အဓိကစာမျက်နှာ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="rki">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီးပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>rkiwiki</dbname>
    <base>https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုလူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>အဓိကစာမျက်နှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1</id>
    <revision>
      <id>17872</id>
      <parentid>17741</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T09:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>17872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3141" sha1="2vai39ujwia6eap82igwsfdigzn6hg7" xml:space="preserve">{{Home header/2}}
{| id=&quot;mp-upper&quot; style=&quot;width: 100%; margin:6px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;&quot;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:55%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;&quot; |
{| id=&quot;mp-left&quot; style=&quot;vertical-align:top; background:#f5fffa;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-tfa-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;
{{My|ဒေနိအထူးဆောင်းပါး}}&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-tfa&quot; style=&quot;padding:2px 5px&quot;&gt;{{My| {{Today's featured article}} }}&lt;/div&gt;
|-
|-
| style=&quot;color:#000;padding:2px 5px 5px&quot; | &lt;div id=&quot;mp-dyk&quot;&gt; &lt;/div&gt;
|-
|}

| style=&quot;border:1px solid transparent;&quot; |
&lt;!-- On this day--&gt;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:45%; border:1px solid #cedff2; background:#f5faff; vertical-align:top;&quot;|
{| id=&quot;mp-right&quot; style=&quot;width:100%; vertical-align:top; background:#f5faff;&quot;
! style=&quot;padding:2px&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-itn-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;{{My|နိ-ရက်ထဲကဖြစ်စိုင်ချေတိ}}&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;padding:2px 5px&quot; | &lt;div id=&quot;mp-itn&quot;&gt;{{On this day}}&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;!--Did you know--&gt;
{| id=&quot;mp-upper&quot; style=&quot;width: 100%; margin:6px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;&quot;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:55%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;&quot; |
{| id=&quot;mp-left&quot; style=&quot;vertical-align:top; background:#f5fffa;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-tfa-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;
{{My|သိသင့်ရေအချက်တိ}}&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-tfa&quot; style=&quot;padding:2px 5px&quot;&gt;{{Did you know}}&lt;/div&gt;
|-
|-
| style=&quot;color:#000;padding:2px 5px 5px&quot; | &lt;div id=&quot;mp-dyk&quot;&gt; &lt;/div&gt;
|-
|}
| style=&quot;border:1px solid transparent;&quot; |
&lt;!--help--&gt;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:45%; border:1px solid #cedff2; background:#f5faff; vertical-align:top;&quot;|
{| id=&quot;mp-right&quot; style=&quot;width:100%; vertical-align:top; background:#f5faff;&quot;
! style=&quot;padding:2px&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-itn-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;{{My|အကူအညီ}}&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;padding:2px 5px&quot; | &lt;div id=&quot;mp-itn&quot;&gt;{{အကူအညီ}}&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;h2 id=&quot;mp-other&quot; class=&quot;mp-h2&quot;&gt;အညွှန်းကဏ္ဍ&lt;/h2&gt;
&lt;div id=&quot;mp-other-content&quot;&gt;{{Category index}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}
&lt;h2 id=&quot;mp-sister&quot; class=&quot;mp-h2&quot;&gt;ဝီကီးပီးဒီးယားဧ့ ညီအစ်မ ပရောဂျက်တိ&lt;/h2&gt;
&lt;div id=&quot;mp-sister-content&quot;&gt;{{Wikipedia's sister projects}}&lt;/div&gt;
&lt;h2 id=&quot;mp-lang&quot; class=&quot;mp-h2&quot;&gt;ဝီကီးပီးဒီးယား ဘာသာစကားတိ&lt;/h2&gt;
&lt;div&gt;{{Wikipedia languages}}&lt;/div&gt;

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__</text>
      <sha1>2vai39ujwia6eap82igwsfdigzn6hg7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>17891</id>
      <parentid>17872</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T10:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>17891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3140" sha1="fknnwbiigyo3uyxondim4qpkrgpw66m" xml:space="preserve">{{Home header/2}}
{| id=&quot;mp-upper&quot; style=&quot;width: 100%; margin:6px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;&quot;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:55%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;&quot; |
{| id=&quot;mp-left&quot; style=&quot;vertical-align:top; background:#f5fffa;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-tfa-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;
{{My|ဒေနိအထူးဆောင်းပါး}}&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-tfa&quot; style=&quot;padding:2px 5px&quot;&gt;{{My| {{Today's featured article}} }}&lt;/div&gt;
|-
|-
| style=&quot;color:#000;padding:2px 5px 5px&quot; | &lt;div id=&quot;mp-dyk&quot;&gt; &lt;/div&gt;
|-
|}
| style=&quot;border:1px solid transparent;&quot; |
&lt;!-- On this day--&gt;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:45%; border:1px solid #cedff2; background:#f5faff; vertical-align:top;&quot;|
{| id=&quot;mp-right&quot; style=&quot;width:100%; vertical-align:top; background:#f5faff;&quot;
! style=&quot;padding:2px&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-itn-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;{{My|နိ-ရက်ထဲကဖြစ်စိုင်ချေတိ}}&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;padding:2px 5px&quot; | &lt;div id=&quot;mp-itn&quot;&gt;{{On this day}}&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;!--Did you know--&gt;
{| id=&quot;mp-upper&quot; style=&quot;width: 100%; margin:6px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;&quot;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:55%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;&quot; |
{| id=&quot;mp-left&quot; style=&quot;vertical-align:top; background:#f5fffa;&quot;
! style=&quot;padding:2px;&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-tfa-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;
{{My|သိသင့်ရေအချက်တိ}}&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;&quot; | &lt;div id=&quot;mp-tfa&quot; style=&quot;padding:2px 5px&quot;&gt;{{Did you know}}&lt;/div&gt;
|-
|-
| style=&quot;color:#000;padding:2px 5px 5px&quot; | &lt;div id=&quot;mp-dyk&quot;&gt; &lt;/div&gt;
|-
|}
| style=&quot;border:1px solid transparent;&quot; |
&lt;!--help--&gt;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width:45%; border:1px solid #cedff2; background:#f5faff; vertical-align:top;&quot;|
{| id=&quot;mp-right&quot; style=&quot;width:100%; vertical-align:top; background:#f5faff;&quot;
! style=&quot;padding:2px&quot; | &lt;h2 id=&quot;mp-itn-h2&quot; style=&quot;margin:3px; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em;&quot;&gt;{{My|အကူအညီ}}&lt;/h2&gt;
|-
| style=&quot;color:#000;padding:2px 5px&quot; | &lt;div id=&quot;mp-itn&quot;&gt;{{အကူအညီ}}&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;h2 id=&quot;mp-other&quot; class=&quot;mp-h2&quot;&gt;အညွှန်းကဏ္ဍ&lt;/h2&gt;
&lt;div id=&quot;mp-other-content&quot;&gt;{{Category index}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}
&lt;h2 id=&quot;mp-sister&quot; class=&quot;mp-h2&quot;&gt;ဝီကီးပီးဒီးယားဧ့ ညီအစ်မ ပရောဂျက်တိ&lt;/h2&gt;
&lt;div id=&quot;mp-sister-content&quot;&gt;{{Wikipedia's sister projects}}&lt;/div&gt;
&lt;h2 id=&quot;mp-lang&quot; class=&quot;mp-h2&quot;&gt;ဝီကီးပီးဒီးယား ဘာသာစကားတိ&lt;/h2&gt;
&lt;div&gt;{{Wikipedia languages}}&lt;/div&gt;

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__</text>
      <sha1>fknnwbiigyo3uyxondim4qpkrgpw66m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်:YaThaWinTha</title>
    <ns>3</ns>
    <id>3513</id>
    <revision>
      <id>17867</id>
      <parentid>17214</parentid>
      <timestamp>2026-04-28T20:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>1034</id>
      </contributor>
      <comment>/* You may be an eligible candidate for the U4C election */ new section</comment>
      <origin>17867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4404" sha1="m098snxzss9hiv99bfib5jkvrvo9bcp" xml:space="preserve">== Notice of expiration of your sysop right ==

&lt;div dir=&quot;ltr&quot;&gt;Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission &quot;sysop&quot; (စီမံခန့်ခွဲလူတိ) will expire on 2026-03-11 05:51:24. Please renew this right if you would like to continue using it. &lt;i&gt;In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]&lt;/i&gt; [[အသုံးပြုလူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်:Leaderbot|talk]])  ၀၂:၁၂၊ ၅ မတ်ချ်လ ၂၀၂၆ (+0630)&lt;/div&gt;

:yes,  renew me. [[အသုံးပြုလူ:YaThaWinTha|YaThaWinTha]] ([[အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်:YaThaWinTha|talk]])  ၁၄:၃၀၊ ၆ မတ်ချ်လ ၂၀၂၆ (+0630)
::@[[အသုံးပြုလူ:YaThaWinTha|YaThaWinTha]] Hi, you'll have to follow the steps at [[metawiki:SRP]]. [[အသုံးပြုလူ:Leaderboard|Leaderboard]] ([[အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်:Leaderboard|talk]])  ၁၄:၃၁၊ ၆ မတ်ချ်လ ၂၀၂၆ (+0630)
:::Already done sir.
:::https://w.wiki/5LC
:::https://w.wiki/JCRx [[အသုံးပြုလူ:YaThaWinTha|YaThaWinTha]] ([[အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်:YaThaWinTha|talk]])  ၁၄:၃၆၊ ၆ မတ်ချ်လ ၂၀၂၆ (+0630)
::::Then a steward will handle the request when they're able to. I'm not a steward (and hence cannot do this myself), just the operator of Leaderbot. [[အသုံးပြုလူ:Leaderboard|Leaderboard]] ([[အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်:Leaderboard|talk]])  ၁၄:၃၈၊ ၆ မတ်ချ်လ ၂၀၂၆ (+0630)
:::::Yes, thank you. [[အသုံးပြုလူ:YaThaWinTha|YaThaWinTha]] ([[အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်:YaThaWinTha|talk]])  ၁၄:၄၆၊ ၆ မတ်ချ်လ ၂၀၂၆ (+0630)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]])  ၀၂:၄၁၊ ၂၉ ဧပြီလ ၂၀၂၆ (+0630) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472482 --&gt;</text>
      <sha1>m098snxzss9hiv99bfib5jkvrvo9bcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3988</id>
    <revision>
      <id>17868</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]&quot;</comment>
      <origin>17868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="1hapm8at3v04hzlutz05owhm15eh6ae" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>1hapm8at3v04hzlutz05owhm15eh6ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3989</id>
    <revision>
      <id>17869</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]&quot;</comment>
      <origin>17869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="1hapm8at3v04hzlutz05owhm15eh6ae" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>1hapm8at3v04hzlutz05owhm15eh6ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3990</id>
    <revision>
      <id>17870</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}  '''ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ'''စွာ ဝိသုဒ္ဓိ ၇ ပါးမာ စတုတ္ထမြောက် အဆင့်ဖြစ်ပြီးကေ &quot;ယုံမှားသံသယကို လွန်မြောက်၍ စင်ကြယ်ခြင်း&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ဒေဝိသုဒ္ဓိစွာ အဓိကကတော့ခါ န...&quot;</comment>
      <origin>17870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23706" sha1="j6mvuy4uvotjog5ykphpnf9lotbomlr" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}

'''ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ'''စွာ ဝိသုဒ္ဓိ ၇ ပါးမာ စတုတ္ထမြောက် အဆင့်ဖြစ်ပြီးကေ &quot;ယုံမှားသံသယကို လွန်မြောက်၍ စင်ကြယ်ခြင်း&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ဒေဝိသုဒ္ဓိစွာ အဓိကကတော့ခါ နာမ်ရုပ်တရားရို့၏ အကြောင်းနန့်အကျိုးဆက်နွှယ်မှုကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်ရေ '''[[ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်]]''' ကို ဆိုလိုရေ။ ၎င်းစွာ လောကီအဆင့်နန့် လောကုတ္တရာအဆင့်ဆိုပနာ နှစ်မျိုးဟိရေ။&lt;ref&gt;ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ (ထီ) [ကင်္ခါဝိတရဏ + ဝိသုဒ္ဓိ] (၁) ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်၍ (အဟေတုကဒိဋ္ဌိ၊ ဝိသမဟေတုကဒိဋ္ဌိရို့မှ)–စင်ကြယ်ခြင်း–စင်ကြယ်ရေ (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟ)ဉာဏ်။ (၂) ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်၍ (ကိလေသာရို့မှ) - စင်ကြယ်ခြင်း–စင်ကြယ်ရေ (မဂ်)ဉာဏ်။ (၁) ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ပါရိသုဒ္ဓိပဓာနိယင်္ဂံ။ ဒီ၊၃၊၂၅၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၉။ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိတိ ပစ္စယာကာရဉာဏံ၊ အဒ္ဓတ္တယေပိ ပစ္စယဝသီနီဝ ဓမ္မာ ပဝတ္တန္တီတိ ပဿတော ကင်္ခံ ဝိတရတိ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၇။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၉။) ဧဝံ နာနာနယေဟိ နာမရူပပစ္စယပရိဂ္ဂဟဏေန တီသု အဒ္ဓါသု ကင်္ခံ ဝိတရိတွာ ဌိတံ ဉာဏံ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၃၉။(စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၉၅။) ပစ္စယပရိဂ္ဂဟော အဒ္ဓတ္တယကင်္ခါမလဝိဓမနတော ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၈၇။ (မ၊ဋီ၊၂၊၁၂၀။ နာမရူပ။၁၄၂။) တေသဉ္စ နာမရူပါနံ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟော ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ နာမ။ သင်္ဂဟ၊၆၄။ ကင်္ခါယ ဝိတရဏတော အတိက္ကမနတော ကင်္ခါဝိတရဏာ စ အဟေတုကဝိသမဟေတုဒိဋ္ဌိမလဿ စ ဝိရေဓနတော ဝိသုဒ္ဓိ စာတိ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ နာမာတိဝုစ္စတိ။ သင်္ဂဟ၊ဋီ၊၄၀၈။(ဝိဘာဝိနီ။၂၆၉၊၂၇၀။)&lt;/ref&gt;

=== ဝေါဟာရကေးမြစ်===

ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ဆိုရေ ပါဠိစကားလုံးကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရေ။

* '''ကင်္ခါ'''  - ယုံမှားခြင်း၊ သံသယဟိခြင်း။
* '''ဝိတရဏ'''  - လွန်မြောက်ခြင်း၊ ကျော်ဖြတ်ခြင်း။
* '''ဝိသုဒ္ဓိ''' - စင်ကြယ်ခြင်း၊ သန့်စင်ခြင်း။

ပေါင်းစပ်အဓိပ္ပာယ်မှာ &quot;ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်အနိန်နန့် ရဟိလာရေ ဉာဏ်ပညာဧ့ စင်ကြယ်ခြင်း&quot; ဖြစ်တေ။

=== ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ နှစ်မျိုး===

ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိကို (၁) လောကီဉာဏ်ဖြစ်ရေ '''ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်''' နန့် (၂) လောကုတ္တရာဉာဏ်ဖြစ်ရေ '''မဂ်ဉာဏ်''' ဆိုပနာ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ရေ။

===၁။ လောကီကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်)===

ဒေအဆင့်စွာ ဝိပဿနာရှုပွားသူ ယောဂီတဦးဧ့ နာမ်ရုပ်တရားရို့၏ အကြောင်းတရားတိကို ပိုင်းခြားသိမြင်ရေ '''ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ''' ကို ရည်ညွှန်းရေ။ ဒေဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်ရေအခါ အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ် ဆိုရေ ကာလသုံးပါးစလုံး၌ ဖြစ်ပေါ်နီရေ တရားအားနုန်းစွာ အကြောင်းတရားတိကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာရေကို ချယှင်းလလင်း သိမြင်လာရေ။

=== ပယ်ရှားအပ်ရေ ယုံမှားမှုတိနန့် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတိ===

ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာရေနန့် တပြိုင်နက် အောက်ပါ ယုံမှားသံသယ (ကင်္ခါ) နန့် မှားယွင်းရေအယူ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ရို့ ကင်းစင်လားရေ။

* '''ရေဠသကင်္ခါ (ယုံမှားခြင်း ၁၆ ပါး)''' - မိမိဧ့ ခန္ဓာငါးပါးကို အတ္တဟုစွဲ၍ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ကာလရို့မာ ဖြစ်ရေ &quot;ငါစွာ အတိတ်ဘဝက ဖြစ်ခဖူးသလော&quot;၊ &quot;ငါစွာ နောင်ဘဝ၌ ဖြစ်ဦးဖို့လား&quot; စရေ ယုံမှားမှုတိ။
* '''အဋ္ဌကင်္ခါ (ယုံမှားခြင်း ၈ ပါး)''' - မြတ်စွာဘုရား၊ တရားတော်၊ သံဃာတော်ရို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇုနန့် သံသရာစသည်ရို့၌ ယုံမှားခြင်းတိ။&lt;ref&gt;ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိစွာ လောကီ (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်)၊ လောကုတ္တရာ (မဂ်ဉာဏ်)အနိန်နန့် ၂-ပါးဟိ၏။ နာမ်ရုပ်ရို့၏ အကြောင်းတရားကို သိမ်းဆည်းတတ်၊ သိမြင်တတ်ရေ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လှာရေအခါ ကာလ ၃-ပါး၌ အတ္တနန့်စပ်ရေ ယုံမှားခြင်း ၁၆-ပါး၊ ဘုရား၌ ယုံမှားခြင်းအစဟိရေ ယုံမှားခြင်း ၈-ပါး ရို့စွာ ကွာရှင်းကင်းပျောက်ကုန်၏။ အဟေတုကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်ရို့၏ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ၊ ဣဿရနိမ္မာနဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်ရို့၏ ဝိသမဟေတုကဒိဋ္ဌိ၊ ကာရကဒိဋ္ဌိ၊ ဝေဒကဒိဋ္ဌိရို့စွာလည်း ကွာရှင်းကင်းပျောက်ကတ်ကုန်ဧ့။ အကြောင်းကား ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်စွာနန့် တစ်ပြိုင်တည်း အစမထင် သံသရာဝယ် ကာလ ၃-ပါး၌ အကြောင်းအကျိုးအဆက်ဆက်ဧ့ အစွမ်းအနိန်နန့် သက်သက်သီာ နာမ်ရုပ်လောက်ရာ ဖြစ်နီခြင်းကို သိမြင်ခြင်းကြောင့် ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ သူငါအတ္တရှာမရပြီးကေ “အတိတ်ဘဝက ငါဖြစ်ဖူးလီဗျာယ်လော” အစဟိရေ ယုံမှားခြင်း ၁၆-ပါးရို့စွာ ကင်းပျောက်ကုန်၏။ ထိုယုံမှားခြင်း ၁၆-ပါး၊ ဘုရား၌ယုံမှားခြင်းအစဟိရေ ယုံမှားခြင်း ၈-ပါးရို့စွာလည်း ထောက်တည်ရာမရဘဲ ကင်းပျောက်ကတ်ကုန်ဧ့။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၃၈၃။ ဝတာရ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၂၃။)&lt;/ref&gt;
* '''အဟေတုကဒိဋ္ဌိ''' - &quot;သတ္တဝါရို့စွာ အကြောင်းကင်းမဲ့စွာ အပိုင် ဖြစ်ပေါ်လာရေ&quot; ဆိုရေ အယူမှား။ ဒေအယူရေ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ်ပနာ ကကောင်းစွဲမြဲပါက ဘုရားသျှင်ပင် ချွတ်ပနာမရနှိုင်ရေ ကြောက်မက်ဖွယ်အယူဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;နာမ်ရုပ်ရို့၏  အချင်းခပ်သိမ်း အကြောင်းနန့်စပ်၍ ဖြစ်ခြင်းဟိရေကို သိမြင်ခြင်းကြောင့် “နာမ်ရုပ်ရို့စွာ ဖြစ်ပေါ်တည်နီရန် အကြောင်းမဟိ၊ အကြောင်းကင်းပြီးကေ မိမိရို့အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်တည်နီကုန်ရေ” ဟုယူရေ (အဟေတုကဒိဋ္ဌိ) အယူမှားကြီးရေ ကင်းပျောက်ဧ့။ (အဟေတုကဒိဋ္ဌိစွာ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမျိုးဖြစ်ပနာ အဟေတုကအယူဂြင်းကိုက်နီသူကို ဘုရားအရာအထောင်ရို့စွာ သစ္စာ ၄-ပါးကို သိစီခြင်းငှာ (ချွတ်ခြင်းငှာ) မတတ်ကောင်း။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၂။) ကြောက်ဖို့ကောင်းရေ အယူမှားကြီးပေတည်း။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၀ လည်းကြည့်)။ &lt;/ref&gt;
* '''ဝိသမဟေတုကဒိဋ္ဌိ''' - &quot;ထာဝရဘုရား၊ ဗြဟ္မာကြီးက ဖန်ဆင်းပနာ သတ္တဝါတိ ဖြစ်ပေါ်လာရေ&quot; ယင်းပိုင်ယှောင် အကြောင်းမဟုတ်စွာကို အကြောင်းမှန်ဟု စွဲယူရေ အယူမှား။&lt;ref&gt;“မိမိရို့နန့် သင့်လျော်ရေအကြောင်းတရားရို့၏ ပေါင်းဆုံညီညွတ်မှုကြောင့် နာမ်ရုပ်ရို့စွာ ဖြစ်ပေါ်တည်နီကုန်ရေ၊ တပါးရေ အကြောင်းရို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နိကတ်ရေမဟုတ်”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်ခြင်းကြောင့် “ထာဝရတန်ခိုးရှင် ဖန်ဆင်းခြင်းကြောင့် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ သတ္တဝါ သင်္ခါရရို့ ဖြစ်ပေါ်လှာကတ်ကုန်ဧ့” ဧပိုင်စသည်အနိန်နန့် နာမ်ရုပ်ရို့၏ အကြောင်းမဟုတ်စွာကို အကြောင်းပြုလုပ်ပနာယူရေ (ဝိသမဟေတုကဒိဋ္ဌိ) အယူမှားကြီးရေ ကင်းပျောက်ဧ့။ (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်နန့် အဟေတုက၊ ဝိသမဟေတုကဒိဋ္ဌီရို့ကိုပယ်ဧ့။ ထိုဉာဏ်ဧ့ နောက်အဖို့ဖြစ်ရေ ကင်္ခါဝိတရဏဉာဏ်နန့် ယုံမှားခြင်းကိုပယ်ဧ့၊ ဒိဋ္ဌိကို အကေပယ်၊ ယုံမှားခြင်းကို နောက်ပယ်သဘောမျိုး ပြဆို၏။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၆။) &lt;/ref&gt;
* '''ကာရကဒိဋ္ဌိ၊ ဝေဒကဒိဋ္ဌိ''' - &quot;ပြုလုပ်သူ၊ ခံစားသူ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ အတ္တစွာ အမှန်အကန်ဟိရေ&quot; ဟု စွဲယူရေအမြင်တိ။&lt;ref&gt;အကြောင်းကျိုးဖြစ်စိုင်မှ တပါး ပြုလုပ်တတ်၊ ခံစားတတ်ရေ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါသူငါအတ္တကို မတွိမမြင်ရခြင်းကြောင့် “ပြုလုပ်တတ်သူဟိ၏၊ ခံစားတတ်သူဟိ၏”ဟု ယူရေ ကာရကဒိဋ္ဌိ၊ ဝေဒကဒိဋ္ဌီရို့စွာ ကင်းပျောက်ကုန်၏။ ဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါးလုံးပင် ကင်းပျောက်ကုန်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၃၉။) &lt;/ref&gt;

ဧပိုင် အကြောင်းနန့်အကျိုးကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်းကြောင့် ယုံမှားမှုတိနန့် ဒိဋ္ဌိ ၆၂ ပါးလုံး ကင်းစင်လားပြီးကေ ရဟိလာရေ ဉာဏ်ဧ့စင်ကြယ်ခြင်းကို '''ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ''' ဟုခေါ်ရေ။&lt;ref&gt;ဆိုအပ်ခပြီးကေရေအတိုင်း ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်၍ ဒိဋ္ဌိရို့မှ စင်ကြယ်ခြင်းကြောင့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်စွာ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိမည်ဧ့။ အကြောင်းနန့် တကွ နာမ်ရုပ်ကို သိမြင်ခြင်းစွာ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိဟုဆို၏။ (မ၊ဋီ၊၂၊၁၂၀။)&lt;/ref&gt;

=== အခြားနာမည်တိ===

ဒေပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ကို အောက်ပါနာမည်တိနန့်လည်း ခေါ်ဆိုရေ။

* '''[[ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏ်]]''' (တရားရို့၏ တည်နီပုံအကြောင်းကို သိရေဉာဏ်)
* '''[[ယထာဘူတဉာဏ်]]''' (ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိရေဉာဏ်)
* '''သမ္မာဒဿန''' (မှန်ကန်လို့ မြင်ခြင်း)&lt;ref&gt;ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏ် (နာမ်ရုပ်ရို့၏ တည်ကြောင်းတရားကို သိရေဉာဏ်)၊ ယထာဘူတဉာဏ် (ဟုတ်မှန်စွာသိရေဉာဏ်)၊ သမ္မာဒဿနဉာဏ် (မှန်ကန်လို့ မြင်ရေဉာဏ်) ဆိုရေ နာမည်ရို့စွာလည်း ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိဧ့ နာမည်ခြည်းသာတည်း။ (ပဋိသံ၊၄၉၊၂၅၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၃၉။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၉၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၃၈၄။ ဝတာရ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၂၄။) 
&lt;/ref&gt;

===ရဟိရေအကြွကြွတ်ကျိုးေးဇူး===

ဒေဝိသုဒ္ဓိနန့် ပြည့်စုံရေ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်စွာ သာသနာတော်၌ တည်ရာ (အရိယာမဂ်) နန့် သက်သာရာ (အရိယာဖိုလ်) ကို ရဟိရန် အခြီခံအုတ်မြစ်ကို ချနှိုင်ရာဖြစ်တေ။ ယင်းသူစွာ ရေတာပန်ပိုင် အပါယ်လေးပါးသို့ မကျရောက်လီရေမှာ သေချာအနိန်နန့် '''စူဠရေတာပန်''' (ရေတာပန်အသျှေ) ဟုပင် ခေါ်ဆိုနှိုင်ရေ။&lt;ref&gt;ဒေဝိသုဒ္ဓိနန့်ပြည့်စုံရေသူစွာ သာသနာတော်၌ သက်သာရာ(=အရိယာဖိုလ်)၊ တည်ရာ(=အရိယာမဂ်)ကို ရ၏။ ရေတာပန်စွာ အပါယ်မလားပိုင် အပါယ်မကျဘဲ သုဂတိဘဝသို့ လားမြဲဖြစ်ပနာ စူဠရေတာပန် (ရေတာပန်အသျှေ) မည်ဧ့။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၄၀။) မဂ်ဖိုလ်မရသိမ့်ကေလေ့ မဂ်ဖိုလ်ရကတ်ောင်း ဝသီကောင်း၌ ကကောင်းတည်နေအားထုတ်ခြင်းကြောင့် သက်သာရာ တည်ရာကို ရ၏ဟုဆိုလိုဧ့။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၃၈၅။) ဒေကား အကျိုင်းဖြစ်၏။ အကျယ်ကို ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၃၃-၂၄၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၃၆၈-၃၈၅ ရို့မာကြည့်။ &lt;/ref&gt;

===၂။ လောကုတ္တရာကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ (မဂ်ဉာဏ်)===

ဒေချင့်စွာမာာ အရိယာမဂ်ဉာဏ်ကို ရည်ညွှန်းရေ။ မဂ်ဉာဏ်စွာ သံသယအားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ပြီး ကိလေသာဟူသမျှမှ အပြီးတိုင် စင်ကြယ်စီရေ။ ဥဒါန်းပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ၌ အသျှင်ကင်္ခါရေဝတမထေရ်စွာ မိမိဧ့ မဂ်ပညာကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ရာမာ ဒေလောကုတ္တရာအဆင့်ဟိရေ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားရေ။ ၎င်းစွာ ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်ရုံရာမက မိမိပယ်သတ်အပ်ရေ ကိလေသာအားနုန်းမှ အပြီးတိုင် စင်ကြယ်သွားခြင်း ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;(၂) အာယသ္မာ ကင်္ခါရေဝတော ... အတ္တနော ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိံ ပစ္စဝေက္ခမာနော။ ဥဒါန၊၁၄၈။ မဂ္ဂပညာ အနဝသေသတော သဗ္ဗကင်္ခါနံ ဝိတရဏတော သမတိက္ကမနတော၊ အညေဟိ စ အတ္တနာ ပဟာတဗ္ဗကိလေသေဟိ အစ္စန္တဝိသုဇ္ဈနတော “ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓီ”တိ ဣဓာဓိပ္ပေတာ။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၈၆။ (အကြွင်းမဲ့အနိန်နန့် အားလုံးရေ ယုံမှားခြင်းရို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းကြောင့်၎င်း၊ ယုံမှားခြင်းကတပါး မိမိပယ်ပြီးရေ ကိလေသာရို့မှ စင်စစ်စင်ကြယ်အတွက်နန့်၎င်း မဂ်ပညာကို ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ဟု ဒေ၌ အလိုဟိအပ်ဧ့။)&lt;/ref&gt;

&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
[[ဝိစိကိစ္ဆာ]]
&lt;h4&gt;ပြင်ပလင့်တိ&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ#ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/မနောရထပူရဏီကျမ်း-ဒု#ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိကို_ပြခြင်း မနောရထပူရဏီကျမ်း]
* [https://my.wikisource.org/wiki/အာနာပါနဒီပနီ#ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ_အစီအရင် အာနာပါနဒီပနီ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသံခိပ်အဖြီကျမ်း#ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ပရမတ္ထသံခိပ်အဖြီကျမ်း]
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ပဋ္ဌာန်းဝန်_ဆက်သွယ်ပုံ#ယုံမှားခြင်း_ဝိစိကိစ္ဆာတရား_(၁၆)_ပါးကို_ပယ်နိုင်ရေ နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး#(ခ)_ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိဖြစ်ပုံ ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး]
=== ကိုးကား ===
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>j6mvuy4uvotjog5ykphpnf9lotbomlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ ၅-မျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3991</id>
    <revision>
      <id>17871</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကမ ၅-မျိုး''' ဆိုစွာမာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပိဋကတ်တော်နန့် [[အဋ္ဌကထာ]]ရို့မာ တရားတော်တိကို သျှင်းလင်းတင်ပြရာမာ အသုံးပြုရေ အစိုင်လိုက် တင်ပြပုံ ငါးမျိုးကို ဆိုလိုရေ။&lt;ref&gt;ပဋိသံ...&quot;</comment>
      <origin>17871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11744" sha1="el7tuera3iw3d10vzg59a0xtj9dhyku" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
'''ကမ ၅-မျိုး''' ဆိုစွာမာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပိဋကတ်တော်နန့် [[အဋ္ဌကထာ]]ရို့မာ တရားတော်တိကို သျှင်းလင်းတင်ပြရာမာ အသုံးပြုရေ အစိုင်လိုက် တင်ပြပုံ ငါးမျိုးကို ဆိုလိုရေ။&lt;ref&gt;ပဋိသံဘိဒါမဂ်အဋ္ဌကထာ၊ ဒုတိယအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၃၀။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ ဒုတိယအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၁၀၇။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီအဋ္ဌကထာ၊ စာမျက်နှာ ၂၈။&lt;/ref&gt; ဒေ &quot;ကမ&quot; စွာ &quot;ကမ္မ&quot; (ပြုလုပ်မှု၊ [[ကံ]]) နန့် မတူဘဲ ပါဠိဘာသာ &quot;က္ကမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာယား &quot;အစိုင်&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။

ဒေကမ ငါးမျိုးမာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;'''ကမ ၅-မျိုး'''
ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၀။ ။ ကမာဝိနိစ္ဆယကထာ၊ ဝိသုဒ္ဓိ-ဒု-အုပ်-၁၀၇။ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၂၈၊ (ဥပတ္တိက္ကမ ပဟာနက္ကမ ပဋိပတ္တိက္ကမ ဘူမိက္ကမ ဒေသနာက္ကမ)။ ။ တနည်းသုံးမျိုး၊ ဝိသုဒ္ဓိ-ဒု-အုပ်-၂၀၄။ ။ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၁၇၃။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/259]܀&lt;/ref&gt;

# '''ဥပ္ပတ္တိက္ကမ''' - ဖြစ်ပေါ်လှာမှု အစိုင်
# '''ပဟာနက္ကမ''' - ပယ်ရှားမှု အစိုင်
# '''ပဋိပတ္တိက္ကမ'''- ကျင့်ကြံမှု အစိုင်
# '''ဘူမိက္ကမ''' - ဘုံ အစိုင်
# '''ဒေသနာက္ကမ''' - ဟောကြားတော်မူမှု အစိုင် 

===ဥပ္ပတ္တိက္ကမ - ဖြစ်စိုင်===

ဥပ္ပတ္တိက္ကမ ဆိုစွာမာ သတ္တဝါရို့၏ ဖြစ်ပေါ်တည်ဟိလှာပုံ သို့မဟုတ် ရုပ်တရားရို့၏ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲလှာပုံ အဆင့်ဆင့်ကို အစိုင်အတိုင်းပြခြင်း ဖြစ်တေ။ ဥပမာအနိန်နန့် သတ္တဝါရို့ ဇီးတည်စအချိန်မှစပြီးကေ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလှာပုံကို ဟောကြားတော်မူရေ ဒေသနာရေ ဥပ္ပတ္တိက္ကမ ဖြစ်တေ။

သာဓကအနိန်နန့် -

 &quot;ပဌမံ ကလလံ ဟောတိ၊ ကလလာ ဟောတိ အဗ္ဗုဒံ။
 အဗ္ဗုဒါ ဇာယတေ ပေသိ၊ ပေသိယာ နိဗ္ဗတ္တတီ ဃနော။&quot;

အဓိပ္ပာယ်မှာ -

* ပထမဆုံးအနိန်နန့် '''ကလလရီကြိုင်''' ဖြစ်၏။
* ကလလရီကြိုင်မှ '''အဗ္ဗုဒ''' (အမြှုပ်) ဖြစ်၏။
* အဗ္ဗုဒမှ '''ပေသိ''' (သွီးခဲ) ဖြစ်၏။
* ပေသိမှ '''ဃန''' (အခဲတုံး) ဖြစ်လှာဧ့။

ဒေပိုင်နန့် သန္ဓေသားဧ့ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုကို ပြဆိုရေ အစိုင်စွာ ဥပ္ပတ္တိက္ကမ မည်ဧ့။&lt;ref&gt;သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ယက္ခသံယုတ်ပါဠိတော်နန့် အဋ္ဌကထာ။&lt;/ref&gt;

===ပဟာနက္ကမ - ပယ်စဉ်===

ပဟာနက္ကမ ဆိုစွာမာ ကိလေသာတိကို အဆင့်ဆင့် ပယ်ရှားသွားပုံကို အစိုင်အတိုင်း ပြခြင်း ဖြစ်တေ။ အရိယမဂ်ဉာဏ်အသီးသီးရို့နန့် ပယ်ရှားရဖို့ ကိလေသာတိကို အစိုင်လိုက်ပြဆိုခြင်းစွာ ပဟာနက္ကမ ဖြစ်တေ။

သာဓကအနိန်နန့် -

* '''ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ''' - ရေတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ် (ဒဿန) နန့် ပယ်ရဖို့တရားတိ (နမူနာ- သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသ)။
* '''ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ''' - အထက်မဂ်ဉာဏ်များ (ဘာဝနာ) နန့် အဆင့်ဆင့် ပယ်ရဖို့တရားတိ (နမူနာ- ကာမရာဂ၊ ဗျာပါဒ အစဟိစွာ)။

ဧပိုင် ကိလေသာရို့ကို မဂ်ဉာဏ်အလိုက် အစိုင်အတိုင်း ပယ်ပုံကို ပြဆိုခြင်းစွာ ပဟာနက္ကမ မည်ဧ့။&lt;ref&gt;အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်။&lt;/ref&gt;

===ပဋိပတ္တိက္ကမ - ကျင့်စဉ်===

ပဋိပတ္တိက္ကမ ဆိုစွာမာ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း ဝသီတရားတိကို အစမှအဆုံး အစိုင်အတိုင်း ပြခြင်း ဖြစ်တေ။ [[ဝိပဿနာ]]ရှုပွားရာမာ ရှီးဦးစွာ ဖြည့်ကျင့်ရဖို့ ဝသီမှစပြီးကေ အဆင့်ဆင့်ရေ ဉာဏ်စဉ်တိကို ပြဆိုခြင်းစွာ ပဋိပတ္တိက္ကမ ဖြစ်တေ။

သာဓကအနိန်နန့် '''[[ဝိသုဒ္ဓိ]] ၇-ပါး''' ကို အစိုင်အတိုင်း ပြဆိုခြင်း ဖြစ်တေ။

# [[သီလဝိသုဒ္ဓိ]] (ဝသီသီလ စင်ကြယ်ခြင်း)
# [[စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ]] (စိတ်စင်ကြယ်ခြင်း)
# [[ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ]] (အမြင် စင်ကြယ်ခြင်း)
# [[ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ]] (ယုံမှားခြင်းကို ကျော်လွှား၍ စင်ကြယ်ခြင်း)
# [[မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ]] (မဂ်ဟုတ်-မဟုတ်ကို သိမြင်ပြီးကေ စင်ကြယ်ခြင်း)
# [[ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ]] (ဝသီလမ်းစဉ်ကို သိမြင်ပြီးကေ စင်ကြယ်ခြင်း)
# [[ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ]] (မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို သိမြင်ပြီးကေ စင်ကြယ်ခြင်း)

ဧပိုင် ဝသီစဉ်ကို အစမှအဆုံး ပြဆိုရေ အစိုင်စွာ ပဋိပတ္တိက္ကမ မည်ဧ့။

===ဘူမိက္ကမ - ဘုံစဉ်===

ဘူမိက္ကမ ဆိုစွာမာ တရားတော်တိကို ဘုံ၊ ဘဝ အလိုက် ခွဲခြား၍ အစိုင်အတိုင်း ပြခြင်း ဖြစ်တေ။ သတ္တဝါရို့ ကျင်လည်ရာ ဘုံအလိုက် ဖြစ်ရေ တရားတိကို အစိုင်အတိုင်း ပြဆိုခြင်းစွာ ဘူမိက္ကမ ဖြစ်တေ။

သာဓကအနိန်နန့် -

* '''ကာမာဝစရဓမ္မာ''' - ကာမ ၁၁-ဘုံ၌ ဖြစ်ရေ တရားတိ။
* '''ရူပါဝစရဓမ္မာ''' - ရူပ ၁၆-ဘုံ၌ ဖြစ်ရေ တရားတိ။
* '''အရူပါဝစရဓမ္မာ''' - အရူပ ၄-ဘုံ၌ ဖြစ်ရေ တရားတိ။
* '''လောကုတ္တရာဓမ္မာ''' - လောကုတ္တရာဘုံ၌ ဖြစ်ရေ တရားတိ။

ဧပိုင် တရားရို့ကို ဘုံအလိုက် အစိုင်ခွဲခြားပြဆိုခြင်းစွာ ဘူမိက္ကမ မည်ဧ့။

===ဒေသနာက္ကမ - ဟောစဉ်===

ဒေသနာက္ကမ ဆိုစွာမာ မြတ်စွာဘုရားသျှင်က တရားနာပရိသတ်ဧ့ အခြီအနီ၊ အလိုအစွမ်း (အဇ္ဈာသယ) ကိုလိုက်၍ အစိုင်အတိုင်း ဟောကြားတော်မူရေပုံစံကို ပြခြင်း ဖြစ်တေ။

သာဓကအနိန်နန့် နှစ်မျိုး တွိ့ရရေ -

၁။ '''တရားအစုရို့ကို အစိုင်ပြခြင်း'''။ နမူနာ - သတိပဋ္ဌာန် ၄-ပါး၊ သမ္မပ္ပဓာန် ၄-ပါး၊ ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄-ပါး၊ ဣန္ဒြေ ၅-ပါး၊ ဗိုလ် ၅-ပါး၊ ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါး၊ မဂ္ဂင် ၈-ပါး ဆိုပနာ အစိုင်အတိုင်း ဟောကြားတော်မူခြင်း။

၂။ '''အနုပုဗ္ဗိကထာ''' (အစိုင်အတိုင်း ဟောကြားရေ တရား)။ နမူနာ -

* '''ဒါနကထာ''' - စွန့်ကြဲပီးကမ်းခြင်း အကြောင်း၊
* '''သီလကထာ''' - သီလစောင့်ထိန်းခြင်း အကြောင်း၊
* '''သဂ္ဂကထာ''' - နတ်ပြည်ရောက်ကြောင်း တရားတိ အကြောင်း၊
* '''ကာမာဒီနဝကထာ''' - ကာမဂုဏ်ရို့၏ အပြစ်အကြောင်း၊
* '''နေက္ခမ္မာနိသံသကထာ''' - ကာမဂုဏ်မှ ထွက်မြောက်ခြင်း (တရားရှာခြင်း) ဧ့ အကြွကြွတ်ကျိုးေးဇူး အကြောင်း။

ဧပိုင် နာယူသူ၏ ဉာဏ်ရည်ကို အဆင့်ဆင့် မြှင့်တင်ပီးရေ ဟောကြားမှုအစိုင်စွာ ဒေသနာက္ကမ မည်ဧ့။

&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;


=== ကိုးကား ===
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>el7tuera3iw3d10vzg59a0xtj9dhyku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္မကတ္တား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3992</id>
    <revision>
      <id>17873</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;&lt;ref&gt;ကမ္မကတ္ထု (ပု) [ကမ္မ+ကတ္တု] ကမ္မကတ္တား။&lt;/ref&gt; ကမ္မကတ္တား ဟူစွာ ပယောဇ္ဇက ကတ္တားကို ခေါ်ရေ။ ပုရိရေ ဒါသေန (ဒါသံ ဒါသဿ) ကမ္မံ ကာရေတိ-၌ ဒါသအရ ကျွန်စွာ ပုရိရေအရ ယောက်ျားဧ့ စီစပ် ခံရရေအခိ...&quot;</comment>
      <origin>17873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="5anvuemed7qa8gx7dxhi6sk32evstdd" xml:space="preserve">&lt;ref&gt;ကမ္မကတ္ထု (ပု) [ကမ္မ+ကတ္တု] ကမ္မကတ္တား။&lt;/ref&gt; ကမ္မကတ္တား ဟူစွာ ပယောဇ္ဇက ကတ္တားကို ခေါ်ရေ။ ပုရိရေ ဒါသေန (ဒါသံ ဒါသဿ) ကမ္မံ ကာရေတိ-၌ ဒါသအရ ကျွန်စွာ ပုရိရေအရ ယောက်ျားဧ့ စီစပ် ခံရရေအခိုက် ကံဖြစ်ပနာ မိမိ (ကျွန်) ကိုယ်တိုင် အမှုပြုလုပ်ရေအခါ ကတ္တားဖြစ်ပြန် စွာ၊ ယင်းအတွက်နန့် “ဒါသ”ကို ကမ္မကတ္တား ဟု ခေါ်ရေ။ ဒေနည်းအရ ကတ္တုကမ္မနန့် သဘောအတူပင်။ &lt;ref&gt;(နိရုတ္တိ။၁၁၅။)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅&lt;/ref&gt;

တနည်း- သူတပါးဧ့ ကြိယာကိုစွဲ၍ ကံဖြစ်ကေလေ့ ပြုလွယ်အတွက်နန့် ကိုယ်တိုင်ပြီးပိုင် ဖြစ်ရေ ကတ္တားကို ကမ္မကတ္တားဟု ခေါ်ရေ။ သယံ ကရီယတေ ကဋော-၌ ကဋအရဖျာစွာ ဖျာရက်သူ၏ ရက်ခြင်းကြိယာကိုစွဲ၍ ကံဖြစ်ကေလေ့ ရက်၍လွယ်ကူရေအခါ ရက်သူ၏ဗျာပါရ မပါပဲနန့် အပိုင်ပြီးသွားပိုင် ဖြစ်တေအတွက် ကတ္တားသဘောသက်ရောက်ရပြီးကေး ကဋောကို ကမ္မကတ္တားဟု ခေါ်ရေ။ &lt;ref&gt;(ရူ၊၂၉၅။)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;/&gt;

တနည်း—ကုသုလော ဘိဇ္ဇတိ-၌ ပြုလွယ်ရေ ဖြစ်စီ ပြုခဲသည်ဖြစ်စီ ကမ္မရုပ်ကြိယာ၌ ပဌမာ-ဝိဘတ်နီရေ ကတ္တားကို ကမ္မကတ္တားဟု ခေါ်ရေ။ &lt;ref&gt;(နိရုတ္တိ၊၁၁၅။)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;/&gt;

ဆိုလိုစွာကတော့ခါ ကတ္တားအနက်ပြန်ပနာ ရကောင်းရေ ကမ္မရုပ် ကြိယာဧ့ ကတ္တားကို ကမ္မကတ္တားဟု ခေါ်ရေ။ &lt;ref&gt;မောဂ်၊၅။သျ။ နှာ.၇၀၃-လည်းကြည့်။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၁၄။)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;/&gt;
=== ကိုးကား ===
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>5anvuemed7qa8gx7dxhi6sk32evstdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္မဇရုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3993</id>
    <revision>
      <id>17874</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ကမ္မဇရုပ်ရို့စွာ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်မူ အတိတ်ဘဝတခုခုမာ ပြုစုပျိုးထောင်ခရေ ကံကြောင့် ဖြစ်ရေ၊ အတိတ်ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်မူ ယင်းအတိတ်ဧ့ ရှေးဖြစ်ရေ အတိတ်က ပြုစုပျိ...&quot;</comment>
      <origin>17874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6311" sha1="tsmj4egc86ak0vna7oqi9q16d9xt2pi" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
ကမ္မဇရုပ်ရို့စွာ ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်မူ အတိတ်ဘဝတခုခုမာ ပြုစုပျိုးထောင်ခရေ ကံကြောင့် ဖြစ်ရေ၊ အတိတ်ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်မူ ယင်းအတိတ်ဧ့ ရှေးဖြစ်ရေ အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခရေ ကံကြောင့်ဖြစ်ရေ၊ အနာဂတ်ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်မူ အတိတ်ဘဝတခုခုက ပြုစုပျိုးထောင်ခရေ [[အပရာပရိယဝေဒနီယကံ]] သို့မဟုတ် ပစ္စုပ္ပန်မာ ပြုစုပျိုးထောင်လိုက်ရေ [[ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ|ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယ]] နာမည်ရရေ ကံကြောင့်ဖြစ်ရေ၊ ထိုကံစွာ ဇာကံမျိုး ဖြစ်တေကို [[ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်]]ပိုင်းသို့ ရောက်ဟိရေ အခါမှ သဘောကျနှိုင်ဖို့၊ ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်နှိုင်ဖို့၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ပိုင်းနန့် သက်ဆိုင်လီရေ။
&lt;ref name=&quot;တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း&quot;&gt;{{cite book
|title= နိဗ္ဗာန်သို့ လားရာ တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း
|author= [[ဖားအောက်တောရဆြာတော်]]
|date= 
|pages= 
}}&lt;/ref&gt;

ကံကြောင့် ဖြစ်ရေ ကမ္မဇရုပ်ကလာပ်မှာ (၉)စီး ဟိလီရေ။
* ၁။ '''စက္ခုဒသက ကလာပ်''' = ရူပါရုံဧ့ ရှေးရှူရိုက်ခတ်ခြင်းငှာ ထိုက်ရေ [[စက္ခုပသာဒ|စက္ခုအကြည်]]ဓာတ်ကေ (၁၀)ခုမြောက် ဟိရေ (ကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။
* ၂။ '''ရေတဒသကကလာပ်''' = သဒ္ဒါရုံ (= အသံ)ဧ့ ရှေးရှူရိုက်ခတ်ခြင်းငှာ ထိုက်ရေ [[ရေတပသာဒ|ရေတအကြည်]]ဓာတ်ကေ (၁၀)ခုမြောက်ဟိရေ (ကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။
* ၃။ '''ဃာနဒသကကလာပ်''' = ဂန္ဓာရုံ (= အနံ့)ဧ့ ရှေးရှူရိုက်ခတ်ခြင်းငှာ ထိုက်ရေ [[ဃာနပသာဒ|ဃာနအကြည်]]ဓာတ်ကေ (၁၀)ခုမြောက်ဟိရေ (ကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။
* ၄။ '''ဇိဝှါဒသကကလာပ်''' = ရသာရုံ (အရသာ)ဧ့ ရှေးရှူရိုက်ခတ်ခြင်းငှာ ထိုက်ရေ [[ဇိဝှါပသာဒ|ဇိဝှါအကြည်]]ဓာတ်ကေ (၁၀)ခုမြောက်ဟိရေ (ကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။
* ၅။ '''ကာယဒသကကလာပ်''' = ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ပထဝီ-တေဇော-ဝါယော)ဧ့ ရှေးရှူရိုက်ခတ်ခြင်းငှာ ထိုက်ရေ [[ကာယပသာဒ|ကာယအကြည်]]ဓာတ်ကေ (၁၀)ခုမြောက်ဟိရေ (ကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။ 
* ၆။ '''ဣတ္ထိဘာဝဒသက ကလာပ်''' = ဣတ္ထိဘာဝရုပ်ကေ (၁၀)ခုမြောက်ဟိရေ (မကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။
* ၇။ '''ပုမ္ဘာဝဒသက ကလာပ်''' = ပုမ္ဘာဝရုပ်ကေ (၁၀)ခုမြောက်ဟိရေ (မကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။
* ၈။ '''ဟဒယဒသကကလာပ်''' = [[မနောဓာတ်]]+[[မနောဝိညာဏဓာတ်]]ဆိုရေ အသိစိတ်ဆတ့်ဧ့ မှီပြီးကေဖြစ်ရာ [[ဟဒယဝထုရုပ်]]ကေ (၁၀)ခုမြောက်ဟိရေ (မကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။
* ၉။ '''ဇီဝိတနဝကကလာပ်''' = [[ဇီဝိတရုပ်]]ကေ (၉)ခုမြောက်ဟိရေ (မကြည်ရေ) ရုပ်ကလာပ်။&lt;ref name=&quot;တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း&quot; /&gt;
===ကမ္မဇရုပ်တိ ဖြစ်ချိန်===
ကမ္မဇရုပ်ရို့ကား ပဋိသန္ဓေစိတ္တက္တချက်ချေမှစပြီးကေ စုတိစိတ်မှ ပြန်ပနာ ရီတွက်ရေဟိရေ် (၁၇)ချက်မြောက်ရေ စိတ္တက္တချက်ချေသို့ ထိတောင် ဘဝတလျှောက်ဝယ် စိတ္တက္တချက်ချေတိုင်း စိတ္တက္တချက်ချေတိုင်းဧ့ ဥပါဒ်ကာလတိုင်း ဌီကာလတိုင်း ဘင်ကာလတိုင်း၌ ဖြစ်နီ ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း&quot; /&gt;

&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
[https://wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့%20လားရာ%20တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း/(၆)%20ဒွါရ၌%20ရုပ်ကလာပ်တိကို%20ဓာတ်ခွဲပုံ (၆) ဒွါရ၌ ရုပ်ကလာပ်တိကို ဓာတ်ခွဲပုံ]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>tsmj4egc86ak0vna7oqi9q16d9xt2pi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္မညတာရုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3994</id>
    <revision>
      <id>17875</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကမ္မညတာရုပ်'''စွာ [[လဟုတာရုပ်]]၊ [[မုဒုတာရုပ်]]ရို့နန့်အတူ ဖြစ်ပေါ်လိ့ဟိရေ [[ဝိကာရရုပ်]]သုံးမျိုးမာ တခုအပါအဝင် ဖြစ်တေ။ ၎င်းစွာ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုရေ အကြောင်းတရားရိ...&quot;</comment>
      <origin>17875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6711" sha1="lagtwhtklxsnt3u2t6ajxuzu293mhdl" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
'''ကမ္မညတာရုပ်'''စွာ [[လဟုတာရုပ်]]၊ [[မုဒုတာရုပ်]]ရို့နန့်အတူ ဖြစ်ပေါ်လိ့ဟိရေ [[ဝိကာရရုပ်]]သုံးမျိုးမာ တခုအပါအဝင် ဖြစ်တေ။ ၎င်းစွာ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုရေ အကြောင်းတရားရို့ ကောင်းမွန်မျှတရေအခါ ထိုအကြောင်းရို့ကြောင့် ဖြစ်ရေ ရုပ်အစစ် (တိဇနိပ္ဖန္နရုပ်) ရို့မာ ဖြစ်ပေါ်လှာရေ အရည်အသွီး ဖြစ်တေ။ ယင်းဧ့ သဘောသဘာဝ၊ အလုပ်ကိစ္စ၊ ထင်ယှားပုံ နန့် အကြောင်းတရားရို့ကို အောက်ပါအတိုင်း လေးမျိုးခွဲခြားပနာ နားလည်နှိုင်ပါရေ-
===လက္ခဏာဒိစတုက္က===
# '''လက္ခဏာ:''' စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရကတ်ောင့်ဖြစ်ရေ ရုပ်အစစ်ရို့၏ ကိုယ်အမူအရာ အမှုကိစ္စရို့မာ လိုက်လျောညီထွေစွာ ကောင်းမွန်ခန့်ညားခြင်း၊ အချိုးကျ အဆင်ပြေခြင်း၊ အသုံးခံခြင်း သဘော (`သရီရကိရိယာနုကူလကမ္မညဘာဝ`)။
# '''ရသ:''' ကိုယ်အမူအရာ အမှုကိစ္စရို့မာ မခန့်ညားမှု၊ မလိုက်လျောနိုင်မှု (`အကမ္မညတာ`) ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်း (`ဝိနောဒန`)။ (ဒေမခန့်ညားမှုစွာ အများအနိန်နန့် ဝါယောဓာတ် ပျက်စီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ရေ။)
# '''ပစ္စုပဋ္ဌာန်:''' ရုပ်တရားရို့၏ အားမနည်းခြင်း၊ စွမ်းဆောင်နိုင်မှု၊ နနောင်းမှု (`အဒုဗ္ဗလဘာဝ`) အဖြစ် ယောဂီဧ့ ဉာဏ်မာ ရှီးရှုထင်လာခြင်း။
# '''ပဒဋ္ဌာန်:''' အမှု၌ ခန့်ညားရေ ထိုရုပ်တိ (`ကမ္မညရူပ`) ကိုယ်လက်သပ် ဖြစ်တေ။ (ဆိုလိုစွာမှာ ဒေအရည်အသွီးဟိရေ ရုပ်ကို မှီပြီးကေ ဒေလက္ခဏာ ဖြစ်ပေါ်ရေ။)

===ဖြစ်ပေါ်ခြင်း နန့် အကျိုးသက်ရောက်မှု===

* ကမ္မညစွာရေ [[လဟုတာရုပ်]]၊ [[မုဒုတာရုပ်]]ရို့နန့်အတူ အမြဲတမ်း တစ်ပြိုင်တည်းတည်း ဖြစ်ပေါ်လိဟိရေ။
* စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုရေ အကြောင်းတိ မမျှတ၍ ဓာတ်ကြီးလီးပါး (အထူးအနိန်နန့် ဝါယောဓာတ်) ချောက်ချား ပျက်စီးနိန်ကေ ကမ္မညတာရုပ် မဖြစ်နှိုင်ပါ၊၊
* စိတ်ကြိုင်လင်ခြင်း၊ ဥတုမျှတခြင်း၊ အာဟာရမျှတခြင်းရို့ကြောင့် ဓာတ်တိ ညီညွတ်မျှတနီရေအခါ ကမ္မညတာရုပ် ဖြစ်ပေါ်လာရေ။
* ကမ္မညတာရုပ် ဖြစ်ပေါ်လှာရေအခါ ရုပ်တရားတိစွာ လှော်ပြီးသား ရွှီစင်ပိုင် ပြုလုပ်လိုရာ (ပုတီး၊ နားဍောင်း အစဟိစွာ) ပြုလုပ်ဖို့ သင့်လျော်ခန့်ညားပိုင်၊ ကိုယ်ကာယစွာလေ့ [[ဒါန]]၊ [[သီလ]]၊ [[ဘာဝနာ]] အစဟိရေ ကောင်းမှုကိစ္စများ ပြုလုပ်ရာမာ အလွယ်ကာသား လိုက်ပါဆောင်ရွက်နှိုင်ရား တွန့်တိုဆုတ်နစ်မှု ကင်းလျက် ကောင်းမွန်ခန့်ညားရေ အခြီအနီသို့ ရောက်ဟိရေ။

===မှတ်ချက်===

* ကမ္မညတာရုပ်စွာ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရကတ်ောင့်ဖြစ်ရေ ရုပ်များမာသာ ဖြစ်ပြီးကေ၊ ကံကြောင့်ဖြစ်ရေ ကမ္မဇရုပ်၊ သက်မဲ့အရာဝထုတိနန့် ရူပဗြဟ္မာဘုံရို့မာ မဟိပါ။
* ရှုမှတ်လိုကေ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ အကြောင်းတိ ကောင်းမွန်နေချိန်မာ ဖြစ်ပေါ်နီရေ သက်ဆိုင်ရာ ရုပ်ကလာပ်တခုကို ဓာတ်ခွဲပြီးကေ ကမ္မညတာရုပ်ကို ရွေးထုတ်ပနာ ယင်းဧ့ လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန် ရို့ကို ရှုမှတ်ရဖို့ ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ရုပ်အတု#၂၄။_ရူပဿ_ကမ္မညတာ ၂၄။ ရူပဿ ကမ္မညတာ]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>lagtwhtklxsnt3u2t6ajxuzu293mhdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္မဿကတဉာဏ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3995</id>
    <revision>
      <id>17876</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} [[ကံ]]ရာကေ မိမိဥစ္စာဟိရေ သူ၏အဖြစ်ကို သိရေဉာဏ်&lt;ref&gt;ကမ္မဿကတဉာဏ (န)[ကမ္မဿကတာ+ဉာဏ]&lt;/ref&gt;၊ ကံရာကေ မိမိဥစ္စာဟိရေဟု သိရေဉာဏ်။ (ကုသိုလ်ကံစွာ မိမိကံ = သကကံဖြစ်တေ။ အကုသိုလ်ကံစွာ မိမ...&quot;</comment>
      <origin>17876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12888" sha1="79quzfub3shrleoe6potp8enn3f73kp" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
[[ကံ]]ရာကေ မိမိဥစ္စာဟိရေ သူ၏အဖြစ်ကို သိရေဉာဏ်&lt;ref&gt;ကမ္မဿကတဉာဏ (န)[ကမ္မဿကတာ+ဉာဏ]&lt;/ref&gt;၊ ကံရာကေ မိမိဥစ္စာဟိရေဟု သိရေဉာဏ်။ (ကုသိုလ်ကံစွာ မိမိကံ = သကကံဖြစ်တေ။ အကုသိုလ်ကံစွာ မိမိ ကံမဟုတ် = နောသကကံဖြစ်တေဟု သိရေ ဉာဏ်ကို ကမ္မဿကတာဉာဏ်ဟု ခေါ်ရေ။ 
===ခရီးစရိတ်နန့် တူ===
စရိတ် အလုံအလောက်ပါရေ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်စွာ မိမိရောက်လီရာ မြို့ရွာ နိုင်ငံ များမာ ပွဲလမ်းသဘင်တိကို တွေ့ရေ် “ငါကား အာဂန္တုလောက်ရာဖြစ်တေ “ဇာသူကို မှီပြီးကေ ပွဲလမ်းသဘင်ကို ဝင်ရောက် ပျော်ပါးရအံ့နည်း”ဟု ကြောက်လန့် စိုးရွံ့ စိတ်ထင့် နီရန်မလို၊ မိမိမှာ စရိတ် အလုံအလောက် ပါယား ဖြစ်ပနာ ကြိုက်ရာပွဲလမ်းဘဘင်ကို ကြိုက်ပိုင် ဝင်ရောက် ပျော်ပါး နိုင်ရေ၊ ချချမ်းသသာနန့်ပင် ကမ္ဘာ့ခရီးခဲကို ကျော်လွှား လွန်မြောက်နိုင်ရေ။ 

ယင်းအတူ သတ္တဝါတိစွာ ဒေကမ္မဿကတာဉာဏ်၌တည်ပြီးကေ ထိုဘဝ ဒေဘဝသို့ ရောက်စီတတ်ရေ ကံ(ဝဋ္ဋဂါမိကုသိုလ်ကံ)ကို အားထုတ် ပြုလုပ်ကတ်ရေ၊ ထိုကံတိကြောင့်ပင် လူ့ချမ်းသာ နတ်ချမ်းသာ ဗြဟ္မာ့ချမ်းသာတိကို ခံစားစံစားကတ်လျက် အရဟတ္တဖိုလ်ပေါက် မျက်မှောက်ပြုကတ်ရရေ။ ကမ္မဿကတာဉာဏ်နန့် ခရီးစရိတ်တူစွာ၊ ခရီးစရိတ် လှောက်ငှသူစွာ ခရီးလားရာမာ စရိတ် ပြတ်ပနာ ရာဟုဆိုက်လေဖို့လားဟု ကြောက်ရွံ့ နီရန်မလို၊ ယင်းအတူ ကမ္မဿကတာဉာဏ်ဟိသူ အဖို့လည်း သံသရာ ခရီး လားရာ၌ ရာဟုဆိုက် လေဖို့လားဟု ကြောက်လန့် စိုးရွှံ့ စိတ်ထင့် နီရန်မလို။ &lt;ref&gt;(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၃-၄။) ကမ္မဿကတဉာဏ(အဘိ၊ဓ၊၂၆၄) န္တိ “ဣဒံ ကမ္မံ သကံ၊ ဣဒံ နော သက” န္တိ ဇာနနပညာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၃။ ကမ္မဿကတာဉာဏ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၀) န္တိ ကမ္မံ သကော ဧတဿာတိ ကမ္မဿကော၊ တဿ ဘာဝေါ ကမ္မဿကတာ၊ တတ္ထ ဉာဏံ “ဣဒံ ကမ္မံ သတ္တာနံ သကံ၊ ဣဒံ နော သကန္တိ ဧဝံ ဇာနနဉာဏံ။ မ၊ဋီ၊၁၊၂၉၇။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅&lt;/ref&gt;
===ကမ္မဿကတဉာဏ်===
&lt;ref&gt;တတ္ထ ကကာရီ ကမ္မဿကတဉာဏံ၊ အတ္ထိ ဒိန္နံ။ပ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကမ္မဿကတဉာဏံ။ ဌပေတွာ သစ္စာနုလောမိကံ ဉာဏံ သဗ္ဗညပိသာသဝါ ကုသလာ ပညာ ကမ္မဿကတဉာဏံ (အဘိ၊၂၊၃၄၁)။&lt;/ref&gt;ထိုဉာဏ်ရို့တွင် ကံရာကေ မိမိဥစ္စာဟိရေဧ့ အဖြစ်ကို သိတတ်ရေ 'ကမ္မဿကတဉာဏ်” ဟူစွာ အဇာနည်း။
* ပေးလှူရခြင်းဧ့ အကျိုးစွာ ဟိရေ၊  
* ယဇ်ကြီး (အလှူကြီး) ပူဇော်ရခြင်းဧ့ အကျိုးစွာ ဟိရေ၊ 
* (ဟုံးခေါ်ရေ) ယဇ်ငယ် (အလှူငယ်) ပူဇော်ရခြင်းဧ့ အကျိုးစွာ ဟိရေ၊  
* ကကောင်း ပြုအပ် မကောင်းအနိန်နန့် ပြုအပ်ကုန်ရေ ကောင်းမှု မကောင်းမှုကံရို့၏ အကျိုးဖျား အကျိုးဆက် 'ဖလ' အကျိုးရင်း 'ဝိပါက' စွာ ဟိရေ၊  
* (တပါးရေ လောက၌ တည်သူ့အတွက်) ဒေပစ္စုပ္ပန်လောကရေ ဟိရေ၊ (ဒေ လောက၌ တည်သူ့အတွက်) တပါးရေ (တမလွန်) လောကရေ ဟိရေ၊  
* အမိ၌ ကကောင်း ပြုခြင်း၊ မကောင်းအနိန်နန့် ပြုခြင်းဧ့ အကျိုးအပြစ်ရေ ဟိရေ၊  
* အဖဧ့ ကကောင်းပြုခြင်း မကောင်းအနိန်နန့် ပြုခြင်းဧ့ အကျိုးအပြစ်ရေ ဟိရေ၊  
* သေ၍ တစ်ဖန်ဖြစ်ရေ သတ္တဝါရို့စွာ ဟိကုန်ရေ၊  
* ဒေပစ္စုပ္ပန်လောကကိုလေ့သော့၊ တပါးရေ (တမလွန်) လောကကိုလေ့သော့ ကိုယ်တိုင်ထူးရေ ဉာဏ်နန့် သိပနာ မျက်မှောက်ပြုကာ ဟောကြားသိစီနိုင်ကုန်ရေ [[ရဟန်း]][[ပုဏ္ဏား]]ရို့စွာ လောက၌ ဟိကုန်ရေ”  
ဟု ဧပိုင် သဘောဟိရေ အကြင် အပြားအနိန်နန့် သိမှု '''ပညာ'''။ပ။ မှန်ကန်လို့ သိမြင်မှု '''[[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]]''' စွာ ဟိရေ၊ 

ဒေ[[ဉာဏ်ပညာ|ဉာဏ်]]ကို ကံရာကေ မိမိဥစ္စာဟိရေဧ့ အဖြစ်ကို သိတတ်ရေ “ကမ္မဿကတဉာဏ်” ဆိုပနာ ဆိုအပ်ဧ့၊ သစ္စာနုလောမိက '''[[ဝိပဿနာ]]'''ဉာဏ်ကို ချန်ထားပနာ အားလုံးရေ [[အာသဝေါတရား|အာသဝ]]ဧ့ [[အာရုံ]]ဖြစ်ရေ [[ကုသိုလ်]]ပညာရေ ကမ္မဿကတဉာဏ် မည်ဧ့၊

ဒေ ဒေသနာတော်နန့် အလှူဧ့ အကျိုးဟိစွာ စသည်အနိန်နန့် သိတတ်ရေ လောကီကုသိုလ်ဉာဏ်စွာ ကံရာကေ မိမိဥစ္စာဟိရေဧ့ အဖြစ်ကို သိတတ်ရေ '''ကမ္မဿကတဉာဏ်''' မည်ဧ့ဟု ဘုရားသျှင် သိစီတော်မူရေ။

===ကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ===
&lt;ref&gt;ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဓိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ အပ္ပေကစ္စေ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ပ။ အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ (အဘိ၊၂၊၄၃၇)။&lt;/ref&gt;အလှူကို ပေးလှူခြင်းကြောင့် သီလကို ဆောက်တည်ခြင်းကြောင့် ဥပုသ် စောင့်သုံးမုကို ပြုခြင်းကြောင့် တချို့သူရို့စွာ များရေ ဥစ္စာနှစ်ဟိရေ မင်းမျိုးရို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ တချို့ သူရို့စွာ များရေ ဥစ္စာနှစ်ဟိရေ ပုဏ္ဏားမျိုးရို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ တချို့ သူရို့စွာ များရေ ဥစ္စာနှစ်ဟိရေ သူကြွယ်မျိုးရို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ တချို့ သူရို့စွာ [[စတုမဟာရာဇ်ဘုံ|စာတုမဟာရာဇ်နတ်]]။ ပ။ [[တာဝတိံသာဘုံ|တာဝတိံသာ]]နတ်။ ပ။ ယာမာနတ်။ ပ။ [[တုသိစွာနတ်]]။ ပ။ [[နိမ္မာနရတိဘုံ|နိမ္မာနရတိနတ်]]။ ပ။ [[ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီဘုံ|ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်]]ရို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊

ဒေဒေသနာတော်နန့် အလှူပီးလှူခြင်း၊ သီလဆောက်တည်ခြင်း၊ ဥပုသ်စောင့်သုံးခြင်းရို့ကြောင့် မင်းသူဋ္ဌေးမျိုး ပုဏ္ဏားသူဋ္ဌေးမျိုး၊ သူကြွယ် သူဋ္ဌေးမျိုးနန့် နတ်ပြည် နတ်ဘဝရို့မာ ဖြစ်ကတ်ရစော်ကို ဘုရားသျှင် သိစီတော်မူစွာ၊ ယင်းကနိန်တပါး ဒါန အစဟိရေ ကုသိုလ်ရို့၏ အကျိုးတိကို ဘုရားသျှင် ဟောတော်မူအပ်ရေ သုတ်ပေါင်းများစွာ ဟိလီရေ။

သို့အတွက်နန့် 'အဇာကုသိုလ်ဒါနစွာ အဇာဘဝ၌ အကျိုးပီး၍ မွန်မြတ်ရေ ဘဝသို့ ရောက်နိုင်ရေဆိုရေ အယူရေ ပြဆိုအပ်ခပြီးကေရေ ဘုရားဟော ပါဠိတော်တိနန့်အညီ ကံရာကေ မိမိဥစ္စာဟိရေဧ့ အဖြစ်ကို သိရေ ကမ္မဿကတဉာဏ်, အယူဖြောင့်မှန်ရေ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မကုသိုလ်သာ ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;လူသီလူဖြစ် ဝါဒါနုဝါဒဝိနိစ္ဆယကျမ်း&lt;/ref&gt;
===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်===
* [https://my.wikisource.org/wiki/သမ္မာဒိဋ္ဌိဒီပနီ#အမြဲဟိနီရေ_ကမ္မဿကတာ အမြဲဟိနီရေ ကမ္မဿကတာ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/စိတ္တသံယုတ်#ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/မဂ္ဂင်္ဂဒီပနီ#သမ္မာဒိဋ္ဌိ_၃-ပါးနိဒ္ဒေသ၊_ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိနိဒ္ဒေသ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ၃-ပါးနိဒ္ဒေသ၊ ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိနိဒ္ဒေသ]

=== ကိုးကား ===
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>79quzfub3shrleoe6potp8enn3f73kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကရုဏာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3996</id>
    <revision>
      <id>17877</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကရုဏာ'''&lt;ref&gt;ကရုဏာ (ထီ) [ကရ+ဥဏ(ရုဏ) + အာ။ ကီ+ ရုဏ+ အာ။ ကိရ+ယု (ရုဏ) + အာ။ ပရ-ဒုက္ခေ သတိ သာဓူနံ ဟဒယကမ္ပနံ ကကားတီတိ ကရုဏာ။ ကိဏာတိ ဝါ ပရဒုက္ခံ ဟိံသတိ ဝိနာသေတီတိ ကရုဏာ။ ကိရိယတိ ဝါ ဒု...&quot;</comment>
      <origin>17877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12097" sha1="lo898euxz6uv8dvhy1vof6g36lsb451" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
'''ကရုဏာ'''&lt;ref&gt;ကရုဏာ (ထီ) [ကရ+ဥဏ(ရုဏ) + အာ။ ကီ+ ရုဏ+ အာ။ ကိရ+ယု (ရုဏ) + အာ။ ပရ-ဒုက္ခေ သတိ သာဓူနံ ဟဒယကမ္ပနံ ကကားတီတိ ကရုဏာ။ ကိဏာတိ ဝါ ပရဒုက္ခံ ဟိံသတိ ဝိနာသေတီတိ ကရုဏာ။ ကိရိယတိ ဝါ ဒုက္ခိတေသု ဖရဏဝသေန ပသာရိယတီတိ ကရုဏာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၇။ နီတိ၊ သုတ္တ၊ ၁၃၂၁။ က+ရုမိ+ဏ+အာ။ ကမိတိ သုခံ၊ တံ ရုန္ဓတီတိ ကရုဏာ။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၇။ နီတိ၊သုတ္တ၊၁၃၂၂။] &lt;/ref&gt; စွာ ပါဠိနန့် သင်္ကကရိုက် ဘာသာစကားတခု ဖြစ်ပြီးကေ ပုံမှန်အနိန်နန့် &quot;သနားကြင်နာခြင်း&quot; ဟု ဘာသာပြန်လိဟိရေ။ ကရုဏာတရားစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာနန့် ဂျိန်းဘာသာရို့၏ ကျင့်စဉ်တခု ဖြစ်တေ။
===ကရုဏာဧ့ အသုံးများ===
* (၁) သနား ကြင်နာခြင်း (ကရုဏာ [[စေတသိက်]])။  
* (၂) သနားချစ်ခင်ခြင်း(ရာဂ)။  &lt;ref&gt;(၂) သနားချစ်ခင်ခြင်း (ရာဂ)။ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ကရုဏာတိ၊ အာမန္တာ။ အဘိ၊က၊၄၀၇။ ရာဂေါဝ ကရုဏာ နာမ၊ ရေ စ ဘဂဝတော နတ္ထိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၂။ &lt;/ref&gt;
* (၃) ကရုဏာ[[ရသ]]။  
* (တိ) (၄) ကရုဏာနန့်နိူင်းရေ (ကရုဏာဈာန်)။ &lt;ref&gt;(တိ) (၄) ကရုဏာနန့်နိူင်းရေ (ကရုဏာဈာန်)။ ကရုဏံဈာနံ ဈာယတိ။ ဒီ၊၂၊၁၉၃။ ကရုဏံ ဈာနံ ဈာယီတိ ကရုဏာယ တိကစတုက္ကဈာနံ ဈာယိ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၇။ ကရုဏာ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၄)တိ ကရုဏာဗြဟ္မဝိဟာရမာဟ။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၈၀။ ကရုဏေ-ဓိမုတ္တ-လည်း ကြည့်။ &lt;/ref&gt;
* (၅) သနားစရာကောင်းရေ။&lt;ref&gt;(၅) သနားစရာ ကောင်းရေ။ နမုစိ ကရုဏံ ဝါစံ၊ ဘာသမာနော ဥပါဂမိ။ သုတ္တနိ၊၃၄၁။ (အပ၊၂၊၁၂၃၊ ၃၉၄၊ ၄၀၃။) ကရုဏံ ဝါစန္တိ အနုဒ္ဒယာယုတ္တံ ဝါစံ။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၅။ &lt;/ref&gt;  
* (ကြိ၊ ဝိ)(၆) သနားစဖွယ်၊ သနား စရာကောင်းယောင်။ &lt;ref&gt;(ကြိ၊ ဝိ) (၆) သနားစဖွယ်၊ သနားစရာ ကောင်းယောင်။ ဝေဒယန္တိ သကံ ဒုက္ခံ၊ ကရုဏံ ပရိဒေဝယိ။ အပ၊၂၊၂၅၅။ (၃၉၅၊ ၄၀၃၊ ၄၀၈။) 
&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅&lt;/ref&gt;

===(၁) သနားကြင်နာခြင်း (ကရုဏာစေတသိက်)===
(ကရုဏာဟူစွာ ဆင်းရဲနွမ်းပါး ဒုက္ခိတသတ္တဝါတိကိုမြင်ကေ ထိုသူရို့ခံစား နီရရေ ဒုက္ခကို ပယ်ပနာ ကယ်ဆယ်ချင်ရေတွက်နန့် သူတော်ကောင်းရို့၏စိတ် နှလုံးကို တုန်လှုပ်ချောက်ချားအောင် ပြုတတ်ရေ သဘောတရားပင် ဖြစ်တေ၊ သူတပါးခံစားနီရရေ ဒုက္ခကို ပယ်နိုင်ရေ ဖြစ်စီ, မပယ်နိုင်ရေဖြစ်စီ, ပျောက်စွာ ဖြစ်စီ, မပျောက်သည်ဖြစ်စီ ထိုဒုက္ခကိုပယ်ရှားလိုခြင်း လက္ခဏာဟိရေ၊ 

သူတပါးဒုက္ခ ရောက်နီစွာကို မြင်ရကတ်ားရကေ စွားမခံနိုင်ခြင်းကိစ္စ ဟိရေ၊ &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;/&gt;

===ကရုဏာဧ့ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတိ===
ဝိဟိံသာခေါ် [[ဒေါသ]]စွာ သူတပါးကို ညှဉ်းဆဲတတ်ဧ့၊ ကရုဏာကား မညှဉ်းဆဲတတ်ရေပြင် ကယ်ဆင်ပင် ကယ်ဆယ်လိုသိမ့်ဧ့၊ ယင်းအတွက်နန့် ကရုဏာစွာ ဝိဟိံသာဧ့ ဆန့်ကျင်ဘက်သဘောတရားဖြစ်တေ။ မိမိနန့် နီးစပ်နီသူ ဆွေမကင်း မျိုးမကင်းဖြစ်သူတိ ဒုက္ခရောက်နီစွာကို မြင်ကေ ကြားကေ ကရုဏာနန့် ဆင်တူယိုးမှား များစွာသနားမှုတိ ဖြစ်တတ်သိမ့်၏၊ ထိုသဘောတရားကား ကရုဏာစစ် မဟုတ်၊ စိုးရိမ်ကြောင့်ကျမှုပါရေ “ရေက” ခေါ် ဒေါမနဿဝေဒနာ (ကရုဏာတု) သာတည်း။ ကရုဏာအစစ်ကား စိုးရိမ်ကြောင့်ကျမှုမပါ၊ သူတပါးရို့ကို သနားကေလေ့ ကုသိုလ် တရားဖြစ်ပနာ စိတ်မညစ်ချေ၊ ကြည်ကြိုင်လင် လင်ပင် ဖြစ်တေ၊ ရေကကား စိတ်ကိုညစ် စေပူပန်စီရေ။ &lt;ref&gt;(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၇-၈-၉။)&lt;/ref&gt;

သာမန်ပုထုဇဉ်တိအဖို့ ကရုဏာစစ်မဖြစ်ပဲ ရေကဘက် ယိုင်လားရေက တိမည်။ &lt;ref&gt;(နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၉၀။) ယာ တသ္မိံ သမယေ ကရုဏာ ကရုဏာယနာ။ အဘိ၊ဝိ၊၂၉၁။ (အံ၊၂၊၁၆၃။ နေတ္တိ၊၃၈။ နေတ္တိဝိ၊၃။)&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;/&gt;
===(၃) ကရုဏာရသ===
(ကရုဏာရသဟူရာမာ ကရုဏာအစစ်ကိုမကောက်ရ၊ ဒုက္ခရှုပေယမာနန္ဒော၊ ကထံ နု ကရုဏာဒိကေ။ အလင်္ကာ။ ၃၅၅-ဂါထာလာ ဒုက္ခရူပေဆိုရေ ဝိသေသနကို ထောက်ကေ ရေကခေါ် ဒေါမနဿဝေဒနာကို အရကောက်ရဖို့၊ သနားစရာ ကောင်းရေ အကြောင်းအရာကို ဖွဲ့နွဲ့သီကုံး ထားရေ [[ပျို့]][[ကဗျာလင်္ကာ|ကဗျာ]] လင်္ကာ [[ဂါထာ]]တိကို ဖတ်ရှုနားထောင်သူရို့စိတ်၌ ထိုအဖွဲ့အနွဲ့ကို ခြီသဘောကျမှုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လှာတတ်ဧ့၊ ယင်းပိုင် ဖြစ်ပေါ်လှာရေစိတ်ကို ကရုဏာရသ = သနားမှု အရသာဟု ခေါ်ရေ၊ ထိုစိတ်မျိုးကို ဖြစ်ပေါ်လှာစီရေ အဖွဲ့အနွဲ့ မျိုးကိုလေ့ ကရုဏာရသမြောက်ရေအဖွဲ့ အနွဲ့မျိုးဟု မှတ်ရဖို့။ [[ဝေဿန္တရာဇာတ်တော်|ဝေဿန္တရာဇာတ်]]၌ ဇူဇကာပုဏ္ဏားက သားတော် သမီးတော်တိအား ရိုက်နိန်ရေကို မြင်ရပြီးကေ ဝေဿန္တရာ မင်းကြီးစွာ ရေကဖြစ်ရှာ၏၊ ရေက ဖြစ်လွန်းလှအနိန်နန့် ကျောင်းသင်္ခမ်းမားသို့ ဝင်ပြီးကေ ငိုကြွေးတော်မူယှာလီစွာ၊ ဒေရေကဖြစ်ခန်း အဖွဲ့အနွဲ့ကို နားထောင်ရသူစွာ “ကကောင်းသနားစရာ ကောင်းစွာမလား”ဟု အဖွဲ့ အဖွဲ့ကို ခြီသဘောကျမှု ဖြစ်ရေ၊ ထိုသဘောကျမှုစွာ ကရုဏာရသ မည်ဧ့။ ဆဒ္ဒန် ဆင်မင်းဇာတ်၌ အလောင်းတော် ဆင်မင်းစွာ အစွယ်ကို ဖြတ်လှူပြီးကေ ရေနုတ္တိုရ်မုဆိုးအား မှာကြားပုံ ရီးသားထား စကားတိကို ဖတ်ရှုကြားနာရသူရို့လည်း ယင်းအတူပင် ကရုဏာရသကို ခံစားကတ် ရ၏။ (မာဂဓ သက္ကတဓာန်များမာ ကရုဏာ-ရသဟောရာမာ ပုလ္လိင်နန့် ဟိရေ။) &lt;ref&gt;သိင်္ဂါရဟဿကရုဏာ (အလင်္ကာ။ ၃၅၄။) သိင်္ဂါရော ဟဿော ကရုဏာ စ။ အလင်္ကာ၊ဋီ၊၃၅၄။&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;/&gt;

===ဗုဒ္ဓဘာသာ===
ကရုဏာတရားစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာရို့အတွက် အထူးအရေးကြီးရေ ထားဟိရဖို့ တရားတခု ဖြစ်တေ။ ထေရဝါဒမာ ကရုဏာတရားလက်ကိုင်ထားပါက အဂုလက်ဟိဘဝမာ ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့ရယား နောင်ဘဝရို့မာ အထက်အထက်ရေ ဘုံတိသို့ ရောက်ဟိမည် ဖြစ်တေ။ မဟာယာနမာမူ ကရုဏာတရားစွာ ဗောဓိသတ္တဖြစ်ဖို့အတွက် လိုအပ်ရေကျင့်စဉ်တခု ဖြစ်တေ။
====ထေရဝါဒ====
ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမာ ကရုဏာစွာ [[ဗြဟ္မဝိဟာရ လေးပါး|ဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါး]]ထဲမာ တပါးအပါအဝင် ဖြစ်ရေ။ ထိုဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါးမှာ &quot;မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာ&quot; ရို့ ဖြစ်ကတ်တေ။

====မဟာယာန====

===ဂျိန်းဘာသာ===

===ကိုးကား===
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ: ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>lo898euxz6uv8dvhy1vof6g36lsb451</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကရုဏာဘာဝနာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3997</id>
    <revision>
      <id>17878</id>
      <timestamp>2026-04-29T09:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ကရုဏာဘာဝနာစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်အရ သတ္တဝါတိကို ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်စေလိုရေ စေတနာနန့်  ပွားများအားထုတ်ရာ ကမ္မဋ္ဌာန်းတစ်မျိုးဖြစ်တေ။ ၎င်းစွာ ဗြဟ္မဝိဟာရတရ...&quot;</comment>
      <origin>17878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12359" sha1="ksml254qqhxmmtnoe1ofd9ca8fl6ptf" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
ကရုဏာဘာဝနာစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်အရ သတ္တဝါတိကို ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်စေလိုရေ စေတနာနန့်  ပွားများအားထုတ်ရာ ကမ္မဋ္ဌာန်းတစ်မျိုးဖြစ်တေ။ ၎င်းစွာ ဗြဟ္မဝိဟာရတရား ([[မေတ္တာ]]၊ [[ကရုဏာ]]၊ [[မုဒိတာ]]၊ [[ဥပေက္ခာ]]) အနက် ဒုတိယတရားဖြစ်ပြီးကေ၊ မေတ္တာဘာဝနာပိုင်ပင် ကရုဏာဘာဝနာကို ပွားများရာမာ ဇာပုဂ္ဂိုလ်ရို့မာ ရှီးဦးစွာ ပွားများရဖို့၊ ဇာပုဂ္ဂိုလ်ရို့မာ ဆက်ပနာပွားများရဖို့ကို သိဟိထားရန် လိုအပ်ရေ။

[[မေတ္စွာကမ္မဋ္ဌာန်း|မေတ္တာဘာဝနာ]]စွာ သတ္တဝါတိအတွက် ဖီးရန်ကင်းခြင်း၊ စိတ်ဆင်းရဲကင်းခြင်း၊ ကိုယ်ဆင်းရဲကင်းခြင်း၊ ချမ်းသာခြင်းဆိုရေ (၄) ချက်နန့် ပွားများကေလေ့၊ ကရုဏာဘာဝနာစွာ “ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ပါစီ” ဟု ပွားများရေ။ 
===ကရုဏာဘာဝနာ ပွားများနည်း===
ကရုဏာဘာဝနာကို အောင်မြင်စွာ ပွားများရန် အောက်ပါအဆင့်တိနန့် အားထုတ်ရရေ-

 ၁။ '''ရှီးဦးစွာ အာရုံပြုရဖို့ ပုဂ္ဂိုလ်'''  
* အသင်သူတော်ကောင်းရေ ရှီးဦးစွာ မိမိနန့် နီးစပ်ရာ၊ လိင်တူ၊ အသက်ရှင်ဆဲဖြစ်ပြီးကေ ဒုက္ခိတသတ္တဝါတဦးကို ရွီးချယ်ပါ။  
* ထိုသတ္တဝါဧ့ ဆင်းရဲဒုက္ခများကို ဉာဏ်နန့် ဆင်ခြင်ကြည့်ရှုပြီး “ဒေသူတော်ကောင်းရေ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားနီရရေမှာ ဇာလောက် သနားစရာကောင်းလှသနည်း” ဆိုရေ ကရုဏာစိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စီပါ။  

 ၂။ '''သမာဓိထူထောင်ခြင်း'''  
* ဩဒါတကသိုဏ်း (အဖြူရောင်ကသိုဏ်း) သို့မဟုတ် အာလောကကသိုဏ်း (အလင်းရောင်ကသိုဏ်း) ကို အာရုံပြုပနာ စတုတ္ထဈာန်သမာဓိကို ဝင်စားပါ။  
* လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်တိ တောက်ပအားကောင်းလာရေအခါ၊ ထိုဒုက္ခိတသတ္တဝါကို လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်နန့် မြင်ယောင် ကြည့်ရှုပါ။  

 ၃။ '''မေတ္တာဈာန်မှ ကရုဏာဘာဝနာသို့ ကူးပြောင်းခြင်း'''  
* ထိုဒုက္ခိတသတ္တဝါကို အာရုံပြုပနာ မေတ္တာဈာန်ကို ဝင်စားပါ။  
* မေတ္တာဈာန်မှ ထပနာ ထိုဒုက္ခိတသတ္တဝါကိုပင် အာရုံပြုပနာ “အယံ သပ္ပုရိရေ ဒုက္ခာ မုစ္စတု (ဒေသူတော်ကောင်းရေ ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်ပါစီ)” ဆိုပနာ ကြိမ်ဖန်တရာ ကရုဏာဘာဝနာကို ပွားများပါ။  
* [[ဈာန်|ဈာန်]]အင်္ဂါငါးပါး (ဝသီဘော) နိုင်နင်းပြီး [[တတိယဈာန်]]သို့ ဆိုက်စွာအထိ အားထုတ်ပါ။  

 ၄။ '''ပုဂ္ဂိုလ်အစိုင်အလိုက် ပွားများခြင်း'''  
* မေတ္စွာကမ္မဋ္ဌာန်း၌ ဖော်ပြခရေအတိုင်း ပိယပုဂ္ဂိုလ် (ချစ်ခင်လေးစားအပ်ရေပုဂ္ဂိုလ်)၊ မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂိုလ် (မချစ်မမုန်း အလယ်အလတ်ပုဂ္ဂိုလ်)၊ ဝေရီပုဂ္ဂိုလ် (ရန်သူပုဂ္ဂိုလ်) ဆိုရေ ပုဂ္ဂိုလ်တိကို အစိုင်အတိုင်း အာရုံပြုပနာ ကရုဏာဘာဝနာကို တတိယဈာန်သို့ ဆိုက်စွာအထိ ပွားများပါ။  
* နမူနာ- “ဒေပိယပုဂ္ဂိုလ် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်ပါစီ၊ ဒေမဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂိုလ် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်ပါစီ၊ ဒေဝေရီပုဂ္ဂိုလ် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်ပါစီ” စသည်အနိန်နန့် အာရုံပြောင်းလဲပနာ ပွားပါ။  

 ၅။ '''သုခိတသတ္တဝါရို့မာ ကရုဏာပွားနည်း'''  
* ပုထုဇန်သတ္တဝါတိစွာ အပါယ်ဖီးဆိုးကြီး၊ အိုဖီး၊ နာဖီး၊ သေဖီးမှ မလွတ်မြောက်သမျှ သနားစရာပင်ဖြစ်တေ။ သံသရာအဆက်ဆက် ဒုစရိုက်တိကြောင့် အပါယ်ဝဋ်ဆင်းရဲကို ခံစားနီရရေကို ဆင်ခြင်၍ “ဒေသုခိတသတ္တဝါတိပင်ကေ အနာဂတ်၌ ဆင်းရဲဒုက္ခမှ မလွတ်မြောက်နိုင်အနိန်နန့် သနားစရာပင်” ဆိုရေ ကရုဏာစိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စီပနာ ပွားများနိုင်ရေ။  

 ၆။ '''သီမာသမ္ဘေဒ ဖြိုခြင်း'''  
* မေတ္စွာကမ္မဋ္ဌာန်း၌ ဖော်ပြခရေအတိုင်း အတ္တ (မိမိ)၊ ပိယ၊ မဇ္ဈတ္တ၊ ဝေရီဆိုရေ ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးရို့မာ ကရုဏာစိတ် တန်းတူညီမျှလားယောင် အကြိမ်များစွာ ပွားများပါ။  
* ပုဂ္ဂိုလ်အပိုင်းအခြား ကင်းစင်လားပြီးကေ သီမာသမ္ဘေဒဖြစ်ရေအခါ၊ ထိုသတ္တဝါတိ၏ ပညတ်နိမိတ်ကို မှီဝဲ၍ [[ပထမဈာန်]]၊ [[ဒုတိယဈာန်]]၊ တတိယဈာန်သို့ ဆိုက်အောင် ကရုဏာအပ္ပနာဈာန်ကို တိုးပွားအောင် အားထုတ်ပါ။  

===ကရုဏာဖြန့်ကြက်ခြင်း===
သီမာသမ္ဘေဒရဟိပြီးကေ၊ [[မေတ္စွာကမ္မဋ္ဌာန်း]]၌ ဖော်ပြခယင့်နည်းအတိုင်း ကရုဏာကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြန့်ကြက်ပွားများနိုင်ရေ-  

 ၁။ '''အနောဓိရေဖရဏာ ကရုဏာ (အကန့်အသတ်မဟိ ဖြန့်ကြက်ခြင်း - ၅ မျိုး)'''  
* “သဗ္ဗေ သတ္တာ (သတ္တဝါအားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ ပါဏာ (အသက်ရှူသတ္တဝါအားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ ဘူတာ (ကံကြောင့်ဖြစ်ရေ သတ္တဝါအားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ ပုဂ္ဂလာ (ပုဂ္ဂိုလ်အားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ (ခန္ဓာကိုယ်ဟိ သတ္တဝါအားနုန်း) ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်ကတ်ပါစီ” ဆိုပနာ ပွားပါ။  

 ၂။ '''ဩဓိရေဖရဏာ ကရုဏာ (အကန့်အသတ်နန့် ဖြန့်ကြက်ခြင်း - ၇ မျိုး)'''  
* “သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော (အမျိုးသမီးအားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ ပုရိသာ (အမျိုးသားအားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ အရိယာ (အရိယာအားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ အနရိယာ (ပုထုဇဉ်အားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ ဒေဝါ (နတ်အားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ မနုဿာ (လူအားနုန်း)၊ သဗ္ဗေ ဝိနိပါတိကာ (အပါယ်သားအားနုန်း) ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်ကတ်ပါစီ” ဆိုပနာ ပွားပါ။  
* အနောဓိရေဖရဏာ (၅) မျိုးနန့် ဩဓိရေဖရဏာ (၇) မျိုးပေါင်းကေ (၅ + ၇ = ၁၂) မျိုးဖြစ်တေ။

 ၃။ '''ဒိသာဖရဏာ ကရုဏာ (အရပ်ဆယ်မျက်နှာ ဖြန့်ကြက်ခြင်း - ၁၀ မျိုး)'''  
* အရပ် (၁၀) မျက်နှာ (အရှိ၊ အနောက်၊ မြောက်၊ တောင်၊ အရှိတောင်၊ အနောက်မြောက်၊ အရှိမြောက်၊ အနောက်တောင်၊ အထက်၊ အောက်) သို့ ဖြန့်ကြက်၍ ပွားပါ။
* အရပ် (၁၀) မျက်နှာမာ အနောဓိရေ (၅) မျိုးနန့် ဩဓိရေ (၇) မျိုးကို ဖြန့်ကြက်ရအနိန်နန့် (၁၂) မျိုးဟိဗျာယ်း၊ အရပ် (၁၀) နန့် မြှောက်ကေ (၁၂ × ၁၀ = ၁၂၀) မျိုးဖြစ်တေ။
 ၄။ '''စုစုပေါင်း အရွီအတွက်'''
* အနန္တစကြဝဠာသို့ ပွားများထားရေ အနောဓိရေဖရဏာ (၅) မျိုး + ဩဓိရေဖရဏာ (၇) မျိုး + ဒိသာဖရဏာ (၁၂၀) မျိုး = (၁၃၂) မျိုး ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပဉ္စမတွဲ/ဗြဟ္မဝိဟာရနိဒ္ဒေသပိုင်း#ကရုဏာဘာဝနာ ကရုဏာဘာဝနာ]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>ksml254qqhxmmtnoe1ofd9ca8fl6ptf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကလာပသမ္မသနနည်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3998</id>
    <revision>
      <id>17879</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} အပေါင်းအစီးအနိန်နန့် သုံးသပ်ခြင်း။&lt;ref&gt;ကလာပသမ္မသန (န) [ကလာပ + သမ္မသန။ အတီတာဒိဝသေန အနေကဘေဒဘိန္နေ ဓမ္မေ ကလာပတော သင်္ခပိတွာ သမ္မသနံ ကလာပသမ္မသနံ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၃၈၆။]&lt;/ref&gt;...&quot;</comment>
      <origin>17879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14795" sha1="65xk7umomphanc3jno4mlc1xrkp9wl4" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
အပေါင်းအစီးအနိန်နန့် သုံးသပ်ခြင်း။&lt;ref&gt;ကလာပသမ္မသန (န) [ကလာပ + သမ္မသန။ အတီတာဒိဝသေန အနေကဘေဒဘိန္နေ ဓမ္မေ ကလာပတော သင်္ခပိတွာ သမ္မသနံ ကလာပသမ္မသနံ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၃၈၆။]&lt;/ref&gt; (ရုပ်နာမ် သဘာဝကို ပိုင်းခြားသိစွမ်းနိုင်ရေ [[နာမရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်]]ကို ရဟိပြီးကေ ရုပ်နာမ်တရားနှစ်ပါးဧ့ ဖြစ်ပေါ်လှာကြောင်းကို သိရေ [[ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏ်]]ကို ရဟိပိုင်နှိုင်ရားရေ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်စွာ ခန္ဓာ ၅-ပါးမာ တပါးပါးကို လက္ခဏာယာဉ်သို့ တင်ပနာ ဆင်ခြင် သုံးသပ်ရဖို့။ ရှုဆင်ခြင်ပုံမှာ— “ရုပ်တရား ဟူသမျှစွာ ကုန်ခန်းပျက်စီးခြင်းသဘော ဟိအနိန်နန့် မမြဲပါတိုင်းး, ကြောက်မက်ဖွယ် သဘောဟိအနိန်နန့် ဆင်းရဲဒုက္ခခြည်းပါတိုင်းး အနှစ်သာရ ရှာမရအနိန်နန့် အတ္တမဟုတ်တိုင်းး”ဟု ရုပ်အားလုံးကို အပေါင်းအစုအနိန်နန့် လက္ခဏာယာဉ်သို့တင်ပနာ သုံးသပ်မှုကို ကလာပသမ္မသနဟု ခေါ်ရေ။ &lt;ref&gt;(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈-၉။)&lt;/ref&gt; အားလုံးရေရုပ်ကို ပေါင်းရုံး စုစီး အကျိုင်းနည်းအနိန်နန့် အနိစ္စစသည်အနိန်နန့် သုံးသပ်မှုမျိုးကို ကလာပသမ္မသန ဆိုလိုလီရေ၊ &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅&lt;/ref&gt;

[[ဝိပဿနာ]]စွာ ကလာပသမ္မသနဟု ခေါ်ဆိုရေ နယဝိပဿနာနန့် [[အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ]]ဟု နှစ်မျိုး ဟိရေ၊ &lt;ref name=&quot;တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း&quot;&gt;{{cite book
|title= နိဗ္ဗာန်သို့ လားရာ တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း
|author= [[ဖားအောက်တောရဆြာတော်]]
|date= 
|pages= 
}}&lt;/ref&gt;
===ကလာပသမ္မသနနာမည် ===
အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ စရေ [[ရုပ်]]တရား [[နာမ်တရား]]ရို့ကို အရွီအလိုက် ပေါင်းစုခြုံငုံပြီးကေ လက္ခဏာရီးသုံးတန် တစ်လှည့်စီတင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ရေ နည်းစွာ ကလာပသမ္မသန မည်ဧ့၊ ဒေကလာပသမ္မသနဆိုရေ နာမည်စွာ ဇမ္ဗုူဒိပ်ကျွန်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူကတ်ကုန်ရေ မထေရ်မြတ်ကြီးရို့၏ အခေါ်အဝေါ် အသုံးအနှုန်း ဖြစ်ရေ၊&lt;ref name=&quot;တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း&quot;/&gt;

===နယဝိပဿနာနာမည် === 
ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ စသည်အနိန်နန့် အနတ္တလက္တချက်ချေသုတ္တန် အစဟိရေ ထိုထို တေပရိဝဋ္ဋဓမ္မဒေသနာတော်ရို့မာ ဘုရားသျှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမထားတော်မူရေအတိုင်း –အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်, အဇ္ဈတ္တ, ဗဟိဒ္ဓ, ဩဠာရိက (= အကြမ်း), သုခုမ (= အနု), ဟီန (= အယုတ်), ပဏီတ (= အမြတ်), ဒူရ (= အဝီး), သန္တိက (= အနီး) ဆိုရေ (၁၁)မျိုးရေ အခြင်းအရာအနိန်နန့် တည်နီရေ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ နာမည်ရရေ –

* ၁။ ရုပ်တရား အစုအပုံ = [[ရူပက္ခန္ဓာ]]၊
* ၂။ ဝေဒနာတရား အစုအပုံ = [[ဝေဒနာက္ခန္ဓာ]]၊
* ၃။ သညာတရား အစုအပုံ = [[သညာက္ခန္ဓာ]]၊
* ၄။ သင်္ခါရတရား အစုအပုံ = [[သင်္ခါရက္ခန္ဓာ]]၊
* ၅။ ဝိညာဏ်တရား အစုအပုံ = [[ဝိညာဏက္ခန္ဓာ]] –


* ၁။ ဒေတရားအစုအပုံရို့ကို အစုအပုံအလိုက် (၅)ပုံ ပုံ၍ လက္ခဏာရီး သုံးတန် တစ်လှည့်စီတင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်း (= [[ခန္ဓာငါးပါး|ခန္ဓာ ၅-ပါး]]နည်း)၊
* ၂။ (၁၂)ပုံ ပုံ၍ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်း (= [[အာယတန ၁၂-ပါး]]နည်း)၊
* ၃။ (၁၈)ပုံ ပုံ၍ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်း (= [[ဓာတ် ၁၈-ပါး]]နည်း) –

ဧပိုင် အစဟိရေ ဝိပဿနာရှုနည်းတိစွာ နယဝိပဿနာ မည်ဧ့၊ ဒေနယဝိပဿနာဆိုရေ နာမည်စွာ [[သီဟိုဠ်ကျွန်း]]၌ သီတင်းသုံးတော်မူကတ်ကုန်ရေ မထေရ်မြတ်ကြီးရို့၏ အခေါ်အဝေါ်အသုံးအနှုန်း ဖြစ်ရေ၊&lt;ref&gt;(မဟာဋီ၊၂၊၃၈၆။)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း&quot;/&gt;

သင်္ခါရတရားရို့ကို ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးနည်း၊ ခန္ဓာငါးပါးနည်း၊ အာယတန တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးနည်း၊ ဓာတ် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးနည်း၊ [[ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်]]နည်း စသည်ရို့နန့် (၂)ပုံ၊ (၅)ပုံ၊ (၁၂)ပုံ၊ (၁၈)ပုံ၊ (၁၂)ပုံ အစဟိစွာ ပုံ၍ ရုပ်တရား နာမ်တရားရို့ကို ခြုံငုံပြီးကေ ရှုရေ အစုလိုက် အပြုံလိုက် အရွီအလိုက် အာရုံယူပနာ ရှုရေနည်းစွာ ကလာပသမ္မသနဟု ခေါ်ဆိုရေ နယဝိပဿနာရှုနည်း မည်ဧ့၊ [ဒေနည်း၌ (၆)ဒွါရ (၄၂) [[ကောဋ္ဌာသ]]ရို့မာ တည်ဟိရေ ရုပ်တရားရို့ကို ခြုံငုံပြီးကေ အာရုံယူကာ လက္ခဏာယာဉ်သုံးချက် တစ်လှည့်စီ တင်ပနာ ဝိပဿနာရှုရရေ၊ ယင်းနည်းပိုင်ပင် အတိတ် ပစ္စုပ္ပန် အနာဂတ် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ ရုပ်တရားရို့ကိုလည်း ခြုံငုံပြီးကေ တတအီးအီး လက္ခဏာယာဉ်သုံးချက် တစ်လှည့်စီ တင်ပနာ ဝိပဿနာ ရှုရရေ၊ နာမ်တရားရို့တွင်လည်း စိတ္တက္တချက်ချေတခုအတွင်းမာ တည်ဟိရေ နာမ်တရားရို့ကို ခြုံငုံပြီးကေလေးကောင်း၊ ဝေဒနာတစ်ပုံ, သညာတစ်ပုံ, သင်္ခါရတစ်ပုံ, ဝိညာဏ်တစ်ပုံ ဧပိုင် အစဟိစွာ ပုံ၍လေးကောင်း ဝိပဿနာရှုရရေ၊ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ စသည်ရို့၌လည်း နည်းတိုင်းပါရာ။]&lt;ref name=&quot;တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း&quot;/&gt;
===အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ===
ရုပ်ကလာပ် တခုတခုအတွင်းမာ တည်ဟိရေ ပထဝီ အာပေါ တေဇော ဝါယော အစဟိရေ ရုပ်တရားတိကို တလုံးစီ တလုံးစီ ခွဲပြီးကေ ဝိပဿနာရှုရေနည်း, ဈာနသမာပတ္တိဝီထိ တခုအတွင်းမာ တည်ဟိရေ ဈာန်စိတ္တက္တချက်ချေ ယင်းပိုင်ယှောင် စိတ္တက္တချက်ချေ တခုတခုအတွင်းမာ တည်ဟိရေ ဖဿ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ အစဟိရေ စိတ်+စေတသိက် တရားစုရို့ကိုလည်း တလုံးစီ တလုံးစီ အာရုံယူပနာ ဝိပဿနာရှုရေနည်းကား အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာနည်း မည်ဧ့၊၊&lt;ref&gt;သမူဟဂဟဏဝသေန ပဝတ္တံ ကလာပသမ္မသနံ။ ဖဿာဒိဧကေကဓမ္မဂဟဏဝသေန ပဝတ္တာ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ။ (မူလဋီ၊၁၊၁၀၉။)&lt;/ref&gt;

ယင်း ဝိပဿနာရှုနည်း နှစ်နည်းရို့တွင် .. ဝိပဿနာတရားကို အားသစ်စ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်စွာ ကလာပသမ္မသနဟု ခေါ်ဆိုအပ်ရေ နယဝိပဿနာနည်းက စပြီးကေ အားထုတ်ရန် [[ဝိသုဒ္ဓိမဂ်|ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ]]&lt;ref&gt;(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၄၁။)&lt;/ref&gt;မာ ညွှန်ကြားထားလီရေ။&lt;ref name=&quot;တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း&quot;/&gt;

===မှတ်သားဖွယ်တိ===
*ယင်းကလာပသမ္မသန နည်းစွာ မဂ်အစစ်အမှန် ဟုတ်စွာ မဟုတ်စွာကို သိနှိုင်ရေ ဉာဏ်အမြင်ရေ သျှင်းလင်း ပြတ်သားစင်ကြယ်မှု (မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ)အဆင့်ကို ရဟိလိုရေ ယောဂီ ပုဂ္ဂိုလ်အတွက် အစစ္စာ အားထုတ်ရဖို့နည်း လမ်းပင် ဖြစ်တေ။ &lt;ref&gt;(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၄၁။)&lt;/ref&gt;
*ယင်း နည်းနန့် “ငါ, ငါပိုင်ဥစ္စာ”ဆိုရေ စွဲလမ်းမှု ဂါဟတရားကို ပယ်ရှားနိုင်ရေ။ &lt;ref&gt;(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄။)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ဝိတိဏ္ဏကခေါ် ကလာပသမ္မသနဝသေန တိလက္တချက်ချေံ အာရောပေတွာ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၂။ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၄၁။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၀။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၅။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၇၂။) ကလာပသမ္မသနဝသီနာကောင်တိ ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတိတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္တိအာဒိနာ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အတီတာဒိကောဋ္ဌာသံ ဧကေကကလာပတော ဂဟေတွာ အနိစ္စာဒိဝသေန သမ္မသနံ ကလာပသမ္မသနံ။ ဝိမတိ၊၁၊၂၂၁။ (သာရတ္ထ၊၂၊၂၃၆။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၄။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၅။ မူလဋီ၊၁၊၁၀၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၃၈၆။)
&lt;/ref&gt;

&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_လားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း/ဝိပဿနာဉာဏ်ဧ့_အရှုခံအာရုံ#ကလာပသမ္မသန_-_နယဝိပဿနာ ကလာပသမ္မသန - နယဝိပဿနာ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_လားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း/ထင်ယှားရာ_လွယ်ကူရာက_စပါ#ကလာပသမ္မသနနန့်_အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ ကလာပသမ္မသနနန့် အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>65xk7umomphanc3jno4mlc1xrkp9wl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာမဂုဏ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3999</id>
    <revision>
      <id>17880</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;“ယသ္မာ ပန တံ အာဂမ္မ ပဉ္စ ကာမဂုဏာလယာ သမုဂ္ဃါတံ ဂစ္ဆန္တိ &lt;ref&gt;ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၃&lt;/ref&gt; ယင်းပိုင်ယှောင် ဝါကျမျိုးမာပင် အဆင်း အသံအစဟိရေ အာရုံ ၅-ပါး [[ဝထုကာမ]]တရား တိရာ မုချအနိန်နန့် ကာမဂုဏ်&lt;ref&gt;...&quot;</comment>
      <origin>17880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11450" sha1="hdkeob36ko05j762rsm3xj5vmqs01k9" xml:space="preserve">“ယသ္မာ ပန တံ အာဂမ္မ ပဉ္စ ကာမဂုဏာလယာ သမုဂ္ဃါတံ ဂစ္ဆန္တိ &lt;ref&gt;ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၃&lt;/ref&gt; ယင်းပိုင်ယှောင် ဝါကျမျိုးမာပင် အဆင်း အသံအစဟိရေ အာရုံ ၅-ပါး [[ဝထုကာမ]]တရား တိရာ မုချအနိန်နန့် ကာမဂုဏ်&lt;ref&gt;ကာမဂုဏ် (ပု) [ကာမ+ဂုဏ]&lt;/ref&gt;ဆိုရေ နာမည်ကို ရဟိ၍ [[ကိလေသကာမ]]မှာမူ ဌာနူပစာရ, ကာရဏူပစာရအနိန်နန့်သာ ကာမဂုဏ် ဆိုရေ နာမည်ကို ရဟိရေ။ &lt;ref&gt;သာရတ္ထ၊၂၊၁၇။&lt;/ref&gt;

* (၁) ချစ်ခင်– စုံမက်-ခြီ-မြတ်နိုး-အပ်ရေ၊ (ရူပါရုံအစဟိရေ) ကာမအဖို့အစု။
* (၂) ကာမအနှောင်အဖွဲ့ ကာမဂုဏ်။&lt;ref&gt;(၁) (၂) တတ္ထ ဒိဗ္ဗေဟိ ပဉ္စကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေဿ သိ။ ဝိ၊၁၊၉၀။ (ဝိ၊၃၊၂၁။ ဝိ၊၄၊၄၉၅။ ဒီ၊၁၊၅၀၊ ၂၃၁။ ဒီ၊၂၊၁၁။ မ၊၁၊၁၁၉။ သံ၊၁၊၅။ အံ၊၁၊၄၄၀။ အဘိ၊က၊၂၇၂။ ဓမ္မ၊၆၆။ ဥဒါန၊၁၅၇။ ဣတိဝုတ်၊၂၇၁။ သုတ္တနိ၊၂၈၇။ ထေရ၊၃၀၁။ ဇာ၊၁၊၃၆၀။) ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟီတိ မနာပိယရူပါဒီဟိ ပဉ္စဟိ ကာမကောဋ္ဌာသေဟိ၊ ဗန္ဓနေဟိ ဝါ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၁။ ကာမဂုဏာတိ ကာမယိတဗ္ဗဋ္ဌေန ကာမာ၊ ဗန္ဓနဋ္ဌေန ဂုဏာ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၅။ (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၀၃။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၈၉။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၁။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၉။) (၃) ဘိယျော ကာမဂုဏော ပဝဍ္ဎတိ။ ထေရီ၊၄၂၂။ ဘိယျော ဥပရူပရိ မေ ကာမာဘိရတိ ပဝဍ္ဎတိ။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၆၂။&lt;/ref&gt;
* (၃) ကာမဂုဏ်ရို့မာ မွေ့လျော်ခြင်း။
* (ကာမဂုဏ်အရ–အဆင်း အသံ, အနံ့, အရသာ, အတွိအထိရို့ကို ကောက်ယူရရေ။) &lt;ref&gt;ဒီ၊၁၊၅၆။ မ၊၁၊၁၁၉။ သံ၊၂၊၃၁၇။&lt;/ref&gt;

===ကာမဂုဏ်ဧ့ အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုချက်===
* “ရဟန်းရို့ အချို့ သမဏဗြာဟ္မဏရို့စွာ ၅-ပါးကုန်ရေ ဒေကာမဂုဏ်တရားရို့ကို တပ်မက်မောကုန်စွာဖြစ်ပနာ ...ထွက်မြောက်ကြောင်း ပစ္စဝေက္တချက်ချောဉာဏ် မဟိကတ်ကုန်သည်ဖြစ်ပနာ သုံးဆောင်ကတ်ကုန်ဧ့” &lt;ref&gt;မ၊၁၊၁၃၀&lt;/ref&gt; ဆိုရေ စကားကိုထောက်၍ ရဟန်းတိလေ့ ပစ္စဝေက္တချက်ချောမဆင်ခြင်ပဲ ဝန် ၄-ပါးကို သုံးဆောင်ကေ ကာမဂုဏ်ခံစား သူ၌ ပါဝင်ရေ။
* “ရဟန်းတိအဖို့ သင်္ကန်းသစ်, သပိတ်သစ်အစဟိစွာတိနန့် ကျောင်း၌ အသံကလွဲကေ ကာမဂုဏ် ၄-မျိုး နှစ်သက်ဖွီရေ ဆွမ်း နန့် ဆေးဝန်၌ အဆင်းအစဟိရေ ကာမဂုဏ် ၅-မျိုး ရထိုက်ဧ့” &lt;ref&gt;မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၇&lt;/ref&gt; ဆိုရေ စကားကိုထောက်၍ သက်ဟိသတ္တဝါ အခြင်းသိမာရာ ကာမဂုဏ် ၅-မျိုးကို ရဟိနိုင်ရေ မဟုတ်၊ ရဟန်း ရှင်, လူ အပါအဝင် သက်ဟိ သက်မဲ့ လောကီစီးစိမ် အားနုန်း၌ ဂုဏ် ၅-မျိုးကို ရဟိနိုင်ရေဟု မှတ်ယူအပ်ဧ့။

===ကာမဂုဏ်ဧ့ ဆိုးကျိုးတိ===

ကာမဂုဏ်တရားဧ့ ဒုက္ခများကား အအီး အပူရို့နန့် ညှဉ်းဆဲမှု, မှက် ခြင် ယင် လေ နေ ပူ မြွေ ကင်းသန်းရို့၏ ကိုက်ခဲမှု, မွတ်သိပ် ဝမ်းညင်မှုတိကို ဂရုမထားပဲ ဂဏန်း အတတ်, ထွန်ချခြင်း, ကုန်သွယ်ခြင်း, နွား ကျောင်းခြင်း, လေးမြှားစွဲကိုင်ခြင်း, မင်း ခစားခြင်းရို့မာ တစ်မျိုးမျိုးရေ အတတ် ပညာနန့် အသက်မွီး ဝမ်းကျောင်းပြုကတ်ရရေ၊ ယင်းပိုင်ပြုလုပ်ပါလျက် စီးစိမ်ဥစ္စာ မပြည့်စုံပြန်ကေ စိတ်ပင်ပန်း ဆင်းရဲခြင်းဒုက္ခ ဖြစ်ရရေ၊ ပြည့်စုံပြန်ကေလည်း မင်း, သူခိုး, မီး‌,ရေ, မိမိမချစ်မကြိုက်ရေ အမွီခံရို့ မယူဆောင် နှိုင်ယောင် နှလုံးမသာယာပဲ စောင့်ရှောက်ရခြင်း ဒုက္ခကို ခံစားရရေ၊ ယင့်ချင့် ရန်သူမျိုး ၅-ပါးနန့် တွိ့ထိ ပြန်ရအခါမှာလည်း ကိုယ်စိတ် ၂-မျိုး ဆင်းရဲ ပင်ပန်းရပြန်ရေ၊ ကာမဂုဏ်လို့ဆိုရေ အကြောင်းကြောင့်ပင် မင်းအခြင်းသိ, ငြင်းခုံခိုက်ရန်ဖြစ်ကတ်တေရာမက သားသမီး နန့်မိဘ သားချင်း အခြင်းသိ, သူငယ်ချင်း အခြင်းသိငြင်းခုံခိုက်ရန်ဖြစ်ကတ်ရပြီးကေ သေသူ သီလောက်ရေ ဒဏ်ရာရသူတိလည်းဟိကတ်ရေ၊ စစ်ပွဲဝင်ရသူ, ခံတပ်တံတိုင်းခြီရင်းသို့ ကပ်ရောက်ရသူ, သီကြီဒဏ်ရာရသူတိလည်း ဟိကတ်ရေ၊ အိမ်ခြံစပ်ကို ဖြတ်သန်း ဝင်ရောက်ခိုးယူခြင်း, ရွာပြတ်လုံး လုယက်ခြင်း, တအိမ်ထောင်လုံး ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခြင်း, လမ်း၌ ခြုံခို၍ လုယက်ရန် ရပ်တည်ခြင်း, သူတပါး သားမယားကို မတရားကျင့်ခြင်း အစဟိစွာတိကို ပြုမူကြယင့်အတွက် ဆတ်ကျာသတ် ပေးခံကတ်ရခြင်းအစဟိရေ ရာဇဝတ်ပြစ်ဒဏ် (ကမ္မကာရဏ-ကြည့်) တိခံကတ်ရရေအခါ သေသူ, သီလောက်ရေ ဒဏ်ရာရလေ့သော့ ရကတ်စွာ၊ မျက်မြင် ကိုယ်တွိ့ ကာမဂုဏ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ ဒုက္ခများဖြစ်တေ၊ ကာယ-ဝစီ-မနောဒုစရိုတ်တိ ပြုကျင့်ကြ၍ ကွယ်လွန်ပြီးကေ မကောင်းရေ လားရာဂတိသို့ ရောက်ကတ်ရရေကား တမလွန် နောက် ဘဝ၌ ကာမဂုဏ် အကြောင်းရင်းခံရေ ဆင်းရဲ ဒုက္ခများဖြစ်တေ။ &lt;ref&gt;မ၊၁၊၁၂၀-၁၂၂။&lt;/ref&gt;

===ကာမဂုဏ်ဧ့ နမူနာတိ===

ယင့်ချင့် ကာမဂုဏ်တရားတိကို-
# အသားမဖက် သက်သက်သီာ အရိုးစု, 
# သိန်းစွန်အစဟိရေ ငှက်တိအခြင်းသိ ထိုးဆိတ် လုယက်အပ်ရေ သားတစ်,
# ကိုင် ဆောင်သူ၏လက်ကို ပြန်ပနာလောင်ကျွမ်းစီနှိုင်ရေ လီညာဆောင် မျက်မီးရှူး, 
# မီးကျီးစု, 
# သာယာစရာကောင်းရေ တိုတောင်းလှရေ အိပ်မက်, 
# ငှါးရမ်းသုံးဆောင်ရရေ အသုံးအဆောင်, 
# သစ်ခက်တိကို ကြွကြွတ်ကျိုးစီနှိုင်, အပင်တက်သူ၏ လက်ခြီကျိုး၍ လူးကျစီနှိုင်ရေ အသီး  &lt;ref&gt;မ၊၁၊၁၈၂။ မ၊၂၊၂၇-၃၀။ မဟာနိ၊၅။&lt;/ref&gt;, 
# သားခုတ်ဓား, စဉ်းတီးတုံး။ 
# ထိုးဖောက် စူးဝင်တတ်ရေ လှံတံကျင်, 
# ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းရေ မြွေအဂေါင်း  &lt;ref&gt;မ၊၁၊၁၇၂။ မဟာနိ၊၅။&lt;/ref&gt;, 
# မီးပုံကြီး  &lt;ref&gt;မဟာနိ၊၅။&lt;/ref&gt; တိနန့် နမူနာပြုတော်မူရေ။ ကာမဂုဏ် အပြစ်ပြ နမူနာရို့တည်း။
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/အခန်း-_၃#အလောင်းတော်မင်းသား_သံဝေဂကြီးစွာရပြီးကေ_တောထွက်တော်မူခြင်း အလောင်းတော်မင်းသား သံဝေဂကြီးစွာရပြီးကေ တောထွက်တော်မူခြင်း]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>hdkeob36ko05j762rsm3xj5vmqs01k9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4000</id>
    <revision>
      <id>17881</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ'''&lt;ref&gt;ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ (န) [ကာမစ္ဆန္ဒ + နီဝရဏ] (ကုသိုလ်တရားရို့ကို~ ကုသိုလ်ဖြစ်ခြင်းကစိတ် ကို-)တားမြစ် ပိတ်ပင်တတ်ရေ ကာမစ္ဆန္ဒ၊ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏတရား။ တတ္ထ...&quot;</comment>
      <origin>17881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16973" sha1="ihp056lcpahpncue334rsff3jyho90z" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
'''ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ'''&lt;ref&gt;ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ (န) [ကာမစ္ဆန္ဒ + နီဝရဏ] (ကုသိုလ်တရားရို့ကို~ ကုသိုလ်ဖြစ်ခြင်းကစိတ် ကို-)တားမြစ် ပိတ်ပင်တတ်ရေ ကာမစ္ဆန္ဒ၊ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏတရား။ တတ္ထ ကကာရီ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ။ အဘိ၊ဓ၊၂၃၂။ (သံ-၃၊ ၅၆။ မဟာနိ၊၁၀။) ကုသလဓမ္မေ ... နီဝရတီတိ နီဝရဏံ၊ ကာမစ္ဆန္ဒော ဧဝ နီဝရဏံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၅၂။ ကာမစ္ဆန္ဒော ဧဝ ကုသလပဝတ္တိတော စိတ္တဿ နီဝရဏဋ္ဌေန ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ။ အံ၊ဋီ၊၁၊၇၃။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၀။ မူလဋီ၊၁၊၁၇၃။)&lt;/ref&gt;ဆိုစွာမာ ကုသိုလ်တရားတိ ဖြစ်ပေါ်လှာခြင်းက၎င်း၊ စိတ်ဧ့တည်ကြီမှုမှ၎င်း တားမြစ်ပိတ်ပင်တတ်ရေ ကာမဂုဏ်အာရုံရို့ကို တပ်မက်ခြီခြင်း ဆိုရေ [[နီဝရဏ|နီဝရဏတရား]]ကို ဆိုလိုပါရေ။ ၎င်းစွာ တရားအားထုတ်သူရို့အတွက် ကြီးမားရေ အတားအဆီးတခု ဖြစ်တေ။

===ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏဧ့ သဘောသဘာဝ===

[[သံယုတ္တနိကာယ်]]၌ မြတ်စွာဘုရားစွာ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏကို အောက်ပါပုံပြင်နမူနာနန့် ယှင်းပြတော်မူစွာ-

&quot;အရောင်ဆိုးဆေးတိနန့် လှူးလှူးထားရေ အိုးခက်တလုံးကို ကြည့်ရေသူစွာ မိမိမျက်နှာအရိပ်ကို ကကောင်းမမြင်နှိုင်ပိုင်၊ ယင်းအတူ ကာမစ္ဆန္ဒ လွှမ်းမိုးနီရေစိတ်စွာ ဖြစ်ပေါ်လှာရေ ကာမစ္ဆန္ဒမှ လွတ်မြောက်ရာလမ်းကို ကကောင်းမမြင်နှိုင်၊ မိမိအကျိုး၊ သူတပါးအကျိုး၊ နှစ်ဦးသားအကျိုးကို ကကောင်းမသိမြင်နိုင်၊ ရှေးက အလပ်ကျက်မှတ်ထားရေ စာတိပင် သတိမရနှိုင်၊ အလပ်မကျက်မှတ်ရသိမ့်ရေ စာတိအတွက် ပြောဖွီရာမဟိ။&quot;

တရားအားထုတ်စ ယောဂီတဦးဧ့စိတ်စွာ ကာမဂုဏ်အပျော်အပါးတိနန့် ကင်းကွာ၍နီလေ့မဟိအတွက်နန့် ကာမစ္ဆန္ဒဧ့ နှောင့်ယှက်မှုကို ကကောင်းခံရတတ်ရေ။ တရားမထိုင်မီက ရုပ်ရှင်၊ တေးခြင်း၊ အရသာဟိရေအစားအစာ စရေ ကာမဂုဏ်အာရုံမျိုးစုံနန့် အမြဲထိတွိ့ပျော်မွိခရေစိတ်စွာ ဂုချိန်ခါ ခြောက်သွိငြီးငွိ့ဖွယ်ကောင်းရေ ထွက်သက်ဝင်သက်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အာရုံပြုရသောအခါ ရေမှထုတ်ပနာ ကုန်းပေါ်တင်ထားရေ ငါးပိုင် မြည်တမ်းတောင့်တလျက် ဟိတတ်ရေ။ ယင်းအတွက်နန့် အတိတ်က ခံစားခဖူးရေ သို့မဟုတ် အနာဂတ်၌ ခံစားရန်မျှော်လင့်ရေ ကာမဂုဏ်အာရုံများမာသာ အချိန်ကုန်နီတတ်ရေ။

===ကာမစ္ဆန္ဒ ဖြစ်ပွားကြောင်း နန့် ပယ်ဖျောက်ကြောင်း===

မြတ်စွာဘုရားသျှင်က ကာမစ္ဆန္ဒ ဖြစ်ပွားကြောင်းနန့် ပယ်ဖျောက်ကြောင်းကို ဧပိုင် ဟောတော်မူစွာ-

&quot;ရဟန်းရို့၊ မဖြစ်သိမ့်ရေ ကာမစ္ဆန္ဒကို ဖြစ်စီတတ်ရေ၊ ဖြစ်ပြီးကေရေ ကာမစ္ဆန္ဒကို အားကြီးစီတတ်ရေ အခြားတခုရေတရားကို ငါဘုရားမမြင်၊ '''သုဘနိမိတ် (တင့်ရေရေအခြင်းအရာ)''' ရာကေ ဖြစ်ရေ။ သုဘနိမိတ်ကို '''အယောနိရေမနသိကာရ (နှလုံးသွင်းမှား)''' နန့် နှလုံးသွင်းရေသူအား ကာမစ္ဆန္ဒစွာ ဖြစ်ပွား၍ တိုးပွားနိုင်ဧ့။&quot;

&quot;ရဟန်းရို့၊ မဖြစ်သိမ့်ရေ ကာမစ္ဆန္ဒကို မဖြစ်စီတတ်ရေ၊ ဖြစ်ပြီးကေရေ ကာမစ္ဆန္ဒကို ပယ်စွန့်စီတတ်ရေ အခြားတခုရေတရားကို ငါဘုရားမမြင်၊ '''မသာနိမိတ် (မတင့်ရေ၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်အခြင်းအရာ)''' ရာကေ ဖြစ်ရေ။ မသာနိမိတ်ကို '''[[ယောနိရေမနသိကာရ]] (နှလုံးသွင်းမှန်)''' နန့် နှလုံးသွင်းရေသူအား ကာမစ္ဆန္ဒစွာ မဖြစ်ပွားဘဲ ပယ်စွန့်နိုင်ဧ့။&quot;

ဒေ၌ နှလုံးသွင်းမှားခြင်း (အယောနိရေမနသိကာရ) ဆိုစွာမာ မမြဲရေတရားကို မြဲရေလို့၊ ဆင်းရဲခြင်းကို ချမ်းသာဟု၊ [[အနတ္တ]]ကို [[အတ္တ]]ဟု၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်ကို တင့်ရေရေလို့ အမှားထင်မြင်ခြင်းဖြစ်ပြီးကေ၊ နှလုံးသွင်းမှန်ခြင်း (ယောနိရေမနသိကာရ) မှာ ယင်းဧ့ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်တေ။

===ကာမစ္ဆန္ဒကို ပယ်ဖျောက်ရန် အထောက်အကူပြုရေ နည်းလမ်း (၆) မျိုး===

သတိပဋ္ဌာန်အဋ္ဌကထာ၌ ကာမစ္ဆန္ဒကို ပယ်ရှားရန် အောက်ပါအချက် (၆) ချက်ကို ညွှန်ပြထားပါရေ-

 '''(က) နန့် (ခ) [[မသာကမ္မဋ္ဌာန်း]]ကို သင်ယူခြင်းနန့် ပွားများခြင်း'''
* '''သမထနည်း:''' သက်ဟိခန္ဓာကိုယ်ဧ့ ၃၂-ပါးရေ အစိတ်အပိုင်းရို့၏ စက်ဆုပ်ဖွယ်ကို ရှုခြင်း (သဝိညာဏကမသာ) နန့် သက်မဲ့အလောင်းကောင်ဧ့ စက်ဆုပ်ဖွယ်ကို ရှုခြင်း (အဝိညာဏကမသာ) ဆိုပနာ နှစ်မျိုးဟိရေ။ ဧပိုင်ရှုပွားခြင်းနန့် သက်ဟိ၊ သက်မဲ့ရို့အပေါ် တပ်မက်မှုကို ပယ်ရှားနိုင်ရေ။
* '''ဝိပဿနာနည်း:''' ပရမတ္ထရုပ်နာမ်တရားရို့ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီးကေ ယင်းရိုး၏ စက်ဆုပ်ဖွယ်အရောင်၊ အသံ၊ အနံ့ စသည်ရို့ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်းနန့် တပ်မက်မှုကို ပယ်ရှားနိုင်ရေ။

 '''(ဂ) ဣန္ဒြေကို စောင့်စီးခြင်း'''
ဣန္ဒြေခြောက်ပါး (မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်) ကို မစောင့်စီးပါက လောဘ၊ ဒေါသ စရေ အကုသိုလ်တရားတိ ဝင်ရောက်လှာနိုင်ရေ။ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇမထေရ်က ဥဒေနမင်းကြီးအား ဣန္ဒြေစောင့်စီးနည်း (၃) ဆင့်ကို ယှင်းပြခရေ-&lt;br&gt;
၁။  မိခင်အရွယ်ကို မိခင်၊ နှမအရွယ်ကို နှမ၊ သမီးအရွယ်ကို သမီးပိုင် သဘောထားခြင်း။&lt;br&gt;
၂။  ယင်းပိုင် သဘောထားပနာမရပါက ခန္ဓာကိုယ်ဧ့ [[၃၂ ကောဋ္ဌာသ|၃၂-ပါးရေ]] ရွံကောင်းထမန်းတိကို ဆင်ခြင်ခြင်း။&lt;br&gt;
၃။  ယင်းပိုင်ဆင်ခြင်၍မရပါက အာရုံတခုကိုမြင်ကေ အားလုံးရေအခြင်းအရာကို၎င်း၊ အသေးစိတ်အခြင်းအရာကို၎င်း မမှတ်ယူဘဲ ဣန္ဒြေကို ထိန်းချုပ်စောင့်စီးခြင်း (ဣန္ဒြိယသံဝရ)။

မြတ်စွာဘုရားစွာ '''စွန်ပုတ်နန့် ငုံးငှက် ပုံပြင်နမူနာ''' နန့်လည်း ဣန္ဒြေစောင့်စီးခြင်းဧ့ အရေးကြီးပုံကို ဟောကြားခရေ။ ထိုပုံပြင်၌ ငုံးငှက်ဧ့ ဘေးကင်းရာကိုယ်ပိုင်ကျက်စားရာအရပ်မာ '''သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါး''' ဖြစ်ပြီးကေ၊ အခြားသူ၏ ကျက်စားရာအရပ်မာ '''ကာမဂုဏ်အာရုံငါးပါး''' ဖြစ်တေ။ မိမိဧ့ကမ္မဋ္ဌာန်းလို့ဆိုရေ ကျက်စားရာမှ ထွက်လားကေ [[မာရ်နတ်]]ဧ့အလိုသို့ လိုက်ပါရတတ်ရေ။

 '''(ဃ) အစားအသီာက်၌ တင့်ရုံလောက်ရာ မှီဝဲခြင်း'''
အစားအသီာက်ကို ပျော်ရွှင်ရန်၊ မာန်တက်ရန်၊ အလှဆင်ဖို့အတွက် မဟုတ်ဘဲ၊ ဒေခန္ဓာကိုယ်တည်တံ့ရီး၊ အသက်ရှည်ရီးနန့် မြတ်ရေဝသီကို ကျင့်နှိုင်ဖို့အတွက်သာဖြစ်တေဟု သတိတရားနန့် ဆင်ခြင်သုံးဆောင်ရဖို့။

 '''(င) မိတ်ကောင်းဆွေကောင်း ဟိခြင်း'''
အသျှင်အာနန္ဒာက &quot;မြတ်ရေဝသီဧ့ တစ်ဝက်စွာ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းဟိခြင်း ဖြစ်တေ&quot; ဟု လျှောက်ထားရာ မြတ်စွာဘုရားက &quot;အာနန္ဒာ၊ ယင်းပိုင်မဆိုလင့်။ မြတ်ရေဝသီဧ့ '''တခုလုံး''' ပင်ဖြစ်တေ&quot; ဟု ပြင်ဆင်မိန့်ကြားခရေ။ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းဟိရေ ရဟန်းစွာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများနှိုင်ရား၊ ဆင်းရဲဒုက္ခအပေါင်းမှ လွတ်မြောက်နှိုင်ကြောင်း ဟောကြားခရေ။

 '''(စ) သင့်လျော်ရေ စကားကို ပြောဆိုခြင်း (သပ္ပါယကထာ)'''
မင်း၊ သူခိုး၊ စစ်တိုက်ခြင်း၊ စားသောက်ခြင်း စရေ လောကီရီးရာ တောင်စိုင်ရီမရစကားတိကို ယှောင်ကြဉ်ပြီး၊ အလိုနည်းခြင်း၊ တင်းတိမ်ရောင့်ရဲခြင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်း၊ ဝီရိယ၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ စရေ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်ရေ စကားတိကိုသာ ပြောဆိုကေ မြတ်စွာဘုရားက ညွှန်ကြားခရေ။

===တခြားသော အထောက်အကူပြုနည်းလမ်းတိ===

* '''သတိပဋ္ဌာန်ကို အမြဲပွားများခြင်း:''' '''သုန္ဒရီမိဖုရား နန့် ဆီပြည့်သပိတ် နမူနာ''' ၌ မြတ်စွာဘုရားစွာ သတိတရားဧ့ အရေးကြီးပုံကို ညွှန်ပြခရေ။ မိမိနောက်ခါမှ ဒါးကိုင်လိုက်နီရေသူ ဟိနီအနိန်နန့် ဆီသပိတ်ကို မဖိတ်စဉ်အောင် သတိကြီးစွာထားရရေသူစွာ လှပတင့်ရေရေ မိဖုရားကိုပင် အာရုံမစိုက်နိုင်ပိုင်၊ ယောဂီစွာလေ့ အမြဲသတိကပ်နိန်ကေ ကာမစ္ဆန္ဒကို ပယ်ရှားနိုင်ရေ။
* '''မပြတ်အားထုတ်ခြင်း:''' '''ရပူအိုး နမူနာ''' ၌ ရပူအိုးကို မီးပီးလိုက်၊ ရပ်လိုက် ပြုလုပ်နိန်ကေ ရာသက်ပန် မဆူနိုင်ပိုင်၊ တရားအားထုတ်ရာမာလည်း လလီးပပစ် အားထုတ်မှရာ တရားထူးရနှိုင်ဖို့ဖြစ်တေ။
* '''သတိနန့်နီထိုင်ခြင်း:''' စိတ်အစိုင်၌ အကုသိုလ်ဖြစ်နီစဉ် သီဆုံးလားပါက အပါယ်ဘုံသို့ ကျရောက်နှိုင်ကြောင်း မြတ်စွာဘုရားက သတိပီးခရေ။ ယင်းအတွက်နန့် နိစိုင်ဘဝဧ့ သွား၊ ရပ်၊ ထိုင်၊ လျောင်း ဣရိယာပုထ်တိုင်း၌ မိမိဧ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံကို မပြတ်အောက်မိနီရန် အရေးကြီးလှရေ။&lt;ref name=&quot;ဖားအောက်ဆြာတော်&quot;&gt;How to Overcome the Five Hindrances - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;

=== ကိုးကား ===
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>ihp056lcpahpncue334rsff3jyho90z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာမတဏှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4001</id>
    <revision>
      <id>17882</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ကာမဂုဏ်၌ တပ်မက်မှု၊ လိုချင်တပ်မက်မှု၊ ကာမတဏှာ&lt;ref&gt;ကာမတဏှာ (ထီ) [ကာမ+တဏှာ] &lt;/ref&gt;။ &lt;ref&gt;ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။ ဝိ၊၃၊၁၅။ ဒီ၊၂၊၅၂၊ ၂၄၆။ သံ၊၃၊၃၇၃။ အဘိ၊ဓ၊၂၁၅။ အဘိ၊က၊၃၅၄။ ပဋိသံ...&quot;</comment>
      <origin>17882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11634" sha1="ip3l10diwa5sxvdiqfuibmcimiu45wz" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
ကာမဂုဏ်၌ တပ်မက်မှု၊ လိုချင်တပ်မက်မှု၊ ကာမတဏှာ&lt;ref&gt;ကာမတဏှာ (ထီ) [ကာမ+တဏှာ] &lt;/ref&gt;။ &lt;ref&gt;ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။ ဝိ၊၃၊၁၅။ ဒီ၊၂၊၅၂၊ ၂၄၆။ သံ၊၃၊၃၇၃။ အဘိ၊ဓ၊၂၁၅။ အဘိ၊က၊၃၅၄။ ပဋိသံ၊၃၉၊ ၃၃၀။ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု တဏှာ ကာမတဏှာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၈။ ရူပါဒီသု ဟိ ဆသု အာရမ္မဏေသု ကာမဿာဒဝသေန ပဝတ္တာ တဏှာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၉။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၀၊ ၃၈၉။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၄၊ ၁၇၁။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၀၂။ သာရတ္ထ၊၃၊၁၇၆။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၉၉။ မူလဋီ၊၁၊၆၄။ အနုဋီ၊၁၊၇၀၊ ၁၅၇။)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅&lt;/ref&gt;

ကာမတဏှာ ဆိုစွာမာ [[အာရုံ]]ခြောက်ပါး ဟိရေအနက်မှ အာရုံ ခြောက်ပါးလုံး အထက်မှာပဲဖြစ်စီ သို့မဟုတ် အာရုံတစ်မျိုးမျိုး အထက်မှာပဲ ဖြစ်စီ [[သဿတဒိဋ္ဌိ]], [[ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ]]ခေါ်ရေ [[ဒိဋ္ဌိ]]ရို့နန့် နိူင်းတွဲမှုမဟိဘဲ ဖဖြောင့် တွယ်တာမက်မောနီရေ တဏှာတရားကို ကာမတဏှာဟု ခေါ်ပါရေ။ &lt;ref&gt;ဖားအောက်တောရဆြာတော်ဧ့ ဓမ္မစကြာနန့် ဝိပဿနာ တရား&lt;/ref&gt;

===တဏှာ (၆)ပါး===
* ၁။ '''ရူပတဏှာ''' = ရူပါရုံ၌ တပ်မက်တတ်ရေ [[တဏှာ]],
* ၂။ '''သဒ္ဒတဏှာ''' = သဒ္ဒါရုံ၌ တပ်မက်တတ်ရေ တဏှာ,
* ၃။ '''ဂန္ဓတဏှာ''' = ဂန္ဓာရုံ၌ တပ်မက်တတ်ရေ တဏှာ,
* ၄။ '''ရသတဏှာ''' = ရသာရုံ၌ တပ်မက်တတ်ရေ တဏှာ,
* ၅။ '''ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ''' = ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၌ တပ်မက်တတ်ရေ တဏှာ,
* ၆။ '''ဓမ္မတဏှာ''' = ဓမ္မာရုံ၌ တပ်မက်တတ်ရေ တဏှာ --- ဟု

အာရုံမှ ဆင်းသက်လာရေ နာမည်ဧ့ အစွမ်းနန့် [[ဝိဘင်း]]ပါဠိတော်၌ တဏှာ (၆)ပါးရို့ကို ဘုရားသျှင်စွာ ထင်ယှားပြသ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်ရာ။

ထိုတဏှာရို့တွင် တစ်မျိုး တစ်မျိုးရေ တဏှာစွာ ဖြစ်ပုံအခြင်းအရာအနိန်နန့် ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာဆိုပနာ သုံးမျိုးစီ ပြားဧ့။

၁။ '''ကာမတဏှာ''' --- စက္ခုပသာဒဝယ် ရူပါရုံ ထင်လာရေအခါ ထိုရူပါရုံလို့ဆိုရေ လိုချင်စရာ ဝထုကာမကို များစွာသာယာခြင်းဧ့ အစွမ်းနန့် များစွာသာယာလျက် ဖြစ်ပေါ်လှာရေ ရူပတဏှာစွာပင် ကာမတဏှာ မည်ဧ့။

၂။ '''ဘဝတဏှာ''' --- ထိုရူပါရုံကိုပင် မြဲဧ့၊ အခါခပ်သိမ်း ထင်ယှား တည်ဟိဧ့ --- ဟု ဖြစ်ပေါ်လှာရေ သဿတဒိဋ္ဌိနန့် အတူတကွဖြစ်ရေ ရူပတဏှာစွာ ဘဝတဏှာမည်ဧ့။ မှန်လီရေ --- သဿတဒိဋ္ဌိနန့် အတူတကွဖြစ်ရေ ရာဂကို [[ဘဝတဏှာ]]ဆိုပနာ ခေါ်ဆိုအပ်လီရေ။

၃။ '''ဝိဘဝတဏှာ''' --- ထိုရူပါရုံကိုပင် ပြတ်ဧ့ = သီကေ ပြတ်ဧ့၊ ပျက်စီးဧ့ --- ဟု ဖြစ်ပေါ်လှာရေ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနန့် အတူတကွဖြစ်ရေ ရူပတဏှာစွာပင် [[ဝိဘဝတဏှာ]] မည်ဧ့။ မှန်လီရေ --- ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနန့် အတူတကွဖြစ်ရေ ရာဂကို ဝိဘဝတဏှာဆိုပနာ ခေါ်ဆိုအပ်လီရေ။ သဒ္ဒတဏှာ စသည်ရို့၌လည်း နည်းတူ ပင်တည်း။ ဒေပိုင်ဆိုကေ တဏှာစွာ (၃_၆ = ၁၈)မျိုး ဖြစ်ရေ။

===တဏှာအစစ် ၁၀၈===
အဇ္ဈတ္တအာရုံ (၆)ပါး၌ (၁၈)မျိုး, ဗဟိဒ္ဓအာရုံ (၆)ပါး၌ (၁၈)မျိုး ဖြစ်ရပြီးကေး တဏှာ (၃၆)မျိုးတည်း။ အတိတ်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး, အနာဂတ်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး, ပစ္စုပ္ပန်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး ပြားအနိန်နန့် ကာလသုံးပါးလုံး၌ ပေါင်းလိုက်ရေ် တဏှာ (၁၀၈)မျိုးတည်း။ ယင်းရို့ကို အကျိုင်းချုံးလိုက်ရေ် ရူပတဏှာ စသည်အနိန်နန့် (၆)မျိုး, ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာဟု (၃)မျိုး ဖြစ်တေ။ &lt;ref&gt;(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၀-၁၇၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၀၂။)&lt;/ref&gt;
===ဘဝတဏှာနန့် ဝိဘဝတဏှာ===
ရူပါရုံကို ဖြစ်စီ၊ သဒ္ဒအစဟိရေ အာရုံတပါးပါးကို ဖြစ်စီ အတ္တဟု စွဲယူပနာ ထိုအတ္တစွာ မြဲဧ့ဟု စွဲယူတတ်ရေ သဿတဒိဋ္ဌိကို '''ဘဝ'''ဟု ခေါ်ဧ့။ ထိုဘဝနာမည်ရရေ သဿတဒိဋ္ဌိနန့် အတူတကွဖြစ်ရေ တဏှာစွာ ဘဝတဏှာ မည်ဧ့။ 

အာရုံ (၆)ပါး တပါးပါးကိုပင် အတ္တဟု စွဲယူပနာ အတ္တစွာ အမြဲ မဖြစ် သီကေ ပြတ်ဧ့ ---- ဟု စွဲယူတတ်ရေ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိကို '''ဝိဘဝ'''ဟု ခေါ်ဧ့။ ထိုဝိဘဝနာမည်ရရေ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနန့် အတူတကွဖြစ်ရေ တဏှာစွာ ဝိဘဝတဏှာ မည်ဧ့။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
===တနည်း ကာမတဏှာ ===
၁။ '''ကာမတဏှာ''' ---- ငါးပါးအာရုံ ကာမဂုဏ်၌ တွယ်တာတပ်မက်ရေ တဏှာစွာ ကာမတဏှာ မည်ဧ့။ ဒေ ကာမတဏှာဆိုရေ နာမည်စွာ အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်တရား၌ တွယ်တာ တပ်မက်တတ်ရေ ရာဂဧ့ နာမည် ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;ကာမတဏှာတိ ကာမေ တဏှာ ကာမတဏှာ။ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂေဿတံ အဓိဝစနံ။ ဘဝေ တဏှာ ဘဝတဏှာ။ ဘဝပတ္ထနာဝသေန ဥပ္ပန္နဿ သဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတဿ ရူပါရူပဘဝရာဂဿ စ ဈာနနိကန္တိယာ စေတံ အဓိဝစနံ။ ဝိဘဝေ တဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတဿ ရာဂေဿတံ အဓိဝစနံ။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၄။)

ရူပါရူပဘဝရာဂေါ ဝိသုံ ဝက္ခတီတိ ကာမဘဝေ ဧဝ ဘဝပတ္ထနာဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ (မူလဋီ၊၂၊၆၉။)&lt;/ref&gt;

၂။ '''ဘဝတဏှာ''' ----

(က) ကာမဘဝကို လိုလားတောင့်တစွာဧ့ အစွမ်းနန့် ဖြစ်ပေါ်လှာရေ ကာမဘဝ၌ တွယ်တာ တပ်မက် ရေ တဏှာစွာလေ့ ဘဝတဏှာ မည်ဧ့။

( ခ ) အတ္တစွာ မပျက်မစဲ အမြဲဖြစ်ရေဆိုရေ သဿတဒိဋ္ဌိ အယူကို ယူပြီးကေ ထိုအယူကို ခြီရေ တဏှာစွာလေ့ ဘဝတဏှာ မည်ဧ့။

( ဂ ) ရူပဘဝ အရူပဘဝကို တွယ်တာ တပ်မက်ရေ ရူပရာဂ အရူပရာဂဟု ခေါ်ဆိုအပ်ရေ တဏှာစွာ လည်း ဘဝတဏှာ မည်ဧ့။

(ဃ) ရူပဘဝ အရူပဘဝဧ့ ဖြစ်ကတ်ောင်း ဖြစ်ရေ ဈာန်တရား၌ တွယ်တာတပ်မက်တတ်ရေ ဈာနနိကန္တိဟု ခေါ်ဆိုအပ်ရေ တဏှာစွာလေ့ ဘဝတဏှာ မည်ဧ့။

၃။ '''ဝိဘဝ တဏှာ''' ---- အတ္တစွာ မမြဲ ပြတ်စဲဧ့၊ အတ္တစွာ သီကေ ပြတ်ဧ့။ ---- ဟု ယူဆအပ်ရေ အတ္တဝါဒစွာ ဝိဘဝ မည်ဧ့၊ ထို ဝိဘဝ နာမည်ရရေ အတ္တဝါဒကို စွဲယူရေ ဒိဋ္ဌိစွာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ မည်ဧ့။ ထို ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိကို တွယ်တာ တပ်မက်ရေ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိနန့် အတူတကွ ဖြစ်ရေ ရာဂစွာ ဝိဘဝတဏှာ မည်ဧ့။ '''(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၄။ မူလဋီ၊၂၊၆၉။)'''
=== ကိုးကား ===
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>ip3l10diwa5sxvdiqfuibmcimiu45wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4002</id>
    <revision>
      <id>17883</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} မေထုန်ဝသီ–မေထုန်ဝထု-၌ ယုတ်မာစွာ ကျင့်ခြင်း။&lt;ref&gt;ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ (ပု) [ကာမေသု+မိစ္ဆာစာရ။ အလုတ္တသမာသ်။ မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၃၅။]  ကာမေသု မိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ။ ဝိ၊၅၊၃၃၈။ ဒီ၊၃၊၂၂၄။...&quot;</comment>
      <origin>17883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21286" sha1="08ciml4btr3052cog8zxf6sjh807zwp" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
မေထုန်ဝသီ–မေထုန်ဝထု-၌ ယုတ်မာစွာ ကျင့်ခြင်း။&lt;ref&gt;ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ (ပု) [ကာမေသု+မိစ္ဆာစာရ။ အလုတ္တသမာသ်။ မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၃၅။]  ကာမေသု မိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ။ ဝိ၊၅၊၃၃၈။ ဒီ၊၃၊၂၂၄။ မ၊၁၊၅၈။ အံ၊၃၊၄၆၇၊ ၄၇၁။ (သံ၊၁၊၃၇၇။ အံ၊၁၊၂၇၅။ အဘိ၊ဝိ၊၂၉၉။ အဘိ၊ပု၊၁၄၄။ မဟာနိ၊၃၁။) ကာမေသုမိစ္ဆာစာရောတိ ဧတ္ထ ပန ကာမေသူတိ မေထုနသမာစာရေသု မေထုနဝထုသု ဝါ။ မိစ္ဆာစာရောတိ ဧကန္တနိန္ဒိတော လာမကာစာရော။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၁။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၅။)&lt;/ref&gt; ကာမေသုမိစ္ဆာစာရရေ တရားကိုယ်ကား မေထုန်မှီဝဲလိုအနိန်နန့် ကာယ ကံမြောက် မလားလာထိုက်ရေသူ၌မှီဝဲလွန် ကျူးကြောင်း စေတနာတည်း။ 

===ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ကံမြောက်စီရေ အင်္ဂါ (၄) ချက်===
(၁) မလားလာအပ်ရေ မမာ့ဖြစ်ခြင်း။ &lt;/br&gt;
(၂) ထိုမမာ့ကို မှီဝဲလိုရေ စိတ်ဟိခြင်း။&lt;/br&gt;
(၃) မှီဝဲရန်လုံ့လ ပြုခြင်း။&lt;/br&gt;
(၄) သာယာခြင်း။&lt;/br&gt;
ကျူးလွန်ရာမာ အထက်ပါအင်္ဂါ (၄) ရပ်စလုံးနန့်ကိုက်ညီပါက ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ မြောက်ပါရေ။&lt;ref&gt; (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၁။)(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၃။) (သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၅။)(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၁။)(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၄။)(ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၂၀။)(မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၀၀။)&lt;/ref&gt;

=== မလားလာ၊ မကျူးလွန် အပ်ရေ မမာ့ (၂၀) ===
၁။ '''မာတုရက္ခိတ''' = မိခင်အုပ်ထိန်းရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၂။ '''ပိတုရက္ခိတ''' = ဘာဘာအုပ်ထိန်းရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၃။ '''မာတာပိတုရက္ခိတ''' = မိဘနှစ်ပါးလုံး အုပ်ထိန်းရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၄။ '''ဘာတုရက္ခိတ''' = မောင်ကြီးသျှင်၊ မောင်ထွီး အုပ်ထိန်းရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၅။ '''ဘဂိနီရက္ခိတ''' = အစ်မ ညီမ အုပ်ထိန်းရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၆။ '''ဉာတိရက္ခိတ''' = သွီးသားစပ်သူ ဆွီမျိုးအုပ်ထိန်းရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၇။ '''ဂေါတ္တရက္ခိတ''' = အမျိုးအနွယ်က အုပ်ထိန်းရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၈။ '''ဓမ္မရက္ခိတ''' = တရားကျင့်ဖော် အုပ်ထိန်းရေမမာ့။ &lt;ref&gt;(ဝိ၊၁၊၂၀၂-၃။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၁-၂။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၂-၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၄-၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၁။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၉၉၊ ၁၀၀)။ &lt;/ref&gt;
ဒေရှစ်ဦးရေ မမာ့ရို့ကား အပျို တိရာဖြစ်တေ။ ကာမပိုင်လင်ယောက်ျားမဟိ၊ စောင့်ရှောက်သူသာ ဟိရေ။
ယောက်ျားစွာ ထိုရှစ်ဦးရေ မမာ့ရို့နန့် ပျော်ပါးကေ '''ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ''' ကံမြောက်ရေ။
(ထိုမမာ့ရှစ်ဦးကား '''ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ'''ကံ မဖြစ်ပေါ်ပါ၊၊) &lt;ref&gt;(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၂။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၁။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၉၉။ သာရတ္ထ၊၂၊၃၂၈။ ဝိမတိ၊၁၊၂၆၉)။ &lt;/ref&gt;

၉။ '''သာရက္ခ''' = ကိုယ်ဝန်တည်ကပင် မှတ်သားသိမ်းဆည်း ခံရရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၀။ '''ဓနက္ကီတ''' = ဥစ္စာနန့် ဝယ်ယူပေါင်းသင်းနီရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၁။ '''ဆန္ဒဝါသိနီ''' = အလိုတူ၍ ပေါင်းသင်းနီရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၂။ '''ဘောဂဝါသိနီ''' = ဥစ္စာစီးစိမ်အပ်နှံ၍ ပေါင်းသင်းနီရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၁၃။ '''ပဋဝါသိနီ''' = အဝတ်တန်ဆာပီးပြီးကေ ပေါင်းသင်းနီရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၁၄။ '''ဩဒပတ္တကိနီ''' = လူကြီးစုံရာနန့် ပဇပ်ပေါင်းသင်းနီရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၁၅။ '''ဩဘဋစုမ္ဗဋာ''' = ထင်းခြွီ၊ ရီခပ် လုပ်ကိုင်နီရေ မမာ့အား ထိုအလုပ်ကို မလုပ်စီဘဲ ပေါင်းသင်းနီရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၁၆။ '''သပရိဒဏ္ဍ''' = ဒေမမာ့ကို လားလာကေ ဒဏ်သင့်စေဟု မင်းမိန့် ထုတ်ထားရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၇။ '''ဒါတောင်ဘရိယာ''' = ကျွန်လည်း ဟုတ်၊ မယားလည်း ဟုတ်ရေမမာ့ (မယားပြုခံရရေ အကျွန်)&lt;br/&gt;
၁၈။ '''ကမ္မကာရီ''' = အလုပ်သမားလည်းဟုတ် ၊ မယားလည်းဟုတ်ရေမမာ့ (မယားပြုခံရရေ အလုပ်သူမ)&lt;br/&gt;
၁၉။ '''ဓဇာဟဋာ''' = မယားအဖြစ်ပေါင်းသင်းခံရရေ သုံ့ပန်းမမာ့&lt;br/&gt;
၂၀။ '''မုဟုတ္တိကာ''' = ခေတ္တငှားရမ်း ပေါင်းသင်းရေမမာ့။ (လင်းပြန်မ၊ ယောက်ျား တစ်ယောက်က တစ်ပတ်နန့်စေ၊ တစ်လဖြစ်စီ ငွီပီးပြီးကေ ပျော်ပါးနီရေ လင်းပြန်မ ကိုဆိုလိုရေ။ ထိုရက်၊ ထိုလ အတွင်းမာ အခြားယောက်ျား တဦးနန့် ပျော်ပါး ကေ လင်းပြန်မနန့် ပျော်ပါးရေ ယောက်ျားပါ '''ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ''' ကံမြောက်ရေ။)&lt;br/&gt;
( အထက်ပါ မမာ့ (၁၂) မျိုးစွာ ကာမပိုင်လင်ယောက်ျား ဟိရေကြောင့်  အခြားယောက်ျား တဦးနန့်ပျော်ပါးကေ နှစ်ဦးစလုံး ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ကံမြောက်ရေ။ )

ထိုကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံစွာ သီလ အစဟိရေ ဂုဏ်မဟိရေသူကို လားလာလွန် ကျူးကေ အပြစ်နည်း၍ သီလအစဟိရေဂုဏ် နန့် ပြည့်စုံသူကို လားလာလွန်ကျူးခရေ် အပြစ်ကြီးရေ။ &lt;ref&gt;ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၁။ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၁။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၉၉။)&lt;/ref&gt; 

[[ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီ|ဥပ္ပလဝဏ်]]ရဟန္တာထေရီမကို သရစ်လွန် ကျူးမိအနိန်နန့် အသျှင်လတ်လတ်မြီမျိုခံရပြီးကေ [[အဝီစိငရဲ]]သို့ ကျရရေ နန္ဒလုလင်ဝထုကို ထောက်၍ ဟိတ်ရသူကို သရစ်မိရာမာ အပြစ် ကြီးပုံကို သိလေ &lt;ref&gt;(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၇)&lt;/ref&gt;။ 

ယင်းအပြင်–အဂု ဘုရားသျှင်လက်ထက် [[ဣသိဒါတောင်]] ထေရီမစွာ အဆူဆူရေ ရှေးဘုရားသျှင်ရို့ပါး ယောက်ျားဘဝနန့် ပါရမီဖြည့်ပြီး သူဖြစ်လျက် ရွှီပန်းထိမ်စွာဘဝ၌ မိတ်ဆွီယုတ်ကို ပေါင်းဖော်မိအနိန်နန့် သူတပါးဧ့ မယားကို ကျူးလွန်မိလီရေ။ ထိုကံကြောင့် ငရဲဘုံသို့ ကျရောက်ရခြင်း, ငရဲဘုံမှ လွတ်ကေ တိရစ္ဆာန်သုံးဘဝဖြစ်ရပြီးကေသင်းခတ်ခံရခြင်း, ယင်းကနိန်လွတ်ကေ အကျွန်ဝမ်း၌ နပုံး ပဏ္ဍုက်ဖြစ်ရခြင်း အပြစ်တိကို ခံရရုံမျှမက ကျွတ်တမ်းဝင်မည့် ဒေနောက်ဆုံးဘဝမာပင် မမာ့ဘဝနန့် ကျွတ်တမ်းဝင်ရယှာလီစွာ &lt;ref&gt;(ထေရီ၊၄၂၅-၄၂၈။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၆၇-၂၇၇)&lt;/ref&gt;။ 

ယင်းအပြင်– ကဿပဘုရားသျှင် လက်ထက် ဗာရာဏသီပြည်၌ သဌီးသားလေးယောက်ရို့စွာ ကဋီလေးဆယ်စီ ကြွယ်ဝကတ်၏၊ ထို သူရို့စွာ ဒါနသီလအစဟိရေ သူတော်ကောင်း တရားရို့ကို မဆည်းပူး မပွါးတိပဲ သူတပါး မယားကိုရာ ဥစ္စာတိစွာပေးလျက် လွန် ကျူးကတ်ကုန်ဧ့၊ ထိုကံကြောင့် သီရေဧ့ အခြားမဲ့၌ အဝီစိငရဲ၌ ခံရရေ၊ ထို၁ရဲမှ လွတ်ကေ ယူဇနာ ခြီာက်ဆယ်ကြီးရေ လောဟကုမ္ဘီ (ကြီးနီအိုး) ငရဲမာအဂေါင်း စောက်ထိုးကျပနာ အနှစ်သုံးရေင်း နစ်မြုပ်ပြီး ပြီးကေ အနှစ်သုံးရေင်း ပေါ်လှာရပြန်ရေ၊ အိုးဝသို့ ရောက်ရေအခါ မိမိရို့မှားခြင်းကြီး မှားမိခကတ်ရေကို အခြင်းသိ ပြောလိုအနိန်နန့် ဒု-သ-န-ရေ-ဟု အက္ခရာ တလုံးစီ ရွတ်မိကေ ပြောလိုရေ ဂါထာ မပြီး မဆုံး တလုံးစီနန့်ပင် ပြီးကေနစ်မြုပ်ကတ်ရပြန်လီရေ။ ဧပိုင် ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားရစော်မှာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံကြောင့်ပင် ဖြစ်လီရေ။ &lt;ref&gt;(ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၆-၈။ ဇာ၊၁၊၁၀၀။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၁-၅-ရို့မာ အကျယ်ကြည့်လီ။)&lt;/ref&gt;

'''ဥတုဘောဇနသင်္ဂဟကျမ်းလာ ယောက်ျားစွာ မိမိကျန်းမာရီးအတွက် မေထုန်မမှီဝဲအပ်ရေ မမာ့(၁၄)ဦး'''

၁။ ဥတုလာနီရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၂။ အလိုမဟိရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၃။ ညစ်နွမ်းရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၄။ မချစ်ရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၅။ လင်းပြန်မ။&lt;br/&gt;
၆။ အရွယ်ကြီးရေမမာ့။&lt;br/&gt;
၇။ ရောဂါညှဉ်းဆဲရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၈။ ကိုယ်လက်အင်္ဂါချို့တဲ့ရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၉။ ဝမ်းကြီးရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၀။ ရန်သူ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၁။ အင်္ဂါစပ်၌ အနာဟိရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၂။ လင်ဟိရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၃။ မိဘ အစဟိရေ အုပ်ထိန်းသူရို့ မနစပ်ရေ မမာ့။&lt;br/&gt;
၁၄။ သူတော်မ မမာ့။&lt;br/&gt;

'''သူတပါး သားမယား၊ သူတပါး သမီးပျိုကိုသရစ်လွန်ကျူးခြင်းဧ့ အပြစ်တိ၊ မကောင်းကျိုးတိ'''

ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ ကျူးလွန်သူစွာ သီပြီးနောက် အဝီစိငရဲနန့် လောဟကု မ္ဘီ ငရဲရို့မာ ပြင်းထန်စွာ ခံစားကတ်ရရေ။ ငရဲမှလွတ်မြောက်၍ လူ့ဘဝသို့ ရောက်လှာပါကေလည်း ဖော်ပြပါအပြစ်တိကို ခံစားရရေ။

၁။ လူမုန်းများခြင်း။&lt;br/&gt;
၂။ ရန်သူတိခြင်း။&lt;br/&gt;
၃။ ဝန်လာဘ်လာဘရှားပါးခြင်း။&lt;br/&gt;
၄။ ချမ်းသာသုခမှ ကင်းဆိတ်ခြင်း။&lt;br/&gt;
၅။ မမာ့ဖြစ်ရခြင်း။&lt;br/&gt;
၆။ မ-မဟုတ် ကျား-မဟုတ် ပဏ္ဍုတ်ဖြစ်ရခြင်း။ (ယောက်ျားလျာ ၊ မယူမဖြစ်ရခြင်း )&lt;br/&gt;
၇။ အမျိုးယုတ်ဖြစ်ရခြင်း။&lt;br/&gt;
၈။ မျက်နှာပျက်အရှက်တကွဲဖြစ်ရခြင်း။&lt;br/&gt;
၉။ ခြီလက်အင်္ဂါ မျက်စိ ၊ နား ၊ နှာ ၊ ဣန္ဒြေတိ ချို့ယွင်းသေးသိမ်ခြင်း။&lt;br/&gt;
၁၀။ စိုးရိမ်ရေကအားကြီးရခြင်း။&lt;br/&gt;
၁၁။ ချစ်သူနန့်ကွဲရခြင်း။&lt;br/&gt;
( သူတပါး သားမယား၊ သူတပါး သမီးပျို ကိုသရစ်လွန်ကျူးခြင်း
ကိုယှောင်ကြဉ် သူစွာ အထက်ပါ (၁၁)ချက်မှ အပြန်အလှန်အကျိုးကို
ခံစားရဖို့။ )

'''ပဏ္ဍုတ်(၅)မျိုး'''

၁။ သူတပါး သုတ်ကိုစုပ်ပြီး မေထုန်ပြုလိုစိတ်ကို ပြေပျောက်စီရေ အာသိတ္ထကပဏ္ဍုတ်။&lt;br/&gt;
၂။ သူတပါး မေထုန်ပြုစွာကို ကြည့်ရှု့ပြီး မေထုန်ပြုလိုရေ စိတ်ကို ပြေပျောက်စီရေ ဥဿူယပဏ္ဍိုတ်။&lt;br/&gt;
၃။ ဝှေးစိ့ထုတ်ခံထားရရေ ဩပက္ကမိက့ပဏ္ဍုတ်။&lt;br/&gt;
၄။ လဆန်း၊လဆုတ် တခုခု၌ မေထုန်ပြုကျင့် ရမှ နီသာထိုင်သာဟိရေ ပက္ခပဏ္ဍုတ်။ &lt;br/&gt;
၅။ ယောက်ျားအင်္ဂါ၊ မမာ့အင်္ဂါ နှစ်မျိုးလုံး ထင်ယှားစွာမပါရေ နပုံးပဏ္ဍုတ်။&lt;br/&gt;
===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်===
* [https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဓမ္မပါလဇာတ်#ကာမေသုမှ_ရှောင်ကတ်ရေ မဟာဓမ္မပါလဇာတ်]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ကခဂဃင#ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ_ထမြောက်ကြောင်းအင်္ဂါ_၄_ပါး ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ပဉ္စသီလဝိနိစ္ဆယ#၃-ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကိုပြဆိုခြင်း ပဉ္စသီလဝိနိစ္ဆယ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဝဂ္ဂ_သံယုတ်_ပါဠိတော်-ဒု#၃-ကာမေသုမိစ္ဆာစာရသုတ် ကာမေသုမိစ္ဆာစာရသုတ်]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမီးအဖြီတိ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၁)#၉၅။_ကျမ်းဂန်လာ_ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ_အပြစ်တိ  ကျမ်းဂန်လာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ အပြစ်တိ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမီးအဖြီတိ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၁)#၁၁၈။_ကာမေသုမိစ္ဆာစာရအဖွင့်အရ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရအဖွင့်အရ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမီးအဖြီတိ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၂)#၁၉၅။_ကာမေသု_... ကာမေသု ...]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ဘာသာရီးပြဿနာပေါင်းချုပ်#ကာမေသု_အမျိုးဆက်လှား ဘာသာရီးပြဿနာပေါင်းချုပ်]
* [https://my.wikisource.org/wiki/အခြီပြုပဋ္ဌာန်း_တရားတော်#ကာမေသုမိစ္ဆာစာရနန့်_ဝန်တရား ကာမေသုမိစ္ဆာစာရနန့် ဝန်တရား]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ရတနာ့ဂုဏ်ရည်#၃။_ကာမေသု_မိစ္ဆာစာရ_အဖွင့် ရတနာ့ဂုဏ်ရည်]
* [https://my.wikisource.org/wiki/သစ္စပါရဂူကျမ်း-ဒု#ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ_(ကာမဂုဏ်ရို့မာ_မှားယွင်းကျင့်ခြင်း)_အင်္ဂါလေးပါး သစ္စပါရဂူကျမ်း]
* [https://my.wikisource.org/wiki/သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်#ကာမေသုကံ၊_ကျိုးပြစ်ဒဏ်၊_ထိမှန်_၁၅-ပါး သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထဒီပနီ_(ဒုတိယတွဲ)#ကာမေသု_မိစ္ဆာစာရကံ ပရမတ္ထဒီပနီ_(ဒုတိယတွဲ)]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ပတွဲ-ဒု#ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ_အင်္ဂါ_၄-ပါး ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ပတွဲ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ကခဂဃင#ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ_ထမြောက်ကြောင်းအင်္ဂါ_၄_ပါး ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်]

=== ကိုးကား ===
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>08ciml4btr3052cog8zxf6sjh807zwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာယဝိညတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4003</id>
    <revision>
      <id>17884</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:26:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကာယဝိညတ်''' ဆိုစွာမာ ကိုယ်အမူအရာ လှုပ်ယှားမှုအနိန်နန့် မိမိဧ့ အတွင်းမာစိတ် အလိုဆန္ဒကို သူတပါးအား သိစီနိုင်ရေ အထူးပြုပျင်တတ်ရေ သဘောတရား (ရုပ်) တစ်မျိုး ဖြစ်ပါရ...&quot;</comment>
      <origin>17884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14109" sha1="1bqdw79xfqre7lxcdvnuayu56gqit2l" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
'''ကာယဝိညတ်''' ဆိုစွာမာ ကိုယ်အမူအရာ လှုပ်ယှားမှုအနိန်နန့် မိမိဧ့ အတွင်းမာစိတ် အလိုဆန္ဒကို သူတပါးအား သိစီနိုင်ရေ အထူးပြုပျင်တတ်ရေ သဘောတရား (ရုပ်) တစ်မျိုး ဖြစ်ပါရေ။ ဒေချင့်စွာမာာ အဘိဓမ္မာမာ ပြဆိုထားရေ ဥပါဒါရုပ် (အမှီပြုပနာဖြစ်ရေရုပ်) အမျိုးအစားမာ ပါဝင်ရေ။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် အဋ္ဌကထာမာ ကာယဝိညတ်ဧ့ လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန် ရို့ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုထားပါရေ-
===လက္ခဏာဒိစတုက္က===
 '''၁။ လက္ခဏာ'''
* ရှိကိုတက်ခြင်း၊ နောက်ကိုဆုတ်ခြင်း စရေ လှုပ်ယှားမှုတိကို ဖြစ်စီရေ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ ဝါယောဓာတ် (လေဓာတ်) နန့် အတူတကွဖြစ်ရေ ရုပ်တရားအပေါင်း (ရူပကာယ) ကို ထောက်ပံ့ခြင်း၊ ခိုင်ခံ့စီခြင်း၊ ရွှီ့ရှားစီခြင်းဧ့ အကြောင်းဖြစ်ရေ (ဝါယောဓာတ် လွန်ကဲရေ စိတ္တဇမဟာဘုတ်ရို့၏) '''အထူးအမူအရာ (အာကာရဝိကာရော)''' စွာ ကာယဝိညတ်ဧ့ လက္ခဏာ ဖြစ်တေ။
* (ယှင်းလင်းချက် - စိတ်အလိုအရ ကိုယ်ကို လှုပ်ရှားစီနှိုင်ရေ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ လေဓာတ်ဧ့ အထူးပြုပျင်ရေ အခြီအနီ၊ အမူအရာ ဖြစ်တေ။)

 '''၂။ ရသ'''
* လှုပ်ရှားပြုလုပ်သူ၏ အတွင်းမာစိတ် အလိုဆန္ဒကို သူတပါးအား '''ထင်ယှားစီခြင်း (အဓိပ္ပါယပ္ပကာသန)''' စွာ ကာယဝိညတ်ဧ့ ကိစ္စရသ ဖြစ်တေ။
* (ယှင်းလင်းချက် - ယင်းဧ့ အဓိက လုပ်ငန်းမှာ ကိုယ်အမူအရာနန့် မိမိဧ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို အသိပီးခြင်း ဖြစ်တေ။)

 '''၃။ ပစ္စုပဋ္ဌာန်'''
* '''ကိုယ်ခန္ဓာ လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်ခြင်းဧ့ အကြောင်းဖြစ်ခြင်း (ကာယဝိပ္ဖန္ဒနဟေတုဘာဝ)''' စွာ ယောဂီဧ့ ဉာဏ်မာ ရှီးရှုထင်လှာပုံ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ဖြစ်တေ။
* (ယှင်းလင်းချက် - ကိုယ်ခန္ဓာ လှုပ်ယှားမှုဧ့ တတက်ကပ်ဆုံး အကြောင်းတရားအဖြစ် ထင်ယှားရေ။)

 '''၄။ ပဒဋ္ဌာန်'''
* '''စိတ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ ဝါယောဓာတ် (စိတ္တဇဝါယောဓာတု)''' စွာ ကာယဝိညတ်ဧ့ နီးကပ်ရေ အကြောင်းတရား ပဒဋ္ဌာန် ဖြစ်တေ။
* (ယှင်းလင်းချက် - ၎င်းဖြစ်ပေါ်ရန် အခြီခံစွာ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ လေဓာတ် ဖြစ်တေ။)

===&quot;ကာယဝိညတ်&quot; ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်း===

  '''ဝိညတ္တိ:''' &quot;အသိပီးတတ်ရေ သဘော&quot;။
* &quot;ဝိညာပေတိ&quot; (သိစီတတ်ဧ့) + &quot;ဣတိ&quot; (ယင်းအတွက်နန့်) = ဝိညတ္တိ။ မိမိဧ့ အတွင်းမာစိတ် အလိုဆန္ဒ (အဓိပ္ပါယ) ကို သိစီတတ်ရေကြောင့် ဝိညတ်မည်ဧ့။
* &quot;ဝိညာယတိ&quot; (သိအပ်ဧ့) + &quot;ဣတိ&quot; (ယင်းအတွက်နန့်) = ဝိညတ္တိ။ သူတပါးက လှုပ်ရှားရေ ကိုယ်အမူအရာကို ကြည့်ရှုခြင်းနန့် (ထိုအမူအရာကို သိခြင်းနန့်) အတွင်းမာစိတ် အလိုဆန္ဒကို သိနှိုင်အတွက်နန့် ဝိညတ်မည်ဧ့။
 '''ကာယ:''' &quot;ကိုယ်ခန္ဓာ&quot;။
* ဒေဝိညတ်စွာ ကိုယ်ခန္ဓာ (ကာယေန) အနိန်နန့် အသိပီးခြင်း၊ သိအပ်ခြင်း ဖြစ်တေအတွက် &quot;ကာယဝိညတ်&quot; ဟု ခေါ်ရေ။ ဒေ၌ &quot;ကာယ&quot; ဆိုစွာမာ တစ်ကိုယ်လုံးကို ရာမက၊ လှုပ်ရှားရေ လက်၊ ခြီ စရေ ကိုယ်အစိတ်ပိုင်းကိုလေ့ တင်စားပနာ ခေါ်ရေ (ဧကဒေသ ဥပစာရ)။
* ကာယဝိညတ်စွာ လူအှင့် တိရစ္ဆာန်ရို့ အခြင်းသိ ကိုယ်အမူအရာနန့် ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်းဧ့ အခြီခံ အကြောင်းတရား ဖြစ်တေ။

===ကာယဝိညတ် ဖြစ်ပေါ်၍ လှုပ်ယှားမှု ဖြစ်လှာပုံ===

# '''စိတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း:''' &quot;ရှိကို လားမေ၊ ကွေးမည်၊ ဆန့်မည်၊ လက်ယပ်ခေါ်မည်&quot; စရေ အပြုအမူဆိုင်ရာ စိတ်တိ (မနောဒွါရဝီထိ ဇောစိတ်တိ) ဖြစ်ပေါ်ရေ။ (ပဉ္စဒွါရ ဝီထိစိတ်တိစွာ ဝိညတ်ကို မဖြစ်စီနှိုင်ပါ။)
# '''စိတ္တဇရုပ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း:''' ထိုစိတ်တိကြောင့် စိတ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ ရုပ်ကလာပ်တိ (စိတ္တဇ ဩဇဋ္ဌမက ကလာပ်တိ) ဖြစ်ပေါ်ရေ။
# '''ဝါယောဓာတ်ဧ့ အစွမ်း:''' ထိုစိတ္တဇ ရုပ်ကလာပ်တိမာ ပါဝင်ရေ ဝါယောဓာတ် (လေဓာတ်) စွာ အထူးအနိန်နန့် အစွမ်းသတ္တိ ထက်မြက်ရေ။
# '''ထောက်ပံ့ခြင်း၊ ရွှီ့ရှားခြင်း:''' ထို စွမ်းအားကြီးရေ စိတ္တဇ ဝါယောဓာတ်စွာ မိမိနန့်အတူဖြစ်ရေ ရုပ်တရားအပေါင်း (ကမ္မဇ၊ စိတ္တဇ၊ ဥတုဇ၊ အာဟာရဇ ရုပ်တိ အားနုန်း) ကို ထောက်ပံ့ခြင်း၊ နနောင်းစီခြင်း၊ ဦးတည်ရာသို့ ဆောင်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားစီခြင်းရို့ကို ပြုလုပ်ရေ။
# '''ဇောစိတ်နန့် ဝါယောဓာတ်:''' မနောဒွါရ ဇော (၇) ကြိမ်မာ ရှေ့ဇော (၆) ကြိမ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ ဝါယောဓာတ်စွာ ရုပ်အပေါင်းကို ထောက်ပံ့၊ ထိန်းသိမ်းနိုင်ရေ်လည်း သိသာရေ လှုပ်ယှားမှုကို မဖြစ်စီနှိုင်သိမ့်။ '''သတ္တမ (၇ ကြိမ်မြောက်) ဇောစိတ်''' ကြောင့်ဖြစ်ရေ ဝါယောဓာတ်စွာ ရှေ့ဇောတိ၏ ဝါယောဓာတ်ရို့၏ အားပီးမှုကို ရယူကာ ရုပ်အပေါင်းကို အမှန်အကန် လှုပ်ရှားစီရန် (သွားခြင်း၊ လာခြင်း၊ ကွေးခြင်း၊ ဆန့်ခြင်း အစဟိစွာ) စွမ်းဆောင်နိုင်ရေ။ ဒေသတ္တမဇောကြောင့်ဖြစ်ရေ ဝါယောဓာတ် အကြိမ်များစွာ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနန့် ခရီးရှည် လားနှိုင်ခြင်း ဖြစ်တေ။

===ကာယဝိညတ်ဧ့ သဘောသဘာဝ===

* ကာယဝိညတ်စွာ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ ဩဇဋ္ဌမက ရုပ်ကလာပ်တိ '''ကိုယ်တိုင် မဟုတ်'''။
* ၎င်းစွာ ထိုစိတ္တဇရုပ်ကလာပ်တိ အတွင်းမာဟိ ဝါယောဓာတ် (သို့မဟုတ် ဝါယောဓာတ် လွန်ကဲရေ မဟာဘုတ်တိ) ဧ့ '''ထူးခြားရေ အမူအရာ၊ အခြီအနီ (ဝိကာရ)''' သာ ဖြစ်တေ။
* ၎င်းစွာ ရုပ်အစစ် မဟုတ်ရေ်လည်း စိတ်ကြောင့်ဖြစ်ရေ ရုပ်တရားရို့၏ အမူအရာ ဖြစ်တေအတွက် ထိုရုပ်တရားတိကို အမှီပြုပနာ ဖြစ်တေအတွက် တင်စားပနာ '''&quot;စိတ်ကြောင့်ဖြစ်ရေရုပ် (စိတ္တသမုဋ္ဌာနရုပ်)&quot;''' ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်တေ။ (နမူနာ - အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဖြစ်ရေ သင်္ခတတရားရို့၏ ဇရာ၊ မရဏ ဖြစ်တေအတွက် ဇရာ၊ မရဏကိုလေ့ သင်္ခတဟု ခေါ်ပိုင် ဖြစ်တေ။)

===ကာယဝိညတ်ကို သိမြင်ပုံ===

* လက်မြှောက်ခြင်း စရေ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုပ်ယှားမှုကို မျက်စိအကြည် (စက္ခုပသာဒ) နန့် မြင်ပြီးကေ စက္ခုဝိညာဏ်က အဆင်းရူပါရုံ အဖြစ် သိရေ။
* ယကေလေ့ ထိုလှုပ်ယှားမှုကတဆင့် ပေါ်လွင်ရေ '''ဝိညတ်သဘော (ရည်ရွယ်ချက်ကို အသိပီးမှု)''' ကိုကား စက္ခုဝိညာဏ်က တိုက်ရိုက် မသိနှိုင်။ '''မနောဝိညာဏ်''' နန့်သာ ကြံစည်တွေးတော၍ (&quot;ဒေသူစွာ လာစီလိုဟန်တူစွာ&quot;) သိနှိုင်ရေ။
* ကျမ်းဂန်တိ (ပြည်ဆြာတော်၊ မိုင်းခိုင်းဆြာတော်ရို့၏ သုံးသပ်ချက်) အရ ဝိညတ်နန့်တကွ အလိုဆန္ဒကို သိပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဝီထိစိတ် အစိုင်များစွာနန့် ဖြစ်တေ-
# စက္ခုဒွါရဝီထိ - လက်ဟိ လှုပ်ရှားနီရေ ရူပါရုံကို မြင်ရေ။
# မနောဒွါရဝီထိ (တဒနုဝတ္တက) - ထိုအတိတ် ရူပါရုံကို ပြန်အာရုံပြုရေ။
# မနောဒွါရဝီထိ (သုဒ္ဓ) - ထိုရူပါရုံဧ့ အညို၊ အရွှီ စရေ အမှတ်အသားကို ဆုံးဖြတ်ရေ။
# မနောဒွါရဝီထိ - '''ဝိညတ်''' (ထိုလှုပ်ယှားမှုဧ့ အမူအရာ၊ အခြီအနီ) ကို သိရေ။
# မနောဒွါရဝီထိ - ထိုဝိညတ်ကို အခြီခံပနာ လှုပ်ရှားသူ၏ '''အလိုဆန္ဒ''' (&quot;လာစီလိုစွာ&quot; အစဟိစွာ) ကို သိရေ။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ရုပ်အတု#၂၀။_ကာယဝိညတ် ၂၀။ ကာယဝိညတ်]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>1bqdw79xfqre7lxcdvnuayu56gqit2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာယဝိညာဏ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4004</id>
    <revision>
      <id>17885</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကာယဝိညာဏ်'''ဟူစွာ ကိုယ် ([[ကိုယ်အကြည်|ကာယပသာဒ]]) ကိုအမှီပြုပနာ အတွိအထိအာရုံ ([[ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ]]) ကိုသိရေ [[ဝိညာဏ်]] (စိတ်) ဖြစ်တေ။ [[အဘိဓမ္မာ]]အဋ္ဌကထာနန့် [[ဝိသုဒ္ဓိမဂ်]]ရို့တ...&quot;</comment>
      <origin>17885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16573" sha1="siweg9zerabc17wtc0c6koau29rgfkg" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
'''ကာယဝိညာဏ်'''ဟူစွာ ကိုယ် ([[ကိုယ်အကြည်|ကာယပသာဒ]]) ကိုအမှီပြုပနာ အတွိအထိအာရုံ ([[ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ]]) ကိုသိရေ [[ဝိညာဏ်]] (စိတ်) ဖြစ်တေ။ [[အဘိဓမ္မာ]]အဋ္ဌကထာနန့် [[ဝိသုဒ္ဓိမဂ်]]ရို့တွင် ပဉ္စဝိညာဏ်တခုချင်းစီဧ့ [[လက္တချက်ချေ|လက္ခဏာ]]၊ [[ရသ (ဗုဒ္ဓဘာသာ)|ရသ]]၊ [[ပစ္စုပဋ္ဌာန်]]၊ [[ပဒဋ္ဌာန်]] (လက္ခဏာဒိစတုက္က) ရို့ကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုထားပါရေ။ ကာယဝိညာဏ်နန့် ပတ်သက်ပြီးကေ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားရေ-

===ကာယဝိညာဏ်ဧ့ လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန်===

၁။  '''လက္ခဏာ:''' ကာယသန္နိဿိတဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိဇာနနလက္တချက်ချေံ ကာယဝိညာဏံ။
* မြန်မာပြန်: ကာယဝထု (ကိုယ်ကာယကြည်) ကို မှီဖြစ်ပနာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (အတွိအထိ) ကို သိခြင်း၊ ရယူခြင်းသဘောစွာ ကာယဝိညာဏ်ဧ့ လက္ခဏာဖြစ်တေ။
* ယှင်းလင်းချက်: &quot;ကာယသန္နိဿိတ&quot; (ကာယဝထုကို မှီဖြစ်ခြင်း) ဆိုရေ စကားရပ်နန့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကိုပင် အာရုံပြုရေ်လည်း ကာယဝထုကို မမှီရေ အခြားကာယဒွါရဝီထိစိတ်တိ (နမူနာ - [[ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း]]၊ [[သမ္ပဋိစ္ဆိုန်း|သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း]] အစဟိစွာ) ကို ပယ်လိုက်ရေ။ &quot;ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိဇာနန&quot; (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို သိခြင်း) ဆိုရေ စကားရပ်နန့် ကာယဝိညာဏ်နန့်အတူ နိူင်းဖက်ဖြစ်ရေ ဖဿစေတသိက် စသည်ရို့စွာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို အာရုံပြုရေ်လည်း သိခြင်းလက္ခဏာမဟိဘဲ တွိ့ထိခြင်းအစဟိရေ လက္ခဏာရာဟိရေကို ဆိုလိုရေ။

၂။  '''ရသ:''' ဖောဋ္ဌဗ္ဗမတ္တာရမ္မဏရသံ။
* မြန်မာပြန်: ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလို့ဆိုရေ အတွိအထိလှောက်ကိုသာ သိခြင်း၊ အာရုံယူခြင်းစွာ ကာယဝိညာဏ်ဧ့ ကိစ္စ (ရသ) ဖြစ်တေ။
* ယှင်းလင်းချက်: ကာယဝိညာဏ်စွာ အတွိအထိသက်သက် (မာခြင်း၊ ပျော့ခြင်း၊ ပူခြင်း၊ အေးခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း၊ တောင့်တင်းခြင်း) ကိုရာ အာရုံပြုရေ။ ထိုအတွိအထိစွာ ကောင်းရေ၊ မကောင်းရေ အစဟိရေ အထူးဝိသေသတိ၊ သို့မဟုတ် ထိုအတွိအထိနန့်စပ်လျဉ်းရေ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တရားတိကို မသိနှိုင်။ အတွိအထိဧ့ ဖြစ်ရုံသက်သက်ကိုရာ သိရေ။

၃။  '''ပစ္စုပဋ္ဌာန်:''' ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဘိမုခဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ။
* မြန်မာပြန်: ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (အတွိအထိ) ဘက်ကို ရှီးရှုမျက်နှာမူရေ သဘောတရားအဖြစ် (ယောဂီဧ့ဉာဏ်၌) ရှီးရှုထင်လာခြင်းစွာ ကာယဝိညာဏ်ဧ့ ပစ္စုပဋ္ဌာန်ဖြစ်တေ။
* ယှင်းလင်းချက်: ကာယဝိညာဏ်ဖြစ်ပေါ်လှာကေ အတွိအထိအာရုံကိုရာ တိုက်ရိုက်အာရုံပြုနီရေ သဘောအဖြစ် ထင်ယှားစွာ သိမြင်နိုင်ရေ။

၄။  '''ပဒဋ္ဌာန်:''' ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏာယ ကိရိယမနောဓာတုယာ အပဂမပဒဋ္ဌာနံ။
* မြန်မာပြန်: ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (အတွိအထိ) ကေ အာရုံဟိရေ ကိရိယမနောဓာတ် (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်) ဧ့ ကင်းချုပ်ခြင်း၊ ချုပ်ပျက်လားခြင်းစွာ ကာယဝိညာဏ်ဧ့ တတက်ကပ်ဆုံး အကြောင်း (ပဒဋ္ဌာန်) ဖြစ်တေ။
* ယှင်းလင်းချက်: ကာယဒွါရသို့ အတွိအထိဓါတ်ကျရောက်လှာရေအခါ ရှီးဦးစွာ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် (အာဝဇ္ဇန်းစိတ်) ဖြစ်ပေါ်၍ အာရုံကို ဆင်ခြင်ရေ။ ထိုအာဝဇ္ဇန်းစိတ် ချုပ်ပျောက်လားမှရာကေ ကာယဝိညာဏ်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လှာနိုင်ရေ။&lt;ref&gt;(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၈၅။)&lt;/ref&gt;

===ကာယဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်လှာခြင်းဧ့ အကြောင်းတရား (၄) ပါး===
ကာယဝိညာဏ်စွာ သမ္ပယုတ်တရား (နိူင်းဖက်စေတသိက်တိ) နန့် အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်လှာရန် အောက်ပါ အကြောင်းတရား (၄) ပါး လိုအပ်စွာ-

# '''ကာယပသာဒဧ့ မပျက်စီးသေးခြင်း:''' ကာယဝိညာဏ်ဧ့ မှီရာဖြစ်ရေ ကာယပသာဒ (ကိုယ်ကာယကြည်အလွှာ) စွာ ကောင်းမွန်စွာ တည်ဟိနီရဖို့။
# '''ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံရို့၏ ကာယဒွါရ၌ ရှေးရှူကျရောက်ခြင်း:''' အတွိအထိအာရုံ (ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်တိ) စွာ ကိုယ်ကာယသို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ထိတွိ့မှု ဟိရဖို့။
# '''ပထဝီဓာတ်ကို အမှီရရေဖြစ်ပနာလေးကောင်း (= ပထဝီသန္နိဿိတ):''' ကာယပသာဒဧ့ မှီရာဖြစ်ရေ ပထဝီဓာတ် (မြေဓာတ်) ဧ့ ထောက်ပံ့မှုဟိရဖို့။
# '''မနသိကာရကေ အကြောင်းဟိရေဖြစ်ပနာလေးကောင်း:''' မှန်ကန်ရေ နှလုံးသွင်းမှု (ဒေ၌ ပဉ္cစဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်ဧ့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း) ဟိရဖို့။

ဒေအကြောင်း (၄) ပါးမာ မနသိကာရ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်ဧ့ ချုပ်ခြင်း) ကို ပဒဋ္ဌာန်အဖြစ် အထက်မာ ထုတ်ပြထားရေ။

===ပထဝီသန္နိဿိတ (ပထဝီဓာတ်ကို မှီခြင်း) အဖွင့်===
အဋ္ဌကထာ &lt;ref&gt;(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၂)&lt;/ref&gt; ၌ ဧပိုင် ဖွင့်ဆိုရေ- &quot;ထို (၄)မျိုးရေ အကြောင်းတရားရို့တွင် ပထဝီဓာတ်ကို အမှီရရေဟူစွာ ကာယပသာဒနန့် ကလာပ်တူ ဖြစ်ရေ မိမိ ကာယပသာဒဧ့ မှီရာ နိဿယ အကြောင်းတရားဖြစ်ရေ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးရို့တွင် အကျုံးဝင်သော ပထဝီဓာတ်ဆိုရေ မှီရာကို ရဟိပါမရာကေ သမ္ပယုတ်တရားရို့နန့်တကွရေ ကာယဝိညာဏ်စွာ ဖြစ်ပေါ်လှာနိုင်ဧ့။... ကာယပသာဒဧ့မှီရာ ပထဝီဓာတ် မဟာဘုတ်ကို ထိထိမိမိ ထိခိုက်မိပါမရာကေ သမ္ပယုတ်တရားနန့် တကွရေ ကာယဝိညာဏ်စိတ်စွာ ဖြစ်ပေါ်လှာနိုင်ဧ့။&quot;

အဓိပ္ပာယ်မှာ ကာယပသာဒစွာ ပထဝီဓာတ်ကို အဓိကမှီတွယ်ရယား၊ အပြင်ဘက်မှ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယော) က ကာယပသာဒကို ထိခိုက်ရေအခါ ထိုကာယပသာဒဧ့ မှီရာဖြစ်ရေ မဟာဘုတ် (အထူးအနိန်နန့် ပထဝီဓာတ်) ကိုပါ ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်မိမှ ကာယဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ရေဟု ဆိုလိုရေ။

===ကာယဝိညာဏ်၌ ဝေဒနာ===
[[ပဉ္စဝိညာဏ်]]ရို့တွင် စက္ခု၊ ရေတ၊ ဃာန၊ [[ဇိဝှါဝိညာဏ်]] လေးမျိုး၌ [[ဥပေက္ခာ]]ဝေဒနာသာ နိူင်းကေလေ့၊ ကာယဝိညာဏ်၌မူ ဣဋ္ဌာရုံ (နှစ်သက်ဖွီအာရုံ) နန့်တွိကေ သုခဝေဒနာ၊ အနိဋ္ဌာရုံ (မကြိုက်ဖွယ်အာရုံ) နန့်တွိကေ ဒုက္ခဝေဒနာ နိူင်းပါရေ။ ဧပိုင် ထူးခြားရခြင်းကာ ဒွါရနန့်အာရုံရို့၏ ထိခိုက်မှု (ဃဋ္ဋန) အားပြင်းခြင်း၊ အားနည်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်တေ &lt;ref&gt;(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၄)&lt;/ref&gt;။

* '''အားနည်းရေ ထိခိုက်မှု:''' စက္ခု၊ ရေတ၊ ဃာန၊ ဇိဝှါဒွါရရို့မာ ဥပါဒါရုပ် (အာရုံ) က ဥပါဒါရုပ် (ပသာဒ) ကို ထိခိုက်ခြင်းစွာ ပေခံပေါ်တင်ထားရေ ဝါဂွမ်းကို အခြားဝါဂွမ်းနန့် တုံစပ်ပိုင် အားနည်းအတွက်နန့် ဝေဒနာရေ အလယ်အလတ် (ဥပေက္ခာ) ဖြစ်တေ။
* '''အားပြင်းရေ ထိခိုက်မှု:''' ကာယဒွါရ၌မူ အပြင်ဘက်မှ မဟာဘုတ်ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံက အတွင်းမာကာယပသာဒကို ထိခိုက်ပြီး၊ ထိုကာယပသာဒဧ့ မှီရာကလာပ်တူ မဟာဘုတ်ရို့ကိုပါ ဆက်ပနာထိခိုက်ရေ။ ၎င်းစွာ ပေခံပေါ်တင်ထားရေ ဝါဂွမ်းကို သံတူနန့်ထုပိုင် ကကောင်းအားပြင်းရေ ထိခိုက်မှုဖြစ်တေ။ ယင်းအတွက်နန့် ဣဋ္ဌာရုံ၌ သုခဝေဒနာ၊ အနိဋ္ဌာရုံ၌ ဒုက္ခဝေဒနာ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပေါ်ရရေ။ ဒေပြင်းထန်ရေ ထိခိုက်မှုကြောင့် သုခ၊ ဒုက္ခဝေဒနာရို့စွာ အချိန်အကြာကြီး ဖြစ်ပေါ်တတ်စွာ (မူလဋီ၊၁၊၁၂၅)။

===ဃဋ္ဋန (ထိခိုက်မှု) ဧ့ အဓိပ္ပာယ်===
&quot;ထိခိုက်မှု&quot; ဟူစွာ ပရမတ္ထအနိန်နန့် အရာဝထုတခုက အခြားတခုကို တိုက်ရိုက်ရိုက်ခတ်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ အာရုံ (ဝိသယ) နန့် ပသာဒ (ဝိသယီ) ရို့ သင့်လျော်ရေနီရာ၌ ရှီးရှုရင်ဆိုင်မိခြင်းကြောင့် သက်ဆိုင်ရာဝိညာဏ်ဖြစ်ပေါ်လှာရန် ထူးခြားရေအကြောင်းဖြစ်ခြင်းကို တင်စားပနာ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်တေ &lt;ref&gt;(အနုဋီ၊၁၊၁၃၂)&lt;/ref&gt;။

===နာမည်မှည့်ခေါ်ပုံ===
စက္ခုဝိညာဏ်ကို သျှင်းလင်းတင်ပြရာမာ ဖော်ပြခရေအတိုင်း၊ အခြားတရားရို့နန့် မဆက်ဆံဘဲ ကာယဝိညာဏ်ဧ့ တခုတည်းရေ မှီရာဝထု (နိဿယအကြောင်းတရား) ဖြစ်ရေ ကာယပသာဒနန့်သာ အထူးပြုပနာ &quot;ကာယဝိညာဏ်&quot; ဟု နာမည်တပ်ခြင်းဖြစ်တေ (အသာဓာရဏနည်း)။ ယင်းချင့်အပြင် ကာယပသာဒဧ့ အခြီအနီပေါ်မူတည်ပနာ ကာယဝိညာဏ်ဧ့ အသိအမြင် ပြောင်းလဲတတ်ရေကြောင့် ကာယပသာဒစွာ ကာယဝိညာဏ်ဖြစ်ပေါ်ရန် အခြားအကြောင်းရို့ထက် သာလွန်ထူးကဲရေအကြောင်း (အဓိကပစ္စယ) ဖြစ်အနိန်နန့်လည်း &quot;ကာယဝိညာဏ်&quot; ဟုခေါ်ရေ (အဓိကနည်း)။

ဒေချင့်စွာမာာ ကာယဝိညာဏ်နန့်ပတ်သက်ပနာ အဘိဓမ္မာကျမ်းဂန်တိမာ ဖွင့်ဆိုထားရေ အဓိကအချက်အလက်တိ ဖြစ်ပါရေ။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ဝိညာဏက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#၉။_ကာယဝိညာဏ် ကာယဝိညာဏ်]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>siweg9zerabc17wtc0c6koau29rgfkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာယသင်္ခါရ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4005</id>
    <revision>
      <id>17886</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ကာယသင်္ခါရဆိုရေ စကားလုံးစွာ ပါဠိစာပီနန့် အဘိဓမ္မာမာ အသုံးပြုရေ ရှုထောင့်ပေါ်မူတည်ပနာ အဓိပ္ပာယ် နှစ်မျိုး ကွဲပြားပါရေ။  ၁။ '''ကိုယ်နန့်ဆက်စပ်ရေ သင်္ခါရ''' (ရုပ်ပိ...&quot;</comment>
      <origin>17886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15314" sha1="6azqqdwyfudiqsahp60tg3j4unrxv3l" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
ကာယသင်္ခါရဆိုရေ စကားလုံးစွာ ပါဠိစာပီနန့် အဘိဓမ္မာမာ အသုံးပြုရေ ရှုထောင့်ပေါ်မူတည်ပနာ အဓိပ္ပာယ် နှစ်မျိုး ကွဲပြားပါရေ။

၁။ '''ကိုယ်နန့်ဆက်စပ်ရေ သင်္ခါရ''' (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြုပျင်စီမံမှု)&lt;br&gt;
၂။ '''ကိုယ်နန့်ပြုလုပ်ရေ သင်္ခါရ''' (ကာယကံ စေတနာ)

ဒေအဓိပ္ပာယ် နှစ်မျိုးကို အောက်မာ အကျယ်တဝင့် ယှင်းပြပါမည်။&lt;ref&gt;ကာယသင်္ခါရ (ပု) [ကာယ+သင်္ခါရ] ကိုယ်နန့်-ပြုပျင်–စီမံ–ဖြစ်စီ သဘော။ (၁) ကိုယ်ဧ့အကျိုးဖြစ်ရေသင်္ခါရ ဆိုရေ ထွက်သက် ဝင်သက်။ (စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်ဟု ဆိုအပ်ရေ ကရဇကာယဧ့ အကျိုးဆက် ဖြစ်ရေစိတ္တဇဝါယောဓာတ်ကို ထွက်သက်ဝင်သက် လေဟု ဆိုရေ။) (၂) ကာယဒွါရ–မှ–၌–ဖြစ်ရေ စေတနာ။ (ကာယဒွါရ၌ဖြစ်ရေ ကာမာဝစရကုသိုလ် အကုသိုလ် ၂၀-ရို့နန့် နိူင်းရေစေတနာကို ဆိုရေ။) (၁) တယော သင်္ခါရာ ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော စိတ္တသင်္ခါရောတိ။ ယမက၊၂၊၁။ (ဝိ၊၁၊၈၉။ ဒီ၊၂၊၂၃၂။ မ၊၁၊၇၁၊ ၃၇၀။ သံ၊၂၊၁၀၂။ သံ၊၃၊၂၇၁။ ပဋိသံ၊၁၈၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၄၅။) အဿာသပဿာ ကာယသင်္ခါရော။ ယမက၊၂၊၁။ တတ္ထ ကာယဿ သင်္ခါရော ကာယသင်္ခါရော။ “အဿာသပဿာသာ ကာယိကာ ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပဋိဗဒ္ဓါ”တိ ဟိ ဝစနတော ကာရဏဘူတဿ ကရဧကာယဿ ဖလဘူတော ဧဝ သင်္ခါရောတိ ကာယသင်္ခါရော။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁၃။ ကာယသင်္ခါရာတိ အဿာသပဿာသာ။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၉။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇-၈။ ၂၈၄။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၉၂။ မူလဋီ၊၃၊၁၃၇။ သာရတ္ထ၊၂၊၁၉၃။ ဝိမတိ၊၁၊၂၁၂။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၇၄။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၅၂၃။) (၂) တယောမေ အာဝုရေ သင်္ခါရာ ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော စိတ္တသင်္ခါရော။ မ၊၁၊၆၇။ (မ၊၂၊၅၂။ သံ၊၁၊၂၄၅။ အံ၊၁၊၁၂၀၊ ၅၅၃။ အဘိ၊ဝိ၊၁၄၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၀၊ ၁၆၂။) ကာယသင်္ခါရောတိ ကာယတော ပဝတ္တသင်္ခါရော ကာယဒွါရေ စောပနဝသေန ပဝတ္တာနံ ကာမာဝစရကုသလတော အဋ္ဌန္နံ အကုသလတော ဒွါဒသန္နန္တိ ဝီသတိယာ ကာယသန္ဓေ တနာနမေတံ အဓိဝစနံ။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆။ (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၀၊ ၃၉၁။) ကာယေန ပဝတ္တိတော, ကာယတောဝါ ပဝတ္တော, ကာယဿ ဝါ သင်္ခါရောတိ ကာယသင်္ခါရော။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၅၈။ (၂၅၃။ နေတ္တိ၊ဋီ၊၁၈။) (၁) (၂) တတ္ထ ကာယပဋိဗုဒ္ဓတ္တာ ကာယေန သင်္ခရီယတိ ကရီယတိ နိဗ္ဗတ္တိယတီတိ ကာယသင်္ခါရော (မ၊၁၊၃၇၅။ သံ၊၂၊၄၈၃။)...ဧဝံ ကုသလာကုသလာ ဝီသတိ စေတနာပိ အဿာသပဿာသာပိ ကာယသင်္ခါရောတွေဝ ဝုစ္စန္တိ။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၃။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၂။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၀၃။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၇၃။)&lt;/ref&gt;

===အဓိပ္ပာယ် (၁) - ဝင်သက်ထွက်သက် (အဿာသပဿာသ)===

ဒေအဓိပ္ပာယ်စွာ '''ဒုတိယကာမဘူသုတ္တန်''' မာ အသျှင်ကာမဘူနန့် [[စိတ္တသူကြွယ်]]ရို့၏ ဆွီးနွီးချက်၌ အဓိကထား ဟောကြားရေ အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပါရေ။ ဒေနီရာမာ ကာယသင်္ခါရကို '''ဝင်သက်လေနန့် ထွက်သက်လေ (အဿာသပဿာသ)''' ဟု တိုက်ရိုက်ဆိုလိုပါရေ။

'''အကြောင်းရင်း:'''
အသျှင်ကာမဘူမထေရ် ယှင်းပြရေအတိုင်း ဝင်သက်ထွက်သက်စွာ -
* '''ကာယိကာ :''' [[ကာရဇကာယ]] ခေါ် [[ကံ]]၊ [[စိတ် (ဗုဒ္ဓဘာသာ)|စိတ်]]၊ ဥတု၊ [[အာဟာရ (ဗုဒ္ဓဘာသာ)|အာဟာရ]]ကြောင့်ဖြစ်ရေ ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကို မှီခို၍ ဖြစ်ရေတရား ဖြစ်တေ။
* '''ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓါ:''' ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်နန့် အမြဲတမ်း ဆက်စပ်နီရေတရား ဖြစ်တေ။

ရိုးယှင်းစွာဆိုကေ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟိနိန်ရေကြောင့်သာ အသက်ရှူခြင်း (ဝင်သက်ထွက်သက်) စွာ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းဖြစ်တေ။ ခန္ဓာကိုယ်မဟိကေ ဝင်သက်ထွက်သက်လည်း မဟိနှိုင်ပါ။ ယင်းအတွက်နန့် ဝင်သက်ထွက်သက်စွာ '''ကိုယ်ဧ့ အကျိုးဆက် သို့မဟုတ် ကိုယ်ကိုမှီပြီးကေ ဖြစ်ရေ ပြုပျင်စီကေမှု''' ဖြစ်တေအတွက် ကာယသင်္ခါရဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်တေ။

ဒေသုတ္တန်မာ သင်္ခါရ သုံးမျိုးကို ဧပိုင်ခွဲခြာထားစွာ-
* '''[https://my.wikisource.org/wiki/စိတ္တသံယုတ်-ဒု#ကာယသင်္ခါရ ကာယသင်္ခါရ]''' = ဝင်သက်ထွက်သက် (အဿာသပဿာသ)
* '''[[ဝစီသင်္ခါရ]]''' = ကြံစည်မှုနန့် ဆင်ခြင်မှု ([[ဝိတက်]]နန့် [[ဝိစာရ (စေတသိက်)|ဝိစာရ]])
* '''[[စိတ္တသင်္ခါရ]]''' = မှတ်သားမှုနန့် ခံစားမှု ([[သညာ]]နန့် [[ဝေဒနာ]])

ဒေခွဲခြားနည်းစွာ အထူးအနိန်နန့် '''နိရောဓသမာပတ်''' ခေါ် ချုပ်ငြိမ်းရာ သမာပတ်ကို ဝင်စားရေအခါ အစိုင်အတိုင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားပုံနန့် ဆက်စပ်နေအနိန်နန့် ကကောင်းအရေးကြီးပါရေ။&lt;ref&gt;စိတ္တသံယုတ် [[ဖားအောက်တောရဆြာတော်]]&lt;/ref&gt;

===အဓိပ္ပာယ် (၂) - ကာယကံ စေတနာ ===

ဒေအဓိပ္ပာယ်စွာ '''အဘိဓမ္မာ''' နန့် '''ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်''' တရားတော်မာ အဓိကထားရေ အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်တေ။ ဒေနီရာမာ ကာယသင်္ခါရဆိုစွာမာ '''ကာယဒွါရ (ကိုယ်တန်းခါး) ၌ ဖြစ်ရေ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် စေတနာတိ''' ကို ဆိုလိုရေ။

'''ယှင်းလင်းချက်:'''
လူတယောက်စွာ လက်တင်ခြီတင် တခုတရီကို ပြုလုပ်ရေအခါ (နမူနာ - ဝန်တခုကို ပီးကမ်းခြင်း၊ ခိုးယူခြင်း၊ သတ္တဝါတစ်ကောင်ကို သတ်ဖြတ်ခြင်း) ထိုကာယကံကို ဖြစ်ပေါ်စီရန် နောက်ကွယ်မှ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ပီးရေ စိတ်စေတနာ ဟိရေ။ ထိုစေတနာကို '''[https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ_သင်္ခါရာ#ကာယသင်္ခါရ_=_ကာယသေဉ္စတနာ ကာယသင်္ခါရ]''' ဟု ခေါ်ရေ။

* ၎င်းမာ '''ကာမာဝစရ ကုသိုလ်စေတနာ (၈) မျိုး''' နန့် '''အကုသိုလ်စေတနာ (၁၂) မျိုး'''၊ စုစုပေါင်း စေတနာ (၂၀) ပါဝင်ရေ။
* ဒေစေတနာတိစွာ '''ကံ ''' ကို တည်ဆောက်ပြီး အနာဂတ်မာ အကျိုးပီးမည့် '''ဘဝဖြစ်စိုင်သစ်ကို ပြုပျင်စီမံ (သင်္ခါရ)''' ခြင်းကြောင့် ဧပိုင်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်တေ။

===&quot;အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ&quot; နန့် ဆက်စပ်ပုံ===
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်လာ &quot;အဝိဇ္ဇာဆိုရေ အကြောင်းကြောင့် သင်္ခါရရို့ ဖြစ်ကုန်ရေ&quot; ဆိုရေနီရာရှိ &quot;သင်္ခါရ&quot; စွာ ဒေစေတနာတိကို အဓိကရည်ညွှန်းပါရေ။

* သစ္စာလေးပါးကို မသိခြင်း (အဝိဇ္ဇာ) ကြောင့် သတ္တဝါရို့စွာ ဒုက္ခဖြစ်ရေ သံသရာကို သုခဟု ထင်မှားကတ်ရေ။
* ထိုထင်မှားမှုနန့် ဒုက္ခဧ့အကြောင်းရင်းဖြစ်ရေ ကံ (သင်္ခါရ) ရို့ကို သုခဧ့အကြောင်းဟု မှတ်ထင်ကာ ကိုယ်နန့် (ကာယသင်္ခါရ)၊ နှုတ်နန့် (ဝစီသင်္ခါရ)၊ စိတ်နန့် (စိတ္တသင်္ခါရ) ပြုလုပ်ကတ်ရေ။
* နမူနာ- ပျားရည်သုတ်ထားရေ ဓားလားကို လျက်ရေသူပိုင် သာယာမှုစိကေသျှေကို မက်မောပနာ ကြီးမားရေ ဒုက္ခကို ဖြစ်စီရေ ကံတိကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - တတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;

===အနှစ်ချုပ် နှိုင်းနိူင်းချက်===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
!အကြောင်းအရာ!!အဓိပ္ပာယ် (၁) - သုတ္တန်နည်း!!အဓိပ္ပာယ် (၂) - အဘိဓမ္မာနည်း 
|-
|	 '''ဆိုလိုရင်း'''||ဝင်သက်ထွက်သက် (အဿာသပဿာသ)||ကာယကံကို ဖြစ်စီရေ စေတနာ 
|-
|	 '''သဘာဝ'''||ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်စိုင်||စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စေတသိက် 	
|-
|	 '''အကြောင်း'''||ကာရဇကာယ (ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်) ကို မှီခိုဖြစ်တေ||အဝိဇ္ဇာနန့် တဏှာကို အခြီခံပနာ ဖြစ်တေ 	
|-
|	 '''အဓိကထားရာ'''||ဈာန်၊ သမာပတ်၊ နိရောဓသမာပတ်ရို့မာ ချုပ်ငြိမ်းပုံ||ကံ၊ ကံဧ့အကျိုး၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (ဘဝဖြစ်စိုင်) 	
|-
|	 '''နမူနာ'''||အသက်ရှူခြင်း||ကိုယ်နန့် ဒါနပြုခြင်း၊ သီလဖောက်ဖျက်ခြင်း 
|}

သို့ဖြစ်ပါ၍ &quot;ကာယသင်္ခါရ&quot; ကို လိ့လာရာမာ ဇာရှုထောင့် (သုတ္တန် သို့မဟုတ် အဘိဓမ္မာ) မှ ဟောကြားရေကို သိဟိပြီး ဆီလျော်ရေ အဓိပ္ပာယ်ကို ကောက်ယူရန် အရေးကြီးပါရေ။
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/စိတ္တသံယုတ်-ဒု#ကာယသင်္ခါရ ကာယသင်္ခါရ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_လားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း/အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်း#၄။_ပဿမ္ဘယံ_ကာယသင်္ခါရံ ၄။ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>6azqqdwyfudiqsahp60tg3j4unrxv3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာယသုစရိုက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4006</id>
    <revision>
      <id>17887</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ကိုယ်နန့် ကကောင်းကျင့်အပ်ရေ ဝသီ၊ ကိုယ်မှဖြစ်ရေ ကောင်းရေ ဝသီ၊ ကာယသုစရိုတ်&lt;ref&gt;ကာယသုစရိတ (တိ) [ကာယ+သုစရိတ]&lt;/ref&gt;။   (သူ့အသက်သတ်ခြင်း, သူ့ဥစ္စာခိုးယူခြင်း, မလားလာအပ်သူ၌ မေထ...&quot;</comment>
      <origin>17887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3696" sha1="7w770wigpnyrdrvzm9itqa95by32gqu" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
ကိုယ်နန့် ကကောင်းကျင့်အပ်ရေ ဝသီ၊ ကိုယ်မှဖြစ်ရေ ကောင်းရေ ဝသီ၊ ကာယသုစရိုတ်&lt;ref&gt;ကာယသုစရိတ (တိ) [ကာယ+သုစရိတ]&lt;/ref&gt;။ 

(သူ့အသက်သတ်ခြင်း, သူ့ဥစ္စာခိုးယူခြင်း, မလားလာအပ်သူ၌ မေထုန် ပြုခြင်းဆိုရေ ကာယဒုစရိုက်မှ ယှောင်ကြဉ် ခြင်းစွာ ကာယသုစရိုတ်မည်ဧ့ &lt;ref&gt;(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၈)&lt;/ref&gt;။ 

ကာယဒွါရ၌ ပညတ်အပ်ရေ [[သိက္ခာပုဒ်]]ကို မလွန်ကျူးခြင်းစွာ လေးကောင်း, (သူ အသက်သတ်ခြင်းအစဟိရေ) ကာယဒုစရိုက် ၃-ပါးမှ ကြဉ်ရှောင်ရေသူအား ဖြစ်ရေ [[စေတနာ]]နန့် [[ဝိရတီ]]စွာ၎င်း ကာယသုစရိုတ် မည်ဧ့ &lt;ref&gt;(ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၀၃)&lt;/ref&gt;။ 

သူ့အသက် သတ်ခြင်းအစဟိစွာမှ ယှောင်ကြဉ်ခြင်းကို [[ဝါရိတ္တသီလ]]ဟု ဆိုရေ၊ ဝတ်ကြီး ဝတ်ငယ် အစဟိစွာနန့် ပြည့်စုံစွာကို [[စာရိတ္တသီလ]]ဟု ဆိုရေ။ ထိုသီလ ၂-မျိုးလုံးစွာ ကာယသုစရိုတ် မည်ဧ့။ &lt;ref&gt;ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၈၄။) ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ။ ဝိ၊၁၊၆။ သံ၊၃၊၂၃၃။ ဒီ၊၁၊၇၈။ ဒီ၊၃၊၉၂။ ပဋိသံ၊၁၁၁။ (ဒီ၊၃၊၁၈၀။ အံ၊၁၊၃၁။ အဘိ၊ဝိ၊၃၅၀။ အဘိ၊က၊၁၉၃။ ဣတိဝုတ်၊၂၃၃။ မဟာနိ၊၄၄။ ပေဋကော။ ၂၀၇။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၈။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၇၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၄၃။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄။) ကာယေန သုစရိတံ ကာယတော ဝါ ပဝတ္တံ သုစရိတံ ကာယသုစရိတံ... ဣဓာပိ ပန ပညတ္တိဝသေန ကမ္မပထဝသေန စာတိ ဒုဝိဓာ ကတာ။ တတ္ထ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဿ အဝီတိက္ကမော ကာယသုစရိတံ... ပါဏာတိပါစွာဒီဟိ ပန ဝိရမန္တဿ ဥပ္ပန္နော တိဿော စေတနာပိ ဝိရတိယောပိ ကာယသုစရိတံ။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၀၃။ ကာယသုစရိတန္တိ ကာယတော ပဝတ္တံ သုဋ္ဌု စရိတံ။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၅၂။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၄။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၈၄။)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅&lt;/ref&gt;
=== ကိုးကား ===
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>7w770wigpnyrdrvzm9itqa95by32gqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4007</id>
    <revision>
      <id>17888</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_လားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း/မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်]မာ ဘုရားသျှင်စွာ [[သတိပဋ္ဌာန်]] (၄) ပါး ဟိရေအနက် '''ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာ...&quot;</comment>
      <origin>17888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11659" sha1="ph60wnfl3qgxzouhq0i0kfrhh6lqq9z" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
[https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_လားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း/မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်]မာ ဘုရားသျှင်စွာ [[သတိပဋ္ဌာန်]] (၄) ပါး ဟိရေအနက် '''ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်''' ဆိုစွာမာ ရုပ်တရား (ကာယ) ကို အဦးမူပြီးကေ ရှုပွားရေ ကျင့်စဉ်ဖြစ်ပါရေ။ အခန်းပေါင်း (၁၄)ခန်းပါဝင်ရေ။ ယင်းဧ့ အဓိပ္ပါယ် အပြည့်အစုံမှာ-

# '''ရုပ်တရားကို ဦးစွာ ရှုမှတ်ခြင်း:''' ရုပ်တရား (ရူပကာယ) ကို အာရုံပြုပနာ စတင်ရှုပွားရရေ။
# '''ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးကို သိမ်းဆည်းခြင်း:''' ရုပ်တရားကို အခြီခံပနာ ထိုရုပ်တရားကို အာရုံပြုပနာ ဖြစ်ပေါ်နီရေ နာမ်တရား ('''နာမကာယ'''- စိတ်၊ စေတသိက်) ရို့ကိုပါ သိမ်းဆည်း ပိုင်းခြားရရေ။
# '''အကြောင်းတရားကို ရှာဖွီခြင်း:''' ထိုရုပ်နာမ်ရို့၏ ဖြစ်ပေါ်လှာရရေ အကြောင်းရင်း (နမူနာ- ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ၊ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ အစဟိစွာ) ရို့ကို ဉာဏ်နန့် စူးစမ်းရှာဖွီရရေ။
# '''ဝိပဿနာရှုခြင်း:''' သိမ်းဆည်းရမိရေ ရုပ်နာမ်တရားတိနန့် ယင်းရိုး၏ အကြောင်းတရားတိကို လက္ခဏာရီးသုံးတန်သို့ တင်ကာ ဝိပဿနာဉာဏ်နန့် ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်း ဖြစ်တေ။

ဧပိုင် ရုပ်ကိုအခြီခံပနာ ရုပ်နာမ်နန့်တကွ အကြောင်းတရားတိကိုပါ လက္ခဏာရီးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာရှုရေ ကျင့်စဉ်ကို ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်ဟု ခေါ်ဆိုပါရေ။

===ကာယာနုပဿနာမာ အကျုံးဝင်သော အပိုင်းတိ (ပထမဆင့်တိ)===

အောက်ပါ ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း (၄) ပိုင်းဧ့ ပထမဆင့် ကျင့်စဉ်တိစွာ ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်မာ ပါဝင်ပါရေ-

  ၁။ '''အာနာပါနပဗ္ဗ (ဝင်သက်ထွက်သက်ပိုင်း):'''
* သတိနန့် ဝင်သက်ထွက်သက်ကို ရှုမှတ်ခြင်း။
* ရှည်ရေ၊ တိုရေ သက်လီကို သိခြင်း။
* သက်လေဧ့ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး (သဗ္ဗကာယ) ကို ထင်ယှားသိယောင် ကျင့်ခြင်း။
* ကြမ်းတမ်းရေ သက်လေ (ကာယသင်္ခါရ) ကို ငြိမ်းအီးအောင် ကျင့်ခြင်း။
* (ဒေပိုင်း၌ အာနာပါန စတုတ္ထဈာန်သမာဓိ ထူထောင်ပုံ၊ အဿာသပဿာသကာယ (သက်လေ)၊ ကရဇကာယ (မှီရာရုပ်)၊ နာမ်တရား နန့် ဈာန်နာမ်တရားတိကို သိမ်းဆည်းပုံတိ ပါဝင်ရေ။)

 ၂။ '''ဣရိယာပထပဗ္ဗ (ဣရိယာပုထ်ပိုင်း):'''
* လားကေ &quot;လား၏&quot;၊ ရပ်ကေ &quot;ရပ်ရေ&quot;၊ ထိုင်ကေ &quot;ထိုင်ရေ&quot;၊ လျောင်းကေ &quot;လျောင်းဧ့&quot; ဟု သိခြင်း။
* ခန္ဓာကိုယ် (ရူပကာယ) တည်နီရေ အမူအရာအတိုင်း ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်း။
* (ဒေပိုင်း၌ [[ဣရိယာပုထ်]] အသီးသီးမာ ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်နာမ်) ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံ ပါဝင်ရေ။)

 ၃။ '''သမ္ပဇညပဗ္ဗ (သမ္ပဇဉ်ပိုင်း):'''
* ရှေ့တက်၊ နောက်ဆုတ်၊ ကြည့်ရှု၊ ကွေးဆန့်၊ ကိုင်ဆောင်၊ စားသောက်၊ စွန့်စရေ အမူအရာတိုင်း၌ သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်နန့် ပြုလုပ်ခြင်း။
* (ဒေပိုင်း၌ ထိုအမူအရာ အသီးသီးမာ ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်နာမ်) ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံ ပါဝင်ရေ။)

 ၄။ '''ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗ ([[ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း]]ပိုင်း):'''
* တည်မြဲတိုင်းရေ ခန္ဓာကိုယ် (ရူပကာယ) ကို ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဆိုရေ ဓာတ်သဘောအနိန်နန့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း (ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ မဟုတ်ဘဲ ဓာတ်သားသက်သက်ဟု ရှုခြင်း)။
* (ဒေပိုင်း၌ ဒွါရ (၆) ပါး၊ ကောဋ္ဌာသ (၄၂) ခု ရို့မာ ရုပ်တရားတိ နန့် ၎င်းရို့ကို အာရုံပြုရေ နာမ်တရားတိကို သိမ်းဆည်းပုံ ပါဝင်ရေ။)

===ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းမှ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ (အကျိုင်း)===

ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အခြီခံရေ ကာယာနုပဿနာ လမ်းစဉ်စွာ အဆင့်ဆင့် တက်လှမ်းရရေ-

# ဓာတ်ကြီးလီးပါးကို ပိုင်းခြားနှိုင်ကေ ဥပါဒါရုပ်တိ ထင်ယှားလာရေ။
# မဟာဘုတ်နန့် ဥပါဒါရုပ်တိကို ပေါင်းပနာ ရူပက္ခန္ဓာဟု ပိုင်းခြားသိရေ။ (ရုပ်ပိုင်းခြားခြင်း)
# ရုပ်ကို အာရုံပြုရေ နာမ်ခန္ဓာလေးပါး ထင်ယှားလာရေ။ (နာမ်ပိုင်းခြားခြင်း)
# ဧပိုင် ရုပ်နာမ်ပိုင်းခြားခြင်းစွာ '''နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် (ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ)''' ဖြစ်တေ။
# ထိုရုပ်နာမ်ရို့၏ အကြောင်း (အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ကံ၊ အာဟာရ) ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်းစွာ '''ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် (ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ)''' ဖြစ်တေ။ ဒေအဆင့်ရောက်ကေ သာသနာတော်၌ တည်နီရေ စူဠရေတာပန် မည်ဧ့။
# ယပြီးနောက် သပ္ပါယတရားတိနန့် ပြည့်စုံရေအခါ ထိုရုပ်နာမ်-ကြောင်းကျိုး (သင်္ခါရတရား) ရို့ကို လက္ခဏာရီးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်အတိုင်း ရှုပွားကေ '''အရဟတ္တဖိုလ်''' သို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်ရေ။

===အရေးကြီးရေ မှတ်ချက်===

ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်စွာ ရုပ်တရားသက်သက်ကိုရာ ရှုမှတ်ရရေ ကျင့်စဉ်မဟုတ်။ ရုပ်ကို အခြီခံပနာ နာမ်တရားတိ၊ ယင်းရိုး၏ အကြောင်းတရားတိ (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ကိုပါ သိမ်းဆည်းပြီး ဝိပဿနာရှုမှရာ မဂ်ဖိုလ်သို့ ရောက်နှိုင်ပါရေ။ ရုပ်သက်သက် သို့မဟုတ် နာမ်သက်သက်ကို ဝိပဿနာရှုရုံမျှနန့် အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်နိုင်ဟု ကျမ်းဂန်တိမာ ဆိုထားပါရေ။

===အခြား ကာယာနုပဿနာ အပိုင်းတိ:===

ဒေ (၄) ပိုင်းအပြင် ကာယာနုပဿနာ၌ အောက်ပါ အပိုင်းတိလေ့ ပါဝင်သိမ့်ရေ-

* ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗ (၃၂ ကောဋ္ဌာသ ရွံဖွယ်ရှုခြင်း)
* နဝသိဝထိကပဗ္ဗ (သုဿာန် ၉ ခု မသာရှုခြင်း)&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ဒုတိယတွဲ/သတိပဋ္ဌာန်တရား_(၄)_ပါး_အခန်း#ကာယာနုပဿနာ_သတိပဋ္ဌာန် ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်]
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_လားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း/မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်_ယှင်းလင်းချက် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် ယှင်းလင်းချက်]
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_လားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းရေလမ်း/အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်း အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်း]

&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>ph60wnfl3qgxzouhq0i0kfrhh6lqq9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုယ်အကြည်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4008</id>
    <revision>
      <id>17889</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကာယပသာဒ'''စွာ ရုပ် (၂၈) ပါးမာ တပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီးကေ၊ ကိုယ်အကြည်ဓာတ်ဟုလေ့ ခေါ်ရေ။ ယင်းဧ့ သဘောသဘာဝ၊ အလုပ်ကိစ္စ၊ ထင်ယှားပုံ နန့် အကြောင်းတရားရို့ကို အောက်ပါအတိုင...&quot;</comment>
      <origin>17889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13272" sha1="ff720k0eb6ydn088mj0yl40vqsosbov" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
'''ကာယပသာဒ'''စွာ ရုပ် (၂၈) ပါးမာ တပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီးကေ၊ ကိုယ်အကြည်ဓာတ်ဟုလေ့ ခေါ်ရေ။ ယင်းဧ့ သဘောသဘာဝ၊ အလုပ်ကိစ္စ၊ ထင်ယှားပုံ နန့် အကြောင်းတရားရို့ကို အောက်ပါအတိုင်း လေးမျိုးခွဲခြားပနာ နားလည်နှိုင်ပါရေ-

===ကာယပသာဒဧ့ လက္ခဏာအစဟိစွာ လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က)===
၁။  '''လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား):'''
* (က) ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ထိတွိ့စရာ အာရုံ - ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်) ရို့၏ ရှီးရှု ထိခိုက် ရိုက်ခတ်ခြင်းကို ခံယူနိုင်ရေ (မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလီးပါးကို) ကြိုင်လင်စီတတ်ရေ သဘော။
* (ခ) တနည်းအားဖြင့်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို တွိ့ထိလိုရေ တဏှာကေ အကြောင်းခံဟိရေ ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လှာရေ (မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလီးပါးကို) ကြိုင်လင်စီတတ်ရေ သဘော။

၂။  '''ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်):''' ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတိဘက်ကို (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို သိရန်) ဝီထိစိတ်အစိုင်ကို သိမ်းသွင်းတတ်ရေ ကိစ္စ။

၃။  '''ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ယှားလှာပုံ၊ အကျိုး):''' ကာယဝိညာဏ် (ထိသိစိတ်) ဧ့ တည်ရာ (မှီရာ) ဖြစ်ခြင်း သဘော။

၄။  '''ပဒဋ္ဌာန် (နီးရေ အကြောင်း):''' ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို တွိ့ထိလိုရေ တဏှာကေ အကြောင်းခံဟိရေ ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လှာရေ (ကာယပသာဒဧ့ မှီရာ) မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလီးပါး။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-၄&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;

===ကာယပသာဒဧ့ တည်နီရာနန့် သဘာဝ===

* ကာယပသာဒစွာ ကံကြောင့်ဖြစ်ရေ (ဥပါဒိန္နက) ရုပ်တိ တည်ဟိရာ ခန္ဓာကိုယ် တခုလုံး၌ (ဆံဖျား၊ လက်စွားဖျား၊ ခြီစွားဖျား အစဟိရေ နီရာတိက လွဲ၍) ဝါဂွမ်းလွှာ၌ ဆီ စိမ့်ဝင်ပိုင် အဝှမ်း တည်ဟိပါရေ။
* ၎င်းစွာ မိမိနန့်အတူ ဖြစ်ရေ ကာယဒသက ကလာပ် အတွင်းမာဟိ ဓာတ်ကြီးလီးပါး (ပထဝီ-တည်စီခြင်း၊ အာပေါ-ဖွဲ့စီးခြင်း၊ တေဇော-ရင့်ကျက်စီခြင်း၊ ဝါယော-တွန်းကန်ထားခြင်း) ရို့၏ ကျေးဇုပြုမှုကို ခံယူရရေ။
* စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ရို့ကြောင့်ဖြစ်ရေ ရုပ်တိ၏ အားပီးထောက်ပံ့မှု၊ ကလာပ်တူ ဇီဝိတရုပ်ဧ့ စောင့်ရှောက်မှု၊ ကလာပ်တူ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဩဇာ ရို့၏ ခြံရံမှုကိုလေ့ ခံယူရရေ။
* ယင်းဧ့ အဓိက တာဝန်မှာ ကာယဝိညာဏ်စိတ်ဧ့ မှီရာဝထု အဖြစ်လေးကောင်း၊ ကာယဒွါရဝီထိစိတ်တိ ဖြစ်ပေါ်ရာ ဒွါရ အဖြစ်လေးကောင်း တည်ဟိနေခြင်း ဖြစ်တေ။

===ကာယပသာဒနန့် အခြား ပသာဒရုပ်တိ ရောယှက်မှု ဟိ/မဟိ===

* '''မီးခွန်း:''' ကာယပသာဒစွာ တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့နိန်ကေ မျက်စိ၊ နား အစဟိရေ နီရာတိဟိ စက္ခုပသာဒ၊ ရေတပသာဒ စသည်ရို့နန့် လှူးလှူးလားနှိုင်ပါသလော။ လက္ခဏာချင်း ရောထွီးလားနှိုင်ပါသလော။
* '''အဖြီ:''' မရောယှက်ပါ။ တစ်ခုကျ သီးခြားစီရာ ဖြစ်ပါရေ။
* '''အကြောင်းရင်း:'''
# '''ကလာပ်ချင်း မရောယှက်ခြင်း:''' ကာယပသာဒစွာ &quot;ကာယဒသက ကလာပ်&quot; အတွင်းမာသာ တည်ဟိပြီး၊ စက္ခုပသာဒစွာ &quot;စက္ခုဒသက ကလာပ်&quot; အတွင်းမာသာ တည်ဟိပါရေ။ ဒေကလာပ်တိစွာ ဆန်မှုန့်နန့် ဆနွင်းမှုန့် ရောထားပိုင် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမာ အတူ လှူးလှူးတည်ဟိနီနှိုင်ကေလေ့ ကလာပ်တစ်ခုကျစွာ သီးခြားစီရာ ဖြစ်ပြီးကေ အခြင်းသိ ပေါင်းစပ်သွားခြင်း မဟိပါ။
# '''မှီရာ မဟာဘုတ်ချင်း ကွဲပြားခြင်း:''' ကာယပသာဒစွာ မိမိပါဝင်ရေ ကာယဒသက ကလာပ် အတွင်းမာဟိ မဟာဘုတ်ကိုရာ မှီပြီးကေ တည်ရေ။ စက္ခုပသာဒစွာလေ့ မိမိပါဝင်ရေ စက္ခုဒသက ကလာပ် အတွင်းမာဟိ မဟာဘုတ်ကိုရာ မှီပြီးကေ တည်ရေ။ အခြားကလာပ်မှ မဟာဘုတ်ကို မှီပြီးကေ မတည်ပါ။
# '''သဘာဝလက္ခဏာချင်း ကွဲပြားခြင်း:''' အထက်မာ ဖော်ပြခရေအတိုင်း ကာယပသာဒစွာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို ခံယူနိုင်ရေ သဘာဝဟိဗျာယ်း၊ စက္ခုပသာဒစွာ ရူပါရုံကို ခံယူနိုင်ရေ သဘာဝဟိအနိန်နန့် မူလ သဘာဝ လက္ခဏာချင်း ကွဲပြားပါရေ။
* '''ယှင်းလင်းချက်:''' &quot;တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့စွာ&quot; ဆိုရာမာ ကာယဒသက ကလာပ်တိ ထိသိနှိုင်ရေ နီရာတိုင်း၌ အဝှမ်း တည်ဟိနေခြင်းကို ဆိုလိုရေ။ တစ်ကိုယ်လုံး၌ ကာယဒသက ကလာပ်ခြည်းသာ ဟိရေဟု မဆိုလိုပါ။

===ရှုပွား သုံးသပ်ပုံ (မျက်စိကို နမူနာပြုပနာ)===

မျက်လုံးအိမ်၌ စက္ခုဒသက ကလာပ် (မြင်သိစိတ်ဧ့ မှီရာ စက္ခုပသာဒ ပါဝင်ရေ) နန့် ကာယဒသက ကလာပ် (ထိသိစိတ်ဧ့ မှီရာ ကာယပသာဒ ပါဝင်ရေ) ရို့ လှူးလှူး တည်ဟိနိန်ရေ။

ဒေကလာပ်နှစ်မျိုးကို ခွဲခြားသိနှိုင်ရန် ရိုက်ခတ်လာရေ အာရုံကို ကြည့်ပနာ ခွဲခြားရဖို့။
* ကြိုင်လင်ရေ ကလာပ်တခုကို ဉာဏ်နန့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ကြိုင်လင်ရေ ပသာဒရုပ်ကို မှတ်သားပါ။
* အနီးဟိ ရုပ်ကလာပ်မှ '''ရူပါရုံ (အရောင်အဆင်း)''' ကို အာရုံယူပါ။ ထိုရူပါရုံက မိမိမှတ်သားထားရေ ပသာဒရုပ်ကို ရှီးရှုရိုက်ခတ်ပါက ထိုပသာဒရုပ်စွာ '''စက္ခုပသာဒ''' ဖြစ်ပြီးကေ၊ ထိုကလာပ်မှာ '''စက္ခုဒသက ကလာပ်''' ဖြစ်တေ။
* အနီးဟိ ရုပ်ကလာပ်မှ '''ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (မာမှု၊ ပူမှု၊ လှုပ်ယှားမှု)''' ကို အာရုံယူပါ။ ထိုဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံက မိမိမှတ်သားထားရေ ပသာဒရုပ်ကို ရှီးရှုရိုက်ခတ်ပါက ထိုပသာဒရုပ်စွာ '''ကာယပသာဒ''' ဖြစ်ပြီးကေ၊ ထိုကလာပ်မှာ '''ကာယဒသက ကလာပ်''' ဖြစ်တေ။

===ရှုပွားရခြင်းဧ့ ရည်ရွယ်ချက်===

* ဧပိုင် ရုပ်ကလာပ်တိကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ အတွင်းမာဟိ ရုပ်ပရမတ် သဘောတရား (နမူနာ- ကာယဒသက ကလာပ်၌ ပထဝီ၊ အာပေါ စသည်အနိန်နန့် ၁၀ မျိုး) ရို့ကို တခုချင်းစီဧ့ သဘာဝလက္ခဏာအတိုင်း မြင်ယောင် ရှုရဖို့။
* ယင်းပိုင်ရှုရာမာ &quot;ရုပ်ကလာပ် အမှုန်&quot; ဆိုရေ အစုအခဲ အမြင် (သမူဟဃန ပညတ်) စုပ်ကရုတ်၍ ပရမတ္ထ သဘောတရားတိ သက်သက်ကိုရာ ဉာဏ်နန့် မြင်ယောင် ရှုရဖို့။
* ဆက်လက်ပြီးကေ ထိုရုပ်တရားရို့၏ ကိစ္စများကိုပါ ပိုင်းခြားသိမြင်ကေ ကိစ္စအစုအခဲ (ကိစ္စဃန) အမြင်ကိုပါ ဖြိုခွဲနှိုင်ဖို့။
* နောက်ဆုံးမှာ ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်ကျက်လာရေအခါ ရုပ်ကလာပ်၊ သဏ္ဌာန် ပညတ်အားနုန်း လုံးဝစုပ်ကရုတ်ပြီး ကကောင်းမမြန်ဆန်ဆန် ဖြစ်ပျက်နီရေ ပရမတ် သဘောတရားတိကိုရာ တွိမြင်ဖို့ရာ ဖြစ်တေ။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ရုပ်_(၂၈)_ပါး_=_ရူပက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#၉။_ကာယပသာဒ ၉။ ကာယပသာဒ]
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/မျက်စိ၌_ကြည်ရေ_ရုပ်ကလာပ်တိကို_ခွဲခြားပုံ#ကိုယ်၌_တည်ဟိရေ_ကမ္မဇကလာပ်တိကို_ရှုပုံ ကိုယ်၌ တည်ဟိရေ ကမ္မဇကလာပ်တိကို ရှုပုံ]

&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>ff720k0eb6ydn088mj0yl40vqsosbov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကြိယာစိတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4009</id>
    <revision>
      <id>17890</id>
      <timestamp>2026-04-29T10:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>YaThaWinTha</username>
        <id>42</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကြိယာစိတ်''' ဆိုစွာမာ [[ကုသိုလ်]]အကျိုး၊ [[အကုသိုလ်စိတ် ၁၂ ပါး|အကုသိုလ်]]အကျိုးကို ဖြစ်စီရေ ကံတရားအဖြစ်သို့ မရောက်ဘဲ၊ ပြုလုပ်ကာမျှ၊ ကိစ္စလို့ကာမျှ ဖြစ်ရေစိတ်ကို ဆ...&quot;</comment>
      <origin>17890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7375" sha1="t886vne8hx6rxmjm84vmka1howdpm35" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
'''ကြိယာစိတ်''' ဆိုစွာမာ [[ကုသိုလ်]]အကျိုး၊ [[အကုသိုလ်စိတ် ၁၂ ပါး|အကုသိုလ်]]အကျိုးကို ဖြစ်စီရေ ကံတရားအဖြစ်သို့ မရောက်ဘဲ၊ ပြုလုပ်ကာမျှ၊ ကိစ္စလို့ကာမျှ ဖြစ်ရေစိတ်ကို ဆိုလိုရေ (`ကိရိယာတိ ကရဏမတ္တံ`)။ ၎င်းစွာ ကုသိုလ်လည်းမဟုတ်၊ အကုသိုလ်လည်းမဟုတ်၊ ကံဧ့အကျိုး (ဝိပါက်) လည်း မဟုတ်ရေ စိတ်အမျိုးအစား ဖြစ်တေ (`နေဝ ကုသလာ နာကုသလာ န စ ကမ္မဝိပါကာ`)။ သက်ဆိုင်ရာ ကိစ္စလို့မြောက်ရုံသက်သက် ဖြစ်ပေါ်လှာအတွက်နန့် &quot;ကြိယာ&quot; ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်တေ။&lt;ref&gt;(၅) ကြိယာစိတ်။ သမယေ မနောဓာတု ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ ကိရိယာ နေဝ ကုသလာ နာကုသလာ န စ ကမ္မဝိပါကာ။ အဘိ၊ဓ၊၁၃၉။ ကိရိယာတိ ကရဏမတ္တံ...တံတံကိစ္စသာဓနဝသေန ပဝတ္တ တ္တာ ပန ကရုဏမတ္တမေဝ ဟောတိ။ တသ္မာ ကိရိယာ”တိ ဝုတ္တံ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၁။&lt;/ref&gt;

===ဝိပဿနာအရှုခံ နာမ်တရား===

[[ဝိပဿနာ]]ရှုမှတ်ရာမာ [[ရုပ်]]တရားရော [[နာမ်တရား]]ပါ နှစ်မျိုးလုံးကို သိမ်းဆည်းရှုမှတ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ကျမ်းဂန်တိက ညွှန်ပြပါရေ။ [[ဝိပဿနာဧ့ အရှုခံအာရုံ|ဝိပဿနာဧ့ အရှုခံ]]ဖြစ်ရေ နာမ်တရားတိမာ ယေဘုယျအနိန်နန့် [[လောကီစိတ်]] (၈၁) ပါး နန့် ယင်းရို့နန့် နိူင်းရေ စေတသိက်တိ ပါဝင်ရေ။ ([[လောကုတ္တရာစိတ်]]တိမာ မရဟိသိမ့်အနိန်နန့် [[ပုထုဇဉ်|ပုထုဇန်]]၊ [[သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်]]ရို့၏ အရှုခံအာရုံ မဖြစ်နှိုင်ပါ။)

===ကြိယာစိတ် အမျိုးအစား နန့် ဝိပဿနာအရှုခံ===

လောကီစိတ် (၈၁) ပါးမာ ကြိယာစိတ် တချို့ ပါဝင်ရေ်လည်း၊ ဝိပဿနာရှုမှတ်သူ ပုထုဇန်၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ရို့အတွက် အားနုန်းစွာ အရှုခံအာရုံ မဟုတ်ကတ်ပါ။

 ၁။ '''ပုထုဇန်၊ သေက္ခရို့၏ အရှုခံဖြစ်ရေ ကြိယာစိတ်တိ:'''
* '''ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် (၁):''' အာရုံငါးပါးကို ဆင်ခြင်ကာမျှ စိတ် ([[မနောဓာတ်]]မာ ပါဝင်ရေ)။
* '''မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် (၁):''' မနောဒွါရ၌ အာရုံကို ဆင်ခြင်ကာမျှ စိတ် ([[မနောဝိညာဏဓာတ်]]မာ ပါဝင်ရေ)။
ဒေ အဟိတ်ကြိယာစိတ် (၂) ပါးစွာ ပုထုဇန်၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ရို့၏ သန္တာန်၌ အာရုံကို ဆင်ခြင်ရေ ကိစ္စအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်အနိန်နန့် ဝိပဿနာရှုမှတ်ရာမာ အရှုခံနာမ်တရားအဖြစ် ပါဝင်ပါရေ။

 ၂။ '''ရဟန္စွာရို့မာရာ ဖြစ်ရေ ကြိယာစိတ်တိ (ပုထုဇန်၊ သေက္ခရို့၏ အရှုခံ မဟုတ်ရေ):'''
* '''[[ဟသိတုပ္ပါဒ်စိတ်]] (၁):''' [[ရဟန္တာ]]အသျှင်မြတ်ရို့ ပြုံးတော်မူရေအခါ ဖြစ်ရေစိတ်။
* '''မစွာကြိယာစိတ် (၈):''' ရဟန္စွာရို့ဧ့ သန္တာန်၌ ကုသိုလ်ဇောနီရာတွင် အစားထိုးဖြစ်ရေ (ကံအကျိုးမပီးဖိရေ) စိတ်။
* '''ရူပါဝစရကတ်ိယာစိတ် (၅):''' ရဟန္စွာရို့ဧ့ ရူပဈာန်စိတ်။
* '''အရူပါဝစရကတ်ိယာစိတ် (၄):''' ရဟန္စွာရို့ဧ့ အရူပဈာန်စိတ်။
ဒေ ကြိယာစိတ် (၁၈) ပါးစွာ ကိလေသာကုန်ရားရေ ရဟန္တာအသျှင်မြတ်ကြီးရို့၏ သန္တာန်မာရာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်အနိန်နန့်၊ ဝိပဿနာရှုမှတ်နီရေ ပုထုဇန်နန့် သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ရို့အတွက် အရှုခံအာရုံ နာမ်တရားတိမာ '''မပါဝင်ပါ'''။

အချုပ်အနိန်နန့် ကြိယာစိတ်စွာ ကံအကျိုးကိုမပီးရေ၊ ကိစ္စလို့ရုံသက်သက် ဖြစ်ရေစိတ်ဖြစ်ပြီးကေ၊ အာဝဇ္ဇန်းစိတ် (၂) ပါးလွဲပြီးကေ ကျန်ကြိယာစိတ်တိစွာ ရဟန္တာမဟုတ်သူရို့အတွက် ဝိပဿနာအရှုခံအာရုံ မဟုတ်ကြောင်း မှတ်သားရဖို့ ဖြစ်ပါရေ။&lt;ref name=&quot;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ&quot;&gt;နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆြာတော်&lt;/ref&gt;
&lt;h4&gt;ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်&lt;/h4&gt;
* [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ဒုတိယတွဲ/အရူပပရိဂ္ဂဟ_အခန်း#ကြိယာစိတ်တိ_-_သတိပြုဖို့ ကြိယာစိတ်တိ - သတိပြုဖို့]
&lt;h4&gt; ကိုးကား &lt;/h4&gt;
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>t886vne8hx6rxmjm84vmka1howdpm35</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>