year=2013|title=Multicellularity arose several times in the evolution of eukaryotes|url=http://www.producao.usp.br/bitstream/handle/BDPI/45022/339_ftp.pdf?sequence=1&isAllowed=y|journal=BioEssays|volume=35|issue=4|pages=339–347|doi=10.1002/bies.201200143|pmid=23315654|s2cid=13872783|access-date=2022-07-28|archive-date=2014-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140725235332/http://www.producao.usp.br/bitstream/handle/BDPI/45022/339_ftp.pdf?sequence=1&isAllowed=y|url-status=dead}}</ref><ref>http://public.wsu.edu/~lange-m/Documnets/Teaching2011/Popper2011.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729224035/http://public.wsu.edu/~lange-m/Documnets/Teaching2011/Popper2011.pdf |date=2016-07-29 }} {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=24363320|doi=10.3732/ajb.1300314|volume=101|issue=1|title=The evolutionary-developmental origins of multicellularity|year=2014|journal=Am. J. Bot.|pages=6–25|last1=Niklas|first1=KJ}}</ref><ref>{{cite journal|author=Bonner, John Tyler|author-link=John Tyler Bonner|year=1998|title=The Origins of Multicellularity|journal=[[Integrative Biology]]|volume=1|issue=1|pages=27–36|url=http://courses.cit.cornell.edu/biog1101/outlines/Bonner%20-Origin%20of%20Multicellularity.pdf|format=PDF, 0.2 MB|issn=1093-4391|doi=10.1002/(SICI)1520-6602(1998)1:1<27::AID-INBI4>3.0.CO;2-6|url-status=unfit|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308175112/http://courses.cit.cornell.edu/biog1101/outlines/Bonner%20-Origin%20of%20Multicellularity.pdf|archive-date=March 8, 2012}}</ref><ref>Margulis, L. & Chapman, M.J. (2009). Kingdoms and Domains: An Illustrated Guide to the Phyla of Life on Earth ([4th ed.]. ed.). Amsterdam: Academic Press/Elsevier. p. 116.</ref> === د څو حجرې توب له منځه تلل === په ځینو ډلو کې څوحجرې‌توب له منځه تلل رامنځته شوی دی. فنګس په عمده ډول څو حجروي دي، که څه هم لومړني متنوع نسبونه یې په عمده ډول یو حجروي دي (د بېلګې په توګه میکروسپوریډیا) او په فنګسنو کې (لکه ساکارومایکوتینا، کریپتوکوکس او نورو خمیرونو کې) یوحجرې‌توب ته بېرته راګرځیدل شتون لري. همدارنګه کېدای شي په ځینو سرو الجي ګانو (لکه پورفیریدیوم) کې هم رامنځته شوی وي، خو کېدای شي هغوی په لومړني ډول یوحجروي وي. ګومان کېږي چې په ځینو زرغونو الجي ګانو (لکه کلورېلا ولګارېس او ځینې Ulvophyceae) کې هم د څوحجرې توب له منځه تلل رامنځته شوي وي. په نورو ډلو، په عمومي توګه پرازیټانو کې، د حجرو په تعداد یا ډولونو کې د څوحجرې توب کمښت رامنځته شوی (د بېلګې په توګه میګزوزوان، څو حجروي ارګانیزمونه، چې پخوا اټکل کېده یوحجروي دي، په اصل کې سنیډاریان دي چې په شدت یې حجرې کمې شوې دي).<ref>Seravin L. N. (2001) The principle of counter-directional morphological evolution and its significance for constructing the megasystem of protists and other eukaryotes. ''Protistology'' 2: 6–14, [http://cyberleninka.ru/article/n/the-principle-of-counter-directional-morphological-evolution-and-its-significance-for-construction-the-megasystem-of-protists-and-other].</ref><ref>Parfrey, L.W. & Lahr, D.J.G. (2013), p. 344.</ref><ref>{{cite journal|last1=Medina|first1=M.|last2=Collins|first2=A. G.|last3=Taylor|first3=J. W.|last4=Valentine|first4=J. W.|last5=Lipps|first5=J. H.|last6=Zettler|first6=L. A. Amaral|last7=Sogin|first7=M. L.|year=2003|title=Phylogeny of Opisthokonta and the evolution of multicellularity and complexity in Fungi and Metazoa|journal=International Journal of Astrobiology|volume=2|issue=3|pages=203–211|doi=10.1017/s1473550403001551|bibcode=2003IJAsB...2..203M|doi-access=free}}</ref><ref>Seckbach, Joseph, Chapman, David J. [eds.]. (2010). ''Red algae in the genomic age''. New York, NY, U.S.A.: Springer, p. 252, [https://books.google.com/books?id=fegCa9G-c90C&lpg=PP1&hl=pt-BR&pg=PA252#v=onepage&q&f=false].</ref><ref name="CocquytVerbruggen2010">{{cite journal|last1=Cocquyt|first1=E.|last2=Verbruggen|first2=H.|last3=Leliaert|first3=F.|last4=De Clerck|first4=O.|title=Evolution and Cytological Diversification of the Green Seaweeds (Ulvophyceae)|journal=Mol. Biol. Evol.|volume=27|issue=9|year=2010|pages=2052–2061|issn=0737-4038|doi=10.1093/molbev/msq091|pmid=20368268|doi-access=free}}</ref><ref>Richter, Daniel Joseph: [http://escholarship.org/uc/item/7xc2p94p The gene content of diverse choanoflagellates illuminates animal origins], 2013.</ref><ref>{{cite web |title=Myxozoa |url=http://tolweb.org/Myxozoa/2460 |access-date=14 April 2018 |website=tolweb.org |خونديځ نېټه=16 February 2015 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20150216140158/http://tolweb.org/Myxozoa/2460 |url-status=dead |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20150216140158/http://tolweb.org/Myxozoa/2460 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216140158/http://tolweb.org/Myxozoa/2460 }}</ref> === سرطان === څو حجروي ارګانیزمونه، په ځانګړې توګه اوږد عمر لرونکي حیوانات، د سرطان له ننګونې سره مخامخ دي، سرطان هغه وخت رامنځته کېږي چې حجرې ونشي کولی د طبیعي ودې په پروسه کې خپله وده تنظیم کړي. د نسج په مورفولوژي کې بدلونونه کولی شو د دې پروسې په اوږدو کې وګورو. سرطان په حیواناتو (میتازونونو) کې اکثراً د څوحجرې‌توب د له منځه تللو په توګه تعریف کېږي. په نورو څو حجروي ارګانیزمونو او ان په پروټوزوا کې د سرطان د احتمالي شتون په هکله بحث شتون لري. د بېلګې په توګه، نباتي ګالونه د تومور په توګه پېژندل شوي دي، خو ځینې لیکونکي بیا استدلال کوي چې بوټي (نباتات) سرطان نه رامنځته کوي.<ref>{{cite journal|last1=Davies|first1=P. C. W.|last2=Lineweaver|first2=C. H.|year=2011|title=Cancer tumors as Metazoa 1.0: tapping genes of ancient ancestors|journal=Physical Biology|volume=8|issue=1|page=015001|doi=10.1088/1478-3975/8/1/015001|pmid=21301065|pmc=3148211|bibcode=2011PhBio...8a5001D}}</ref><ref>Richter, D. J. (2013), p. 11.</ref><ref>{{cite journal|last1=Gaspar|first1=T.|last2=Hagege|first2=D.|last3=Kevers|first3=C.|last4=Penel|first4=C.|last5=Crèvecoeur|first5=M.|last6=Engelmann|first6=I.|last7=Greppin|first7=H.|last8=Foidart|first8=J. M.|year=1991|title=When plant teratomas turn into cancers in the absence of pathogens|journal=Physiologia Plantarum|volume=83|issue=4|pages=696–701|doi=10.1111/j.1399-3054.1991.tb02489.x}}</ref><ref>Lauckner, G. (1980). Diseases of protozoa. In: ''Diseases of Marine Animals''. Kinne, O. (ed.). [https://www.int-res.com/archive/doma_books/DOMA_Vol_I_(general_aspects,_protozoa_to%20gastropoda).pdf Vol. 1, p. 84] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203112100/https://www.int-res.com/archive/doma_books/DOMA_Vol_I_(general_aspects,_protozoa_to%20gastropoda).pdf |date=2024-12-03 }}, John Wiley & Sons, Chichester, UK.</ref><ref>{{cite journal|last1=Riker|first1=A. J.|year=1958|title=Plant tumors: Introduction|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=44|issue=4|pages=338–9|doi=10.1073/pnas.44.4.338|pmid=16590201|pmc=335422|bibcode=1958PNAS...44..338R|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Doonan|first1=J.|last2=Hunt|first2=T.|year=1996|title=Cell cycle. Why don't plants get cancer?|journal=Nature|volume=380|issue=6574|pages=481–2|doi=10.1038/380481a0|pmid=8606760|s2cid=4318184|doi-access=free}}</ref> === د سوماټيک او زېږوونکو حجرو جلا کول === په ځینو څو حجروي ډلو کې چې ویزمانیسټان نومېږي، د سوماټیکو سټریل حجروي لړۍ او زېږوونکو حجرو لړۍ تر منځ جلاتوب تکامل وکړ. په هرحال، د ویزمانیسټ وده نسبتاً نادره ده (د بېلګې په توګه مهره لرونکي، آرتوپودان، ولووکس)، ځکه چې د ډېری ډولونو لویه برخه د جسمي امبریوجنیزس وړتیا لري (لکه ځمکني بوټي، ډېری الجي ګان، ډېری invertebrates).<ref>Ridley M (2004) Evolution, 3rd edition. Blackwell Publishing, p. 295-297.</ref><ref>Niklas, K. J. (2014) [http://www.amjbot.org/content/101/1/6.long The evolutionary-developmental origins of multicellularity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809175903/http://www.amjbot.org/content/101/1/6.long |date=2017-08-09 }}.</ref> == د اصل فرضیه == د څو حجروي اصل لپاره یوه فرضیه دا ده چې د مشخص فعالیت لرونکو حجرو یوه ډله د grex په نوم راز ته ورته یوه ډله کې سره راټولې شوې، چې د څو حجروي واحد په توګه یې حرکت وکړ. دا په اصل کې هغه کار دی چې سلایم مولډان یې ترسره کوي. بله فرضیه دا ده چې یوه ابتدایي حجره د هستوي وېش مرحلې څخه تېر شو او په پایله کې یوه کوئنوسایټ باندې بدل شو. د هرې هستې چارپېره یوه غشا جوړه شوه (او حجروي فضا او اورګانیلونه په فضا کې اشغال شول)، په پایله کې په یوه ارګانیزم کې د حجرو نښتې ډلې رامنځته کېږي (دا میکانیزم په ډروسوفیلا کې لیدل کېږي). دریمه فرضیه دا ده چې د یوه حجروي ارګانیزم له وېش سره، د حجرې لورګانې له یوبل څخه جلا نشوې، چې په یوه ارګانیزم کې د یوشان حجرو د راټولېدو لامل شو چې وروسته کولی شي تخصصي نسجونه جوړ کړي. دا هماغه کار دی چې نباتي او حیواني جنینونه او همدارنګه استعماري choanoflagellate یې ترسره کوي.<ref>{{cite journal|url=|title=Multicellular development in a choanoflagellate|first1=Stephen R.|last1=Fairclough|first2=Mark J.|last2=Dayel|first3=Nicole|last3=King|date=26 October 2010|journal=Current Biology|volume=20|issue=20|pages=R875–R876|doi=10.1016/j.cub.2010.09.014|pmid=20971426|pmc=2978077}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/12/14/science/14creatures.html|title=In a Single-Cell Predator, Clues to the Animal Kingdom's Birth|first=Sean B.|last=Carroll|newspaper=The New York Times|date=December 14, 2010}}</ref> له هغه ځایه چې لومړني څوحجروي موجودات ساده او نرم موجودات وو چې هډوکي، پوستکي او د بدن نورې کلکې برخې یې نه لرلې، په فوسیلونو کې په ښه توګه ندي ساتل شوي. یوه استثنا کېدای شي ډیموسفنج وي چې کیدای شي په لرغونو ډبرو کې یې کیمیاوي لاسلیک پرځای پرېښی وي. د څو حجروي موجوداتو لومړني فوسیلونو کې ګریپانیا سپایرالیس او په ګابن (Gabonionta) کې د B Palaeoproterozoic Francevillian فوسیلي ډلې تور شیلونو فوسیلونه شامل دي. د دوشانتو جوړښت د څوحجروي ځانګړتیاوو شواهدو سره ۶۰۰ میلیون کلن کوچني فوسیلونه موندلي دي.<ref>A H Knoll, 2003. ''Life on a Young Planet''. Princeton University Press. {{ISBN|0-691-00978-3}} (hardcover), {{ISBN|0-691-12029-3}} (paperback). An excellent book on the early history of life, very accessible to the non-specialist; includes extensive discussions of early signatures, fossilization, and organization of life.</ref><ref>{{cite journal|author=El Albani, Abderrazak <!--- | last = El Albani | first = Abderrazak | author-link = Abderrazak El Albani A, Bengtson S, Canfield DE, Bekker A, Macchiarelli R, Mazurier A, Hammarlund EU, Boulvais P, Dupuy JJ, Fontaine C, Fürsich FT, Gauthier-Lafaye F, Janvier P, Javaux E, Ossa FO, Pierson-Wickmann AC, Riboulleau A, Sardini P, Vachard D, Whitehouse M, Meunier A. --->|date=1 July 2010|title=Large colonial organisms with coordinated growth in oxygenated environments 2.1 Gyr ago|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=466|issue=7302|pages=100–104|issn=0028-0836|doi=10.1038/nature09166|pmid=20596019|display-authors=etal|bibcode=2010Natur.466..100A|s2cid=4331375}}</ref><ref>{{Cite journal|doi=10.1038/nature13766|pmid=25252979|title=Cell differentiation and germ–soma separation in Ediacaran animal embryo-like fossils|journal=Nature|year=2014|last1=Chen|first1=L.|last2=Xiao|first2=S.|last3=Pang|first3=K.|last4=Zhou|first4=C.|last5=Yuan|first5=X.|volume=516|issue=7530|pages=238–241|bibcode=2014Natur.516..238C|s2cid=4448316}}</ref> تر دې وروستیو، فیلوجنیټیکي بیارغونه د اناټومیکي (په ځانګړې توګه امبریولوژیکي) ورته والي له طریقه ترسره کېده. دا ناسمه ده، ځکه له ۵۰۰ میلیون کالو زیات کېږي چې څوحجروي ژوندي موجودات لکه حیوانات او بوټي له خپلو یوحجروي نیکونو څخه لرې شوي دي. د وخت داسې تېرېدنه دواړو متنوع او متضادو تکاملي وختونو ته اجازه ورکوي ترڅو له ورته والي څخه تقلید وکړي او د مډرنو او پخوانیو ورکو شویو ډلو بڼو ترمنځ تفاوتونه راټول کړي. مډرن فیلوجینیټیک له پېچلو تخنیکونو لکه آلوانزایمونه، سټلایټ DNA او نورو مالیکولي نښانو څخه د هغو صفتونو د توصیف لپاره کار اخلي چې د پخوا پورې اړوند نسبونو کې مشترک دي. څوحجروي تکامل کېدای شي د بېلابېلو طریقو له لارې رامنځته شي چې ځینې یې لاندې توضیح شوې دي: === سیمبیوټیک تیوري === دا نظریه سپارښتنه کوي چې لومړني څو حجروي موجودات د یوحجروي موجوداتو بڼو له سیمبیوزس (همکارۍ) څخه، چې هر یو یې بېلابېل رول لوبوي، رامنځته شوي دي. د وخت په تېرېدو سره، دا موجودات هومره یوبل پورې تړل کېږي چې نشي کولی په یوازې توګه ژوندي پاتې شي او بلآخره په یوه څو حجروي موجود کې د هغوی د جینوم د ادغام لامل کېږي. هر اړوند ارګانیزم په نویو جوړو شویو بڼو کې د توپیرموندلو حجرو جلا نسب باندې بدلېږي.<ref>{{cite book|author=Margulis, Lynn|author-link=Lynn Margulis|year=1998|title=Symbiotic Planet: A New Look at Evolution|page=160|publisher=[[Basic Books]]|location=New York|isbn=978-0-465-07272-9|url=https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=96971657|تاريخ الوصول=2022-07-28|تاريخ الأرشيف=2010-04-20|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20100420055859/http://www.questia.com/PM.qst?a=o|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2022-07-28|خونديځ نېټه=2010-04-20|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20100420055859/http://www.questia.com/PM.qst?a=o|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20100420055859/http://www.questia.com/PM.qst?a=o|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420055859/http://www.questia.com/PM.qst?a=o}}</ref> له یوبل پورې داسې شدیده تړلې د سیمبیوزس دا بڼه کېدای شي په مکرر ډول ولیدل شی، لکه د مسخره کب او ریټري سمندري شقایقو اړیکې په شان. په دې مواردو کې، ډېر زیات شکمن دی چې که کومه بله بڼه به له منځه لاړه شي که نه. په هرحال، د دې نظریې ستونزه دا ده چې تراوسه په ډاګه نده چې د هر ژوندي موجود DNA  څنګه کولی شي چې په یوه واحد جینوم کې ځای پرځای شي ترڅو یوه واحده بڼه تشکیل کړي. که څه هم داسې ښکاري چې داسې سیمبیوزس به رامنځته شوی وي (د بېلګې په توګه، په حیواني او نباتي حجرو کې مایټوکانډریا او کلوروپلاسټ – انډوسیمبیوزس)، دا کار په ندرت سره رامنځته شوی او ان په هغه وخت کې د انډوسیمبیوزس جینوم د توپیر یو عنصر ساتلی دی او په جلا توګه د کوربه بڼو مایټوز په جریان کې د هغو DNA تکراروي. د بېلګې په توګه، دوه یا درې سیمبیوټیک ارګانیزمونه چې lichen رامنځته کوي، که څه هم د بقا لپاره یوبل پورې تړلي دي، باید په جلا توګه بیاتولید شي او وروسته بیاځلې شکل واخلي ترڅو یو انفرادي ارګانیزم جوړ کړي. === د حجروي کېدو (سینسیشال) نظریه === دا نظریه وایي چې یو انفرادي یوحجروي موجود، له څو هستو سره، کولی شي د خپلو هرې یوې هستې شاوخوا ته د داخلي غشا تقسیمونه جوړ کړي. ډېری پروټیسټان لکه سیلیاټان او سلایم مولډان کولی شي څو هستې ولري چې له دې فرضیې څخه ملاتړ کوي. په هرحال، د څو هستو ساده شتون د دې فرضیې ملاتړ لپاره کافي ندي. د سیلیاتانو ګڼې هستې توپیر لري او په واضح توګه بېلابېلې دندې په غاړه لري. ماکرونوکلیوس د ارګانیزم اړتیاوې پوره کوي، په داسې حال کې چې مایکرونوکلیوس بیا د جنیټیکي مواد په تبادلې سره د جنسي تکثر لپاره کارول کېږي. د سلایم مولډانو سینسیشیا له کومې بلې لارې څخه نه بلکه آمیب ته ورته انفرادي حجرو، لکه د ځینو څو حجروي ارګانیزمونو سینسیشیال نسجونو، څخه جوړېږي. د دې لپاره چې معتبره وګڼل شي، دا نظریه د اثبات وړ یوې بېلګې او له پخوا څخه موجود سینسشیم نه د څوحجروي ارګانیزم جوړېدو میکانیزم ته اړتیا لري.<ref>{{cite book|vauthors=Hickman CP, Hickman FM|date=8 July 1974|title=Integrated Principles of Zoology|edition=5th|publisher=[[Mosby (publisher)|Mosby]]|isbn=978-0-8016-2184-0|page=112}}</ref> == سرچينې == i4qhvk59t1woack9hpmjb3682o4w5tp 0 65708 364660 363766 2026-06-14T01:15:27Z Jacklincoln47 39842 /* ژبه او ټولنیزه درجه بندي */ 364660 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group|group=Bengalis|native_name={{hlist|{{lang|bn|বাঙ্গালী}}|{{lang|bn|বাঙালি}}}}|native_name_lang=bn|population={{circa|285}} million [[File:Map of the Bangladeshi Diaspora in the World.svg|center|frameless|260x260px]]|image=Watching you (Bangladesh).JPG|popplace={{flagicon|Bangladesh}} [[بنگلہ دیش]] 162,650,853<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|title=SOUTH ASIA :: BANGLADESH|website=Cia.gov|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=21 June 2020|archive-date=30 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|url-status=dead}}</ref><br />{{flagicon|India}} [[بھارت]] 97,237,669<ref>{{cite web|title=Scheduled Languages in descending order of speaker's strength – 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]|date=29 June 2018}}</ref>|region1={{flag|Saudi Arabia}}|pop1=2,500,000<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/over-217-bangladeshi-workers-deported-from-saudi-arabia/1711803|title=Over 217 Bangladeshi workers deported from Saudi Arabia|work=[[انادولو ایجنسی]]|location=[[ڈھاکہ]]|author=Kamruzzaman, Muhammad|date=23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/SaudiArabia.pdf|title=Migration Profile - Saudi Arabia|accessdate=30 December 2019}}</ref>|region2={{flag|Pakistan}}|pop2=2,000,000<ref name="PAK1">—{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/322325/five-million-illegal-immigrants-residing-in-pakistan/|title=Five million illegal immigrants residing in Pakistan|work=Express Tribune}}<br />—{{cite web|url = http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305| title = Homeless In Karachi|publisher = [[آؤٹ لک]]|access-date = 2 March 2010}}<br />—{{cite news|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006\story_17-12-2006_pg12_3 |title=Falling back |work=Daily Times |date=17 December 2006 |access-date=25 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131009194726/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C12%5C17%5Cstory_17-12-2006_pg12_3 |archive-date=9 October 2013}}<br />—{{cite book|last1=van Schendel|first1=Willem|title=The Bengal Borderland: Beyond State and Nation in South Asia|date=2005|publisher=Anthem Press|isbn=9781843311454|page=250|url=https://books.google.com/books?id=KqTIhTWuAXcC&pg=PA249}}</ref>|region3={{flag|United Arab Emirates}}|pop3=1,089,917<ref>{{Cite web|url=http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/UAE.pdf|title=Migration Profile – UAE|access-date=30 December 2019}}</ref>|region4={{flag|United Kingdom}}|pop4=451,000<ref name=2011census>{{cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls |title=2011 Census: Ethnic group, local authorities in the United Kingdom |publisher=Office for National Statistics |date=11 October 2013 |access-date=28 February 2015 |archive-date=23 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123182221/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls |url-status=dead }}</ref>|region5={{flag|United States}}|pop5=369,115<ref>{{Cite web|url=https://data.census.gov/cedsci/table?tid=ACSDT1Y2019.B16001&hidePreview=false|title=Language Spoken at Home by Ability to Speak English for the Population 5 Years and Over|publisher=U.S. Census Bureau|date=2019}}</ref>|region6={{flag|Qatar}}|pop6=350,000<ref name=pop>{{cite news |last=Bhuyan |first=Md Owasim Uddin |date=21 March 2020 |title=Bangladeshi migrants trapped in Qatar labour camp lockdown |url=https://www.newagebd.net/article/102836/bangladeshi-migrants-trapped-in-qatar-labour-camp-lockdown |work=New Age |access-date=18 September 2020}}</ref>|region7={{flag|Malaysia}}|pop7=221,000<ref>{{cite news |author=Aina Nasa |date=27 July 2017 |title=More than 1.7 million foreign workers in Malaysia; majority from Indonesia |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2017/07/261418/more-17-million-foreign-workers-malaysia-majority-indonesia |newspaper=New Straits Times |access-date=22 October 2017}}</ref>|region8={{flag|Kuwait}}|pop8=200,000<ref name=dt>{{cite news |url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2016/09/07/kuwait-restricts-imports-male-bangladeshi-workers/ |title=Kuwait restricts recruitment of male Bangladeshi workers |work=[[Dhaka Tribune]] |date=7 September 2016 |access-date=7 September 2016}}</ref>|region9={{flag|Italy}}|pop9=135,000<ref>{{cite news |title=In pursuit of happiness |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20121008000549&mod=skb |newspaper=Korea Herald |date=8 October 2012 }}</ref>|region10={{flag|Singapore|name=Singapore}}|pop10=100,000<ref>{{cite web |url=http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |title=Bangladeshis in Singapore |website=High Commission of Bangladesh, Singapore |archive-url=https://web.archive.org/web/20141103005640/http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |archive-date=3 November 2014}}</ref>|region11={{flag|Bahrain}}|pop11=97,115<ref>{{cite web|title=Bahrain: Foreign population by country of citizenship|url=http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/|website=gulfmigration.eu|access-date=1 January 2015|archive-date=2017-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216162345/http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/|url-status=dead}}</ref>|region12={{flag|Canada}}|pop12=69,420<ref>{{cite web |title=NHS Profile, Canada, 2011, Census Data |url=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=Non-official%20language&B1=All&Custom=&TABID=1 |date=8 May 2013 |website=Government of Canada, Statistics Canada |access-date=4 February 2015}}</ref>|region13={{flag|Australia}}|pop13=54,566<ref>{{cite web|title=Census shows Indian population and languages have exponentially grown in Australia|url=http://www.sbs.com.au/yourlanguage/hindi/en/article/2017/06/28/census-shows-indian-population-and-languages-have-exponentially-grown-australia|website=SBS Australia|access-date=28 June 2017}}</ref>|region14={{flag|Nepal|name=Nepal}}|pop14=26,582<ref>{{Cite web |url=http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20Monograph%20of%20Nepal%202014/Population%20Monograph%20V02.pdf |title=Population Monograph of Nepal: Volume II (Social Demography) |access-date=8 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170918043750/http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20Monograph%20of%20Nepal%202014/Population%20Monograph%20V02.pdf |archive-date=18 September 2017 |url-status=dead }}</ref>|region15={{flag|South Korea|name=South Korea}}|pop15=13,600<ref name="Immigration.go.kr">{{citation|url=http://www.immigration.go.kr/HP/COM/bbs_003/ListShowData.do?strNbodCd=noti0096&strWrtNo=126&strAnsNo=A&strOrgGbnCd=104000&strRtnURL=IMM_6050&strAllOrgYn=N&strThisPage=1&strFilePath=imm/ |script-chapter=ko:체류외국인 국적별 현황|script-title=ko:2013년도 출입국통계연보 |publisher=Ministry of Justice|location=South Korea|year=2013|access-date=5 June 2014|page=290}}</ref>|region16={{flag|Japan}}|pop16=12,374<ref name="MOJ">{{cite web |script-title=ja:バングラデシュ人民共和国（People's Republic of Bangladesh）|url=http://www.mofa.go.jp/mofaj/area/bangladesh/data.html|website=[[Ministry of Foreign Affairs (Japan)]]|access-date=29 October 2017|language=ja-JP}}</ref>|region17={{flag|Indonesia}}|pop17=8,500|ref17=<ref>http://www.qatar-tribune.com/news.aspx?n=659B1F3A-7299-4D4A-B2DA-D3BAA8AE673D&d=20150625{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|region18={{flag|Ireland}}|pop18=8,000|ref18=<ref>https://www.dfa.ie/travel/travel-advice/a-z-list-of-countries/bangladesh/</ref>|languages=[[بنگالی زبان]]|religions=[[File:Star and Crescent.svg|18px]] [[اسلام]] including Ahmadi– Bangladesh (90.40%), India (~30%)<ref>Comparing State Polities: A Framework for Analyzing 100 Governments By Michael J. III Sullivan, pg. 119</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|access-date=30 December 2019}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Andre|first1=Aletta|last2=Kumar|first2=Abhimanyu|title=Protest poetry: Assam's Bengali Muslims take a stand|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2016/12/protest-poetry-assam-bengali-muslims-stand-161219094434005.html|access-date=26 January 2017|agency=[[الجزیرہ]]|publisher=[[الجزیرہ]]|date=23 December 2016 |quote=Total Muslim population in Assam is 34.22% of which 90% are Bengali Muslims according to this source which puts the Bengali Muslim percentage in Assam as 29.08%}}</ref><ref name="ciafactbook"/> [[File:Om.svg|15px]] [[ہندو مت]] including Brahma – India (~70%), Bangladesh (8.54%)<ref>{{Cite web|url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|title=Population Housing Census|access-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|archive-date=3 September 2017|url-status=dead}}</ref><ref name="ciafactbook"/> [[File:Dharma Wheel.svg|18px]] [[بدھ مت]], [[مسیحیت]] and others – (1%)<ref name="ciafactbook">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ Bangladesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |date=2021-07-30 }}- [[کتاب حقائق عالم]]</ref><ref name=relegionindia>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/| title = Data on Religion| access-date = 26 August 2006 | work = Census of India (2001)| publisher = Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref>|related_groups=[[Indo-Aryan peoples]]|footnotes=}}{{Infobox ethnic group|group=بنګاليان|native_name={{hlist|{{lang|bn|বাঙ্গালী}}|{{lang|bn|বাঙালি}}}}|native_name_lang=bn|population={{circa|285}} million [[File:Map of the Bangladeshi Diaspora in the World.svg|center|frameless|260x260px]]|image=Watching you (Bangladesh).JPG|popplace={{بېرغ نښه|بنگله دېش}} [[بنګله دېش]] 162,650,853<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|title=SOUTH ASIA :: BANGLADESH|website=Cia.gov|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=21 June 2020|archive-date=30 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/|url-status=dead}}</ref><br />{{بېرغ نښه|هند}} [[هند]] 97,237,669<ref>{{cite web|title=Scheduled Languages in descending order of speaker's strength – 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]|date=29 June 2018}}</ref>|region1={{بېرغ نښه|سعودي عربستان}}[[سعودي عربستان]]|pop1=2,500,000<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/over-217-bangladeshi-workers-deported-from-saudi-arabia/1711803|title=Over 217 Bangladeshi workers deported from Saudi Arabia|work=[[انادولو ایجنسي]]|location=[[ډاکه]]|author=Kamruzzaman, Muhammad|date=23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/SaudiArabia.pdf|title=Migration Profile - Saudi Arabia|accessdate=30 December 2019}}</ref>|region2={{بېرغ نښه|پاکستان}}[[پاکستان]]|pop2=2,000,000<ref name="PAK1">—{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/322325/five-million-illegal-immigrants-residing-in-pakistan/|title=Five million illegal immigrants residing in Pakistan|work=Express Tribune}}<br />—{{cite web|url = http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305| title = Homeless In Karachi|publisher = [[آؤٹ لک]]|access-date = 2 March 2010}}<br />—{{cite news|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006\story_17-12-2006_pg12_3 |title=Falling back |work=Daily Times |date=17 December 2006 |access-date=25 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131009194726/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C12%5C17%5Cstory_17-12-2006_pg12_3 |archive-date=9 October 2013}}<br />—{{cite book|last1=van Schendel|first1=Willem|title=The Bengal Borderland: Beyond State and Nation in South Asia|date=2005|publisher=Anthem Press|isbn=9781843311454|page=250|url=https://books.google.com/books?id=KqTIhTWuAXcC&pg=PA249}}</ref>|region3={{بېرغ نښه|متحده عرب امارات}}[[متحده عرب امارات]]|pop3=1,089,917<ref>{{Cite web|url=http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/UAE.pdf|title=Migration Profile – UAE|access-date=30 December 2019}}</ref>|region4={{بېرغ نښه|بريتانيه}}[[برېتانيا]]|pop4=451,000<ref name=2011census>{{cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls |title=2011 Census: Ethnic group, local authorities in the United Kingdom |publisher=Office for National Statistics |date=11 October 2013 |access-date=28 February 2015 |archive-date=23 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123182221/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls |url-status=dead }}</ref>|region5={{بېرغ نښه|د امريکا متحده ايالات}}[[د امريکا متحده ايالات]]|pop5=369,115<ref>{{Cite web|url=https://data.census.gov/cedsci/table?tid=ACSDT1Y2019.B16001&hidePreview=false|title=Language Spoken at Home by Ability to Speak English for the Population 5 Years and Over|publisher=U.S. Census Bureau|date=2019}}</ref>|region6={{بېرغ نښه|قطر}}[[قطر]]|pop6=350,000<ref name=pop>{{cite news |last=Bhuyan |first=Md Owasim Uddin |date=21 March 2020 |title=Bangladeshi migrants trapped in Qatar labour camp lockdown |url=https://www.newagebd.net/article/102836/bangladeshi-migrants-trapped-in-qatar-labour-camp-lockdown |work=New Age |access-date=18 September 2020}}</ref>|region7={{بېرغ نښه|مالېزيا}}[[مالېزيا]]|pop7=221,000<ref>{{cite news |author=Aina Nasa |date=27 July 2017 |title=More than 1.7 million foreign workers in Malaysia; majority from Indonesia |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2017/07/261418/more-17-million-foreign-workers-malaysia-majority-indonesia |newspaper=New Straits Times |access-date=22 October 2017}}</ref>|region8={{بېرغ نښه|کوېټ}}[[کوېټ]]|pop8=200,000<ref name=dt>{{cite news |url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2016/09/07/kuwait-restricts-imports-male-bangladeshi-workers/ |title=Kuwait restricts recruitment of male Bangladeshi workers |work=[[Dhaka Tribune]] |date=7 September 2016 |access-date=7 September 2016}}</ref>|region9={{بېرغ نښه|اېټاليا}}[[اېټاليا]]|pop9=135,000<ref>{{cite news |title=In pursuit of happiness |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20121008000549&mod=skb |newspaper=Korea Herald |date=8 October 2012 }}</ref>|region10={{flagicon|Singapore}}[[سنګاپور]]|pop10=100,000<ref>{{cite web |url=http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |title=Bangladeshis in Singapore |website=High Commission of Bangladesh, Singapore |archive-url=https://web.archive.org/web/20141103005640/http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |archive-date=3 November 2014}}</ref>|region11={{بېرغ نښه|بحرين}}[[بحرين]]|pop11=97,115<ref>{{cite web|title=Bahrain: Foreign population by country of citizenship|url=http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/|website=gulfmigration.eu|access-date=1 January 2015|archive-date=2017-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216162345/http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/|url-status=dead}}</ref>|region12={{بېرغ نښه|کاناډا}}[[کاناډا]]|pop12=69,420<ref>{{cite web |title=NHS Profile, Canada, 2011, Census Data |url=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=Non-official%20language&B1=All&Custom=&TABID=1 |date=8 May 2013 |website=Government of Canada, Statistics Canada |access-date=4 February 2015}}</ref>|region13={{بېرغ نښه|آسټراليا}}[[آسټراليا]]|pop13=54,566<ref>{{cite web|title=Census shows Indian population and languages have exponentially grown in Australia|url=http://www.sbs.com.au/yourlanguage/hindi/en/article/2017/06/28/census-shows-indian-population-and-languages-have-exponentially-grown-australia|website=SBS Australia|access-date=28 June 2017}}</ref>|region14={{بېرغ نښه|نيپال}}[[نيپال]]|pop14=26,582<ref>{{Cite web |url=http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20Monograph%20of%20Nepal%202014/Population%20Monograph%20V02.pdf |title=Population Monograph of Nepal: Volume II (Social Demography) |access-date=8 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170918043750/http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20Monograph%20of%20Nepal%202014/Population%20Monograph%20V02.pdf |archive-date=18 September 2017 |url-status=dead }}</ref>|region15={{بېرغ نښه|سوېلي کوريا}}[[سوېلي کوريا]]|pop15=13,600<ref name="Immigration.go.kr">{{citation|url=http://www.immigration.go.kr/HP/COM/bbs_003/ListShowData.do?strNbodCd=noti0096&strWrtNo=126&strAnsNo=A&strOrgGbnCd=104000&strRtnURL=IMM_6050&strAllOrgYn=N&strThisPage=1&strFilePath=imm/ |script-chapter=ko:체류외국인 국적별 현황|script-title=ko:2013년도 출입국통계연보 |publisher=Ministry of Justice|location=South Korea|year=2013|access-date=5 June 2014|page=290}}</ref>|region16={{بېرغ نښه|جاپان}}[[جاپان]]|pop16=12,374<ref name="MOJ">{{cite web |script-title=ja:バングラデシュ人民共和国（People's Republic of Bangladesh）|url=http://www.mofa.go.jp/mofaj/area/bangladesh/data.html|website=[[Ministry of Foreign Affairs (Japan)]]|access-date=29 October 2017|language=ja-JP}}</ref>|region17={{بېرغ نښه|اندونېزيا}}[[اندونېزيا]]|pop17=8,500|ref17=<ref>http://www.qatar-tribune.com/news.aspx?n=659B1F3A-7299-4D4A-B2DA-D3BAA8AE673D&d=20150625{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|region18={{بېرغ نښه|Ireland}}[[ايرلينډ]]|pop18=8,000|ref18=<ref>https://www.dfa.ie/travel/travel-advice/a-z-list-of-countries/bangladesh/</ref>|languages=[[بنګالي ژبه]]|religions=[[File:Star and Crescent.svg|18px]] [[اسلام]] د احمدي په ګډون– بنګله دېش (90.40%), هند (~30%)<ref>Comparing State Polities: A Framework for Analyzing 100 Governments By Michael J. III Sullivan, pg. 119</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|access-date=30 December 2019}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Andre|first1=Aletta|last2=Kumar|first2=Abhimanyu|title=Protest poetry: Assam's Bengali Muslims take a stand|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2016/12/protest-poetry-assam-bengali-muslims-stand-161219094434005.html|access-date=26 January 2017|agency=[[الجزیرہ]]|publisher=[[الجزیرہ]]|date=23 December 2016 |quote=Total Muslim population in Assam is 34.22% of which 90% are Bengali Muslims according to this source which puts the Bengali Muslim percentage in Assam as 29.08%}}</ref><ref name="ciafactbook"/> [[File:Om.svg|15px]] [[هندوييزم]] د برما په ګډون – هند (~70%), بنګله دېش (8.54%)<ref>{{Cite web|url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|title=Population Housing Census|access-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|archive-date=3 September 2017|url-status=dead}}</ref><ref name="ciafactbook"/> [[File:Dharma Wheel.svg|18px]] [[بوداييزم]], [[مسیحیت]] او نور مذاهب – (1%)<ref name="ciafactbook">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ Bangladesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |date=2021-07-30 }}- [[کتاب حقائق عالم]]</ref><ref name=relegionindia>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/| title = Data on Religion| access-date = 26 August 2006 | work = Census of India (2001)| publisher = Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref>|related_groups=[[Indo-Aryan peoples]]|footnotes=}} '''بنګالي ملت''' (بنګالي: বনগালি কুমাম)، چې د بنګالي ولس، بنګاليانو په نوم هم يادېږي، <ref>{{Cite news|Title=Bangalees and indigenous people shake hands on peace prospects|URL=https://www.dhakatribune.com/uncategorized/2013/08/25/bangalees-and-indigenous-people-shake-hands-on-peace-prospects|Publisher=Dhaka Tribune}}</ref> د آريايي توکميزو ژبو يوه ډله ده چې د [[سوېلي اسيا|جنوبي اسيا]] د [[بنګال]] له سيمې سره تړاو لري. == نوم او اصل == بنګاليان هغه خلک دي چې د [[بنګال]] څخه ژبني، کلتوري یا پلارنی اصل لري. د دې توکمیز نوم '''بنګالي''' ، د ژبې او سیمې نوم '''بنګلا''' سره یوځای، دواړه د '''بنګالا''' څخه اخیستل شوی، چې د سیمې لپاره فارسي نوم و. د مسلمانانو تر پراخېدو مخکې، د بنګال په نامه کومه متحده سیمه نه وه، ځکه دغه سیمه په څو جیو پولیټیکل ویشل شوې وه. بنګ (په جنوب کې)، راد (په لویدیځ کې)، پندروردان او ورندرا (په شمال کې)، او سمت او هرکل (په ختیځ کې) ترټولو مهمې څانګې وې. په پخوانیو وختونو کې د دې سیمې خلک د دې ویشونو له مخې پیژندل شوي. پخوانیو تاریخپوهانو بنګ هغه سړي ته موندلی چې په سیمه کې اوسیده، که څه هم هغه ډیری وختونه د افسانې په توګه پیژندل کیږي. دوی وړاندیز وکړ چې دا سیمه لومړی د Bing لخوا میشته شوې وه، چې هغه د حم لمسی و، چې هغه د نوح زوی و. <ref name="riaj">{{Cite book|url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=07601010&ct=11|title=RIYAZU-S-SALĀTĪN: A History of Bengal|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141215055926/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=07601010&ct=11|last=[[غلام حسین سلیم]]|publisher=The Asiatic Society|place=[[کولکاتا]]|year=1902|archivedate=15 December 2014}}</ref> <ref>{{Cite book|last=[[محمد قاسم فرشتہ]]|pages=7–9|year=1768|title=History of Hindostan|editor=[[Alexander Dow|Dow, Alexander]]}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Aryans and British India|last=[[Thomas Trautmann|Trautmann, Thomas]]|publisher=[[Yoda Press]]|year=2005|page=53}}</ref> د مغلو په کتاب عین اکبري کې د "ال" ضمیمه د دې حقیقت له امله ده چې د سیمې پخوانیو پاچاهانو د غونډۍ په لمنو کې د ځمکې څخه 10 فوټه پورته کړې. لوړ او 20 فوټ پراخ .. دا غونډۍ د "ټول" په نوم یادیږي. <ref>Land of Two Rivers, [[Nitish Sengupta]]</ref> په 1352 میلادي کال کې د شمس الدین الیاس په نوم یو مسلمان اشرف دا سیمه په یوه واحد سیاسي اداره کې یوځای کړه چې د بنګال د سلطنت په نوم پیژندل کیږي. هغه ځان ته شاه بنګالیان ویل. <ref name="Ahmed, ABM Shamsuddin">Ahmed, ABM Shamsuddin (2012). </ref> په دې دوره کې، [[بنګالي ژبه|بنګالي ژبې]] هم دولتي سرپرستي ترلاسه کړه او ادبي پرمختګ یې تایید کړ. <ref name="banglalang">{{Cite book|quote="What is more significant, a contemporary Chinese traveler reported that although Persian was understood by some in the court, the language in universal use there was Bengali... It also points to the survival, and now the triumph, of local Bengali culture at the highest level of official society."|last=Eaton|first1=Richard M.|year=1993|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|url=https://archive.org/details/riseofislambenga00eato|publisher=University of California|isbn=978-0-520-20507-9|access-date=13 July 2017}}</ref> <ref name="jol">{{Cite journal|url=https://www.banglajol.info/index.php/DUJL/article/view/3344|title=Politics and Literary Activities in the Bengali Language during the Independent Sultanate of Bengal}}</ref> په دې توګه، الیاس شاه په اغیزمنه توګه د سیمې د اوسیدونکو ټولنیز - ژبني هویت د دولت، کلتور او ژبې له مخې رسمی کړ. <ref>مرشد غلام (2012). </ref> == تاریخ == === لرغونی === [[دوتنه:Ptolemy_Asia_detail.jpg|ښي|بټنوک| د لرغوني یوناني جغرافیه پوه پوتلیمي لخوا په نقشه کې د [[بطلمیوس|ګنګهارډ]] انځور.]] لرغونپوهانو د بنګال په سیمه کې د 4,000 کلن برونزو د دورې تمدن پاتې شوني موندلي دي، او دوی په دې باور دي چې موندنې په سیمه کې د جوړیدو لومړنۍ نښې دي. په هرصورت، د رنګاماټي او فیني ولسوالیو د تیږو د وسایلو او د لاسي زنګونو په بڼه د [[د ډبرو لرغونې دوره|پیلیولیتیک]] انساني استوګنې شواهد ترلاسه کړي دي. <ref name="bsahistory">{{Cite web |url=http://www.orgs.ttu.edu/saofbangladesh/history.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20051226045659/http://www.orgs.ttu.edu/saofbangladesh/history.htm |archive-date=26 December 2005 |access-date=26 October 2006 |publisher=Bangladesh Student Association @ TTU}}</ref> اثار ښیې چې د واری باتشور تمدن چې په اوسني نرسنګدي کې وده کړې، د 2000 BC پورې تاریخ لري. د سیندونو څخه لرې نه، بندر ښار د لرغوني روم ، [[سوېل ختيځه اسيا|سویل ختیځ آسیا]] او نورو سیمو سره په بهرنۍ سوداګرۍ کې بوخت و. د دې تمدن خلک د خښتو په کورونو کې اوسېدل، په پراخو سړکونو ګرځېدل، د سپینو زرو سکې او د اوسپنې وسلې یې کارولې. دا په بنګال او ختیځ برصغیر کې ترټولو پخوانی ښار ګڼل کیږي. <ref>{{Cite web |title=آرکائیو کاپی |url=http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/উপজেলা%20পটভূমি |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930113403/http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%20%E0%A6%AA%E0%A6%9F%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AE%E0%A6%BF |archive-date=2021-09-30 |access-date=2021-12-29 |website=بیلبو ذیلی ضلع |language=bn}}</ref> بنګال ته یو له لومړنیو بهرنیو حوالو څخه یو هیواد دی چې ګنګهارډ نومیږي چې یونانیانو په 100 BC کې یادونه کړې. دیوډورس سیکولس اعلان وکړ چې هیڅ بهرني دښمن د هاتیو د قوي ځواک له امله ګنګهارډ نه دی فتح کړی. هغه دا هم وویل چې لوی [[مقدوني سکندر|سکندر]] د هندیانو له ماتولو وروسته د ګنګا په لور پرمختګ وکړ، مګر کله چې هغه د ګنګهارد د 4,000 هاتیانو په اړه پوه شو نو د تقاعد پریکړه یې وکړه. <ref>{{Cite book|last=[[Diodoro Sículo]]|volume=II|series=[[Loeb Classical Library]]|publisher=[[Harvard University Press]]|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Diodorus_Siculus/2B*.html|year=1940|oclc=875854910}}</ref> === د منځنۍ دورې === [[دوتنه:Pir_Gazi_and_his_tiger_in_Sundarbans.jpg|بټنوک|266x266px| داسې انګېرل کیږي چې غازي پیر د یوولسمې او دولسمې پېړۍ تر منځ یو وخت په سندربن کې ژوند کاوه.]] د انسائیکلو پیډیا بریتانیکا په وینا، [[عربان]] ، [[ترکي خلک (ترکان)|ترکان]] او پارسيان په اتمه پیړۍ کې بنګال ته ننوتل پیل کړل. په نهایت کې دا ټولې ډلې سره یوځای شوې چې اوس د بنګالیانو په نوم پېژندل کیږي. <ref>{{Cite web |title=Bengali |url=https://www.britannica.com/topic/Bengali |website=[[Enciclopedia Británica]] |language=en}}</ref> د دې وخت په جریان کې، بنګال د محلي پال امپراتورۍواکمنه وه چې د [[عباسي خلافت]] سره یې سوداګري کوله. د بنګال او د [[منځنی ختيځ|منځني ختیځ]] د عربو تر منځ د دې مخ پر ودې سوداګرۍ په پایله کې، اسلام راڅرګند شو. یو عرب جغرافیه پوه المسعودي هلته د مسلمانانو یوه ټولنه ولیده. <ref>{{Cite book|title=Les Prairies d'or [Murūj al-dhahab]|last=[[مسعودی]], trans. Barbier de Meynard and Pavet de Courteille|language=fr|editor=Pellat, Charles|place=Paris|publisher=Société asiatique|year=1962|chapter=1:155}}</ref> د تجارت تر څنګ اسلام د اولیاوو د هجرت په واسطه معرفي شو. په 11 پیړۍ کې، سارخ الانتیا او د هغه شاګردان، په ځانګړې توګه شاه سلطان رومي، په نیتورکونا کې میشت شول، چیرته چې دوی سیمه ایز حاکمان او خلک د اسلام منلو ته اړ کړل. د زغم وړ بوداپال امپراتورۍ وروسته د سینا لخوا برید وشو چې د سویلي هند هندوان وو. سینا د محلي خلکو لږ ملاتړ درلود او د محمد بن بختیار خلجي (یو مسلمان جنرال) له خوا په اسانۍ سره مات شول. نو بنګال د راتلونکو څو پیړیو لپاره د مسلمانو شاهي کورنیو لخوا واکمن شو. له همدې امله د مسلمانانو راتګ هم زیات شو. د سلطان بلخي او شاه مخدوم روپاس په شان اولیاء د شمالي بنګال په اوسني [[راج شاهي ولایت|راجشاهي څانګه]] کې میشته دي. د برهان الدین په مشرۍ د 13 مسلمانو کورنیو یوه ټولنه هم په سلهت کې شتون درلود، د شمال ختیځ ښار چې د هندوانو تر واک لاندې دی. په 1303 میلادي کال کې، د شاه جلال په مشرۍ په سلګونو صوفیانو د شمالي بنګال له سلطان سره د سلهټ په فتح کولو کې مرسته وکړه، او دا ښار یې د مذهبي فعالیتونو لپاره د شیخ جلال مرکز جوړ کړ. شیخ جلال له فتحې وروسته د بنګال په مختلفو سیمو کې د خپلو شاګردانو په خپرولو سره اسلام خپور کړ. په 1352 کې د شمس الدین الیاس شاه لخوا د بنګال د واحد متحد سلطنت تاسیس په پای کې د "بنګالي" ټولنیز ژبني هویت ته وده ورکړه. عثمان سراج الدین چې د اخي سراج بنګالي په نوم هم یادیږي، د شمالي بنګال د ګور اوسیدونکی و او د الیاس شاه د واکمنۍ پر مهال د بنګال امپراتورۍ د دربار عالم شو. <ref>{{Cite book|last=[['Abd al-Haqq al-Dehlawi]]|title=Akhbarul Akhyar}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Biographical Encyclopaedia of Sufis: South Asia|year=2000|last=حنیف|publisher=پربھت کمار شارما|page=35}}</ref> دغه [[اهل سنت او جماعت|سني]] هیواد هم د پخوانیو پاچاهانو په پرتله د [[بنګالي ژبه|مورنۍ ژبې]] ملاتړ ته اجازه ورکړه او ملاتړ یې وکړ. جلال الدین محمد شاه ، چې یو هندو زیږیدلی مسلمان سلطان دی، په عربستان کې تر مکې او مدینې پورې د اسلامي مدرسو د جوړولو تمویل وکړ. عربانو دغه بنسټونه د ''المدارس البنگالیه په نوم پیژندل'' . <ref name="banglalang">{{Cite book|quote="What is more significant, a contemporary Chinese traveler reported that although Persian was understood by some in the court, the language in universal use there was Bengali... It also points to the survival, and now the triumph, of local Bengali culture at the highest level of official society."|last=Eaton|first1=Richard M.|year=1993|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|url=https://archive.org/details/riseofislambenga00eato|publisher=University of California|isbn=978-0-520-20507-9|access-date=13 July 2017}}</ref> <ref name="jol"/> === د انګریزانو یرغل === [[دوتنه:The_Nawab's_artillery_at_Plassey.jpg|بټنوک|250x250px| په 1757 کې د پلاشي په جګړه کې د بنګالي توپخانې يو انځور.]] وروسته، [[بنګال]] په خپلواکه توګه د نوابانو لخوا واکمن شو چې د مغل امپراتورۍ ته وفادار وو. د جګړې وروسته ، د [[ختيځ هند کمپنۍ|برتانیا ختیځ هند شرکت]] بنګال سره ضمیمه کړ، چې د ماشومانو د جګړې بنسټ جوړوي. په ټوله برصغیر کې د شرکت واکمني د لومړي بنګال صدارت لاندې پیل شوه. [[کلکته]] په ۱۷۷۲ کال کې د برتانوي امپراتورۍ پلازمېنه اعلان شوه. صدارت د نظامي - ملکي ادارې لخوا اداره کیده، او د نړۍ شپږم لومړنی ریل شبکه درلوده. د لوی بنګال قحطي د استعماري واکمنۍ پرمهال څو ځله پیښ شوي ، په ځانګړي توګه د لوی بنګال قحط (1770) او [[په بنګال کې د ۱۹۴۳ز کال وچکالي(قحطي)|د 1943 بنګال قحط چې]] هر یو یې ملیونونه بنګاليان وژلي. بنګال د برتانوي واکمنۍ لاندې بې صنعتي شو. د بنګالي خلکو له وضعیت څخه ناراضه، د څو پاڅونونو هڅه وکړه. د بنګال د خپلواکۍ جګړه په 1857 کې د [[کلکته|کلکتې]] په څنډه کې پیل شوه او د نورو بغاوتونو سره د پیوستون لپاره [[ډاکه|ډهاکه]] ، چټاګانګ او سلیټ ته خپره شوه. د بغاوت ناکامي مستقیم د برتانوي واکمنۍ لامل شوه. د آزادۍ د مبارزې ډیری مخکښان او وروسته مشران بنګاليان وو لکه دودو میان ، تیتو میر ، عبدالحمید خان بھاشاني ، حسین شهید سهروردي او فضل الحق . == ژبه او ټولنیزه درجه بندي == [[دوتنه:Bengali_dialects.png|بټنوک| سیمه يیزې ژبې د طبقه بندۍ یو له ټاکونکو څخه دی.]] د بنګالیانو یوه مهمه او یووالی ځانګړنه دا ده چې ډېری یې په بنګالي خبرې کوي، د دوی اړوند [[هندو آریایي ژبې|هند-اريايي ژبه]] . <ref name="bari2">{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/longform/news/tale-two-languages-how-the-persian-language-seeped-bengali-1728421#:~:text=As%20Suniti%20Kumar%20Chatterjee%20explains,of%20the%20Indo%2DEuropean%20languages.|website=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|author=سارا انجم باری|title=A Tale of Two Languages: How the Persian language seeped into Bengali|date=12 April 2019}}</ref> په ټوله نړۍ کې د نږدې 226 مېلیون اصلي ویونکو او 300 مېلیون ټول ویونکو سره، بنګالي یو له خورا پراخه ویل کېدونکو ژبو څخه ده چې په نړۍ کې شپږم ځای لري. <ref name="popstat">{{Cite web |year=2012 |title=Statistical Summaries |url=http://www.ethnologue.com/ethno_docs/distribution.asp?by=size |access-date=23 May 2012 |publisher=Ethnologue}}</ref> <ref name="huq_sarkar">{{Cite book|title=Banglapedia: The National Encylopedia of Bangladesh|last=حق|first1=محمد دنیال|last2=سرکار|first2=پبتر|chapter=Bangla Language}}</ref> د دې ژبې مختلف ډولونه نن ورځ کارول کیږي او د بنګالي یووالي لپاره یو مهم ځواک چمتو کوي. دا بېلابېل ډولونه په دریوو کټګوریو وېشل کېدی شي: # کلاسیکی بنګالی (সাধু বাশাধাধাবাশা): یوه تاریخي بڼه ده چې د انګلیسي دورې تر پایه پورې د ادبي کارولو لپاره محدوده وه. # عصري معیاري بنګالي (چلت بھاشا چلات بھاشا یا شده بھاشا شده بھاشا): د لوی نادیه د ویشل شوې سیمې د ژبو پر بنسټ یو عصري ادبي بڼه (اوس د لوی کشتیا او نادیه ترمنځ ویشل شوې). دا نن ورځ په لیکلو او رسمي وینا کې کارول کیږي. د بیلګې په توګه، چمتو شوي ویناوې او ځینې راډیوګانې. # بنګالي (سیمه ییزه ژبه): د ټولو ویناوالو له مخې ترټولو لوی کټګوري. دا یوه غیر رسمي خبرې شوې ژبه ده چې د ژبې له مخې له سیمې څخه بلې سیمې ته توپیر لري. بنګاليان په فرعي ګروپونو وېشل کېدی شي په ابتدايي توګه د ژبو پر بنسټ، مګر د کلتور د نورو اړخونو له مخې. # '''اهل بنګاليان''' : یوه کلمه چې په [[مغربي بنگال|لویدیځ بنګال]] کې په عمده توګه د ختیځ بنګالیانو لپاره کارول کیږي. په دې ډله کې اکثریت بنګالیان شامل دي. دوی د ډهاکه ، میمنسنګ ، کاملا او [[باریسال ولایت|باریسال]] ولسوالیو او همدارنګه په [[آسام|ښکته آسام]] او [[تريپوره|تریپوره]] کې د بنګالي ژبو سیمو څخه راغلي دي. د بنګالیانو په منځ کې، داسې فرعي ډلې شتون لري چې د (ختیځ) بنګالي هویت سربیره جلا جلا شناخت لري. دوی د چټاګانګ ، سلیټ، نواکالي او پران ډاکا (زاړه ډهاکه) اصلي اوسېدونکي دي. د چټاګانګ د کاکس بازار خلک د [[ميانمار|میانمار]] د راخین ایالت له روهینګیا سره نږدې تړاو لري. # '''اهل ګوتي''' : د لویدیځ بنګالیانو لپاره یوه جمله. د پورولیا (او لوی منبوم) اصلي اوسیدونکي د لویدیز لور ته د ژبو او فرعي کلتور له امله د عمومي غوټیس څخه یو څه توپیر لري. # '''شمالي''' خلک: په شمالي سیمه کې د ویرندري او رنګپوري ژبو ویونکي. دوی په [[آسام|ښکته آسام]] کې هم موندل کیږي. د شیرشاه ابادي ټولنه [[بهار]] ته غځیږي. == جغرافیایی وېش == [[دوتنه:I'tisam-ud-Din.png|بټنوک| اعتصام الدین د [[د هند نيمه لويه وچه|برصغیر]] لومړنی لوستی و چې [[اروپا]] ته یې سفر وکړ.]] د خپلو اصلي سیمو سربېره، د بنګالي نفوس ډېری برخه د [[اندامان او نیکوبار ټاپو|انډامان او نیکوبار ټاپوګانو]] ، [[اروناچل پرديش|اروناچل پردېش]] ، [[ډېلي|ډیلي]] ، [[اوړېشه|اورشا]] ، [[چتيس گړ|چتیس]] ګاه، [[جارکنډ]] ، [[ميگالايا|میګالیا]] ، [[ميزورام|میزورم]] ، [[ناگالېډ|ناګستان]] او [[اتر کنډ|اتراکنډ]] کې هم ژوند کوي، او همدارنګه د پام وړ نفوس په نمبر 1 کې دي. د [[نیپال]] ولایت سره. <ref name="langminor">{{Cite web |title=50th REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |access-date=2 November 2018 |website=nclm.nic.in |publisher=[[وزارت اقلیتی امور، حکومت ہند]]}}</ref> بنګاليان په [[پاکستان]] ، [[منځنی ختيځ|منځني ختیځ]] ، [[مالیزیا هیواد|مالیزیا]] او [[سنګاپور]] په سویل ختیځ آسیا کې، او په عمده توګه په انګلیس او [[اېټاليا|اېټالیا]] کې ښه تاسیس شوي ټولنې لري. [[اسلام]] ته د بنګالي خلکو معرفي د [[د عربستان ټاپووزمه|عربي ټاپووزمې]] سره اړیکه جوړه کړې، ځکه چې مسلمانان باید په خپل ژوند کې یو ځل د [[حج]] د برکت لپاره دې خاورې ته لاړ شي. څو بنګالي سلطانانو په حجاز کې د اسلامي مدرسو تمویل کاوه، چې عربانو ته د مدرسې البنګالیه په نوم پیژندل کیږي. دا معلومه نه ده چې بنګالیانو کله په عربو کې میشت کیدل پیل کړل، که څه هم لومړنۍ بیلګه یې د حاجي شریعت الله استاد مولانا مراد دی، چې د 1800 لسیزې په لومړیو کې د مکې په ښار کې د تل لپاره میشت شو. د بنګالي نژاد د پام وړ خلک <ref>{{Cite book|title=The Muslim Society and Politics in Bengal, A.D. 1757–1947|page=۷۶|quote=مولانا مراد ، بنگالی ڈومیسائل|year=۱۹۷۸|publisher=[[ڈھاکہ یونیورسٹی]]}}</ref> په [[منځنی ختيځ|منځني ختیځ]] کې ژوند کوي د [[قرآن کریم]] ژباړن ظهور الحق چې په [[عمان]] کې ژوند کوي، او همدارنګه د شهزادګۍ ثروت الحسن کورنۍ چې د شهزاده حسن بن طلال دی. د [[اردن]] ښځه ده [[دوتنه:Brick_Lane_street_signs.JPG|ښي|بټنوک| د بنګاليانو لوی شمېر په بنګله ټاون کې مېشته شوي او ځان یې تاسیس کړی.]] په [[اروپا]] کې د بنګالیانو لومړني ریکارډونه د 16 پیړۍ په اوږدو کې د لوی انګلستان پاچا [[دریم جورج|جورج III]] د واکمنۍ پورې اړه لري. یو بنګالی دیپلومات چې عصام الدین نومیده په ۱۷۶۵ کې له خپل نوکر محمد مقیم سره له نادیه اروپا ته راغی. <ref>C.E. Buckland, Dictionary of Indian Biography, Haskell House Publishers Ltd, ۱۹۶۸, p.</ref> نن ورځ، برتانوي بنګله دیشیان په انګلستان کې طبیعي ټولنه ده، چې په برصغیر کې د ټولو رستورانتونو 90٪ فعالیت کوي. او په ټول هیواد کې یې د بنګالي اکثریت سیمې جوړې کړې. تر ټولو مهم یې په ختیځ لندن کې بنګله ټاون دی. == ساینس == په عصري علومو کې د بنګالیانو ونډه په نړیواله کچه د پام وړ ده. قاضي عزیزالحق یو اختراع کونکی و چې د ګوتو د نښې طبقه بندي سیسټم تر شا د ریاضیاتي اساس رامینځته کولو اعتبار لري چې تر 1990 کلونو پورې د جرمي تحقیقاتو لپاره کارول کیده. عبدالستار خان په فضايي بیړیو، جټ انجنونو، ریل ګاډو انجنونو او صنعتي ګاز توربینونو کې د تجارتي استعمال لپاره له څلویښتو څخه ډیر مختلف مرکبات اختراع کړل. په 2006 کې، ابوالحسام د سونو آرسینیک فلټر اختراع کړ او وروسته یې د [[تلپاتې وده|دوام]] لپاره د 2007 ګرینجر چیلنج جایزه ترلاسه کړه . <ref name="nationalacademies">[[National Academies]] [http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=02012007 Press Release], accessed 5 February 2007.</ref> بل بایو میډیکل ساینس پوه پرویز حارث د سټینفورډ پوهنتون لخوا په نړۍ کې د 1 ملیون ساینس پوهانو په سر کې ځای لري. <ref name="br24">{{Cite web |date=23 January 2021 |script-title=bn:বিশ্বের শীর্ষ বিজ্ঞানীদের তালিকায় প্রফেসর পারভেজ হারিস : আর্সেনিক নিয়ে গবেষণা সাড়া জাগিয়েছে |url=https://britbangla24.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%9E%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A6%E0%A7%87/ |access-date=25 January 2021 |website=britbangla24 |language=bn |archive-date=23 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123232544/https://britbangla24.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b6%e0%a7%8d%e0%a6%ac%e0%a7%87%e0%a6%b0-%e0%a6%b6%e0%a7%80%e0%a6%b0%e0%a7%8d%e0%a6%b7-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%9c%e0%a7%8d%e0%a6%9e%e0%a6%be%e0%a6%a8%e0%a7%80%e0%a6%a6%e0%a7%87/ |url-status=dead }}</ref> == حوالې == {{لړسرچينې}} [[وېشنيزه:بنګاليان]] [[وېشنيزه:بنګله دېش]] [[وېشنيزه:بنګلديش]] [[وېشنيزه:بنګالي ژبه]] [[وېشنيزه:بنګال]] [[وېشنيزه:هندوان]] [[وېشنيزه:هند]] [[وېشنيزه:Pages with unreviewed translations]] iit78qlh7rwgt2szxx3anpbpgbf0olz 10 76228 364662 326370 2026-06-14T06:10:37Z CommonsDelinker 161 Replacing Achaemenid_plaque_from_Persepolis.JPG with [[File:Plaque_of_Lapis-Lazuli_-_Persepolis_-_Achaemenid_-_National_Museum_of_Iran_-_Inv._number_2436.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:F 364662 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = هخامنشیانو سترواکي | shortname alias = هخامنشيان | flag alias = Standard of Cyrus the Great (White).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | flag alias-red = Standard of Cyrus the Great (Achaemenid Empire).svg | flag alias-falcon = Achaemenid Falcon.svg | flag alias-plaque = Plaque of Lapis-Lazuli - Persepolis - Achaemenid - National Museum of Iran - Inv. number 2436.jpg | flag alias-naval =Standard_of_Cyrus_the_Great.svg | link alias-naval = Achaemenid navy <noinclude> | cat = Achaemenid Empire | var1 = red | var2 = falcon | var3 = plaque | redir1 = First Persian Empire | related1 = ايران | related2 = پارس | related3 = قاجاري ايران | related4 = پهلوي ايران | related5 = ساسانيانو سترواکي </noinclude> }} ilpambnugkdve2wyylfpqisf4tijfgo 0 79659 364656 363326 2026-06-13T14:07:26Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364656 wikitext text/x-wiki {{مالومات |نوم=ګنډاپور |انځور=دوتنه:Historical_gate_of_Kulachi,_Dera_Ismail_Khan,_Khyber_Pakhtunkhawa,_Pakistan.jpg | انځور اړوند=د کلاچي ښار د ګنډاپور اړوند تاریخي دروازه }} '''ګنډاپور''' [[پښتانه|د پښتنو]] یوه قبیله ده چې په [[پاکستان]] او [[افغانستان]] کې مېشت ده. <ref name="Brill">{{وېب سرچينه|date=2012}}</ref> <ref name="Brill2">{{Cite|title=GANDĀPŪR}}</ref> د ګنډا پور نوم د [[سورېن کورنۍ]] د [[اندو پارتي پاچايي|اندو پارتي پاچايۍ]] د پاچا ګوندوپېرنېس څخه اخيستل شوی دی. <ref>{{کتابي سرچينه |url=https://books.google.com/books?id=R2DNDwAAQBAJ |title=Revolving Around India(s) Alternative Images, Emerging Perspectives |publisher=Cambridge University |year=2020 |isbn=9781527545922 |pages=28 |language=English}}</ref> دا يوه پښتنه قبيله ده چې د [[دېره اسماعيل خان ولسوالۍ|ډيره اسماعيل خان ولسوالۍ]] په دامان دره او د پاکستان د ټانک ولسوالۍ په ځينو برخو کې ژوند کوي. <ref name="Brill"/> <ref name="Brill2">{{Cite|title=GANDĀPŪR}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHanifi2020">Hanifi, M. Jamil (20 August 2020), [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/*-COM_1873 "GANDĀPŪR"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230223042459/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/*-COM_1873 |date=2023-02-23 }}, ''Encyclopaedia Iranica Online'', Brill, [[Doi (پیژندونکی)|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.1163/2330-4804_eiro_com_1873|10.1163/2330-4804_eiro_com_1873]]</span><span class="reference-accessdate">, retrieved <span class="nowrap">10 September</span> 2022</span></cite></ref> د ګنډاپور اکثريت د کلاچي په تحصيل کې ژوند کوي له هغې جملې د کلاچي ښار او د هغې شاوخوا کلي لکه لوني، روري، تکواړه، مدي، کوټ ظفر بالادستي او داسې نور، او د ټانک په ځينو کليو کې لکه باړه خېل، ګاره بلوچ او نورو سيمو کې دا قام مېشت دی. د ۱۷مې پېړۍ په اوږدو کې دا قام د افغانستان له لوړو سیمو څخه د دامان میدانونو ته راښکته شو. د دوی د ژمي استوګنځی په ۱۹ مه پېړۍ کې [[افغانستان|د افغانستان]] او هند ترمنځ د قومونو د سوداګریزو فعالیتونو له امله په یوه ښارګوټي بدل شو. <ref name="Brill" /> <ref name="Brill2" /> د دې قام شجره په اصل کې له ستوري خان پيليږي، چې هغه پنځه زامن درلودل چې نومونه یې شخی، تری مریړی، امر خیل او حمړ دي. <nowiki>د</nowiki> حمړ اولاد اوس هم د هغه د پلار د ذات په نوم پیژندل کیږي لکه ستوري یا ستوري، پداسې حال کې چې د څلورو وروڼو پاتې اولادونه د ګنډاپور په نوم پېژندل کیږي، ځکه چې د تري خان عرف ګنډاپور د پلار مشهوره وینا ده: د ۱۲ قومونو ترمنځ دې خوشحاله وي. د افغانستان پاچا احمد شاه ابدالي ګنډاپور د افغان پور په نوم ونوماوه. د ګنډاپور قبيلې په اتلسمه پېړۍ کې د پښتنو په قومي جګړو کې برخه اخيستې وه. دوی د [[د سيکانو واکمني|سيکانو امپراتورۍ]] (1799-1849) په وړاندې هم جګړه وکړه. د قوم یوه برخه د افغانستان د [[غزني ولايت|غزني ولایت]] په سور کلي کې هم ژوند کوي. <ref name="Brill"/> د ګنډاپور قبیلې اصلي فرعي قومونه په لاندې ډول دي: بړه خیل، بهادر خیل، علي زی، ابراهیم زی، یعقوب زی، کمال خیل، عیسی خیل،اختیار خیل،قدم خیل،حسین زی، خدر خیل،موسی زی، شخي، مریړۍ،ملنګ خیل،بازی خیل،پیی خیل،پیټی خیل، زرنی خیل، کمال خیل، ضحاک زی، الله داد خیل، مهتر خیل، شاه خیل، ناصر خیل، سلیمان خیل، خوازه خیل او یحیی خیل. بهلول خیل. نتوزي. جعفرزي. عثمان خیل == خلک == * سردار عنایت الله ګنډاپور ، [[خيبرپښتونخوا لومړی وزير|د شمال لویدیځ سرحدی صوبې وزیر اعلی]] (۱۹۷۳-۱۹۷۵) * علي امين ګنډاپور، د پاکستان د خيبر پښتونخوا ايالت لومړی وزير (۲۰۲۴) == سرچينې == 9naw7b0rcptik6ckmwzrlqwa41n149w 3 80638 364658 341727 2026-06-14T00:04:52Z Neriah 23831 Neriah د [[د کارن خبرې اترې:Politheory1983]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Politheory]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Politheory1983|Politheory1983]]" to "[[Special:CentralAuth/Politheory|Politheory]]" 341727 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Politheory1983}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۰۰:۵۱, ۷ ډيسمبر ۲۰۲۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړیوال ‌وخت''']]) l0yh0tg7k4wmy46kix32p3hg2ett3hv 0 85969 364655 359530 2026-06-13T14:02:53Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364655 wikitext text/x-wiki ټرېنس توماس کیوین اولېري (د ۱۹۵۴ کال د جولای ۹ زېږېدلی)، چې د '''«مسټر ونډرفول»''' په نوم هم پېژندل کېږي، یو کاناډايي سوداګر، تلویزیوني څېره او اداکار دی. له ۲۰۰۴ څخه تر ۲۰۱۴ کال پورې، هغه په بېلابېلو کاناډايي تلویزیوني پروګرامونو کې راڅرګند شو، چې پکې د سوداګرۍ د خبرونو پروګرامونه '''SqueezePlay  '''او '''The Lang and O'Leary Exchange'''، او همدارنګه د کاناډا د ریالېټي تلویزیون خپرونې '''Dragons' Den'''  او '''Redemption Inc.''' شاملې وې. په ۲۰۰۸ کال کې، هغه د Discovery Channel په '''Project Earth'''  پروګرام کې راڅرګند شو. له ۲۰۰۹ کال راهیسې، هغه د '''Shark Tank'''  په نوم د Dragons' Den د امریکايي نسخې برخه ده.<ref>{{Cite web|date=2025-01-08|title=Shark Tank's 'Mr Wonderful' O'Leary joins TikTok bid|url=https://www.proactiveinvestors.com/companies/news/1063904/shark-tank-s-mr-wonderful-o-leary-joins-tiktok-bid-1063904.html?region=ca|access-date=2025-01-16|website=Proactiveinvestors NA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2014-11-14|title=Why Is Kevin O'Leary Called Mr. Wonderful on 'Shark Tank'? There Are a Few Explanations|url=https://www.bustle.com/articles/48708-why-is-kevin-oleary-called-mr-wonderful-on-shark-tank-there-are-a-few-explanations|access-date=2025-01-16|website=Bustle}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="auto7">{{cite web|url=http://www.themontrealeronline.com/2012/02/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary – from Dragon's Den to Redemption Inc.|work=The Montrealer|date=February 2012}}</ref> اولېري د '''SoftKey Software Products'''  په نوم د یوې ټکنالوژۍ شرکت ګډ بنسټ اېښی و، چې د کورنۍ د زده‌کړې او تفریح لپاره ځانګړي شوي سافټویرونه یې پلورل. د ۱۹۸۰ یمې لسیزې وروستیو او د ۱۹۹۰ لسیزې په اوږدو کې، SoftKey  د نړیوالو تعلیمي سافټویرونو په بازار کې یو لوی ادغام کوونکی شرکت شو او د(hostile takeover) له لارې یې څو سیال شرکتونه لکه '''Compton's New Media، The Learning Company''' او '''Broderbund'''  ترلاسه کړل. SoftKey وروسته خپل نوم '''The Learning Company'''  ته بدل کړ او په ۱۹۹۹ کال کې یې د '''Mattel'''  له لوري وپېرل شو — داسې معامله چې ډېری مالي شنونکي یې حیران کړل، ځکه هغوی د اولېري شرکت د «پاڼو کور» باله.<ref name="auto8">{{cite web|url=http://archive.newswire.ca/en/story/169663/leading-canadian-entrepreneur-kevin-o-leary-named-to-genstar-strategic-advisory-board|title=Leading Canadian Entrepreneur Kevin O'Leary Named to Genstar Strategic Advisory Board|publisher=CNW|date=1 August 2007|access-date=31 July 2015|archive-date=2 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002092254/http://archive.newswire.ca/en/story/169663/leading-canadian-entrepreneur-kevin-o-leary-named-to-genstar-strategic-advisory-board|url-status=dead}}</ref><ref name="plays one">{{cite news|date=28 September 2012|title=Kevin O'Leary: He's not a billionaire, he just plays one on TV|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/?page=all|archive-url=https://archive.today/20240915222817/https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/#selection-2669.0-2669.291:~:text=The%20takeover%20offer%20shocked%20many.%20Software%2Dindustry%20analyst%20Sean%20McGowan%20couldn%27t%20believe%20that%20Barad%20zeroed%20in%20on%20TLC%2C%20given%20that%20it%20was%20a%20well%2Dknown%20%22house%20of%20cards%22%20that%20was%20burdened%20with%20tired%20brands%E2%80%94not%20helped%20by%20the%20fact%20that%20O%27Leary%20had%20slashed%20R%26D%20from%2024%25%20down%20to%2011%25%20of%20expenditures.|archive-date=September 15, 2024|work=The Globe and Mail|location=Toronto}}</ref> سره له دې، دغه پلور اولېري ته شاوخوا '''شپږ میلیونه ډالر''' ګټه ورکړ. Mattel سمدستي اولېري له دندې لرې کړ. دغه اخیستنه د The Learning Company لپاره د پام وړ مالي زیانونو لامل شوه او د اولېري د ناسم مدیریت په اړه یې د ګڼو ونډه‌والو د دعوو سبب وګرځېده.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="dropping out">{{cite web|url=https://nationalpost.com/news/kevin-oleary-dropping-out-of-conservative-leadership-race|title=Kevin O'Leary drops out of Conservative leadership race and will support rival Maxime Bernier|work=[[National Post]]|access-date=26 April 2017}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="fast track">{{cite web|title=Kevin O'Leary proposes 'fast-track' to citizenship for skilled immigrants|url=http://www.ctvnews.ca/politics/kevin-o-leary-proposes-fast-track-to-citizenship-for-skilled-immigrants-1.3271254|publisher=CTV News|first=Jeff|last=Lagerquist|date=4 February 2017|access-date=February 11, 2017|archive-date=May 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519124622/https://www.ctvnews.ca/politics/kevin-o-leary-proposes-fast-track-to-citizenship-for-skilled-immigrants-1.3271254|url-status=dead}}</ref><ref name="makes late entry">{{Cite web|url=http://www.cbc.ca/news/politics/oleary-conservative-leadership-race-1.3940596|title=Kevin O'Leary makes late entry into Conservative leadership race|date=18 January 2017}}</ref> په ۲۰۱۷ کال کې، هغه د کاناډا د محافظه‌کار ګوند د مشرۍ لپاره خپل کمپاین پیل کړ. هغه د ۲۰۱۷ کال د اپرېل په میاشت کې، د ټاکنو څخه یو میاشت مخکې، د کبېک د کم ملاتړ له امله له سیالۍ څخه ووت. د خپلې اصلي کاناډايي تابعیت تر څنګ، اولېري د '''ایرلینډ''' او '''متحده عربي اماراتو''' تابعیتونه هم لري. == د ژوند لومړي کلونه او زده‌کړې == اولېري د ۱۹۵۴ کال د جولای په ۹مه نېټه په مونټریال کې وزېږېد. هغه د جورجېټ (د بوکلام لور؛ عربي: جورجيت بوكلام) چې د یوه کوچني کاروبار خاوند او پانګه‌اېښودونکې چې د لبناني اصل لرونکې وه  او د ټېري اولېري زوی دی، چې د ایرلنډي اصل یو پلورونکی و. کوین یو ورور هم لري، شېن اولېري. د خپل پلار د ایرلنډي اصل له امله، اولېري د ایرلنډ تابعیت هم لري او د ایرلنډ پاسپورټ لري. اولېري د '''ډیسلېکسیا''' ستونزه لري، او هغه استدلال کاوه چې دې ځانګړتیا د سوداګرۍ په نړۍ کې د هغه د «له چوکاټه بهر فکر کولو» وړتیا پیاوړې کړې.<ref name="CHTBML">{{cite book |last=O'Leary |first=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=17mOVkAZV2sC&pg=PT25 |title=Cold Hard Truth: On Business, Money & Life |publisher=Doubleday |year=2011 |isbn=9780385671750 |access-date=8 July 2015}}</ref><ref name="CHTBML2">{{cite book |last=O'Leary |first=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=17mOVkAZV2sC&pg=PT25 |title=Cold Hard Truth: On Business, Money & Life |publisher=Doubleday |year=2011 |isbn=9780385671750 |access-date=8 July 2015}}</ref><ref name="jasonmcbride">{{cite web|url=http://torontolife.com/city/business/kevin-oleary|title=Operation O'Leary|author=Jason McBride|work=Toronto Life|date=24 August 2016|access-date=September 1, 2016|archive-date=August 31, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160831011546/http://torontolife.com/city/business/kevin-oleary/|url-status=dead}}</ref><ref name="auto3">{{cite book |author=O'Leary, Kevin |url=https://books.google.com/books?id=17mOVkAZV2sC&pg=PT19 |title=Cold Hard Truth: On Business, Money & Life |publisher=Doubleday |year=2011 |isbn=9780385671750}}</ref><ref name="auto4">Allemang, John. [https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/small-business/kevin-oleary-the-shark-who-swims-alone/article2178538 "Kevin O'Leary: The shark who swims alone"], ''[[The Globe and Mail]]'', 23 September 2011.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref> اولېري په مونټ رويال، کبېک کې لوی شو. د هغه مور او پلار هغه وخت طلاق شول چې هغه ماشوم و، او د دې لامل د پلار له خوا پر الکولو اخته کېدل بلل شوی. د هغه پلار ډېر ژر وروسته ومړ، هغه مهال چې اولېري یوازې اووه کلن و. د پلار له مړینې وروسته، د هغه مور د کورنۍ د جامو کاروبار د اجرایي مشرې په توګه پر مخ یووړ. وروسته د هغه مور له یوه اقتصادپوه، جورج کاناواټي، سره واده وکړ — هغه سړی چې د ملګرو ملتونو د کار له نړیوال سازمان (ILO) سره یې کار کاوه. د هغه د ناتني پلار نړیوالو دندو د کورنۍ د ډېرې کډوالۍ لامل شوه، او اولېري د خپل ماشومتوب پر مهال په ګڼو هېوادونو کې ژوند کړی، لکه کمبودیا، ایتوپیا، تونس او قبرس. په خپله ځوانۍ کې، هغه د ایتوپیا له هایله سلاسي او د کمبودیا له پول پوت سره هم لیدلي دي. اولېري په '''Stanstead College'''  او '''St. George’s School'''  کې زده‌کړې کړې — دواړه په کبېک کې موقعیت لري. <ref name="auto72">{{cite web|url=http://www.themontrealeronline.com/2012/02/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary – from Dragon's Den to Redemption Inc.|work=The Montrealer|date=February 2012}}</ref><ref name="CHTBML3">{{cite book |last=O'Leary |first=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=17mOVkAZV2sC&pg=PT25 |title=Cold Hard Truth: On Business, Money & Life |publisher=Doubleday |year=2011 |isbn=9780385671750 |access-date=8 July 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="The Montrealer">{{cite web|url=http://www.themontrealeronline.com/2012/02/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary – from Dragon's Den to Redemption Inc.|work=The Montrealer|date=1 February 2012|access-date=31 July 2015}}</ref><ref name="auto42">Allemang, John. [https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/small-business/kevin-oleary-the-shark-who-swims-alone/article2178538 "Kevin O'Leary: The shark who swims alone"], ''[[The Globe and Mail]]'', 23 September 2011.</ref><ref name="janemacdougall">{{cite web|url=http://www.macleans.ca/culture/the-other-kevin-oleary|title=Dragons' Den star Kevin O'Leary has another passion—photography|author=Jane MacDougall|work=Maclean's|date=January 21, 2013}}</ref><ref name="auto73">{{cite web|url=http://www.themontrealeronline.com/2012/02/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary – from Dragon's Den to Redemption Inc.|work=The Montrealer|date=February 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref> د اولېري مور یوه ماهره پانګونکې وه. هغې د خپل اونیز معاش یوه پر درېیمه برخه په لویو شرکتونو کې د ونډو اخیستلو (large-cap, dividend-paying stocks)  او په سود لرونکو بانډونو کې پانګونه کوله، چې په پایله کې یې د پانګونې په پورټفولیو کې لوړې ګټې ترلاسه کړې. هغې خپل د پانګونې پورټفولیو پټ ساتلی و، نو اولېري یوازې د خپلې مور له مړینې وروسته، د هغې د وصیت د اجرا پر مهال، د هغې د پانګوونې مهارت ته متوجه شو. د هغه د پانګونې ډېری درسونه د مور له خوا وو، چې پکې د دې ټینګار هم شامل و چې باید د خپل عاید یوه درېیمه برخه وساتي.<ref name="auto74">{{cite web|url=http://www.themontrealeronline.com/2012/02/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary – from Dragon's Den to Redemption Inc.|work=The Montrealer|date=February 2012}}</ref><ref name="auto1">{{cite web|url=http://www.bustle.com/articles/69295-who-is-kevin-olearys-wife-linda-is-mrs-wonderful-totally-lives-up-to-the-name|title=Who Is Kevin O'Leary's Wife? Linda Is Mrs. Wonderful & Totally Lives Up to the Name|publisher=Bustle|access-date=12 April 2015|author=Laura Rosenfeld|date=13 March 2015}}</ref><ref name="uwo.ca">{{cite web|url=http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|title=T. Kevin O'Leary|publisher=uwo.ca|access-date=9 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710030844/http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|archive-date=10 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="auto6">{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/funds-and-etfs/funds/the-kevin-oleary-machine/article4085244/|title=The Kevin O'Leary machine|work=The Globe and Mail|location=Toronto|date=6 September 2012}}</ref><ref name="auto12">{{cite web|url=http://www.bustle.com/articles/69295-who-is-kevin-olearys-wife-linda-is-mrs-wonderful-totally-lives-up-to-the-name|title=Who Is Kevin O'Leary's Wife? Linda Is Mrs. Wonderful & Totally Lives Up to the Name|publisher=Bustle|access-date=12 April 2015|author=Laura Rosenfeld|date=13 March 2015}}</ref> '''اولېري غوښتل چې عکاس شي،''' خو د خپل ناتني پلار په مشوره — چې هغه یې د راتلونکي مسلک په اړه د واقع‌بینۍ پر لور هڅاوه — پوه شو چې باید پوهنتون ته ولاړ شي. هلته یې د سوداګرۍ او پانګونې په اړه هغه لېوالتیا نوره هم پیاوړې کړه چې له ځوانۍ څخه یې لرله. هغه په ۱۹۷۷ کال کې د واټرلو پوهنتون څخه د چاپېریالي څېړنو او ارواپوهنې په برخه کې د ویاړ وړ لیسانس (honours bachelor's degree) ترلاسه کړ، او په ۱۹۸۰ کال کې یې د لوېدیځ اونټاریو پوهنتون د Ivey Business School څخه د سوداګرۍ په پیل (entrepreneurship) کې MBA واخیست.<ref name="auto9">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=8607880&privcapId=33072202|title=Kevin T. O'Leary|publisher=Bloomberg|access-date=31 July 2015}}</ref><ref name="auto5">{{cite web|url=http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|title=T. Kevin O'Leary|publisher=Ivey Business School, University of Western Ontario|access-date=8 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710030844/http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|archive-date=10 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="auto92">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=8607880&privcapId=33072202|title=Kevin T. O'Leary|publisher=Bloomberg|access-date=31 July 2015}}</ref><ref name="auto52">{{cite web|url=http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|title=T. Kevin O'Leary|publisher=Ivey Business School, University of Western Ontario|access-date=8 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710030844/http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|archive-date=10 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="janemacdougall2">{{cite web|url=http://www.macleans.ca/culture/the-other-kevin-oleary|title=Dragons' Den star Kevin O'Leary has another passion—photography|author=Jane MacDougall|work=Maclean's|date=January 21, 2013}}</ref> == سوداګریز مسلک == په ۱۹۷۸ کال کې، د خپل MBA د لومړي او دویم کال ترمنځ، اولېري د ټورنټو ښار په مرکز کې د نابیـسکو (Nabisco)  لپاره د انټرن‌شیپ لپاره وټاکل شو، او وروسته یې د نابیـسکو د پیشوګانو د خوراک د برانډ لپاره د مرستیال برانډ مدیر په توګه کار وکړ.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="uwo.ca2">{{cite web|url=http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|title=T. Kevin O'Leary|publisher=uwo.ca|access-date=9 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710030844/http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|archive-date=10 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="auto62">{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/funds-and-etfs/funds/the-kevin-oleary-machine/article4085244/|title=The Kevin O'Leary machine|work=The Globe and Mail|location=Toronto|date=6 September 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="auto75">{{cite web|url=http://www.themontrealeronline.com/2012/02/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary – from Dragon's Den to Redemption Inc.|work=The Montrealer|date=February 2012}}</ref> اولېري د خپلې راتلونکې سوداګرۍ بریا — په ځانګړي ډول د The Learning Company په دوره کې — د هغو پراخو بازارموندنې مهارتونو پایله بلله چې هغه د نابیـسکو د برانډ مدیریت په ورځو کې ترلاسه کړي وو. له نابیـسکو څخه تر وتلو وروسته، اولېري د تلویزیون د تولید په برخه کې یوه لنډه دوره پیل کړه. هغه د خپلو دوو پخوانیو MBA ټولګیوالو، سکاټ مکنزي او ډېو ټامز (چې دواړو د اولېري د MBA مستند فلم په جوړولو کې مرسته کړې وه) سره یوځای د Special Event Television (SET) په نوم د تلویزیوني تولید یو خپلواک شرکت جوړ کړ. SET یو خپلواک تولیدي شرکت و چې اصلي ورزشي پروګرامونه یې جوړول، لکه: The Original Six،Don Cherry’s Grapevine، Bobby Orr & The Hockey Legends. دغه شرکت د کوچنیو تلویزیوني خپرونو، د فوټبال لنډو فلمونو، ورزشي مستندونواو د سیمه‌ییزو مسلکي هاکي لوبو د منځ‌مهاله اعلانونو په تولید کې محدود بریالیتوب درلود. وروسته، د هغه له شریکانو څخه یو تن د شرکت په پانګه کې د اولېري برخه د ۲۵ زره ډالرو په بدل کې واخیسته.<ref name="Ellen Ashton-Haiste">{{cite web|url=http://foreveryoungnews.com/posts/2286-the-real-kevin-o-leary|title=The Real Kevin O'Leary|publisher=Forever Young Information|date=24 August 2013|access-date=31 July 2015|author=Ellen Ashton-Haiste|archive-date=3 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003061148/http://foreveryoungnews.com/posts/2286-the-real-kevin-o-leary|url-status=dead}}</ref><ref name="plays one2">{{cite news|date=28 September 2012|title=Kevin O'Leary: He's not a billionaire, he just plays one on TV|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/?page=all|archive-url=https://archive.today/20240915222817/https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/#selection-2669.0-2669.291:~:text=The%20takeover%20offer%20shocked%20many.%20Software%2Dindustry%20analyst%20Sean%20McGowan%20couldn%27t%20believe%20that%20Barad%20zeroed%20in%20on%20TLC%2C%20given%20that%20it%20was%20a%20well%2Dknown%20%22house%20of%20cards%22%20that%20was%20burdened%20with%20tired%20brands%E2%80%94not%20helped%20by%20the%20fact%20that%20O%27Leary%20had%20slashed%20R%26D%20from%2024%25%20down%20to%2011%25%20of%20expenditures.|archive-date=September 15, 2024|work=The Globe and Mail|location=Toronto}}</ref><ref name="uwo.ca3">{{cite web|url=http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|title=T. Kevin O'Leary|publisher=uwo.ca|access-date=9 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710030844/http://www.ivey.uwo.ca/advisoryboard/membership/t-kevin-oleary/|archive-date=10 July 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="steveburgess">{{cite web|url=http://nuvomagazine.com/magazine/autumn-2010/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary|author=Steve Burgess|work=NUVO Magazine}}</ref><ref name="The Montrealer2">{{cite web|url=http://www.themontrealeronline.com/2012/02/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary – from Dragon's Den to Redemption Inc.|work=The Montrealer|date=1 February 2012|access-date=31 July 2015}}</ref><ref name="Toronto Life">{{cite web|url=http://www.torontolife.com/informer/people/2014/09/26/kevin-oleary-dragons-den-q-and-a/|title=Kevin O'Leary on leaving the CBC, learning from Don Cherry and befriending Dragons|work=Toronto Life|access-date=31 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150804182911/http://www.torontolife.com/informer/people/2014/09/26/kevin-oleary-dragons-den-q-and-a/|archive-date=4 August 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Ellen Ashton-Haiste2">{{cite web|url=http://foreveryoungnews.com/posts/2286-the-real-kevin-o-leary|title=The Real Kevin O'Leary|publisher=Forever Young Information|date=24 August 2013|access-date=31 July 2015|author=Ellen Ashton-Haiste|archive-date=3 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003061148/http://foreveryoungnews.com/posts/2286-the-real-kevin-o-leary|url-status=dead}}</ref> === سافټ کي === د SET د ونډې له پلورلو وروسته، اولېري خپل بل سوداګریز ګام ته داخل شو. هغه په ۱۹۸۶ کال کې د ټورنټو په یوه زېرخانه (basement) کې د خپلو سوداګریزو شریکانو، جان فریمن او ګېري بابکاک، سره یوځای د '''Softkey'''  بنسټ کېښود. دغه شرکت د CD پر بنسټ د شخصي کمپیوټر سافټویر خپرونکی او وېشونکی و، چې د Windows او Macintosh کمپیوټرونو لپاره یې محصولات تولیدول. یو مهم مالي ملاتړ کوونکی چې د ۲۵۰ زره ډالرو پانګې اچونې ژمنه یې کړې وه، د اسنادو د لاسلیک او چک د سپارلو څخه یوه ورځ مخکې له معاملې ووت، چې اولېري یې اړ کړ چې د خپل نوي پیل شوي کاروبار د ملاتړ لپاره له نورو سرچینو څخه د تمویل لټون وکړي. د تمویل د ترلاسه کولو په هڅه کې، اولېري د SET د ونډې د پلور له عوایدو څخه کار واخیست او خپله مور یې وهڅوله چې د SoftKey Software Products د بنسټ لپاره ورته ۱۰ زره ډالر د پیل پانګې په توګه پور ورکړي.<ref name="steveburgess2">{{cite web|url=http://nuvomagazine.com/magazine/autumn-2010/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary|author=Steve Burgess|work=NUVO Magazine}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref> د ۱۹۸۰ یمې لسیزې په لومړیو کې د سافټویر او شخصي کمپیوټر صنعتونو د چټک پراختیا له امله، اولېري د چاپګر جوړونکي قانع کړل چې د Softkey پروګرامونه له خپل هارډویر سره یوځای (bundle) کړي. کله چې د وېش لاره خوندي شوه، شرکت د ریاضي او لوستلو په زده‌کړه متمرکز څو تعلیمي سافټویرونه جوړ کړل. د Softkey محصولات عموماً د کورنیو کاروونکو لپاره وو، په ځانګړي ډول هغه CD-ROM ټولګې چې په "jewel-case" بکسونو کې د بېلابېلو وړیا یا shareware لوبو ټولګه پکې شامله وه.<ref name="plays one3">{{cite news|date=28 September 2012|title=Kevin O'Leary: He's not a billionaire, he just plays one on TV|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/?page=all|archive-url=https://archive.today/20240915222817/https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/#selection-2669.0-2669.291:~:text=The%20takeover%20offer%20shocked%20many.%20Software%2Dindustry%20analyst%20Sean%20McGowan%20couldn%27t%20believe%20that%20Barad%20zeroed%20in%20on%20TLC%2C%20given%20that%20it%20was%20a%20well%2Dknown%20%22house%20of%20cards%22%20that%20was%20burdened%20with%20tired%20brands%E2%80%94not%20helped%20by%20the%20fact%20that%20O%27Leary%20had%20slashed%20R%26D%20from%2024%25%20down%20to%2011%25%20of%20expenditures.|archive-date=September 15, 2024|work=The Globe and Mail|location=Toronto}}</ref><ref name="auto63">{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/funds-and-etfs/funds/the-kevin-oleary-machine/article4085244/|title=The Kevin O'Leary machine|work=The Globe and Mail|location=Toronto|date=6 September 2012}}</ref> د ۱۹۸۰ لسیزې وروستیو کې، Softkey  د نورو سافټویر شرکتونو له سختې سیالۍ سره سره خپل فعالیت ته دوام ورکړ او په ۱۹۹۰ یمه لسیزه کې یې د پام وړ وده وکړه. تر ۱۹۹۳ کال پورې، Softkey  د تعلیمي سافټویر په بازار کې یو لوی ادغام کوونکی شرکت ګرځېدلی و او د WordStar او Spinnaker Software په څېر سیال شرکتونه یې ترلاسه کړل. په ۱۹۹۵ کال کې، Softkey  د '''The Learning Company (TLC)'''  په نوم شرکت د ۶۰۶ میلیونه ډالرو په بدل کې وپېرود، د همدې شرکت نوم یې خپل کړ، او خپل مرکزي دفتر یې د ماساچوسټس ایالت کیمبرېج ښار ته ولېږداوه.<ref name="willett19930524">{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=PTsEAAAAMBAJ&q=softkey%20worstar&pg=PA31|title=Merger is first step to a consumer orientation for WordStar|access-date=6 March 2011|author=Willett, Shawn|date=24 May 1993|publisher=InfoWorld|page=31}}</ref><ref name="ieeetimeline">{{cite web|url=http://www.computer.org/portal/web/computingnow/annals/extras/wordvol28n4|title=Word Processing Timeline|access-date=6 March 2011|author=Bergin, Thomas J.|date=Oct–Dec 2006|publisher=IEEE Annals of the History of Computing|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011130022/http://www.computer.org/portal/web/computingnow/annals/extras/wordvol28n4|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref> TLC په ۱۹۹۸ کال کې د ۸۰۰ میلیونه ډالرو په عایداتو سره '''۱۰۵ میلیونه ډالر تاوان''' وکړ، او له دې مخکې دوه کلونه هم په زیان کې و.  TLC د ۱۹۹۸ کال د جون په میاشت کې خپل پخوانی سیال '''Broderbund'''  د ۴۱۶ میلیونه ډالرو په بدل کې وپېرود.<ref name="joecastaldo">{{cite web|url=http://www.canadianbusiness.com/business-strategy/kevin-oleary-the-natural/|title=Kevin O'Leary: The natural|author=Joe Castaldo|work=Canadian Business|access-date=July 31, 2015|archive-date=July 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150718061647/http://www.canadianbusiness.com/business-strategy/kevin-oleary-the-natural/|url-status=dead}}</ref><ref name="willett199305242">{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=PTsEAAAAMBAJ&q=softkey%20worstar&pg=PA31|title=Merger is first step to a consumer orientation for WordStar|access-date=6 March 2011|author=Willett, Shawn|date=24 May 1993|publisher=InfoWorld|page=31}}</ref><ref name="ieeetimeline2">{{cite web|url=http://www.computer.org/portal/web/computingnow/annals/extras/wordvol28n4|title=Word Processing Timeline|access-date=6 March 2011|author=Bergin, Thomas J.|date=Oct–Dec 2006|publisher=IEEE Annals of the History of Computing|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011130022/http://www.computer.org/portal/web/computingnow/annals/extras/wordvol28n4|url-status=dead}}</ref><ref name="joecastaldo2">{{cite web|url=http://www.canadianbusiness.com/business-strategy/kevin-oleary-the-natural/|title=Kevin O'Leary: The natural|author=Joe Castaldo|work=Canadian Business|access-date=July 31, 2015|archive-date=July 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150718061647/http://www.canadianbusiness.com/business-strategy/kevin-oleary-the-natural/|url-status=dead}}</ref> په ۱۹۹۹ کال کې، TLC  د '''Mattel'''  له لوري د ۴.۲ میلیارده ډالرو په بدل کې واخیستل شو. له دې اخیستنې وروسته، د Mattel  پلور او عایدات ژر راولوېدل، او اولېري له دندې لرې کړل شو. د Mattel دا پېرود وروسته د معاصرې سوداګرۍ په تاریخ کې د '''تر ټولو ناکامو شرکتونو د اخیستلو له ډلې''' وبلل شو. که څه هم د اخیستنې د مدیریت وړاندوینه دا وه چې شرکت به ۵۰ میلیونه ډالرو ګټه وکړي، Mattel  په حقیقت کې '''۱۰۵ میلیونه ډالر زیان''' وکړ.  د Mattel د ونډو بیه راولوېده او یوازې په یوه ورځ کې د ونډه‌والو درې میلیارده ډالر ارزښت له منځه ولاړ.  وروسته د Mattel ونډه‌والو د ټولیزې دعوې (class-action lawsuit) دوسیه پرانیسته او د Mattel اجرایوي چارواکو، اولېري، او د TLC پخواني اجرایي رییس مایکل پېرېک یې په دې تورن کړل چې پانګه‌وال یې د TLC د مالي وضعیت او د اخیستنې د ګټو په اړه غلط کړي دي. په دعوه کې ویل شوي وو چې TLC د حسابدارۍ له چلونو څخه کار اخیست ترڅو زیانونه پټ کړي او ربعوار عایدات په مصنوعي ډول لوړ وښيي.  په ځواب کې، اولېري او نورو تورنو ټول تورونه رد کړل. Mattel په ۲۰۰۳ کال کې د دې دعوې د هوارولو لپاره '''۱۲۲ میلیونه ډالر''' ورکړل. اولېري د دې ناکامې معاملې پړه د ټکنالوژۍ د سکتور د سقوط او د دواړو شرکتونو د مدیریت د کلتوري ټکر پر غاړه واچوله.<ref name="steveburgess3">{{cite web|url=http://nuvomagazine.com/magazine/autumn-2010/kevin-oleary|title=Kevin O'Leary|author=Steve Burgess|work=NUVO Magazine}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="joecastaldo3">{{cite web|url=http://www.canadianbusiness.com/business-strategy/kevin-oleary-the-natural/|title=Kevin O'Leary: The natural|author=Joe Castaldo|work=Canadian Business|access-date=July 31, 2015|archive-date=July 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150718061647/http://www.canadianbusiness.com/business-strategy/kevin-oleary-the-natural/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref> اولېري او د Citigroup مالي ملاتړ کوونکو هڅه وکړه چې د فرانسوي ویډیو لوبو شرکت '''Atari'''  وپېري، خو دا هڅه بریالۍ نه شوه. اولېري پلان درلود چې د ویډیویي لوبو لپاره یو تلویزیوني چینل پیل کړي، خو دغه پروژه هېڅکله عملي نه شوه.<ref name="plays one4">{{cite news|date=28 September 2012|title=Kevin O'Leary: He's not a billionaire, he just plays one on TV|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/?page=all|archive-url=https://archive.today/20240915222817/https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/#selection-2669.0-2669.291:~:text=The%20takeover%20offer%20shocked%20many.%20Software%2Dindustry%20analyst%20Sean%20McGowan%20couldn%27t%20believe%20that%20Barad%20zeroed%20in%20on%20TLC%2C%20given%20that%20it%20was%20a%20well%2Dknown%20%22house%20of%20cards%22%20that%20was%20burdened%20with%20tired%20brands%E2%80%94not%20helped%20by%20the%20fact%20that%20O%27Leary%20had%20slashed%20R%26D%20from%2024%25%20down%20to%2011%25%20of%20expenditures.|archive-date=September 15, 2024|work=The Globe and Mail|location=Toronto}}</ref> === کال کې، اولېري === په ۲۰۰۳ کال کې، اولېري د '''StorageNow Holdings'''  په نوم شرکت کې ګډ پانګه‌اېښودونکی او د شرکت رییس شو. دا یو کاناډايي شرکت و چې د اقلیم-کنټرول لرونکي ذخیره‌ګاوو (climate‑controlled storage facilities) د جوړولو پراختیا یې کوله او د رضا او اصف سچو (Reza & Asif Satchu) تر کنټرول لاندې و. StorageNow  د کاناډا تر ټولو لوی د ذخیره‌خونو چلوونکی شو، چې په ۱۱ ښارونو کې یې مرکزونه لرل، او په ۲۰۰۷ کال د مارچ په میاشت کې د '''Storage REIT'''  له لوري د ۱۱۰ میلیونه ډالرو په بدل کې وپېرل شو. اولېري وروسته خپلې ونډې وپلورلې، چې له امله یې د پانګې د زیاتوالي (capital gains) له لارې '''له ۴.۵ میلیونه ډالرو څخه زیات ناڅاپي ګټه''' ترلاسه کړه، په داسې حال کې چې د هغه لومړنۍ پانګه یوازې ۵۰۰ زره ډالر وه.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name="plays one5">{{cite news|date=28 September 2012|title=Kevin O'Leary: He's not a billionaire, he just plays one on TV|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/?page=all|archive-url=https://archive.today/20240915222817/https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/#selection-2669.0-2669.291:~:text=The%20takeover%20offer%20shocked%20many.%20Software%2Dindustry%20analyst%20Sean%20McGowan%20couldn%27t%20believe%20that%20Barad%20zeroed%20in%20on%20TLC%2C%20given%20that%20it%20was%20a%20well%2Dknown%20%22house%20of%20cards%22%20that%20was%20burdened%20with%20tired%20brands%E2%80%94not%20helped%20by%20the%20fact%20that%20O%27Leary%20had%20slashed%20R%26D%20from%2024%25%20down%20to%2011%25%20of%20expenditures.|archive-date=September 15, 2024|work=The Globe and Mail|location=Toronto}}</ref> د ۲۰۰۵ کال د مې په میاشت کې، رضا سچو او د اولېري عملیاتي شریک '''وېلر (Wheeler)''' د ۱۰ میلیونه ډالرو د ناسم برطرفیت دعوه (wrongful dismissal lawsuit) ثبت کړه. هغوی ادعا وکړه چې اولېري او سچو د موافقې شوې معاوضې په تړون کې بدلون راوستی او د وېلر د ګټې برخه یې په غیرقانوني ډول کمه کړې ده. اولېري او سچو په ځواب کې وویل چې وېلر د فعالیت ټاکل شوي هدفونه نه وو پوره کړي. دغه قضیه د محکمې له لوري نه، بلکې '''له محکمې څخه بهر هواره شوه'''.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.canadianbusiness.com/blogs-and-comment/kevin-oleary-conservative-leadership-bid-business-record|title=A history of Kevin O'Leary's spotty business record, in four deals|date=19 January 2017|newspaper=Canadian Business|language=en-US|access-date=17 October 2017|archive-date=January 22, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170122212113/http://www.canadianbusiness.com/blogs-and-comment/kevin-oleary-conservative-leadership-bid-business-record/|url-status=dead}}</ref><ref name="plays one6">{{cite news|date=28 September 2012|title=Kevin O'Leary: He's not a billionaire, he just plays one on TV|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/?page=all|archive-url=https://archive.today/20240915222817/https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/kevin-oleary-hes-not-a-billionaire-he-just-plays-one-on-tv/article4564334/#selection-2669.0-2669.291:~:text=The%20takeover%20offer%20shocked%20many.%20Software%2Dindustry%20analyst%20Sean%20McGowan%20couldn%27t%20believe%20that%20Barad%20zeroed%20in%20on%20TLC%2C%20given%20that%20it%20was%20a%20well%2Dknown%20%22house%20of%20cards%22%20that%20was%20burdened%20with%20tired%20brands%E2%80%94not%20helped%20by%20the%20fact%20that%20O%27Leary%20had%20slashed%20R%26D%20from%2024%25%20down%20to%2011%25%20of%20expenditures.|archive-date=September 15, 2024|work=The Globe and Mail|location=Toronto}}</ref> === نورې سوداګریزې هڅې === د '''۲۰۰۷''' کال په مارچ کې، اولېري د '''Genstar Capital'''  د سلا مشورې بورډ سره یوځای شو. دا یوه شخصي پانګه‌اچوونه‌کوونکې اداره ده چې په روغتیايي پاملرنې، صنعتي ټکنالوژۍ، سوداګریزو خدماتو او سافټویر کې پانګونه کوي. Genstar Capital اولېري د خپل ستراتیژیک سلا مشورې بورډ ته وټاکه څو د خپل '''۱.۲ میلیارده ډالرو فنډ''' لپاره نوې پانګونې فرصتونه ولټوي.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref> ==== ''د O'Leary فنډونه'' ==== په '''۲۰۰۸''' کال کې، اولېري د '''O'Leary Funds Inc.'''  په نوم د متقابل فنډونو د مدیریت یوه اداره هم-جوړه کړه چې تمرکز یې په نړیوالو عایداتي پانګونو و. هغه د دې شرکت رئیس او مخکښ پانګه‌اچوونکی دی، او د هغه ورور '''شېن اولېري''' د شرکت دایرکټر دی. د دې فنډ د مدیریت تر شتمنیو لاندې پانګه له '''۴۰۰ میلیونو ډالرو (۲۰۱۱)''' څخه '''۱.۲ میلیارده ډالرو (۲۰۱۲)''' ته لوړه شوه.<ref name="Oysey, Dan">{{cite news|url=http://business.financialpost.com/executive/leadership/partnering-with-fame?__lsa=01f5-6de0|title=Kevin O'Leary and Connor O'Brien use celebrity branding to take on Canada's fund managers|newspaper=Financial Post|date=1 May 2012|access-date=19 January 2016|author=Oysey, Dan}}</ref><ref name="auto64">{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/funds-and-etfs/funds/the-kevin-oleary-machine/article4085244/|title=The Kevin O'Leary machine|work=The Globe and Mail|location=Toronto|date=6 September 2012}}</ref> د فنډ اصلي مدیر'''Stanton Asset Management'''  و، چې د مېړه او مېرمنې ډلې '''کانر اوبراین''' او '''لوئز ان پواوریه''' تر کنټرول لاندې و. د کاناډایي بانکوال '''مارک آر. مک‌کوین''' د څېړنې له مخې، اولېري خپل فنډونو کې د وېش عاید زیات کړی و، خو دا زیاتوالی پانګه‌اچوونکو ته د اصلي پانګې د بېرته ورکولو له لارې شوی و. که څه هم دا کار غیرمعمولي نه دی، خو د اولېري د عامه څرګندونو خلاف و. بله څېړنه هم دې پایلې ته رسېدلې وه چې د اولېري د یو فنډ شاوخوا '''یوه څلورمه برخه وېش''' د اصلي پانګې بېرته ورکول وو.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref name=":02">{{Cite news|url=http://www.canadianbusiness.com/blogs-and-comment/kevin-oleary-conservative-leadership-bid-business-record|title=A history of Kevin O'Leary's spotty business record, in four deals|date=19 January 2017|newspaper=Canadian Business|language=en-US|access-date=17 October 2017|archive-date=January 22, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170122212113/http://www.canadianbusiness.com/blogs-and-comment/kevin-oleary-conservative-leadership-bid-business-record/|url-status=dead}}</ref> د '''۲۰۱۴ کال په نومبر''' کې، د O'Leary Funds Management د '''Autorité des marchés financiers'''  له لوري د اوراقو د قانون د ځینو تخنیکي مادو د سرغړونې له امله جریمه ومنله. د موافقې پر مهال، شرکت راپور ورکړ چې د سرغړونو د سمولو لپاره یې ګامونه پورته کړي دي. د ۲۰۱۵ کال د اکټوبر په ۱۵مه، O'Leary Funds  د '''Canoe Financial'''  شرکت ته وپلورل شو، چې د کاناډایي سوداګر '''ډبلیو. برېټ ولسن''' په ملکیت دی. ولسن پخوا د CBC د Dragons' Den  په خپرونه کې د اولېري سره ګډ پانګه‌اچوونکی و.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kitconews/2012/05/09/kevin-olearys-cold-hard-truth-on-gold-investing|title=Kevin O'Leary's 'Cold, Hard, Truth' on Gold Investing|work=[[Forbes]]|date=9 May 2012|access-date=31 July 2015|author=Daniela Cambone}}</ref> == سرچينې == n1o13vyoa8qhjlby2d5eos316f47rzc 0 87437 364657 2026-06-13T14:33:05Z Fisa499 39834 د "[[:fa:Special:Redirect/revision/41521537|شیرخان ناشر]]" مخ پيل برخې په ژباړلو سره رامنځته شوی دی 364657 wikitext text/x-wiki {{چارواکۍ|name=شیرخان ناشر|birth_name=شیرمحمد خروټی|nickname=ناشر|image=Sher Khan Nasher.jpg|caption=|office1=د کندوز مخکینی والي|president1=[[ظاهرشاه]]|term_start1=۱۳۰۹ لمریز|term_end1=۱۳۱۸ لمریز|predecessor1=|successor1=|office2=[[کندوز ولایت]]|president2=[[ظاهرشاه]]|term_start2=۱۳۰۹|term_end2=۱۳۱۸|predecessor2=|successor2=|birth_date=۱۲۶۵ لمریز (١٨٧٧ زیږدیز)|birth_place=[[قره‌باغ ولسوالۍ]]، [[غزنی ولایت]]، [[خان کلا]]|death_date=١٣١٨ لمریز (١٩٣٩ زیږدیز)|death_place=کابل|nationality=[[افغانستان]]|blank1=قومیت|data1=[[پشتون]]|residence=|alma_mater=|party=|otherparty=|spouse=|children=|occupation=سیاستوال او د خروټو د قوم خان|profession=|religion=[[اسلام]] [[سنی]]|signature=|awards=|website=|footnotes=فرمانده و [[والی]] [[قطغن]] و [[قندوز]]}}شېر محمد خان خروټی چې '''د شېر خان ناشر په نوم مشهور دی،''' د امیر شيرعلي خان د دوهم ځل پاچاهي په وروستيو کلونو ۱۲۵۶ [[لمريز لېږديز کليز|هجري لمریز کال]] (۱۸۷۷ زیږدیز) کې د غزني ولایت په قره باغ ولسوالي کي زیږیدلی دی . څرنګه چې نوموړي د تعلیم، تربیې،دین او تاریخ په برخو کي شاوخوا ٧٥ کتابونه لیکلي او ژباړلي وو نو [[امير امان الله خان|شا امان الله خان]] نوموړي ته د ناشر لقب ورکړ. شېرخان د قطغن(بغلان، کندز، تخار او بدخشان) فاتح و او دا خاوره یې د [[حبيب الله کلکاني|حبیب الله کلکاني]] له لښکرو څخه پاکه او ونیوله. په ۱۳۰۹ هجری لمریز کال کې، هغه د قطغن مرستیال (نایب الحکومه)په توګه وټاکل شو او په دې مقام کې یې ۷ کاله خدمت وکړ. 3sm0i09wmdv26e8bonllxtiaa7475a2 3 87438 364659 2026-06-14T00:04:52Z Neriah 23831 Neriah د [[د کارن خبرې اترې:Politheory1983]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Politheory]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Politheory1983|Politheory1983]]" to "[[Special:CentralAuth/Politheory|Politheory]]" 364659 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:Politheory]] lim6drr627ykkrd6llzy3l181hz5lhr