တမ်းပလိတ်:Arakan Kings

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="rki">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီးပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>rkiwiki</dbname>
    <base>https://rki.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုလူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုလူ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီးပီးဒီးယား ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွီးနွီးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Arakan Kings</title>
    <ns>10</ns>
    <id>49</id>
    <revision>
      <id>20698</id>
      <parentid>16997</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q126275124}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2818" sha1="54iio11yv1wwjhlli1obm06154x6twp" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 20em; font-size: 90%; float:right;border:1px solid #5BBFF4; margin-left:7px; background-color:#f9f9f9;&quot;
|-
|-valign=&quot;top&quot; style=&quot;background:#e6e6fa&quot; 
| colspan=&quot;2&quot; style= &quot;text-align: center; font-size: 130%;&quot;| '''{{{နာမည်}}}'''
|-  style=&quot;background:#FFFFFF ; text-align: center&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 10px; solid #D8F3FE&quot; | {{{ဓာတ်ပုံ}}}
|-style=&quot;background:#FFFFFF ; text-align: center&quot;
|-
| width=&quot;50%&quot; | '''မွီးသက္ကရာဇ်'''
| width=&quot;50%&quot; | {{{မွီးသက္ကရာဇ်}}}
|-
| '''နာမည်ရင်း'''
|{{{နာမည်ရင်း}}}
|-
| '''မိဖုရား'''
|{{{မိဖုရား}}}
|-
| '''နာမည်ကွဲ'''
|{{{နာမည်ကွဲ}}}
|-
| ''' ရခိုင်သက္ကရာဇ် နန်းတက်'''
|{{{ရခိုင်သက္ကရာဇ် နန်းတက်}}}
|-
| '''ရခိုင်သက္ကရာဇ် နန်းကျ'''
|{{{ရခိုင်သက္ကရာဇ် နန်းကျ}}}
|-
| '''ခရစ်နှစ် နန်းတက် '''
|{{{ခရစ်နှစ် နန်းတက်}}}
|-
| '''ခရစ်နှစ် နန်းကျ '''
|{{{ခရစ်နှစ် နန်းကျ}}}
|-
| '''အိမ်နိမ့်'''
|{{{အိမ်နိမ့်}}}
|-
| '''နန်းစံ'''
|{{{နန်းစံ}}}
|-
| '''အသက်'''
|{{{အသက်}}}
|-
| '''ဖခမည်းတော်၊မယ်တော်'''
|{{{ဖခမည်းတော်၊မယ်တော်}}}
|-
| '''ကိုးကွယ်ရေဘာသာ'''
|{{{ကိုးကွယ်ရေဘာသာ}}}
|-
| '''ဆက်ခံခရေဘုရင်'''
|{{{ဆက်ခံခရေဘုရင်}}}
|-
| '''ဆက်ခံရဖို့ဘုရင်'''
|{{{ဆက်ခံရဖို့ဘုရင်}}}
|-
| '''မင်းဆက်'''
|{{{မင်းဆက်}}}
|}

&lt;noinclude&gt;
&lt;pre&gt; 
{{Arakan Kings 
| နာမည်=
|ဓာတ်ပုံ=
|မွီးသက္ကရာဇ်=
|နာမည်ရင်း=
| မိဖုရား=
|နာမည်ကွဲ=
|ရခိုင်သက္ကရာဇ် နန်းတက်=
| ရခိုင်သက္ကရာဇ် နန်းကျ=
| ခရစ်နှစ် နန်းတက် =
|ခရစ်နှစ် နန်းကျ=
| အိမ်နိမ့်=
|နန်းစံ=
|အသက်=
|ဖခမည်းတော်၊မယ်တော်=
|ကိုးကွယ်ရေဘာသာ=
| ဆက်ခံခရေဘုရင်=
|ဆက်ခံရဖို့ဘုရင်=
|မင်းဆက်=
|}
 }}
&lt;/pre&gt;
[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ တမ်းပလက်တိ]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>54iio11yv1wwjhlli1obm06154x6twp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:စာဆိုတော်တိ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>637</id>
    <revision>
      <id>20699</id>
      <parentid>16982</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q126276152}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2510" sha1="loqufbaawrmam25cg4jkfj0ha1cjdzx" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 20em; font-size: 90%; float:right;border:1px solid #5BBFF4; margin-left:7px; background-color:#f9f9f9;&quot;
|-
|-valign=&quot;top&quot; style=&quot;background:#e6e6fa&quot; 
| colspan=&quot;2&quot; style= &quot;text-align: center; font-size: 130%;&quot;| '''{{{နာမည်}}}'''
|-  style=&quot;background:#FFFFFF ; text-align: center&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 10px; solid #D8F3FE&quot; |{{{ဓာတ်ပုံ}}}
|-style=&quot;background:#FFFFFF ; text-align: center&quot;
|-
|-valign=&quot;top&quot; style=&quot;background:#e6e6fa&quot; 
| colspan=&quot;2&quot; style= &quot;text-align: center&quot; | '''{{{Bio}}}'''
|-  style=&quot;background:#FFFFFF ; text-align: center&quot;
|-
| width=&quot;50%&quot; | '''မွီးသက္ကရာဇ်'''
| width=&quot;50%&quot; | {{{မွီးသက္ကရာဇ်}}}
|-
| '''နာမည်ရင်း'''
|{{{နာမည်ရင်း}}}
|-
| '''မိဘနာမည်'''
|{{{မိဘနာမည်}}}
|-
| '''လူမျိုး'''
|{{{လူမျိုး}}}
|-
| '''ကိုးကွယ်ရေဘာသာ'''
|{{{ကိုးကွယ်ရေဘာသာ}}}
|-
| '''ခေတ်'''
|{{{ခေတ်}}}
|-
| ''' အိမ်ထောင်ဖက်'''
|{{{အိမ်ထောင်ဖက်}}}
|-
| ''' သားသမီး '''
|{{{သားသမီး}}}
|-
| '''ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု'''
|{{{ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု}}}
|-
| '''ထင်ယှားရေလက်ရာတိ'''
|{{{ထင်ယှားရေလက်ရာတိ}}}
|-
| '''ရဟိခရေဘွဲ့တံဆိပ်တိ'''
|{{{ရဟိခရေဘွဲ့တံဆိပ်တိ}}}
|-
| '''လက်မှတ်'''
| {{{လက်မှတ်}}}|
|-
|}

&lt;noinclude&gt;
&lt;pre&gt; 
{{စာဆိုတော်တိ
| နာမည် =
| ဓာတ်ပုံ =
| Bio =
| မွီးသက္ကရာဇ် =
| နာမည်ရင်း =
| မိဘနာမည် =
| လူမျိုး =
| ကိုးကွယ်ရေဘာသာ =
| ခေတ် =
| အိမ်ထောင်ဖက်= 
| သားသမီး =
| ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု =
| ထင်ယှားရေလက်ရာတိ=
| ရဟိခရေဘွဲ့တံဆိပ်တိ=
| လက်မှတ်=
 }}
&lt;/pre&gt;
[[ကဏ္ဍ:Infobox templates]]
[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ တမ်းပလက်တိ]]


[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ တမ်းပလက်တိ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>loqufbaawrmam25cg4jkfj0ha1cjdzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:ရခိုင်စာဆိုတော်</title>
    <ns>10</ns>
    <id>646</id>
    <revision>
      <id>20700</id>
      <parentid>19068</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117666753}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="96rp01pyodd9rk9s5usiou6ma8xf4di" xml:space="preserve">{{Navbox
|name  =ရခိုင်စာဆိုတော်
|title = [[ရခိုင်စာဆိုတော်]]
|state    = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist
|list1 =
* [[ကဝိကျော်]]
* [[ငစေချင်း]]
* [[စောယဉ်မိ]]
* [[နရပတိကြီး]]
* [[ဘဒူမင်းညို]]
* [[ဘွန်စောမှိုင်း ယိုးဒယားဘွဲ့|ဘွန်စောမှိုင်း]]
* [[မဟာပညာကျော်]]
* [[မိညို]]
* [[မိပန်းရံ]]
* [[ရခိုင်သူမြတ်]]
* [[ရှင်ထွေးနှောင်း]]
* [[ဝိဇယစစ်အောင်ပွဲ|ဝိဇယ]]
* [[ဝိမလအမတ်ကြီး]]
* [[သုဝဏ္ဏဒေဝီ စောပြည့်ညို]]
* [[အမတ်ကြီး ဓမ္မဇေယျ]]
* [[ဥက္ကာပျံ]]
}}&lt;noinclude&gt;


[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ တမ်းပလက်တိ]]
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားနန့် စာပီ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>96rp01pyodd9rk9s5usiou6ma8xf4di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ခေတ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>689</id>
    <revision>
      <id>20701</id>
      <parentid>2502</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116679773}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="s8mowsqb9guwncl5srz2hxdessmd4e7" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]</text>
      <sha1>s8mowsqb9guwncl5srz2hxdessmd4e7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဘုရင်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>836</id>
    <revision>
      <id>20702</id>
      <parentid>2980</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116679794}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="blkdf6jm4i7gn2ejmlw1qh39s82bc8p" xml:space="preserve">ရခိုင်ဘုရင်တိ
[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ]]</text>
      <sha1>blkdf6jm4i7gn2ejmlw1qh39s82bc8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်မင်းဆက်တိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>838</id>
    <revision>
      <id>20703</id>
      <parentid>2986</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116679763}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="abt1cqgbr0xcnkd86reaakfdimpru61" xml:space="preserve">
[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]</text>
      <sha1>abt1cqgbr0xcnkd86reaakfdimpru61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်လျှောက်ထုံးတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>849</id>
    <revision>
      <id>20704</id>
      <parentid>14197</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117457687}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="r0mb9ztkr3q34afnat8471tls455apq" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီ]]</text>
      <sha1>r0mb9ztkr3q34afnat8471tls455apq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရခိုင်သဒ္ဒါ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>851</id>
    <revision>
      <id>20705</id>
      <parentid>3027</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q134126522}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="owddmg0m37rjqbzc9l3de57hqon9e60" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:စာပီ]]</text>
      <sha1>owddmg0m37rjqbzc9l3de57hqon9e60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အလယ်ခေတ်ဖီလိုဆိုဖာတိ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>924</id>
    <revision>
      <id>20706</id>
      <parentid>3240</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116280536}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="685" sha1="4jdxyctghfpk5kfzdzcp82xxrmtol0x" xml:space="preserve">၁။ Ancient Philosophy-B.C ၇ ရာစု မတိုင်မှီကနီ A.D ၅ ရာစုအထိကို ရှေးခေတ်ဖီလိုဆိုဖီဟု ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။

၂။ Medieval Philosophy- A.D ၆ ရာစုကနီ A.D ၁၆ ရာစုနှစ်အထိကို အလယ်ခေတ် ဖီလိုဆိုဖီဟု ခေါ်ကတ်ရေ။

၃။ Modern Philosophy- A.D ၁၇ ရာစုကနီ A.D ၂၁ ရာစုထိကို ခေတ်သစ်ဖီလိုဆိုဖီဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ 

[[ကဏ္ဍ:ဖီလိုဆိုဖီခေတ်တိ]]</text>
      <sha1>4jdxyctghfpk5kfzdzcp82xxrmtol0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အယ်ကာလိုင်သတ္တုနန့် အယ်ကာလိုင်မြီသတ္တုတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1246</id>
    <revision>
      <id>20707</id>
      <parentid>4039</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834132}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12491" sha1="6o8g9pm3jng4c3bqgxw4hl6eea9fxwd" xml:space="preserve">
ခရစ် ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ရုရှလူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာကျော် မင်ဒီ လေးယက်ရေ ပီရီယော့ဒစ် ကလပ်စီဖီကေးယှင်း ခေါ် ဒြဗ်စင်ရို့ဧ့ အလှည့်မှန် အစုခွဲခြင်းဆိုင်ရာ ကျမ်းတစ်စောင်ကို စီရင်ထုတ်ဝေခရေ။ မင်ဒီလေးယက်ဧ့နည်းတွင် ဓာတုဒြပ်စင် ရို့ကို အက်တမ်အလေးဆ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက်အတိုင်း စီစဉ်ထား ၍ ဂုဏ်သတ္တိချင်းဆင်တူမှုကိုလိုက်ပြီးကေ တစ်ခုစီခွဲခြားထား လီရေ။ ပမာအားဖြင့် ဂုဏ်သတ္တိချင်းဆင်တူကတ်ရေ လစ်သီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ ရူဗီဒီယမ်နန့် ဆီဇီယမ် ရို့ကို ထိုစာရင်းတွင် တသီးတခြား တစ်စုခွဲထားရေ။ ထိုအစုထဲတွင် ဆိုဒီယမ်နန့်ပိုတက်ဆီယမ် သတ္တုနှစ်မျိုးရေ အထက်မြက်ဆုံးနန့် အသုံးဝင်ဆုံးဖြစ်လီရေ။


ဤအစုဝင် သတ္တုတိရေ အခြားဒြပ်စင်တိနန့် ပေါင်းစပ်နီတတ်ရေ သတ္တိဟိရေ။ လီနန့် တွိ့ရေ ဖြစ်စေ၊ ရီနန့်တွိ့ရေဖြစ်စေ၊ အခြားပစ္စည်းတိနန့်တွိ့ရေ ဖြစ်စေ အလွယ်တကူ ပေါင်းစပ်တတ်ရေကြောင့် ယင်းရို့ကို သတ္တုသန့်သန့်အနီဖြင့် သီးခြားတွိ့ရခဲရေ။ ဓာတ်စမ်းခန်း တိတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် ပစ္စည်းသန့်သန့်ကို အလိုဟိရေ အခါ အခြားပစ္စည်းတိနန့် ရီာစပ်၍မလားစေရန် ရီနံဆီ ကဲ့သို့သော အရည်တွင်စိမ်ထားရရေ။ အယ်လကာလိုင်သတ္တု ရေ အများအားဖြင် လစ်သီယမ် ဟိုက်ဒြော့ဆိုက် LiOH ၊ ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒြော့ဆိုက် NaOH ၊ ပိုတက်ဆီယမ်ဟိုက်ဒြော့ ဆိုက် KOH စရေ ဒြဗ်ပေါင်းတိ အလွယ်တကူဖြစ်လာ တတ်လီရေ။ ထိုဟိုက်ဒြော့ဆိုက်တိဧ့ ပုံသေရီးနည်းကို ကြည့်ကေ အယ်လကာလိုင်သတ္တုအက်တမ်ကတစ်ခု၊ အောက်စီ ဂျင်အက်တမ်ကတစ်ခုနန့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်ကတစ်ခု ပေါင်း အက်တမ်သုံးခု စုပေါင်းပါဝင်လျက်ဟိရေကို တွိ့ရဧ့။ အောက်ဆီဂျင်အက်တမ် တစ်ခုနန့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်တစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားရေကို ဓာတုသဘောအားဖြင့် ဟိုက်ဒြောဆဲ ရက်ဒီကယ် OH ဟုခေါ်ဧ့။

HOHလက္ခဏာအားဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ ဖော်ပြလေ့ ဟိရေ ရီ H2O မှ ဟိုက်ဒြော့ဆဲရက်ဒီကယ်ကို အရနိုင်ဆုံး ဖြစ်၍ အယ်ကာလိုင်သတ္တုရို့ရေ ထိုရက်ဒီကယ်နန့် အခါ အခွင့်ရတိုင်း ပေါင်းစပ်တတ်လီရေ။
==ပုံစံ==

2 Na + 2 H2O = 2 NaOH + H2

2 K + 2 H2O = 2 KOH + H2

2 Li + 2 H2O = 2 LiOH + H2


အယ်ကာလိုင်သတ္တုအစုတွင် သတ္တုငါးမျိုးပါဟိသည့် အနက် ဆိုဒီယမ်ကို ရီတွင်ထည့်လိုက်ရေအခါ အရည်ပျော် လားပြီးကေ အသံမြည်အောင်ပင် ဆူပွက်ပြီးနောက် ဓာတ် ဖောက်ပြန်တတ်လီရေ။ ရီထက်ပေါ့သဖြင့် ရီပေါ်တွင် ပေါလောပေါ်နီပြီးကေ ရီကိုဓာတ်ကွဲစေရေ။ ပိုတက်ဆီ ယမ်၊ ရူဗီဒီယမ်နန့် ဆီဇီယမ်ရို့ကမူ ဆိုဒီယမ်ထက်ပင် ထက် မြက်လီသိမ်းရေ။ ထိုသတ္တုတိကို ရီထဲသို့ ချလိုက်ရေ အခါ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဓာတ်ဖောက်ပြန်ကာ ရီပေါ်မှာပင် မီးထတောက်ကတ်လီရေ။ ထိုအစုတွင် သတ္တိအပျော့ဆုံးကား လစ်သီယမ်ဖြစ်၍၊ ရီနန့်တွိ့ထိရာ၌ ဓာတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း ဟိ ကေလည်း မပြင်းထန်ချေ။ ထိုသတ္တုရေ ကျန်အယ်လကာ လိုင်သတ္တုတိနည်းတူ ငွေကဲ့သို့ဖြူရေအဆင်းဟိ၍ အလွန်ပျော့ သဖြင့် ဓားနန့်ပင် ဖြတ်လှီး၍ရနိုင်ရေ။ လစ်သီယမ်ရေ အစိုင်အခဲအဖြစ်ဖြင့်တွိ့ဟိရရေ ဒြဗ်စင်တိထဲတွင် အပေါ့ဆုံး ဖြစ်ဧ့။ မည်မျှလောက် ပေါ့သနည်းဟူမူ သာမန်အရည် အားလုံးလိုလိုတွင်ပင် ပေါလောပေါ်၍ နီနိုင်လီရေ။ အချို့ ရေ ဒြဗ်ရီာတိကို သန့်စင်အောင်လုပ်ရာ၌ ဤသတ္တုကို အသုံးပြုကတ်ဧ့။ ယကေလည်းသော ထိုသတ္တုဧ့ ဒြဗ်ပေါင်းတိကိုမူ ဘယဆေးတိဖော်စပ်ခြင်း၊ အလျူမီနီယမ် ဂဟေပြုလုပ်ခြင်း နန့် အခြားအသေးအဖွဲကိစ္စတိတွင် အသုံးပြုကတ်လီရေ။ ဆိုဒီယမ်နန့် ပိုတက်ဆီယမ်ဒြဗ်စင်ရို့မှ အလွန် အသုံး ဝင်သည့် ဒြဗ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ ထွက်ပေါ်ရဟိရေကြောင့် ထိုဒြဗ်စင်နှစ်ခုရေ အရီးအကြီးဆုံးရေ ဒြဗ်စင်တိတွင် အပါအဝင်ဖြစ်လီရေ။ အယ်လကာလိုင်သတ္တုအစုတွင် ဆိုဒီ ယမ်နန့် ပိုတက်ဆီယမ်ရို့ အသုံးဝင်၍ ထင်ရှားသလောက် ရူဗီဒီယမ်နန့်ဆီဇီယမ်ရို့မှာ အသုံးမတိ လူသိနည်းပါးလှရေ။ အားလုံးရေ အယ်လကာလိုင်သတ္တုတိရေ အလင်းရီာင် ကြောင့်အနည်းအတိ ပြောင်းလဲမှုဟိတတ်ကတ်၍ ဆီဇီယမ်ပါရေ ဒြဗ်ရီာတိနန့် ဆီဇီယမ်ဒြဗ်ပေါင်းတိကို ဖိုတို အီလက်ထရစ် ဆဲလ်တိတွင် မကြာခဏ အသုံးပြုကတ်လီရေ။
==အယ်လကာလိုင်မြေသတ္တုတိ==

အယ်လကာလိုင်သတ္တုတိနန့် နီးစပ်ကတ်ရေ ကယ်လ ဆီယမ်၊ စထရွန်ရှီယမ်နန့် ဗေရီယမ်ဒြပ်စင်တိကို အယ်လကာ လိုင်မြေသတ္တုတိဟုခေါ်ရေ။ ထိုသတ္တုတိရေလည်း အယ် လကာလိုင်သတ္တုတိ ကဲ့သို့ပင် ပျော့ပျောင်းပေါ့ပါး၍ ငွေကဲ့သို့ ဖြူရေအဆင်းဟိပြီးကေ ရီနန့်တွိ့ထိရေအခါ၌ ဓာတ် ဖောက်ပြန်တတ်ဧ့။ အောက်ဆီဂျင်နန့်တွိ့ထိရေအခါ၌လည်း လျင်မြန်စွာဓာတ်ပေါင်းစပ်ဧ့။ ထို့ကြောင့်လည်း ထိုအယ်လကာ လိုင် မြေသတ္တုတိကို သဘာဝတွင် သီးခြားသတ္တုသန့်သန့် အဖြစ်ဖြင့် မတွိ့နိုင်ချေ။ အယ်လကာလိုင်သတ္တုအစုတွင် ပါဝင် ရေသတ္တုတိနန့် အယ်လကာလိုင်မြေသတ္တုအစုတွင် ပါဝင် ရေသတ္တုရို့ရေ တစ်မျိုးနန့်တစ်မျိုး ဆင်တူကတ်ကေလည်း ထူးခြားရေအချက်တစ်ချက်မှာ အယ်လကာလိုင်သတ္တုတိတွင် ဗေလင်စီ(ပေါင်းစည်းအား) တစ်ခုသာဟိ၍ အယ်လကာလိုင် မြေသတ္တုတိတွင်မူ ဗေလင်စီနှစ်ခုဟိခြင်းဖြစ်လီရေ။ ပမာ အားဖြင့် ဆိုဒီယမ်အက်တမ်တစ်ခုရေ ကလိုရင်းအက်တမ် တစ်ခုနန့် ပေါင်းစပ်၍ ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက်ဟုခေါ်ရေ ဆား ရိုးရိုးမော်လီကျူတစ်ခု ဖြစ်လာဧ့။ ယကေလည်းသော ကယ်လဆီယမ် အက်တမ် တစ်ခုမှာ ကယ်လဆီယမ်ကလိုရိုက် မော်လီကျူ တစ်ခု ဖြစ်လာရန်အတွက် ကလိုရင်းအက်တမ်နှစ်ခုနန့်ပေါင်းစပ် ရလီရေ။ မင်ဒီလေးယက်ဧ့ ဂုဏ်သတ္တိချင်းတူရေ ဒြပ်စင် တိကိုစုထားရေ အလှည့်မှန်အစုခွဲခြင်း ဇယားတွင်ကြည့်ကေ ရီဒီယမ်သတ္တုရေ အယ်လကာလိုင်မြေ သတ္တုတိအစုတွင် ပါဝင်နီရေကို တွိ့ရရေ။ ယကေလည်းသော ရီဒီယမ်ဧ့ ရုပ်ဂုဏ် သတ္တိတိမှာ ထိုအစုဝင် သတ္တုတိနန့် လားလားမျှ မတူသည့် အတွက် ထိုသတ္တုကို အဆိုပါအစုထဲတွင် မထည့်သွင်းဘဲ သီးခြား ဖော်ပြထားရလီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)&lt;/ref&gt;

[[Category:ဓာတုဗေဒ]]</text>
      <sha1>6o8g9pm3jng4c3bqgxw4hl6eea9fxwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အရိမေတ္တယျဘုရားတိုင် ရတု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1252</id>
    <revision>
      <id>20708</id>
      <parentid>4063</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834135}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5480" sha1="gwlpzktu4lkpc2k9066rk7n4m43f2qg" xml:space="preserve">(၁) တသောင်းနေပြောင်း၊ ညီးလျှံဆောင်သား၊ သင့်ခေါင်းသွယ်ညွတ်၊ ဂီရိထွင့်ဝယ် လူနတ်များစွာ ဗြဟ္မာ အပေါင်း ဆယ်ချောင်းလက်ဖျား ဦးထိပ်ထား၍ ခစားမှီခို တောင်းဆုလိုက မငြိုလျှင်လှည့် သျှင်ချစ်ဖြည့်လော့ မိတည့်နောင်တော် မြတ်ဘုန်းကျော် ကြင်တော်သက်ပေး ပျိုငြိမ့်လေးလျှင် ရှည်ဝေးမြင့် ကြာ ဆီးသာဝေမျှ ကြွေပြိုက်ကျလျက် နတ်လကပေ ရင်ရွှေခွာပြောင်း မြစ်ကြောင်းဧရာ စုန်ရလာသော် မြင့်ကြာမနှေး ရှည်ဝေးမညောင်း ခြိမ်းမောင်းသံမြိုင် ကျူးအိုင်ရင့်လည်း တော်လည်းငလျင် ဆယ်ခွင်ရပ်လုံး မပုံးခင်မီ ပြန်လည်ချီအောင် ဘုန်းခေါင်ရင်ဘိ ဉာဏ်တော်သိလော မုနိရတနာ မြတ်လက်ျာသည်။ တေဇာလျှံတတ်မြူးလှည့်သော။

(၂)အမောင်းရွှေရောင် တောသုံးထောင်လည်း ကွာရှောင်ရက်ပြောင်း ပူးညောင်သန္တာ စိမ်းပြာညိုလဲ့ ချစ်ဖွဲ့အပ ငှက်မျှစုနှစ် လည်ရစ်ယှက်တင် လူသွင်စေတေ တူနေရွှင်လန်း ခြူးခက်နန်းထက် အဆန်းထူးလည် ရင့်ရူမည်က မြိုင်စည်တောယံ ငှက်ပေါင်းယံကို တရုံမောင်နား ဆွတ်မျှကြားသော် သည်းဖျားလန့်ယောင် လိပ်ပြာရောင်ကြောင့် သန်ကောင်သန်လျှမ်း လွမ်းပန်းခွေခွေ အောက်မေ့မတည် ဖြေဆည်မတတ် ကြားနှယ်ညွှတ်ခဲ့ . ထိုနတ်ဘုန်းခေါင် ရန်မှောင်ပယ်ခွင် ဆက်ဒန်' ရှင်ကား ကြာတင်လှဘိ တြိနာမ ဒွေးသတ္တနှင့် သုညအလယ် ပစ်ပယ်အဌ ဧကအက္ခရာ ကျမ်းလာဗေဒင် သိမြင်သသူ ကြံ၍ဟူလော့ ပြီးထူများမြောင် ရာထောင်ကုဋေ ရဗိုလ်တွေလည်း ဘုံရွှေနန်းမြင့် ပြန်ချိန်ခွင့်ကို လင့်စပကာ တင်းသံနာ ၍ ထိုမှာတစု မှာတစုလျှင် ရောရုတိုင်ပင် ဆိပ်ပြင်လမ်းကြောင်း ဂူကျောင်းမှီ ရာ ထိုင်ကာရွတ် တတွတ်တွတ်သည်။။ ရင်ဘတ် သပ်ကာမူးလှည့်လော့။

(၃) မသောင်းစေမောင် နှုတ်ရွှေစောင်နှင့် ချစ်ယောင်သာဖျား ဆိုသည်များကို နောင်နားကြားထင် စစ်ပွဲခွင်က မရွှင်ပျောင်းရိ မချိတတ်ဘဲး ဝမ်းကွဲပူဆာနေရာလှည့်ရာဝယ် အာကာလုံးဝယ် မြနှယ်အဆင်း ဝါဝင်းတရပ် ဝင်းလျှပ်ယှက်တင် ပတ်ကုံဆင်၍ သံထည်ရင့်မည် ရွာလသည်ကား ရွှေပြည်ရပ်သူ ပြာဖြူထွားပျို လဲ့လဲ့ညိုလျှင် နဂိုရ်ခြောက်ထပ် စိုးချုပ်နှိပ်သည် ဘုန်းရိပ်လျှံပြောင် သူဇာမောင်ကို လက်ဆောင်ဆယ်မြွှာ ဆယ်စုံကြာနှင့် ပန်ထွာကြားချေ နှုတ်ရွှေချိုမြ ဗျာဒိတ်ရ၍ ရွာချသည်လော ထွေးတောလှည့်ကာ အောက်မေ့ရှာသော် ဒေဝါ မာသ သဿဣန္ဒာ မေခလာသို့ လွမ်းရာထောက်ကူ နားပူနားဆာ အာကာဘွေချက် ပြိုအက်ဘနန်း ခါမှန်းမသိ စိတ်ရှိတိုင်းသာ ထောက်မစာသည်။ ။ ချိန်ခါကိုမဲ့ ကျူးလှည့်လော့။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>gwlpzktu4lkpc2k9066rk7n4m43f2qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အရွယ်အလိုက် ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1258</id>
    <revision>
      <id>20709</id>
      <parentid>4085</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834140}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1739" sha1="64pf08tqgmefcc64wgt546h9oa3e9oc" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !! ရခိုင် 
|-
| မွေးစကလေး  || ပေါက်စသျှေ၊ အဘုသျှေ
|-
| သျှင်လိင်ပြန်အရွယ် ||  ဗောင်းဒင်သျှေ
|-
| ကလေး  || အသျှေ
|-
| ယောက်ျားကလေး  || ကွလေသျှေ
|-
| မိန်းကလေး  || ကွလမသျှေ
|-
| ကာလသား  || လူပျို
|-
| မိန်းမပျို ||  အပျို
|-
| အပျိုဟိုင်း  || ငေါင်းမ
|-
| လူပျိုဟိုင်း  || အငေါင်း
|-
| လင်ရှိမိန်းမ  || မင်းကျွန်မ
|-
| မယားရှိယောက်ျား ||  မင်းကျွန်
|-
| မုဆိုးမ  || မဆမ၊ လင်သီမ
|-
| တခုလပ်  || လင်ကွာမ
|-
| အဘိုးအို  || သက်ကြီး၊ ဝါကြီး
|-
| အဘွားအို  || ဝါကြီးမ၊ ဒါအိုမ
|-
| ကျောင်းသားသူငယ်  || စာသင်သား
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>64pf08tqgmefcc64wgt546h9oa3e9oc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အရှေ့မြတန်ဆောင်းစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1260</id>
    <revision>
      <id>20710</id>
      <parentid>4144</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834162}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7874" sha1="75wlvtrndhpq79kziormhp69ltajurf" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==

- မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့မြောက်ဘက် တစ်မိုင်နီးပါးခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ လေးမျက်နှာပုထိုးတော် ကြီးဧ့မြောက်ဘက်၊ အေနာက်မြတန်ဆောင်းဧ့အရှေ့ဘက်တွင်ဟိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==

မြောက်ဦးမြို့တည် နန်းတည်ဘုရင် မင်းစောမွန်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 

==သမိုင်းအကျဉ်း==

မြောက်ဦးမြို့တည် နန်းတည်ရေနန့် တပြိုင်နက် မြို့တည်ဘုရားများကိုလည်း ဘုရင်မင်းစောမွန်တည်ထား လှူဒါန်းခပါရေ။ ထိုမြို့ တည်ဘုရားများထဲတွင် ဤအရှေ့မြတန်ဆောင်းစေတီတော်လည်း တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်ပါရေ။ လေးမျက်နှာ ပုထိုးတော်ကြီးဧ့မြောက်ဘက် ပေ(၄ဝ)ခန့်မြင့်သော တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အရှေ့မြတန်ဆောင်း မြောက်ဘက်တောင်ခြေနန့် မုတ်ဆိတ်တော်တောင်ခြေအကြားရေ မြတန်ဆောင်းကျောင်းတော်ရာဟောင်းနီရာပင်ဖြစ်ပါရေ။ လက်ဟိအုတ်ရိုးတန်းကုန်း အနည်းငယ်တွေ့ဟိရပါသေးရေ။ ဤမြတန်ဆောင်းကျောင်းတိုက်တွင် လေးမြို့ခေတ်၊ လောင်းကြက်မြို့မှ ပြောင်းရွှေ့လာသော ရဟန်းသံဃာတော် အသျှင်သူမြတ်တိသီတင်းသုံးနီထိုင်သောကျောင်းတိုက်လည်းဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ ဤမြတန်ဆောင်းမှ ရဟန်းသံဃာဆရာတော်များရေ ဘုရင်မင်းလှရာဇာ လက်ထက်က တစ်ကြိမ်၊ ဒီ (၁၆၀၆)ခုနှစ် မင်းရာဇာကြီးလက်ထက်က တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် သီဟိုဠ်နိုင်ငံသို့ သာသနာပြုကြွရောက်ခကြရေဟုလည်း သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်တွင် အစောဆုံးတည်ထား လှူဒါန်းခသော စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==

အရှေ့မြတန်ဆောင်းစေတီတော်မှာ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော စေတီတော်တစ်ဆူ ပင်ဖြစ်ပါရေ။ တံတိုင်းလေးဖက် ကာရံထားပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းအတွင်း ထောင့်လေးထောင့်တွင် အရံအုတ် စေတီငယ်လေးဆူကိုလည်း တွေ့ဟိရပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းအနီာက်ဘက်အပြင်တွင်လည်း ဂူငယ်တစ်လုံး တွေ့ဟိရ ပါရေ။ အရှေ့မြတန်ဆောင်း ပင်မစေတီတော်ကြီးမှာ အမြင့် (၅ဝ)ပေခန့်ဟိပြီး အချင်းလည်း (၅၀)ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီအောက်ခြေလုံးပတ်(၁၂၀)ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကြီးမှာ အရှေ့ဘက်တွင် မုခ်ဖွင့်ထားပြီး အလယ်လိုဏ်ဂူတော် တွင် (၆)ပေခန့်မြင့်သော ဆင်းတုတော်ကြီး (၁)ဆူကို ကျောက်ပလ္လင်တော်ကြီးဖြင့် ပူဇော်ထား ပါရေ။ မူလက ရွှေသားစစ်စစ်ဖြင့် ရွှေချခပါရေ။ ယခုလည်း ရွှေရောင်အနည်းငယ်နန့် သစ်စေးများကျန်ဟိနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ကြီးမုခ်ဦး၌ မူလက ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာများဖြင့် ထုဆစ်အလှဆင်ခပါလိမ့်မည်။ ထိုလက်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ချို့ကို စေတီတော်၏အရှေ့မြောက်ထောင့် အရံစေတီအောက်ခြေရင်းတွင် တွေ့ဟိနိုင်ပါရေ။ တံတိုင်းအဝင်ဝက အရုပ်များလည်း ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ဟိပါရေ။ ထောင့်လေးထောင့်မှ အရံအုတ်စေတီငယ်များမှာအောက်ခြေအဝန်းဖြစ်ပြီး လိုဏ်ဂူမပါဟိပါ။ အောက်ခြေအချင်း (၁၆)ပေခန့်နန့် အမြင့် (၁၈)ပေခန့်ဟိကြပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းအတွင်း ရင်ပြင်တစ်ခုလုံးကို မူလကစဉ့်လက်ရာကြမ်းခင်းပြားများဖြင့် ခင်းခရေဟုသိဟိရပါရေ။ ယခုမတွေ့ဟိနိုင်တော့ပေ။ စေတီတော်ကြီးမှာ တမူထူးခြားပြီး မြောက်ဦးခေတ်အစောပိုင်းလက်ရာ စေတီတော်ကြီး တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၁)ခုနှစ်ခန့်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနမှ ပြန်လည်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းထားခပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>75wlvtrndhpq79kziormhp69ltajurf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အလုပ်အကိုင်နန့် စပ်ဆိုင်ရေ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1263</id>
    <revision>
      <id>20711</id>
      <parentid>4155</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834175}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3712" sha1="icvr15voir54rqh5yc31rpra1kz9khc" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
|တံငါသည် || ပိုက်သေ
|-
|ငါးရောင်းသူ || ငဖောက်သေ
|-
|ဆံပင်ညှပ်သူ||  ဆတ်ဒါ၊ လက်သာ
|-
|လယ်လုပ် အငှားခံ || ခေါင်းတလာ
|-
|မြေများပိုင်ရှင်||  သျှိတ်ရှင်၊ သော်တလီ ၊ ပြုစုကောင်း
|-
|လူချမ်းသာ||  လရတတ်
|-
|အနှိပ်သည် || အနှိပ်တတ်၊ အဖျစ်တတ်
|-
|နတ်ကတော် || နတ်ကောင်းမ
|-
|ဗေဒင်ဆရာ || ဝှရတတ်
|-
|တိုလီမိုလီရောင်းသူ || ဝန်နုကသျှေသေ
|-
|စက်ချုပ်သမား || မဲဆိုးစား၊ ဒရာဇီ
|-
|ခဝါသည်၊ || လျှော်ဖွတ်သူ လက်ပန်ဗွတ်
|-
|လက်သည်မ||  မွီးသည်မ
|-
|အိမ်စေ (ကျား) || အငှားသား 
|-
|အိမ်စေ (မ) || အငှားသမာ့
|-
|ပွဲစားကြီး || ဒဘာချိတ်
|-
|ပွဲစားငယ် || ဒလာ
|-
|ကားမောင်းသမား||  ဒရိုင်ဘာ
|-
|ပိုက်ဆံကောက်သူ || ဆပေယာ
|-
|သောင်းကျန်းသူ၊ || သူပုန် ပြောက်ကျား
|-
|ရက္ကန်းသယ် || ရက်သေမ၊ ယိုင်သေ
|-
|ရွာဆော် || အဟောတော်
|-
|ကပ္ပီယ || ကရက၊ ဆွမ်းတကာ
|-
|ပန်းချီဆရာ || ပဂျီဆရာ
|-
|ပန်းတိမ် || ပန်းထိမ်
|-
|ပန်းပဲ || ပန်းဖဲ
|-
|ပန်းရံ || ပရံဆရာ
|-
|ပန်းပု || ပပုဆရာ၊ ရုပ်ထုဆရာ
|-
|သာမဏေ || မောင်သျှင်
|-
|ဦးပဉ္ဖင်း || ပန်းဇင်း
|-
|ဘိုးသူတော် || သူတော်
|-
|သီလရှင် || သူတော်မ
|-
|ဧည့်သည် || အာဂန္တု
|-
|သဘင်သည်||  ဇာတ်သမာ့
|-
|လူရွှင်တော် || လပျက်
|-
|မင်းသားကြီး || မင်းကြမ်း
|-
|နတ်ကတော် || ပွဲဦးနင်းမ
|-
|တပင်တိုင်မင်းသမီး || တပါးသွားမင်းသမီး
|-
|မင်းသား မင်းသား၊ || မန့်သား၊ မင့်သား
|-
|မောင်းမမိဿံ || ကျွန်မဂုမ္မ
|-
|အတီးသမား || နောက်ထိုင်
|-
|ရုပ်ရှင်မင်းသား||  ဇာတ်လိုက်မက်သား
|-
|ရုပ်ရှင်မင်းသမီး||  ဇာတ်လိုက်မက်သမီး
|-
|လူကြမ်း || လဆိုး
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>icvr15voir54rqh5yc31rpra1kz9khc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အဝတ်တန်ဆာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1265</id>
    <revision>
      <id>20712</id>
      <parentid>4163</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834182}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3670" sha1="8rk7lj87eeyojfj53vv1nfrrlc1a1xq" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| မျက်နှာသုတ် || တောက်လျာ၊ တံဗက်
|-
| ဦးထုပ် || တောက်ကျာ၊ ဝထုတ်၊ မွ
|-
| လုံချည် || ဒယော၊ ခတောင်း၊ ခယောက်
|-
| အင်္ကျီ || ဘာဇူ
|-
| ရှပ်အင်္ကျီလက်တို || မောင်းပိုင်း
|-
| ရှပ်လက်ရှည် || ကာမိတ်
|-
| တိုက်ပုံအင်္ကျီ || ပြင်ခံ၊ ဘရက်စတာ
|-
| ကုတ်အင်္ကျီ || ဘလေဇာကုတ်
|-
| စွပ်ကျယ် || ဂင်ဇီဘရာ၊ ခရည်
|-
| ဂါဝန် || ဇာဂရာ၊ ခရည်
|-
|ဇာဘော်လီ || ဘော်ဒလီ၊ အတွင်းခံ
|-
| ခြုံပဝါ || ပဆိုးပိုင်း၊ တံဗက်
|-
| လက်ကိုင်ပုဝါ || ပဝါသျှေ
|-
| ထဘီအထက်ဆင်||  နဘအုပ်
|-
| အနှီးစ || ချနှီးဟပ်
|-
| သိုးမွှေးဆွယ်တာ || ဂရောင်စွတ်တာ
|-
| ဆွယ်တာ||  စွတ်တာ
|-
| ပိုးလုံချည် || ပိုးတုံး
|-
| ချည်လုံချည်||  ခြည်တုံး
|-
| စောင် || ပဆိုး၊ ကုံဘောင်
|-
| ခြည်ဖြူစောင် || ပဆိုးစွပ်
|-
| ခြေအိပ်||  ခအိပ်၊ ခြီစွပ်
|-
| အပ်ချည်လုံး || ခြည်သီး
|-
| ကော်ဇော||  သတရာဇိန်
|-
| ဘွတ်ဖိနပ်||  ဘုတ်ဖနန့်
|-
| ခန်းဆီး||  ကလကာ၊ လှစ်ကာ
|-
| နဖူးစီး || မျက်နှာကြက်
|-
| ရှေးခေတ်မိန်းမကြီးဝတ် || အင်္ကျီ ထိုင်မသိမ်း
|-
| ၎င်းထဘီ || နောက်စထပိန်
|-
| လူကြီးဝတ်လုံချည်ရှည် || ကရလိုင်၊ ပင်ရှည်ဒယော
|-
| အထည်ပါး || မာဒရာဖက်၊ လင်တရီ
|-
| ခြည်ကြမ်းထည် ဘုံဘိုင်
|-
|ဂွမ်းထည် || ဖာလာလီ၊ ဂွမ်းထိုး
|-
|သက္ကလပ်ထည် || ဆားယှာ
|-
| သိုးမွေးထည်||  ဂရောင်ယှာ
|-
| ပိတ်ကြမ်း || ဂါဒါ
|-
| ပိုးတုထည် || ယှော်သား
|-
|ပင်နီထည် || အမျိုးသားယှာ
|-
| ရွက်ထည် || တင်းဂူယှာ
|-
| မဲထည် || မဲယှာ
|-
| လင်ကွတ်တီ || ဘဒရီ
|-
| လွယ်အိတ် || ဒက်အိပ်
|-
| ခါးပတ်||  ခပန်း
|-
| ဘောင်းဘီ||  ပေါင်ဖ
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>8rk7lj87eeyojfj53vv1nfrrlc1a1xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုဘနန့် ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1267</id>
    <revision>
      <id>20713</id>
      <parentid>4172</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834187}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="0wxpe8x1occf078b0dr9s3td2fry2c9" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| အသုဘ ||  မသာ
|-
|အသုဘသွားတယ်  || မသာပို့လိုက်တေ
|-
| အလောင်းစင်  || ခတ်
|-
| အလောင်းပြဿဒ်  || တလား
|-
| ပြဿဒ်လုပ်သူ  || သင်္ဂဇာ
|-
| အသုဘစည်  || မသာစည်
|-
| အသုဘတီးဝိုင်း  || မသာဆိုင်း
|-
| အသုဘယာဉ်  || မသာဂါရီ
|-
| အလောင်းတင် ထမင်း၊ ဟင်းများ ထားရှိခြင်း ||  ခွပဇာထမင်း
|-
| အရိုးအိုး  || အရိုးတိုက်
|-
|ညပရိတ်နာခြင်း  || ညဝါဟောရေ
|-
| ရက်လည်ဆွမ်းသွတ်ခြင်း  || သပိတ်ဖြည့်ရေ
|-
| သုဘရာဇာ ||  သချိုင်းစောင့်
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>0wxpe8x1occf078b0dr9s3td2fry2c9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာဋာနာဋိယသုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1276</id>
    <revision>
      <id>20714</id>
      <parentid>4208</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132363898}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37562" sha1="d2csdrrfyl7bwt8owwtg4y27g0b6ttj" xml:space="preserve">
အာဋာနာဋိယသုတ် စွာ ဒီဃနိကာယ်ဧ့ (၃၂) ခုမြောက်သုတ်ဖြစ်ပြီးကေ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မာ ဟောကြားခရေ။ ဒေသုတ်စွာ ဘုရားမြတ်စွာကို မကြည်ညိုမမြတ်နိုးရေ နတ်တိ၊ ဂန္ဓဗ္ဗတိ၊ ယက္ခများစွာ ဘုရားမြတ်စွာဧ့ ဥပါသကာနန့် ဥပါသိကာရို့အား ဂရုတ်ဂယှုတ်ပီးခကေ ဇာပိုင်ဇာပုံ ချွတ်လွှဲရဖို့အကြောင်း ညွှန်ပြသောသုတ်ဖြစ်ရေ။

မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်အခါက သာသနာတော်ကို မသက်ဝင် မယုံကြေကြတေ၊ သီလစောင့်သူရို့ဧ့ ဘုန်းကံကို မခံနိုင်ရေ ဘီလူး မိစ္ဆာတိက သာသနာ့အနွယ်ဝင် ပရိသတ်လေးပါးဖြစ်တေ ရဟန်း၊ ရဟန်းအစ်မ၊ သာသနာ့ ဒါယကာ၊ သာသနာ့ ဒါယိကာမရို့ကို ဖမ်းဆီးနှောင့်ယှက်ကက်လီရေ။ ထို မိစ္ဆာဘီလူးတိ ယိုင်ကျေးလားရာ သာသနာတော်တွင် သက်ဝင်ယုံကြေလာစီဖို့ အာဋာနာဋိယသုတ် ရွတ်ဆိုစီရေ။


==အာဋာနာဋိယသုတ်==

၁။ အပ္ပသန္နေဟိ နာထဿ၊ သာသနေ သာဓုသမ္မတေ။အမနုဿေဟိ စဏ္ဍေဟိ၊ သဒါ ကိဗ္ဗိသ ကာရိဘိ။

၁။ သူတော်ကောင်းအပေါင်းက ကောင်းပါလီရေဟု လက်ခံချီးကျူးထားရေ မြတ်စွာဘုရားဧ့သာသနာတော်ကိုပင် မကြည်ညိုမသက်ဝင်နိုင်ကက်တေ လဆိုး ဘီလူးရို့စွာ ရက်စက်တတ်ကက်ကုန်ဧ့။ ဇာအခါမဆို နိုင်ထက်စီးနင်း နှိပ်ထက်ကလူ ပြုတတ်ကက်ဧ့။

၂။ ပရိသာနံ စတဿန္နံ၊ အဟိံ သာယစ ဂုတ္တိယာ။ယံ ဒေသေသိ မဟာဝီရော၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။

၂။ ထိုဘီလူး လဆိုးရို့က ပရိသတ်ကို မညှင်းဆဲ မနှိပ်စက်နိုင်စီဖို့နန့် သူရို့ကပင် ကူညီစောင့်ရှောက်လာစီဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နန့် ကြီးမြတ်ရေလုံ့လဟိတော်မူကေ မြတ်စွာဘုရားက ဒေအာဋာနာဋိယ ပရိတ်တော်အရံအတားကို ဟောကြားတော်မူခခြင်းဖြစ်လီရေ။ အဂုအခါမာ ဒေပရိတ်တော်ကို ကျွန်ုပ်ရို့ စုပေါင်းပြီးကေ ရွတ်ဆိုကတ်ပါမေ။

၃။ ဝိပဿိဿ စ နမတ္ထု၊ စက္ခုမန္တဿ သိရီမတော၊သိခိဿပိ စ နမတ္ထု၊ သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပိနော။

၃။ စက္ခု ငါးပါးနန့်ပြည့်စုံတော်မူရေ ဘုန်းကျက်သရေနန့်ပြည့်စုံတော်မူရေ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားအား အကျွန်ုပ်ဧ့ဦးညွှတ်ယှိခိုးခြင်းဖြစ်ပါစီ။ သတ္တဝါ အားနူံးအပေါ် ကြင်နာသနားမှုနန့် အစိုင်သနား စောင့်ရှောက်တော်မူရေ သိခီမြတ်စွာဘုရားအားလည်း အကျွန်ုပ်ဧ့ ဦးညွှတ်ယှိခိုးမှုဖြစ်ပါစီ။

၄။ ဝေဿဘုဿ စ နမတ္ထု၊ နှာတကဿ တပဿိနော။နမတ္ထု ကကုသန္ဓဿ၊ မာရသေနာ ပမဒ္ဒိနော။

၄။ မကောင်းမှု အညစ်အကြေးကို ဆေးကြောသန့်စင်ပြီးဖြစ်တေ ခြိုးခြံရေ အကျင့်ကိုလည်း ကျင့်တော်မူရေ ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားအားလည်း အကျွန်ုပ်ယှိခိုးပါဧ့။ မာရ်စစ်သည် အပေါင်းကို နှိမ်နှင်းအောင်မြင်တော်မူရေ ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားအားလည်း အကျွန်ုပ် ယှိခိုးပါဧ့။

၅။ ကောဏာဂမနဿ နမတ္ထု၊ ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော။ကဿပဿ စ နမတ္ထု၊ ဝိပ္ပိမုတ္တဿ သဗ္ဗဓိ။

၅။ မကောင်းမှု ဟူသမျှပယ်အပ်ပြုပြီးရေ ငါးပါးသောဝသီဘော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူရေ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားအားလည်း အကျွန်ုပ်ယှိခိုးပါဧ့။ ခပ်သိမ်းသောကိလေသာရို့မှ လွတ်ကင်းတော်မူပြီးရေ ကဿပမြတ်စွာဘုရားအားလည်း အကျွန်ုပ်ဧ့ ဦးညွှတ် ယှိခိုးခြင်းဖြစ်ပါစီ။

၆။ အင်္ဂီရသဿ နမတ္ထု၊ သကျပုတ္တဿ သိရီမတော။ယော ဣမံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပနူဒနံ။

၆။ လူရို့ဧ့ ဆင်းရဲဒုက္ခဟူသမျှကို ပယ်ဖျောက်နိုင်စွမ်းဟိရေ တရားတော်မြတ်ကို ဟောကြားတော်မူပေဧ့။ ကိုယ်တော်မှလည်း အရောင်အဝါကွန့်မြူးဖြာယှက် ထွက်တော်မူဧ့။ ဘုန်းကျက်သရေနန့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူပေဧ့။ သကျသာကီဝင်မင်းသားလည်း ဖြစ်တော်မူဧ့။ ထိုဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအား အကျွန်ုပ်ဧ့ ဦးညွှတ်ယှိခိုးခြင်းစွာ ဖြစ်ပါစီသတဲး။

၇။ ယေ စာပိ နိဗ္ဗုတာ လောကေ၊ ယထာဘူတံ ဝိပဿိသုံ။တေ ဇနာ အပိသုဏာထ၊ မဟန္တာ ဝီတသာရဒါ။

၇။ လောကမာ ငြိမ်းအီးကုန်ပြီးရေ ဘုရားသျှင်အဆူဆူရို့စွာ ယထာဘူတကျကျသိကုန်ဧ့။ ချောပစ်ကုန်းတိုက်တေ စကားမျိုးကို ဇာအခါမျှ ဆိုမိန့်တော်မမူ၊ ကြီးလည်းကြီးမြတ်ကုန်ဧ့။ ကြောက်ရွံ့ခြင်းလည်း ကင်းကုန်ဧ့။

၈။ ဟိတံ ဒေဝမနုဿနံ၊ ယံ နမဿန္တိ ဂေါတမံ။ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ၊ မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ။

၈။ ဝိဇ္ဇာသုံးပါး၊ ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါး၊ စရဏတဆယ့်ငါးပါးရို့နန့် ပြည့်စုံတော်မူပြီးကေ မြတ်လှစွာသော ရဲရင့်ခြင်းအတိ ဟိတော်မူရေ နတ်လူရို့ဧ့ အစီးအပွားကိုဆောင်တော်မူတတ်တေ ဂေါတမနွယ်ဖွား သျှင်တော်မြတ်ဘုရားကို ဟိခိုးဦးညွှတ်ကတ်ပါကုန်ဧ့။

၉။ ဧတေ စညေ စ သမ္ဗုဒ္ဓါ၊ အနေကသတ ကောဋိယော။သဗ္ဗေဗုဒ္ဓါ သမသမာ၊ သဗ္ဗေဗုဒ္ဓါ မဟိဒ္ဓိကာ။

၉။ ဝိပဿီ၊ သိခီ၊ ဝေဿဘူ ၊ ကကုသန်၊ ကောဏာဂုံ၊ ကဿပ၊ ဂေါတမ ဆိုရေ ဘုရားခုနှစ်ဆူရို့နန့်တကွ အကုဋေမကများလှစွာသော ဘုရားသျှင်အားနူံးရို့စွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါရဟန္တာတိနန့် တူတော်မမူကုန်။ ဆိုခပါ သဗ္ဗညူ ဘုရားသျှင်ချင်းသာ တူတော်မူကြကုန်ဧ့။ ဘုရားသျှင်အားနူံးပင် တန်ခိုးဣဒ္ဓိ လွန်စွာကြီးမားကြကုန်ဧ့။

၁၀။ သဗ္ဗေ ဒသဗလူပေတာ၊ ဝေသာရဇ္ဇေဟု ပါဂတာ။သဗ္ဗေ တေ ပဋိဇာနန္တိ၊ အာသဘံ ဌာနမုတ္တမံ။

၁ဝ။ ခပ်သိမ်းကုန်ရေ ဘုရားသျှင်ရို့စွာ အားတော်ဆယ်ပါးနန့် ပြည့်စုံတော်မူဧ့။ ရဲရင့်ရေ ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ်နန့် ပြည့်စုံတော်မူကက်ဧ့။ မြတ်တေယောက်ျား ဥသဘဖြစ်တော်မူပြီးကေ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရဟိကြောင်း ဝန်ခံကက်ကုန်ဧ့။

၁၁။ သီဟနာဒံ နဒန္တေတေ၊ ပရိသာသု ဝိသာရဒါ။ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တိ၊ လောကေ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ။

၁၁။ ဘုရားသျှင်ရို့စွာ ဇာ ပရိသတ်ဗိုလ်ပုံအလယ်မာမဆို လွန်စွာရဲရင့်တော်မူကြဧ့။ ကေသရာဇာခြင်္သေ့မင်းပိုင် ရဲရဲရင့်ရင့်စကားဆိုကြဧ့။ ဇာသူ တဦးတယောက်မျှ မလည်မပတ်စီနိုင်ရေ ဓမ္မစကြာတရားတော်ကိုလည်း လည်ပတ်စီကုန်ဧ့။ (ဟောကြားကုန်ဧ့။)

၁၂။ ဥပေတာ ဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ၊ အဋ္ဌာရသဟိ နာယကာ။ဗာတ္တိံသ လက္ခဏူပေတာ၊ သီတာနု  ဗျဉ္ဇနာဓရာ။

၁၂။ ဘုရားသျှင်ရို့စွာ လူသုံးပါးရို့ဧ့ ခရီးလမ်းညွှန် ဖြိုက်ကက်ဧ့။ ဘုရားဧ့ကျေးဇူးတရား (၁၈) ပါးနန့်ပြည့်စုံကက်ကုန်ဧ့။ (၃၂) ပါးသော ယောက်ျားမြတ်ရို့ဧ့လက္ခဏာတော်ကြီးရို့နန့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူကြဧ့။ လက္ခဏာတော်ငယ် (၈ဝ) ရို့နန့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူကြဧ့။

၁၃။ ဗျာမပ္ပဘာယ သုပ္ပဘာ၊ သဗ္ဗေ တေ မုနိကုဉ္ဇရာ၊ဗုဒ္ဓါ သဗ္ဗညုနော ဧတေ၊ သဗ္ဗေ ခီဏာသဝါ ဇိနာ။

၁၃။ ဘုရားသျှင်ဟူသမျှ ကိုယ်တော်အလုံးမှ တလံမျှလောက်ရောင်ခြည်တော် အမြဲထွက်ပနာဟိဧ့။ ရဟန်းဟူသမျှရို့ထက် ကြီးမြတ်ဧ့။ ခပ်သိမ်းသောတရားကိုလည်း သိဧ့။ ကိလေသာအာသဝေါလည်း ကင်းဧ့။ မာရ်ငါးပါးကိုလည်း အောင်ပြီးဖြစ်ဧ့။

၁၄။ မဟာပဘာ မဟာတေဇာ၊ မဟာပညာ မဟဗ္ဗလာ။မဟာကရုဏိကာ ဓီရာ၊ သဗ္ဗေသာနံ သုခါဝဟာ။

၁၄။ ဘုရားသျှင်ရို့စွာ အများကြီးရေ ရောင်ခြည်တော်၊ ကြီးသောတန်ခိုး၊ ထွတ်မြတ်ရေပညာ၊ စွမ်းသန်ရေ ခွန်အား၊ အတိုင်းမသိရေ ကရုဏာ၊ စွဲမြဲရေလုံ့လတိကို ပိုင်တော်မူကြဧ့။ သတ္တဝါအများကောင်းကျိုးချမ်းသာကိုလည်း ဆောင်တော်မူတတ်ကက်ကုန်ဧ့။

၁၅။ ဒီပါ နာထာ ပတိဋ္ဌာ စ၊ တာဏာ လေဏာ စ ပါဏိနံ။ဂတီ ဗန္ဓူ မဟေဿာသာ၊ သရဏာ စ ဟိတေသိနော။

၁၅။ မြတ်စွာဘုရားသျှင်ရို့စွာ သတ္တဝါအပေါင်းရို့ဧ့ မှီခိုရာကျွန်းလည်း ဖြစ်ဧ့။ ကိုးကွယ်ရာလည်းဖြစ်ဧ့။ တည်ရာလည်းဖြစ်ဧ့။ စောင့်ရှောက်ရာလည်းဖြစ်ဧ့။ ဘေးအန္တရာယ်မှ ပုန်းကွယ်ရာလည်းဖြစ်ဧ့။ လာရောက်ရာလည်း ဖြစ်ဧ့။ ဆွေမျိုးသဖွယ်လည်းဖြစ်ဧ့။

၁၆။ သဒေဝကဿ လောကဿ၊ သဗ္ဗေ ဧတေ ပရာယဏာ။တေသာ ဟံ သိရသာ ပါဒေ၊ ဝန္ဒာမိ ပုရိသုတ္တမေ။

၁၆။ ထိုဘုရားသျှင်တိုင်းစွာ နတ်ရို့ဧ့ လှဲရာ၊ လူရို့ဧ့ မှီခိုရာ ဖြိုက်ကက်ကုန်ဧ့။ အကျွန်ုပ်စွာ ယောက်ျားဟူသမျှရို့ထက် သာလွန်မြင့်မြတ်တော်မူရေ ထိုဘုရားသျှင်ရို့ဧ့ ခြေတော်တိကို ဦးနှိမ် ရိုကျိုး ယှိခိုးပါဧ့။

၁၇။ ဝစသာ မနသာ စေဝ၊ ဝန္ဒာမေ’ တေ တထာဂတေ။သယနေ အာသနေ ဌာနေ၊ ဂမနေ စာပိ သဗ္ဗဒါ။

၁၇။ အကျွန်ုပ်စွာ အိပ်နိန်ရေအခါမာဖြိုက်စီ၊ ထိုင်နိန်ရေအခါမာဖြိုက်စီ၊ ရပ်နိန်ရေအခါမာဖြိုက်စီ၊ လမ်းလားနိန်ရေအခါမာဖြိုက်စီ၊ ဇာအခါမာမဆို ထိုဘုရားသျှင်ရို့အား နှုတ်နန့်လည်းကောင်း စိတ်နန့်လည်းကောင်း အမြဲမပြတ် ယှိခိုးပါဧ့။

၁၈။ သဒါ သုခေန ရက္ခန္တု၊ ဗုဒ္ဓါ သန္တိကရာ တုဝံ။တေဟိ တွံ ရက္ခိတော သန္တော၊ မုတ္တော သဗ္ဗဘယေဟိ စ။

၁၈။ ကိလေသာအပူအပေါင်းကိုငြိမ်းအီးအောင် ပြုတော်မူတတ်ကက်ကုန်ရေ ဘုရားသျှင်ရို့စွာ သင့်ကို ချမ်းသာအောင် မပြတ်စောင့်ရှောက်ပါစီသတဲး။ ဘုရားသျှင်ရို့ဧ့ အစောင့်အရှောက်ကိုခံယူရရေ သင်စွာ ငြိမ်သက်ချမ်းမြီ့ပါစီ။ ဘေးအန္တရာယ်ခပ်သိမ်းမှ ကင်းလွတ်ပါစီ။

၁၉။ သဗ္ဗရောဂါ ဝိနီမုတ္တော၊ သဗ္ဗသန္တာပ ဝဇ္ဇိတော။သဗ္ဗဝေရ မတိက္ကန္တော၊ နိဗ္ဗုတော စ တုဝံ ဘဝ။

၁၉။ သင်စွာ အနာမဟိ ပကတိကျန်းမာသူ၊ ပူပန်ခြင်း ကင်းသူ၊ ရန်သူဟူသမျှကို လွတ်မြောက်နိုင်သူ၊ ငြိမ်းအီးချမ်းမြီ့သူ ဖြစ်ပါစီသတဲး။

၂၀။ တေသံ သစ္စေန သီလေန၊ ခန္တီမေတ္တာ ဗလေန စ။တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။

၂ဝ။ ထိုဘုရားသျှင်ရို့စွာ သီလ၊ သစ္စာ၊ ခန္တီ၊ မေတ္တာရို့ဧ့ စွမ်းပကားနန့် ကျွန်ုပ်တိကို အနာမဟိ ပကတိချမ်းသာအောင် အစိုင်အနိန်နန့် စောင့်ရှောက်ကတ်ပါစီကုန်သတဲး။

၂၁။ ပုရတ္ထိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိဘူတာ မဟိဒ္ဓိကာ။တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။

၂၁။ အရှိမျက်နှာအရပ်မာ တန်ခိုးကြီးရေ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်ရို့ ဟိကက်ကုန်ဧ့။ ထိုနတ်ရို့စွာ ကျွန်ုပ်ရို့ကို အနာမဟိ ပကတိချမ်းသာအောင် အစိုင်တစိုက် စောင့်ရှောက်ကတ်ပါစီကုန်သတဲး။

၂၂။ ဒက္ခိဏသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိဒေဝါ မဟိဒ္ဓိကာ။တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု အရောဂေန သုခေန စ။

၂၂။ တောင်ဘက်အရပ်မျက်နှာမာ တန်ခိုးကြီးရေ ကုမ္ဘဏ်နတ်ရို့ ဟိကက်ကုန်ဧ့။ ထိုနတ်ရို့စွာလည်း ကျွန်ုပ်တိကို အနာမဟိ ပကတိချမ်းသာအောင် အစိုင်အနိန်နန့် စောင့်ရှောက်ကတ်ပါစီကုန်သတဲး။

၂၃။ ပစ္ဆိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ နာဂါ မဟိဒ္ဓိကာ။တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။

၂၃။ အနောက်အရပ်မျက်နှာမာ တန်ခိုးကြီးရေ နဂါးရို့ဟိကက်ကုန်ဧ့။ ထိုနဂါးရို့စွာလည်း ကျွန်ုပ်တိကို အနာမဟိ ပကတိချမ်းသာအောင် အစိုင်စောင့်ရှောက်ကတ်ပါစီကုန်သတဲး။

၂၄။ ဥတ္တရသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ ယက္ခာ မဟိဒ္ဓိကာ။တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။

၂၄။ မြောက်ဘက်အရပ်မျက်နှာမာ တန်ခိုးကြီးသောဘီလူးရို့စွာ ဟိကက်ကုန်ဧ့။ ထိုဘီလူးရို့စွာလည်း ကျွန်ုပ်ရို့ကို အစိုင်အနိန်နန့် စောင့်ရှောက်ကတ်ပါစီကုန်သတဲး။

၂၅။ ပုရတ္ထိမေန ဓတရဋ္ဌော၊ ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော။ပစ္ဆိမေန ဝိရူပက္ခော၊ ကုဝေရော ဥတ္တရံ ဒိသံ။

၂၅။ အရှိအရပ်မျက်နှာမာ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်ရို့ကို အစိုးရရေ ဓတရဋ္ဌနတ်မင်း၊ တောင်အရပ်မျက်နှာမာ ကုမ္ဘဏ်နတ်ရို့ကို အစိုးရရေ ဝိရူဠကနတ်မင်း၊ အနောက်အရပ်မျက်နှာမာ နဂါးတိကိုအစိုးရရေ ဝိရူပက္ခ နတ်မင်း၊ မြီာက်အရပ်မျက်နှာမာ ဘီလူးတိကို အစိုးရရေ ကုဝေရနတ်မင်း။

၂၆။ စတ္တာရော တေ မဟာရာဇာ၊ လောကပါလာ ယသဿိနော။တေပိ အမှေ’ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။

၂၆။ ထိုနတ်မင်းကြီးလေးပါးရို့စွာ လူတိကို စောင့်ရှောက်တတ်ကက်ကုန်ဧ့။ အခြွီအရံလည်းများကုန်ဧ့။ ထိုနတ်မင်းကြီးရို့စွာ ကျွန်ုပ်တိကို အနာမဟိ ပကတိချမ်းသာအောင် အစိုင်မပြတ် စောင့်ရှောက်ကတ်ပါစီကုန်သတဲး။

၂၇။ အာကာသဋ္ဌာ စ ဘူမဋ္ဌာ၊ ဒေဝါ နာဂါ မဟိဒ္ဓိကာ။တေပိ အမှေ’ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။

၂၇။ ကောင်းကင်မာတည်သော နတ်များ၊ မြီမာတည်သော နတ်များ၊ နဂါးများစွာ တန်ခိုးကကောင်းစူးကတ်ရေ။ ထိုတန်ခိုးကြီးနတ်၊ နဂါးရို့စွာ ကျွန်ုပ်တိကို အနာမဟိ ပကတိချမ်းသာအောင် အစိုင်မပြတ် စောင့်ရှောက်ကတ်ပါစီကုန်သတဲး။

၂၈။ ဣဒ္ဓိမန္တော စ ယေ ဒေဝါ၊ ဝသန္တာ ဣဓ သာသနေ။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။

၂၈။ တန်ခိုးကြီးရေနတ်ရို့စွာ ဒေဘုရားသာသနာတော်မာ နီကတ်ကုန်ဧ့။ ထိုသာသနာတော်မာ နီထိုင်ကြကုန်ရေနတ်ရို့စွာ ကျွန်ုပ်တိကို အနာမဟိ ပကတိချမ်းသာအောင် အစိုင်မပြတ် စောင့်ရှောက်ကတ်ပါစီကုန်သတဲး။

၂၉။ သဗ္ဗီတိယော ဝိဝဇ္ဇန္တု၊ သောကော ရောဂေါ ဝိနဿတု။မာ တေ ဘဝန္တွန္တရာယာ၊ သုခီ ဒီဃာယုကော ဘဝ။

၂၉။ ဖီးရန် ခပ်သိမ်းကင်းစေကုန်သတဲး။ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြ ကင်းစီကုန်သတဲး။ အနာရောဂါဟူသမျှ ပျောက်စီကုန်သတဲး။ သင့်အား အန္တရာယ် တစုံတရာမဖြိုက်စီသတဲး။ ချချမ်းသသာနန့် အသက်ရှည်စွာ နိန်ရပါစီသတဲး။

၃၀။ အဘိဝါဒနသီလိဿ၊ နိစ္စံ ဝုဍ္ဎာပစာယိနော။စတ္တာရော ဓမ္မာ ဝဍ္ဎန္တိ၊  အာယု ဝဏ္ဏော သုခံ ဗလံ။

၃ဝ။ ရတနာမြတ်သုံးပါးအား ရိုသေစွာ ဟိခိုးဆည်းကပ်လိ့ဟိရေသူ၊ သီလဟိသူ၊ သမာဓိဟိသူ၊ ပညာဟိသူတိကို အမြဲမပြတ်ရိုသေလေးစားတတ်သူစော် အသက်ရှည်ဧ့။ အဆင်းလှဧ့၊ ချမ်းသာကြီးပွားဧ့။ ခွန်အားဗလ တိုးတက်လေဧ့။ အသက်ရှည်ခြင်း၊ အဆင်းလှခြင်း၊ ချမ်းသာကြီးခြင်း၊ ခွန်အားကြီးခြင်းဆိုရေ ဒေကျေးဇူးတရားရို့စွာ ထိုပုဂ္ဂိုလ်အဖို့ ထာဝစိုင် တိုးတက်ပနာသာ နီကတ်ကုန်သတဲး။

အာဋာနာဋိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ

အာဋာနာဋိယသုတ် ပြီးပါဗျာလ်

==နောက်ခံ==

အာဋာနာဋိယသုတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးလေးပါးစွာ အာဋာနာဋ ဟုခေါ်ဆိုသော နတ်မြို့တော်မာ စုရုံးစည်းဝီးကက်ကာ ဝိပဿီဘုရားမှစပြီးကေ ဂေါတမဘုရားအထိ ခုနှစ်ဆူသော ဘုရားသျှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရို့ဧ့ ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုပနာ ယှိခိုးပြီး အာဋာနာဋိယသုတ်ကို ဖွဲ့ဆိုခကတ်ရေ။ ယပြီးနောက်မှ ဘုရားသျှင်ဧ့ ဓမ္မစက်၊ ၎င်းရို့ဧ့ အာဏာစက်ကို မခံယူကြတေ နတ်ဆိုးတိကို အေပိုင် အေပိုင် နတ်ပြစ်ဒဏ်တိခတ်ဖို့ ဆိုကတ်ရေ။ ယင်းပိုင်ဆိုကတ်ပြီးနောက်မှရာ လူ့ပြည်က ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသျှင်ဟိရာသို့ များပြားရေ နတ်စစ်သည်ဗိုပါတိနန့်အတူ လားခကတ်ရေ။

စတုမစွာရာဇ်နတ်မင်းကြီးလေးပါးစွာ လေးဘက်လေးတန်က မြို့တန်းခါးအတွင်း၊ အပြင်၊ အနီးရို့တွင် ၎င်းရို့ဧ့တပ်တိကို အစောင့်ချထားကြပြီးကေ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မာ သီတင်းသုံးနိန်တော်မူရေ ဂေါတမဗုဒ္ဓဟိရာသို့ ရောက်လာကတ်ရေ။ ဘုရားသျှင်ကို နှုတ်ဆက်ပြီးနောက် အခြားသော ယက္ခတိနန့်အတူထိုင်ကတ်ရေ။ ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းခေါ် ကုဝေရနတ်မင်းက ဗုဒ္ဓဘုရားသျှင်ကို အေပိုင်ဆိုလီရေ။

&quot;အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားအား မကြည်ညိုရေ တန်ခိုးကြီးရေ ဘီလူးရို့စွာ ဟိပါကုန်ဧ့၊ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားအား ကြည်ညိုရေ တန်ခိုးကြီးရေ ဘီလူးရို့စွာ ဟိပါကုန်ဧ့၊ အသျှင် ဘုရား မြတ်စွာဘုရားအား မကြည်ညိုရေ တန်ခိုးအလတ်စားဟိရေ ဘီလူးရို့စွာ ဟိပါကုန်ဧ့၊ အသျှင် ဘုရား မြတ်စွာဘုရားအား ကြည်ညိုရေ တန်ခိုးအလတ်စားဟိရေ ဘီလူးရို့စွာ ဟိပါကုန်ဧ့၊ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားအား မကြည်ညိုရေ တန်ခိုးအနိမ့်စားဟိရေ ဘီလူးရို့စွာ ဟိပါကုန်ဧ့၊ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားအား ကြည်ညိုရေ တန်ခိုးအနိမ့်စားဟိရေ ဘီလူးရို့စွာ ဟိပါကုန်ဧ့။ အသျှင်ဘုရား အများအားဖြင့်က ဘီလူးရို့စွာ မြတ်စွာဘုရားအား မကြည်ညိုကတ်ပါကုန်။
ဇာကြောင့်ဆိုကေ မြတ်စွာဘုရားစွာ အသက်သတ်ခြင်းမှ ယှောင်ကြဉ်ခြင်းငှါ တရားကို ဟောတော်မူဧ့။ မပီးရေ ဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်းမှ ယှောင်ကြဉ်ခြင်းငှါ တရားကို ဟောတော်မူဧ့။ ကာမဂုဏ်ရို့မာ မှားသောအားနန့် ကျင့်ခြင်းမှ ယှောင်ကြဉ်ခြင်းငှါ တရားကို ဟောတော်မူဧ့။ မဟုတ်မမှန်ရေ စကားကို ပြောခြင်းမှ ယှောင်ကြဉ်ခြင်းငှါ တရားကို ဟောတော်မူဧ့။ မူးယစ်မိန့်လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်ကို သောက်ခြင်းမှ ယှောင်ကြဉ်ခြင်းငှါ တရားကို ဟောတော်မူဧ့။ အသျှင်ဘုရား ဘီလူးရို့စွာ အများအားဖြင့်က အသက်သတ်ခြင်းမှ မယှောင်ကြဉ်ကက်ကုန်၊ မပီးရေ ဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်းမှ မယှောင်ကြဉ်ကက်ကုန်၊ ကာမဂုဏ်ရို့မာ မှားသောအားနန့် ကျင့်ခြင်းမှ မယှောင် ကြဉ်ကက်ကုန်၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားကိုပြောခြင်းမှ မယှောင်ကြဉ်ကက်ကုန်၊ မူးယစ်မိန့်လျော့ကြောင်း ဖြစ်သော သေအရက်ကို သောက်ခြင်းမှ မယှောင်ကြဉ်ကက်ကုန်၊ ထိုနတ်ဘီလူးရို့စွာ ထိုတရားတော်ကို မနှစ်သက် မမြတ်နိုးကတ်ပါ။

အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားဧ့ တပည့်ရို့စွာ အသံနည်းကုန်ရေ ပြည်ရွာတွန်သံ မဟိကုန်ရေ လူရို့ဧ့ အဖေသာ့အသက် ကင်းကုန်ရေ လူရို့ဧ့ လျှို့ဝှက်ရေ အမှုကို ပြုခြင်းငှါ ထိုက်ကုန်ရေ ကိန်း အောင်းပြီးကေ နိန်ခြင်းငှါ လျောက်ပတ်ကုန်ရေ ဝီးကွာရေ တောကျောင်းတိကို မှီဝဲနီထိုင်ပါကုန်ဧ့။ ထို ကျောင်းရို့မာ နိန်ရေ တန်ခိုးကြီးရေ ဘီလူးရို့စွာ ဟိပါကုန်ဧ့။ အကြင်ဘီလူးရို့စွာ မြတ်စွာ ဘုရားဧ့ သာသနာတော်မာ မကြည်ညိုကုန်၊ ထိုဘီလူးတိကို ကြည်ညိုစီဖို့ မြတ်စွာဘုရားစွာ အာဋာနာဋိယမည်ရေ ပရိတ်အရံအတားကို ရဟန်းယောက်ျား ရဟန်းမိမ ဥပါသကာယောက်ျား ဥပါသိကာ မိမရို့ဧ့ အကာအကွယ် အစောင့်အရှောက် ဖြစ်ခြင်းငှါ သင်ပီးတော်မူပါဖိဟု (လျှောက်ဧ့)။&quot;

ယပြီးနောက် ဗုဒ္ဓဘုရားသျှင်က ထိုနတ်မင်းကြီးလေးပါးဧ့ ပြောဆိုမှု (တရားမန္တန်) ကို ရဟန်းရို့အား ပြန်လည်ဟောပြောပြရေ။
ဒေသုတ်ဧ့ နိဒါန်းမာ ဘုရားသျှင် ခုနှစ်ဆူရို့ဧ့ ဂုဏ်တော်တိကို ရွတ်ဆိုပူဇော်ဟိခိုးမှုများပါဝင်ပြီးကေ နတ်မင်းကြီးလေးပါးဧ့ ဂုဏ်အင်တိကိုလည်း ဖော်ပြထားရေ ယင်းချင့်အပြင် နတ်စစ်သည် (၄၁) ပါးရို့ဧ့ နာမည်တိကိုလည်း ဖော်ပြထားသေးဧ့။

==အာဋာနာဋိယသုတ်ဧ့ အကျိုး==
ဒေသုတ်ကို မပြတ်ရွတ်ပီးကေ နတ်ရို့က လိုလားရေ၊ နတ်လိုက လူလို၊ လူလိုက ဂြိုလ်မ၊ ကံဇာတာ ထလာစီနိုင်ရေ စုန်းပယောဂ တစ္ဆေ၊ မြီဘုတ် ပူးကပ်ကေ ဒေသုတ်နန့် ထုတ်ပစ်နိုင်ရေ။ ပယောဂ ခွာဆီးတမျိုး ဖြစ်လီရေ။ ဒေသုတ်ကို ရွတ်ပီးကေ လူနာကို အပ မမှီနိုင်ပေ။

==ကိုးကား==

၁။ Walshe၊ Maurice (1995)။ The Long Discourses of the Buddha: A Translation of the Digha Nikaya။ Wisdom Publications။ pp. 471–478။

၂။ Atanatiya Sutta: Discourse on Atanatiya။ Buddhist Publication Society (1999)။

၃။ ပါဠိစာပီသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မစွာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဂျန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရီးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။

၄။ တိပိဋကဆရာတော် ဦးဝိစိတ္တဿရာဘိဝံသ (၁၉၉၇)။ နိုင်ငံတော် သာသန မဟာဗုဒ္ဓဝင် (တတိယတွဲ)၊ သတ္တမအကြိမ်။ သာသနာရီးဦးစီးဌာန။ p. ၃၁၇။

၅။ Atanatiya-sutta, Ātānātiya-sutta, Āṭānāṭiya-sutta: 1 definition (12 September, 2019)။

[[Category:ပရိတ်ကြီး]]</text>
      <sha1>d2csdrrfyl7bwt8owwtg4y27g0b6ttj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိမ်ဆောက်ကိရိယာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1288</id>
    <revision>
      <id>20715</id>
      <parentid>4264</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834205}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1823" sha1="haq9do4zo5cdk9gs8czxzqvnpn12p3y" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| လွှ || ရွှ
|-
|လွန် || လွန်ပူ
|-
|လွန်ကြီး || လွန်စူး
|-
| ရွေဘော် || ကိုက်
|-
| ရွေဘော်ချောတယ်||  ကိုက်တိုက်တေ
|-
| ရဲဒင်း||  တရုတ်ပေါက်ဆိန်
|-
|မှိုနှုတ်ညှပ်||  ညှပ်စိမ်း၊ ဇီးကွက်နခန်း
|-
| ဆောက်||  ဆောက်
|-
| ဆောက်သေး || ဆောက်သျှေ
|-
| ဆောက်ပိုင်း||  ဆောက်ကောက်
|-
| သစ်စို့ဝက်အူလှည့် || ဒုံးကလား
|-
| သံရိုက်တူ||  မာတူ
|-
| ပေတံ||  မျဉ်းကြောင်း
|-
| တံစဉ် || တန်းဆက်
|-
| တံစဉ်ကြမ်း||  ကျားယှာ
|-
| ကော်ပတ်စက္ကူ || မှန်စက္ကူ၊ စံပေပါ
|-
| ပြဒါးချိန် || ရီချိန်၊ ယင်မနား
|-
| တူးရွင်း || တရွင်း
|-
| ကတ်ကြေး||  ကတ်ကျီး
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>haq9do4zo5cdk9gs8czxzqvnpn12p3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိမ်ဆောက်ပစ္စည်း ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1289</id>
    <revision>
      <id>20716</id>
      <parentid>19399</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834206}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2030" sha1="q5w7uxiycdd1yj0umnlojj0p4j10zwl" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
|ပတ္တာ ||  ကပီဇာ (ကပ္ပဇာ)
|-
| အိမ်မိုးသွပ်  || သံဖြူ
|-
| ဓနိ  || အုန်း
| ဒင်းဂရင်း/ကြက်နင်း (မြန်မာအခေါ်အဝေါ်ကိုမသိပါ။ အုန်းပျစ်မိုးထားသောအထက်က လီနန့်မလန်အောင် မျက်ကွင်းရက်ပနာ အထက်ကတင်သော အကာအကွယ်)
|-
| ရိုက်သံ  || သံမှို (သံမှုတ်)
|-
| လေးမြှောင့်မှိုကြီး  || ငယက်ဂေါင်းသံမှို
|-
| မူလီ  || ဝက်အူ
|-
| ခွဲသစ်  || ဗီလတ်လီ
|-
| သစ်ညံ့  || သစ်ဖြူ၊ သစ်ပုတ်
|-
| ဘိလပ်မြေ  || ဇမ်းပွတ်
|-
| အင်္ဂတေကိုင်တယ် ||  ဇမ်​းပွတ်သပ်တေ
|-
| ကွန်ကရိတ်  || ကွင်ကရိတ်
|-
| သင်္ဘောဆေး  || ရောင်ဆီ
|-
| အင်တွဲ ||  ပွီးရွက်၊ ပိုတိန်
|-
| ကတ္တရာစေး  || ဒုံနာ
|-
| ရေနံချေး ||  ကြက်ချီးရနံ
|-
| သစ်ရောင်  || ပေါ်လိတ
|}

==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>q5w7uxiycdd1yj0umnlojj0p4j10zwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိမ်ထောင်ပြု ဓမ္မသတ်ကျင့်ဝတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1290</id>
    <revision>
      <id>20717</id>
      <parentid>15284</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834209}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25437" sha1="hl9ubu4qh2t6510n65v2bjstn6p30x9" xml:space="preserve">==ရခိုင်လူမျိုးရို့ဧ့ ဓလေ့ထုံးတမ်းတိနန့် ပတ်သက်ရေ အချက်အလက်တိ==
==၁။ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ရန် လိုအပ်ရေ့ အရည်အချင်းတိ==

(က) ထိမ်းမြားလက်ထပ်နိုင်ရေ့ အမျိုးသားဧ့ အသက်အရွယ်
အသက်အရွယ်ကို ကန့်သတ်ချက်မဟိ၊ အိမ်ထောင်အရွယ် ရောက်ချိန်တွင် ထိမ်းမြားလေ့ ဟိပါရေ။ အတိ အားဖြင့် အမျိုးသားတိမှာ အသက်(၂၀)ကျော်ကို အိမ်ထောင်အရွယ် ရောက်ရေဟု ယူဆကတ်ရေ။ အငယ်ချေကပင် အိမ်ထောင်ဖက်ပြုဖို့လျာထားသတ်မှတ်ချက် ပြုထားရေ ဓလေ့လည်းဟိရေ။ ရှေးကဆိုလျှင် အသက်(၃၀)အထိ လူပျိုအဖြစ် သတ်မှတ်ပနာ အိမ်ထောင် လက်ထပ်နိုင်ရေ။

(ခ) ထိမ်းမြားလက်ထပ်နိုင်ရေ့ အမျိုးသမီးဧ့ အသက်အရွယ်

အမျိုးသမီးမှာ အသက်(၁၆)နှစ်မှစပနာ အပျိုရွယ်ရောက်ရေ။ ထို့ကြောင့် အပျိုရွယ်ရောက်ရေ့ အရွယ်က စပနာ ထိမ်းမြားလက်ထပ်နိုင်ရေ။ ပုခက်တွင်းငယ်စဉ်ကပင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရန်ကတိပြုပြီးကေ စေ့စပ်ကြောင်း လမ်း ထိမ်းမြားခြင်းသဘောလည်း ဟိကတ်ပါရေ။ ၎င်းကို ကျမ်းဂန်အလိုအရ သာရက္ခမိန်းမဟု ခေါ်ရေ။

(ဂ) အမျိုးသား (သို့မဟုတ်) အမျိုးသမီး လက်ထပ်ထိမ်းမြားရာ၌ မိဘ(သို့မဟုတ်) မိဘမဟိပါက အုပ်ထိန်းသူ ဧ့ သဘောတူညီချက်ရယူရန် လိုမလို

လိုအပ်ရေ။ အုပ်ထိန်းသူနန့် ကင်းပြီးကေမရနိုင်။ အမိအုပ်ထိန်းရေ မိန်းမစရေဖြင့် အုပ်ထိန်းခြင်းဟိရေ မိန်းမ (၂၀)ဟိဧ့ဟု ကျမ်းဂန်၌လာဧ့။ ဤအုပ်ထိန်းခြင်းနန့် မကင်းရေ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးရို့ရေ မိမိကာမကို သဘောတူကလည်း အုပ်ထိန်းသူက အခွင့်မရလျှင် အပြစ်ဒဏ်ဟိရေဟု မနုကျယ်ဓမ္မသတ်၌ ပါဟိရေ။ ကျမ်းဂန်တွင်လည်း ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ ထိုက်ရေဟု ဆိုဧ့။

==၂။ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်း==

(က) လက်ထပ်ပုံလက်ထပ်နည်း

စေ့စပ်ကြောင်းလမ်း ကတိခံဝန်ချက်ဖြင့် လက်ထပ်ပုံ၊ ရေခွက်၌ လက်ဆုံချပနာ လက်ထပ်ပုံ၊ ပွဲလမ်းသဘင်ပြုပနာ အမျိုးသမီးအိမ်သို့ အမျိုးသားကိုပို့ပနာ လက်ထပ်ပုံ (သမက်တက်ရေ ဟူဧ့) အမျိုးသားအိမ်သို့ အမျိုးသမီးကို ပို့ပြီးကေ လက်ထပ်ပုံကို မင်းတင်လက်ထပ်ရေဟု ဆိုရေ။

လက်ထပ်ပွဲကို စတင်ရေအခါ အညွန့်ဟိသူ အမျိုးသမီးက ချည်ခင်ကိုကိုင်ပနာ အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားနှစ်ဦး စလုံးရို့ မင်္ဂလာနီရာကို လည်းကောင်း၊ ယင်းရို့ဧ့ အိပ်ရာလိပ်၊ သေတ္တာစရေ ပစ္စည်းရို့ကို လည်း ကောင်း၊ ကာရံတားဆီးပနာ ရစ်ပတ်ရရေ။ ဤရေကိုပင် ထိမ်းမြားရေဟု ခေါ်ရေ။ ပထမစတိ ထိမ်း မြားခြင်းမည်ဧ့။ အညွန့်ဟိသူ ဆိုရေမှာ သားဦး၊သမီးဦး မပျက်စီးဘဲ အသက်ထင်ရှား ဟိခြင်းကို အညွန့်ဟိ ရေဟု ဆိုရေ။
ထို့သို့မြားပြီးနောက် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးရို့ ထမင်းလက်ဆုံ စားကတ်ရရေ။ ရေဖလားတွင် အတူလက် ဆေးကတ်ရရေ။ မိဘ(သို့မဟုတ်) အုပ်ထိန်းသူတိက ထမင်းဆုပ်ခံရရေ။ အညွန့်ဟိသူ ဇနီးမောင်နှံရို့က အမျိုးသား၊အမျိုးသမီး ညာလက်ရို့ကိုယူပြီး လက်ထပ်ပီးရေ။ ထို့နောက် ရေစင်သွန်းလောင်းပြီး ထိမ်းမြား မှု ပြီးဆုံးလေရေ။ လက်ထပ်ပုံ လက်ထပ်နည်း၌ ရပ်ရွာလူကြီး မိဘတိ ရှေ့မှောက်တွင် ထမင်းလက်ဆုံ စားခြင်း၊ ကျွေးမွေးဧည့်ခံခြင်းဖြင့် အကြင်လင်မယားဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ထပ် ထိမ်းမြား ကြောင်း အသိအမှတ် ပြုရာ ထင်ရှားပြီးဖြစ်ပါရေ။

(ခ) ထိမ်းမြားလက်ထပ်ရာရောက်ကြောင်း မည်ရေ့ အခြေအနီတွင် မှတ်ယူနိုင်ရေ

အထက်ဖော်ပြပါ လက်ထပ်ပုံ လက်ထပ်နည်းအရ ရပ်ရွာလူကြီး မိဘတိဧ့ ရှေ့မှောက်၌ တရားဝင်လက်ဆုံ စားခြင်း အပြီးတွင်ပင် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ရာ ရောက်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုကတ်ရေ။ လက်ဆုံမစားရေ သူတိကို လင်မယားဟု အသိအမှတ် မပြုကတ်ချေ။

==၃။ လင်မယား ကွာရှင်းခြင်း၊ ပြတ်စဲခြင်း==

(က) နှစ်ဦးသဘောတူ လင်မယားကွာရှင်းလိုပါက မည်သို့မည်ပုံ ဆောင်ရွက်ရေ

ကွာရှင်းခြင်း၊ ပြတ်စဲခြင်း အကြောင်း ပါ  ရေ ပီးစာကို ပီးပနာလည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် လူကြီးမိဘ ရှေ့ မှောက်၌ ပြောဆိုဖြင်းဖြင့် ကွာရှင်းပြတ်စဲရပါရေ။

(ခ) လင် သို့မဟုတ် မယားက ကွာရှင်းလိုပါက မည်ရေ့အကြောင်း အချက်တိပေါ်တွင် အခြေခံပနာ မည်သို့ မည်ပုံ ဆောင်ရွက်ရေ

အချင်းချင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ခြင်း၊ စကားတိခြင်း၊ သားလင်ကျင့်ဝတ် ချွတ်ယွင်းခြင်း၊ စာရိတ္တပျက်စီးခြင်း၊ မကျွေး မွေးနိုင်ခြင်း၊ တစ်ဦးကို တစ်ဦး ယုံမှားသံသယ ဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်မိခြင်း စရေ အ ကြောင်းတိအပေါ် အခြေခံပနာ ကွာရှင်းမှုကို အထက်ပါ (က) အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရရေ။

(ဂ) မည်ရေ့အခြေအနီတွင် လင်မယားပြတ်စဲခြင်း မြောက်ပါရေ

တရားဝင်ကွာရှင်းစာပီးခြင်း၊ ကွာရှင်းပြီးကြောင်းကို လူကြီးမိဘ အသိသက်သေဟိခြင်းဧ့အဆုံး၌ လင်မယား ပြတ်စဲခြင်း ရောက်ရေ။

(ဃ) လင်မယားမပြတ်စဲဘဲ နောက်ထပ်အိမ်ထောင်ပြုခွင့် ဟိမဟိ

အခင်းချင်း ကြည်ဖြူပါက အိမ်ထောင်ပြုခွင့်ဟိရေ။ သို့ရေ် ပထမအိမ်ထောင် ပြတ်စဲမှု မဖြစ်စေရ။ နောက် အိမ်ထောင်ကို မယားငယ်၊ လင်ငယ်ဟူပနာ နှိမ့်ချပြီးကေ ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းရေ။

==၄။ ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခြင်း==

(က) အသက်ထင်ရှားဟိစဉ် လင်နန့်မယားရို့ဧ့ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရေ ပစ္စည်း၊ မရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရေ ပစ္စည်း တိနန့် ပတ်သက်ပနာ လင်ဧ့ပစ္စည်းကို မယားက ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ဟိ၊မဟိ၊ မယားပစ္စည်းကို လင်က ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ဟိ၊ မဟိ၊ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ဟိပါက မည်သို့မည်ပုံ ပိုင်ဆိုင်ရေ

အသက်ထင်ရှားဟိစဉ် ခန်းဝင်ပစ္စည်းဆိုရေ အမျိုးသမီးအား အမျိုးသားဘက်မှ ပီးဆောင်ရရေ လက် ဝတ်လက်စား၊ ရတနာ ရွှေငွေပစ္စည်းတိကို အမျိုးသမီးက တရားဝင် ကွာရှင်းမပြတ်စဲသရွေ့ ကာလပတ်လုံး ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ဟိပြီး အမျိုးသားတိနန့် မသက်ဆိုင်ချေ။ အမျိုးသမီးက သူမဧ့ သဘောဆန္ဒအရ လင်ယောကျ်ား နန့် ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်းပြုလျှင် ယောကျ်ားအမျိုးသား ပိုင်ဆိုင်ခွင့်အဖြစ်သို့ ရောက်သွားရေ။ အမျိုးသမီးမှာ ကိုယ်ပိုင်မိဘ အိမ်မှပါလာရေ ကိုယ်ပိုင်အဝတ်အစား ပစ္စည်းတိသာ ၎င်းပိုင်ဆိုင်ရရေ။ ထို့အတူ အမျိုး သားက ၎င်းဧ့ဆန္ဒဖြင့် ကွာရှင်းလျှင် အမျိုးသမီးအား ပီးထားဟိရေ ခန်းဝင်ပစ္စည်း လက်ဆောင်တိရေ အမျိုးသားက ပိုင်ဆိုင်ခွင့်မဟိဘဲ အမျိုးသမီးသာ ပိုင်ဆိုလေရေ။

(ခ) လင် (သို့မဟုတ်) မယားသေဆုံးပါက ကျန်အိမ်ထောင်ဖက်က လက်ထပ်ထိမ်းမြားလျှင် သားသမီးတိ သို့မဟုတ် အခြားဆွေမျိုးတိက ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခွင့် မည်သို့ဟိရေ

လင် သို့မဟုတ် မယားသေဆုံးပြီးကေ ကျန်အိမ်ထောင်ဖက်က လက်ထပ်ထိမ်းမြားပြုလျှင် ထိုအိမ်ထောင်ဖက်က ပင် ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်ဟိရေ။ သားသမီးတိ (သို့မဟုတ်) အခြားဆွေမျိုးတိက ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခွင့် မရပါ။ လင်သေ မယားဆိုင်၊ မယားသေ လင်ဆိုင်ဟူ၍ အမွေဆက်ခံပိုင်ခွင့်လည်း ဟိရေ။

==၅။ ပစ္စည်းခွဲဝေခြင်း==
(က) နှစ်ဦးသဘောတူ ကွာရှင်းပါက ပစ္စည်းတိကို မည်သို့မည်ပုံ ခွဲဝေရေ

နှစ်ဦးသဘောတူ ကွာရှင်းပါက အမျိုးသမီး၌ ခန်းဝင်ပစ္စည်းကိုရဟိခြင်း၊ ထို့အပြင်မိဘထံမှ ပါလာရေ ပစ္စည်း အသုံးအဆောင်ရို့ကို ရဟိခြင်း၊ ထို့အပြင် မိမိရို့လက်ထက်ပွား ပစ္စည်းဥစ္စာတိကို အညီအမျှ ခွဲဝေရဟိခြင်း ဖြင့် ခွဲဝေရယူနိုင်ရေ။

(ခ) လင်(သို့မဟုတ်) မယားဧ့ ဆန္ဒကြောင့် ကွာရှင်းပါက ပစ္စည်းကို မည်သို့မည်ပုံ ခွဲဝေရေ

လင်ဧ့ဆန္ဒကြောင့် ကွာရှင်းလျှင် ခန်းဝင်ပစ္စည်းကို မယားအား ပီးဆောင်ရရေ။ မယားဧ့ ဆန္ဒကြောင့် ကွာရှင်းပါက ပစ္စည်းတိကို လင်သို့ ခွဲဝေပီးရရေ။

==၆။ ပစ္စည်းဆက်ခံခြင်း==

(က) လင်(သို့မဟုတ်) မယား သေဆုံးပါက ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရေ ပစ္စည်း၊ မရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရေ ပစ္စည်းတိနန့် ပတ်သက်ပနာ လင်ဧ့ပစ္စည်းကို မယား (သို့မဟုတ်) အခြားဆွေမျိုးတိက ဆက်ခံပိုင်ခွင့် ဟိမဟိ၊ မယားဧ့ပစ္စည်း ကို လင်(သို့မဟုတ်) အခြားဆွေမျိုးတိက ဆက်ခံပိုင်ခွင့် ဟိမဟိ၊ ဆက်ခံပိုင်ခွင့်ဟိပါက မည်သို့မည်ပုံ ဆက်ခံ ရေ

လင်သေ မယားပိုင်၊ မယားသေ လင်ပိုင် စနစ်ဖြစ်ပြီးကေ လင်ဧ့ပစ္စည်း မယား၊ မယားဧ့ပစ္စည်းကို လင်သာ ပိုင် ဆိုင်ခွင့်ဟိရေ။ အခြားဆွေမျိုးတိ ဆက်ခံ ပိုင်ခွင့် မဟိပါ။

(ခ) မိဘနှစ်ပါးစလုံး သေဆုံးလျှင် သားသမီးတိ သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးတိက ပစ္စည်းကို မည်သို့ဆက်ခံရေ

မိဘနှစ်ပါးစလုံး သေဆုံးလျှင် သားသမီးတိက ဆက်ခံရမည်။ သားသမီးမဟိက မွေးကျွေးသူ၊ စောင့်ရှောက် ပြုစုသူ၊ သင်္ဂြိုဟ်သူတိသာ ဆက်ခံရရေ။

(ဂ) မြေးတိဧ့ အမွေဆက်ခံခွင့် မည်သို့ဟိရေ

အဘိုးအဘွားတိ၌ အမွေဆက်ခံနိုင်ရေ သားမယား၊ သားသမီးမဟိက မြေးတိ အမွေက်ခံပိုင်ခွင့် ဟိရေ။

(ဃ) လင်(သို့မဟုတ်) မယားရေ သေတမ်းစာ ပြုလုပ်ခွင့် ဟိ၊ မဟိ

လင်(သို့မဟုတ်) မယား သေတမ်းစာ ပြုလုပ်ခွင့်ဟိရေ။ သေတမ်းစာနန့် သဘောတူ အကျိုးသက်ရောက် ရေ သေခါနီးဆဲ အသိသက်သေတိ ရှေ့မှောက်ပြောဆို မှာကြားထားခြင်းလည်း ဟိပါရေ။ ၎င်းမှာလည်း သေတမ်းစာနန့် အကျိုးတူ သက်ရောက်ရေ။

==၇။ သားသမီးမွေးစားခြင်း==

ဟိပါရေ။ မိဘနှစ်ပါးစလုံးက ဖြစ်စေ၊ တစ်ဦးဦးက ဖြစ်စေ မွေးစားနိုင်ရေ။ မိဘနှစ်ဦးစလုံး သဘောတူ မွေးစားခြင်းသာတိရေ။ မွေးစားခံရမည့်သူဧ့ အသက်အရွယ် ကန့်သတ်ချက် မဟိပါ။ နို့စို့အရွယ်ကပင် နို့တိုက်မွေးစားလေ့ ဟိရေ။

==၈။ သားသမီးတိ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း==

လင်မယား ကွာရှင်းရေ့အခါတွင် သားသမီးကလေးတိကို သူရို့ဧ့ ဆန္ဒအရ ခွဲယူပနာဖြစ်စေ၊ လုံး၀ မယား (သို့) လင်အား အပ်နှင်းပီးပနာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခွင့် ဟိရေ။

==၉။ မယားစရိတ်၊ ကလေးစရိတ်==

လင်ကမယားအပေါ် မပြုစုမကျွေးမွေးခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ မယားဧ့ စားဝတ်နီမှု အခက်အခဲ၊ ကလေး ဧ့ စောင့်ရှောက်ထန်းသိမ်းမှု အခက်အခဲကြောင့် လည်းကောင်း၊ မယားက လင်အား အခါအခွင့် အားလျော် စွာ စားရေက်စရိတ်ကို တောင်းခံရရေ။ (သို့)လင်ဧ့ မိဘဆွေမျိုးတိထံ အကျိုးအကြောင်း တိုင်ကြားရ ရေ။ လင်ကဖြစ်စေ (သို့) လင်ဧ့ဆွေမျိုး မိဘတိက ဖြစ်စေ ကွာရှင်းမှုမဟိသေးဆိုက စားရေက်စရိတ်၊ ဝမ်းစာ ဆန်ရေစပါး ကူညီပီးဆောင်စေရရေ။ (ဝါ) မပီးဆောင်နိုင်က အလျှင်းပြတ်စဲခြင်း၊ ကွာရှင်းခြင်း ပြုပီးရရေ။ မကွာရှင်းသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး လင်မယား၊ သားသမီးရို့ စားဝတ်နီရေးတာဝါန် လုံး၀ ကျရောက်ရေ။

==၁၀။ အထွေထွေ==

ရခိုင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားမှု၊ကွာရှင်းမှု၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ပစ္စည်းခွဲဝေမှု၊ ပစ္စည်းဆက်ခံမှု၊ သားသမီးမွေးစားမှု၊ ထိန်း သိမ်းစောင့်ရှောက်မှု၊ သားမယားစရိတ် စရေတိမှာ လူမှုဓလေ့အပေါ်တွင် အခြေခံပနာ လိုက်နာ ခဲ့ရရေ လူမှုကျင့်ဝတ်ဖြစ်ရေ။ ၎င်းကို လောကသမုတ္တိခေါ် လူသားရို့ ကျင့်ထုံး ပညတ်ချက်ပင် ဖြစ်ရာ နောင်တွင် ယင်းပညတ်ချက်ကို အတိကလိုက်နာပနာ လူမှုကျင့် ဝတ္တရားခေါ် ဓမ္မအမည် ရဟိပါရေ။ ထိုဓမ္မနန့် လျော် ရေ ထိုဓမ္မအတိုင်း ပြုလုပ်စီရင်ရရေ အဆုံးအဖြတ်တိကို ဓမ္မသတ်ဟု ခေါ်ရေ။ (ဝါ) တရားဥပဒေဟု ခေါ်ရေ။ ထိုလူမှု ကျင့်ဝတ်ဓလေ့ ဓမ္မသတ်တိကိုလည်း ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က ဥပဒေပညာရှင်တိရေ ဥပ ဒေကဲ့သို့ ကျင့်သုံး လိုက်နာစေခဲ့ခြင်းဖြင့် လူမှုဓလေ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းလာနိုင်ခဲ့ပေရေ။ ထိုရခိုင် လူမှု ဓလေ့ ဓမ္မသတ်တိက ကမ္ဘာဦး မနုအမတ်ကြီးဧ့ အနုဓမ္မသတ်ကို အခြပြုလာရေ ရွှေမျဉ်းဓမ္မသတ် အဌစ တ္တာလီသ (၄၈)ကျင့်ဝတ် စရေဖြင့် ဓမ္မသတ်တိ၊ ကျင့်ဝတ်တိ ဟိခဲ့ကတ်ရေ။ ဒေသအလိုက် လက်ခံ အသုံး ပြုလျက်ဟိရေ ဓလေ့ကျင့်ဝတ်တိ ဟိကတ် သေးရာကား ထိုထို လူမျိုးရို့ဧ့ ဓလေ့ ကျင့်ဝတ်ထုံး ဓမ္မ သတ်တိကို လေ့လာရှာမှီး စုစည်း ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဥပဒေအဖြစ်သို့ သတ်မှတ်ပြဌာန်း ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ထိုလူမျိုးဧ့ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့တိ မပျောက်မပျက်ဘဲ တည်တံ့နိုင်မည် ဖြစ်ပါရေ။ ရခိုင်ဓမ္မသတ်တိ ကျမ်းမှာ-မနုဓမ္မသတ်၊ ရာဇဝံသကျမ်း၊ ရာဇာမတ္တဏ်ကျမ်း၊ ရာဇာနိတိကျမ်း တိနန့် ရွှေမျဉ်း ဓမ္မသတ်ကျမ်း၊ တိတ္တုံပါရာကျမ်း၊ အမွေခံ ဓမ္မသတ် စရေဖြင့် ရှေးက အသုံးပြုခဲ့ရေ ဓမ ္မသတ်ကျမ်းတိဟိရာ ယခုတိမ်မြုပ် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းဖြင့် ရှားပါးသွားခဲ့ရရေ့အတွက် ဖော်ထုတ်ပီးရန် သင့်လှပေရေ။&lt;ref&gt;နတ်မြစ်-စန်းအောင်(အိမ်ထောင်ပြု ဓမ္မသတ်ကျင့်ဝတ်)(အရှင် စက္ကိန္ဒ- ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုတိ အမှတ်(၆)မှ-)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ကျင့်ဝတ်]]</text>
      <sha1>hl9ubu4qh2t6510n65v2bjstn6p30x9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိမ်သုံးပစ္စည်းနန့် တခြား အသုံးအဆောင် ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1291</id>
    <revision>
      <id>20718</id>
      <parentid>4281</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834212}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="s3q7itlpmxp5779i8tmcwshwh7qcuo7" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ထမင်းစားပန်းကန် || ပျိုင်း၊ လောင်ပွန်း
|-
|ပန်းကန်ပြား || ပျာလာ
|-
| ပန်းကန်လုံး  ||ဟင်းဇား
|-
| ဇလုံ  ||ဇရုံ
|-
| လက်ဖက်ရည်ပန်းကန်  ||လက်ဖက်ရည်ပျာလာ
|-
| ကရား || ဘဲ
|-
| ထမင်းချိုင့်  ||ဆွဲဒုံ၊ ဒက်ဆင့်
|-
| ထွေးခံ  ||ထွီးအိုး၊ လက်ဆီးခံ၊ လက်ဆီးအ
|-
| ဗျတ်  ||ဗျ
|-
| ဗျတ်ကြီး  ||ဒေါက်လန်း
|-
|စဉ့်အိုး || စိုင့်အိုး
|-
| စဉ်ခွက်  ||အင်ဒုံ
|-
| စဉ့်ခွက်ငယ်  ||အင်သား
|-
| မြေအိုး || နာဂူအိုး၊ မြီအိုး
|-
| မြေအိုးငယ်  ||အာဏာ၊ ဇအိုးသျှေ
|-
| ရေအိုးခွက်  ||ရဝခွက်၊ ရခွက်
|-
| စလောင်းဖုံး  ||ခွက်၊ ချောရာ
|-
| ငရုပ်ဆုံ  ||ကျောက်သား
|-
| မြေထမင်းစားပန်းကန်  ||ကလခွက်၊ မြီလောင်ဗွန်း
|-
|ခြင်း  ||ဇီးပယိုင့်
|-
| ယွန်းခြင်း || ကျောက်ကာပယိုင့်
|-
| ယွန်းဖလား  ||ခွက်ဖလား
|-
| ယွန်းကွမ်းအစ်  ||နှီးကွမ်းကြုတ်
|-
| ကျည်ပွေ့  ||ကျမွိ့
|-
| လက်နှီး  ||လက်ခုတ်
|-
| ရေဆွဲပုံး  ||ဗာလဒိန်၊ ဗက်လဒိန်၊ ဗာဒလီ
|-
| ဖန်ဖလား  ||ဂျလက်၊ ဖန်ခွက်
|-
| မီးပြောင်း  ||ပြောင်းကျယ်
|-
|ခက်ရင်း  ||စူး
|-
| တောင်း  ||ခရင်း
|-
| ဒန်အိုး  ||သွပ်အိုး
|-
| ရေမှုတ်  ||ခတို၊ ခတော်
|-
| ရေတကောင်း  || ရီကဒေါင်း
|-
| ဒယ်အိုး ||ဒိုင်အိုး
|-
| အိုးကင်း  ||သံဖရာပိုင်း
|-
| သားလှီးဓား || ဒပါးသျှေ
|-
| မီးပူ  ||မဂိုက်
|-
| မီးအိမ်  ||မှန်အိမ်
|-
| ဖျာ ||သဘောက်
|-
| မှန်ပြောင်း || စိန်မနီ
|-
| ဗီရို  ||အတမာရီ
|-
| လက်နှိပ်ဓာတ်မီး || ဓာတ်တောင့်
|-
| မီးသီး  ||ဗက်ထရီ
|-
| ပုဆိန် || ပေါက်ဆိန်
|-
| ဆေးတံ  ||ပန်းဒူ
|-
| ကြိမ်ခွေးခြေ  ||ခွီးခထောက်ခုံ
|-
| ပစ္စည်း  ||ဝန်
|-
| သော့ခလောက် လက်ခုတ်သီး
|-
| ဘီး || ဝဖြီး
|-
| သေတ္တာ  ||တိုက်တာ
|-
| ထင်းရူးသေတ္တာ  ||ဆောင်းဒူ
|-
| တံမျက်စည်း  ||အိမ်လှဲ၊ ခက်ခရာ
|-
| မီးခြစ်  ||မဆွဲ၊ မကြုတ်
|-
| ခမောက်  ||မက္ကလာ
|-
| ခမောက်ငယ်  ||ခေါင်းချုပ်
|-
| တံဆိပ်ခေါင်း  ||ဒက်ခေါင်း၊ တိတ်ကတ်
|-
| မုတ်ဆိပ်ညှပ် || ဇာဂနာ
|-
| ပုခက်  ||ပခွက်
|-
| ဒန်း  ||ယိုင်း
|-
| ကျောက်တံ  ||ကန့်ကူစိ
|-
| စာအုပ်  ||ဘွဲ့အုပ်
|-
| မှင်တံ  ||ကလောင်
|-
| ခဲတံ  ||ခဲကလောင်
|-
| မှင် || မှင်ဆီ
|-
| ဖောင်တိန်ပန်  ||မှင်ကလောင် (မှင်ထွက်ကလောင်)
|-
|ဓာတ်စက်  ||စက်တေးခြင်း
|-
| ဓာတ်ပြား  ||ဓာတ်ချက်
|-
| အော်လံ  ||ခရဝ၊ ခလဝ
|-
| သွားပွတ်တံ  ||ဗြုတ်
|-
| စက္ကူဖြူ  ||ဘလာစက္ကူ
|-
| ယမင်းရုပ်  ||ညမင်းရုပ်
|-
|ဖိုးဝရုပ်  ||ပေါင်တုတ်ကသျှေ
|-
| ဆေးပြင်းလိပ်  ||ကလောင်ဂျီ
|-
| ဆေးပေါ့လိပ် || ဖက်ဆလိပ်
|-
| စီးကရက်  ||ဆီးကလိပ်
|-
| ပြွန်  ||ပိုက်လုံး
|-
| ရေပြွန် || ရစက်ပိုက်
|-
| ကြော်ငြာ  ||ဆောင်းပါး
|-
| ထီ || လောင်ပေါ်
|-
| ဇာတာ  ||ရက်ချုပ်
|-
| မန္တာန်  ||မန္ဒရား၊ မန်ဒရား
|-
| စပါးကျီ  ||ရိုင်၊ ပုတ်
|-
| ချိန်ခွင်  ||ဖလီ၊ ကတ်ပယ်
|-
| ဂုန်နီအိတ်  ||ဆလားအိပ်၊ ဘောက်သာ
|-
| စွန်  ||လီတံခွန်
|-
|ရဟတ်  ||ယက်
|-
|ကျည်ဆံ  ||ယမ်းဒေါင့်
|-
| သေနတ်  ||ဗြောက်
|-
| ခြောက်လုံးပြူး  ||ဗြောက်တို
|-
| အင်္ဂလန်လုပ် || ဘီလတ်တီ
|-
| ရွှေရည်စိမ်  ||ဓာတ်အိုးနှိုက်
|-
|ပြဒါးတိုင်  ||အပူတိုင်း
|-
| ဆပ်ပြာ || သပုံ
|-
| ယင်း || လမု
|-
| ထွန်အပ်  ||ဖလဝါ
|-
| ထွန်တုံး || အပ်ကိုင်း
|-
| နွားပလုံး || နှရှပ်
|-
| တံစဉ်  ||စက်ကရေ
|-
| ပေါက်ပြား  ||ချယက်ပေါက်တူး
|-
| ကုလားဦးထုပ်  ||ကုလားတောက်ကျာ
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>s3q7itlpmxp5779i8tmcwshwh7qcuo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အောင်လူဆီးတမ်းကစားခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1311</id>
    <revision>
      <id>20719</id>
      <parentid>15281</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834234}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8034" sha1="m5h5u88iheznm1tsq1sjb0sm8et0o4a" xml:space="preserve">အောင်လူဆီးတမ်းကစပ်နည်းရေရခိုင်ရိုးရာကစပ်နည်း တစ်ခုဖြစ်ရေ။

ဒေကစပ်နည်းမှာ ဒိုးကစပ် နည်းကဲ့သို့ပင် မမ အပျိုအရွယ်တိ အုပ်စုနှစ်စုဖွဲ့ပနာ ကစပ်ရရေနည်းဖြစ်ရေ။

တစ်အုပ်စုလျှင် အနည်းဆုံး (၃)ဦးမှ အထက် ကစပ်နိုင်ရေ။ ကစပ်ခြင်းကို လသာရေညည့်တိမာ လမ်းမထက်မာ လည်းကောင်း၊ မြေညီရေ တလင်းပြင် မြေကွက်လပ်တိမာလည်းကောင်း ကစပ်လေ့ဟိရေ။

ကစပ်ဖို့ စည်းတန်းတိကို ရေဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ထုံးဖြင့်ဖြစ်စေ စည်းတားရရေ။

ဥပမာ- တစ်ဘက်မာ ငါးယောက်ကစပ်ဆိုပါက စည်းငါးကြောင်း တားရရေ။

ဘောင် စည်းနှစ်ခုကိုလည်း ထိပ်မှအဆုံးအထိ အူကြောင်းထားရရေ။

ပထမဆုံးစည်းကို &quot;ထိပ်စည်း&quot;ဟုခေါ်ပနာ ဒုတိယစည်းကို &quot;ဂုတ်စည်း&quot;ဟုခေါ် ရေ။

ရှေ့ဆုံးစည်းနန့် ဂုတ်စည်းကြားမာ ကြက်လျှာသဏ္ဌာန်ပုံဖော်ပနာ ထိပ်စည်းမှတားရေ လူလိုက်နိုင် ရန် ပြုလုပ်ထားရရေ။

အုပ်စုတစ်ဘက်စီမာ ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးစီထားပနာ &quot;ဂေါင်ကြီး&quot;ဟု ခေါ်ရေ။ မိမိဧ့ အုပ်စုအနိုင်ရရေးအတွက် ဂေါင်သူကြီးမာ တာဝန်အဟိဆုံးဖြစ်ရေ။

ကစပ်ရေအုပ်စု (၂)စုမာ အုပ်စုတစ်စုက ဆီးလှည့်ကျလျှင် ကျန်တစ်အုပ်စုက တာဝင်လှည့်ကျရေ။

ဆီးလှည့်ကျရေ အုပ်စုကစည်းမာ စောင့်ပနာ ဝင်လှည့်ကျသူတိ စည်းသို့ ကျော်ဝင်လျှင် ဖမ်းရရေ။ ဆီးလှည့်ကျရေ အဖွဲ့၌ ဂေါင်သူကြီးရေထိပ်စည်း၌ စောင့်ကာ ကြက်လျှာသဏ္ဌာန် စည်းလည်းကောင်း၊ အူကြောင်းတလျောက် စည်းလည်းကောင်း စောင့်ပနာ ဖမ်းရရေ။

ကျန်လူတိက မိမိတာဝန်ကျရေစည်း မာ စောင့်ပနာ ဝင်လာသူတို့ကိုဖမ်းရရေ။

ဆီးသူက ဝင်လာသူကို မိမိဧ့စည်းမှနီပနာ လှမ်းပြီး ဖမ်းနိုင်-မဖမ်းနိုင်ကို မကစာမီကပင် အုပ်စုနှစ်ခုကို သဘောတူညီမှု ယူထားရရေ။

ယင်းသဘောတူညီမှုအရ လက်လှမ်းပနာ ဖမ်းနိုင်လျှင် လက်လှမ်းပနာ ဖမ်းပြီး၊ လက်လှမ်းပနာ မဖမ်းနိုင်လျှင် မိမိစောင့်ရေ စည်းကိုကျော်နီရေ အချိန်၌ ဖမ်းရရေ။

အကယ်ပနာ စည်းတစ်ခုခုမာ ဝင်သူတစ်ဦးဦးကို ဆီးသူက ဖမ်းမိလျှင် ဝင်ရေသူအဖွဲ့သေပနာ ယင်းတို့ကတပြန် ဆီးပြီး ကျန်အဖွဲ့က ဝင်ရရေ။

အောင်လူဆီးတမ်းကစပ်ရာ၌ စည်းကမ်း သတ်မှတ်ချက်ဟိရေ။

ဘေးနှစ်ဘက်မာထားရေ စည်းကိုကျော်လွန်ပနာ မဝင်ရ။

ယကေလဲ ဘေးစည်းတိကိုကျော်ကေ&quot;ထမင်းရေပူလောင်ရေ&quot;ဟု ခေါ်ပနာ ယင်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လုံး ဆီးသူအဖြစ် ပြန်လုပ်ရရေ။

ဝင်သူတစ်ဦးဦးရေစည်းတစ်ခုကို ကျော်ဝင်ပနာ ပြန်မထွက်ရ။

ထိပ်စည်းမှ ပိတ်စည်းအ ထိ ကျော်အောင်ဝင်ပြီးမှ ပြန်လှည့်ပနာ ပိတ်စည်းမှ ထိပ်စည်းကို ကျော်အောင် ဝင်ရရေ။

ယေလဲ့သင့် ထိပ်စည်းကို ကျော်ဝင်ပြီးနောက် ဂုတ်စည်းကို မကျော်ခဘဲ ထိပ်စည်းမှ နောက်သို့ ပြန်ထွက်ပါမူ &quot;အူပြန်လည်ရေ&quot; ခေါ်ပနာ တစ်ဖွဲ့လုံးသေရေ။

နောက်ဆုံးစည်းကို အောင်မြင်ခပြီး ပြန်ထွက်လာရေသူကို &quot;ပြန်လူ&quot;ခေါ်ရေ။

ကစပ်မာ မိမိအုပ်စုဝင်လှည့်မာ တစ်ဦးဦးကို ဖမ်းမိကေ ဝင်သူ တစ်ဖွဲ့လုံးသေရေ ယူဆပနာ ဆီးလှည့်ပြန်လုပ်ရရေ။

ဝင်သူတစ်ဦးဦးရေထိပ်စည်းမှ ပိတ်စည်းအထိ တောက်လျှောက် အဖမ်း မခံရဘဲ ဝင်သွားနိုင်ပြီး ပြန်လှည့်လာလျှင် &quot;ပြန်လူလာဗျာ&quot;ဟု အော်ပနာ ပြန်လူကို မလွတ်အောင် ဖမ်းတတ်ကြ ရေ။

ယင်းပြန်လူရေထိပ်စည်းကို ပြန်လည်ပနာ ကျော်လွန်အောင်မြင်လျှင် &quot;အောင်လူ&quot;ဟု ဟောပနာ ထွက်ရရေ။ အောင်ကေ တစ်ပွဲနိုင်စာ ဖြစ်ရေ။

ယင်းပိုင် ကစပ်ကပ်ပနာ အုပ်စုတစ်ဖွဲ့က အနိုင်ရကေ နိုင်သူကရှုံးသူကို လှောင်ပြောင်ပနာ စကားစစ်ထိုးကြ ရေ။

&quot;တစ်ပွဲတင် ကြောင်မလင်၊ ပတ်စာထိုး ဂြိုးမလင်&quot; စရေဖြင့် တစ်ဘက်သား မခံချင်အောင် ကစပ်,တတ်ကြရေ။

အောင်လူဆီးတမ်းကစပ်ပွဲနန့် ဒိုးကစပ်ပွဲတိရေလူအတိ စည်ကားစွာ လာရောက် ကြည့်ရှု အားပေးကြသည့် ဒေသလိုက်၊ ကျေးလက်ကစပ်ပွဲတိ ဖြစ်ကြပါရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်သမိုင်းအလင်းပြကျမ်း&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား‎‎]]</text>
      <sha1>m5h5u88iheznm1tsq1sjb0sm8et0o4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အွိုက်စတာမီးပြ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1322</id>
    <revision>
      <id>20720</id>
      <parentid>20412</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814240}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1366" sha1="0y5cz2lsg4mb4wymmkt5nnnsv9jc3gl" xml:space="preserve">အွိုက်စတာမီးပြရေစစ်တွေမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၁၅ မိုင်အကွာ ပင်လယ်ပြင်ထဲမှာဟိရေ ကျောက်ဆောင်ကျွန်းနန့် မီးပြတိုက် ဖြစ်ရေ။ မီးပြတည်ဟိရာ အွိုက်စတာကျွန်း (အင်္ဂလိပ်လို Oyster Island) ကိုအစွဲပြုပြီး အွိုက်စတာမီးပြဟု နာမည်တွင်ရေ။ မယူမြစ်ဝမှာဟိသဖြင့် မယူမီးပြဟုလည်း တွင်ရေ။

အွိုက်စတာမီးပြကို ၁၈၇၆ ခုနှစ်မှာတည်ဆောက်ခရေ။ အမြင့်ပေ ၁၄၅ ပေ ဟိပြီး မြင်နိုင်အားမှာ မိုင်၂၀ ဖြစ်ရေ။ ဒေကျွန်းမှာပင်လယ်လိပ်ထိန်းသိမ်းရေးစခန်း ဟိရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည် မီးပြတိုက်တိ]]</text>
      <sha1>0y5cz2lsg4mb4wymmkt5nnnsv9jc3gl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျော်ခိုင်(အရေးပိုင်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1329</id>
    <revision>
      <id>20721</id>
      <parentid>17356</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834252}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18285" sha1="h1z205sb9ylc1o20ibf90pk4cqmmhj3" xml:space="preserve">{{Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ
| အမည် =ဦးကျော်ခိုင်
| ဓာတ်ပုံ =
| နာမည်ရင်း =
| ကလောင်အမည်ခွဲများ = 
| မွီးသက္ကရာဇ် =  ၁၉၀၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၉)ရက်နိ့
| Bio= ကိုယ်ရီးအကျဉ်းချုပ်
| မွီးဖွားရာနီရာ=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[သံတွဲမြို့]]
| မိဘနာမည် = ဦးစံထွန်း၊  ဒေါ်စံထွေးခိုင်
| နိုင်ငံသား =[[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| လူမျိုး = [[ရခိုင်]]
| ကိုးကွယ်ရေဘာသာ =[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| ပညာအရည်အချင်း = B.Sc,
| အလုပ်အကိုင် =A.C, S.D.O ,A.S.O, D.C
| အိမ်ထောင်ဖက် = 
|သားသမီး = 
|ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု =
|ထင်ယှားရေလက်ရာတိ=
| ရယှိခရေဆုတိ=
| လက်မှတ်=
| ကွန်ယက် =
 }}
ရခိုင်သားတိလောကတွင် ထင်ရှားပနာ လူသိတိရေ ဦးကျော်ခိုင် ၃-၄ ဦး ဟိပါရေ။ အရေးပိုင် ဦးကျော်ခိုင် (ဘူးသီးတောင်)ဟု အမည်ရှိက ထည့်ပြောမှ မိမိပြောလိုရေ ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုစွာကို ချက်ချင်း သိလားပါရေ။

ဦးကျော်ခိုင်ရေ အရေးပိုင် (I.C.S)ရာထူးဖြင့် ရန်ကုန်မြို့နန့် စစ်တွေမြို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခသော် လည်း ဘူးသီးတောင်မြို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခခြင်း မဟိပါ။ ထိုစဉ်က ဘူးသီးတောင်မြို့ရေ စစ်တွေမြို့ နယ်ဧ့ ခရိုင်မြို့ငယ်တစ်မြို့သာ ဖြစ်ခပနာ မြို့ပိုင်အုပ်ချုပ်ရရေ မြို့ငယ်အဆင့်မှာသာ ဟိခပါရေ။

အရေးပိုင် (D.C)ဦးကျော်ခိုင်ကို ရခိုင်သားတိလောကတွင် ခေတ်ပျက် (ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ) ကုလား၊ ရခိုင် အရေးအခင်းတွင် စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခပနာ ရခိုင်မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဟု အတိက အသိအမှတ်ပြုခံ ထားရသူ တစ်ဦးဖြစ်ပါရေ။ ဖော်ပြပါ အဓိကရုဏ်းတွင် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကို ဆောင်ရွက်နီစဉ် မသမာ သူတိဧ့ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဘူးသီးတောင်မြို့အနီး ကျဆုံးသွားပနာ သူ၏အမည်ကို &quot;ဘူးသီးတောင်&quot;ဟု ရှိက ထားပနာ ဂုဏ်ပြုပြောဆိုလေ့ ဟိကတ်ခြင်းဖြစ်ရေ။

သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း အာဏာပြပနာ အတင်းအကျပ်လုပ်ဆောင်ခရရေ လုပ်ရပ်တိစွာ ဟိခရေဟု မကျေနပ်သူတချို့၏ ဝေဖန်မှုကို ခံရပါရေ။ ဥပမာ စစ်တွေမြို့ &quot;တရားသီးစု&quot;ရပ်ဟိ စက်ရှင် မင်းကြီး ဦးသာဇံအိမ် (တိုက်)ကို စစ်အတွင်းက စစ်ဌာနချုပ်ပြုလုပ်ရန် အတင်းအဓမ္မ မိသားစုတိကို မောင်း ချခရေဟု သူ၏သား ဦးရွှေဇံ (သမိုင်းပညာသျှင် - ကွယ်လွန်)က စာရေးသူနန့် စကားလက်ဆုံကျ စဉ် ထောက်ပြခဖူးပါရေ။

သို့သော် ထိုအချိန် ထိုကာလအတွင်း အဆိုးဆုံးအချိန်တွင် အကောင်းဆုံး၊ အသင့်တော်ဆုံး လုပ်ဆောင် ချက်တစ်ခုကို ဆောင်ရွက်ခရေဟုသာ စာရေးသူက ကောက်ချက်ချမိပါရေ။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စတင်ဝင်ရောက်လာချိန် (၁၉၄၂)ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား လုံးဝပျက်ပြားနီပနာ ဘူးသီးတောင်နန့် မောင်တောမြို့သူမြို့သားတိ (၃)သောင်းကျော် ချောင်ပိတ်မိနီပနာ အသတ်ခံရအံ့ဆဲဆဲ ခြေအနီတွင် ဟိနီရေ။ အရေးပိုင် ဦးအောင်သာကျော်နန့်အတူ ကြိုးပမ်းခကတ်ပနာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ &quot;ဒိုင်နာဆပူ&quot;အရပ်သို့ ဒုက္ခရေ (Refugee)အဖြစ် အရေးပေါ်ပို့ပီးခရရေ။ ထိုစဉ်က ဦးကျော်ခိုင်ဧ့ တစ်ဘက်တစ်လမ်းမှ ကြိုးစားအားထုတ်ခမှုကို မျက်ကွယ်ပြုပနာ မရစကောင်းပါ။ ယင်းအရေး အခင်းကာလတွင် ဦးကျော်ခိုင် စတေးခရရေကို မြင်တတ်ရန် လွန်စွာ အရေးကြီးပါရေ။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ (၁၉၄၁) ဂျပန်တိ ဝင်တိုက်ပနာ စင်္ကာပူခံတပ် (ရေတပ်) ကျဆုံးခရပြီးနောက်ပိုင်း ဂျပန်တိ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အလွယ်တကူမဝင်ရောက်နိုင်ရန် ဗြိတိသျှတပ်က စစ်တောင်းတံတားချိုးထား ခပြီး ဖြစ်ရေအထိ စစ်တွေမြို့သားအချို့ ဝေးရာသို့ ရှောင်တိမ်းမပြေးသေးဘဲ မိမိအိမ်တိကို သံယောဇဉ် တွယ်ပနာ ဟိနီခကတ်သေးရေ။ စစ်တွေမြို့ပေါ် စစ်ရုံးဖွင့်လှစ်ရန်အတွက် စစ်တွေမြို့သားတိအား အတင်း အဓမ္မ မောင်းထုတ်ခကတ်ရရေဟု ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မှတ်တမ်းအချို့တွင် ဖတ်ရှုခရပါရေ။

အလားတူ ဦးအောင်ကျော်သာဧ့ သားမက် ဒေါက်တာ ဦးရွှေဘန်း မကွယ်လွန်မီက စာရေးသူထံ ပီး ထားခရေ ဦးအောင်သာကျော်ဧ့ ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းဖိုင်နန့် ရုံးသုံးဖိုင်အချို့တွင် လက်နှိပ်စက်ရိုက် စာစုမှတ်တမ်းတိတွင်လည်း ထိုအချက်တိကို ဖတ်ရှုရပါသိမ်းရေ။

အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်တိ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ &quot;အောင်မြင်စွာ ဆုတ်ခွာချိန်&quot;တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်မှ ကျန်ရစ်ခရေ့ စစ်အမှုထမ်းခကတ်ရေ &quot;ဂေါ်ရခါး&quot;ကုလားတိနန့် ပူးပေါင်းသူက ပူးပေါင်း၊ လက်နက်ဝယ်သူက ဝယ်ပနာ ကုလား၊ ရခိုင် အဓိကရုဏ်းကို ဖန်တီးခကတ်ခြင်း ဖြစ်ရေ။

ထိုအချိန် ထိုကာလတွင် ဦးအောင်သာကျော် အပါအဝင် တာဝန်သိ ရခိုင်ခေါင်းဆောင်တိက ကာကွယ်ပနာ ကြိုးပမ်းချက်တိစွာ ဟိခပါရေ။ ထိုအချိန် ထိုကာလတွင် ဦးကျော်ခိုင်ရေ ဘူးသီးတောင်သို့ သင်္ဘောဖြင့် အသွား ကမ်းမှ ကုလားတိက သေနတ်ဖြင့်လှမ်းပစ်ပနာ သင်္ဘောပေါ်မှာပင် (၁-၅-၁၉၄၂)ခုနှစ်က ကျဆုံးသွား ခရရေ။ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ် အာဇာနည်တစ်ဦး ရေတိမ်တွင် နစ်ခရရေဟု မှတ်တမ်းတင် ဂုဏ်ယူရပါရေ။ သူဧ့အလောင်းကို ကမ်းပေါ်တက်ပနာ မြေမြှုပ်သင်္ဂြ ိုဟ်ရန်ပင် အခြေအနီ မပီးတော့ပါ။ ဦးရန်အောင်ဧ့ မျိုး ချစ်တော်လှန်ရေး တပ်သားတိနန့် ထိပ်တိုက်တိုးနီပနာ ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခကတ်ရာ ဦးကျော်ခိုင်ဧ့ အလောင်း ကို သံတုံးတိဖြင့်ချပနာ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့အနီး ကုလားတန်မြစ်မှာပင် ရေအောက်သင်္ဂြု ိဟ်ခရပါရေ။

ဦးကျော်ခိုင်ကို ဖခင် ဦးစံထွန်း၊ မိခင် ဒေါ်စံထွေးခိုင်ရို့မှ ၁၉၀၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၉)ရက်နိ့တွင် မွေးဖွား ခပါရေ။ သားသမီး (၁၂)ယောက်ထွန်းကားခရာ ဦးကျော်ခိုင်ရေ သားကြီးသြရသ ဖြစ်ရေ။ ညီအစ် ကိုမောင်နှမ (၁၂)ယောက်မှာ -

၁။ ဦးကျော်ခိုင် (အရေးပိုင် D.C၊ သားကြီးသြရသ)

၂။ ဒေါ်စံညွန့်ခိုင်

၃။ ဒေါ်စံသာခိုင်

၄။ ဦးသာဘန်းခိုင် B.Sc

၅။ ဦးသာထွန်းခိုင် (I.P.S, D.S.P) (Indian Police Service)

၆။ ဦးထွန်းလှခိုင်

၇။ ဒေါ်စံကော်ခိုင် B.A, B.L

၈။ ဒေါ်စံအေးခိုင်

၉။ ဒေါက်တာ ဒေါ်စံမြခိုင် M.B.B.S (Med-Srpretendent Central Women Hospital Rangoon)

၁၀။ ဒေါက်တာ အောင်ထွန်းခိုင် M.B.B.S

၁၁။ ဒေါ်စံလှခိုင် B.A

၁၂။ ဦးအောင်ကျော်ခိုင် (အင်ဂျင်နီယာ) ရို့ ဖြစ်ကတ်ပါရေ။

ဦးကျော်ခိုင် ငယ်စဉ်က စစ်တွေမြို့တွင် ကျောင်းနီခသော်လည်း (၁၀)တန်းကို ရန်ကုန်မြို့မှပင် အောင်မြင်ခပါရေ။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာဂုဏ်ထူးဖြင့် B.Sc ဘွဲ့ကို ရဟိခပါရေ။

၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် (I.C.S)အရွေးခံရပြီးနောက်ပိုင်း အင်္ဂလန် Oxford တက္ကသိုလ်သို့ သွားရောက်ပနာ ပညာတော်သင် သွားရောက်ပနာ ဘွဲ့ရဟိခပါရေ။

၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၉)ရက်နိ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရထံတွင် ဝန်ထမ်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခပါရေ။

ဦးကျော်ခိုင်ရေ စာရေး စာဖတ်ပညာရပ်ကိုလည်း အထူးဝါသနာပါခပနာ ကြီးပွားရေးစာစောင် မဂ္ဂဇင်းကို သူကိုယ်တိုင် ဦးဆောင် ဦးရွက်ပြုပနာ ပြုစုပျိုးထောင်ခရေဟု သိရပါရေ။ ထို့ကြောင့် ကြီးပွားရေးစာစောင် (လူငယ်များကြီးပွားရေးအသင်း) ရွှေရတုသဘင် အထိမ်းအမှတ် မဂ္ဂဇင်းကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်က ထုတ်ဝေခရာ မဂ္ဂဇင်းကို ဦးစီးဦးဆောင်ပြုခရေ ဥက္ကဌမှ (အယ်ဒီတာချုပ်)တိဧ့ စာရင်းတွင် ဦးကျော်ခိုင်ကို ပထမဆုံး နံပါတ်(၁)တွင် ဖော်ပြထားရေကို မမျှော်လင့်ဘဲ အံ့သြစရာကောင်းလောက်အောင် တွိ့ရပါရေ။

အလွန်ပင် ဂုဏ်ယူစရာ၊ ဝမ်းသာစရာဟု ဆိုရပါမည်။ ယခုနှစ် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ဆိုကေ နှစ်ပေါင်း (၃၇)နှစ်ပင် ကြာမြင့်ခပါပြီ။ ယင်းမဂ္ဂဇင်းကို ဂနိ့ထိတိုင်အောင် လက်ဆင့်ကမ်းပနာ သားစဉ်မြေးဆက် တည်တံ့အောင် ထိန်းသိမ်းထားဟိနီကတ်ရေ စာပီပညာသျှင်တိကိုလည်း အရေးပိုင် ဦးကျော်ခိုင်ဧ့ မိသားစုကိုယ်စား အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ပြုစုနီသူ စာရေးသူက တိစွာကျေးဇူးတင် ဂုဏ်ယူပါကြောင်း ပြောကြားလိုပါရေ။

==ဦးကျော်ခိုင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခရေ မြို့တိ==

ဦးကျော်ခိုင်ရေ Burma Civil Cervice (Class.1) အဆင့်ကိုရဟိပြီး နောက်ပိုင်း ၁၉၂၈ ခု၊ စက်တင်ဘာလ (၂၉)ရက်နီ့တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခပါရေ။

♠ ၁၀-၁၁-၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သင် (A.C Training) အဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခပါရေ။

♠ ၂၅-၄ ၁၉၂၉    တောင်ငူ        (A.C Training)အရာဟိ

♠ ၂၄-၆-၁၉၂၉    မြစ်ကြီးနား    (A.C Training)အရာဟိ

♠ ၁၈-၁၁-၁၉၂၉    စစ်ကိုင်း        (A.C Training)အရာဟိ

♠ ၁၉-၁၂-၁၉၂၉    မြင်းမူ        (A.C Training)အရာဟိ

♠ ၁၉-၁-၁၉၃၀    စစ်ကိုင်း        (A.C Training)အရာဟိ

♠ ၂၇-၂-၁၉၃၁    မော်လိုက်        S.D.O မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအရာဟိ

♠ ၃-၈-၁၉၃၁    ကလေး၀        S.D.O မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအရာဟိ

♠ ၁၅-၁၀-၁၉၃၂    ဟံသာဝတီ    (ပဲခူး) A.C,A.S.O (နယ်ပိုင်)

♠ ၁၅-၁၀-၁၉၃၃    တိုက်ကြီးမြို့    A.C, A.S.O (နယ်ပိုင်)

♠ ၁၀-၃-၁၉၃၄    ပြည်မြို့        A.C, S.D.O (နယ်ပိုင်)

♠ ၂၂-၄-၁၉၃၇    မုံရွာ        D.C (အရေးပိုင်)

♠ ၅-၄-၁၉၃၇    ဟံသာဝတီ    (ပဲခူး) D.C (အရေးပိုင်)

♠ ၂၂-၁၀-၁၉၃၈    အင်းစိန်        D.C (အရေးပိုင်)

♠ ၁၉၄၀-၁၉၄၂    စစ်တွေ        D.C (အရေးပိုင်)

♠ ၁-၅-၁၉၄၂     ကွယ်လွန်        ဘူးသီးတောင်

==ကိုးကား==

နိုင်ငံအကျိုးပြုအဖိုးတန်ရတနာတိ (၂) - အေးသိန်း စာအုပ်မှ -

[[Category:ရခိုင် စာရီးဆရာတိ]]</text>
      <sha1>h1z205sb9ylc1o20ibf90pk4cqmmhj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဦးစံရွှေဖူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1334</id>
    <revision>
      <id>20722</id>
      <parentid>4450</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814439}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1416" sha1="b9z807g0si2p844dww8rzwh69kmsjwj" xml:space="preserve">ဦးစံရွှေဖူးရေ ၁၈၈၂ ခုနှစ်မှာဖွားမြင်ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင်ကွယ်လွန်ခရေ။ ရခိုင်သမိုင်းနန့် ယဉ်ကျေးမှုရေးရာတိ ကို သုတေသနပြုကာအင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖေါ်ပြခသူ ဖြစ်ရေ။ ၁၉၁ရ ခုနှစ်မှ ၁၉၂ရခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနဂျာနယ်မှာရေးသားခရေ။ မူလကျောင်းဆရာဖြစ်ပြီး နောင်မှာဘိလတ်ပြန် ဝတ်လုံတော်ရ ဖြစ်လာရေ။ ဒုတိယအကြိမ် ဥပဒေပြုကောင်စီ ရွေးကောက်ပွဲမှာစစ်တွေမြို့ ၌ ရှေ့နီ (မောင်)မြထွန်းနန့် ပြိုင်ရာ မင်းတိုင်ပင်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရဖူးရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင် စာရီးဆရာတိ‎]]</text>
      <sha1>b9z807g0si2p844dww8rzwh69kmsjwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဦးဘိုးညွန့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1341</id>
    <revision>
      <id>20723</id>
      <parentid>4488</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834274}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10833" sha1="b8k1wsiyys6p4g62w8pdxhgrbi0gg3w" xml:space="preserve">{{Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ
| အမည် = ဦးဘိုးညွန့်
| ဓာတ်ပုံ =
| နာမည်ရင်း =
| ကလောင်အမည်ခွဲများ = 
| မွီးသက္ကရာဇ် =  ၁၉၁၆
| Bio =ကိုယ်ရီးအကျဉ်းချုပ်
| မွီးဖွားရာနီရာ=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[မာန်အောင်မြို့နယ်]]၊ [[ကအီးကျေးရွာ]]
| မိဘနာမည် =ဦးရွှေခိုင်+ဒေါ်ဝင်းသာဦး
| နိုင်ငံသား =[[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| လူမျိုး = [[ရခိုင်]]
| ကိုးကွယ်ရေဘာသာ =[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| ပညာအရည်အချင်း = အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကိုးတန်း
| အလုပ်အကိုင် =[[ပွဲရုံလုပ်ငန်း]],[[ဧည့်ရိပ်သာလုပ်ငန်း]]
| အိမ်ထောင်ဖက် = ဒေါ်ကြည်ကြည်
|သားသမီး = 
|ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု =[[နိုင်ငံရေးနိုင်တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ]]
|ထင်ယှားရေလက်ရာတိ=
| ရယှိခရေဆုတိ=
| လက်မှတ်=
| ကွန်ယက် =
 }}
မာန်အောင်ကျွန်းမှ ဦးဘိုးညွန့်ကို ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ဝှမ်းမှ လူတော်တော်များများ သိကတ်ရေ။ ရခိုင်သား အများစုရေ ရန်ကုန်မြို့ ကုန်ဈေးတန်းလမ်းမှ &quot;ဦးဘိုးညွန့်ပွဲရုံ&quot;နန့် မကင်းကတ်ရေအတွက်ကြောင့် ဖြစ်ရေ။ တစ်ချိန်သောအခါက ဦးဘိုးညွန့်ပွဲရုံရေ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ဝှမ်းနန့် မာန်အောင်ကျွန်းထွက် အုန်းဆံ(အုန်း သား)၊ ငါးခြောက်၊ ပုဇွန်ခြောက်၊ ငါးမန်းတောင်နန့် ငါးစည်ဖောင်း စရေရို့ကို ဒိုင်ခံဖြန့်ဖြူးရာ ပွဲရုံ ကြီး ဖြစ်ခရေ။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အနှံအပြားမှ ဘုရားဖူးလာသူတိ၊ ဆေးဝါးကုသခံရန် လာသူတိနန့် ကုန်ပစ္စည်းဝယ်ရန် လာသူတိဧ့ တည်းခိုရာ ဧည့်ရိပ်သာကြီးလည်း ဖြစ်ခရေ။

ဦးဘိုးညွန့်ရေ ပွဲရုံလုပ်ငန်းနန့် ဧည့်ရိပ်သာလုပ်ငန်းရို့နန့်သာ လူသိထင်ရှားစွာ မဟုတ်ဘဲ အခြားရေ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းနန့် လူမှုရေးလုပ်ငန်း၊ နိုင်ငံရီးလုပ်ငန်းတိဖြင့်လည်း လူသိတိထင် ရှားရေ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ရေ။

ဦးဘိုးညွန့်ကို မာန်အောင်မြို့နယ်၊ ကအီးကျေးရွာနီ သူကြီးဦးရွှေခိုင်နန့် ဒေါ်ဝင်းသာဦးရို့မှ ၁၉၁၆ခုနှစ် တွင် မွေးဖွားခရေ။ မွေးချင်းနှစ်ဦးမှာ ဒေါ်ရွှေခိုင်ဦးနန့် ဦးဘိုငြိမ်းရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ အတန်းပညာ ကို ကျောက်ဖြူမြို့ တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကိုးတန်းအောင်ရေအထိ သင်ကြားခရေ။ ထို့နောက် သက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်အဖြစ် အမရပူရ ဆောင်းဒါး ရက္ကန်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်သင်ကြားခရေ။ ဆောင်းဒါးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားနီစဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်လာပနာ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ရန်အောင်နန့် ဗိုလ်မင်းလွင်ရို့ &quot;ဘီ၊အိုင်၊အေ&quot;(BIA)တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့ရန် ရခိုင်ပြည်သို့ ရောက်လာစဉ် မာန်အောင်မြို့နယ်မှ ဦးဘိုးညွန့်နန့် ဦးအောင်လှဖြူရို့နှစ်ဦး ဝင်ရောက်လိုက်ပါသွားကတ်ရေ။

ဦးဘိုးညွန့်ရေ ဂျပန်ခေတ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းသူ ဒေါ်ကြည်ကြည်နန့် ဖူးစာဆုံခဲ့ရေ။ ရွှေတိဂုံ ဘုရားလမ်းတွင် &quot;ဦးဘိုးညွန့်နန့် သားကုမ္ပဏီ&quot;ကို တည်ထောင်ရေ။ ထို့နောက် ၁၉၅၁-၅၂ တွင် အမှတ် (၁၅)၊ ခေမာလမ်း၊ စစ်ချောင်းတွင် &quot;ခြင်္သေ့မင်း&quot; အထည်စက်ရုံကို တည်ထောင်ရေ။ ဆေးဆိုးပန်းရိုက် ပညာကို အိန္ဒိယနန့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတိသို့ သွားရောက်သင်ယူခရေ။

ဦးဘိုးညွန့်ရေ ဖက်စပ်ကော်ပိုရေးရှင်း အမှတ်(၁)တွင် မန်နေးဂျင်း ဒါရိုက်တာဖြစ် ဆောင်ရွက်ခရေ အပြင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဆေးဆိုးပန်းရိုက် အဖွဲ့ချုပ်ဧ့ ဥက္ကဌအဖြစ်လည်းကောင်၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင် ရာ စက်မှုလက်မှု အဖွဲ့ချုပ်ဧ့ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခရေ။ (ဥက္ကဌမှာ လူထု စီးကရက် ဦးချိုဖြစ်ပြီး၊ ဒုဥက္ကဌမှာ ဦးပွင့်ကောင်း ဖြစ်ရေ။) စက်မှုလက်မှု အဖွဲ့ချုပ်ဧ့ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်ဖြင့် အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျပန်နန့် တရုတ်နိုင်ငံတိသို့ လေ့လာရေးခရီး သွားရောက်ခရေ။

နိုင်ငံရေးကို ဝါသနာဗီဇပါပနာ ဖဆပလ (တည်မြဲ) အမတ်လောင်း အနီဖြင့် ဦးဘစော (ဝန်ကြီးဟောင်း )နန့် ကျောက်ဖြူမဲဆန္ဒနယ်မြေမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခသိမ်းရ။

ဦးဘိုးညွန့်ရေ ရခိုင်ပြည်နယ် ဓမ္မာရုံ ကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ၊ ရခိုင်သာယအသင်းနန့် မာန်အောင်မြို့နယ် အသင်း (ရန်ကုန်)ရို့တွင်လည်း ဦးဆောင်ပါဝင်ပြီး ဘာသာရေးနန့် လူမှုရေးလုပ်ငန်းတိကို တက်ကြွ စွာ ဆောင်ရွက်ခပါရေ။ ရခိုင်သဟာယအသင်းဧ့ ဒုတိယမြောက် ဥက္ကဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခစဉ် က ကျောင်းသားသုံးဦးအား တက္ကသိုလ် ပညာသင် ထောက်ပံ့ကြေးပီးဖြစ်အောင် ဦးဆောင်စည်းရုံးခရေ။

ဦးဘိုးညွန့်ရေ လူမှုရေးလုပ်ငန်းတိတွင် ရခိုင်သားလူငယ် စီးပွားရေးသမားတိအား စေတနာဖြင့် လမ်းညွန်ခြင်း၊ အကူအညီပီးခြင်းတိအပြင် ရန်ကုန်ရောက် ရခိုင်လူငယ်တိအား စကားဖြင့်လည်းကောင်း ၊ ငွေကြေးဖြင့်လည်းကောင်း ထောက်ပံ့ကူညီခရေ။

ဦးဘိုးညွှန့်ရေ အသက်(၇၉)နှစ်အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ဖိုးစိန်လမ်း၊ အမှတ်-၄၁ (C) နီအိမ်၌ ၂၇-၄-၁၉၉၅ ရက်နိ့တွင် ကွယ်လွန်လားခရေ။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ကြည်ကြည်ရေ ၂၈-၈-၂၀၀၉ ရက်နိ့တွင် သမီးနီအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခရေ။ ဦးဘိုးညွန့်နန့် ဒေါ်ကြည်ကြည်ရို့တွင် သား ဦးညွန့်လှိုင်နန့် သမီး ဒေါ်သီတာအေးရို့ ကျန်ရစ်ခရေ။

==ကိုးကား==

နိုင်ငံအကျိုးပြုအဖိုးတန်ရတနာတိ (၂) - အေးသိန်း စာအုပ်မှ -


[[Category:ရခိုင်နိုင်ငံရီးဂေါင်းဆောင်တိ‎]]</text>
      <sha1>b8k1wsiyys6p4g62w8pdxhgrbi0gg3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဦးမြဝါ အရိုးအိုးစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1345</id>
    <revision>
      <id>20724</id>
      <parentid>4508</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834296}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4019" sha1="4cd4vjlcg0c3600txfa9fn45e3gdi4h" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ၊ ဦးမြဝါစေတီတော်ကြီးဧ့ အနောက်တောင်ဘက်၊ အင်းချပ်သိမ်ဧ့ တောင်ဘက်တွင်ဟိ ပါရေ ။ တည်ဆောက်ထူ
ဘုရင်မင်းဗာကြီးရေ  ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၉) အေဒီ (၁၅၃၇) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခရေ  စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းဗာကြီးရေ  ဤစေတီတော်ကို ဦးမြဝါအရိုးအိုးအားဌာပနာပနာ တည်ထားခရေ  စေတီတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ရေ ဟု သိဟိ ရပါရေ ။ မင်းဗာဘုရင်နန့် သျှင်မြဝါတို့မှာ ညီအစ်ကိုတော်စပ်ကြောင်း သိဟိ ရပါရေ ။ သျှင်မြဝါဧ့ မိခင် ဇေယျခေမာနန့် မင်းဗာဘုရင်ဧ့မိခင် စောနန္ဒီတို့မှာ ညီအစ်မအရင်းတော်စပ်ပါရေ ။ ထို့ကြောင့် မင်းဗာဘုရင်နန့် သျှင်မြဝါလည်း ညီအစ်ကိုတော်စပ်ခြင်းဖြစ်ပါရေ ။ အသက်လည်း အတူတူပင်ဖြစ်ပါဧ့။ သို့ရေ ် သျှင်မြဝါမှာ မင်းဗာဘုရင်ထက် ရက်ပိုင်းလောက်သာကြီးရေ ဟု သိဟိ ရပါရေ ။ 
==ဗိထုကာလက်ရာ==
ဦးမြဝါအရိုးအိုးစေတီကို ပေ (၁၀၀) ခန့်မြင့်ရေ  ဘုရားပေါင်းတောင်ဧ့ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးတွင် ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ ကိုတွေ့ဟိ ရပါရေ ။ စေတီတော်ကို ကျောက်တံတိုင်းခတ်ပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ ။ စေတီတော်မှာ လက်ဟိ အခြေအနီ၌ ပျက်စီးနီပြီး အမြင့် (၉) ပေခန့်သာ ကျောက်ပုံအဖြစ် ကျန်ဟိ ပါတော့ရေ ။ အလျား၊ အနံ (၁၈) ပေခန့်ကျယ်ပြီး ပစ္စယံနှစ်ဆင့်ကျော်ခန့်သာ ကျန်ဟိ ပါတော့ရေ ။ အလယ်တွင် ဆင်းတုတော် ကိန်းဝပ်စံပ္ပာယ်ရေ  လိုဏ်ဂူတော်တွေ့ဟိ ရပြီး အချင်း (၅) ပေခန့်တွေ့ဟိ ရပါရေ ။ လိုဏ်ဂူတော် အရှေ့ဘက်သို့ မုခ်ထွက်ပါဟိ ပါရေ ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>4cd4vjlcg0c3600txfa9fn45e3gdi4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဦးမြဝါ အသက်စွန့်ခဲ့သည့် အထိမ်းမှတ်နေရာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1346</id>
    <revision>
      <id>20725</id>
      <parentid>4516</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834300}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5176" sha1="93t2alp5ayikaqhqvobf9j3ngsohdly" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
“မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ၊ ဦးမြဝါစေတီတော် ကြီးဧ့ တောင်ဘက်တောင်ခြေ၊ ဦးမြဝါ အရိုးအိုးစေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက် တောင်အောက်တောင်ခြေတွင် ဟိ ပါရေ။ |
==ကုသိုလ်သျှင်==
သျှင်မြဝါရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၉) ခု၊ အေဒီ (၁၅၃၇) ခုနှစ်တွင် မိမိဧ့အသက်ကို စတေးခရာ နီရာပင်ဖြစ်ပါရေ။ | 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
မြောက်ဦးမြို့ မြို့သက်ရှည်စေရန်အတွက် သျှင်မြဝါတွက်ချက်ထားသည့် အချိန်ကျရောက်သည့်အခါ ကြာသပတေးသားကို စတေးရမည်ဖြစ်နီပါရေ။ သို့သော်လည် အခြားလူတိဧ့ အသက်ကို မသတ်လိုရေကတစ်ကြောင်း၊ စတေးမည့်အချိန်တွင် လူစားရှာရန် အချိန်မရရေကတစ်ကြောင်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် သျှင်မြဝါမှာ မိမိဧ့ ဝမ်းဗိုက်ကိုဓားဖြင့်ခွဲပြီး အူကိုမြို့မျှော်တိုင်၌ရစ်ပတ်ကာ ၎င်းသေဆုံးရေနီရာတွင်ပင် မီးသဂြိုလ်ကြရန် မှာကြားထားခပါရေ။ သို့သော်လည်း မင်းဗာဘုရင်မှာ မင်းဆရာဖြစ်နီရေ ပညာဟိ  ဦးမြဝါကို ခွေးလိုဝက်လို မသဂြိုလ်လိုရေကြောင့် မီးသဂြိုလ်ပြီး တောင်ပေါ်တွင် ဂူသွင်းထားခပါရေ။ ဤနီရာမှာ ဦးမြဝါ သီဆုံးခရေနီရာဖြစ်ပနာ ဦးမြဝါ အသက်စွန့်ခရေ အထိမ်းအမှတ်နီရာအဖြစ်သာ ဖော်ပြပါရေ။ ၎င်း အသက်စွန့်ခရေနီရာတွင် ဦးမြဝါရေးထိုးခရေ အင်းချပ်နှစ်ချပ်လည်း ဟိ နီပါသေးရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ဦးမြဝါ အသက်စွန့်ရေနီရာကို မြေညီပြင်တွင် တွေ့ဟိ ရပါရေ။ လက်ဟိ အခြေအနီတွင် ဦးမြဝါအသက်စွန့် | ခရေ မြေနီရာ၌ အလျား (၁၆) ပေ၊ အနံ (၁၃) ပေ ခန့် ကျယ်ဝန်းရေ အုတ်ကာ၊ သွပ်မိုး အဆောက်အဦတစ်ခုတည်ဆောက်ထားပါရေ။ ထိုအဆောက်အဦထဲတွင် ဦးမြဝါရုပ်ထုနန့်အတူ အင်းချပ်ကျောက်ပြား (၂) ချပ်ကို စိုက်ထူထားပါရေ။ ဦးမြဝါရုပ်တုမှာ အမြင့် ၃ ပေ ၇ လက်မခန့်၊ ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် ၁ ပေ ၈ လက်မခန့်၊ ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် ၂ ပေ ၇ လက်မခန့် ဟိ ပါရေ။ ဦးမြဝါရုပ်တု လက်ယာဘက်မှ အင်းချပ်မှာ အမြင့် ၃ ပေ ( ၃ လက်မခန့်၊ အကျယ် ၂ ပေ ၅ လက်မ ခန့်နန့် အထူ ၆ ခန့်ဟိ ပါရေ။ ဦးမြဝါရုပ်တုလက်ဝဲဘက်မှ အင်းချပ်မှာလည်းအမြင့် ၂ ပေ ခန့်၊ အကျယ် ၂ ပေ ခန့်နန့် အထူ ၇ လက်မခန့်ဟိ ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>93t2alp5ayikaqhqvobf9j3ngsohdly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဦးမြဝါကျောက်အင်းဆံများ တည်ရှိရာသိမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1347</id>
    <revision>
      <id>20726</id>
      <parentid>4522</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834303}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="2k9hylwj5wmrgbx8wr923yeepudpvin" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ၊ ဦးမြဝါ အရိုးအိုးစေတီဧ့ မြောက်ဘက်၊ ဘုရားပေါင်းတွင်းဧ့ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကပ်လျက်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
မင်းဆရာ သျှင်မြဝါရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၉) ခု၊ အေဒီ (၁၅၃၇) ခုနှစ်တွင် ထုဆစ်ရေးထိုးခရေ အင်းဆံတိဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
မြောက်ဦးမြို့ မြို့သက်ရှည်ရန်အတွက် သျှင်မြဝါရေးထိုးပေးခရေ အင်းဆံတိဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ သျှင်မြဝါရေးထိုးခရေ အင်းဆံတိဖြစ်ရေကြောင့် သျှင်မြဝါအင်းဆံဟူပနာ ခေါ်တွင်ကြခြင်းဖြစ်ပါရေ။ အင်းဆံ (၂) ချပ်စလုံးမှာ သျှင်မြဝါ သက်ဟိထင်ရှားဟိစဉ်ကပင် ရေးထိုးခရေ အင်းဆံတိဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
သျှင်မြဝါအင်းဆံ (၂) ချပ်စလုံးကို ပေ (၁၀၀ ) ခန့်မြင့်ရေ ဘုရားပေါင်းတောင်ကုန်း အလယ်တွင် သိမ်ဆောက်ပနာ သိမ်ထဲတွင် ဆင်းတုတော်တိနန့်အတူ တွေ့ဟိလေ့လာနိုင်ပါရေ။ ပထမအင်းဆံမှာ အမြင့် ၃ ပေ ၃ လက်မခန့်၊ အကျယ် ၂ ပေ ၅ လက်မ ခန့်ဟိပြီး အထူ ၁၁ လက်မခန့်ဟိပြီး အင်းဆံတိမှာသဲကျောက်မာ အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အင်းကွက်တိထဲတွက် နဂါးနှစ်ကောင်လိမ်ယှက်နီပုံ ရေးထိုးထားရေကိုတွေ့ရပါရေ။ ဒုတိယအင်းဆံမှာ အမြင့် ၂ ပေ ၁၁ လက်မခန့်၊ အကျယ် ၂ ပေ ၄ လက်မ ခန့်ဟိပြီး အထူ ၁ဝ လက်မခန့်ဟိပါရေ။ ဤ အင်းဆံကိုလည်း နဂါးနှစ်ကောင်လိမ် ယှက်ပနာ အင်းကွက်တိကို ရေးထိုးထားပါရေ။ အင်းဆံနှစ်ချပ်ဧ့ လက်ယာဘက်တွင် ဆင်းတုတော် (၃) ဆူ ပူဇော်ထားပါရေ။ အင်းဆံတည်ဟိရာ သိမ်မှာ အလျား ၂၅ ပေ၊ အနံအထူ ၁၀ လက်မခန့်ဟိပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>2k9hylwj5wmrgbx8wr923yeepudpvin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဦးရေ အနည်းအများ အလိုက် ပြောဆိုရေ စကားတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1351</id>
    <revision>
      <id>20727</id>
      <parentid>4548</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834311}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2352" sha1="atpt3gr8caqwhkfecsbp743aymqi1o8" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| တိရိစ္ဆာန်တစ်အုပ်  ||တစ်ရွီ
|-
|လူတစ်စု  ||လူတစ်ကျိုင်
|-
|ငါးအုပ်  ||ငါးကျိုင်
|-
| သစ်သီးတစ်ခိုင်  ||အသီးတစ်ပြွတ်
|-
| အခိုင်ခိုင်  ||အပြွတ်ပြွတ်
|-
| ငွေသားဒင်္ဂါးအစီလိုက်  ||အစွက်လိုက်
|-
| အအုပ်လိုက် || အရွီလိုက်
|-
|အများ || တိ
|-
| အနည်း || သျှေ
|-
| အများမပြား || မကန်မဝှန်
|-
| တသီတတန်း  ||မဆုံးတန်း
|-
| ပန်းတသီတကုံး || ပန်းတစ်သိန်
|-
| ရှုမဆုံး၊ ကြည့်မဆုံး || မျက်စိတသီ
|-
| အလွန့်အလွန် များပြားသည် || ပိတ္တကိုးသိန်း
|-
| အစည်းအဝေး  ||မိတ်တိန်
|-
| ရွာလုံးကျွတ်  ||ရွာဟုံ၊ ရွာပြတ်၊ ရွာလုံးချုံ
|-
|မြို့လုံးကျွတ် ||မြို့ဟုံ၊ မြို့ပြတ်၊ မြို့လုံးချုံ
|-
| သူတို့  ||သူရို့
|-
| ငါတို့  ||ငရို့
|-
| ကျွန်တော်တို့  ||ကျွန်တော်ရို့၊ အကျွန်ရို့
|-
| ထိုဟာတွေကို  ||ယင်းချင့်တိကို
|-
| ကြ ကြတ်၊  ||က၊ ကြတ် (လားကြတ်)
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>atpt3gr8caqwhkfecsbp743aymqi1o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဧကပုဒ်ရတုများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1356</id>
    <revision>
      <id>20728</id>
      <parentid>14578</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834334}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6673" sha1="cmv4fltw9rsej1paban0j1oo3pmhquo" xml:space="preserve">==၁။ ဥက္ကာပျံ ရခိုင်သို့ ပြန်မည်ဆိုသောအခါ ရီးသားထားခသည့် စာဧကပိုဒ်==

အထူးအထူး ဥဒါန်းကျူးပိမ့်၊ စန္ဒကူးပင်မွှန်၊ သရက္ခန်ကို၊ မချိန်လုံးကျွတ် အကုန်ဖြတ်၍ ပြုမှတ်ဝေပူ၊ မြနှင့်တူဟု ကြက်ဆူညွှန့်ရှင်၊ ပန်းတိုင်းပင်ကို စီရင်တတ်မူ စောင်းရန်းပြုသို့ ချစ်မှုညွှတ်ပြောင်း တွန်သံညောင်းလျက်၊ ဥဒေါင်း ကြိုးကြာ။ ရွှေဟင်္သာကို၊ မတာ ညှင်းဆဲး၊ ကလူ- မဲး၍ စွန်းရဲးကျီးနက် ခင်ပုပ်ငှက်ကို နှစ်သက်ရွှင်ပျ၊ မွေးယုယသို့၊ မုန်းဝရဲးခေါင်၊ ဆင်ပျောင်မြေခွေး ပုံထွေးနှိင်းချိန်၊ ဘုမ္မသိန်ပြာ၊ အမျှသာဟု ပမာပြုအပ် ထိုအရပ်ကို လျပ်လျပ် လျင်စွာ၊ စွန့်အပ်ရာဟု ပညာယှိများ ကျမ်းစကားကို။ ။ မှတ်သားကြကုန် လူအပုံ။

==၂။ ရခိုင်ဥက္ကာပျံဆို၊ ဧကရတုပိုဒါမိုဃ်းဖွဲ့==

အောက်အာကာဗွီ။ ဝါရောထွီ၍ လီထက်ကားရီ ရီထက်မြီနှင့်။ ပထဝီဟု၊ ထုထုနှစ်သိန်း လေးသောင်း ကိန်းထက်၊ ရံသိန်းစကြာဝဠာ၊ ညီစွာဝန်းလည် ကျောက်ထိတည်သား၊ လှည့်လည်ပတ်ရစ် သမုဒ်မြစ်မှ၊ တက်သစ် ဖြိုးမူ။ ပဇ္ဇုန္နနတ်၊ တန်ခိုးမြတ်ကြောင့်၊ ရဟတ်နှင့်တင်၊ စက်နှင့်ငင်သို့ ကောင်းကင်ကသာ၊ နတ်တေဇာဖြင့်၊ သီတာ ရေခဲး၊ လှစ်ခွဲးတိမ်ကြား ယန္တယားစက်၊ သန်လျက်လှည့်ဝန်း၊ လည်၍ထွန်းမျှ၊ ရစ်သန်းပြိုးပြောင်၊ ဘရက်ရောင်နှင့် စက်ရောင် လျှံတက်၊ တလက်လက်လင်း တဝင်းဝင်းလျှင် အုန်းအင်းထစ်မောင်း ရိုက်ချောင်းပဲ့တင် ကောင်းကင်အလုံး မည်းမည်းပုံးမျှ ရွာလကလျှင် အလှကြင်တန် သည်ရန်မွေးမိ မသိပါလေ ရစ်ခွေဗျာပါ မယ်မှာကိုလွမ်း နောင်မှာချမ်းခဲ့ ညှိုးသမ်း ဝါလ မရရိပွတ် နတ်လည်းမနိုး ရက်ကိုးဆယ်လုံး မကျိုးရာသီ လင့်ကာလီသည်။ . သန်နွီကုန်၍ ပဇ္ဇုန် ဝဿကာလငံ့ ရဦးမည်လော။

==၃။ ထောင်သင်းမှူးဆို အဖြည့်ခံရတု ၂ ပိုဒ်နှင့် ရခိုင်ဥက္ကာပျံ၏ အဖြည့်စာ ပိုဒ်==

(၁) မမျှသောင်းထောင်။ နန်းညာတောင်ဝယ်၊ အခေါင်စံထား နန်းမင်းသားလျှင် နောင်ဘွားကြင်ဘော် မြောက်သားတော်ကြောင့် မူးမော်သေပြတ် ဖိုလ်မှလွတ်သို ့ မချွတ်ဧကန် နောင်မှာဟန်ကား ဖြည်းသွန်လေညှင်း စိမ့်စိမ့်းချင်းလျက် အင်ကြင်းဝါးနွယ် အလှယ်လှယ်ကို စမ္ပယ်ပျော်ပါး ရှေ ့ဝယ်ထား၍ ဦးနားထိပ်ပြင် ပန်ဆင်မတတ် လေးမြတ်ယုယ ပေးချင်လှ၏ ဆယ်ဆရွှေထက် ပြစ်မစက်သည်။ ၊ လူဘက်ထွက်လော ကြာနတ်လော။

(၂)မလှတောင်းအောင် စခန်းသာချောင်ဝယ် မြူမျှောင်ဆံသန်း ခြည်မတန်းတည် လဝန်းတန်ဆောင် နေမ ပြောင်လည်း ကိုရောင်လျှလည် ထွန်းတော့သည်ဟု မွှေးကြည့်ပျံ ရှား ကျွန်ုပ်နားဝယ် စကားကိုသာ မူးမော်ရှာမျှ ကြံကာတွေးတာ၊ သိချင်မောစ္စ၊ သဘောဆက်ဆက်၊ မေးကာမြွက်သည်။ ဖြူညက်ထုတ်လော့ ပြာလတ်လော။

==ဥက္ကာပျံအဖြည့်==
(၃) မရကြောင်းဆောင် ပန်းရှာအောင်လည်း နောင်မူကြီထွေ၊ စိတ်သာဝေမျှ မြောက်ဒသန် စွန်။ သရက္ခာန်မ မွှေးလေသွေးပျံ ကြူ၊ မဉ္ဇူနံရှင်း၊ ပြည်းလေသွင်းက၊ အင်းကြင်းသန္ဓေ၊ သံသေဒဇ၊ ဂမ္ဘလည်းဟူ လူဟုဆိုရေး ဝေး ကြီးဝေးခဲ့ မာန်သွေးရာဂ ဣရန္ဒနတ်၊ ဥပပတ်လျှင် ဟုတ်မောထင်၏၊ စုံတင်စုံဘက် ချစ်တို့သက်သည်။
ဖြူရွက်ထွတ်လေ ညဝတ်လေ။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရတု‎]]</text>
      <sha1>cmv4fltw9rsej1paban0j1oo3pmhquo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၁၂လရာသီရတု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1361</id>
    <revision>
      <id>20729</id>
      <parentid>4588</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834344}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30838" sha1="ctg1v0s1k1r0eio8aatuo3v0po1icw7" xml:space="preserve">==ဥက္ကာပျံ၏ (၁၂) လရာသီရတု==
ဇေယန္တု  -နမောတဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿတိ

==တပေါင်းလ==

ဟေမန်ကုန်ပြောင်း၊ လတပေါင်းလည်းချမ်းဆောင်းလွန်၊ ဝိမာန်သည်ခွံကာလ၊ တပေါင်းလာလျှင်၊ ရွက်ကျင်တောင်လိ ထက၊ ကြိုရွက်ကျပင်တကာ၊ ပွင့်ရာနုဆင်၊ ပင်တိုင်းပြောင်သည်၊ ခြောက်ရောင်သို့ချီပြာခဲ့။ ကြည့်ချီသော်- လွမ်ဖွယ်တိ၊ ပွင့်သီးတကာ၊ ပင်တို့မှာလည်း ကုံးသွယ်နှယ် .. ချိန်ခါ-အညီညီသို့၊ ကြည့်သ‘လွမ်းလောက်ဘွယ်၊တပေါင်းလလျှင်၊ ရွက်ကျင်‘ရတုနွယ်က၊ ကုန်သည်နွားသည်-ဟန်မပြား၊ ညှာစိမ်းရှိတူ၊ ငိုတူပန်းကြွက်နားသို့၊ ဒေါန- ချတ္တရာ ဝေယာ ကျက်ရုံး၊ ဂမုန်းစံကား၊ ဆက်သွား-ဇိသဝါနှင့်၊ နော်ဇာသည် ဇော်ဂျီပန်း၊ ပုံးညက်ကြန်သည် ခတ္တာ- ပန်းခေါက်ရမ်းနှင့်။ မြပန်းပွေ့လုလာ၊ လိဗွီသင်းထုံး၊ တောင်လုံး ပိုးကြိုင်လာမျှ။ မဉ္ဇူသာ- ပန်းထင်ရှား၊ ကွန်းဘိဆင်ပြီ၊ ငုံးရွှင်ပန်းရှိရားတို့။ ကုံးသွယ်ထား - နှင့်အတူ၊ ဟေမာန်ချမ်းဆောင်း၊ တပေါင်းအားကိုယ၍။ သာနုဟူ-ကံ့ကော် ပန်း၊ ပွင့်မျိုးစုံပြန်၊ ဂိ မှာန်တန်ပေါင်းဆန်း (၍) ကားဂွမ်းစွမ်းသည်- ဆွတ်ယူ၍၊ ဆယ်ချောင်းထိပ်မိုး ဘုန်းလျှံတိုးသည် ရှိခိုးတောင်းပန်၏လည်း ...။

==တန်ခူးလ==

ရှိခိုးတောင်းပန် ဘုန်းတောက်သံကို ကွန်လျှောက်ရမည်၊ တပေါင်းသည် - ရတုကုန် အထက်အစွန်း တန်ခူး ဆန်းသည် အလွမ်းမီးနှယ် ပုံ၏။ ခုတူစုံမရသာ ဟံသာဝတီ စစ်မြီသူ ့ခမ်းဝါ၌ နီဖြူဝါပန်းမျိုးစုံ ထွက်စာရင်းသောက် ခြင်း ကောက်ကမြူးခုန်ထက်။ ထက်ရပ်စုံ-လျှင်ဝါပြီး ပစ္စုန်ကလာ သို ့ချိန်ခါကို။ လွမ်းဒါမမူသီးလော့။ ရဝ်းသူ့ရပ် မြီတောရဂုံဝယ်၊ ဘောင်စုံကျီးငှက်မြည်က-စိတ်မတည် - လွန်လောက်သည်း၊ မောင်လည်းသူ ့ခွင် ရသခင်ဝယ် မှီး သျှင်နှင့်မတူတည်းလည်၊ များရက်ပျူး – ဝီခြီခေါင်၊ ရက္ခမဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်ပြည်ရောက်အောင်တည့်။ တထောင်သည် - မြင်လင်း၊ မြင့်မှိုထွတ်ခေါင် လေးယောက်မောင်သည်။ ဘုန်းခေါင်သိကြားမင်းလော့။ ချက်ချင်းပို့ဆက်လာ၊ ရခိုင်ညွန့် ဖူး၊ မြောက်ဦးရှိပြည်သာ၌။ များစွာသည် ရှိလှပေါင်း၊ သိင်္ဂနဒီ၊ နန်းတောင်ဆီဝယ်၊ ရှိလှီမင်းဆယ်ချောင်း၌၊ တသောင်း သောင်း - ပျော်စဉ်ခါ၊ တူစုံရူကြည့်လာသည်၊ သင်္ကြန်အခါတည့်လည် ... ... ။

==ကဆုံလ==

တန်ခူးကုန်ပြန်၊ တာသင်္ကြန်လည်း၊ လွန်လတ်မည်၊ ခုဆန်းသည်- ကဆုံလမောင်ကြောင့်စိတ်ပူ၊ မွီးသူ-တဒါ သက၊ စိမ်းရောင်မြ–ပင်တကာ၊ ပွင့်ရာနူဆောင်၊ ပင်ကိုင်းပြောင်သည်၊ မြရောင်အလျှံပြာသို ့။ ကြည်ချီသော်၊ ရူဘွယ် တိကဆုံရီးသွန်း၊ မိုးပန်း- ပွင့်လာဘိက။ ပိတ်သတ်- ညှိုးပူလာ၊ ခြိုးသားဇင်ရော်၊ စိတိပူလျှောက်ပြန်လာက၊ ထုံမွှာ ရာသည်။ သလွန်ထက်၊ ညဉ့်လေးယာမှာ တယာမ်မျှမစက်တည့်။ ။ ကြံတွက်ဆ - နိစဉ်ခါ၊ ကဆုံလမိုး၊ ထစ်ကြိုး ဆက်သွန်းလာက။ မေလွမ်းသည့်အခါကို၊ ပစ္စုန်ဘုံလျှင်၊ ပြိုးပြက်ဆင်သည်၊ ကောင်းခင်-လျှပ်ရောင်ခြည်မှ၊ ရှုကြည့် သည်စုချိန်ခါ၊ သော်တာပတ်လည်၊ ရောင်ခြည်- တထောင်ပြာသို့ ပွင့်လာသည်။ နီမင်းမြတ်၊ မြပန်းမြပင်၊ မြနုဆင်သည်၊ နတ်သျှင်မြင်းပျံလွှတ်က၊ ဆွတ်ဆွတ်မျှပြုံရယ်သွင်။ ဗယ်ကတင်၊ ဆုမ်း၊ ဖမ်းကြိမ်လုံးနှင့်ပင်တည့်။ လက် ယာတွင်ပွဲသံလျှက်မိုးနတ်ဘုန်းသျှင်၊ ကပွဲဆင်သည်၊ ပျော်ရွှင်ခြင်းနှင့်ထွက်က၊ ပြိုးပြိုးပြက်- လျှပ်ရောင်ဝါ၊ ကဆုံလမိုး၊ ထစ်ကြိုးဆက်သွန် လာသည်။ မေတို့ လွမ်းရာတို့ လည် ...။

==နံယုံလ==

နတ်သားပစ္စုန်၊ ကမြူးခုန်သည်၊ ကဆုံလလွန်၊ ပေါ်ဆန်းပြန်-နံယံလ၊ သမုလီရှင်၊ တောင်လီတင်သည်။ ကောင်း ခင်မှိုင်းစိကျမျှ၊ ဆက်သွန်းကျရွာပြန်လှာ၊ သောင်းကျွန်း၊ လူသူမျိုးလေးပြတ်တို့၊ ထွန်သွားရှာ~ကျွဲနွားတပ်၊ ငုံခြံ တောတောင်၊ လုပ်ဆောင်မျိုးချလတ်က၊ ဆွတ်ဆွတ်မျှ လွမ်းလောက်စီ၊ ကျီးငှက်သားပြင်း၊ မြဲဝယ်နင်း၍ မိနောက် ပျံလိုက်လိလော့။ မပျံလို-တအအ၊ တောင်ချင်းယှက်၍ကုန်၊ တော်ပုံစွဲခဲ့ကြ၏၊ ချိန်ကာလ-နံယံခါ၊ မိုးပန်းကုန်ဆောင်၊ ပင်တိုင်းပြောင်သည်။ လျှပ်ရောင်တဝါဝါနှင့်၊ ကြည့်ချီရာ-လွမ်းဘွယ်ထိ၊ မြင်းမိုရ်ယုဂန်၊ ချစ်ကြင်ဟန်ကြောင့်၊ အလွန် နိမချိတည့်၊ စိတ်သတိတားမဆည်၊ သလွန်ဘုံသာ၊ ဝက်မှိုရာမှာ၊ ပဇာယောင်နိတတ်မည်တည့်။ မွိုးမယ်တော်−ဘော် သားချင်းကျီးကောင်ယောင်ပင်၊ ဤညဥ့်တွင်ဝယ်၊ ဘုံခွင်သလွန်ထက်၌၊ စုံရပ်ယှက်’ချစ်ပန်းဆင်၊ ညဉ့်ဝယ်မက်သည်၊ အိပ်မက်ယောင်ပင်၊ မထင်တည့်၊ ကျီးကောင်ပင်နိုးလတ်ငြား၊ ဝန်လည်မိုးကြိုး၊ တဗိုးတွန်သံကြားခဲ့၊ ကြက်များ လည်း-သောင်းသောင်းတွန်၊ မောင်ကားမလာ၊ စက်ကွာရာဝယ်၊ လိပ်ပြာပြုသည်မှန်လော့။ ကြိမ်ဆယ်ပန်တမ်းတ ကာ၊ နံယံလမိုး၊ ပြိုးပြိုးသွန်းကျလာသည်၊ မေတို့လွမ်းရာဘို့လည် ...။

==ဝါဆိုလ==

နီယံကုန်းခမ်း ဝါဆိုဆန်းသည် မိုးကာလသည် ရွာသာမာ- ရွာဝိသံညံ့မစဲ အလိုလိုပင် မြပန်းဆင်သည် ကောင်း ခင်ထပ်ရိုက်ကြိုးမျှ လွမ်းဟန်သည့် စိတ်ဆာဝီခြောက်ပစ်လွှတ်စင် လှမျိုးသျှင်သည် မြစင်မောင်ကြောင့်ဝီခဲ့၊ လှ အင်္ဂါညီ-ပြာညို့ညို့၊ အရညာကင် တောရပ်ခွင်သယ် သျှင်ပင်ထေရ်များပေါင်းတို့လည်း ဝါဝင်ဘို့-နိုးလတ်ပြန် တ ဖန်မဝင် သူဇာလင်သည် မိုးမင်းထောက်ပြင်းထန်ခဲ့။ ဘုံဝေယံ ထက်ယံကြား နှုတ်ထည့်သောပုံ၊ ပစ္စုန်မိုးနတ် သားကို၊ မေထိပ်ပြားဆယ်ချောင်းတင် ဒေဝါမိုးမင်း ချက်ချင်းစစီချင်၍၊ ဘုန်သျှင်သည်မသဝါပစ္စုန်မိုးသည် ရွာရိုး ဆက်သွန်း ကျ၏၊ ချမ်းအေးမြ-ဘုံသလွန် မောင်မလာဘဲစက်ရာထဲဝင်ကျန်ခဲ့ ချမ်းဝှန့် သည် လွန်းလောက်တည်း ပြစ်စက်မျက်ရည် မဆည်နိုင်တ၍ရှ်နှင့်၊ မိုးများဆက်သွန်းလာ ရွာစီသံညံမစဲ တီးမှုတ်သံဝါ တောမှုတ်ကာသည် ဒုပ္ပါခြိမ့်ရင်သဲနှင့် မောင်မဟိသည့်မစက်တတ် သလွန်ဘုံသာ စက်မှိုရာမှာ မစက်ပါဘဲ တယောက်မောင်ကြောင့် သိုင်ခေါင်လုံးလုံးလွန်ခဲ့၊ ကြက်များလည်းသောင်းသောင်းတွင် တီးမှုတ်လင်းခွင်း ကြီးနင်းမောင်းခတ်သံလည်း ဥသြတွန်ဖိုးခေါင်ကျူး .. မောင်ကြောင့်စိတ်ပူ မွီးသူမအိပ်မူးတည့် လွန်ပျော်မြူး-တကာကာ သံဝါပျံကျူး ကျီးငှက်မြူး တွန်လာသည်။ ဝါဆို အခါတည့်လည် ... ... ။

==ဝါခေါင်လ==

ဝါဆိုကုန်ခမ်း ၊ ဝါခေါင်ဆန်းသည် မိုးပန်းပြုလျှင် ကျူးပြည်အင် မိုးနတ်သား .. ပစ္စုန်နတ်လျှင် .. မြင့်မိုရ်သျှင်သည် ထက်ခွင်သိကြားမင်းတို့။ ဆောက်ပြင်းသည် မလင်းဆီးရပ်ဝန်းမျှ။ တရက်မျှ နိမပူ လေးဖြာယဉ်ထုတ် မြစ်သမုဒ် ငယ်မှ ငင်ထုတ်တောင်လီယူခဲ့ သျှစ်သောင်းဟူ’လေးထောင်ခြာ၊ ပြင့်မိုအရံ နတ်တို့စံသည်၊ ယုဂန်တောင်အပါး က မနား- မနီလို လျှပ်ဝါပြက်သန်း သျှင်ရပ်ဝန်းသည်။ မိုးပန်းစိမ်းစိမ်းညိုမျှ၊ ပြည်ရွာကို- ဝိုးပိုင်အုပ် မိုးများရွာ သျှင်မျာနှာထည် အာကာလုံးကိုချပ်၍ ထောင်ထိမိုး ထစ်ကြီးပြည် သူဇာလင်ရင်း သိကြားမင်းက ဖန်ဆင်းရွာစီ သည်လော့ မေလွန်သည့် အခါကို သုခဗာလာ မိုးဒေဝါသည် ဝေယံဘုံရိပ်ခိုမျှ မကြည်ညို-ဝေယံသျှင် ဣန္ဒာ သက္ကာ ပုရိန္ဒာကို ဆောစွာဦးထိပ်တင်၍ သာတခွင် ရပ်ရွာကြောင့် မိုးလည်းထန်စွာ ဆက်သွန်းလာသည် အီတန်ပါသောကြောင့်ဟု ပွင့်လောင်းနတ်ဒေဝါ နှစ်တိုင်းရွာရိုး ပစ္စုန်မိုးသည် ဝပ်မိုးဇောင်းမရွာတည့် ခုနှစ်ခါစိတ် ဝမ်းနူး ရက်ရှင်ခြံမြည် လွမ်းဝှန်သည်းသည်း ရှိနည်းထက်ပင်ထူးခဲ စုံကထူးမြင့်တာရှည် ဝါခေါင်မိုးမင်း အချမ်း သွင်းလာသည်ကို ညွှန်းသျှင်တဆိုမှလည် ... ... ။

==တော်သလင်းလ==

ဝါခေါင်းကုန်လျှင်း တောသလင်းလည်း မိုးကြွင်းရွာ လူ့ရွာမှာသင်္ချိုမိုး တောမြင့်ခေါင် ခပ်ဖောင်ဖောင်နှင့် ယာ တောင်လုပ်သောသူတို့၊ ကြည့်ချိမှုလွှမ်းလောက်ဘွယ် ကောက်စိမ်းဝါဝင်း ခဝါဝင်းသည် ဝါတွင်းလွမ်းဘွယ်များခဲ့၊ ခြိုးသားလည်း-ဆွတ်ဆွတ်ကြူး ဥဒေါင်းတွန်ကျော် ထိုရင်းတော်သည် ငှက်တော်ရောက်လာဟူက သဘောလူ သဏ္ဍာန်ပန်းရင်းယူသုံး တရုံးရုံးသည် ပိတုန်းပျားမကျန်တည့်။ . ဝဲပျံသည်-တသောင်းသောင်း ... ခပ်သိမ်းရဂုံ
ကမြူးခုန်သည် ဘော်စုံကျီးငှက်ပေါင်းတို့၊ ကြည့်မညောင်းဝိတ်ဆာဝီ လွမ်းသစ်-လွမ်းဟောင်း လွမ်းကြောင်းမိုး နှယ်ဗွီသို့၊ ခုရာသီ-တော်သလင်း၊ နှစ်ပါးစုံလို့ ဘုံညိုမှိုရာတွင်၌၊ တကိုယ်ချင်း-ဆွဲရစ်ကြင်၊ ကိုယ်စားကွဲကြ သက် တမျှသည် သောဒနောင်လွမ်းကြင်ကို ဆွဲလဉ်တွင်-ပြည်နီစ နှစ်ပါးစုံလို့ နတ်ဘုံကိုတမျှတည့် လွန်ဆယ်ဆတကာ ကာ တောသလင်းလည်း လျှပ်ပြင်းခုကုန်လာသည်။ မေမှာဝိဆာစ္စလည်... ။

==ဝါကျွတ်လ==

သူတော်ထိပ်မှတ်၊ လဝါကျွတ်သည်ဆန်းလတ်ခါ၊ လူ့ရပ်မှာ-ပွဲသဘင်၊ ထမင်းထောင်နှင့်၊ ကွမ်းထောင်ပန်းထိပ်တင်ခဲ့၊ သင်းဗုန်းတင် ဆွမ်းမြတ်ခတ်၊ အဋ္ဌသိနှင့်၊ ပဉ္စသီကို၊ အသံစောင့်သုံးကြ၏၊ ဒါနဝတ်စိတ်ကြည်ဖြူ၊ မြို့ထဲမြို့ပြင်၊ မြှော်မြင်တချီလူတို့၊ သိဇာယူ-သောက်ပြွန်းပြွန်း၊ ကောင်းမှုလုပ်ဆောင်၊ ထမင်းထောင်ကိုဝန်း၍-လွန်ပျော်မှု-အဲသံချို၊ လက်ခုပ်ပြောက်ပြောက်၊ အဲထောက်သံပြိုင်ဆို၍၊ အလိုလိုသောင်းသဲရ၊ ဝါကျွတ်သဘင်၊ ပျော်ပွဲဆင်သည်၊ လူသျှင် အစုစုနှင့်၊ သစ်ဝါးမျှအော့အံ့ကာ၊ အချိတလည်း အချို့ရန်ခိုက်ရှာ၏၊ တချီသည် မြစ်နာကုန် (ဘီ)၊ ပိန်ပေါင်ခရာ စည်ဒုပ္ပါသည်၊ ပတ်သာမြို့လုံးချုံမျှ၊ ကခြံခုန်−ပတ်တလား၊ စောင်းညှင်းခြိမ်းသံ၊ ပဉ္စင်္ကပသည်၊ လူ့ ရွာသဘင်ခံခဲ့း၊ တသောင်းသောင်း-ထမင်းထောင်ရုံကြီးတပ်ထား၊ ဘုရားပါးရောက်အောင်တည့်၊ ကြိုးဆောင်သည်-အစုစု၊ သာဓု ခေါ်သံမည်တရုရုသည့်၊ ပျော်ရွှင်မှု’အထွေထွေ၊ ရာသီလေးလ၊ ဝါကျွတ်လ မေလွမ်းပါသည်၊ မကြာစုံပြီး မှ တည့်တည့်။

==တန်ဆောင်မုန်းလ==

တန်းဆောင်မုန်းလ၊ ဂိမှာန္တသည်-ချင်းစပေါ်၊ လူ့ရွာမှာပွဲသဘင်၊ သိကြားပျော်ရာ၊ ဝတိ ံသာဝယ်၊ စူဠမုနိသျှင်ကို၊ တူပျော်ချင်’ဆုယူမြောက်၊ အကောက်သုံးဆယ်၊ အမြင့်မျိုးသွယ်သည် တန်ဆောင်မုန်းလတိုင်ဆောက်၍၊ အောက်က တက်ကြိုးငင်ပြောင်ပြောင်ညီးသည် ဆီမီးသဘင်ပွဲကို။ တူစုံလျှင်နွဲရကြောင်း သျှစ်စရွက်သည် ဓာတ်ရှင်တော် ပေါင်းကို။ ဆုတောင်းပေလျက်ပန် တဆယ့်နှစ်လ ကြံရွိချသည် တရက်မျှ-မကျတည့်၊ အမှန်သည်တနှစ်တွင် ရက်ကို ချသည်။ သုံးရာခြောက်ဆယ်တွင်း၏ ဆယ့်နှစ်ခွင်ပတ်ငြားလည် ဘယ်နှစ်ဖန်၍ ပုံပြန်ရပါမည်နည်း။ မေလွမ်းသည် အခါကို တန်ဆောင်မုန်းလ မြောက်လီတခါ၊ မေချည်းကြုံလည်းမလုံ-အော်နတ်များတို့၊ ဘုရားကို တခါခါ အချမ်းကတောင် လွန်လိပြောင်သည်။ မောင်ကြောင့်မကြံသာတည့်၊ နီထိုင်ကာ-မပျော်ပိုက် ထမင်းရိစာမ ဝင်ပါသည် ပူဆာသိုးလို့ဖြစ်ခဲ့။ တုပက်ရင်- ဆွဲလည်တွင် နံရာသက်ကို များမကွာချင်သည်။ ရာသက်ရှင်ကို တည့်လည် ... ...။ 

==နတ်တော်လ==

တန်ဆောင်ကုန်မှတ် နတ်တော်ဆန်းသည်၊ ချမ်းလာလတ်တည့်။ လွန်မတည့်’စိတ်ဗြာယား မေချည်းစက် တုံ ဆယ် ထပ်ချုံလည်း မလုံအော်နတ်များတို့။ တူ-နှစ်ပါး-စုံရစီ ဆယ်ချောင်းထိပ်တင် ဝေယံသျှင်ကို မေခင်လျှောက် တောင်းချီလော့။ နူတ်ရှိသည်-ပန်းယောင်မွှေးသဇင်ပေါ်ထွန်း နတ်တော်ဆန်းသည် အချမ်းအံ့ဘွယ်ထူးနဲ့ ခုနှစ်သာ ချမ်းဝှန်ထူ အခြင်းဆိုးသည် ခြားနှစ်မျိုးနှင့် မတူတည့်။ အသူသည်-နူတ်ထည့်၍ ရိုးရင်ထဲတွင်း အလွန့်ပြင်းသည် ချမ်းခြင်းပင်မလုံတည့် မေဆောက်တည့်-မရအောင် စက်ဘုံထဲဝယ် ရီခဲရီအိုင်ဆောင်သို့ တမျက်တောင်မျမချချင် ဖျားနာရီထက် လွှမ်းရိတက်သည် ချစ်သက်မောင်နှယ်သွင်သို့။ ရှိပုံပြင်-နတ်တမျှ သကြားဘုန်း သျှင်သူဇာလင်သည် အမြင်တထောင်ထိခဲ့။ ဂီရိတောင်မြင့်မို့ အတွတ်တင်သည် သခင်နတ်မင်းကိုလည်း ကြိမ်ဆယ်ဖန်လျှောက်သော် လည်း ချမ်းမျိုးစုံခါ ပန်းမှိုရာဝယ် မပျော်ချမ်းဝှန်သည်။ လာခဲ့။ မေချည်းမနီလို အော်- နတ်များတို့ ကိုယ်ချင်းမ စာလီလော့။ ဇောင်ချမ်းသည်အခါ ရင်မှာလက်တင် ပန်းကြာသွင်ကို လည်တွင်ပတ်ချဉ်ထား၍။ နိများမကျန်လာ ချက်ချင်းအကုန် ကွာသည်။ မယ်မှာရွှင်ပျော်ဘုံလည်...။

==ပြာသိုလ်လ==

နတ်တော်ကုန်လို့ ပြာသိုလ်လဝန်း ပြောင်ပြောင်ထွန်းသည်။ ချမ်းရာမည် သျှောင်မသည်−အချမ်းပြင်း ခုနှစ်ပြာသို အီအောင်းကိုလည်း အပုချမ်းဝှန်ပြင်းခဲ့။ ဆောင်းချင်းချင်းနှင့်မတူ မြောက်လိပျံ့ရှင်း အချင်းသွင်းသည် ဆီးနှင်းမှိုင်း ဝိထူမှူ ဇောင်အဟူ-ချမ်းဝှန်သည်။ တင်းထိန်သလွန် ဗိမာန်ရှိုးနန်းထဲ၌ စုံလည်ရှိဒက်ဆင် ခြောက်ပြစ်လွတ်သည်။ မိုးနတ်ကေလာသျှင်သို့။ လှဆင်းပြင်-နတ်တရှိ ချစ်ဘွယ်မိသည် အော်ကမချိချမ်းသည့်တည့်။ တားမဆည်သည်-နှိုင် ကတ်ဘိ ချမ်းမျိုးဆင်ခါ လည်မှာဆွဲဝတ်ကို။ မေမျက်စိ− နားတွင်မှာပင် လှရွှေသီးကို လာနည်းနိသို ့ ထင်ခဲ့။ ခြင်းသီး - ဆင်မြင်းကကနွားခံတွင်းဝယ် လေးသွယ်ဗလာဝက၊ ငါးသွယ်သည်-တောင်မြင့်မျိုး ယုဂန်လှည့်ဖျားကာ သူရိယာ သည် ရောင်ဝါပင်မဆိုးလည်း ထစ်ကြိုးသွန်ကျလာ တူယင်ဂါနာ (တူယှဉ်ကာ) မည်ရာ တို့ ကျောက်ဖျာထက် အာ ကာသ-အမည် အံ့ဩဘွယ်သည် ငါးသွယ်တောင်မြင့်မှိုက ရီယိုစီးထက်အာကာ ဂစ္ဆပနဒီ မြောက်ဆီဟေဋ္ဌာက သွန်ကျလာသည်-စုံစီပြင်းစိမ့်စိမ်ချမ်းခါ သာလွန်မွိုရာတွင်း၌ လျှင်ပြင်းသည်ခုစုံ၏။ လှရာသီးကို ကြင်ရိုးကြင် လာပါ၏ လည် ...။

==တပို့ တွဲလ==

ရာသီကျူးလွှဲ တပို့တွဲဝယ် လွန်ပျော်ဘွယ် ရှင်စမ္ပါယ်-လူ့ရပ်မြီ ရထားသဘင် နှစ်စဉ်ငင်သည် လူသျှင်သောင်း ရပ်မြဲတည့်။ ပျော်ရွှင်ချိလူတို့၌။ ရာဇဌာနေ မင်းနီပြည်ဝယ် ထိုပြည်ဇနပတ်၌ ကျူးသံရစ်’ထိန့်ဝှန်ဆု သမုဒ္ဒရာ ယမုံနာသည် သီတာချောင်းနှယ်တူသို ့ ။ များလူသျှင်- ကျော်သောင်းသည်။ ရထားသဘင်ရဟတ်ငင်သည်။ ပဲ့တင်မြိ ကြီးကွဲမျှ (ဇမ္ဗူလုံးသည်) ကျော်သောင်းသည်း။ ပိန်ပေါင်းခရာ စည်ဒုပ္ပာသည် ပတ်သာမြို့လုံးချုံမျှ ဟာငင်ကုန်- ဆွဲသာဆွဲလက်လှမ်းအညီ ကြိုးဇီကြိုးဆွဲလော့၊ တချိုးလည်းရထားပေါင်း နောက်ဆုတ်နောက်ဆုတ် ရထား ဝယ်မျှော်၍။ ဟာမွိုးမောင်-ညီယောက်ဖ ကိုယ်ဘက်တော်ရွှီ အထွေထွေသည် ရွံ့ကိုမြဲစီကြောင့် ကြောင့်လည်း ကိုရှိ တော်-ညီအစ်မ အမေရောက်မ ခေါ်ပါစမြဲ ကြိုးရွံပျားဆွဲက လလည်းဝင်းဝါပြောင် ဤညဉ့်ဝယ်ကြီးရင်ပတ်တီး၍ ကြက်ကြီးတွင် လောက်အောင်တည့်။ တမျက်တောင်မျှမချချင် သူ့ရွာလူသည် လူမျိုးနီကို ထင်နည်းရရာထင်ခဲ့။ တချို့ရွှင်မြူးစမ္ပါယ် ရာသီကျူး၍ နှစ်ဦးတိုင်လတ်သည်တည့်။ သျှစ်သောင်းထု-လေးတောင်ခြား မြင်းမိုအရ နတ်သို့ စံသည် ယုန်ဂန်တောင်အပါးက ပန်းရထား-နိဗိမာန် ဟေမန်ချမ်းဆောင်း ရာသီပြောင်း၍ တပေါင်းအားကိုယူခဲ့။ ကမြူးတွန်သည်။ ကျိုငှက်ပေါင်းတောင်ချင်းယှက်၍ တူစံငှက်အပေါင်းတို့။ သောင်းသောင်းဝဲကာပျံ ဖြူနီဝင်းဝါ ရဂုံသာဖျား ပန်းများပွင့်မည်ကြံသည် တပေါင်းဆန်ပြဘို့လည် ... ... ။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>ctg1v0s1k1r0eio8aatuo3v0po1icw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အကျင့်စာရိတ္တ၊ ပုံပန်းသဏ္ဍာန် ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1381</id>
    <revision>
      <id>20730</id>
      <parentid>4693</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834061}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5253" sha1="1oxu4gs65g3axnu95o6omzhm6w2o7ka" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင်
|-
| ခါးပိုက်နှိုက် ||အိပ်နှိုက်
|-
| အရက်သမား ||ယစ်ဖွေ
|-
| သူတောင်းစား ||အလှုခံစား
|-
| တေလေဂျပိုး ||ဆလယာ ဟက္ကရီ
|-
| လူလိမ်လူကောက် ||ဂလိမ်ဒါ
|-
| ကျွန်မျိုး ||ဂုမ္မသား၊ စဖိုပေါက်မသား
|-
| အသိအမြင်မရှိသူ ||ဗုန်းဒါ
|-
| အနှစ်သာရမရှိသူ ||ဖောင်းကာ၊ ဗေါဒါ
|-
| လူအ၊|| လူန ဗောဒိဗောဒါ၊ နဂျိနဂျာ
|-
| တစောက်ကန်း|| ထိုးကန်း၊ တစူးထိုး
|-
| လူပြောင်လူသွန်း ||အာဂျာ၊ အသွန့်သူ
|-
|သားဆိုးသားယုတ်|| ဗူးဂြင့်သား၊ ဗွီဂြမ်းသား
|-
| လူငယ်လူလွင့်|| မြင့်ဂါ
|-
| ဂျပိုး ||ဆပွတ်၊ ဆလယာ
|-
| လူ့ဂွစာ ||ဂန်းဒူး
|-
| လူပျင်း ||ဗျိုင်းဇီခတ်၊ ငပျင်းထွီ
|-
| လူလည် ||ပင်ကာ၊ ဗက်ကာ၊ ဂျင်
|-
|သစ္စာဖောက် ||လူတည်ကျင်
|-
| လူကပ်စေးနည်း ||ဂေါဇီညာ၊ လပွန်
|-
| ဘုကျကျ ||ပြောတတ်သူ လူဂလန့်
|-
| စကားစပ်စုပြောတတ်သူ|| ဘောက်ကတတ်
|-
| စကားအဆီအငေါ်မတည့် ||ပြောတတ်သူ ကိုင်းဖြတ်
|-
| လူပေါ ||သုံးပွာ
|-
| လူန ||အာဒါ
|-
| လူမွဲ|| ဖွဲရာ၊ ပြာရီကျ၊ ဖွတ်တောင်း
|-
| တကျွန်းပြန် ||ဘောင်ဒူပြန်၊ ဘောင်ဒူပါ
|-
| မိန်းမလျာ ||မယူမ၊ နတ်ကောင်း၊ ငတုံးပွတ်
|-
| အစဉ်မကျန်းမာသူ|| နာကြီးကျ
|-
| ကိုယ့်အားကိုယ်မကိုးသူ ||လူဂိုင်းတုတ်
|-
| လူနင်းပြား ||တာယာ
|-
| အဖေမပေါ်သား ||ယှောက်သား
|-
| ဖောက်ပြားသူ ||ယှောက်ခိုး
|-
| မိန်းမလိုက်စားသူ ||မယတရူး
|-
| အော်ကျယ်အော်ကျယ်ပြောသူ|| ဗူရောင်၊ ရောင်ရင်
|-
| လူချော|| လူခန့်
|-
| ပြည့်တန်ဆာမ|| လင်းပြန်မ
|-
| မိန်းမရွှင်၊|| မိန်းမပေါ့ ဘဘီမ၊ ဟက်ကာဘီမ၊ ကဘွာရာမ
|-
| ကမြင်းမ ||လွမ၊ ဗီချပ်တရာမ
|-
| ငမွဲမ|| ဗြာရီကျမ၊ ဖွတ်တွင်းနှိုက်မ
|-
| အသုံးမကျတဲ့ မိန်းမ ||ဘဘားရီမ
|-
| ဖာခေါင်း ||ဘရဝါ
|-
| လူသတ်တရားခံ|| ဖင်ချိတ်ဝလာ
|-
| အရပ်ရှည်သူ|| လင်းဘား
|-
| အရပ်ပုသူ ||ဘုဒိုသျှေ၊ ဒေါင့်ဒိုသျှေ်
|-
| မျက်စိစွေစောင်းသူ|| ကာနာ
|-
| အသားမည်းသူ ||ကာလာ၊ အင်းပုတ်
|-
| လူဝလူသန် ||ဘော်လီ၊ ကျင်သန်၊ ဘုတ်ဖား
|-
| အလွန်ပိန်ချုံးသူ ||လီတမော်၊ ပင်ထက်ခြောက်
|-
| လူအ|| ဘဘော
|-
| နားပင်း ||ဇွန်းကျ
|-
| မျက်မမြင် ||အကန်း
|-
| မယားငယ်|| အမျှောင်မ
|-
| ယိမ်းတိမ်းယိုင်တိုင်သွားသူ|| ဗြားသီဗြားသတ်
|-
| ခြေခွင်ခွင်သွားသူ|| ဂွာယာ

|}
မှတ်ချက် ။ ။ ယှေးကရခိုင်တိစော် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး တင်စားဆဲရေးခြင်းတိ ကိုယာ ပြုကတ်ပါရေ။ ညစ်ညမ်းရေ ဆဲရေးခြင်းမပြုကတ်ပါ။

==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>1oxu4gs65g3axnu95o6omzhm6w2o7ka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အခြင်အတွယ် ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1387</id>
    <revision>
      <id>20731</id>
      <parentid>4714</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834094}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3599" sha1="kmbjn8hhyn5vq0pga9898g41g4rirp7" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+အခြင်အတွယ်
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| တစ်တင်း ||နှစ်တောင်း
|-
| တစ်ပြည် ||နှစ်သိုက် (၈ ဗူး)
|-
| ၆ ပြည် ||တစ်တောင်း ( ၁၂ သိုက်)
|-
| ၄ ဗူး ||တစ်သိုက် (လေးပွာ)
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ပုလင်းချိန် 
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ၄၀ ကျပ်သား ||တစ်ပုလင်း
|-
| ၂၀ ကျပ်သား|| တစ်အာဒါ ( ၁/၂ ပုလင်း)
|-
| ၁၀ ကျပ်သား ||တစ်အာဒီ ( ၁/၄ ပုလင်း)
|-
| ၅ ကျပ်သား ||တစ်အာစိတ် (၁/၈ ပုလင်း)
|-
| ၂ ၁/၂ သား ||တစ်အာခြမ်း
|-
|၁ ပိဿာ ||၂ ပုလင်းနန့် တစ်အာဒါ
|-
| ၅၀ သား|| တစ်ပုလင်း၊ တစ်အာဒီ
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ရွှေအလီးချိန် 
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ၂ ၁/၂ ကျပ်သား ||ပွာခြမ်း
|-
| ၅ ကျပ်သား ||ပွာစိတ်
|-
| ၁၀ သား|| တစ်ပွာ
|-
|၂၀ ကျပ်သား ||သိုက်ခွဲ
|-
| ၃၀ ကျပ်သား ||သုံးပွာ
|-
| ၄၀ ကျပ်သား ||တစ်သိုက်
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ပိဿာချိန်နန့် ကိုက်သော် 
|-
!မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ပိဿာဝက် ||တစ်သိုက်တစ်ပွာ
|-
| တစ်ပိဿာ ||နှစ်သိုက်ခွဲ
|-
| ၂၅ ကျပ်သား ||ပိဿာတစ်ပွာ
|-
| ၅၀ ကျပ်သား ||ပိဿာခွဲ
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ဗက်ကာသိုက် (ငွေလီး) 
|-
!မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ၆၀ ကျပ်သား ||တစ်သိုက်
|-
| ၃၀ ကျပ်သား ||သိုက်ခွဲ
|-
| ၁၅ ကျပ်သား ||တစ်ပွာ
|-
| ၇ ၁/၂ ကျပ်သား|| ပွာစိတ်
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ငွေကြေးအသုံးအနှုံးများ 
|-
! ရခိုင်!! မြန်မာ 
|-
| တစ်ဗြူး ||၅ ကြွီ
|-
| တစ်စိ ||၅၅
|-
| တစ်မျက် ||၁၆၅
|-
| မူခြမ်း ||၃၃၀
|-
| တစ်သိုးကာ ||၆၆၀
|-
| မူခွဲ ||၁၃၂၀
|-
| တစ်ဗြူး ||၄ ကြွီ
|-
|တစ်စိ ||၁၀ x ၄ = ၄၀
|-
| တစ်မျက် ||၄၀ x ၄ = ၁၆၀
|-
| မူခြမ်း ||၁၆၀ x ၂ = ၃၂၀
|-
| တစ်သိုးကာ|| ၃၂၀ x ၂ = ၆၄၀
|-
| မူခွဲ ||၆၄၀ x ၂ = ၁၂၈၀
|-
| တစ်ချပ်|| ၁၂၈၀ x ၂ = ၂၅၆၀
|-
| ||= ၈၀ ကြွ
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>kmbjn8hhyn5vq0pga9898g41g4rirp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်္ဂုလိမာလသုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1408</id>
    <revision>
      <id>20732</id>
      <parentid>4783</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132394388}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13263" sha1="dvulw8types3genvhmu978dzw9sya18" xml:space="preserve">== အင်္ဂုလိမာလသုတ်==


လက်ညှိုးပေါင်းတစ်ထောင်ပြည့်ရန် မိခင်ပါမယှောင် ဖြတ်ယူရန် ကြိုးပမ်းဖူးရေ အင်္ဂုလိမာလစွာ ရဟန်းဖြစ်ပြီးနောက် မီးမဖွားနိုင်ရေ မိမငယ်ကို ဂရုဏာသက်အနိန်နန့် သစ္စာဆိုရေ ဂါထာဖြစ်ရေ။

၁။ ပရိတ္တံ ယံ ဘဏန္တဿ၊ နိသိန္နဋ္ဌာန ဓောဝနံ။ ဥဒကမ္ပိ ဝိနာသေတိ၊ သဗ္ဗမေဝ ပရိဿယံ။

၁။ အိုသူတော်ကောင်းရို့ အကြင် အင်္ဂုလိမာလသုတ်တော်ကို ရွတ်ဆိုရေ ပုဂ္ဂိုလ်ဧ့ နိန်ရာထိုင်ခုံကို ဆေး‌ကြောင်းဖြစ်ရေ ရီတောင်မှလည်း အလုံးစုံ ဖြစ်တေ ဖီးရန် ကို ကင်းပျောက်စီနိုင်ဧ့။

၂။ သောတ္ထိနာ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ၊ ယဉ္စ သာဓေတိ တင်္ခဏေ။ ထေရ’ဿင်္ဂုလိမာလဿ၊ လောကနာထေန ဘာသိတံ။ ကပ္ပဋ္ဌာယိံ မစွာတေဇံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမေ ဟေ။

၂။ အကြင် အင်္ဂုလိမာလသုတ်တော်စွာ ပရိတ်ရွတ်စဉ် ထိုအခိုက်မာပင် ချချမ်းသသာနန့် ကိုယ်ဝန်မှထ မွီးဖွားရခြင်းကိုလည်း ပြီးစီနိုင်ပေဧ့။ အင်္ဂုလိမာလမည်သော မထေရ်အား မြတ်စွာဘုရားစွာ ဟောတော်မူအပ်တေ ကမ္ဘာဆုံးစွာထိ တည်တတ်ရေ သဘာဝဟိရေ ကြီးမားရေ အစွမ်းဟိရေ ထိုအင်္ဂုလိမာလသုတ် ပရိတ်တော်ကို ငရို့စွာ ရွတ်ကက်ပါမေ။

၃။ ယတော’ဟံ ဘဂိနိ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော။ နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ၊ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ၊ တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ၊ ဟောတု သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿ။

၃။ နှမငါစွာ အကြင်အခါမှစပြီးကေ အရိယာဇာတ်နန့်ဖြစ်ခဧ့။ ယင်းခါမှစပြီးကေ သေစေလိုသော စေတနာနန့် အားထုတ်ပြီးကေ သတ္တဝါကို ဇီဝိတိန္ဒြေမှ ချခ သတ်ခရေ ဆိုပနာမသိပေ၊ ထိုသစ္စာစကားကြောင့် သင့်အားချမ်းသာခြင်းစွာဖြိုက်စီသတဲး။ သူငယ်ဧ့ချမ်းသာခြင်းစွာ ဖြိုက်စီသတဲး။

အင်္ဂုလိမာလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ

အင်္ဂုလိမာလသုတ် ပြီးပါဗျာလ်


==အင်္ဂုလိမာလသုတ်ဧ့ အကျိုး==

အမျိုးသမီးများ မီးဖွားရလွယ်ကူစီရန်နန့် မီးဖွားရာတွင် ခက်ခဲနိန်ကေ ဒေသုတ်ကို ပရိတ်ရေဖြစ်အောင် ရွတ်ဖတ်ပြီး ရဟိရေ ပရိတ်ရေကို ထိုအမျိုးသမီးဧ့ ဆံပင်မာ သပ်ပီး၊ ဖြန်းပီးပါက လွယ်ကူစွာ မီးဖွားနိုင်ရေလို့ ယုံကြေကတ်ရေ။


==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း==

နောင်အခါ ရဟန္တာဖြစ်လာဖို့ ထိုအသျှင်မွီးဖွားရေအချိန်က နိုင်ငံတဝှမ်းမှာ ဓားလှံပြိုးပျက်အရောင်ထွက်ခြင်းစရေထူးခြားမှုဟိခရေဆိုရေ။ ဖခင်က အဟိံသက ဟု နာမည်ကောင်း မှည့်ပီးခကေလည်း သူဧ့ လိမ္မာရီးခြားဟိမှုထူးချွန်ထက်မြက်မှုရို့အပေါ် မလိုမုန်းထားဟိသူတိအတွက်နန့် ဖလိဖလာအဓိပ္ပာယ်နာမည်နန့် သုံးနှုန်းကတ်ရေဆိုရေ။ ပညာသင်ယူစဉ်ကာလမှာ မနာလိုလူရို့ဧ့ကုန်းချောစကားတိအပေါ် နားဝင်မိသူဆရာက မိမိတပည့်အား လူမုန်းများပြီးဘေးဒဏ်သင့်စီရန် ပရိယာယ်နန့်လဘော ယောက်တစ်ထောင်ပြည့်အောင်သတ်ပြီး ၎င်းအားပူဇော်ရန်ပြောရာ အင်္ဂုလိမာလ မထေ လောင်းလျာက လိုက်နာခဧ့။ လိုက်နာဟန်ကား လူကိုသတ်ပြီး တိုင်းအရီးအတွက်သိရရန် လက်ညှိုးကိုဖြတ်ယူထားတတ်ခြင်းနည်းနန့် ဖြစ်ရေ။ နောက်ပိုင်းတွင် လက်ညှိုးပျောက်ရှဆုံးရှုံးမှုမဟိစီရန် လက်ညှိုးပြတ်ကို ပန်းပိုင်သီကုံးဆွဲလာအတွက်နန့် အင်္ဂုလိမာလ နာမည်တွင်ခပြန်ရေ။ ပြည်သူလူထု ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့ရရေ အခြီအနီကြောင့် ပြည့်သျှင်မင်းက နှိမ်နင်းဖမ်းဆီးဖို့သတင်းကိုပီးဖို့လာရေ မိခင်ရင်းအား သတ်ဖို့ကြိုးပမ်းခရေအပြင် ကယ်ချွတ်ရန်ကြွလာရေ ဘုရားသျှင်အားလည်း သတ်ရန်အဗြီးလိုက်ခရေ။ ယေကေလဲ အထမမြောက်ခပဲ တရားစကားကြားနာရအနိန်နန့် အသိအမြင်များပြောင်းလဲကာ နောက်လိုက် ရဟန်းပြုခရေ။ ရဟန်းဘဝရောက်ရေတိုင် လူထုဧ့ရန်လိုမုန်းတီးနိန်မှုကြောင့် အခက်အခဲပြဿနာတိ ကြုံကြိုက်ရပနာဟိရေ။ ဘုရားသျှင်ဧ့ သင်ကြားမှုကြောင့် မီးမဖွားနိုင်သောအမျိုးသမီးတစ်ဦးဒုက္ခရောက်စိုင် သစ္စာပြုရွတ်ဆိုပီးခြင်းနန့်ချမ်းသာရစီခဖူးစွာဆိုရေ။ သစ္စာအဓိပ္ပာယ်မှာ (နှမငယ် ငါစွာ ရဟန်းဘဝ ရစွာမှစပြီးကေ သူတစ်ပါးဧ့အသက်ကို သတ်ဖြတ်ခြင်းမဟိပါ၊ ဒေမှန်ရေ သစ္စာကြောင့် နှမငယ်ချမ်းသာပါစီ၊ သင်ဧ့ကိုယ်ဝန်စော်လည်း ချမ်းသာပါစီ) ဟုဖြစ်ရေ။

တစ်ရံခါက အင်္ဂုလိမာလ မထေရ်ဧ့ မှန်ရာဆိုသောသစ္စာစကားကြောင့်အေပိုင်ချမ်းသာရာရကက်ဖူးလေပြီ။ ယင်းအတူပင် သင်ရို့လည်းချမ်းသာကတ်ပါစီဟု မီးဖွားစဉ်ကြုံတတ်သော ဘေးဒုက္ခများမှ အရံအတားပြုပီးသော ပရိတ်အဖြစ်ထင်ယှားခရေ။
ကောသလနိုင်ငံတော်မာ အင်္ဂုလိမာလခိုးသူကြီးပေါ်လာပုံ၊ အင်္ဂုလိမာလအား ချွေချွတ်တော်မူရန် မထင်မယှားအသွင်အားနန့် ကြွတော်မူလာသော ဘုရားသျှင်အား နွားစာသင်သားစသူရို့က ဒေလမ်းခရီးနန့်ကြွတော်မမူရန် ဝိုင်းဝန်းပြီးကေတားကြပုံ၊ အင်္ဂုလိမာလကို ချွေချွတ်တော်မူပုံ၊ အင်္ဂုလိမာလရဟန်းဖြစ်ပုံ၊ တိုင်းသူပြည်သားရို့ ကောသလဘုရင် နန်းတော်ယင်ပြင်မာ ကြွီးကြော်ဆန္ဒပြကြပုံ၊ ကောသလဘုရင် ကိုယ်တိုင် အင်္ဂုလိမာလအားဖမ်းရန် မြင်းတပ် ၅၀၀နန့် သာဝတ္ထိမြို့တော်မှထွက်ပြီးကေ ဘုရားသျှင်ထံ အဖူးမျှော်ဝင်ပုံ၊ အင်္ဂုလိမာလ မထေရ်ကိုမြင်ပြီးကေ ကောသလဘုရင်ကြောက်လန့်ပုံ၊ အင်္ဂုလိမာလမထေရ်အား ဝန်လေးပါးနန့်ဖိတ်ကြားပုံ၊ အင်္ဂုလိမာလထေရ်ဆောင်သော ဓုတင်ကျင့်ဝတ်တိ၊ ကောသလဘုရင်လျှောက်ထားချက်၊ အင်္ဂုလိမာလထေရ်ဧ့ ကရုဏာ နန့် အင်္ဂုလိမာလပရိတ်တော်၊ အင်္ဂုလိမာလထေရ် ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ မကောင်းမှုကံ အကျိုးပီးပုံ၊ ဘုရားသျှင်ဧ့တရားတော်၊ အင်္ဂုလိမာလထေရ်ဧ့ ဝိမုတ္တိသုခကို ခံစားတော်မူပြီး ကျူးရင့်မြွက်ဆိုရေဂါထာ (၁၆) ဂါထာကို ပြဆိုရာသုတ်။

ယင်းအဋ္ဌကထာမာ -အဟိံသက သရို့သားကို ဖွားမြင်ပုံ၊ ဖွားမြင်ချိန်မာ ထူးဆန်းသောဖြစ်ရပ်တိ၊ တက္ကသိုလ်ပြည်မာ ပညာသင်ယူပုံ၊ တက္ကသိုလ်ဆရာကြီးဧ့ ဥပါယ်တမျည်၊ အင်္ဂုလိမာလဘဝ၊ အကျွမ်းမဝင်ထိုက်သူလေးယောက်၊ ဘုရားသျှင် ကိုယ်တော်တိုင်ကြွပြီးကေ တန်ခိုးပြပြီး ချွေချွတ်တော်မူပုံ၊ အင်္ဂုလိမာလ ရဟန်းပြုပုံ၊ ကောသလဘုရင်ဧ့ ဥပါယ်တမျည်၊ အင်္ဂုလိမာလပရိတ်တော်ဖြစ်ပေါ်လာပုံနန့် ရွတ်ဖတ်ပုံ၊ အကုသိုလ်ကံဧ့ ပစ္စက္ခအကျိုးများ၊ ပါကဒါနကံလေးပါး၊ ရဟန်းတော်ဧ့ ပရိဘောဂလေးမျိုး အစဟိစော်တိကို ဖွင့်ပြထားရေ။

==ကိုးကား==

-မ၊၂၊၃၀၁-၈။ မ၊မြန်၊၂၊၃၀၇-၃၁၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၆-၂၃၇။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၅၄-၉။ -မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ၊ ၄-ရာဇဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။

[[Category:ပရိတ်ကြီး]]</text>
      <sha1>dvulw8types3genvhmu978dzw9sya18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အဆောက်အဦး ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1419</id>
    <revision>
      <id>20733</id>
      <parentid>4823</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834095}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2245" sha1="ju1u0lfv28bi5a48x7cc9iiur5cvgg5" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| တဲငယ်  || တဲကုတ်သျှေ
|-
| ရွက်ထည်တဲ  || တင်းဂူ
|-
| ဆေးရုံ || သိတ်လှိုင်
|-
| စာတိုက် ||  ဒက်ရုံး
|-
| ကြေးနန်းရုံး  || သံကြိုးရုံး
|-
| ရဲဌာန  || ဂါရာ
|-
| ရဲတန်းလျား  || ဂါရာတန်း
|-
| အကောက်ရုံး  || ကစတင်း
|-
| ရုံး  || အဖိတ်
|-
| ရုပ်ရှင်ရုံ  || ဘိုက်စကုတ်ရုံ
|-
| ကုန်လှောင်ရုံ  || ဂူဒင်၊ ဂဒင်
|-
| ပြဿဒ်ဆောင်  || ဇေတဝန်ဆောင်
|-
| ဗလီ  || ကုလားမသိတ်
|-
| အုတ်တိုက် ||  တိုက်အိမ်
|-
| ဆိပ်ခံတံတား  || ဖောင်တော်
|-
| ရေဘုံဘိုင် ||  ရီစက်၊ ရစက်
|-
| လူသွားလမ်း  || ဇင်းခြင်
|-
| ကတ္တရာစေးလမ်း ||  ဒုံနာလမ်း
|-
| လမ်းဆုံ  || ခွဆုံ
|-
| လမ်းကြောင်း  || လက်ကြား
|-
| စာတိုက်ပုံး  || ဒက်ဂေါင်း
|-
| အမှိုက်ပုံး  || အညှက်ဆိုးဘုံး
|-
| ရေတွင်း ||  အုတ်တွင်း
|-
| ဈေးဆိုင်တန်း  || ဇီးဒန်း
|-
| အလုပ်သမားတန်းလျား  || ကူလီဒန်း
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>ju1u0lfv28bi5a48x7cc9iiur5cvgg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အဆောက်အဦးနန့် စပ်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1420</id>
    <revision>
      <id>20734</id>
      <parentid>16326</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834097}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4071" sha1="6sfzdq3jvvu6l9rljw3smgt6captthh" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ကွင်း||  ပြင်
|-
| အိမ်ရာမြေ||  ဇဂါ
|-
| အိမ်ဝင်းခြံမြေ || ဝင်း၊ ခြံဝင်း၊ ခြံမြီ၊ ဇဂါ
|-
| ဝင်ပေါက် || လမ်းဝ
|-
| ၀င်းထရံ || တပ်
|-
|အိမ်ပန္နက်ရိုက်တယ် || အိမ်သမိုင်းရေ
|-
| အိမ်မိုးခေါင် || အိမ်ခေါင်မိုး
|-
| ဓနိမိုး || အုန်းမိုး
|-
| သွပ်မိုး || သံဖြူမိုး
|-
| ရေလျှောက် || တန်းဒေါက်၊တန်းရှောက်
|-
| ပန်းဆွဲ || ပန်းယတ်၊ ပန်းဒက်
|-
| အောက်ထပ်||  အောက်ဆင့်
|-
| နှစ်ထပ်တိုက် || နှစ်ဆင့်တိုက်
|-
| လှေကား||  လှကာ့/လှီကား(အသံထွက်လှဂါး)
|-
|ဘိနပ်ချွတ် || လှီကားစင်(အသံထွက် လှဂဇင်)
|-
| လသာဆောင်||  ဗရံဒါ၊ သရဲပြီး
|-
| အပေါ်အိမ်ဦးခန်း || ပျော့ထက်၊ ပြော့ဦး
|-
| ဧည့်ခံခန်း || ဒန်ခံ
|-
| အိမ်ခန်း || အထဲ၊ အိမ်ထဲ
|-
| ခန်းလွတ်နေရာ || ယောင်ပြင်
|-
| ဘုရားဆောင် || ဖရဇင်
|-
| အိမ်ရှေ့ခန်းမ || ဆင်ဝင်
|-
| အဖီ || မောင်းဂါ၊ အယတ်
|-
| မီးဖိုချောင် || စဖိုထောင့်၊ ထမချက်ခန်း/ဘယ်လက်ခေါင်
|-
| ရေချိုခန်း || အတွင်းခန်း၊ ရီချိုးခန်း
|-
| အိမ်သာ || ချဖောင်သာ၊ ရီအိမ်
|-
| ပြတင်းပေါက် || ​​​ြပ​တင်းပေါက်
|-
| ဝါးကြမ်းခင်း || ဒေါင်ဒမာ (ဒေါင်ဒမာ ငါးရှာနည်း ဟုသက်သက်ဟိ ၊ ထပ်မံလေ့လာရန်)
|-
| မျက်နှာကြက် || ဘံုပိတ်
|-
| မီးဖို || ဆဖို၊ စားဖို(အသံထွက် စဖို)
|-
| အိမ်နံရံ || ထရံ
|-
| မင်းတုန်း || မိုးကျောက်၊ ကန့်လန့် (ဂလန့်ဟုအသံထွက်)
|-
| ယက်မ || ပုန်းလျား/ ကုန်းလျား
|-
| ဆင့် || ပုန်းဖီ၊ ကုန်းဖီ
|-
| ဒိုင်း || ကတ်ကျိတ်/ ကိုက်ကျပ် (ကတ်ကျေးသဏ္ဌာန်)
|-
| ထရံတန်း||  ရံတန်း၊ ကြွက်လျှောက်
|-
| ဖား || ပက်ကျိ၊ တောက်တဲ့
|-
| အုန်းလက် || ငမန်းစွယ်
|-
| ထုတ်၊ || ​​ေလျာက်ပတ် နတ်ရီကန်
|-
| ရေနှုတ်မြောင်း||  နာလာ
|-
| ရေအိုးစင်||  ရီဖုံးစင်
|-
|တံစက်မြိတ် || တန်းစက်အောက်/ တန်းစက်
|}

==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>6sfzdq3jvvu6l9rljw3smgt6captthh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အတီးအမှုတ်၊ တူရိယာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1425</id>
    <revision>
      <id>20735</id>
      <parentid>4848</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834101}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1971" sha1="1yq9iojws5rhwa9oxleq11hrwqmytvn" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ပလွေ || ပလွီကျော်၊ ပလွီ၊ ခြခေါင်း
|-
| နှဲ || နှဲ
|-
| စည်း||  စီး၊ စီးခတ်
|-
| လင်းကွင်း || လင်းခဝ၊ လင်းခွက်
|-
| ဝါး || လက်ခုတ်
|-
| ပတ်||  ပတ်မ
|-
| ပတ်ငယ် || စခွန်း
|-
| ဗုံ||  ဗုံသာ
|-
| ဒိုးပတ် || ပတ်သာ
|-
| အိုးစည်||  စည်အိုင်၊ တဖက်ပိတ်စည်
|-
| ရခိုင်သမက်တက်စည်||  ပန်းတျင်း၊ ပန်းကျင်း
|-
| ကြေ|| း ကြီးဝိုင်း
|-
| မောင်းဆိုင်း || ကိုးလုံးမောင်း
|-
| ဘင် || ဘန်း
|-
| ဘင်ငယ် || ဒေါက်ကရောက်၊ ခရာမြွာ
|-
| ခရာ||  ပြွတ်ကောက်၊ ခရာကောက်
|-
|ဘင်ခရာဝိုင်းတွင်မှုတ်သောပလွေ||  ပြွီရှည်
|-
| ဘန်ဂျို || ဗျတ်စောင်း
|-
| ဟိန္ဒူစည်အဖွဲ့ || ဒေါက်ကရောက်
|-
| ကုလားဘင်ခရာအဖွဲ့ || ဘေဘတီဘာဂျာ
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>1yq9iojws5rhwa9oxleq11hrwqmytvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အနောက်မြတန်ဆောင်းစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1437</id>
    <revision>
      <id>20736</id>
      <parentid>5011</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834103}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7296" sha1="l5qh77nwxagqcd16gtmo9w7n7g93u5k" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==

&quot; မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်နီးပါးခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ လေးမျက်နှာပုထိုးတော် ကြီးဧ့ အနီာက်မြောက်ဘက်၊ အရှေ့မြတန်ဆောင်းဧ့အနီာက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။

==ကုသိုလ်သျှင်==

| မြောက်ဦးမြို့တည် နန်းတည်ဘုရင် မင်းစောမွန်ရေ ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။

ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂)ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀)

==သမိုင်းအကျဉ်း==

မြောက်ဦးမြို့တည် နန်းတည်ရေနန့်တပြိုင်နက် မြို့တည်ဘုရားတိကိုလည်း ဘုရင်မင်းစောမွန်တည်ထား လှူဒါန်းခပါရေ။ ထိုမြို့တည် ဘုရားတိထဲတွင် ဤအနီာက်မြတန်ဆောင်း စေတီတော်လည်း တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်ပါ ရေ။ လေးမျက်နှာပုထိုးတော်ကြီးဧ့ အနီာက်မြောက်ဘက် ပေ (၄၀)ခန့်မြင့်သော တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်
ဆောက်ထားပါရေ။ အနီာက်မြတန်ဆောင်း မြောက်ဘက်တောင်ခြေနန့် မုတ်ဆိတ်တော်တောင်ခြေအကြားရေ မြတန်ဆောင်း ကျောင်းတော်ရာဟောင်းနီရာပင်ဖြစ်ပါရေ။ လက်ဟိအုတ်ရိုးတန်းကုန်း အနည်းငယ်တွေ့ဟိရပါသေးရေ။ ဤမြတန်ဆောင်းကျောင်းတိုက်တွင် လေးမြို့ခေတ်၊ လောင်းကြက်မြို့မှပြောင်းရွှေ့လာသော ရဟန်းသံဃာတော် အသျှင်သူမြတ်တိ သီတင်းသုံးနီထိုင်သော ကျောင်းတိုက်လည်းဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ ဤမြတန်ဆောင်းမှ ရဟန်းသံဃာဆရာတော်တိရေ ဘုရင်မင်းလှရာဇာလက်ထက်က တစ်ကြိမ်၊ ဒီ (၁၆၀၆)ခုနှစ် မင်းရာဇာကြီးလက် ထက်က တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် သီဟိုဠ်နိုင်ငံသို့ သာသနာပြုကြွရောက်ခကြရေဟု သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦး ခေတ်တွင် အစောဆုံးတည်ထားလှူဒါန်းခသော စေတီတော်တစ်ဆူ ပင်ဖြစ်ပါရေ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==

အနီာက်မြတန်ဆောင်းစေတီတော်မှာ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော စေတီတော် တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ မူလတည်ဆောက်ခစဉ်က အရှေ့မြတန်ဆောင်းပုံစံနန့် အတူတူပင် တစ်ချိန်တည်း တည်ဆောက် ခသော စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်း လေးဘက်ခတ်ထားပြီး မဟာရံတံတိုင်းအတွင်း
ထောင့်လေးထောင့်တွင် မူလကအရှေ့မြတန်ဆောင်းကဲ့သို့ အရံစေတီငယ်လေးဆူဟိခပါရေ။ ဤအနီာက် မြတန်းဆောင်းစေတီတော်ရေ အမြင့် (၅ဝ)ပေခန့်နန့် အချင်း (၅၀)ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီအောက်ခြေလုံးပတ် (၁၂ဝ)ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကြီးမှာအရှေ့ဘက်တွင် မုခ်ဦးဖွင့်ထားပြီး အလယ်လိုဏ်ဂူတော်တွင်ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူကို ပလ္လင်တော်ဖြင့် ပူဇော်ထားပါရေ။ မူလက ဤဆင်းတုတော်ကြီးကို ရွှေသား စစ်စစ်ဖြင့် ရွှေချခပါရေ။ ယခု ပြန်လည်ပြုပြင်စဉ်အခါက ဆင်းတုတော်တွင် ရွှေရောင်အနည်းငယ်နန့် သစ်စေးတိ ကျန်ဟိနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ကြီး မုခ်ဦးတွင်လည်း ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ထုံမွှမ်းထားပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းအတွင်းတွင် ရင်ပြင်တော်တစ်ခုလုံးကို မူလက စဉ့်ကြမ်းခင်းတိဖြင့် ခင်းခရေဟု သိဟိရပါရေ။ စေတီတော်ကြီးကို ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၂)ခုနှစ်တွင် အလိုတော်ပြည့်ဆရာတော် မဟာဝါစကပဏ္ဍိတ မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဒေါက်တာဘဒ္ဓအရိယဝံသကို ဦးထိပ်ထားလျက် အနီာက်ပိုင်း တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးဗိုလ်ချုပ်မောင်ဦးမှ ထပ်မံပြုပြင်လှူဒါန်းခပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>l5qh77nwxagqcd16gtmo9w7n7g93u5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အနော်မာဘုရား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1438</id>
    <revision>
      <id>20737</id>
      <parentid>5017</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834105}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7277" sha1="g0o5ay2fundvyf6cdvn6pd2yohxsybx" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ အလယ်စေတီ (ခ) မင်းပေါင်းစေတီဧ့ မြောက်ဘက်၊ ရွှေကြာသိမ်စေတီ (၂) ဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။
==ကုသိုလ်သျှင်==
အနော်ဇာမင်းသမီးမှ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၆၃) ခု၊အေဒီ (၁၅၀၁) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
အနော်ဇာမင်းသမီးရေ ဖခမည်းတော် သိင်္ဂသူစောမွန်ဘုရင် တေဇရာမစေတီတော်ကြီးကို တည်ဆောက်လှူဒါန်း . နီစဉ်မှာပင် ဘုရားတည်လိုသော သဒ္ဓါတရား ပေါ်ပေါက်ထက်သန်လာသဖြင့် ဖခမည်းတော်နန့်အတူ ကောင်းမှုပြုအံ့ သောငှာဟူပနာ တည်ထားလှူဒါန်းခသော ဘုရားတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ အနော်ဇာမင်းသမီး အပျိုစင်ဘဝမှာပင် လှူဒါန်းခသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ သမိုင်းတချို့တွင် သက္ကရာဇ် (၁၀၀၂) ခု၊ အေဒီ (၁၆၄၀) တွင် မယ်တော်ကြီး သျှင်ထွေးမိဖုရားကြီးနန့် သမက်တော် ဘုရင်နရပတိကြီး၊ မိဖုရားကြီးသီရိသုမြတ်စွာဒေဝီ (နတ်သျှင်မယ်)တို့ရေ အမြင့်တောင်ထိပ်ပေါ်မှ အမြင့်တောင်စေတီတော်တို့ကို တည်ဆောက်စဉ် ဤအနော်မာဘုရားကြီးကို ထပ်မံတည်ဆောက်ခရေဟုလည်း သိဟိရပါရေ။ အနော်ဇာမင်းသမီးကို အစွဲပြုပနာ အနော်မာဘုရားဟုခေါ်တွင်ခြင်း “ ဖြစ်ပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
အနော်မာဘုရားကြီးကို တောင်ချိုင်ကြားတွင် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ မူလကဂူတော်ကြီးဖြင့် တည်ဆောက် ထားခဟန် တူပါရေ။ ဂူတော်အောက်ခြေ အမြင့် (၃) ပေခန့် ကျန်နီပါသေးရေ။ ဂူတော်အပြင်ဘက်တွင်လည်း တံတိုင်းလိုလို ကျောက်တုံးတိ ပြန့်ကြဲနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဂူတော်အနီအထားမှာလည်း လေးထောင့်အနီအထား
တွေ့ဟိရသော်လည်း လေးနားညီဂူမျိုးမဟုတ်ဘဲ အောက်ခြေတောင်မြောက်အကျယ် (၂၅) ပေခန့်၊ အရှေ့အနောက်အကျယ် (၂၉) ပေခန့် ၊ မုခ်ထွက်အရှည်ကိုပါ ပေါင်းလျှင် (၃၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ နံရံအောက်ခြေ အနီအထားမှာ မုခ်ထွက် နံရံပို ထူနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဂူတော်ထဲဟိအလယ်တွင် ကျောက်ပလ္လင်တော်ကြီးဖြင့် ဆင်းတုတော်ကြီးကို ပူဇော်ထားပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုဆစ်ထားပြီး (၁၀) ပေကျော်ခန့် မြင့်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်တစ်ခုလုံးကိုလည်း ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရအနုလက်ရာ မြောက်တိစွာဖြင့် ထုဆစ်ဖန်တီးထားပြီး ပလ္လင်တော် အမြင့် (၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ ပလ္လင်တော်ကို ရှေ့တွင် ခုနစ်မျက်နှာစလုံး၌ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ ပန်းအနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ထားပြီး နောက်ကျောတွင် ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိ မဟိပါ။ ပလ္လင်တွင် ထုဆစ်ထားသော လက်ရာတချို့မှာ နဂါးရုပ်တိ၊ မြင်းစီးဘီးလူး၊ ဟင်္သာရုပ်၊ မြင်းရုပ်၊ စည်တီးနီဟန်၊ စောင်းတီးနီဟန်၊ နို့တိုက်နီဟန်၊ ဒိုင်းကာနီဟန်၊ ဝသုနြေ ဆံရည်ညှစ်ချနီဟန်တိကို တွေ့ဟိရပါရေ။ မနုဿီဟရုပ်၊ ဂျီရုပ်၊ ကြာဖူးကိုင်နတ်သားရုပ်၊ ကလေးကိုနို့တိုက် နီသည့် အရုပ်တိကိုလည်း ထုဆစ်ထားပါရေ။ လက်ရာမှာ အလွန်မြောက်လှပြီး အနုစိတ်ထွင်းထုထားသော မြောက်ဦးခေတ် အစောပိုင်းလက်ရာ ပလ္လင်တစ်လုံးပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာလည်း လက်ရာမြောက်ပြီး ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော ဆင်းထုတော်ကြီး တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>g0o5ay2fundvyf6cdvn6pd2yohxsybx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အဘာဝါ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1453</id>
    <revision>
      <id>20738</id>
      <parentid>5073</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834116}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1992" sha1="omawvqvuai55jpbzwbucv6pje5eywre" xml:space="preserve">အို အို အို. .....

အို အို အို. ......

အဘာဝါ . .  ၊ အဘာ ဆုံခွတ်လားခယင့်။

အမင်ဝါ . . .၊ အမင် ဆုံပြောင်းလာခယင့်။

ဆုံဝါ . . ၊ ဆုံ စပါးထောင်းလီယင့်။

စပါးဝါ . . ၊ စပါး ကြက်ချေစားလီယင့်။

ကြက်ချေဝါ . . ၊ ကြက်ချေ စွန်ရဲထိုးလီယင့်။

စွန်ရဲဝါ . . ၊ စွန်ရဲ သစ်ခေါင်း၀င်လီယင့်။

သစ်ခေါင်းဝါ . . ၊ သစ်ခေါင်း မီးတိုက်ပစ်လီယင့်၊

မီးဝါ . . ၊ မီးရီဆွတ် ပစ်လီယင့်။

ရီဝါ . . ၊ ရီ ဆင်ပြောင်သောက်လီယင့်။

ဆင်ပြောင်ကြီးဝါ.  .၊ ဆင်ပြောင်ကြီး တောင်စဉ်ယောင်လီယင့်။

တောင်စဉ်၀ါ. .၊ တောင်စဉ် နနွင်းစိုက်လီယင့်။

နနွင်းဝါ . . ၊ နနွင်း သင်းကန်းဆိုးလီယင့်။

သင်းကန်းဝါ . . ၊ သင်းကန် မောင်သျှင်၀တ်လီယင့်။

မောင်သျှင်ဝါ . . ၊ မောင်သျှင် ပန်းဆွတ်လားခယင့်။}}

ပန်းဝါ . . ၊ ပန်း ဘုရားတင်လီယင့်။

ဘုရားဝါ . . ၊ ဘုရား နိဗ္ဗာန်ကူးလီယင့်လေ - ကူးလီယင့်။

(သားချော့တေးခြင်း ကဗျာ)

[[Category:ကဗျာ‎]]

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာ ကဗျာ‎‎]]</text>
      <sha1>omawvqvuai55jpbzwbucv6pje5eywre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အမ်းခရိုင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1460</id>
    <revision>
      <id>20739</id>
      <parentid>16725</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834124}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1946" sha1="g5050ajheb69wueocm028cceenzmu1n" xml:space="preserve">အမ်းခရိုင် (အင်္ဂလိပ်: Ann District) ရေ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်ရေ ခရိုင်ဖြစ်ရေ။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ အမ်းမြို့ဖြစ်ရေ။

==ပါဝင်သောမြို့နယ်တိ==

[[အမ်းမြို့နယ်]]

အမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ရေ မြို့နယ်တိနန့် မြို့တိမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း။&lt;/ref&gt;

[[အမ်းမြို့နယ်]]

*[[အမ်းမြို့]]

*[[တပ်တောင်မြို့]]

==သမိုင်းကြောင်း==
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နိတွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခရိုင်အသစ်တိ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခရေ။&lt;ref&gt;နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များတွင် ခရိုင် ၄၆ ခရိုင် အသစ်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည့်အတွက် စုစုပေါင်းခရိုင် ၁၂၁ ခရိုင်ရှိလာ။&lt;/ref&gt; ကျောက်ဖြူခရိုင်မှ အမ်းမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခရေ။ 

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

{{ရခိုင်ပြည်နယ်}}


[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိ ခရိုင်တိ]]</text>
      <sha1>g5050ajheb69wueocm028cceenzmu1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်တေးဂီတ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1470</id>
    <revision>
      <id>20740</id>
      <parentid>15286</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833909}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9168" sha1="fop3rvtumm872bdf920lzecn9mx1g2b" xml:space="preserve">==ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်တေးဂီတ==
ယဉ်ကျေးမှု အထွတ်အထိပ်ကိုရောက်ခရေ ဝေသာလီ၌ တေးဂီတအနီနန့် ဇာလောက် ထွန်းကားခစော်ကို ခန့်မှန်းဖို့ ခက်ခဲလီဖို့ မဟုတ်ပါ။ နှောင်းခေတ်တိ ၌တွိ့ရရေ
ရခိုင်တေးဂီတရို့ရေ ဝေသာလီမှ ဆင်းသက်လာခရေအတွက် ဒေပိုင်လက်လှမ်းမီရေ တေးဂီတတိကို လေ့လာလိုက်ကေပင် ဝေသာလီကိုခန့်မှန်းနိုင်ပါရေ။ ယင်းချင့်အပြင် ကဝိဂန္ဓ
ကျမ်း၊ တူရိယာကျမ်းရို့နန့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းတိမှာလည်းတွေ့ရရေ ပဉ္စင်္ဂတူရိယာ တီးမှုတ်ကခုန်ခြင်းတိနန့် ပွဲလမ်းသဘင်ခင်းကျင်းမှုတိစော်လည်း ဝေသာလီ၏ တေးဂီတကို
ပေါ်လွင်စီပါရေ။ ယကေလည်း သုတေသနလုပ်ရန်ကား များစွာလိုနီပါသိမ်းရေ။
နှောင်းခေတ်၌ သီဆိုကတ်ရေ [[ဘွဲ့]]၊ [[ရွှဲ့]]၊ [[ဧချင်း]]၊ [[သာချင်း]]၊ [[ဇမ်း]]၊ [[စကားယင့်]]၊ [[ဗျာ]]၊[[ကပ္ပျာ]]၊ [[ပင့်ကူ]]၊ [[သံချပ်ကြီး]]၊ [[ငစည်]]၊ [[ဒုံး]]၊ [[သာစွလေ]]၊ [[ဟန်စွလေ]]အစဟိရေ ရခိုင်တေးသံတိ လည်းကောင်း၊ [[ဒုံးအက]]၊ [[ငစည်အက]]၊ [[ပင့်ကူအက]]၊ [[နဂါးအက]]၊ [[ဗိုင်းတောင်းအက]]၊
[[တိုးနရားအက]]၊ [[ရှေးသူရုပ်ကြီးများအက]]၊ [[ဆံတောက်ပိုးအက]]၊ [[ရှိန်ဒိုင်းအက]]၊ ဗုဒ္ဓပူဇနိယ([[ရခိုင်ရိုးရာဆီမီးခွက်အက]])
အက အစဟိရေ အကတိလည်းကောင်း၊ 

&quot;သာကြေညှင်းညှင်း၊ အေးသီချင်းနှင့်
ညံ့နုသာချင်း၊ စောင်းနှင့်ညှင်းလျှင်၊ သံချင်းနှောငြား၊ ပတ္တလားနှင့်၊ မခြားတူထ၊ တယော
စသည်၊ ခေါ်ထနာမ၊ သုသိရနှင့်၊ ပဉ္စမည်သာ၊ တူရိယာက၊ ခရာတန်ကောက်၊ နှဲပြွီ မြောက်၍၊
အစောက်ရှည်ငြား၊ ပန်းတလျားနှင့်၊ ပန်းတျားပတ်ဝန်း၊ ပတ်ဆိုင်းထမ်းဖြင့်၊ ကြိုးတန်း
လျှောက်လား၊ ကခြီများနှင့်၊ တီးငြားရိုက်မည်၊ စည်ငါးမည်တည့်&quot; ဟု ရာဇဝင်လင်္ကာ၌ပါဟိရေ [[ရခိုင်တူရိယာ]]မျိုးစုံတိ လည်းကောင်း ဝေသာလီတေးဂီတကို ပေါ်လွင်စီဖို့ဖြစ်ပါရေ။

ဝေသာလီ၏ [[ကဝိဂန္ဓကျမ်း]]၌ ဖော်ပြအပ်ရေ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ရတုစသည့် စပ်ဆိုနည်းတိမှာ---

* (၁) အသံကွဲလိုက်နည်း၊
* (၂) အစငင်ဆိုနည်း၊
* (၃) ပြန်ဂဟတ်စပ်ဆိုနည်း၊
* (၄) အစဖြုတ်နည်း၊
* (၅) ကိုယ်တွင်းပြည့်စပ်ဆိုနည်း၊
* (၆) စပ္ပါယ်ချီ၊ စပ္ပါယ်ချဆိုနည်း၊
* (၇) မြင်းဇက်ခွဆိုနည်း၊
* (၈) ကန့်လန့်ထွေလာဆိုနည်း၊
* (၉) ဇော်တခိုင်လုံးချဆိုနည်း၊
* (၁၀) မိဿကဆိုနည်း၊
* (၁၁) ဓမ္မတာဘွဲ့ဆိုနည်း၊
* (၁၂) သဘောထမ်းဆိုနည်း၊
* (၁၃) သဝေမပါဆိုနည်း၊
* (၁၄)ခိုင်ညွန့်ခက်ဖြာဆိုနည်း၊
* (၁၅) တပြန်ညှိဆိုနည်း၊
* (၁၆)အာသာဝတီဝတ် ဆံချဆိုနည်း

တိဖြစ်ကတ်တေ။ ယင်းပိုင် စပ်ဆိုနည်းမှ ပေါ်ထွန်းလာရေ ရခိုင်တေးသံတိကို စေ့စုံအောင် သုတေသန လုပ်ရပါဖို့သိမ်း။

ရခိုင်ဒေသမှ ရှေးအကျဆုံး [[ရွှန်းလိုက်ရတု]]၊ [[ဘွဲ့]]၊ [[သာချင်း]]၊ [[စည်ခြင်း]]ရို့ဧ့ စပ်ပုံစပ်နည်းနန့် သီဆိုပုံ သီဆိုနည်းတိမှာ တစ်မူထူးခြားလျက်ဟိနီလီရေ။ မုတ်သုံ
လေရိုက်သံ၊ ရေလှိုင်းသံစရေ အသံတိစော် သဘာဝအလျောက် ရခိုင်တေးသံတိကို ဖြစ်ပေါ်လာခလီရေ ဟူ၍ သိရရေ။ ယင်းတေးသံတိကိုလည်း လိလာရန်အများကြီး
လိုနီရေ။

ဝေသာလီခေတ်က တကောင်းသင်းတွဲပြည်သို့ ခရီးထွက်ခရေ ဝေသာလီ [[စူလစန္ဒြားမင်း]]အား ကိုယ့်ပြည်ကိုယ့်ဒေသကို ပြန်လွယ်စိမ့်သောငှာ တူရိယာအစုံတီးမှုတ်ပြီးကေ စန ́ရားဘွဲ့ကိုသီဆိုကတ်ရေဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းတိ၌ တွိ့ရလီရေ။ စန္ဒြားရားဘွဲ့မှာ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ဖြစ်ရေ။

စန္ဒြားရားမင်းတိနန့် ဝေသာလီကို အမွှမ်းတင်ထားရေ အဖွဲ့အနွဲ့ဖြစ်ရေ။ ဝေသာလီနန့် စန္ဒြားရားမင်းတိ အကြောင်းကို ရီးသားပြောဆိုကေ ဒေစန္ဒြားရားဘွဲ့ကိုချန်ခလို့ မဖြစ်။
ယင်းချင့်ကြောင့် လိလာနိုင်ဖို့ အနည်းငယ် ကောက်နုတ်ပြီးကေ တင်ပြလိုက်ပါရေ။

(၁) ထွန်းလင်းကြက်သရေ၊
လူ့ပြည်ကျော်သောင်း၊
မင်းကောင်းရာဇာ၊
ဝေသာလီမှာ၊ မင်းဖြစ်လာရေ။ ။

(၂) စကြာအမွန်၊ လှံပျံလည်းရ၊
ဘုန်းတော်သံလေ၊ ဝေသာလီမှာ၊
စန္ဒြားရားလေ။ ။

(၃) ဘုန်းအားတက်တိုး၊
အာဏာမိုးကေ၊
နန်းရိုးစိုင်လာ၊
ကျောက်လှေကားမှာ၊ ကိုးဆက်ပေါ်ရေ။ ။

ဘွဲ့ဆိုသံ၊ တူရိယာမျိုးစုံ တီးမှုတ်သံတိနန့် လွှမ်းနီခရေ ဝေသာလီခေတ်ကာလကို ဒေပိုင် အစွန်းအစတွိနီရရေ မဟုတ်ပါလော။
တူရိယာမျိုးစုံ၊ အဆိုမျိုးစုံ၊ အဖွဲ့အနွဲ့မျိုးစုံဖြင့် ဝေသာလီတေးဂီတရေ တစ်ခေတ် ဆန်းခကေလည်း၊ ယင်းခေတ်ကို ပြန်လည်တွိဟိနိုင်ရန် ကကောင်းပင် သုတေသနလုပ်ရဖို့သိမ်း
ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p14&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]</text>
      <sha1>fop3rvtumm872bdf920lzecn9mx1g2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝေသာလီမင်းဆက် စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1471</id>
    <revision>
      <id>20741</id>
      <parentid>16912</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116377825}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="o2imq6kgf0ryr6hqtp0eq21be98airo" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; border:1px solid #aaa;&quot;
|+ '''ဝေသာလီမင်းဆက် စာရင်း (The Vesali Dynasty)'''
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | စဉ်&lt;br&gt;(No.)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်ဘုရင်နန့် မိဖုရား&lt;br&gt;(King and Queen)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သက္ကရာဇ်&lt;br&gt;(Arakan Era)
! colspan=&quot;2&quot; | ခရစ်နှစ်&lt;br&gt;(AD)
! colspan=&quot;2&quot; | သာသနာနှစ်&lt;br&gt;(BE)
! colspan=&quot;3&quot; | သက်တမ်းနှင့် နန်းစံနှစ်&lt;br&gt;(Reign &amp; Age)
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! ဘုရင် (King) !! မိဖုရား (Queen) !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! အိမ်နိမ့် !! နန်းစံ !! အသက်
|-
| 1 || [[မဟာတိုဉ်းစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Maha Taing Chandra'' || [[သုပဘာဒေဝီ]]&lt;br&gt;''Thupaba Devi'' || 249 || 306 || 327 || 384 || 858 || 915 || 32 || 57 || 89
|-
| 2 || [[သူရိယစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Thuriya Chandra'' || [[စောနန္ဒီ]]&lt;br&gt;''Saw Nandi'' || 306 || 355 || 384 || 433 || 915 || 964 || 29 || 49 || 78
|-
| 3 || [[မောလစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Mawla Chandra'' || [[သုနန္ဒီ]]&lt;br&gt;''Thunandi'' || 355 || 403 || 433 || 481 || 964 || 1012 || 36 || 48 || 84
|-
| 4 || [[ပေါလစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Pawla Chandra'' || [[ရောဟနီ]]&lt;br&gt;''Rawhani'' || 403 || 449 || 481 || 527 || 1012 || 1058 || 31 || 46 || 77
|-
| 5 || [[ကာလစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Kala Chandra'' || [[နန္ဒာဒေဝီ]]&lt;br&gt;''Nanda Devi'' || 449 || 498 || 527 || 576 || 1058 || 1107 || 23 || 49 || 72
|-
| 6 || [[ထုလစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Thula Chandra'' || [[ရူပန္ဒီ]]&lt;br&gt;''Yupandi'' || 498 || 517 || 576 || 595 || 1107 || 1126 || 22 || 19 || 41
|-
| 7 || [[သီရိစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Thiri Chandra'' || [[ကဉ္စနမာလာ]]&lt;br&gt;''Kinsana Marlar'' || 517 || 29 || 595 || 667 || 1126 || 1198 || 17 || 72 || 89
|-
| 8 || [[သိင်္ဂစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Theingka Chandra'' || [[သုဏ္ဏဒေဝီ]]&lt;br&gt;''Thunna Devi'' || 29 || 95 || 667 || 733 || 1198 || 1264 || 18 || 66 || 84
|-
| 9 || [[စူဠစန္ဒရား]]&lt;br&gt;''Sula Chandra'' || [[စန္ဒာဒေဝီ]]&lt;br&gt;''Chandra Devi'' || 95 || 131 || 733 || 769 || 1264 || 1300 || 20 || 36 || 56
|-
| 10 || [[အမြတူ]] (မြိုမင်း)&lt;br&gt;''Amratu'' || [[စန္ဒာဒေဝီ]]&lt;br&gt;''Chandra Devi'' || 131 || 138 || 769 || 776 || 1300 || 1307 || 40 || 7 || 47
|-
| 11 || [[ပဲဖြူ]] (မြိုမင်း)&lt;br&gt;''Pe Phyu'' || [[စန္ဒာဒေဝီ]]&lt;br&gt;''Chandra Devi'' || 138 || 155 || 776 || 793 || 1307 || 1324 || 27 || 17 || 44
|-
| 12 || [[ငတုံးမင်း]]&lt;br&gt;''Nga Tone Min'' || [[သီရိဒေဝီ]]&lt;br&gt;''Thiri Devi'' || 155 || 179 || 793 || 817 || 1324 || 1348 || 23 || 24 || 47
|}

&lt;small&gt;မှတ်ချက်။ ။ သီရိစန္ဒရားမင်းလက်ထက်တွင် သက္ကရာဇ် ၅၆၀ ကို ဖြိုခွင်းခဲ့သဖြင့် သက္ကရာဇ် ပြန်လည်စတင်သည်ကို သတိပြုရန်။&lt;/small&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
* ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* အင်းစောက်ရာဇဝင်
*ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
*ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း]]</text>
      <sha1>o2imq6kgf0ryr6hqtp0eq21be98airo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သက္ကုမင်္ဂလာစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1473</id>
    <revision>
      <id>20742</id>
      <parentid>5167</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833913}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4294" sha1="ovnqfj5szz28s8ped7lb8abh3rwwm92" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက်နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး ရတနာစေတီတော်ဧ့အနောက်ဘက်၊ သဇင်တန်တောင်တန်းဧ့ မြောက်ဘက်တောင်ခြေတွင် ဟိပါရေ။

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းစောလှရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၁၇) ခု၊အေဒီ (၁၅၅၅) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းစောလှရေ သက္ကူမင်္ဂလာစေတီတော်ကိုတည်ဆောက်လှူဒါန်းခပြီးနောက် မြောက်ဦးခေတ် | ပျက်သုဉ်းရေအထိ ထပ်မံလှူဒါန်းသူ မတွေ့ဟိရပါ။ မြောက်ဦးခေတ်ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် သိုက်ဆရာတိဖောက်ထွင်းလိုက်ပနာ စေတီတော်မှာ ပြိုကျပျက်စီးခကာ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၈) ခု၊ အောက်တိုဘာလတွင် မြောက်ဦး အလက(၃) ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးစိန်မောင်၊ ဇနီးဒေါ်ခင်ဝင်းရွှေ (ကျောက်ဖြူ) 'တို့က သွပ်မိုးပနာ ထပ်မံပြုပြင်လှူဒါန်းခပါရေ။ စေတီတော်တစ်ဆူလုံး ပြီးမြောက်အောင်မလှူဒါန်းနိုင်ခပါ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
သမင်္ဂလာစေတီတော်ကို ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်မပျက်စီးဘဲ ကျန်ဟိနီသည့် အနီအထားမှာ အမြင့် (၄) ပေကျော်ခန့်သာဟိပါတော့ရေ။ ထိုစေတီတော်အစိတ်အပိုင်းပေါ်တွင် ပလ္လင်ပျက်နန့် (၃)ပေကျော်ခန့်ဟိရေ ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ဖူးတွေ့ရပါရေ။ စေတီတော်မှာ (၈) မျက်နှာဖြစ်ပြီး စေတီတော်အောက်ခြေအချင်းမှာ (၁၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အနားတစ်ဖက် (၇) ပေခန့်ဟိပါဧ့။ စေတီတော်မှာ လိုဏ်ဂူတော်ပါဟိရေ်လည်း မုခ်ထွက်အရှည်မပါဟိပါ။ မုခ်ဦးနန့် ဝင်လမ်းသာတွေ့ဟိရပါရေ။ ပစ္စယံအဆင့်မှ ကြာပွင့်ဖတ်လက်ရာတိကိုလည်း တွေ့ဟိရပါဧ့။ စေတီတော်အောက်ခြေအစိတ်အပိုင်းမှာ ရတနာ စေတီတော်နန့် ပုံစံချင်းခပ်ဆင်ဆင်တူရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>ovnqfj5szz28s8ped7lb8abh3rwwm92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သက္ကျမာရ်အောင်စေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1474</id>
    <revision>
      <id>20743</id>
      <parentid>5173</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833915}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6661" sha1="3samgnegn1ppt33yykg4z8ah21wvhpa" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
- မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ ရတနာမာရ်အောင်စေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်၊ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာရေ ကောဇာ (၉၉၁) ခုဒီ (၁၆၂၉) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
သက္ကူမာရ်အောင်စေတီတော်ကို ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာရေ မာရ်အပေါင်းကို အောင်မြင်တော်မူပြီး မိမိဧ့ မဟာအမျိုးအနွယ်ဖြစ်သည့် သက္ကူသာကီဝင်အမျိုးမှ ဆင်းသက်လာရေ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအား ရည်မှန်းပနာ အတိသူငါ နောင်လာနောင်သားတိ သိစေခြင်းငှာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၉၁) ခု၊ အေဒီ ၁၆၂၉-ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ တချို့သမိုင်းတိက သက္ကူမာရ်အောင်စေတီတော်ကြီးဧ့ ဘွဲ့တော်ကို သတ္တုမဉ္ဇူဟူပနာလည်း ခေါ်တွင်ကြောင်းလည်း သိဟိရပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းအတွင်း စေတီတော်တည်ထားရေ ကုန်းတော်တစ်ခုလုံးကို သန့်ပြန့်ရေ မဟာအောင်မြေ၊ မဟာသိမ်တော်ကြီးအဖြစ် သမုတ်ထားရေကိုလည်း သိဟိရပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အရှေ့မျက်နှာစာ အာရုံခံသိမ်ထဲမှ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာလည်း ပြည်စိုးကြီးဘုရားမှ အေဒီ (၁၉၁၅) ခုနှစ်တွင်ပြောင်းရွှေ့ပင့်ဆောင်ပူဇော်ထားရေ ဘုရားတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ အာရုံခံသိမ်ထဲတွင် ခြေတော်ရာဟောင်းတစ်ခုကိုလည်း ပူဇော်ထားရေကို ဖူးတွေ့ရပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
သက္ကူမာန်အောင်စေတီတော်ကြီးကို မဟာရံတံတိုင်းတော်ကြီးနှစ်ထပ်နန့် အရံစေတီ (၁၂) ဆူဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ သက္ကူမာန်အောင်စေတီတော်ကြီးကို အပေါ်မှကြည့်လျှင် အောက်ခံပန္နက်ကြာပွင့် အာနီပုံ ဖိနပ်တော်မှ ထုချွန်စေတီကို တည်ထားသဖြင့် “နွံတည်းဟူရေ လောကီဘုံမှ ဗုဒ္ဓတည်းဟူရေကြာပွင့်” ပွင့်လာဟန်ကို သရုပ်ဖော်ထားခြင်းဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ လုံးပတ်မှာ (၂၄၀) ခန့်ဟိပြီး ဉာဏ်တော်အမြင့် (၁၁၄) ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကြီး ထီးတော်ကို မူလက ကျောက်ထီးတော် တင်လှူခရေဟု သိဟိရပါရေ။ စေတီတော်သပိတ်မှောက်တွင် ပန်းဆွဲတိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ ခေါင်းလောင်းမှောက်အောက်ခြေတိတွင်လည်း
ကြာပွင့်ဖတ်ကလေးတိဖြင့် အဆင့်ဆင့် အလှဆင်ထားပါရေ။ ပစ္စယံအဆင့်တိတွင်လည်း လေးမျက်နှာစလုံး၌ မုခ်တံကဲတိပါဟိပါရေ။ မုခ်တံကဲတိကို ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာပန်းတိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး စေတီတော်ကို ခိုနန်းချိုး စိန်တောင်တိဖြင့်လည်း ထုဆစ်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်ဝင်လမ်း လက်ဝဲလက်ယာတွင် ဝိသကြုံနတ်နန့် ပဉ္စသိင်္ခနတ်သားတို့အပြင် တာနောယက္ခ၊ ပီဠိယက္ခ ဘီလူးကြီးတို့က စေတီတော်ကြီးကို ပူဇော်နီဟန်၊ စောင့်ရှောက်နီဟန်တိ ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကြီးမှာ အနုစိတ်လက်ရာမြောက်ပနာ မြောက်ဦးခေတ်လယ် စံထားထိုက်ရေ လက်ရာကောင်း စေတီတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>3samgnegn1ppt33yykg4z8ah21wvhpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သက်တော်ရစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1475</id>
    <revision>
      <id>20744</id>
      <parentid>5179</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833919}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4429" sha1="2dkfvljizeggpopgtf77hrx14gtreu4" xml:space="preserve">
==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး သက်တော်ရှည်စေတီ တော်ဧ့ အရှေ့ဘက်၊ သက်တော်စေ့ဘုရားဧ့ မြောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်== 
ဘုရင်မင်းခေါင်ရာဇာရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၈၇) ခု၊အေဒီ (၁၅၂၅) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
သက်တော်ရစေတီတော်ကို ဘုရင်မင်းခေါင်ရာဇာမှ စတင်တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပြီးနောက် ဘုရင်စန္ဒဝိဇယျရာဇာ မှ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၀၃၈) ခု၊ အေဒီ (၁၆၇၆) ခုနှစ်တွင် ထပ်မံပြုပြင်လှူဒါန်းခပါရေ။ ဘုရင်စန္ဒဝိဇယျရာဇာ ရေးထိုးခရေ တရင်းနဝင်း (ခေါ်) သက်တော်ရစေတီတော်နန့် ပတ်သက်သည့် ကျောက်စာ (၂) ချပ်ကိုလည်းတွေ့ဟိ ရပါရေ။ ယခုအခါ မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသလျက်ဟိပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
သက်တော်စေတီတော်ကို မြေညီပြင်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော် ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ဂူစေတီတော်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ဂူအပေါ်တွင် စေတီ (၅) ဆူတည်ဆောက်ထားပါရေ။ ပိဋကတ် တိုက်ပုံစံတိနန့်တူပါဧ့။ စေတီတော်မှာ လေးထောင့်ဖြစ်ပြီး အရှေ့အနောက် (၂၅) ပေကျော်ခန့်၊ တောင်မြောက် (၁၉) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူတော်တွင် ကျောက်ပလ္လင်တော်ဖြင့် ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီး တစ်ဆူပူဇော် ထားပါဧ့။ စေတီတော်အပြင်နံရံလေးဖက်စလုံးတွင် ရှေးခေတ်ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုကျောက်ဆစ်လက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားပါရေ။ ဤစေတီတော်အရှေ့ဘက်မှ အမြင့် (၂) ပေ ခန့်စီမြင့်ရေ ဘုရင်စန္ဒဝိဇယျကျောက်ဆစ် ရုပ်တုနန့် မိဖုရားကျောက်ဆစ်ရုပ်တု (၂) ခုတို့ကိုလည်း တွေ့ဟိရပါရေ။ အဆိုပါ ကျောက်ဆစ်ရုပ်တုတိကို မြောက်ဦး ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသထားဟိပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>2dkfvljizeggpopgtf77hrx14gtreu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သက်သူဇာ အလှဘွဲ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1478</id>
    <revision>
      <id>20745</id>
      <parentid>5191</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833923}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7098" sha1="tdtw4ysij6qahshnc9faoprf55eful6" xml:space="preserve">
(၁) ကျော်ဆန်းပြား၍၊ ဘုရင်ရှင်ပင့်၊ ဘုန်းတော်ပွင့်သည်း၊ နောက်ခွင်မစိြွမ၊ ဒေသစိုးဆောင်၊ မင်းခေါင်ရောင်လျှင်၊
ပြည်ထောင်ရှည်လျား၊ အိုလတ်ငြား၍၊ သားသြရသ၊ တလသောကျူ၊ မင်းမူသောခါ၊ ကျင့်ရာမသင့်လင့်၍ပြည်သူ၊ လူ
တို့တညီ၊ နှရောင်စီနှင့်၊ တူပြီစစ်မက်၊ ပုန်ကန်ဖျက်၍၊ ပြေးထွက်သွားရာ၊ သက်သူဇာလည်း၊ နောက်ပါတညီ၊
နှရောင်စီနှင့်၊ တူပြီမကွာ၊ ရဲဗိုလ်ပါနှင့်၊ မတ်ရာခမ်းနား၊ သားမယားတို့၊ ပြေးသွားဝင်မြောက်၊ ကျွန်ခံရောက်သည်၊
လျှံတော်စက် ရွှေတော်ဝယ်သော်ဝ်။ ။

(၂) စက်ရွှေတော်ရောင်၊ ထွန်းလျှံပြောင်သား၊ ပြည်ထောင်နောက်မှ ပဆာထိုမင်း၊ ဝင်လာလျှင်းသော်၊ ဖြည့်တင်းသိမ်း
မြန်း၊ ရာနန်းတည်ဆောက်၊ ဝမ်းမြောက်ကြည်ဖြူကြင်တော်မူ၍၊ ရန်သူမမှတ်၊ ပညတ်လေငြား၊ သိမ်းမြန်းထားသည်။
ဘုရားဆုယူမျှော်ရွှေသော်ဝ်။ ။(၃) ဘုရာဆုံယူ၊ မျှော်တော်မူ၍၊ သက်သူဇာသွေး၊ အထွေးအကြီး၊ မင်းသမီးကို ထံနီးမကွာ၊ စေပါတော်ထား၊
မိဿံများနှင့်၊ မျက်ဝါးစီမဲ၊ မြတ်ထွေထွေ၊ ရွှေ၊ ငွေဒင်္ဂါး၊ ရေသော်များ၏၊ တိုင်းသားပြည်သူ၊ လူရဟန်းအား
သနားတော်မူ၊ တို့ဘုန်းတူ၏၊ မြစ်လူဝေချာ၊ စကြာပြောင်ရွှန်း၊ တင့်ထူဆန်းသည်။ ။ ရန်ဝန်းဘော်များ ရွှေ
လှည့်သော်ဝ်။ ။

(၄) ရံဝန်းတော်ရွှေ၊ ပျော်စံနေ၍၊ တင့်ထွေလှစွာ၊ သိင်္ဂါရောင်ရွှန်း လွန်ထူဆန်းသည်၊ ရွှေနန်းဉကင်၊ သပလ္လာထက်၊ နေ
သွင်ရှေ့တူ၊ ထွက်တော်မူက၊ လျှံလူပြောင်ဝင်း ရာမင်းဗျာဒိတ်၊ ထိုတံဆိပ်၏၊ ဘုန်းရိပ်တော်သည်၊ လွန်ချမ်းကြည်သား၊
နောက်ပြည်လွန်ကျော်၊ ရာဇာမော်ခါ၊ ဒါဂါပြည်ထောင်၊ တဘောင်သူရတန်၊ မင်းပတန်တို့၊ ရွှင်လွန်ကြော်စွာ၊
သိုက်မှာနိဒါန်း၊ ကျိန်းခန်းသို့လျှောက်၊ ကျွန်ခံရောက်သား၊ ဤကြောင်းလျှားကို၊ ရွှေနားလျှောက်တင်၊ မော်ကွန်း
ဆင်သည်။ ။ ဝန်းကျင်ကျော် ဆန်းပြားလှည့်သော်။ ။

(၅) ပလျှမ်းထင်၍၊့၊ ထိပ်ပြင်ဉီးစွန်း၊ လရောင်းထွန်းသို့။ တို့ကျွန်အားလုံး၊ ကိုယ်ရောင်းဖုံးသည်၊ တင့်ဆုံးဝင်းပြောင်
လှထွက်ခေါင်မူ၊ ဖြူရောင်ပြာထွား၊ ရွှေအသားနှင့်၊ မြလားစိန်သွယ်၊ လကိုယ်နှယ်သို့။ ကြင်ဖွယ်လှတင့်။
ခြောက်ပြစ်လွင့်၍၊ လှခြင့်အရည်၊ ခြောက်ထပ်ပြည်လည်း။ ရှိမည်မထင်၊ မြင်လျှင်ကိုယ်လုံး၊ သက်ဆုံးတိမ်းမတ်၊
ခနြွာပြတ်လိမ့်၊ နတ် လည်းမတူ၊ လူလည်းမက၊ ဘယ်ဒါနကြောင့်။ ။ အလှသို့စင်လွန်သနည်း။ ။

(၆) ညဉ့်မောင်ထင်၌၊ အပြင်ဆဲ့လေး၊ ဝင်းရောင်ပြေးသား၊ ငယ်သွေးရှိမ်းရှိမ်း၊ ဆင်းမြစိမ်းကို၊ ခပ်သိမ်းရှင်လူ၊ နှလုံးမူ
လိမ့်၊ မဉူပန်းမြတ် ပွင်ရောင်လွှတ်သို့၊ မိမြတ်ပြာစင်၊ သက်လုံးကြင်မျှ၊ ဉကုံရု၊ တွင်မူသညာ မြဂေါယာနှင့်၊ ပြုစွာရပ်
ဘောင်၊ တောင်ညာဇမ္ဗူ၊ ကျွန်းလေးဆူတွင်၊ ရှင်လူပြိုင်ဖက်၊ ရမည်ခက်၏၊ ပြိုးပြက်ရောင်သွယ်၊ သေဝိဘာနှယ်သို့၊
နှိုင်းဆွယ်မလျော်၊ အစုပေါ်တွင စက္ကော်ဒေဝ၊ နှုတ်ကပြတ်ပြတ်၊ သံချီလွှတ်သည်။ ။ ဘယ်နတ်သင့်ကို ဖန်သ
နည်း။

(၇) လှစံတင့်၍၊ ကေသျှင့်မြတ်နှစ်၊ ထုံးကျစ်လျစ်နှင့်၊ ရေသစ်မွန်းဖျင်း မြူတေဝင်းမျှ၊ အဆင်းရွှေရောင်၊ ခန်းလုံးပြောင်
သား၊ တန်ဆောင်အတူ၊ ထွားပြာဖြူလျှင်၊ မိုးသူနတ်±ုပ်နှိုင်းမစပ်တည့်၊ ခြောက်ထပ်တံခွန် လှတင့်ဟန်နှင့် ယူဂန်ထိပ်
ဖျား၊ ဘယ်သိကြားသည်၊ မှတ်သားောနင်တို့ရန်သနည်း။

[[Category:ဘွဲ့ ]]</text>
      <sha1>tdtw4ysij6qahshnc9faoprf55eful6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သကျသီဟဘုရား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1480</id>
    <revision>
      <id>20746</id>
      <parentid>5201</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833926}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3237" sha1="g24j5q5oa2dz918z9xyyienlo28npf4" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အရှေ့ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့် အကွာ၊ နန်းတော်ဦးဆောင်ဧ့အရှေ့ဘက်၊ ထင်တော်မူစေတီဧ့တောင်ဘက်၊ သမာရ်အောင်စေတီတော်ဧ့အနောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ကောဇာ (၁၀၀၃) ခု၊ အေဒီ (၁၆၄၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီးမှ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါ ရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
တတိယမြောက်ဦးခေတ်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီး လှူဒါန်းခရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူဖြစ်ပြီး ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၇) ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့မှ ဦးငွေဝင် ဇနီးဒေါ်မြသိန်းတို့ မိသားစုမှ ထပ်မံမွမ်းမံခရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ဆင်းတုတော်မှာ ဓမ္မခဏ်နန့်တစ်ဆက်တည်း ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုဆစ်ထားရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်မှာ အလွန်သပ္ပာယ်ပြီး ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းရေ ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်ဧ့ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ (၁၀) ပေခန့်၊ ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၅) ပေခန့်၊ ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် ၈ ပေ ခန့်ဟိပါရေ။ ဦးငွေဝင် ဇနီးဒေါ်မြသိန်း မိသားစုတို့မှာ အလျား ၂၃ ပေခန့်၊ အနံ ၁၆ ပေခန့်ဟိရေ အုတ်ကာ၊ သွပ်မိုး၊ ကျောင်းဆောင်တစ်ဆောင်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းလှူဒါန်းထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>g24j5q5oa2dz918z9xyyienlo28npf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သင်္ချီတောင် စေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1487</id>
    <revision>
      <id>20747</id>
      <parentid>5228</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833929}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3678" sha1="4e8xwc8grglapnz0i86hrqwfcdjm1wr" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အနောက်မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာ သျှစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီးဧ့အနောက်တောင်ဘက်၊ ထုက္ကန်သိမ်ဧ့တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။

==ကုသိုလ်သျှင်==
- သောကြာစန္ဒသုမနဘုရင်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၁၃၉) ခု၊ အေဒီ (၁၇၇၇) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။ ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
သချီတောင်စေတီတော်ရေ သောကြာစန္ဒသုမနဘုရင် မတည်ဆောက် မလှူဒါန်းမီကပင် တည်ဟိနီရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ် နှောင်းပိုင်းရောက်မှသာ သောကြာစန္ဒသုမနဘုရင် ထပ်မံလှူဒါန်းခခြင်းဖြစ်ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
သချီတောင်စေတီတော်ရေ ပေ (၁၅၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်၊ အုတ်ရောပနာ တည်ဆောက်လှူဒါန်းထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်မှာ လေးမျက်နှာဖြစ်ပြီး အနားတစ်ဖက် လျှင်ပေ (၃၀) ခန့်ဟိပါရေ။ ဉာဏ်တော်အမြင့်လည်း ပေ (၃၀) ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေ ဖိနပ်မှာ လေးမျက်နှာ၊ ပစ္စယံသုံးဆင့်အား ခိုနန်းချိုး ပစ္စယံနန့်ခေါင်းလောင်းမှောက်မှ အပေါ်ပိုင်းကို အဝန်းပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်အရှေ့ဘက်တွင် မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါ၏။ မုခ်ဦးလိုဏ်ထဲတွင် (၃) ပေခန့်မြင့်ရေ ပလ္လင်တော်ပေါ်၌ အမြင့် (၃) ပေခန့်ဟိရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ပူဇော်ထားပါရေ။ သချီတောင်စေတီတော်မှာ ခန့်ညားထည်ဝါမှုဟိရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>4e8xwc8grglapnz0i86hrqwfcdjm1wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သစ်ပင်ဝါးပင် ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1488</id>
    <revision>
      <id>20748</id>
      <parentid>5233</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833931}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1755" sha1="towp94r2dveycq8o23mzd1orbephlmv" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ထိကရုံးပင်||  ရှက်ပင်
|-
| ပိန်းပင် || ပြိန်းပင်
|-
| ဂျိတ်မှန်ပင်||  ကြွက်ကျဟာပင်
|-
| ဂုံဒလိုင်း || ဂျာမဏီပင်
|-
| ကလိန် || ဆွလွီပင်
|-
| ဂုံညင်း || ဒိုး
|-
| ဓနိပင် || ရီအုန်းပင်
|-
| ထင်းရှုးပင် || ပန်လင်ပင်
|-
| ပျဉ်းကတိုး || ပြိုင်း
|-
| ပျဉ်းမ || ခမောင်း
|-
| ကညင်||  ကန်းကျင်
|-
| သပြေ || သပြီ
|-
| သစ်ရာ||  ကုလားမသွီး
|-
| မျှောသစ်များ || ကပိုင်၊ သီလာ
|-
| ကြိမ်သေး||  ဖိုးခေါင်ကြိမ်
|-
| ကြိမ်ခြမ်း||  နဗက်
|-
| ကြိမ်တုတ် || ဂြတ်ဒုတ်
|-
| ဝါးပိုးဝါး||  ကသောင်းဝါး
|-
| ဝါးသေး||  ပျောက်တန်
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>towp94r2dveycq8o23mzd1orbephlmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သစ်သီးဝလံ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1490</id>
    <revision>
      <id>20749</id>
      <parentid>5241</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833934}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4126" sha1="n0ee95kkldqxnuwbzsbs68z47qqx6xf" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| နာနတ်သီး ||  နံဒရာသီး
|-
| ဂွေးသီး  || ဘီလတ်ဝချိုင့်သီး
|-
| ဒူးရင်းသြဇာ  || ဘီလတ်ပနဲသီး
|-
| သင်္ဘောသီး  || ပဒကာသီး
|-
| မာလကာသီး  || ဂေါ်ယိုင်သီး၊ ဂယိုင်သီး
|-
| သစ်တော်သီး  || ကာပူဇသီး
|-
| ဥသျှစ်သီး  || ဝရာဇ်သီး
|-
| ကြက်မောက်သီး ||  စုတ်ဖွားသီး၊ လီဇူသီး
|-
| ရုံးပဒေသာသီး၊ ရုံးပတီသီး  || ဂေါင်းခင်မျှော်သီး၊ ချောဒေါင့်သီး
|-
| မန်ကျည်းသီး ||  မှင်းဂျိုးသီး
|-
| ဆီးဖြူသီး ||  ချချားသီး
|-
| ဇီးသီး၊ မရမ်းသီး ||  ဈသီး၊ မညင်းသီး
|-
| ရှောက်သီး  || ယှောက်ချိုသီး
|-
| ဗုတ်သီး ||  အုံနီသီး၊ အူနီသီး
|-
| ဗုံသီး ||  ယှောက်ခုံတောက်သီး
|-
| ကျွဲကော်သီး  || ခချီုးခချဉ်သီး
|-
| ကြက်ဟင်းခါးသီး ||  ဂြင့်ခါးသီး
|-
| ငှက်ပျောသီး  || နပျိုးသီး
|-
| ရခိုင်ငှက်ပျော  || ကလားနပျိုး
|-
| ဖီးကြမ်းငှက်ပျော  || မောင်မဲသီး
|-
| သပြုသီး  || ဒဗြုတ်သီး
|-
| ငှက်ပျောချည်  || မကလီသီး
|-
| စွန်ပလွန်သီး ||  ဇံဗလောင်သီး
|-
| သပြစ်သီး  || ဇဗျိုက်သီး
|-
| သပြေသီး ||  မိုးသဘီသီး
|-
| ဒူးရင်းသီး ||  ဒိုးယိုင်းသီး
|-
| ဗူးသီး  || ဘွသီး
|-
| ဖရုံသီး  || ကျောက်ဖရုံသီး
|-
| ဒညင်းသီး  || အညင်းသီး
|-
| ဗုံသာသီး  || ကနစိုသီး
|-
| ပေသီး ||  ပီသီး
|-
| ဓနိသီး ||  ရီအုန်းသီး
|-
| ပဲလင်းမြွေသီး  || မြီခွယ်သီး၊ မြီယေသီး
|-
| ပဲတောင့်ရှည်  || ပဲလုံးသီး၊ ဘိုလုံသီး
|-
| ကုလားပဲ  || မြင်းစားပဲ
|-
| ကုလားပဲကြမ်း ||  ဒန့်
|-
| စားတော်ပဲ ||  ပဲစာအု
|-
| ဗိုလ်စားပဲ  || တရုပ်ပဲသီး
|-
| မြေပဲ  || ပဲဒေါင့်
|-
| ခရမ်းချဉ်သီး ||  ခရမ်းချိုင်သီး
|}
တခြားသော သရက်သီး၊ ပိန္နဲသီး၊ သြဇာသီး၊ လိမ္မော်သီး၊ သံပုရာသီး၊ ရွှေဖရုံသီး၊ ခဝဲသီး၊ ဖရဲသီး၊ သခွားသီး၊ မရမ်းသီး၊ သလဲသီး၊ ထန်းသီး၊ အုန်းသီး၊ ကွမ်းသီးရို့မှာ အခေါ်တူသည်။
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>n0ee95kkldqxnuwbzsbs68z47qqx6xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သတ္တု စပ်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1495</id>
    <revision>
      <id>20750</id>
      <parentid>5266</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833937}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="nyubvc1uq5i398idlf199kebqfpovvi" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ကြေး  || ကြီး
|-
| ခဲမဖြူ  || ခဲမဲပုတ်
|-
| သံမဏိ  || သံခဲ၊ မခွတ်သံ
|-
| ငွေ ||  မွီ၊ ငွီ
|-
| ဒါန်  || သွတ်၊ ဘင်
|-
| ရွှေ ||  ရွှီ
|-
| ပေါင်ခတ်ရွှေ ||  ဂီနီ
|-
| နီလာ  || ကျောက်နီ
|-
| ငရဲမီး  || လောင်ဆီး
|-
| အရက်ပျံ  || ဆပေရိတ်
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>nyubvc1uq5i398idlf199kebqfpovvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သပိတ်တောင်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1497</id>
    <revision>
      <id>20751</id>
      <parentid>5273</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833943}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="899" sha1="7dk3qcicvzy68kdywp0mxs9fy1gq00q" xml:space="preserve">==သပိတ်တောင်မြို့==

မြောက်ဦးမြို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် ခံရရေအခါ ပဲဖြူမင်းရေ မိဖုရားမောင်းမမိဿံ မှူးမတ်ပြည်သူရို့ကို
ခေါ်၍ ရိုးမချောင်းဖျားတွင် သပိတ်တောင်မြို့ကို တည်ခရေ။ ဤမြို့မှာ ယာယီမြို့သာဖြစ်၍ ခိုင်ခန့်စွာ တည်ထောင်ရေ မြို့တော်မဟုတ်ချေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-14)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==


[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>7dk3qcicvzy68kdywp0mxs9fy1gq00q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သဗ္ဗဇေယျစေတိတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1498</id>
    <revision>
      <id>20752</id>
      <parentid>5279</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833945}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7427" sha1="jazckawnxr1zrjks5igwylxb3nd4tkd" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
“မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင်တည်နီပြီး နန်းဦးဘုရားကြီးဧ့ အနောက်တောင်ဘက် ကပ်လျက်တောင်ပေါ်တွင် နီပါရေ။ ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်မင်းခရီ(နရနု)ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၇) ခု၊အေဒီ (၁၄၃၅) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
သဗ္ဗဇေယျစေတီတော်ကို ပထမမြောက်ဦးခေတ်အစောပိုင်း ဘုရင်မင်းခရီနရနု)နန့် မိဖုရားကြီး ခမောက်မေတို့ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့ပြီးနောက် ဘုရင်မင်းဖလောင်းလက်ထက်၊ ဘုရင်မင်းရာဇာကြီးလက်ထက်တို့တွင်လည်း ထပ်မံ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့ရေဟု သိနီရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဤစေတီတော်ကို ထပ်မံလှူဒါန်းခဲ့သူ မနီဘဲ နီနီခဲ့ရာ (၄-၁၂-၂၀၀၇) ရက်နီ့တွင် မြောက်ဦးအထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန၊ ဒု-ဦးစီးမှူး ဦးစိုးမင်းအောင်ဇနီး ဒေါ်တင်ထွေးရီတို့ မိသားစုမှ ဆင်းတုတော်၊ ပလ္လင်တော်၊ ဂူနံရံတို့ကို ပြုပြင်လှူဒါန်းခဲ့ပြီး ၂၀၀၈-ခုနှစ်တွင်လည်း ယာယီသွပ်မိုးပနာထိန်းသိမ်းခဲ့ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
သဗ္ဗဇေယျစေတီတော်ကြီးရေ ပန်းဆိုးမြောင်းချောင်းအနီးတွင် တပင်တိုင်တောင်တန်းကြီးမှ အနောက်ဘက်သို့ ထိုးထွက်နီရေ တောင်စွယ်အလယ်လောက်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါ ရေ။ လက်နီကျန်နီနီသေးရေ စေတီတော်ကျောက်ပုံအမြင့်မှာ (၁၀) ပေ ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်သာ ကျန်နီပါတော့ရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေမှ ငှက်ပျောဖူးထိရှစ်မျက်နှာဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ခြေရင်းတွင် တွေ့နီရရေ ကြာဆုံနန့် ငှက်ပျောဖူးရေလည်း ရှစ်မျက်နှာပင်ဖြစ်ပါရေ။ ယခု မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသလျက် နီပါရေ။ စေတီတော် အောက်ခြေအချင်းမှာ (၃၄) ပေခန့်နီပြီး အနားတစ်ဖက်လျှင် (၁၄) ပေခန့်နီပါရေ။ စေတီတော် အလယ်လိုဏ်ဂူတော်အောက်ခြေ တောင်မြောက်အကျယ် (၉) ပေခန့်နန့် အရှေ့အနောက်အကျယ် (၁၁) ပေခန့် အသီးသီးနီပါရေ။ သဗ္ဗဇေယျစေတီတော်ထဲမှ သဗ္ဗဇေယျဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော်အမြင့် (၆) ပေခန့်နီပြီး ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၃) ပေကျော်ခန့်၊ ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၅) ပေကျော်ခန့်နီပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီး စံပ္ပါယ်လျက်နီရေ ပလ္လင်တော်အမြင့်မှာလည်း (၃) ပေခန့်နီပြီး အကျယ် (၉) ပေခန့်နီပါရေ။ စေတီတော်မုခ်ဦးအရှေ့ဘက်သို့အထွက်မှာ (၅)ပေကျော်ခန့်နီပါရေ။ မပြုပြင်မီ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ နောက်စေ့ ကွဲအက်နီပြီး အင်းကွက်တိလည်း တွေ့နီရပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးဦးတော်မှာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းသာ ဖူးတွေ့ရပါရေ။ ဆင်းတုတော်မှာ ပဇင်္ဂမုဒြာဆင်းတုတော် အမျိုးအစားပင်ဖြစ်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်မှာ အနုလက်ရာမြောက်ပြီး ကြာပွင့်ဖတ်ရုပ်ကြွတိနန့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထီးတော် အပိုင်းအစတိ၊ ငှက်ပျောဖူး၊ ကြာဆုံနန့် ပစ္စယံအဆင့်မှ ကြာဖတ်လက်ရာတိ၊ မုခ်ဦးတိုင်နန့် ဗျာလ်ရုပ် မုခ်ဦးမျက်နှာပြင်မှ ပန်းလက်ရာအပိုင်းအစတိကို တွေ့နီရခြင်းအားဖြင့် ဤသဗ္ဗဇေယျစေတီတော်ကြီးကိုလည်း ရှေးခေတ်ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုကျောက်ဆစ်လက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားကြောင်းကိုလည်း သိနီရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>jazckawnxr1zrjks5igwylxb3nd4tkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သဘာဝဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1500</id>
    <revision>
      <id>20753</id>
      <parentid>5295</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833948}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="c8g2db2j9s6zpgc3yirwixfw4b8jgp3" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| လေတိုက်တယ် || လီထရေ
|-
| လေပွေ || လပွီ
|-
| လေပွေကြီး||  တော်
|-
| လေမုန်တိုင်း || လီလိုက်တေ
|-
| လေငြိမ်နေတယ် || လီတိုင်းနီရေ
|-
| အနေနာက်မြောက်လေ || ကတ္တရံ
|-
| အရှေ့တောင်လေ||  ဆင်ခေါင်းလီ
|-
| အနောက်လေ||  ရမ်းပေါက်
|-
| မြောက်လေ || စုန်လီ
|-
| သဲသောင်လှိုင်း||  ဒါလီ
|-
| လှိုင်းဆူသံ || ယက်အူသံ
|-
| လှိုင်းဆူတယ် || လှိုင်းကြီးရေ
|-
| လှိုင်းထန်တယ် || လှိုင်းပြင်းရေ
|-
| ဝဲဂယက်||  ရပတ်
|-
| ဒီရေကြီးတယ် || ဖြားကြီးရေ
|-
| ဒီရေအတက်||  ဖြားတက်
|-
| ဒီရေအကျ || ဖြားကျ
|-
| ရေစုန်||  ဖြားသင့်
|-
| ရေဆန်||  ဖြားဆန်
|-
| ရွှံ့နွံ || ဗိတ်၊ ကျူတ်မန့်၊ တမန့်သား
|-
| သဲသောင်ပြင်||  ပြည်ရှည်
|-
| ပေါ်ကျွန်း || ပြားကျွန်း
|-
| ဒီရောက်တော ပြားတော
|-
| ဒိုက် || ဖုံးဆိုး
|-
| ပင်လယ်ကွေ့  || ဂျိုင်၊ တာလောင်
|-
| ကျွန်းဆွယ် || မော်၊ မော်ထုတ်
|-
| တောရွာ || ကျွန်း
|-
| တောင်ခြေရင်းရွာ || တောင်ရင်းကျွန်း
|-
| ရေတံခွန် || တံရှင်
|-
| တောင်ကြားလမ်း || ခင်ဇိုင်း
|-
| ဥယျာဉ် || ဟင်းခင်း
|-
| မီးတောင် || နဂါးတောင်
|-
| မြစ်ညာ || ချောင်းဖျား
|-
| လယ်ကန်သင်း || ကာရီ
|-
| လယ်ကွင်း||  လယ်ပြင်
|-
| သစ်ပင်ခြောက်||  သစ်ရောင်း
|-
| ရေကန် || ကန်ဘောင်
|-
| မိုးတိမ်||  မိုးရိပ်
|-
| မိုးသားကြူးတယ် || မိုးရိပ်တက်တေ
|-
| မိုးခြုံးတယ် || မိုးကြိုးရေ
|-
| မိုးဦးကျ || မိုးသီးကျ
|-
| မိုးဖွေးကျနေတယ် || မိုးသီးပေါက်ကျနီရေ
|-
| လျှပ်စီးလက်တယ် || တိမ်ခွတ်တေ၊ လျှပ်ပြက်တေ
|-
|သက်တန့် || သီတင်းရီသောက်၊ ပဇင်းရီသောက်
|-
| မြူခိုးဆိုင်းနေတယ်||  မှိုင်းချုပ်နီရေ
|-
| မြူနှင်းဝေနေတယ် || နှင်းချုပ်နီရေ
|-
| လသာတယ် || လပရေ
|-
| ပဲ့တင်သံ || တောင်ရိုက်သံ၊ ပြန်ဟပ်သံ
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>c8g2db2j9s6zpgc3yirwixfw4b8jgp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သဘာဝပန်းတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1501</id>
    <revision>
      <id>20754</id>
      <parentid>14456</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833951}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38307" sha1="s3is94cvxq7aq9ifiumh30en1puqcbl" xml:space="preserve">သဘာဝပန်းတိ
ရိုးရိုးပန်းဝှက်

၁။ ကလွေ့မောင်သျှေ မျက်နှာပြောက်၊ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်းရောက်။ (ကလွေ့မေသျှေ--မိန်းကလေး)။
အဖြေ- ဒင်္ဂါး။

၂။ ကလွေ့မေသျှေတောင့်ကို ခါးကြိုးလို။
အဖြေ - ကောက်လှိုင်းစည်း။

၃။ ကောင်းကင်ကကျ ပုလဲလှ၊ မြက်တောမှာ ကျရှာရေ။
အဖြေ - မိုးသီးပေါက်။

၄။ ကန်၊ ကန်ထက်က ပြွန်၊ ပြွန်ထက်က ပတ္တမြား၊ ပတ္တမြားထက်က တောတန်း၊ တောတန်းထက်က ပြင်၊ ပြင်ထက်က တော၊ တောထဲမှာ ကျား။
အဖြေ - ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း၊ မျက်လုံး၊ မျက်ခုံးမွှေး၊ နဖူး၊ ဆံပင်၊ ဆံပင်ထက်က သန်း။

၅။ ကန်ထဲမှာ ရီ၊ ရီထဲမှာ မြွီ၊ မြွီထက်က ရွှီ။ (ရီ-ရေ၊ မြွီ-မြေ၊ ရွှီ-ရွှေ)
အဖြေ - ဆီမီးခွက်

၆။ ကုန်းမှာ နီ၊ ရီမှာ ဥ။ (နီ- နေသည်)
အဖြေ - ဖား

၇။ ကမ္ဘာမြီပြင်၊ ထန်းငါးပင်၊ တစ်ပင်နောက်လိုက်ရစီ။ (မြီ- မြေ၊ လိုက်ရစီ- လိုက်ပါရစေ)
အဖြေ - ဘုရားငါးဆူပွင့်တော်မူ၊ တစ်ဆူနောက်လိုက်စီ။

၈။ ကမ်းနားပတ်လည်၊ ရက်တက်တေ၊ အလယ်အနားသတ်။ (ရက်တက်တေ- အိမ်မိုး၍ နောက်ဆုတ်ကာ ဆုတ်ကာတက်သည်။)
အဖြေ - အိမ်ခေါင်မိုးသည်။

၉။ ကျောက်ဖျာကြီးအောက်၊ မှိုကြီးပေါက်။
အဖြေ - လ။

၁၀။ ကြက်ဖနှစ်ကောင်၊ တစ်ကောင် ရွှီ၊ တစ်ကောင် ငွီ။
အဖြေ - နီ၊ လ။

၁၁။ ကြက်မမဲညို၊ ရီမှာနှစ်၊ မနှစ်လို။
အဖြေ - မီးသွီး။

၁၂။ ကြက်လည်းမတွန်၊ အိပ်ကေလည်း မနိုး၊ လူ့ပြည်ကျွန်မှာ ရွာတစ်မျိုး။ (အိပ်ကေ-အိပ်သောအခါ)
အဖြေ - သင်္ချိုင်း။

၁၃။ ကြံမဲ တရုံ၊ ခွတ်မကုန်။ (ခွတ်- ခုတ်သည်)
အဖြေ - ဆံပင်။

၁၄။ ကွန်ဆိုးမ ကုလားမ၊ သားကိုသိပ်၊ ခြီရင်းက။ (ကွန်ဆိုးမ-ဆိုးသွမ်းသူ)
အဖြေ - နပျောပင်။

၁၅။ ခရုဝမ်းပူ၊ အအူမဟိ။ (အအူမဟိ- အူမရှိ)
အဖြေ - ရီအိုးခွက်။

၁၆။ ခေါင်းသုံးလုံး၊ ခြီဆယ်ချောင်း၊ မတုံးသုံးခု။ နွား၊ အပ်(ခြီ-ခြေ၊ မတုံး-အမြီး)
မှတ်ချက်။ လယ်ယာထွန်ယက်ရန် ရခိုင်တွင် အပ်ကိုင်းခေါ် ထွန်တုံးကို သုံးသည်။ ထိုအပ်ကိုင်းတွင် လယ်ထွန်သူ ကိုင်ဆောင်သော အစွန်းကို အပ်တုံး၊ (အပ်ကိုင်း၏အမြီး)ဟု ခေါ်သည်။
ပန်းဝှက်သူ၏ အမေး၌ ခေါင်းသုံးလုံးဆိုသည်မှာ လူနှင့် နွား၊ ကျွဲ နှစ်ကောင်တို့၏ ခေါင်း သုံးလုံးဖြစ် ခြေဆယ်ချောင်းဖြစ်သည်။ အမြီးသုံးခုမှာ အပ်ကိုင်းအမြီးနှင့် နွား၊ ကျွဲနှစ်ကောင်တို့၏ အမြီးများကို ဆိုလိုသည်။
အဖြေ - လယ်ထွန်သူ။

၁၇။ ခန္ဓာငယ်သလောက်၊ အိမ်ကြီးဆောက်။
အဖြေ - စာပူးတောင်း။

၁၈။ ခြည်သီးခြည်ငင်၊ စမမြင်၊ ခြည်ဝင်ခြည်သီး၊ စမဟိ။ (မဟိ-မရှိ)
အဖြေ - ဘဲဥ၊ ကြက်ဥ။

၁၉။ ခွတ်လို့ မပြတ်၊ သတ်လို့ မသီ။ (မသီ- မသေ)
အဖြေ - ရေ။

၂၀။ ချစ်သူရင်ခွင် ခိုဝင်ကျိန်းစက်၊ အလွမ်းပြေက ခုန်၍တက်၏။
အဖြေ - ကမ္ဘာမြေပြင် ငုံ့ဝင်ကွယ်ဝှက်၊ တစ်ညကုန်သော် နေဝန်းထွက်၏။

၂၁။ ငညိုသျှေ ငဖြူကွက်၊ ငလုံးလာလို့နှက် သွီးစက်စက်ထွက်။ (သွီး - သွေး)
အဖြေ - ကွမ်းရွက်၊ ထုံး၊ ကွမ်းသီး၊ ကွမ်းရည်။

၂၂။ ငါ့နွားကြံစုံ တိုက်ကိုခုန်၊ အစာကုန်မှ အောက်သို့ကျ။
အဖြေ - မီးပုံးပျံ။

၂၃။ ငါ့နွားတစ်ကောင် သွားတစ်ထောင်၊ မြက်ကိုမစား၊ သစ်ကိုစား။
အဖြေ - လွှ။

၂၄။ ငါ့သား ငဖြူ ထွက်တော်မူ၊ ရွာသူကြီး ငါးယောက် ဖမ်းဖို့ရောက်။
အဖြေ - နှပ်။

၂၅။ ငှက်ဝါသျှေ၊ မြီမှာဥ။ (သျှေ- ငယ်)
အဖြေ - နနွင်းဥ

၂၆။ ငှက်သျှေတစ်ကောင် ပျံလို့လား၊ ခြီနန့်မနား နှုတ်နန့်နား။ (လား-သွား၊ ခြီ-ခြေ၊ နန့်-နှင့်)
အဖြေ - မြား။

၂၇။ ငယ်ခါ တံပက်ဝတ်ကြီးခါ တံပတ်ချွတ်။ (တံဖက်တဘက်ပဝါ)
အဖြေ - ထန်းပင်။

၂၈။ ငယ်ခါ ဘာဇူဝတ် ကြီးခါ ဘာဇူချွယ်။ (ဘာဇူ - အင်္ကျီ)
အဖြေ - ဝါးပင်။

၂၉။ စပါးစား နွားလည်း မဟုတ်။
အဖြေ - တံစဉ်။

၃၀။ စက္ခုတစ်ထောင် မတုံးထောင် ဇာကောင်လေး။(မတုံး- အမြီး)
အဖြေ - ဥဒေါင်း။

၃၁။ စစ်သားငါးရာ ဆင်းလို့လာ၊ တောင်ပို့မှာရောက် ရတ်စောက်ဆောက်။
အဖြေ - တောင်ပို့မှို

၃၂။ ဆင်ပြောင်ကြီးငါးရာ ရီသောက်လာ၊ ခြီရာလည်းပျောက် ရီလည်းနောက်။
မှတ်ချက်။ ကျောက်တော်၊ ပန်းမြောင် စသော မြစ်ဖျား၊ ချောင်းဖျား ရေချိုရာဒေသတို့၌ ချောင်းတွင်ရေချိုး ကြသည်။ အဝတ်လျှော်ကြသည်။ မိန်းကလေးများ တစ်စုတစ်ဝေး ရေလာခပ်ရင်း တောင်းငယ်တွင် ဆန်ထည့်လာကာ ဆန်ဆေးတတ် ကြသည်။ ဆန်ဆေးရေကြောင့် ရေနောက်သွားသည်။ ခြေရာ လည်းပျောက်သွားသည်။ ထိုအဖြစ်ကို ရည်ရွယ်၍ အထက်ပါအတိုင်း ပန်းဝှက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အဖြေ - ချောင်းထဲ၌ ဆန်ဆေးခြင်း။

၃၃။ ဆင်မ နားရွက် သွီးစက်စက်။
အဖြေ - အိမ်ခေါင်မိုးတံစက်။

၃၄။ ဆင်မ ဝမ်းခေါင်း လောက်တစ်သောင်း။
အဖြေ - ထမင်းအိုး

၃၅။ ဆတ်ခနဲထု အပုအီးယို။
အဖြေ - ခရမ်းချဉ်သီး။

၃၆။ ဆန်းပြားဝတ်ရုံ ကိုယ်လုံးချုံ (ခြုံ)၊ ဗုံထောင်သမား ပြောက်ကျားကျား
အဖြေ - သစ်တောက်ငှက်။

၃၇။ ဇာတီဖုန်းဆိုး ရှိမခိုး။ (ဇာတီ- စေတီ)
အဖြေ - ကောက်ရိုးပုံ

၃၈။ ဇမ္ဗုသပြီ အသီးကြွီ၊ မြီမှာလည်းကျ ရှာမရ။ (သပြီသပြေပင်၊ကြွီ- ကြွေ၊ မြီ- မြေ)
အဖြေ - မိုးသီး၊ မိုးပေါက်။

၃၉။ ညီနန့်အစ်ကို တရားဆို၊ အစ်ကိုရှုံးတုံ ညီရှုံးတုံ။
အဖြေ - လက်ရက္ကန်း (ယက္ကန်း) ခြေနင်း။

၄၀။ ညီနန့်အစ်ကို တရားဆို၊ အစ်ကိုလည်းရှုံး၊ ညီလည်းရှုံး။
အဖြေ - ဓား၊ ဓားသွေးကျောက်။

၄၁။ ညိုမသျှေ အဖြူကွက် သွီးစက်စက်ထွက်။
အဖြေ - ကွမ်းရွက်၊ ထုံး၊ ကွမ်းသွေးရည်။

၄၂။ တစ်နှစ်တစ်ခါ ပေါ်လို့လာ၊ ငါလည်းမင်းလောင်း ထီးဖြူဆောင်း။
အဖြေ - မှို။

၄၃။ တီးတလည်လည် မျှိုင်သျှေတလောင်ပွန်း၊ အလယ်ခေါင်မှာ ရမ္မာဝတီကျွန်း။ (မျှိုင်သျှေ- ပုစွန်ဆိတ်ကလေး)
အဖြေ - စကောနှင့် ဆန်တီးရာအလယ်၌ စပါးများ စုနေခြင်း။

၄၄။ တောမှာနီ ရန်သူ အိမ်သို့ရောက် ခင်ပွန်းဖြူ။ (အရွက်နား၌ ဆူးရှိသည့် အပင်တစ်မျိုး၊ ၎င်းင်းအရွက်ရှည်ဖြင့် သပေါ့ရက်ပါသည်။)
အဖြေ - သပေါ့စာပင်။

၄၅။ တက်လေးချောင်းနန့် အပြင်းလှော်၊ မှောက်တော်သျှင်မ ပေါင်းထဲက (မှောက်တော် -မင်းသမီး)
အဖြေ - ပြင်သာလိပ်၊ ပင်လယ်လိပ်

၄၆။ တောင်ထက်က မန်းဇရီ လီထလိုမကြွီ။ (မန်းဇရီ -မဲဇလီ၊ လီ- လေ၊ ကြွီ၊ ကြွေ)
အဖြေ - ဆံပင်

၄၇။ တိုက်သျှေတိုက်သျှေ တိုက်ကရိုက်၊ ခိုးသူလာကေ လှံနန့်လိုက်။ (တိုက်ကရိုက်- တိုက်ကလေးများစွာ)
အဖြေ - ပျားအုံနှင့် ပျား။

၄၈။ တောင်သုံးလုံးကျော် ကြော်ပွင့်ရေဝန်း။ (ကြော်-ဟစ်အော်)
အဖြေ - ပေါက်ပေါက်။

၄၉။ ထပိန်ဆယ်ထပ် မဝတ်တတ်၊ စွာကအငယ် ပိစိသျှေ။ (စွာ- ဖင်၊ ပိစိသျှေ-သေးသေးလေး)။
အဖြေ - ငှက်ပျောဖူး။

၅၀။ ထားကေခွီခွီ နီကေစန့်စန့်။ (ခွီခွီ-ခွေခွေ၊ နီကေ-နေလျှင်)
အဖြေ - ကြိုး။

၅၁။ နကြရလောင်ပွန်း၊ အဝန်းညီစွာ၊ အခြီပေါက် နောက်ကုန်းမှာ။
အဖြေ - လက်ရက္ကန်း၏ ခြေနင်းအုန်းသီးခွံ။

၅၂။ နိန့်ခါကားပူ ညဉ့်ခါကားပွင့် ဘူးပင်ညိုစင်အမြင့်။ (နိန့်နေ့၊ ညဉ့်- ည)
အဖြေ - နေ၊ လ၊ ကောင်းကင်။

၅၃။ နီအခါအငုံ ညအခါပွင့်။
အဖြေ - ဆီမီးခွက်

၅၄။ နတ်သမီးဝတ် စိန်နားဒေါင်း၊ ဖော်လို့ရသူ ဘုရားလောင်း
အဖြေ - ကြယ်။

၅၅။ နတ်သမီးအိမ်တိုင် ပိုးမဖောက်နိုင်၊ ဖောက်နိုင်သော်လည်း တစ်ပေါက်တည်း။
အဖြေ - အပ်။

၅၆။ နွားငဖြူသျှေ ကမ်းစပ်ခြုံ (ချုံ)တိုင်း ဖောက်တတ်တေ။
အဖြေ - ပြားရီလှိုင်း၊ ဒီရေလှိုင်း။

၅၇။ နွားမ တစ်အုပ် တိုင်မှာတုပ်။
အဖြေ - ပြဒါကာပင်၊ သင်္ဘောပင်။

၅၈။ နှီးနန့်လေးမချိုင် ကြိမ်နန့်လည်းမကွပ်၊ တစ်ပင်တိုင် နန်းပြဿဒ်။
အဖြေ - စေတီ။

၅၉။ နှစ်ယောက်တစ်တွဲ နီခါခွဲ၊ ညဘက်ကျလျှင် ပြန်ပေါင်းချင်။
အဖြေ - တံခါးရွက်။

၆၀။ ပဋိသန္ဓေ ခေါင်းမှာတည်၊ ဖွားချိန်တစ်ရက် ဝမ်းမှာဆက်။
အဖြေ - ပုစွန်။

၆၁။ ပထမအရွယ်မှာ လေးချောင်းထောက်၊ ဒုတိယအရွယ်မှာ နှစ်ချောင်းထောက်၊ တတိယအရွယ်မှာ သုံးချောင်းထောက်။
အဖြေ - ကလေး၊ လူကြီး

၆၂။ ပင်လယ်ဇီးခက် ဆယ့်ငါးရွက်၊ အရွယ်သုံးဆယ် ပန်းစံပယ်။
အဖြေ - ဦးသျှောင်

၆၃။ ပတ်ပတ်ခြွီ မြွီလည်းမဟုတ်။
အဖြေ - ကြိုး

၆၄။ ပျံရေခါ အတောင်နန့်၊ နားရေခါ နှုတ်သီးနန့်။
အဖြေ - မြား။

၆၅။ ပွင့်တန်မလာ မုံတန်မထိုး၊ ဝယိုင်သာမှာ ရုန်ဗျာပွင့်ကေ ပန်းတစ်မျိုး။
(မုံတန်- အငုံ၊ ဝယိုင်-ဥယျာဉ်၊ ရုန်ဗျာ-အသံမြည်ဟီးလျက်)

၆၆။ ဘီလူးလိုင်တို လူကိုမျို။ (လိုင်- လည်းပင်)
အဖြေ - အင်္ကျီ

၆၇။ “ဘူး” နန့် ပင်ကြွီကျ ရှာမရ။
အဖြေ - အီးပေါက်သံ။

၆၈။ ဗျိုင်းဖြူကြီး ၃၃-ကောင် မေ့လက်ဝါးမှာ နားယောင်ယောင်၊ အမောင်စာထက် အေပုစ္ဆာကို ဖြေပါလတ် (အေ-ဤ)
မှတ်ချက် - ရခိုင်တို့သည် ညသတ်သံကို တချို့နေရာ၌ အေသရသံဖြင့်လည်းကောင်း၊ တချို့နေရာ၌ အိုင်သရသံဖြင့် လည်းကောင်း အသံထွက်ပါသည်။ ဗျည်း ၃၃-လုံးကိုရခိုင်တို့က ဗျိုင်း-၃၃လုံးဟု အသံထုတ်ပါသည်။
အဖြေ - ဗျည်း -၃၃လုံး။

၆၉။ မတုန်းကတောင်း ခေါင်းကစား။ (မတုန်း-အမြီး)
အဖြေ - ခွေး

၇၀။ မဖွပ်ပဲဖြူ ရေပဆိုး၊ မဖြည့်ဘဲပြည့်ရေ ရီအိုး။ (ပုဆိုး-စောင်)
အဖြေ - အုန်းသီးဆန်၊ အုန်းသီးရည်။

၇၁။ မဲမ ဖင် နီမ လျက်။
အဖြေ - အိုးဖင်နှင့်မီး

၇၂။ မိုးလီချိန်သီ သိုက်နန်းနီရေ ပညာဟိ။ (လီ-လေ၊ နီရေ-နေတဲ့၊ ပညာဟိ- ပညာရှိ)
အဖြေ - ဖွတ်

၇၃။ မိုသံလည်းကြား စကားများ။
အဖြေ - ဖား။

၇၄။ မင်္ဂလာလောင်ပွန်း၊ အဝန်းညီစွာ၊ အညှာကမြီထဲမှာ။
(လောင်ပွန်း- ပန်းကန်ပြား)

၇၅။ မင်းကြီးလက်စွပ် အလယ်ဆိပ်ထရံ ပြပြတ်ကပ်။(အလယ်ဆိပ်ထရံ-အိမ်ဦးခန်းနှင့် အိမ်ခန်းကြား ဆီးကာထားသော ထရံ)
အဖြေ - နေပြောက်။

၇၆။ မင်းသားမောင်ဖြူ ထွက်တော်မူ၊ ရန်သူငါးယောက် ဖမ်းဖို့ရောက်။
အဖြေ - နှပ်။

၇၇။ မျက်နှာမည်းကြီး ငိုလတ်တေ၊ ပဟိုရ်စည်ကြီး တီးလတ်တေ၊ သီရေသူရို့ ရှင်လတ်တေ။
အဖြေ - မိုးရွာခြင်း၊ မိုးကြိုးခြင်း၊ မြက်။

၇၈။ မြီကြီးဝသုန် ဖြိန့်ဖြိန့်တုန်၊ တောင်ဟုန်လည်းကြီး ထွက်လို့ပြီး။
အဖြေ - လေယာဉ်ပျံ။

၇၉။ မြင့်မိုရ်တောင်အောက် ရီပေါက်ပေါက်၊ ကောက်လို့မကုန် ရီပန်းမုံ။
အဖြေ - မိုးသီးပေါက်။

၈၀။ မွီးစခါအဂြိုပါ၊ အရွယ်လည်းရောက် အဂြိုပျောက်၊ သီဖို့အခါ အဂြိုပေါ်။ (မွီး-မွေး၊ အဂြို -ချို၊ သီ-သေ)
အဖြေ - လဆန်း၊ လပြည့်၊ လဆုတ်။

၈၁။ ရီမာနီ သတ္တဝါ ဇာတီနန့်ပုံပမာ။
အဖြေ - မရွတ်၊ စေတီပုံခရုတစ်မျိုး။

၈၂။ ရီလယ်ခေါင် သောင်ထွန်း နတ်သမီးနီရေကျွန်း။
အဖြေ - သနပ်ခါး ကျောက်ပျဉ်။

၈၃။ ရိုးမှာသန္တာ ရွက်မှာရွက်မှ ဖော်နိုင်သူပညာနန့်။ (နန့်-နှင့်)
အဖြေ - ဘုန်းကြီးယပ်တောင်။

၈၄။ ရိုးလှသန္တာ အညှာနန့်၊ ကိုင်ဝံ့ရေသူ ပညာနန့်။ (ရိုးလှသန္တာ- ဆိတ်ဖလူးပန်း၊ ၎င်းပန်းကဲ့သို့ အရိုးနီခြင်း)
အဖြေ - ဘုန်းကြီးယပ်တောင်၊ ဘုန်းကြီး။

၈၅။ ရှိကလည်း မနီ နောက်ကလည်း မလိုက်၊ ဘေးကမျှောဗျာ ဇိမ်နန့်လိုက်။
အဖြေ -လွယ်အိတ်။

၈၆။ လားကေစန့်စန့် နီကေခြွီခြွီ။
အဖြေ - မြွေ။

၈၇။ လေးထောင့်ပြက်စပ် နင့်မျက်နှာ ငါ့ဟာဟပ်။
အဖြေ - ကြည့်မှန်။

၈၈။ လက်ပါယင့် မကိုင်တတ်။
အဖြေ - အင်္ကျီလက်။

၈၉။ လုပ်တေခါ ဆယ်ယောက်၊ စားခါ ၃၂-ယောက်၊ အရသာခံခါ တစ်ယောက်တည်း။ (တေခါ-သောအခါ)

၉၀။ ဝယ်ခါတစ်ရာ ရခါသုံးရာ၊ စားခါတစ်ရာ ကျန်ခါနှစ်ရာ။
အဖြေ - အသပြာ၊ အချင်း လေးလက်မခန့်ရှိသော ငွေပြားနှင့်တူသည့် ပင်လယ်ဂုံးတစ်မျိုး။
မှတ်ချက်။ အသပြာခေါ် ဂုံးပြာကို ဟင်းချက်စားရန် ဝယ်သောအခါ တစ်ပြားတည်း ဖြစ်သည်။ ဓားနှင့် ခွဲစိတ်လိုက်သောအခါ အလယ်မှ အသားခပ်ပြားပြားတစ်ခု ထွက်လာပြီး အခွံပြား နှစ်ချပ်နှင့်ပေါင်းပါက သုံးပြားဖြစ်သည်။ အသားကို ဟင်းချက်စားလိုက်သောအခါ အခွံပြားနှစ်ချပ် ကျန်သည်။ ဟင်းသဘောကို ရည်ရွယ်၍ အထက်ပါကဲ့သို့ ပန်းဝှက်ခြင်းဖြစ်သည်။

၉၂။ သရက်ပင်စည် ဆယ့်နှစ်ခက်၊ တစ်ခက်ကို ရွီ သုံးဆယ်စီ။ (ရွီ- ရေတွက်)
အဖြေ - တစ်နှစ်၊ ဆယ့်နှစ်လ၊ ရက်သုံးဆယ်။

၉၃။ သူတိုက် ငါတိုက် ခိုးသူလာ လှံနန့်တိုက်။
အဖြေ - ပျားအုံ၊ ပျား။

၉၄။ သူ့အရွက် တံဘက်လောက်၊ သူ့အသီး တစ်မိုက်လောက်။ (တံဘက်-တဘက်၊ ပဝါကြီး)
အဖြေ - ငှက်ပျောပင်၊ ငှက်ပျောသီး။

၉၅။ သဲသောင်ပြင်မှာ ရင်ဘတ်စည်တီး၊ နီတိုင်းပြီး။
အဖြေ - ဘလိ၊ ပင်လယ်ကမ်းစပ်နေ ကဏန်းကောင် သေးသေးတစ်မျိုး။မှတ်ချက်။ ပင်လယ်ကမ်းစပ် သဲခုံများ၌ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လက်မခန့်သာရှိသော အနီ၊ အညို၊ အပြောက်၊ ရောင်စုံကဏန်းကောင်ငယ်တစ်မျိုး ရှိသည်။ အလွန်အပြေးမြန်သည်။ ကိုက်နိုင်ညှပ်နိုင်သော လက်မနှစ်ဖက်ရှိသော်လည်း တစ်ဖက်ကကြီးကြီး၊ တစ်ဖက်က သေးသေး ဖြစ်သည်။ အချိုး မညီချေ။ လက်မကြီးကြီးကို မကြာခဏ ဆန့်လိုက်ကွေးလိုက် လုပ်တတ်သည်။ မိမိရင်ကို မိမိလက်မကြီးကြီးနှင့် တီးခတ်သကဲ့သို့ အမူအရာမျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းသဘာ၀ အမူအရာကိုမြင်၍ အထက်ပါကဲ့သို့ ပန်းဝှက်ခြင်းဖြစ်သည်။

၉၆။ သစ်ကိုင်းလျှောက် မျောက်လည်းမဟုတ်။
အဖြေ - ခါချဉ်။

၉၇။ သုံးနှစ်တလင်း ဝကမနင်း။
အဖြေ - စားဖို၊ မီးဖို။

၉၈။ သုံးနှစ်အိမ်သည် ပတ်ပတ်လည်၊ အိမ်သည်ရစိုး ပိုးမထိုး။ (အိမ်တည်- အိမ်တိုင်)
အဖြေ - ရဟတ်စူး။

၉၉။ အကာကွဲကွဲ ကျာကျာရဲရဲ၊ အကွဲစုံမှ ငိုက်စိုက်ကျ။
(ကျာကျာရဲရဲ-ကောင်းကောင်းနီရဲ)
အဖြေ - ငှက်ပျောဖူး။

၁၀၀။ အခြီလေးချောင်း သတ္တဝါ၊ ဆီမစားဘဲ မလားပါ။
အဖြေ - မော်တော်ကား။

၁၀၁။ အခြီလေးဆယ် ငါလူကျယ်။
အဖြေ - ကင်း။

၁၀၂။ အခြီဝါဝါ လှသန္တာ၊ အခေါင်းလုံးချုံ ပန်းမျိုးစုံ၊ နာရီသိတတ် ယောကျ်ားမြတ်။
အဖြေ - ကြက်ဖ။

၁၀၃။ အတောင်စိမ်းပြာငှက် အခေါင်းမြီမှာဝှက်။
အဖြေ - ငှက်ပျောပင်။

၁၀၄။ အတောင်ကပဲ စိတ်မကွဲ၊ အတောင်ကဖြူ စိတ်မတူ။
အဖြေ - ကျီးကန်း၊ ဗျိုင်း။

၁၀၅။ အထပ်ထပ် ကြာကလပ်၊ ပညာဟိသူ ကောက်လို့ယူ။
အဖြေ - စာအုပ်။

၁၀၆။ အပင်နွဲ့နှောင်း မတတ်ကောင်း၊ အသီးစားကောင်းဖွယ်။
အဖြေ - စပါးပင်။

၁၀၇။ အပင်ထက်ကအသီး၊ အသီးထက်က အပင်။
အဖြေ - နန္ဒရာပင်၊ နာနတ်ပင်။

၁၀၈။ အဘိုးမုတ်ဆီးဖြူ တစ်ပြည်လုံးကို ကျွေးရေလူ။ (မုတ်ဆီး-မုတ်ဆိတ်မွေး၊ ကျွေးရေ-ကျွေးမွေးတဲ့)
အဖြေ - ဆန်

၁၀၉။ အဘိုးသက္ကလပ် ရီမစွတ်။
အဖြေ - ပိန်းဖက်။

၁၁၀။ အမိမြီထဲက အဘတောင်ရင်းသား၊ မွီးလာရေသား ဈာန်နှင့်လား။ (အဘ-အဖ၊ မွီး-မွေးဖွား၊ ဈာန်နန့်လား-ဈာန်နဲ့သွား)
အဖြေ - မြေပန်းတု (မြေအိုးဆေးတံ)၊ ဝါးရိုး၊ မီးခိုး။

၁၁၁။ အမျက်တစ်ရာ စောသန္တာ၊ ဖော်ပါမရီ၊ ငါပန်းပီး။
အဖြေ - နန္ဒရာသီး။

၁၁၂။ အမျက်လည်းမဖြစ် အဆစ်လည်း မဟိ၊ မောင်သျှင်ကိုင်ရေ သံတောင်မွီ။
(သံတောင်မွီ- သံတောင်ဝှေး)။
အဖြေ - ကြာရိုး။

၁၁၃။ အရိုးမဟိ အရီပင်လယ် ကူးခရေ။
အဖြေ - မျှို့၊ မျှော့။

၁၁၄။ အိမ်တိုင်း အိမ်တိုင်း ဒိုင်းတစ်ချပ်။
အဖြေ - စံဂိုး၊ ဆန်ကော။

ဇမ်းကပ်ပန်းဝှက်

၁။ ကသစ်ပင် တက်ချင်ရေန စူးရေန။ (ရေ-ဘယ်၊ န-နဲ့၊နှင့်)
အဖြေ - ထိုအပျိုကို လိုချင်ရေန၊ ရှက်တေန။

၂။ ကြပ်စင်ထက်က ငခုံးမ၊ မကင်လေးကျ တင်လေးကျ။ (ကျ-ကျက်)
အဖြေ - ငါရို့အိမ်က အပျိုမ၊ မဆင်လေးလှ ဆင်လေးလှ (ငါရို့-ငါတို့၊ လေး-လည်း)
၃။ ကျွဲခြီရာမှာ ငါးကန်သား။ (ငါးကန်သား-ကဘီလူး၊ ခြီ- ခြေ)
အဖြေ - နင်မဟုတ်လား ငါ့မယား။

၄။ ချဉ်ပေါင်ပင် နတ်စင်ဆောက်လို့ ရဖို့လား။
အဖြေ - မင်းအေးမ ရည်းစားထားလို့ ရဖို့လား။ (အေးမ- အစ်မ)

၅။ ဂယိုင်သီးလုံးလှ ပင်ထက်ကျ၊ မွှီးလှတကြိုင်ကြိုင်။ (ဂယိုင်သီး- မာလကာသီး)
အဖြေ - ချစ်တေသူ မနီရ၊ လွမ်းလှတကြိုင်ကြိုင်။
အဖြေ - နင့်မှာလင်ရ ချစ်ဖို့စ၊ လွမ်းလှမပြယ်နိုင်။

၆။ တောင်မှသခွား၊ အရွက်ဖား။
အဖြေ - နင့်မှာ ရည်းစားမဟိလား။

၇။ ပဝါဖြူ ပဝါပါး၊ ကြက်သားထုပ်ကေ စွန်းတတ်တေ။
အဖြေ - တစ်ရွာသူ တစ်ရွာခြား၊ ရည်းစားထားကေ လွမ်းရရေ။
၈။ ပင်လယ်ဆီးသီး ဆုံလောက်ကြီး၊ အသီးကြွီကျရှာမရ။ (ကြွ-ီကြွေ)
အဖြေ - ပျဉ်ထောင်အိမ်ကြီး အဟိုက်ကြီး၊ သမီးဂုဏ်ပြ လင်မရ။

၉။ ဘူးကိုလို ယာမာစိုက်
အဖြေ - ငါ့ကိုလို ဆိုခလိုက်။
(ဆိုခလိုက်-ဆိုလာလှည့်ပါ၊ စေ့စပ်လှည့်ပါ)

၁၀။ မင်းကျီးပင်မျို မထွက်လို၊ ရီချက်လောင်းလိုက်ပါ။ (ရီ-ရေ)
အဖြေ - ကျောင်းကလူပျို မထွက်လို၊ စာကိုကမ်းလိုက်ပါ။

၁၁။ လေးထောင့်ပူ မကိုင်သာ၊ ထောင့်မှာနဂါးနန့်။
အဖြေ - လေးကျွန်းစကြာ ပတ်လိုလာ၊ နင့်မှာရည်းစားနန့်

၁၂။ ငခွက်ထဲက ပဝါဖြူ။
အဖြေ - နင်နန့်ငါနန့် သဘောတူ။

၁၃။ သေတ္တာသျှေဂျောင်ဂျင်။
အဖြေ - ဆီးလိပ်ပီးပါ မောင်သျှင်။

၁၄။ သေတ္တာသျှေ တစ်ထောင်လောက်။
အဖြေ - မောင်ယေလာကေ သိုင်းခေါင်လောက်။ (မောင်ယေ-မောင်လေး၊ လူပျိုလေး)

၁၅။ အပင်တစ်ရာ နွယ်လို့လာ သီးခါတစ်လုံးတည်း။
အဖြေ - လူပျိုသျှေတစ်ရာ ရွာလည်လာ၊ ရခါ တစ်ယောက်တည်း

၁၆။ အကာပြည့် ကြည့်ရှူးရှူး။
အဖြေ - လူပျိုပန်ကေ စံပယ်ဖူး။

သင်္ချာပန်းဝှက်

၁။ ကျီးနန့်သရက် ရောယှက်ပျံလီ သုံးရာဝီ၊ ခြီမှာ နှစ်လုံး ခေါင်းတစ်လုံး။
ကျီးက ဇာမျှကောင်၊ သရက်သီးက ဇာမျှလုံး။ (ကျီး- ကြက်တူရွေး၊ ခြီ-ခြေ၊ ဇာမျှ၊ အဘယ်မျှ)
အဖြေ - ကျီး ၇၅-ကောင်၊ သရက်သီး ၂၂၅-လုံး။

၂။ ကြက်မ မပိန် ခြုံ (ချုံ)ထက်နီ၊ ဥသည် ကြက်မ ခုနစ်မ၊ စားသည် ဥကြောင် ၁၂-ကောင်၊ ကုန်အောင်က စား တစ်ဥထား။
အဖြေ - ၄၉-ဥ။

၃။ ချဉ်ပေါင်ငါးခွက် ဇွန်းနှစ်လက်ကို ရွီထည့်။
အဖြေ - ချဉ်ပေါင်တစ်ခွက် ငါးတစ်ခွက်ဖြစ်၍ တစ်ခွက် တစ်ချောင်းစီ ထည့်မည်။

၄။ ဘဲဥ ငါးဥကို လူနှစ်ယောက်စားပြ။
အဖြေ - ဘဲဥကို တစ်ယောက်၊ ငါးဥကို တစ်ယောက်စားသည်။

၅။ လူနှစ်ယောက်တွင် တစ်ယောက်၌ ကြက်ဥ ၅၀-ရှိသည်။ ကျန်တစ်ယောက်၌ ကြက်ဥ ၁၀-ဥ ရှိသည်။ ဈေးတူ ရောင်းရမည်။ အတူတူ ခွဲရမည်။ ငွေလည်း အတူတူရရမည်။
အဖြေ - ကြက်ဥ ၅၀-ရှိသောလူသည် ငွေတစ်ကျပ်လျှင် ၇-ဥနှုန်းဖြင့် ခုနစ်ကျပ်ဖိုး ၄၉-ဥ ရောင်း၍ တစ်ဥကျန်သည်။ ကြက်ဥ ၁၀-လုံးရှိသော သူသည် ငွေတစ်ကျပ်လျှင် တစ်ဥနှုန်းဖြင့် ခုနစ်ကျပ်ဖိုးရောင်းသည်။ သုံးဥကျန်သည်။နောက်တစ်ရက်တွင် ကြက်ဥဈေး ကြီး၍ တစ်ဥလျှင် သုံးကျပ်နှုန်း ရောင်းရသည်။ တစ်ဥကျန်သူက သုံးကျပ်ရ၍ သုံးဥကျန်သူက ကိုးကျပ် ရသည်။ နှစ်ဦးလုံး ငွေ ၁၁-ကျပ်စီ အတူတူရကြသည်။

၆။ ဝါးတထောင်မှာ ငှက်တစ်ကောင် နားပြပါ။
အဖြေ - ဝါးတစ်လုံးကို ထောင်ထားရာ ငှက်တစ်ကောင် နားပါသည်။

၇။ အဘောင် (အဘွား) ကန်မတစ်ယောက်မှာ နှမ်းတစ်ဖျာ လှမ်းထားရာ အင်္ကျီများ လာစား၏။ အဘောင်က သောသောညံညံ အသံပင်လည်း ကြားယက်လား (ကြားပါရဲ့လား)ဟု ပြောသည်။ ထိုအခါမြင်သူတစ်ယောက်က ရေတွက်ကြည့်ရာ ကျီးနှင့် ဖို့တူ တစ်ဖို့၊ ဖို့လတ်တစ်ဖို့၊ ဖို့စိတ် ကေ တစ်ဖို့ ဖို့သော်လည်း တစ်ရာမပြည့်၊ အဘောင် ကန်းမကို ထည့်မှ တစ်ရာပြည့်မည် ဖြစ်သည်။ (ဖို့-အပုံ၊ အစု၊ ဝေစု)
အဖြေ - ကျီး ၃၆ကောင်၊ ဖို့တူတစ်ဖို့ ၃၆-ကောင်၊ ဖို့လက် တစ်ဖို့ ၁၈-ကောင်၊ ဖို့စိတ်ကေတစ်ဖို့ ၉-ကောင်၊ အဘောင်ကန်းမ ၁-ယောက် စုစုပေါင်း (၁၀၀)။

==ကိုးကား==

မောင်ဗသိန်း(သဘာဝပန်းများ ရိုးရိုးပန်းဝှက်)ရခိုင်သဟာယ မဂ္ဂဇင်း(၂)၊ ၁၉၆၆

[[Category:စကားပုံ]]</text>
      <sha1>s3is94cvxq7aq9ifiumh30en1puqcbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သာရပဗ္ဗတစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1507</id>
    <revision>
      <id>20755</id>
      <parentid>5323</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833956}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6273" sha1="422bsyw3b0n2ms59ftesncxuavy4fvx" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==

မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက် (၁) မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ မုတ်ဆိတ်တော်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်၊ လောင်ပွန်းပြောက်စေတီဧ့ အနီာက်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။

==ကုသိုလ်သျှင်==

ဝေသာလီခေတ် မဟာတိုင်းစဝ်းမင်းကြီးမှ အေဒီ (၃၂၇)ခုနှစ်တွင် စတင်လှူဒါန်းခပါရေ။

==သမိုင်းအကျဉ်း==

သာရပဗ္ဗတစေတီတော်ကြီးကို ဝေသာလီခေတ် မဟာတိုင်းစခြားမင်းကြီးက စတင်လှူဒါန်းတည်ဆောက်ခသည့် အပြင် မြောက်ဦးခေတ်တွင်လည်း ဘုရင်နရနုစောမွန်လက်ထက်တွင် (၁)ကြိမ်၊ ဘုရင်မင်းဗာကြီးလက်ထက်တွင် (၁)ကြိမ်၊ ဘုရင် နရပတိကြီးလက်ထက်တွင် (၁)ကြိမ် စုစုပေါင်း (၃)ကြိမ်ပြန်လည်တည်ဆောက်လှူဒါန်းထား ရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။

==ဗိသုကာလက်ရာ==

သာရပဗ္ဗတစေတီတော်ကို ပေ (၁၅ဝ)ခန့်မြင့်သော သာရပဗ္ဗတတောင်ထိပ်တွင် ကျောက်အုပ်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းလေးဘက် ကာရံထားပါရေ။ အရှေ့ဘက်တွင် ဝင်ပေါက်တစ်ပေါက်ဟိရေ။ တံတိုင်းအလျား (၁၃၄)ပေခန့်၊ အနံ (၈၄)ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေအချင်း (၅၄)ပေခန့်ဟိပါရေ။ လက်ဟိကျန်ဟိနီသော အမြင့်အနီအထားမှာ ပေ (၂ဝ)ပတ်ဝန်းကျင်ခန့် ဟိပါရေ။ စေတီတော် ပစ္စယံနှစ်ဆင့်ကို
ကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားရေ။ ပထမပစ္စယံတွင် ဆင်ရုပ်နန့် ရှေးခေတ်ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရအနုလက်ရာတိကို ထုဆစ်ထားပါရေ။ ဒုတိယပစ္စယံတွင် ခြင်္သေ့ရုပ်၊ ဆင်ရုပ်တိကိုလည်း ထွင်းထုထားပါရေ။ စေတီတော် တတိယအဆင့်မှာ လေးဘက်မတ်စောက်စောက် မဟာဗောဓိစေတီ ပုံစံမျိုးဖြစ်ရေ။ အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အပေါ်ပိုင်းမှာပြိုပျက်ခပြီး အဆိုပါ ပြိုပျက်ခပြီးသော စေတီပတ်ပတ်လည်အား ပန်းကွက်၊ ပန်းခက်၊ ပန်းနွယ် ရုပ်လုံးရုပ်ကြွတိဖြင့် ယခင်ကထုဆစ်တန်ဆာဆင်ခပါရေ။ အဆိုပါ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွတိကို စေတီတော် ပရဝဏ် အတွင်းတွင် စေတီတော်မှပြုတ်ကျနီသော ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိအဖြစ် ပြန့်ကြဲနီရေ။ စေတီတော်အရှေ့ဘက် မျက်နှာစာတွင် အုတ်နံရံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော သိမ်ငယ်တစ်ခုဟိရေ။ ယင်းသိမ်ငယ်အတွင်းတွင် ကျောက်ဆင်းတုတော် တစ်ဆူဟိရေ။ ဉာဏ်တော် (၅)ပေကျော်ခန့် ဟိရေ။ ပလ္လင်တွင် ကြာမှောက်ကြာလှန်တိပါဟိရေ။ ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာဖြင့် ကျောက်ဆစ်လက်ရာ ထွင်းထုထားသော ခြင်္သေ့ရုပ်၊ ဆင်ရုပ်တိ၊ သမင်ရုပ်တိနန့် အခြားနတ်ရုပ်တိကိုလည်း တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်အား တည်ဆောက်မှုတိနန့် စေတီတော်တွင် တပ်ဆင်ထားသော ကျောက်ဆစ်အနုပညာလက်ရာတိအား လေ့လာသုတေသနပြုခြင်းအားဖြင့် အဆိုပါစေတီတော်မှာ ဝေသာလီ ခေတ်နန့် မြောက်ဦးခေတ်တိတွင် အသီးသီးတည်ဆောက်ထားကြောင်းကို လေ့လာသိဟိရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>422bsyw3b0n2ms59ftesncxuavy4fvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သားငါး ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1509</id>
    <revision>
      <id>20756</id>
      <parentid>5338</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834004}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4016" sha1="7ryo8iklcqmzxwfa8u02paixwdpvgwk" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ပုစွန်ကြား  ||ကုလားပဇွန်
|-
|ပုစွန်ဆိတ် || ပဇွန်ဒက်
|-
| ပုစွန်ပြား  ||ပဇွန်ဖြူ
|-
| ရွှေပုဇွန်  ||ပဇွန်ရင်နီ၊ ပိုက်ပဇွန်
|-
| လက်မကူ  ||ခေါက်ခက်၊ လက်မကြွယ်
|-
| ပုစွန်တုတ်  ||ပဇွန်ဒုတ်
|-
| ပြည်ကြီးငါး || ရကြက်
|-
| မျှင် || မျှိုင်သျှေ
|-
| ကျောက်ခရု  ||မရွတ်
|-
| ဂဏန်းကောင်  ||ကလန့်
|-
| ဂန်းမ  ||ဒုံဂျာ
|-
| ကယုကမာ (ကမာမောင်)  ||ကယု
|-
| ဝင်စွပ်ကောင်  ||ပင်လယ်ပင်စွပ်
|-
| ပင်လယ်လိပ်  ||ပြင်သာ
|-
| လင်းပိုင် || လင်းချူ
|-
| ကကတစ်  ||ငသတစ်၊ ငသဒိုက်
|-
| ငါးဒလွယ်  ||ငဒရှည်
|-
| ငါးရွှေ  ||သင်္ဘောထိုး
|-
| ငစင်းပြား || မျက်ဆံကျယ်၊ မျက်ချိုင်ကျယ်
|-
| ကက္ကူရန် || လက်ခွာ
|-
| ငဖောင်ရိုး || ငတောင်ညှင်း
|-
| ငါးလက်ဝါး  ||ငခင်ပါး
|-
| ကဘီလူး  ||ငကန်ကျိုင်း၊ ငကန့်ပျိုင်
|-
| ငဗဒူး  ||ငဝမ်းပူ
|-
| ငခူ  ||ပင်လယ်ငခူ
|-
| ပင်လယ်ငပြေမ || ငပသွန်၊ ငပသုန်
|-
| ငါးလျှာ  ||ခွချာ၊ ခွီးချာ
|-
| ငါးရှည့်  ||ငစွယ်၊ ငယှင်း
|-
| ပန်းဇင်း || ဒါးမနိုင်
|-
| ငါးရောင်  ||ကျွဲမတုံး၊ ငပျင်းခတ်
|-
| ငါးပြား || ငပယှား၊ ငပြီယှား
|-
| ငါးပုတ်သင်  ||ငပါ့သွင်
|-
| ငဝိုင်း || ငရုံး၊ ငမုတ်
|-
| ငါးလိပ်ကျောက် || လကျောက်
|-
| ကျောက်ငါး  ||ငတောက်တူ
|-
| ငါးနှပ်  ||ဘရေးဂါး၊ ဘဒဂါး
|-
| ငါးဇင်ရိုင်း || ငစရိန့်၊ ငစရိုင်း
|-
| ငမဲ  ||ဒေါင်းဒနာ
|-
| ငတံခွန်၊ || ငါးသန်ရှည် ငသရွဲး
|-
| ငါးပြေမ || ငါးပြီ်
|-
| ငါးကွမ်းရှပ်  ||ငါးညို့
|-
| ငါးပါးနီ  ||ငါးဝက်ပနီ
|-
| ငါးဂုံး || ကယုတ်ခဲ
|-
| ငါးကြိုးဝါ  ||ဝါမရှီ
|-
|ကတ်သမျှင် || ဆာဖာ
|-
| ငါးပုလွေ  ||အောက်စဖို
|-
| ငါးမြွေထိုး  ||ပင်လယ်ငစနူ
|-
| အာဗြဲခြောက် || ငဒမူခြောက်
|-
| ငါးဆမာ  ||ငါးဆားထိုး၊ ဆပွတ်
|-
| ငမုတ် || ရူးဇနား
|-
| ပိန္နဲစေ့  ||ငကုန်းညို
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>7ryo8iklcqmzxwfa8u02paixwdpvgwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သီရိပါဒတောင်ဘွဲ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1517</id>
    <revision>
      <id>20757</id>
      <parentid>5366</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834011}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7157" sha1="czfwlg6vo4s1kyoryc80c4acqkhzpgg" xml:space="preserve">==သီရိပါဒတောင်ဘွဲ့==

မြောက်ဉီးခေတ် မာရုမ္မိယမင်း လက်ထက်တွင်လင်္ကာဒီပ သီဟိုဠ်ကျွန်း (သီရိလင်္ကာ)၌ ဘုရားသာသနာတော်ညှိုးနွမ်းပျက်စီးခြင်းဖြစ်ရေအတွက်နန့် စည်ပင်ပျံ့ပွား ထွန်းကားစီခြင်းငှာ ရခိုင်ပြည်မြောက်ဉီးမှာ သာသနာပြုရဟန်းတော်တိလျှောက်ထား စီလွှတ်ပီးဖို့အကြောင်း၊ ထပ်ဝဆယ်လံဟိရေ သင်္ဘောနှစ်စင်းနန့် ပင့်လျှောက်လာရေ။
မာရူမ္မီယမင်းလည်း မှူးမတ်ပညာဟိတိနန့် တိုင်ပင်မူပြုပြီးကေ သက္ကရာဇ် ၁၀၅၀- ပြသိုလဆန်း - ၆ - ရက်တနင်္ဂနီနိတွင် သတ္တဌာနဆရာတော် ဣန္ဒမဉ္ဖူနန့် လောင်းကြက်ဆရာတော် နှစ်ဂိုဏ်းကို သံဃာတော် လေးကျိပ်နန့် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ သာသနာပြုဖို့ တောင်းပန်လျှောက်ထား စီလွှတ်တော်မူရေ။ ဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ရောက်တော်မူကေ
သာသနာတော် အညစ်အကြေးကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းပြီးပနာ သီဟိုဠ်ကျွန်းရို့အား ဉပသမ္မဒကံကို စီမံဆောင်ရွက်တော်မူပနာ ရဟန်းအများကြီး ပြုစီရေ။ မြတ်စွာဘုရားသျှင်ဧ့ စွယ်တော်မြတ်ကို ဖူးမြော်အံ့သောငှာ သံဃာလေးကျိပ်ရို့ရေ အနုရဓမြို့သို့ ကြွတော်မူရေ။ သတ္တဌာနဆရာတော်ကြီးလည်း ဘုရားသခင်ဧ့ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောင့်မိလျက် “ရဇနတကတာ ကာသံ၊ နက္ခတ္တာ ပရိက္ခိတ္တ” အစဟိရေ တစ်ဆယ့်လေးဂါထာကိုရွတ်ဆိုပနာ ပူဇော်ရာ တံခါးဖွင့်လျက် စွယ်တော်မြတ်ကို ရှိခိုးပူဇော်ကန်တော့ ကတ်လီရေ။သတ္တဌာနဆရာတော် ဣန္ဒမဉ္ဖူနန့် လောင်းကြက်ဆရာတော် အမှူးပြုရေ သံဃာတော် လေးကျိပ်ရို့လည်း ထက်ဝန်းကျင်အထွတ်ဟိရေ သုမနကူဋအမည်ရှိရေ သီရိပါဒတောင်သို့ ရောက်တော်မူကေ ဘုရားသခင်ဧ့ ခြီတော်ရာကို ဖူးမြော်ကန်တော့ပြီးကေ ယင်းတောင်ဝန်းကျင်ကို ဒေပိုင် လင်္ကာနှစ်ပိုဒါစီကုံး ရွတ်ဆိုတော်မူရေ။

(၁) မကြားဘူးအောင်၊ လူ့ဘောင်လွန်းပြီး၊ အံ့ဖွဲချီသား၊ လှံညီးရောင်ဝင်း၊ သုံးလူ့မင်းလျှင်၊ ကြွနင်းအမှတ်၊
ထိုတောင်ထွန်ဋ်၌၊ အတတ်ဝိဇ္ဇာ၊ အောင်ရာဇော်ဂျီ၊ တပသီတို့၊ အမှီတံကဲး၊ အနေမြဲသား၊ ရဲရဲရောင်ဝါ၊
သူရိယစန္ဒ၊ နေလထွက်ဝင်၊ ကြည့်မမြင်တည်း၊ သစ်ပင်သစ်ရွက်၊ ရွှန်းရွှန်းတက်မျှ၊ ခက်လက်လံညှောင်း၊
အယောင်းမရှိ၊ ဒိဌိမိစြွာ၊ လူတကာတို့၊ ထက်မှာမရာက်၊ သံကောက်သံလွင်၊ ထက်ဝန်းကျင်လည်း၊
မစင်အပုတ်၊ စက်ဆုပ်အကောင်း၊ လေမရောင်းတည်း၊ အခေါင်းမိုဃ်းထိ။ ဘိရိပါဒင်၊ လှံဝှမ်းထင်သည်၊
မဂ္ဂင်ရှစ်တန်၊ နိဗ္ဗာန်အလယ် ချက်မသော်။

(၂) အထူးအထူး၊ ကြားသော်မူးမျှ၊ ကျေးဇူးငါးပါးထိုတော်ဖျားဝယ်၊ လေကားပြင်းထွေ၊ မသေဆီမီး၊
မိုဃ်းကြီးထန်ပြင်း ရနံ့ရွှင်းသား၊ သလင်းအသွင်၊ တလင်းပြင်လည်း၊ ကျယ်တွင်မဟုတ်၊ ငါးထောင်
မှဌ်တာ၊ မြေမျက်နှာထက်၊ အရာသောင်းထောင်၊ များမြောင်းကုဋေ၊ သန်းတက်လေလည်း၊
များထွေရောင်ရှက်၊ မြကျောက်ခွကား၊ မက်သော်နိုင်လောက်၊ အစောက်မနက်၊ လက်ရှစ်သစ်ရှည်၊
တည်သည်ရေလည်း၊ သောက်သည်မခန်း။ အံ့လနန်းတည့်၊ စောင်းတန်းမီးတား၊ သံတံခါးအောက်၊
နတ်တို့မှောက်သား၊ ရောင်တောက်မညိ‡း၊ မိုဃ်းလည်းမထောင်း၊ ချမ်းရိပ်ကောင်းတွင် ကျိန်းလှည့်
ဝင်သည်၊ ဉမင်လှိုင်နန်း မဝယ်သော်။


ဤလင်္ကာနှစ်ပိုဒ်ငြဖ့်၊ သီရီပါဒတော်ကို ချီးမွမ်းတော်မူပြီးမှ သီရိပါဒတောင်မှ ဆင်းကြွတော်မူခဲ့၍ သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင်
သာသနာပြုစုချီးမြင့်ပြီးဖြစ်ရကား ရခိုင်ပြည်သို့ပန်ကြွတော်မူကြလေသည်။

[[Category:ဘွဲ့]]
[[Category:အလင်္ကာ]]</text>
      <sha1>czfwlg6vo4s1kyoryc80c4acqkhzpgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သျှင်မဖြူကျွန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1533</id>
    <revision>
      <id>20758</id>
      <parentid>15190</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814899}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1311" sha1="2m993xxc45ld4whlctwint0nv10ca9a" xml:space="preserve">နတ်မြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းအဝမှာဟိရေ။ ကယုချောင်းမှ တောင်ဘက် ၉ မိုင်အကွာမှာဟိရေ။ ၁၇၈၅ ခုနှစ်မှာစစ်ဘေးခိုလှုံလာသူ လက်ဝဲမြန်အား အင်္ဂလိပ်ရို့က ဒေကျွန်းအုပ်အဖြစ် ခန့်ခရေ။ သျှင်မညိုကျွန်းဟုလည်း ဟိသေးရေ။ ဂုနတ်မြစ်ရေရိုးရေ သျှင်မဖြူကျွန်းဧ အရှေ့ဘက်မှ စီးဆင်းလားပြီး ကျွန်းရေ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပိုင်ကျွန်းဆွယ်နန့် တစ်စပ်တည်းလိုလို ဖြစ်လားရေ။ ဒေကျွန်းကို အင်္ဂလိပ်လို (Shapuree) ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;

{{ရခိုင်ပြည်ဟိကျွန်းတိ}}
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိကျွန်းတိ]]</text>
      <sha1>2m993xxc45ld4whlctwint0nv10ca9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟာရီတောင်စေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1548</id>
    <revision>
      <id>20759</id>
      <parentid>5514</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834034}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7393" sha1="mln0cy1d91hj0lzdofl9eqzvw5iz916" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
“မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းမြောက်ဘက်ကပ်လျက်ဟိ တောင်ပေါ်တွင် တည်ဟိပါရေ။ ဆင်ဖြူကုန်းစေတီတော် အနောက်ဘက်၊ ရက္ခတောင်ဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၉၅) ခု၊အေဒီ (၁၆၃၃) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဟာရီတောင်စေတီတော်ကို ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာမှ စတင်တည်ဆောက်ခပြီး ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၁၂၃) ခု၊ ဒီ (၁၇၆၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင် နရဘယရာဇာရေလည်း ထပ်မံလှူဒါန်းခရေ။ ထို့နောက် ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၂) ခု၊ အေဒီ (၁၉၁၀) ခုနှစ်တွင် ဦးသာထွန်းအောင်မှလည်းကောင်း၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၃၄ဝ) ခု၊ အီ (၁၉၇၈) ခုနှစ်တွင် ဦးရဲဘော်မှလည်းကောင်း ထပ်မံပြုပြင်မွမ်းမံခပါရေ။ စေတီတော်မှာ မိုးတိစွာရွာသွန်းသဖြင့်ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၃၆၁) ခု၊ ပထမဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၁၃) ရက်နီ့တွင် ပြိုကျခပြီး ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၃၆၂) ခုနှစ် ၊ တန်ခူးလဆန်း (၉) ရက်နီ့တွင် ညောင်ပင်ဈေးဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တရေဝတဦးစီးပြီး ဦးရွှေမောင်၊ ဦးတေဇ၊ ဦးအောင်ရွှေဦးတို့မှမ, တည်ကာတပည့်ဒကာ/ဒယိကာမ တိမှ စုပေါင်းပြီး ထပ်မံတည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ မြတ်စွာဘုရားဧ့ အရေတော်ဓာတ်ကိုဌာပနာပနာ တည်ထားရေစေတီဖြစ်ပနာ အရေတော်စေတီဟုခေါ်ဆိုရာမှ “ဟရီ”၊ “ဟာရီ” ဟူပနာ တဖြည်းဖြည်းပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်လာခကြခြင်း ဖြစ်ပါရေ။ “ဟရီ” ဆိုရေ စကားမှာ ပါဠိစကား “သီရိ” မှ ပြောင်းလဲလာရေစကားဖြစ်ပါရေ။ တချို့က “ဟရီ” ဆိုရေစကားမှာ “သျှရီ” ဆိုရေ သက္ကတစကားမှပြောင်းလဲလာရေ စကားဖြစ်ရေဟုလည်း ဆိုကြပါရေ။ ဟရီတောင်စေတီအနီးတွင် ဖွားမြင်ခသဖြင့်လည်း ဘုရင်သီရိသုဓမ္မာရာဇာအား “မင်းဟရီ” ဟူပနာ ခေါ်ဝေါ်ကြရေဟု သိဟိရပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ဟာရီတောင်စေတီတော်ကို ပေ (၁၅၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက် ထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေအချင်းမှာ (၂၅) ပေခန့်ဟိပြီး ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ (၃၄) ပေကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေမှာ လေးမျက်နှာပုံစံဖြစ်ပြီး ခေါင်းလောင်းမှောက်မှအပေါ်ပိုင်းကို အဝိုင်းပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထား ပါရေ။ လေးမျက်နှာဆိုရေ်လည်း ထောင့်တိကိုချိုးထားပါဧ့။ တစ်မျက်နှာစီတွင် ပစ္စယံနှစ်ဆင့်ပေါ်၌ မုခ်ကပ် တိကို ဖွင့်ထားပါရေ။ မုခ်ကပ်ထဲတွင် ဆင်းတုတော်တိကို ပူဇော်ထားပါရေ။ မုခ်ကပ်တိဧ့ မျက်နှာပြင်တိကို ရခိုင်ရိုးရာစိတ္တလင်္ကာရလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်ဧ့အရှေ့ဘက်ကို (၃) ပေခန့်ထုတ်ပနာ မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါရေ။ မုခ်ဦးဂူထဲတွင် ပလ္လင်တော်အား (၂) ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အဆင့်တိုင်းတွင် ဆင်းတုတော် (၁) ဆူစီ ပူဇော်ထားပါရေ။ အောက်ပလ္လင် တော်မှာ (၃) ပေခန့်မြင့်ပြီး ဆင်းတုတော်မှာလည်း ဉာဏ်တော်အမြင့် (၃)ပေခန့်ဟိပါရေ။ အပေါ်ဆင်းတုတော်မှာ ဉာဏ်တော်(၂) ပေကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အောက်ခြေပတ်ပတ် လည်တွင် ဘီလူးရုပ် (၉) ရုပ်ဖြင့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်မုခ်ဦးအပြင်ဘက် လက်ဝဲ/လက်ယာတွင်လည်း ဆင်းတုတော် (၁) ဆူစီ ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော်သပိတ်မှောက်နန့် ကြာဆုံကိုလည်း ပန်းလက်ရာတိဖြင့် အလှဆင်ထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>mln0cy1d91hj0lzdofl9eqzvw5iz916</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လက်ယာစိတော်စေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1556</id>
    <revision>
      <id>20760</id>
      <parentid>5555</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833818}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4198" sha1="kninmqlgcsay56yekhg6hnq9ty5eqlc" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်ခပ်ယွန်းယွန်းနှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ ကိုးသောင်း ပုထိုးတော်မြောက်ဘက်၊ ဦးတော်ဆေးကန်ဧ့ အနောက်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။
 ==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်ကောလိယရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် ( ၄၈၅ ) ခု၊အေဒီ (၁၁၂၃) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
လက်ယာစိတော်စေတီကို ဓညဝတီပြည့်သျှင် သူရိယစက္ကမင်းကြီးစတင်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော် တစ်ဆူဖြစ်ပြီးမြက်စွာဘုရားဗျာဒိတ်ဝင် ရခိုင်ပြည်အနှံ့ ဓါတ်တော် (၂၈၄) ဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်ပါရေ။ ပုရိန်ခေတ် ကောလိယဘုရင်က ဒုတိယအကြိမ်ထပ်မံတည်ဆောက်ခပြီး တတိယအကြိမ်အဖြစ် မြောက်ဦးခေတ်ဘုရင် မင်းဖလောင်းက တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ မြတ်စွာဘုရားဧ့ လက်ယာစိတော်ဓါတ် (ဝှေးစေ့တော်ဓါတ်) ကို ဌာပနာပနာ တည်ဆောက်လှူဒါန်းထားခရေကြောင့် လက်ယာပီစီတော်စေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။

==ဗိသုကာလက်ရာ==
လက်ယာစိတော်စေတီတော်မှာ ပေ(၁၀၀)ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါ ရေ။ စေတီတော်မှာ လေးမျက်နှာဖြစ်ပြီး အရှေ့ဘက်တစ်မျက်နှာ၌သာ မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူတော်၌
ကျောက်ပလ္လင်ဖြင့် ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူ ပူဇော်ထားပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီတွင် ဘုရားဆင်းတုတော်ဧ့ တစ်ချို့အစိတ်အပိုင်းတိ ပျက်စီးနီပါရေ။ လက်ဟိဖူးတွေ့ရရေ ဆင်းတုတော်မှာ မြောက်ဦးခေတ်ဆင်းတုတော် တစ်ဆူသာဖူးတွေ့ရ ပါရေ။ ဆင်းတုတော်ဧ့ လက်ရာမှာ အလွန်လက်ရာမြောက်လှပါဧ့။ စေတီတော်အောက်ခြေမှာ အဝိုင်းဖြစ်ပြီး အချင်း (၃၂) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အမြင့်လည်း (၃၂) ပေခန့်ဟိပါဧ့။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>kninmqlgcsay56yekhg6hnq9ty5eqlc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လက်ယာမင်းနန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1557</id>
    <revision>
      <id>20761</id>
      <parentid>5560</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117804598}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3376" sha1="6ecgt968ixsht4d28xt17n0t86fskfa" xml:space="preserve">လက်ယာမင်းနန် စော် [[ပထမ ပုရိန်မင်းဆက်]]၊ [[စမ္မဝက်မြို့]]တွင်အုပ်စိုးခရေ [[ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း|ရခိုင်ဘုရင်]]တစ်ပါးဖြစ်ပါရေ။ လက်ယာမင်းနန်ကို [[ပျူ]]၊ [[တလိုင်း]]([[မွန်]])တပ်သားရို့က နန်းတင်ပီးခပါရေ။
==မဟာမုနိဘုရားကွယ်ပျောက်ခြင်း==
လက်ယာမင်းနန်ကို နန်းတင်လာခကတ်ရေ ပျူ၊ တလိုင်း(မွန်)တပ်သားရို့ရေ မဟာမုနိကို ဖိုကျင်ထိုးခကတ်ရေ။ 'ကြောသား၊ ရင်သားကို ရဟိပြီးကေ လှေတွင်တင်ပနာ ဆောင်ခကတ်ရာ၊ ရန်းမြစ်ဝမြစ်တွင် နဂါးနှစ်ပနာ ပျောက်ဆုံးလားခကတ်လီရေ။ ယင်းအခါကပင်စပနာ အနှစ်(၅၀)ထိ ကွယ်လျှက်ဟိနီခလီရေ။ အချို့ကမူ မူလသိမ်ရာတွင် မြေဖို့နစ်လျှက်ဟိရေဟုအဆိုဟိရေ။
ဓညဝတီမြို့ နိဂုံးသာခြင်း၌ကား ဝက်သတိုးတောင်တွင် ရွှေ့ပြောင်းပုန်းဝှက်ထားခကတ်ရေဆိုဧ။ အကြောင်းကား ပုဂံအလောင်းစည်သူမင်းက ရခိုင်၌ နန်းတင်ပီးရခြင်းအတွက် မဟာမုနိကို ပင့်ဆောင်လိုရေ။ ယင်းအခါ ရခိုင်မှူးမတ် ရို့က အစည်းအဝီးပြုပနာ ပျူ၊ တလိုင်းရို့ဖိုကျင်ထိုးခကတ်သဖြင့် ပျက်စီးခပြီးကြောင်း သတင်းဖြန့်လျှက် ပုန်းဝှက်ထားခကတ် ခြင်းဖြစ်လီရေဆိုဧ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉&lt;/ref&gt;

လက်ယာမင်းနန်လက်ထက်တွင် ပုဂံမှလာရောက်ခကတ်ရေ ပျူ၊ မွန် ရဟန်းရို့ကြောင့် သာသနာထွေးယှက်ရာ ကား သာသနာရီးမှေးမှိန်ခရလီရေ။ ဇအဇ္ဇဂါမဝါသီသျှင်ယောင်ရို့ပေါ်ထင်ခကတ်လီရေဆိုဧ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{ရခိုင်မင်းဆက်}}

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ]]</text>
      <sha1>6ecgt968ixsht4d28xt17n0t86fskfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လက်ဝဲပိစိတော်စေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1558</id>
    <revision>
      <id>20762</id>
      <parentid>5566</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833819}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4283" sha1="l5d6rijjdvpjh1hqins9zhoxvdz2czx" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး ကိုးသောင်းပုထိုးတော် တောင်ဘက်မင်းခေါင် ရွှေတူစေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်ကောလိယရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၄၈၅) ခု၊ အေဒီ (၁၁၂၃) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။

==သမိုင်းအကျဉ်း==
လက်ဝဲပီစိတော်စေတီကို ဓညဝတီပြည့်သျှင် သူရိယစက္ကမင်းကြီး စတင်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်ပြီး မြက်စွာဘုရားဗျာဒိတ်ဝင် ရခိုင်ပြည်အနှံ့ ဓါတ်တော် (၂၈၄) ဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်ပါရေ။ ပုရိန် ခေတ် ကောလိယဘုရင်က ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံတည်ဆောက်ခပြီး တတိယအကြိမ်အဖြစ် မြောက်ဦးခေတ်ဘုရင် မင်းဖလောင်းက စေတီတော်အားလိုဏ်ပတ်ဖြင့် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီတွင် လေးမြို့ခေတ် လက်ရာ ဆင်းတုတော်နန့် မြောက်ဦးခေတ်လက်ရာဆင်းတုတော် ခေတ် (၂) ခေတ်လက်ရာကို တနီရာတည်းတွင် ဖူးတွေ့နိုင်ပါရေ။ မြတ်စွာဘုရားဧ့ လက်ဝဲပီစိတ်ဓါတ် (ဝှေးစေ့တော်ဓါတ်) ကို ဌာပနာပနာ တည်ထားလှူဒါန်း ခရေကြောင့် လက်ဝဲပီစိတော်စေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
လက်ဝဲပီစိတော်စေတီကို ပေ (၁၀၀) ခန့်မြင့်ရေ သီလာဂီရိပဗ္ဗတတောင်ထိပ်တွင် ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။ အပေါ်တွင် လေးမြို့ခေတ် ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ဖူးတွေ့နိုင်ပြီးအောက်လိုဏ်ပတ်လမ်းတွင် မြောက်ဦးခေတ်ဆင်းတုတော်ကြီးလေးဆူကို ဖူးတွေ့နိုင်ပါရေ။ ပုထိုးတော်မှာ မုခ်လေးမျက်နှာပါဟိပြီး ထောင့်လေးထောင့်ဖော်ထားပါရေ။ ပုထိုးတော်အောက်ခြေအကျယ် မုခ်ထွက်ပါ (၆၀) ပေခန့်ဟိပြီး၊ အမြင့်ပေ (၄၀) ကျော်ခန့်ဟိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>l5d6rijjdvpjh1hqins9zhoxvdz2czx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လယ်သမား ကျွဲကျောင်းသံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1563</id>
    <revision>
      <id>20763</id>
      <parentid>5587</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833821}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1635" sha1="htw8mtybfwnomv5w2arvzzp7pnfawe5" xml:space="preserve">မက္ကလာယေ ရိုင်ရိုင်၊

ကြိမ်သားဒုတ်ကို၊ နောင်းနောင်းကိုင်၊

ကယိုင်းကပါး၊ နှင်းမြိုင်မြိုင်ကေ၊

တောင်ကျိုင်ကြားမာ၊ ကျွဲကျောင်းလားရေ။

အစ်ကိုမပါ၊ ညီမပါ၊

ကြိမ်သားဒုတ်ကို၊ နောင်းနောင်းကိုင်၊

ကယိုင်းကပါး၊ နှင်းမြိုင်မြိုင်ကေ၊

တောင်ကျိုင်ကြားမာ၊ ကျွဲကျောင်းလားရေ။

ဟူး . . . ရေ . . .ရေ . . . ဟူ . . .။

ထွေတောင်ဒေတောင်၊ ချောင်မြောင်တလွှား၊

ပိုးပဇိုင်းသံ - သံသွားသွား။

တောသံလီသံ၊ မဆူညံ၊ နှင်းသံဖြောက်ဖြောက်၊

ပေါက်ပေါက်ဖောက်သို့၊ ကြားရရေ။

ဂြောင်တောင်ဂြောင်၊ နက်ပြောင်ခေါင်းလောင်း။

တောဘယံမာ၊ ညာငြိမ့်ညောင်းပျာ၊

ကြားရရေ။

ဟူး . . . ရေ . . . ရေ . . . ဟူး . . .။


(သားချော့တေးခြင်း ကဗျာ)

[[Category:ကဗျာ‎]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာ ကဗျာ‎‎]]</text>
      <sha1>htw8mtybfwnomv5w2arvzzp7pnfawe5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လူပုဂ္ဂိုလ်နန့် စပ်ဆိုင်ရေ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1569</id>
    <revision>
      <id>20764</id>
      <parentid>5613</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833852}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1978" sha1="ts2ago7tdwf230u2z37jermwnd6tlh7" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!!  ရခိုင်!!  မြန်မာ!!  ရခိုင် 
|-
| မြန်မာလူမျိုး ပြူ၊||  အောက်သား||  တူရိယာ || ဝရီယာ
|-
| မျက်နှာဖြူ လူမျိုး||  ဖလောင်း၊ || ဖရင်ဂျီ ချစ်တီး စတိ၊ || နဗက်ကျယ်
|-
| ပေါ်တူဂီ || ဂျိတ်ကေ||  ဟိန္ဒူ || ဟိန်းဒုတ်
|-
| အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောသား || ဂူရာ || ဟိန္ဒူဇာတ်ညံ့ || ဒုန်း
|-
| ကုလားသင်္ဘောသား || ခလာချိတ်||  ဘုံဘေသား || နာခေါဒါ
|-
| ခေါ်တောကုလား || ဗင်္ဂါလီ || ပန်ချာပီ||  ပင်ဂျာဘီ
|-
| စစ်တကောင်းသား || စာရကန်ညာ || ကာကာကုလား||  စူရီယာ
|-
| မဒရာဇီ||  မင်ဒရာဇီ||  ဘရူဝါလူမျိုး || မရမာကြီး
|-
| ကပ္ပလီ || ကလမဲ || ဂျာမဏီ || ဇာမဏီ
|-
| အင်္ဂလိပ်ကပြား || ကြက်ချီး||  ဇေတာဘာရီ||  ကလပျက်
|-
| ကပြား || လူဘန်ဒတ
|}

==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>ts2ago7tdwf230u2z37jermwnd6tlh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လောကမဉ္ဇူစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1579</id>
    <revision>
      <id>20765</id>
      <parentid>5652</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833863}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6897" sha1="c59jwb6bi62i4kpkaukshm4ifmrwb8g" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ကျော်ကျော်ခန့်အကွာ၊ ရတနာစံဦးစေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်၊ ရတနာမှန်ကင်းစေတီတော်ဧ့ မြောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင် ==

ဘုရင်နရနု (မင်းခရီ)ရေ ကောဇာ (၇၉၆)ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၄) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။

==သမိုင်းအကျဉ်း==
| လောကမဉ္ဇူစေတီတော်ရေ မြောက်ဦးခေတ်အစောပိုင်းတွင် ကျောက်ဖြင့်တည်ထားလှူဒါန်းခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်ပျက်သုဉ်းပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စေတီတော်မှာ ပျက်စီးယိုယွင်းခရပါရေ။
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၃၇၃) ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နီ့၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၁၁) ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၀) ရက် တွင် မြောက်ဦးဆရာတော် ဝနဝါသီ ဘဒ္ဒတဝါယာမိန္ဒကို အမှူးထားပြီး ဒေါက်တာသိန်းထွန်း ဇနီးဒေါ်စန်းစန်းရီ တို့မိသားစုမှ ထပ်မံပနာ မွမ်းမံတည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ လောကသုံးပါးတွင် နတ်ပန်းမဉ္ဇူကဲ့သို့ မွှေးကြိုင် သင်းပျံ့ရနံ့ကြိုင်ရေ ဘုရားရတနာ၊ တရားရတနာ၊ သံဃာရတနာတို့ကို ရည်စူးပနာ တည်ထားလှူဒါန်းခရေကြောင့် လောကမဉ္ဇူစေတီတော်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ ဒုတိယဘွဲ့တော်တစ်ခုမှာ နက္ခတ်တောင်စေတီတော်ဟူပနာလည်း ခေါ်တွင်ကြပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
လောကမဉ္ဇူစေတီတော်မှာ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့်တည်ထားပါရေ။ စေတီတော်ပန္နက်မှာ ရှစ်မျက်နှာဖြစ်ပြီး အလယ်လိုဏ်ဂူတော်တွင် ဆင်းတုတော်တစ်ဆူပူဇော်ကာ အရှေ့ဘက်သို့ မုခ်ဖွင့်ထားပါရေ။ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေ (၁၈) ပေ၊ အချင်း (၄၄) ပေနန့် အမြင့်မှာ (၄၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ ထီးတော်ကို ကျောက်ထီးတော်ဖြင့် တင်လှူပူဇော်ထားပြီး သပိတ်မှောက်၊ သင်္ကန်းစည်းတွင် ရခိုင်ရိုးရာစိတ္တလင်္ကာရ အနုပန်းလက်ရာတိဖြင့် မွမ်းမံအလှဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်မုခ်ဦးတွင်လည်း စိတ္တလင်္ကာရုပ်ကြွတိဖြင့် အနုစိတ်ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်စဉ်အခါက စေတီနံရံအောက်ခြေ မူလရှေးဟောင်း ဌာပနာတိုက်မှ ရခိုင်မင်းတိ ခေတ်အဆက်ဆက်ကိုးကွယ်ခရေ ရှေးဟောင်းဆင်းတုတော်လက်ရာတိ၊ ဓါတ်တော်၊ မွေတော်တိ၊ မဏ္ဍိုင်စေတီငယ်တိ၊ ရွှေကြုတ်နန့် သလင်းဆင်းတုတော်၊ စဉ့်လက်ရာ အုတ်ခွက်ဘုရားတိကိုလည်း ဖူးတွေ့ရပါရေ။

ဝေသာလီခေတ် ဈာနမုဒြာ သီဟိုဠ်ပုံဆင်းတုတော်တစ်ဆူမှာ အခြားဘုရားတိနန့်မတူဘဲ ထူးခြားလှပါရေ။ အဆိုပါ ကြေးဆင်းတုတော်နန့် ဦးခေါင်းတော်ကို ရွှေအစစ်ဖြင့်ကွပ်ထားသဖြင့် ရွှေရောင်တောက်နီပြီး အခေါင်းမဟုတ်ဘဲ အလုံပိတ်ဖြစ်ပါရေ။ ရွှေချသည့်နည်းစနစ်မှာ အဆင့်မြင့်လှပါရေ။ ယခုခေတ်ရွှေချသည့် နည်းစနစ်ထက် လက်ရာ ပိုမိုမြင့်မားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ရာဇဘိသေက မကိုဋ်ဆောင်းဆင်းတုတော်တိလည်း ဖူးတွေ့ရပါရေ။ အဆို ပါ စေတီဧ့ဂန္ဓကုဋီတိုက်ဟိ ပလ္လင်နန့်ဘုရားမှာ နောက်ဘက်နံရံနန့် လုံးဝဆက်စပ်မထားဘဲ လွန်စွာလက်ရာမြောက် လှစွာရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>c59jwb6bi62i4kpkaukshm4ifmrwb8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လောင်းကြက်မြို့မင်းဆက် စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1582</id>
    <revision>
      <id>20766</id>
      <parentid>16908</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833865}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4285" sha1="hezp8ktemzwuplh0ehcdqwbespzedkh" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; border:1px solid #aaa;&quot;
|+ '''လောင်းကြက်မြို့မင်းဆက် စာရင်း (The Laungkyet Dynasty)'''
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | စဉ်&lt;br&gt;(No.)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်ဘုရင်နန့် မိဖုရား&lt;br&gt;(King and Queen)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သက္ကရာဇ်&lt;br&gt;(Arakan Era)
! colspan=&quot;2&quot; | ခရစ်နှစ်&lt;br&gt;(AD)
! colspan=&quot;2&quot; | သာသနာနှစ်&lt;br&gt;(BE)
! colspan=&quot;3&quot; | သက်တမ်းနှင့် နန်းစံနှစ်&lt;br&gt;(Reign &amp; Age)
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! ဘုရင် (King) !! မိဖုရား (Queen) !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! အိမ်နိမ့် !! နန်းစံ !! အသက်
|-
| 1 || [[အလောမာဖြူ]]&lt;br&gt;''Alawmar Phyu'' || [[စောရွှေသစ်]]&lt;br&gt;''Saw Shwe Thit'' || 611 || 617 || 1249 || 1255 || 1780 || 1786 || 23 || 6 || 29
|-
| 2 || [[ရာဇသူကြီး]]&lt;br&gt;''Raza Thu Gyi'' || [[စောဆွေ]]&lt;br&gt;''Saw Swe'' || 617 || 619 || 1255 || 1257 || 1786 || 1788 || 23 || 2 || 25
|-
| 3 || [[မင်းစောလူး]]&lt;br&gt;''Min Saw Lu'' || [[စောပန်းတူ]]&lt;br&gt;''Saw Pann Thu'' || 619 || 622 || 1257 || 1260 || 1788 || 1791 || 19 || 3 || 22
|-
| 4 || [[ဥဇန္ဒာကြီး]]&lt;br&gt;''Uzana Gyi'' || [[မျိုးမျက်ရှု]]&lt;br&gt;''Myo Myet Shu'' || 622 || 630 || 1260 || 1268 || 1791 || 1799 || 16 || 8 || 24
|-
| 5 || [[စောမွန်ကြီး]]&lt;br&gt;''Saw Mon Gyi'' || [[စောဘီလူး]]&lt;br&gt;''Saw Bilu'' || 630 || 634 || 1268 || 1272 || 1799 || 1803 || 18 || 4 || 22
|-
| 6 || နန်းကျကြီး&lt;br&gt;''Nan Kya Gyi'' || စောပို့မယ်&lt;br&gt;''Saw Bo Mei'' || 634 || 638 || 1272 || 1276 || 1803 || 1807 || 16 || 4 || 20
|-
| 7 || [[မင်းဘီလူးချေ]]&lt;br&gt;''Min Bilu Chay'' || [[စောသန္တာ]]&lt;br&gt;''Saw Thandar'' || 638 || 642 || 1276 || 1280 || 1807 || 1811 || 12 || 4 || 16
|-
| 8 || စည်ပင်အမတ်&lt;br&gt;''Sipinn Amat'' || - || 642 || 644 || 1280 || 1282 || 1811 || 1813 || - || 2 || -
|-
| 9 || [[မင်းထီး]]&lt;br&gt;''Min Hti'' || [[စောစစ်]]&lt;br&gt;''Saw Sit'' || 644 || 750 || 1282 || 1388 || 1813 || 1919 || 7 || 106 || 113
|-
| 10 || [[ဥဇန္ဒာချေ]]&lt;br&gt;''Uzana Chay'' || [[စောဂဏှာ]]&lt;br&gt;''Saw Gana'' || 750 || 752 || 1388 || 1390 || 1919 || 1921 || 72 || 2 || 74
|-
| 11 || [[သီရာဇ်]]&lt;br&gt;''Thi Raz'' || [[စောမာလာ]]&lt;br&gt;''Saw Marlar'' || 752 || 753 || 1390 || 1391 || 1921 || 1922 || 51 || 1 || 52
|-
| 12 || [[နန်းကျငယ်]]&lt;br&gt;''Nan Kya Ngai'' || [[စောမယ်ဖွား]]&lt;br&gt;''Saw Mei Phwar'' || 753 || 755 || 1391 || 1393 || 1922 || 1924 || 50 || 2 || 52
|-
| 13 || [[ရာဇသူ]]&lt;br&gt;''Raza Thu'' || [[စောညက်]]&lt;br&gt;''Saw Nyet'' || 755 || 757 || 1393 || 1395 || 1924 || 1926 || 31 || 2 || 33
|-
| 14 || စည်သဘင်အမတ်&lt;br&gt;''Sithabin Amat'' || - || 757 || 758 || 1395 || 1396 || 1926 || 1927 || - || 1 || -
|-
| 15 || ပြင်စည်စားအမတ်&lt;br&gt;''Pyinsay Sar Amat'' || - || 758 || 759 || 1396 || 1397 || 1927 || 1928 || 20 || 1 || 21
|-
| 16 || ရာဇသူ&lt;br&gt;''Raza Thu'' || စောညက်ထွား&lt;br&gt;''Saw Nyet Htwar'' || 759 || 763 || 1397 || 1401 || 1928 || 1932 || 38 || 4 || 42
|-
| 17 || [[သိင်္ဂသူ]]&lt;br&gt;''Theingathu'' || [[စောမာလာ]]&lt;br&gt;''Saw Marlar'' || 763 || 766 || 1401 || 1404 || 1932 || 1935 || 32 || 3 || 35
|}

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
* ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* အင်းစောက်ရာဇဝင်
*ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
*ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း]]</text>
      <sha1>hezp8ktemzwuplh0ehcdqwbespzedkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လောင်းပြိုင်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1583</id>
    <revision>
      <id>20767</id>
      <parentid>15289</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833867}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28910" sha1="224cmutr3q7im5vichog6igqst591t3" xml:space="preserve">
ရခိုင်ပြည်မာ သင်္ကြန်လမာ ရီလောင်းပွဲကိုလည်းကောင်း၊ ကျင်ပွဲ (ခေါ်) လက်ပန်းလုံးပွဲကိုလည်းကောင်း၊ လှီပြိုင်ပွဲ (ခေါ်) ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲကိုလည်းကောင်း ရာသီပွဲတိအဖြစ်ကျင်းပလေ့ဟိရေ။ ဒေဆောင်းပါးမာ ပြိုင်လောင်းပွဲသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပပုံကို တင်ပြချင်ဘာရေ။

ပြိုင်လောင်းပွဲကို သင်္ကြန်လမာကျင်းပကြောင်း စာဆိုဥက္ကာပျံ ရွှန်းလိုက်ရတုမာ
&quot;ရက္ခမှန်ဖူး၊ မြောက်ဦးရွှီပြည်သာ၌
တိစွာရေ ရွှီလှီပေါင်း
သိင်္ဂနဒီ နန်းတောင်ဆီဝယ်
ရွှီလှီမင်းဆိပ်ချောင်းမာ
တသောင်းသောင်းပျော်စဉ်မာ
တူစုံရှုကြည့်ချင်ရေ သင်္ကြန်အခါတဲးလေ&quot;
ဆိုပနာ ရွီးဖွဲ့ထားရေကိုတွိရရေသာမက တန်းခိုးဆရာထွန်းကြီးကလည်း -
&quot;လှီပွဲသဘင်၊ ရီထဲမာက၊ ပျော်ရွှင်မြူးထူး၊ မင်းလွင်ကျူးလျှက်၊ တန်ခူးခါမှီ၊ လရာသီဝယ်၊ လောကီဇာသာ၊ ဓမ္မတာဖြင့်၊ နာဝါချင်းယှဉ်၊ လောင်းချင်းပြိုင်လျှက်၊ ငါနိုင်သူယှုံး၊ တပြုံးပြုံးနန့်၊ ဖက်နှုန်းလှီလှော်၊ ရီအထက်မာ၊ ရွှင်ကာပျော်မွိ၊ လုပ်ကြံမိအောင်၊ လှီဖွဲ့သံချို၊ 
ဆိုသူတဖြာ၊ လှော်သူတဝ၊ ကသူအပေါင်း၊ တရောင်းရောင်းနန့်၊ မောင်းတဟီးဟီး၊ ခတ်တီးမညံ၊ အောင်လံဝီဝီ၊ ပြိုင်လှီပြိုင်လောင်း၊ ရီချောင်းမလပ်၊ ပရိသတ်တိ၊ ပွဲကြည့်သားရို့&quot;
ဆိုပနာ စပ်ဆိုထားခရေ။ ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲကို သင်္ကြန် (မဟုတ်ကေလဲ့) သင်္ကြန်လွန်ပနာ ကဆုန်ညောင်ရီမသွန်းမှီကာလအတွင်း ကျင်းပရခြင်းဧ့အကြောင်းမှာ လူထုပွဲလမ်းသဘင်အားဖြင့် လူထုအားလပ်ချိန်ကို ရွီးချယ်ရခြင်းဖြစ်ရေ။

လူထုဆိုရေမှာလည်း တောင်သူလယ်သမားတိရာဖြစ်တေအတွက်ကြောင့်   လယ်သမားအဖို့ တလင်းပွဲစပါးရောင်းဗျာလ်ချိန် အားလပ်ရေအချိန် ဖြစ်တေ။ 

ဒေပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲစွာ ဆင်းရဲသားတိဧ့ပွဲလမ်းသဘင်ဖြစ်ဗျာလ် စုပေါင်းပနာ အားကြိုးမာန်တက်လုပ်ဆောင်ရရေားကစပ်ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတရပ်လည်းဖြစ်ရေ။ 

စုပေါင်းညီညာ၊ အောင်ကြောင်းဖြာဆိုသည့်ဆောင်ပုဒ်အတိုင်း ညီညွတ်ရေးကိုဟိရှုရေ ပွဲလမ်းသဘင်ဖြစ်ပီရေ။

ပြိုင်လောင်းလျာ[ပြင်ဆင်ရန်]
ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲ ကိုကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် &quot;ပြိုင်လှီ၊ ပြိုင်လောင်း&quot; ခေါ်သည့် ပြိုင်ပွဲဝင်မည့် လောင်းကောင်းရဟိရေးမှာ ပထမအရေးအကြီးဆုံးဖြစ်ပိုင် လောင်းကောင်းရရေးကို ဟိရှုပနာ သစ်ပင်ခွတ်လှဲရန် တရပ်လုံးတရွာလုံး အားပီးပါဝင်လေ့ဟိရေ။ 

သသန်မမာဟိရေ ယောက်ျားတိကဦးဆောင်ဗျာလ် တောသုံးတောင် ကုန်အောင်လားကာ သစ်ကောင်းရှာရရေ။ 

သစ်ရှာမထွက်မှီကပင် ဓလေ့အတိုင်း ဗေဒင်ဆရာနန့် ရွာကျောင်းဆရာတော်ရို့ ဩဝါဒကိုခံယူဗျာလ် ရက်ကောင်းနိသာရွီးချယ်ပနာ သစ်ခွတ်ရရေ။

လိုက်ပါရရေသူတိအထဲမာ ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့ရေ၊ မသန်စွမ်းသူတိ မပါဝင်ရ။ 
အတိအားဖြင့် ဆယ့်ခြောက်လံဟိရေ ပြိုင်လောင်းတိကို ပြိုင်ပွဲမာ အသုံးချလေ့ဟိရေ ကကောင်း အသက်ကြီးရေသစ်ပင်တိကို တွိအောင်ရှာရရေ။

သစ်အကြောင်း ကောင်းစွာနားလည်သည့်ဆရာတိနန့်တိုင်ပင်ဗျာလ် အနာအဆာမပါရေ သစ်ကိုခွတ်ယူရရေ။

သစ်ပင်ခွတ်ကတဲးက သစ်ပင်လဲပုံကို နိမိတ်ကောင်းယူလေ့ဟိရေ။
 
သစ်ပင်ရေ သစ်ငုတ်နန့် အနီးကပ်ဆုံးလဲကေ လောင်းလှော်ပနာလားမည့် လောင်းမဖြစ်ဆိုပနာယူဆရေ။

သစ်ငုတ်နန့် ဝီးရာသို့ကျသည့်သစ်ကိုက ပိုဗျာလ်ကြိုက်ရေ။ တချို့ရွာတိက ပြိုင်လောင်းတိမှာဆိုကေ တောင်တလုံး၊ နှစ်လုံးကိုပင် ကျော်ပနာလှဲရေဆိုပနာ အဆိုဟိရေ။ ယင်းန ပြိုင်လောင်းရှာထွက်ကတဲးက -
&quot;သုံးတောင်ကျော်လို့ လဲလတ်ရေ
ထူးကဲလှရေ ထိုနိမိတ်ကြောင့်
မောင်ရို့ပြိုင်လောင်း လှော်ရေခါ
လျင်မြန်ရာမှာအတုမဟိ
နီလရထားပုံပမာ
ယုဇနာတာ လွန်မြောက်အောင်
တစ်မုဟုတ်ချင်း ရောက်နိုင်ရေ
အမှန်ပြောရေ မြင်းသိန္ဓော
တိမ်ညွန့်စားနန့်နှိုင်းစရာ
သုံးလူ့ဆရာ လောင်းသိဒ္ဓတ်က
လှေးတော်တင်လို့ ပစ်လွှတ်ရာ
မြှားတံပမာ အဟုန်ပြင်း
ဂဠုန်မင်းလည်း မတုနိုင်
ပြိုင်ဖို့လာရေ လှီတော်သားရို့
ဝီးကယှောင်ယှားပါကတ်လီ
ဇာမထီ ဇာနီပြိုင်လောင်း&quot;
ဆိုပနာ မိမိရို့ပြိုင်လောင်းရေ သစ်ခွတ်ကတဲးက တောင်သုံးလုံးကျော်ပနာလဲသည့် သစ်လောင်းလျာကို ပြုလုပ်ထားရေလောင်းဖြစ်သဖြင့် နီလရထားပိုင် လျင်မြန်လှရေဆိုပနာ ပြိုင်လောင်းဂုဏ်ပုဒ်ကိုဖော်ကျူးဗျာလ် တဘက်သားမခံချင်အောင် သံကျပ်ကြီးထိုးထားခြင်းဖြစ်ရေ။

==ပြိုင်လောင်းပုံသဏ္ဌာန်==
ရခိုင်ပြည်မာ ရီလမ်းခရီးတိလှသဖြင့် လောင်းလှီကိုအများသုံးဟိရေပိုင်   ရခိုင်ဘုရင်တိလက်ထက်က လှီအမျိုးမျိုးဟိခရေ။ 

ဘားမဲ့၊ သက္ကဒါန်၊ ဂျွတ်၊ ကရဝိတ်၊ ရိတော်စပ်တင်၊ လှော်ကား၊ လွန်းကြင်၊ ပြာဿဒ်၊ ဖောင်လှီ၊ ရွှီလောင်း၊ ရွှီမီးကျောင်း၊ ရွှီကြက်၊ ရွှီကျီ၊ ရွှီစာမရီ စရေဖြင့်ဖြစ်ရေ။

ယခုအထိသုံးလောင်းလှီရို့မှာ &quot;ထွင်းလောင်း၊ စပ်လောင်း&quot; ဟူပနာနှစ်မျိုးဟိရေ။

ယင်းရို့ကို အသုံးချသည့်အတိုင်း ပြိုင်လောင်း၊ စီလောင်း၊ လောင်းကြီးလှီကြီးဆိုပနာ အမျိုးမျိုးခေါ်ရေ။

ပြိုင်လောင်းမှာ ထွင်းလောင်းမျိုးဖြစ်ရေ။ ပြိုင်လောင်းမှာ (၆) လံက (၁၆) လံထိ အရှည်ဟိရေ။
 
ဦး၊ ပဲ့၊ ရီစားဟူပနာ အစိတ်အပိုင်းတိကို စနစ်ကျအောင်၊ အချိုးကျအောင် လုပ်ရရေ။

လောင်းထွင်းရေအခါ မီးတိုက်၊ ဆီချောတိုက်၊ မိုဟင်းခေါင်းနန့်တိုက် အစဟိသည့် တန်းဆာဆင်ခြင်းတိပြုလုပ်ရရေ။
 
(၁၆) လံရှည် ပြိုင်လောင်းမှာ ဦးနန့်ပဲ့ကို တလံလောက်စီ အရှည်ထားရရေ။
 
ဦးက သပြီအိုးအပြင် နဂါးရုပ်၊ ကိန္နရာရုပ်၊ နယားရုပ်၊ ဟင်္သာရုပ်၊ ပန်းကနုတ်တိကို ထုဆစ်တပ်ဆင်ထားရေ။
 
ဆီးခြယ်သပ္ပါယ်ထားရေမှာ ကြည့်ပနာအလွန်လှရေ။
 
ပဲ့ဆိုကေ &quot;မြာဒင်&quot; ခေါ် တက်မခုံကို ကျီး၊ ကျား၊ ငှက်ရုပ်၊ ကြာပန်းရုပ်တိဖြင့် မွမ်းမံထားရေ။
 
တက်မဆိုကေ &quot;မြာတံရှည်&quot; ဆိုပနာခေါ်ရေ တက်မကို အသုံးပြုရေ။

လောင်းဝမ်းမှာဆိုကေ လောင်းလှော်သားတိထိုင်ဖို့ &quot;ဒဂုံ&quot; တပ်ဗျာလ် &quot;ပင်းတန်း တိကို (၂) လံလောက်မာ (၃) ခုလောက် တပ်ဆင်ထားရရေ။ 
လောင်းကို လူအတိက ထမ်းချထမ်းတင်ပြုလုပ်ရရေ။

အမျိုးသမီးတိကျော်မတက်ရ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားရေ။

==လောင်းလှော်သားတိ==
ဆယ့်သျှစ်ယောက်စီးရရေ (၆) လံ ပြိုင်းလောင်းမှာဆိုကေ နောက်ဆုံးက တက်မကိုတဦး၊ တက်မကိုင်ဟိက ပဲ့ထောင်နှစ်ဦး၊ ဟိမာ ဦးစီဦးပေါက်ခေါ်သည့် ပန်းဆွဲတဦး၊ ဦးစီးနောက်က &quot;ပိုင်င်ဆစ်တောင်ဖျံ&quot; ခေါ်သည့် ဦးထောင်စီးနှစ်ဦး၊ ကျန်ဆယ့်နှစ်ဦးမှာ တပင်းကန်နှစ်ယောက်တတွဲစီ အလှော်သမား (၆) ဆိုင်းထိုင်ရရေ။ (၁၆) လံ ပြိုင်လောင်မှာဆိုကေ လူလေးဆယ်ယောက် တက်စီးရရေ။ လောင်းလှော်သားတိမှာ အဝတ်ဆင်တူ၊ ဂေါင်းပေါင်းစွန်ထောင်၊ ရင်စည်း၊ စလွယ်သိုင်း၊ ရင်သိုင်းအမျိုးမျိုး ဝတ်ဆင်ရရေ။ လောင်းလှော်သူတိရေ ဦးစီးတက်ချရေကိုကြည့်ပနာ တက်ညီအောင်ပိုင်က်လှော်ရရေ။ 
ဦးစီးလုပ်သူက တက်လှော်ရေကို ကြီးကြပ်ရရေပိုင် ပဲ့ကိုင်ကလည်း လောင်းတဒေ့လားအောင် တာဝန်ယူရရေ။
ဦးစီးလုပ်သူမှာ အလွန်တော်ရရေ။ 
ကိုယ့်လောင်းအလားအလာကိုကြည့်ဗျာလ် တက်ချရရေ။ 
ပြိုင်လောင်းတာအထွက် တက်ကိုရီမြှုပ်ဗျာလ် အရှည်ဆွဲလှော်ပနာ ပန်းအဝင် တက်ကို အယင်အယင်လှော်ရရေ။ တနည်းဆိုကေ ပြိုင်လောင်းယင်ဖို့အင်အားမှာ ဦးစီးဧ့လှုပ်လျှားမှုအပေါ်မာ တည်ရေ။
ပြိုင်လောင်းအသျှိန်ယူပနာ တာထွက်လာရေအခါ မစောင်းဖို့ အရေကြီးရေ။ တာအထွက်မာ လောင်းဦးစီးလုပ်သူက စောင်းပိုက်ဖို့ဆိုကေ ပြန်ပနာတည့်အောင်လုပ်ရရေ အချိန်ကြာတတ်ဗျာလ် နောက်ကျကျန်ခဖို့စာကို ကြောင်းကြရရေ။

ပြိုင်လောင်းလှော်ပနာ အင်တန်အသျှိန်ရလာသည့်အခါ အယင်အယင်လှော်လာရေအခါ တက်မကိုင်လုပ်သူက တက်မကို ရီထဲနစ်ရုံလောက်ရာ ချထားလေ့ဟိရေ။ 
တော်သည့်ကျွမ်းသည့် တက်မကိုင်တိဆိုကေ တက်မကိုရီပေါ်ဖော်ပနာ ယူလာတတ်ရေ။

ယေနဖြိုက်လို့
&quot;ကိုးစိပ်ကိုးလံ၊ ကိုးပင်းကန်
ကျင်သန်တိရာ တက်ပျာစီးလို့
မဟာလောင်းကြီးထွက်လို့လာ
ဇမ္ဗူဒီပါ လက်ယာကျွန်းမှာ
ထွန်းရေနီလ ပုံပမာ
သတင်းကြေညာ နာမည်ကြီး
ပြိုင်လောင်းဦးစီး &quot;ဆရာအောင်&quot;
သူကဟိဆောင် လမ်းညွှန်ပြလို့
ပြိုင်လောင်းဝမ်းမ ပင်းကန်မှာ
ဟိနောက်ဘယ်ညာ နီရာစိအောင်
လူစိတက်စိ ထိုင်ဗျာလ်သကာ
ဦးစီးဆရာ ချရေတက်နန့်
မပျက်မကွက် ညီညီညာ
ရီပန်းဖွားအောင် တက်ကိုစွဲလို့
တဆိုပနာန်တဲးနန့် ထွက်လီခါ
ပြိုင်လောင်းပဲ့မှာ &quot;ဆရာထွန်း&quot;က
ရပ်စောက်ထလို့ ဟိကိုမျှော်
သူ့လက်စွဲတော် ထိုတက်မကို
မြာဒင်ထက်က နောင်းနောင်းကိုင်
မယိမ်းမယိုင် လှီမစောင်းအောင်
ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း ကိုင်လို့လာ
ဇာသူတခါ ပြိုင်ဝံ့ဖို့လဲ
အပွဲပွဲ နွှဲလို့လာ ယှုံးရေဆိုစွာ သူရို့မသိ”
ဟူပနာ &quot;ကျင်သန်&quot; ခေါ်လူသန်တိစီးရေ မဟာလောင်းကြီးမှာ နာမည်ကြီးသည့် ဆရာအောင်က လောင်းဦးစီး၊ ပဲ့ကိုင်မှာ နာမည်ကျော်ဆရာထွန်းဖြစ်သည့်အကြောင်း၊ လူစိတက်စိလှော်လာသည့်ဒေမဟာလောင်းကြီးကို ဇာသူပြိုင်ဝံ့ပါမည်နည်းဆိုပနာ သံကျပ်ထိုးထားခြင်းဖြစ်ရေ။

==လောင်းပြိုင်ပွဲ ကျင်းပပုံ==
ပြိုင်လောင်းပွဲကို ရပ်ရွာအချင်းချင်း (မဟုတ်ကေလဲ) မြို့နယ်ခရိုင်အချင်းချင်း ကျင်းပလေ့ဟိရေ။
 
ရာသီပွဲအဖြစ်သာမက ဘုရားပွဲ၊ မင်းပွဲစိုးပွဲတိနန့်တွဲဖက်ပနာလည်း ကျင်းပရေ။

ပြိုင်ပွဲဝင်ဖို့ဆိုကေ မပြိုင်ခင်ကပင် ရွာသျှင်မ၊ ချောင်းသျှင်မတိကို လောင်းဦးတိုက်ဗျာလ် အတီးအမှုတ်၊ အဆိုအကတိ နန့် ပ,သပူဇော်လေ့ဟိရေ။
 
လောင်းပြိုင်ပွဲကို ချောင်းတိမာ ကျင်းပလေ့ဟိဗျာလ် ဖျားရီကမ်းနဖူးပြည့်နီရေ လဆန်းစ၊ လဆုတ်စအခါတိမာ ကျင်းပရေ။

လောင်းပြိုင်ပွဲကို ဖြားတလတ်ထောက်တက်ရေ မိုးထက်သား (၁၀) ချက်တီး၊ (၁၁) ချက်တီးလောက်ကအစပြုဗျာလ် ဖြားကျချိန် ညဇာ (၃-၄) ချက်တီးခန့်လောက်မာ အဆုံးသတ်ရေ။ 

ပွဲကို (၃) ရက်အထိ ကျင်းပရေ။ 
နိုင်ရေလူတိကို နောက်ဆုံးနိမှာ ရွှေလောင်းနန့် အောင်ဆုအောင်လံကို ချီးမြှင့်ရေ။

ရပ်ရွာလူကြီးတိကို ဒိုင်လူကြီးတိအဖြစ် ရွီးချယ်တင်မြှောက်လေ့ဟိရေ။ အငြင်းမပွားရအောင် အရပ်ရပ်ကပြိုင်လာရေ လောင်းဦးစီးတိစုပေါင်းဆွေးနွေးဗျာလ် စီစဉ်ရရေ။ 
ဆုံးဖြတ်ရရေ။
ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲအတွက် တာအထွက်အစကကပင် အဆုံးပန်းဖူးတိုင်အကွာအဝီးကို သတ်မှတ်ထားရရေ။
 
ပြိုင်ရေအခါ ရိုးရာဓလေ့အတိုင်းဆိုကေ တာအညီထွက်နိုင်ရန် သံတုံးကို စင်မြင့်က ကြိုးနန့်ဆွဲဗျာလ် ရီကိုချပနာ အချက်ပီးရရေ။ အေခုအခါ ခေတ်အလျှောက် သေနတ်ပစ်ဖောက်ရေ။
 
ပန်းဖူးအဝင်မှာလည်း အနိုင်အယှုံးကို စက်နန့်ပန်းဆွဲနည်းနန့် ဆုံးဖြတ်လေ့ဟိရေ။

စက်နန့်နည်းမှာ လောင်းဦးကဓားကိုစိုက်ထားလျှက် ပန်းဖူးက တားထားသည့်ကြိုးကို အပိုင်အလျောက်ဖြတ်လားရေနန့်တပြိုင်နက် ပန်းဖူးမှာညွတ်ကျလာရေ။
ပန်းဆွဲမှာ ဝါးလုံးကိုဖောက်ဗျာလ် ကြိမ်နွယ်တခုခုထိုးသွင်းထားရေ။
 
ယင်းကို ဦးစီးပန်းဆွဲအစ လောင်းသမားရို့အထိ ဆွဲယူရရေ။
 
ဒေပိုင် ပန်းဖူးကိုစီစဉ်ထားဗျာလ် အနိုင်အယှုံးဆုံးဖြတ်ရေ။

==ပြိုင်လောင်းသံကျပ်ကြီး==
ပြိုင်လောင်းနိမှာ ချောင်းကမ်းပါးတဘက်တချက်မာ ရပ်ရွာအပိုင် မဏ္ဍပ်တိထိုးဗျာလ် ဧည့်ခံကျွေးမွီးရေ။ 
ကမ်းထောင်းအပြည့် ပရိသတ် စည်ကားလှရေ။

မိမိရို့ရပ်ရွာမာ ဟိသမျှလောင်းလှီတိနန့် ချောင်းရိုးတလျှောက် ပြည့်ကျပ်နီအောင် ပွဲကြည့်ပရိသတ် တိပြားလှရေ။

တချို့မှာ နပျိုးပင်တိကိုဖောင်လုပ်ပနာ ကြည့်တတ်ရေ။

လောင်းပြိုင်ပွဲမစခင် ကိုယ့်ရွာကိုယ့်လောင်းဂုဏ်ပုဒ်ကိုဖော်ထုတ်ပနာ သံကျပ်ကြီးတိ ထိုးလေ့ဟိရေ။

အိုးစည်ဗုံမောင်းတီးမှုတ်ဗျာလ် သံကျပ်ကြီးတိထိုးရေမှာ အလွန်သာယာနားပျော်ဖို့ကောင်းရေ။

သံကျပ်ကြီးတိကို &quot;ပြိုင်လောင်း သံကျပ်ကြီးတိ&quot; ဆိုပနာ ခေါ်မာလာလတ်ရေ။

ပြိုင်လောင်းပွဲတိမှာ သံကျပ်ကြီးတိပေါ်ပေါက်လာသည့် အောက်ခြီရီရေက်မြစ်တိဖြစ်ရေဆိုပနာ ယူဆရရေ။
ပြိုင်လောင်းမပြိုင်ခင်&quot;လှီစိုင်း&quot; လည်းပြုရေ။

မြင်းစိုင်းသည့်သဘော ကမ်းထောင်းတလျှောက် သံကျပ်ကြီးတိထိုးကာ အသာအညင် လူးလာခေါက်ပြန် ကခုန်တီးမှုတ် လှော်ခတ်လားကတ်ရေမှာ ပျော်စရာပကတိဖြစ်ရေ။

နားထောင်ပနာ စိတ်ကြွစီရေ။ လောင်းသမားအချင်းချင်း ကိုယ်ရို့ဂုဏ်ပုဒ်ဖော်ပနာ သံကျပ်ထိုးရေတိကို အနည်းငယ်ဖော်ပြဗျာလ်ဖြစ်ရေ။

သံကျပ်ကို ပြိုင်လောင်းသမားအချင်းချင်း ထိုးရေသာမဆိုပနာတ်၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်ကိုပါ စောင်းချိတ်ထိုးလေ့ဟိရေ။

ဂေါင်းပေါင်းထီထီး ဘကြီးလေ
ကျန်းခန့်သာ မာပါယင့်လား
မိတ္တာဟိလို့ မီးစွာရာ
စိတ်ဆိုးမာန်ပါ မဟိပါကဲ့။
နှခွမ်းဗက်လန် ကန်တော်ကြီးနန့်
ပြိုင်လောင်းကြည့်ဖို့ လာလတ်တေ
မောင်ရို့လှော်မည် အားမငယ်ကဲ့။
ပြိုင်လောင်းလှော်လို့ လက်မောင်းနာ
တချက်ဖျစ်ပါ အိုမမရို့။
မက္ကလာကို ဂေါင်းမှာဆောင်း
ကမ်းထောင်းထက်က အရီးလေ
သမက်လောင်းချေ နိုင်စီကြောင်းကို
ဆုမွန်တောင်းဖို့ ကောင်းပါရေ။
ကညာပျိုချေ အိုမမရို့
ကမ်းထောင်းထက်က လူးကျမည်
စေတနာနန့် ပြောခပါယင့်။ ” ကစပ်စာဖြစ်ရေ။

လက်လံအပိုင်က် ယှဉ်ပြိုင်ရေးအစီအစဉ်တိကို လူကြီးတိက စီစဉ်ပီးရရေ။

အနိုင်ရသည့် ပြိုင်လောင်းတိကို နောက်ဆုံးနိမာ ရွှေမောင်းငွေမောင်းတိနန့် အောင်ဆုအောင်လံ ချီးမြှင့်ရေ။

နောက်ဆုံး ဆုရသည့်ပြိုင်လောင်းဦးစီးက ရွှေမောင်းကိုဆွဲပနာ လှီတော်သားတိက အောင်လံကိုင်ဗျာလ် ချောင်းရိုးတလျှောက်စုံဆန်စိုင်းလျှက် ကခုန်တီးမှုတ်သီဆိုကာ ပရိသတ်အားနှုတ်ဆက်လေ့ဟိရေ။

လူထုပွဲလမ်းသဘင် လယ်သမားလုပ်သားတိဧ့ ပွဲလမ်းသဘင်၊ စုပေါင်းညီညွတ်လုပ်ဆောင်ကေ အောင်သည့် ပွဲလမ်းသဘင်ဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲကို ရိုးရာမပျက် အစဉ်အမြဲကျင်းပနိုင်စီရန် တောင့်တမျှော်လင့်ကာဖြင့် နိဂုံးချုပ်လို  က်ပါရေ။

==ကိုးကား== 

[[Category:ပွဲတော်တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား‎‎]]</text>
      <sha1>224cmutr3q7im5vichog6igqst591t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လေးမြို့ခေတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1587</id>
    <revision>
      <id>20768</id>
      <parentid>5710</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833872}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="ctkrkpjvvfswvciy0noutejr36bia78" xml:space="preserve">==လေးမြို့ခေတ် (အေဒီ ၈၁၈ မှ ၁၄၃၀ ထိ နှစ်ပေါင်း ၆၁၂)==

ဝေသာလီပျက်ပြီးကေ စူဠစန္ဒြားမင်းဧ့တူတော် စန္ဒကူးမင်းဧ့သားတော် ခေတ္တသင်မင်းရေ ပဉ္စာမြို့ကို
ခရစ်သက္ကရာဇ် ၈၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ရေမှ လေးမြို့ခေတ် စတင်ခလီရေ။ လေးမြို့ခေတ်ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ
မြစ်ရိုးတစ်လျှောက်တွင် [[ပဉ္စာမြို့]]၊ [[ပုရိန်မြို့]]၊ [[နေရဉ္စရာမြို့]]၊ [[လောင်းကြက်မြို့]] စရေ့ရှေးဟောင်းမြို့လေးမြို့၊ တည်ဟိခြင်းကြောင့်၊
ထိုမြစ်ကို လေးမြို့မြစ်ဆိုပနာလည်းကောင်း၊ မြို့လေးမြို့ကို အစွဲပြု၍ လေးမြို့ခေတ်ဆိုပနာလည်းကောင်း၊ ရခိုင်သမိုင်း သုတေသီ
တိက ခေါ်ဝေါ်ကတ်ရေ။ လေးမြို့မြစ်ဧ့အမည်ရင်းမှာ အဉ္စနနဒီမြစ်ဟု ခေါ်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြိုနယ် ဖြစ်စဉ်သမိုင်း(p-12)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==


[[Category:ခေတ်]]</text>
      <sha1>ctkrkpjvvfswvciy0noutejr36bia78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လေးရှင်းတောင်မီးပြ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1589</id>
    <revision>
      <id>20769</id>
      <parentid>20430</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814218}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="binbax8ir0tzzm08x5s91ei20zpvham" xml:space="preserve">လေးရှင်းတောင်မီးပြရေ မြန်မာ့ပင်လယ်ပြင်ဧ အစောဆုံးမီးပြတိထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၈၄၄ ခုနှစ်က စတင်တည်ကာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အထိ အသုံးပြုခရေ။ အမြင့် ၁၃၈ ပေ ဟိရေ။ ယခင်က မီးပြအလင်းရောင်ကို ၁၄ မိုင်ထိ မြင်နိုင်ခရေ။ နောက်ပိုင်း ရေတိုက်စားမှု အန္တရာယ်ကြောင့် ရပ်ဆိုင်းပြီး ၎င်းအစား စစ်တွေမီးပြကို ပြန်လည်အသုံးပြုလာရေ။

လေးရှင်းတောင်မီးပြရေ ကုလားတန်မြစ်ဝမှာစစ်တွေမြို့မှ တောင်ဘက် နှစ်မိုင်အကွာ ကျောက်ထူရေကျွန်းမှာတည်ဟိရေ။ ဒေကျွန်းကို အင်္ဂလိပ်လို Savage Island ဟုခေါ်ဧ။ ကျွန်းအရှေ့ဘက်မှာမြေငူကျွန်း ဟိရေ။ ဒေမီးပြဟောင်းရေ စစ်တွေအဝင် ရေလမ်းသင်္ကေတအဖြစ် ဆက်လက် တည်ဟိနီဆဲဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင်ပြည် မီးပြတိုက်တိ‎]]</text>
      <sha1>binbax8ir0tzzm08x5s91ei20zpvham</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လွမ်းစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1595</id>
    <revision>
      <id>20770</id>
      <parentid>5740</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833874}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3914" sha1="p9rpm4eummkagkjgbapwibrkr7q1w9k" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး မျှော်တော်မူစေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်၊ တဝဂူစေတီဧ့ အရှေ့ဘက်တွင် ဟိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းဖလောင်းလက်ထက် ဇုနှုတ်စစ်သူကြီး နန္ဒသူရရေကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၃၃) ခု၊ အေဒီ (၁၅၇၁) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ ထခိုင်းအကျဉ်း
ဇုနှုတ်စစ်သူကြီး နန္ဒသူရရေ မိမိဧ့ ချစ်ဇနီးကို လွမ်းဆွတ်သတိရခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်ရေကြောင့် လွမ်းစေတီဟု ခေါ်တွင်ပါရေ။ ယခင်မြောက်ဦးခေတ်က စေတီတော်တည်
ဆောက်မှုမပြီးခကြောင်းသိရပါရေ။ ယခုခေတ်တိုင်အောင်ပင် အထင်အရှားမြင် တွေ့ခရပြီး ယခုစေတီတော်အား ထိန်းသိမ်းရေးဆောင်ရွက်ခမှသာ ယခုလိုစေတီတော်ပြီးစီးမှုကို တွေ့မြင်ရခြင်းဖြစ်ပါရေ။

==ဗိသုကာလက်ရာ==
လွမ်းစေတီကို ပေ (၁၀၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်စောင်းပေါ်တွင် ကျောက်အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အောက်ခြေကို ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး အပေါ်အဆင့်တိကို အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အောက်ခြေတစ်မျက်နှာလျှင် (၂၇) ပေခန့်ဟိပြီး အမြင့်လည်း (၂၇) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အောက်ခြေမှာ လေးထောင့်ပုံစံဖြစ်ပြီး ပစ္စယာသုံးဆင့်တွင် အပေါ်ကို ငှက်ပျောဖူးအထိ အဝန်းပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အရှေ့ဘက်သို့ (၄) ပေခန့်ထွက်ပနာ မုခ်ဦးဖွင့်ထားပြီး မုခ်လိုဏ်ဂူထဲတွင် အမြင့် (၄) ပေခန့်ဟိရေ ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို (၂) ပေခန့်မြင့်ရေ ပလ္လင်တော်ပေါ်တွင် ပူဇော်ထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>p9rpm4eummkagkjgbapwibrkr7q1w9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လှည်းနန့်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1596</id>
    <revision>
      <id>20771</id>
      <parentid>5745</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833881}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="7355qxl91w4fs3omwlqd6xsmb961ox5" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| လှည်း၊ ရထား || ယိုင်၊ ဂါရီ
|-
| မြင်းရထား || မြင်းဆွဲယိုင်၊ မြင်းဂါရီ
|-
| မြင်းလှည်း (ဒေါက်ကတ်)  ||ကလန့်ခွန်၊ တောင်တောင်ဂါရီ
|-
| ကြာပွတ်  ||တပုတ်၊ စာပုတ်
|-
| အသုဘယဉ်  ||မသာဂါရီ
|-
| နွားလှည်း  ||နွားစက်သီး၊ နွားဂါရီ
|-
| လှည်းဘီး  ||စက်သီး
|-
| မိလ္လာသိမ်းကား  ||အညှက်ဆိုး မော်တော်
|-
| ဘိုင်စကယ် || စက်သီး
|-
| မော်တော်ဆိုက်ကယ် || မော်တော်ဘို
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>7355qxl91w4fs3omwlqd6xsmb961ox5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လှေတော်သံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1600</id>
    <revision>
      <id>20772</id>
      <parentid>5764</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833888}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15306" sha1="b8ltcfwo0eaeuzdkun9exwukb3ax9bq" xml:space="preserve">==လှေတော်သံ==

ဝေသာလီပြည် စူဠစန္ဒြမင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၃၁၇ ခုနှစ်လောက်က အမတ်ကြီးဓမ္မဇေယျသည် ဗျည်း ၃၃လုံး လှေတော်သံကို စပ်ဆိုခပါရေ၊ ရှေးရခိုင်ရေတပ်မတော်မှာ စစ်ချီရေအခါ သန်မာထွာကျိုင်းသူ ကျင်သန်ကြီး များစွာက လှေကိုလှော်ခတ်ရသည်၊ ထိုအခါ စည်ကိုတီးပြီး လှေကိုပြိုင်တူလှော်ရင်း  တက်ညီလက်ညီနက်ဆိုခရေ ကဗျာဖြစ်ပါရေ၊ စူဠစန္ဒြမင်းကြီးသည် သက္ကဒါန်ကရဝိက်ဖောင်တော်ကို စီးပြီးကေ အသောင်းမကသော လှေတော်တိ နက်ခြံရံပနာ တကောင်းသင်းတွဲပြည်ကို ပင်လယ်ကြောင်းနက်ချီတတ်တေအခါ အမတ်ကြီးဓမ္မဇေယျသည် ဒေလှေတော်သံကို စပ်ဆိုသီဆိုခပါရေ၊ “ကိုးစိပ်ကိုးလန်၊ ကိုးပင့်ကန်၊ ကျင်သန်တက်ကြီး၊ စည်ကိုတီး၊” ဟုဆိုစမှတ်ပြုခရရေအတိုင်း ကိုးလန်လောက်ရှိရေ လောင်းလှေအထက်မှာ ကျင်သန်ခေါ်ရေ လူသန်ကြီးတိက စည်ကိုတီးပနာ လှေလှော်သားတိက ပြိုင်တူစည်းလုံးညီညီညွတ်ညွတ်နက် သီဆိုရရေ ကဗျာပင်ဖြစ်ပါရေ၊ ထူးခြား  အက္ခရာ၊ ဗျည်း ၃၃ လုံးမူတည်ပြီးကေ ရခိုင်သမိုင်းနက် ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ ဗုဒ္ဓဝင်ခန်းတိနက်၊ ဝထုတိကိုပါ ပါဝင်ဖွဲ့နွဲ့ထားလို့ လှေလှော်သားတိကို ဗဟုသုတ တိုးပွားဇီပါရေ၊ အမျိုးဘာသာ၊ သာသနာဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန် တက်ကြွဇီပါရေ၊ သီဆိုသည်မှာ ခေါင်းဆောင်လှေဦးစီးက အချီအပိုဒ်ကို တစ်ဦးတည်းသီဆိုပြီး အချပိုဒ်ဖြစ်တေ “ဟန်စိလေဟန်စွလေ”ဆိုရေ အပိုဒ်ကို လှေလှော်သားတိက တပြိုင်တည်းအားမာန် အပြည့်နက် သီကြွေးကြခြင်းဖြစ်ပါရေ၊ တနည်းအားဖြင့် ရှေး အခါက ကစ္ဆပနဒီမြစ်ယံထက်မှာ လှေတော်သံများမစဲ ရှိန်ချိမ့်မည် ဖြစ်သတည်း။

==ဗျည်း ၃၃ လုံးဟန်စွလေ လှေတော်သံ ==

(က) က ကိုမူကား၊ ကဉ္စန ပဗ္ဗတာ၊ ငွေတောင်သာက၊ ဟင်္သာဝမ်းဘဲ၊ ပျံဝဲသည်၊ မစဲရံကာ၊ ရံကာသော်လည်း၊ ဟန်စီလေ ဟန်စွလေ။

(ခ) ခ  ကိုမူကား၊ မြတ်လှသည်းခ၊ ရသေ့ပျံကို၊ အကြံယူမှား၊ မင်းသားပြည်ရှင် ပြစ်မှားလျှင်ကား၊ ပြည်တော်ဝင်ကာ၊ ဝင်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ဂ) ဂ ကိုမူကား ဂန္ဓာလာ၊ ပန်းနံ့သာနှင့်၊ လင်ရှာမရ၊ နဂါးမလျှင် နေ့ညမပြတ်၊ လှည့်ဖြားတတ်သည်၊ သူမြတ်ရွှင်ကာ၊ ရွှင်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ ဟန်စွလေ။ 

(ဃ) ဃ ကိုမူကား ဃရာဝါသ၊ ကိစ္စမြားမြောင်း၊ လူတို့ဘောင်ဝယ်၊ ခွာရှောင်ချေပြီး၊ မင်းကြီးဓဋ္ဌ၊ သားလှလွတ်သည်၊ အထွက်တင်ကာ၊ တင်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(င) င ကိုမူကား၊ ငဆမုဆိုး၊ နတ်မျိုးလည်းဟိ၊ မဏိမတ္တမြား၊ ကုန်ခါစားသည် လေးမြားကိုင်ကာ၊ ကိုင်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(စ) စ  ကိုမူကား၊ စန္ဒသူရိယ၊ မင်းလှပြည်သျှင်၊ တောင်းပန်လျှင်ကေ၊ သျှင်ပင့်ကိုယ်စား၊ သွန်း၍ထားသည်၊ ဖူးများလွှယ်ကာ၊ လွယ်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဆ) ဆ ကိုမူကား၊ ဆန္ဒန်ဆင်မင်း၊ လေညှင်းခံရာ၊ မုဆိုးလာ၍၊  ဖြတ်ကာစွယ်များ၊ ပေးကမ်းငြားသည်၊ မင်းအားဆက်ကာ၊ ဆက်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန့်စွလေ။

(ည) ည  ကိုမူကား၊ ညေယျခံတရား၊ ထိုငါးပါးကို၊ ပိုင်းခြားထင်ထင်၊ သိမြင်ကုန်ကုန်၊ ပြီးပြည့်စုံသည်၊ ဗိုလ်ပုံလူများ၊ သိမြင်ကြားအောင် ဟောကြား၊ ဗုဒ္ဓ၊ ဗုဒ္ဓါသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ဋ) ဋ  ကိုမူကား၊ ဋကူမင်းကြီး၊ မိကျောင်းစီး၍၊ ခရီးလွန်ရှည်၊ သန်လျင်ပြည်ကို၊ ဝင်လေညခါ၊ ညခါသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဌ) ဌ ကိုမူကား၊ ဌာပနာကု၊ မြင်လာတန်းဆောင်၊ ကျွတ်လုံးပြောင်တည့်၊ မြားမြောင်ရှစ်သွယ်၊ မွေတော်ဓာတ်ကို၊ တောင်ထွက်တည်ကာ၊ တည်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဍ) ဍ ကိုမူကား။ ဍဏ္ဍုမင်းကြီး၊  ကြီးအင်းကြောက်လှ၊ ဍုံဋ္ဌဂါမဏိ၊ တိုတ်စည်တီးလျက်၊ မင်းကြီးကျီးပြည်၊ စစ်ထိုးလေသည်၊ ဝန်လည်းအောင်ကာ၊ အောင်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ဎ) ဎ ကိုမူကား၊  ဎရဋ္ဌထာ၊ နဂါးသာသျှင်၊ ရီမှာမျိုးမြတ်၊ စီးပြီးလတ်သော်၊ စက်မြတ်ကြင်ရာ၊ ကြင်ရာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ဏ) ဏ ကိုမူကား၊ ဏစဉ်ပင်က၊ ထွိမ်းညွှန်ပြလွန်၊ ပရစံပ၊ တက္ကုလကို၊ ပြည်ကစောင့်ကာ၊ စောင့်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(တ) တ ကိုမူကား၊ တာဝတိံသာ၊ ထက်မှာနေနား၊ မိနတ်သားကို၊ တရားသာယာ၊ မြတ်စွာဘုရား၊ လာဟောငြားလည်း နတ်များ သောင်းသောင်း၊ အလောင်းကျွတ်ကာ၊ ကျွတ်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ထ) ထ ကိုမူကား၊ ထံပါးမကွာ၊ မယ်သူဇာနှင့်၊ မကွာတူစုံ၊ ပျော်ကြကုန်သည်၊ အာရုဏ် ပေးကမ်း၊ ရွှန်းရွှန်းသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဒ) ဒ ကိုမူကား၊ ဒါနများလွန်၊ မင်းဝေသန်လျှင်၊ မြိုင်ခွင်တောသာ၊ ဝင်္ကပါသို့၊ ခွာလျှင်နေငြား၊ ပုဏ္ဏားဇူဇကာ၊ ဂဏှာ၊ ဇာလီ၊ သူငယ်၊ နှစ်ယောက်၊ မူငါးမြှောက်ခါ၊ ကင်္ကာကင်္ကာ၊ ကင်္ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဓ) ဓ  ကိုမူကား၊ ဓက္ကမင်းသား၊ စွမ်းခွန်အားနှင့်၊ ပတ္တမြားငုံကာ၊ ပျံကျလာသည်၊ ဆင်းဝါရုပ်ရေ၊ လှနတ်မေကို၊ မြင်ကေ ဝန်းကာ၊ ဝန်းကာသော်လည်း ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(န) န  ကိုမူကား၊ နဂါးရာဇာ ဘုရားလျာနှင့် နတ်ရွာ လူ့ပြည်၊ ပြောင်းကြည်ဝင်လျှင်၊  ညောင်ပင်ရင်း၌၊ သီတင်းသုံးကာ၊ သုံးကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ပ) ပ  ကိုမူကား၊ ပပဝတီ၊ ဒေဝီရတနာ တေယင်ညာ ထွက်တား မိဖုရားကို၊ အားရကြံကာ၊ ကြံကာသော်လည်း ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဖ) ဖ  ကိုမူကား၊ ဖယကုမ္မာ ကြီးစွာပြောင်းအား ပင့်ကူကျားကို လွှားလွှားခွပ်ကာ၊ ခွပ်ကာသော်လည်း ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ဗ) ဗ  ကိုမူကား၊ ဗာလ လူမိုက် မိန်းမစစ်ကို ပစ်တက်တန်တင်၊ သဖန်းပင်တွင် မြင်လျှင်မင်းကြီးဆောင်းရွှေထီးနှင့်၊ ဘိသက်ခံကာ၊ ခံကာသော်လည်း ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဘ) ဘ ကိုမူကား၊ ဘဒ္ဒကမ္ဘာ၊ ပေါ်ခါအစ၊ ဗုဒ္ဓညောင်ဖြူ မေတ္တာဟူသည် ငါးဆူရှင်ပင် ရှင်ပင်သော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(မ) မ ကိုမူကား၊ မဟော်သဓာ ဘုန်းပညာနှင့် ပုစ္ဆာနတ်လူ၊ မေးကြဟူသည်၊ လွယ်ကူဖြေကာ၊ ဖြေကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ယ) ယ  ကိုမူကား၊ ယက္ခစွယ်ဖြူ၊ ဘီလူးနှင့်မြင်း အန်ထုခြင်းသည်၊ ရန်ကိုမိကာ မိကာသော်လည်း ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။

(ရ) ရ ကိုမူကား၊ ရထားယဉ်သာ၊ နေစကြာနှင့်၊ တေဇာနည်းတူ၊ ထောက်စေဟူသည်၊ ထောက်စေသော်လည်း ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(လ) လ ကိုမူကား၊ လက်ကမင်းဖျား၊ စွမ်းစွမ်းအားနှင့်၊ ရထားစီးကာ၊ စစ်ထိုးလှာသည်၊ ဗိုလ်ပါငါးရာ၊ ငါးရာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဝ) ဝ ကိုမူကား၊ ဝေဘူလတောင်၊ မြင့်ခေါင်ရွှေဆောင်း၊ ဘီလူပေါင်းနှင့်၊ ဘေးလောင်းထွက်ဖျား၊ မင်းသားလုလင်၊ ကျဆုံးကျင်သည်၊ ရန်ခွင်းဖြေကာ၊ ဖြေကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(သ) သ  ကိုမူကား၊ သံထုကုမ္မာ၊ စောမင်းလျာသည်၊ ဆရာမြတ်ထံ ကျိုးနွခံစား၊ နောင်တော်အားကို၊ တရားဆယ်သူ၊ ထီးဖြူနှင်းကေ၊ နှင်းကေသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(ဟ) ဟ ကိုမူကား၊ ဟင်္သာငှက်ငယ်၊ စစ်ဖြစ်မေကို၊ ခြေပူလောင်ဆာ မကြံသာသည်၊ ရေမှာမျောကာ၊ မျောကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန့်စွလေ။ 

(ဠ) ဠ ကိုမူကား၊ ဠာလမင်းသား၊ ရထားမစီး မင်းကြီးသူမြတ် ဗြဟ္မဒတ်ကို၊ အမတ်ညီညာ၊ ပြည်နှင်းလာသည်၊ အရ ယူလာ၊ ယူလာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ၊ ဟန်စွလေ။ 

(အ) အ  ကိုမူကား၊ အမ္ဘချိုဆီး သရက်သီးကို၊ ကျီးသားထွင်သီး ဆောင်ချီသည်၊ ဒေဝီစားကာ၊ စားကာသော်လည်း ဟန်စိလေ၊ ဟန့်စွလေ။

==ကိုးကား==

ရခိုင်စာဆိုတော်များ (ထွန်းရွှေခိုင်)

[[Category:ကဗျာ‎]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာ ကဗျာ‎‎]]</text>
      <sha1>b8ltcfwo0eaeuzdkun9exwukb3ax9bq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လှေနန့်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1601</id>
    <revision>
      <id>20773</id>
      <parentid>5769</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833891}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1812" sha1="3dty8erhqhmeual7kznp2f7xaogpger" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| လှေ|| လောင်း
|-
| တံငါလှေ ||ပိုက်လောင်း
|-
| ငှက် ||သံပိုင်၊ သမ္ဗန်
|-
| ကတ္တူ ||ဘုတ်
|-
| ကတ္တူကြီး ||ဇာလီဘုတ်
|-
| စက်လှေ|| မော်တော်ဘုတ်
|-
| ကုန်ရောင်းလှေ ||ကျွန်းစိုင်ပတ်လောင်း
|-
| လှေထိုးသား ||လောင်းသမား
|-
| လှေသူကြီး|| သိုက်ရင်း
|-
| ပဲ့နင်း ||တက်မကိုင်၊ မာစီ
|-
| တက် ||တက်မ
|-
| ကျောက်ဆူး ||ကျောက်ဟက်
|-
| ပေါင်းမိုး ||ပေါင်းခေါင်
|-
| ရွက်လွှင့်တယ် ||ရွက်တိုက်တေ
|-
| ရေခနွှဲ့ ||ရပိုက်ခွက်
|-
| သစ်ထွင်းလှေ|| တူးလောင်း
|-
| လှော်တက်ခုန် ||ပင်းထွန်းခုန်
|-
| ဦးပဲ့ရှေ့ကထိုင်ခင်း|| မာဒင်ခုံ
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>3dty8erhqhmeual7kznp2f7xaogpger</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လှေသမား အရောင်းသား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1602</id>
    <revision>
      <id>20774</id>
      <parentid>5772</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833894}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="8etk0zmjs9l9yoied4qga0ivx7pecqn" xml:space="preserve">အစရာလဲရီငံ၊ အဖျားရာလဲ ရီကောင်း၊ ကုန်သည်ပျော်ကေ၊ ရွှီညာချောင်းမှာ၊

ဆားရောင်းလားခါ၊ ဟင်းစားပါရေ၊ ဝယ်ပါခလိုက်၊ ကောက်ညင်းဆန်ကို၊ ဖြူအောင်ဖွတ်ကေ၊

ဖုတ်စားကတ်ပေ၊ ချစ်ရောက်မကို၊ မှာလိုက်တေလေ---မှာလိုက်တေ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p59&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]
[[Category:ကဗျာ]]</text>
      <sha1>8etk0zmjs9l9yoied4qga0ivx7pecqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဋ္ဋသုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1608</id>
    <revision>
      <id>20775</id>
      <parentid>14592</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132189576}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5630" sha1="n9x4vvm4131zpgnwmtdqx4ga3ay7der" xml:space="preserve">
==၀ဋ္ဋသုတ်==

၁။ ပူရေန္တံ ဗောဓိသမ္ဘာရေ၊ နိဗ္ဗတ္တံ ဝဋ္ဋ ဇာတိယံ။ယဿ တေဇေန ဒါဝဂ္ဂိ၊ မဟာသတ္တံ ဝိဝဇ္ဇယိ။

၁။ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရရှိခြင်းဧ့ အခြီခံဖြစ်တေ ပါရမီတိကို ဖြေ့ကျင့်ရေ ဘုရားအလောင်းစွာ နုစိုင်ဘဝက ငုံးငှက်မျိုးမှာ ဖြစ်ရလီရေ။ ငုံးငှက်သျှေကို ဒေပရိတ်တော်ဧ့ တန်ခိုးကြောင့် တောမီးရှောင်ရလီ၏။

၂။ ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ၊ လောက နာထေန ဘာသိတံ။ကပ္ပဋ္ဌာယိံ မဟာတေဇံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမဟေ။

၂။ ဒေပရိတ်တော်ကို အသျှင်သာရိပုတ္တရာကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူခ၏။ ဒေပရိတ်တော်စွာ ကမ္ဘာတည်ပါ၏။ တန်ခိုးလွန်စွာကြီး၏။ ‌ဒေဂုအခါ ယင်းငုံးမင်းပရိတ်ကို အကျွန်ရို့ စုပေါင်းရွတ်ဆို ကက်ပါစို့။

၃။ အတ္ထိ လောကေ သီလဂုဏော၊ သစ္စံ သောစေယျ’ နုဒ္ဓယာ။တေန သစ္စေန ကာဟာမိ၊ သစ္စကိရိယ’ မုတ္တမံ။

၃။ လောကမှာ သီလဧ့ဂုဏ်ကျေးဇူးစွာ ဟိ၏။ မှန်ကန်ရေ သစ္စာစကားစွာ ဟိ၏။ ကိုယ်ရီး နှုတ်ရီး စိတ်ရီး လုံးဝစင်ကြယ်ခြင်းစွာ ဟိပေ၏။ သတ္တဝါရို့ကို ကြင်နာသနားခြင်းစွာ ဟိပေ၏။ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ဒေစွာပိုင် သစ္စာစကားနန့် အတုမဟိရေ သစ္စာပြုခြင်းကို ငါဘုရား နုစိုင်က ပြုခဖူးလီရေ။

၄။ အာဝဇ္ဇေတွာ ဓမ္မဗလံ၊ သရိတွာ ပုဗ္ဗကေ ဇိနေ။သစ္စဗလ’ မဝဿာယ၊ သစ္စကိရိယ မကာသ ဟံ။

၄။ သစ္စာတရားဧ့ စွမ်းပကားကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပြီးကေ ယှိယှိကဘုရားရှင်ရို့ကို အောက်မိန့်သတိရပနာ သစ္စာဧ့အစွမ်းကို အမှီပြုပြီးကေ သစ္စာပြုခဖူးလီရေ။

၅။ သန္တိ ပက္ခာ အ ပတနာ၊ သန္တိ ပါဒါ အ ဝဉ္စနာ။မာတာ ပိတာ စ နိက္ခန္တာ၊ ဇာတဝေဒ ပဋိက္ကမ။

၅။ အို တောမီး ငါ့မှာ အတောင်တိ ဟိပါကေလေ့ မပျံနိုင်သိပါ၊ ငါ့မှာ ခြီတိ ဟိပါကေလေ့ မလားတတ်သိပါ၊ ငါဧ့ မိဘရို့ကလေ့ ငါ့ကိုထားပနာ ထွက်လခကက်ယာ၊ အို တောမီး ငါ့ကို ရှောင်ကြဉ်ပါလော့။

သဟ သစ္စေ ကတေ မယှံ၊ မဟာပဇ္ဇလိတော သိခီ။ဝဇ္ဇေသိ သောဠသ ကရီသာနိ၊ ဥဒကံ ပတွာ ယထာ သိခီ။သစ္စေန မေ သမော နတ္ထိ၊ ဧသာ မေ သစ္စပါရမီ။

၆။ ချစ်သားသာရိပုတ္တရာ ငါဘုရားအလောင်း ငုံးငှက်သျှေက သစ္စာပြုလိုက်ရေအခါ သစ္စာပြုပြီးစွာနန့် တခါတည်း တောမီးစွာ ရှိကိုမရောက်ပဲ ရှောင်ကြဉ်ရရေပိုင် ငါ့ကို ရှောင်ကြဉ်လီရေ၊ အရှိန်အလျှံကြီးမားလှရေ တောမီးစွာ မင်းပယ် ၁၆-ပယ်စာခန့်လောက် ရှောင်လီ၏။ ချစ်သားသာရိပုတ္တရာ ငါဧ့သစ္စာစကားနနန့်တူရေ တရားဆိုစော် မဟိချေ၊ ဒေပါရမီစွာ ငါဘုရား၏ သစ္စာ ပါရမီရာ ဖြစ်လီရေ။

၀ဋ္ဋသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ

၀ဋ္ဋသုတ် ပြီးပါဗျာလ်


==ရွတ်ဖတ်ရခြင်း၏ အကျိုးတိ==

မီးဘေး လွတ်ကင်းစီနိုင်ရေ၊ မိမိကိုယ်တိုင် မီးဘေး မသင့်ရအောင်၊ မိမိအိမ် မိမိရပ်ကွက် မီးဘေးကင်းအောင် သစ္စာပြုနိုင်ရေ။

[[Category:ပရိတ်ကြီး]]</text>
      <sha1>n9x4vvm4131zpgnwmtdqx4ga3ay7der</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝိနည်းပိဋကတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1615</id>
    <revision>
      <id>20776</id>
      <parentid>14284</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132448468}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6413" sha1="6ggc12m6dy5krxjt2qmtlo8i2l6k7in" xml:space="preserve">

==ဝိနည်းပိဋကတ်==

ဝိနည်းပိဋကတ်ကို ရဟန်းရို့ လိုက်နာဖို့  စီးကမ်းတိ (သိက္ခာပုဒ်)လို့ ပြန်ဆိုနိုင်ရေ &quot;ဝိနယော နာမ သာသနဿ အာယု&quot;၊  &quot;ဝိနည်းစွာ သာသနာတော်ဧ့ အသက်&quot;လို့ ဆိုထားဧ့။ 

ဝိနည်းပိဋကတ် စွာ မြတ်စွာဘုရားသျှင်က ရဟန်းရို့၊ ရဟန်းမရို့ကို လိုက်နာကျင့်သုံး ဆောက်တည်ဖို့ ပညတ်တော်မူခရေ ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တိ ဖြစ်ရေ။ ယင်းသိက္ခာပုဒ်ရို့မှာ ဘိက္ခုပါတိမောက်မာ ပါဟိရေ ၂၂၇-သွယ် သိက္ခာပုဒ်၊ ဘိက္ခုနီပါတိမောက် (၃၁၁) သိက္ခာပုဒ်တိ ပါဝင်‌ရေပိုင် တခြားဝိနည်းဆိုင်ရာအချက်အလက်တိကိုလည်း ဒေဝိနည်းပိဋကတ်ခေါ်  ဝိနည်းငါးကျမ်းမာ ဖော်ပြပါဟိရေ။

==ပိုင်းခြားကန့်သတ်ခြင်း==

ဝိနည်းပိဋကတ်ကို သင်္ဂါယနာတင်ရေပုံစံနန့် [[ဘိက္ခုဝိဘင်း]]၊ [[ဘိက္ခုနီဝိဘင်း]]၊ [[မဟာဝဂ်]]၊ [[စူဠဝဂ်]]၊ [[ပရိဝါ]] ဆိုပနာ ပိုင်းခြားပြီး ကျမ်းစာအနိန်နန့် ပါရာဇိကဏ်၊ ပါစိတ်၊ မစွာဝဂ်၊ စူဠဝဂ်၊ ပရိဝါ ဆိုပနာ ပိုင်းခြားထားကတ်ရေ။ ယကေလည်းသော ဝိနည်းပိဋကတ်အား ကျမ်းစာနန့်ပိုင်းခြားရာမာ ကွဲပြားကတ်ရေ။ အသျှင်ဗုဒ္ဓဃောသ အလိုအနီနန့် ပါတိမောက္ခနှစ်မျိုး၊ ဥဘတောဝိဘင်္ဂ၊ ခန္ဓက နန့် ပရိဝါဆိုပနာ ပိုင်းခြားရေ။ ယေကေလဲ ပါတိမောက္ခစွာ ဥဘတောဝိဘင်္ဂမှာ ပါဝင်အတွက်နန့် အစိုင်အဆက်အရ ဥဘတောဝိဘင်္ဂ၊ ခန္ဓက နန့် ပရိဝါဆိုပနာဖြစ်ရေ သိက္ခာပုဒ်တိကို &quot;သုတ္တ&quot;ဆိုပနာ ခေါ်အတွက်နန့် သုတ္တဝိဘင်္ဂ (Suttavibanga) လို့လည်း ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။

==ဝိနည်းပိဋကတ်ကျမ်းများ==

ဝိနည်းပိဋကတ်ကို မြန်မာနိုင်ငံမှာ စာအုပ်ထုတ်ဝီရေပုံစံအရ ကျမ်း ၅-ကျမ်းအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်ရေ။ ယင်းရို့မှာ -

[[ပါရာဇိကဏ်]] - အကြီးစားကျူးလွန်မှု (ပြစ်မှုကြီးတိ)။

[[ပါစိတ်]] - အငယ်စားကျူးလွန်မှု။

[[မဟာဝါ]] - ပိုများပြားရေ ရှီးပိုင်း ခန္ဓက ၁၀-ပါး။

[[စူဠဝါ]] - နည်းပါးရေ နောက် ခန္ဓက ၁၂-ပါး။

[[ပရိဝါ]] - ရှီးမှာပါဟိရေ အကြောင်းအရာတိကို သရုပ်ခွဲပုံစံ၎င်း အမီး၊ အဖြေတင်မက ပဟေဋ္ဌိသဘောမျိုး ဉာဏ်စမ်းတိပါ ပါဝင်ပိုင် ဆရာအစိုင်အဆက် ဘွဲ့နာမည်တိလည်း ပါဝင်ရေ။

အခြားနည်းအရ ခွဲခြားပုံမှာ - 

သုတ္တဝိဘင်္ဂ (သို့) ဥဘတောဝိဘင်္ဂ

ခန္ဓက

ပရိဝါ ဆိုပနာ ဖြစ်ရေ။

ဒေ ပိုင်းခြားရေနည်းကို ကျမ်းငါးကျမ်းခွဲနည်းနန့် ယှဉ်တွဲဖော်ပြရကေ သုတ္တဝိဘင်္ဂစွာ ပါတိမောက္ခလို့ခေါ်ဆိုရေ ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂနန့် ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂ၊ တစ်နည်းအနီနန့် ပါရာဇိကဏ် နန့် ပါစိတ်တိကို ပေါင်းစပ်ထားရေ ခန္ဓက အား မဟာဝဂ္ဂခေါ် ဝိနည်းမဟာဝါ နန့်  စူဠဝဂ္ဂခေါ်  စူဠဝါ ရို့နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားရာ ပရိဝါကျမ်းမှာ တတူတူဖြစ်ရေ။

==ကိုးကား ကျမ်းမှီး==

၁။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)။

၂။ ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင် ဝန်ဆောင်သံဃအဖွဲ့, ed. (၁၉၆၅)။ ပါဠိတော်ဗမာကျမ်းများဧ့ ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ။ ရန်ကုန်မြို့: ဗမာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာ့အဖွဲ့။

၃။ ပညာရီးအဖွဲ့ငယ်, ed. (၁၉၈၆)။ ပထမပြန်စာမီးပွဲ၊ ပထမငယ်တန်းအတွက် ပါဠိစာပီကောက်နှုတ်ချက်။ ရန်ကုန်မြို့၊page=၁-၆: နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့၊ သာသနာရီးဦးစီးဌာန။</text>
      <sha1>6ggc12m6dy5krxjt2qmtlo8i2l6k7in</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၁)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1621</id>
    <revision>
      <id>20777</id>
      <parentid>5876</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117457687}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3905" sha1="e31gr2ccm9vonqdokuj6zmmrz19tgpv" xml:space="preserve">
==သီရိရာဇာမင်းဧ အိပ်မက်တော်လျှောက်ထုံး==
ဓညဝတီဒုတိယြုမိ့တည် ကံရာဇာကြီးမင်း ဆက်နှစ်ဆယ့်ရှစ်ဆက်မြောက် သီရိရာဇာမင်းစွာ မိဖုရားဝိမလဒေဝီကုမ္မာရီနန့် သက္ကရာဇ်(၆၇)ခုနှစ်တွင် ဓညဝတီ
ပြည်ကြီးဝယ် ထီးနန်းစိုးစံလျက်ဟိ ရေ။ စက်တော်ခေါ်ရာ တစ်နိရေ အခါ၌ မင်းကြီးစွာ နီလကိုဆွတ်ပြီးကေ မိဖုရားကြီးအားပီးရရေဟု အိပ်မက်တော် မြင်မက်လီ
ရေ။ မင်းပွဲခံရာ၌ မူးမတ်ရို့သို့ အိပ်မက်ကိုပြန်ဆိုလီရေ။ ယင်းသောအခါမင်းတုံးစားအမတ်ဝိမလ၊ ပြောင်းပြာစား 

အမတ်ဒေဝကျော်ထင်ရို့ လျောက်ထုံးသော်ကား -

အသျှင်မင်းမြတ် ... သူရိယနီကိုသာ ဆွတ်ပြီးကေပီးရရေဟု မြင်မက်တော်မူလီသော် ဘုန်းအာဏာကျက်သရေတောက်ထွန်းရေ သားတော်ကို ဖွားမြင်ရာရေ။
စန ́ာလကိုဆွတ်ယူပီးရရေဟု မြင်မက်မူလည်း စကြာမဒ ̈ာမင်းနန့်ထိုက်ရေ သမီးတော်ကို ဖွားမြင်မည်အမှန် ဖြစ်ပါရေ။ ယင်းသို့အကြောင်း ရှေးထုံးဟောင်းအလာ
ဟိပါရေ။ ဂုအသျှင် မင်းကြီးမြင်မက်ရေ အိပ်မက်တော်တွင် နီလအစုံကို ဆွတ်ယူတော်မူ၍ မိဖုရားကြီးသို့ပီးရရေဟု မြင်မက်ရေအလို ဇမ္ဗူဒီပါကျွန်း၌ ြုပိုင်ဘက်မဟိ
အောင် ဘုန်းရောင်ထွန်းလင်း အမင်းမင်းရို့ဝပ်စင်းညွတ်လာရရေ သားတော်မြတ်ဖွားမြင်တော်မူပါဖို့။ လရောင်ပမာချမ်းအေးစွာနန့် ဂုဏ်ရောင်ခရေ အတုမဟိရေသတ္တဝါရို့ဧ့ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်နန့် သားတော်ြုကုံတွေ့ဖူးရဖို့အမှန်ဖြစ်ပါရေ။ မင်္ဂလာဟိရေ ကောင်းကျိုးကြီးပီးဖို့ အိပ်မက်တော်ဖြစ်ကြောင်းလျှောက်တင်ကြလီသော်- ပြည့်ရှင်မင်းကြီးရေ လွန်အားရတော်မူခြင်းဟိဧ့။
ယင်းချင့်ကြောင့် အသပြာတစ်ထောင်တန်ရေ ပတ္တမြားလက်စွပ်တစ်ကွင်းစီနန့်ဆင်ပေါက်တစ်စီးစီ အမတ်နှစ်ယောက်အား ဆုပီးတော်မူလီရေ။&lt;ref&gt;{{Bookref}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်လျှောက်ထုံးတိ]]</text>
      <sha1>e31gr2ccm9vonqdokuj6zmmrz19tgpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်သာခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1695</id>
    <revision>
      <id>20778</id>
      <parentid>6135</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832273}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8988" sha1="smjwwl38fekno42ukqlbz7uimvoy1a7" xml:space="preserve">ရခိုင်သာခြင်းတိကို သက္ကရာဇ် (၈၀ဝ)ကျော်လောက်ကပင် ရခိုင်ဘုရင်မင်းဗားကြီးလက်ထက် စာဆိုတော်ပညာရှိကြီး [[ဝိမလ]]က စတင်ရီးသားရေဟု ကျောက်စာဝန်
ဟောင်း ကွယ်လွန်သူ ဦးစံရွှေဘုက ရီးသားထားခလီရေ။ အချို့အချို့ရေ ရခိုင်သုတေသီတိကတော့ခါ ဒေရခိုင်သာခြင်းတိစော် အလွန်ရှေးကျရေ ခေတ်ကပင် ပေါ်ထွန်း
ခရေလို့ ယူဆလီရေ။ သတ္တထာနုနန့် ကော်ကာနု သာခြင်းတိကို စာဆိုတော် [[ဝိမလ]]က
ရီးသားဖွဲ့နွဲ့ခရေဟု ဦးစံရွှေဘုက ဖော်ပြထားလီရေ။ သတ္တထာနု၊ ကော်ကာနု၊ ဓမ္မဝိဇယ၊ ကြိုးကြာ၊ ရွှေမာလာ အစဟိရေ သာခြင်းတိမှာ ရခိုင်စာပီတွင် အထူးထင်ရှား
လျက်ဟိခပါရေ။ ရခိုင်သာခြင်းတိစပ်ဆိုပုံ၊ စပ်ဆိုနည်းနန့် သီဆိုပုံရို့မှ ဗမာသာခြင်းတိနန့် ကွဲလွဲလီရေ။ &lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p89&lt;/ref&gt;

ရခိုင်သာခြင်းအမျိုးမျိုးဟိပါရေ။ [[သာခြင်းရှည်]]၊ [[သာခြင်းတို]]၊ [[တိုက်သာခြင်း]]၊
[[ယိုင်းသာခြင်း]]စသဖြင့် ဟိကတ်ပါရေ။ သာခြင်းကို ရခိုင်တောင်သူလယ်သမားတိဧ့
တေးသံဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါရေ။ [[သာခြင်းတတ်]]ရို့စော်လည်း သာခြင်းတေးသံဖြင့် အရပ်သူ
အရပ်သား၊ တောင်သူလယ်သမားတိကို ဖြေဖျော်ကတ်ရပါရေ။ သာခြင်းဆိုရေအခါ များရေ အားဖြင့် ရခိုင်တရောကို ထိုးကတ်ရေ။ လုံးချင်းဆိုပြီးကေ ကိုယ်တိုင်တရောနန့် လိုက်ခြင်း
ဖြစ်ရေ။
သာချင်းတိတွင် ပြည်ဖွဲ့၊ မြို့ဖွဲ့တိကို တစ်မျိုး၊ သဘာဝအဖွဲ့တိကိုတစ်မျိုး၊
အလွမ်းအဖွဲ့တိကိုတစ်နည်း၊ အသံကိုဆွဲပနာ သီဆိုရပါရေ။ သဘာဝရှုမြင်ခြင်းနန့်လွမ်းဆွတ်တမ်းတပုံကို ဓမ္မဝိဇယသာခြင်း၌ အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့ဆိုထားပါရေ။

ဂနိုင်ဆိုကေ၊ မြိုင်ညိုအောက်ကို၊ တစ်ယောက်တည်းသာ၊ ရောက်လီပါကေ၊ ဟေမာ
ကုန်ရှောင်း၊ နွီရာသီမှာ၊ ဂိမ္မံပြောင်းကေ၊ တပေါင်းချီးကျူး၊ ရွက်ဟောင်းညှာြွကီ၊ ရွက်သစ်
နုလို့၊ ညွန့်ဖူးစီကေ၊ နွီရတုမှာ၊ ပျိုနုသာယာ၊ ဟေမဝါတွင်၊ ဝီဆာခက်လက်၊ စိမ်းမြညိုကေ၊
ပင်ပျိုထက်မှာ၊ သီးယှက်ပွင့်ခိုင်၊ တကြိုင်ကြိုင်နှင့်၊ ဂနိုင်ကြက်သရေ၊ ဘော်ကွဲသူရို့၊
စိတ်ပူကျွမ်းကေ၊ လွမ်းစဘွေလေ။ ။
_ _ _
တောင်မြောက်ဝဲယာ၊ ရှုကြည့်မျှော်သော်၊ သီဒါတရိုး၊ လီအဟုံကြောင့်၊ ဗလုံထိုးလို့၊
မြူခိုးမှိုင်းမှုံ၊ လှိုင်းကြက်ခုန်ကေ၊ ယက်ဖြူဖွီးဖွီး၊ ပရဗွက်ဆံ၊ ဂယက်သံလေ၊ ညံမစဲဘဲ၊ ဝဲဩဃဟံ၊
ခနောင်းဆံကေ၊ ပြောင်းပြန်အောက်ထက်၊ တြွပက်ြွပက်နှင့်၊ ကျွက်ကျွက်လည်းညံ၊ သမုဒ်
ကျယ်ကေ၊ ပင်လယ်မကို၊ မြင်ရပြန်သော်၊ ပူပန်ညှိုးခြောက်၊ အသက်ဝိÓဏ်၊ ပျက်စီးရန်ကို၊
အလွန်ကြောက်လို့၊ စီးလျှောက်မျက်ရည်၊ အသဲညိုလေ၊ ပြိုမတတ်အောင်၊ ငိုလတ်တေလေ။
လင်ယောကျာ်းခရီးထွက်သွားသဖြင့် ရာသီအလိုက် အိမ်သူဇနီးက လွမ်းဆွတ်တမ်း
တသော သာခြင်းမှာဆိုလျှင်-
]]ဆီးနှင်းစွတ်စို၊ မယ်မှာငိုကေ၊ ပြာသိုလဲပွဲ၊ တပို့တွဲမှာ၊ မီးမယေသဘင်၊ ရထားငင်
ကေ၊ ပျော်ရွှင်သောင်းသဲ၊ ရွာရှေ့ပြင်ကေ၊ မယ်လျှင်စိတ်မှာ၊ ပူကြီးဆွေးလို့၊ မကွဲမကွာ၊
လူတကာမှာ၊ ချစ်ဖော်စုံမက်၊ သည်ကိုမြင်ကေ၊ မယ်လျှင်စိတ်မှာ၊ စိတ်ကြီးပျက်လို့၊ အသက်
ကိုပင်၊ မရှူချင်ကေ၊ မယ်လျှင် ဝမ်းနည်း၊ မိုးရာသီမှာ၊ လီထက်သဲလို့----။
_ _ _

တိုက်သာချင်းဟူ၍ တစ်မျိုးဟိပါသိမ်းရေ။ ယောကျာ်းနန့်မိန်းမ အပြန်အလှန်
အတိုက်အဆိုင်၊ အချေအတင် ပြောဆိုစော်ကို ဖွဲ့နွဲ့ထားခြင်းဖြစ်ရေ။


ဥပမာ---

ယောကျာ်းဆို ။ ။ ဓနြွေကးငွေ၊ ရချင်ပေ၍၊ ပြည်ကိုလှည့်ပတ်၊ ညိုးမသုံကေ၊ ဂုဏ်
သတင်းနှင့်၊ သာခြင်းတတ်ဟု၊ ရပ်အဖြာဖြာ၊ အရွာရွာမှာ၊ ကျော်ပါ
တုံလတ်၊ တုပြိုင် သူကေ၊ ပြူမထွက်လေ၊ တစ်ဖက်သားကို၊ စကား
ဆိုသော်၊ ဇာကိုပင်မောက်၊ အတင်းခံကေ၊ ငါ့ထံရောက်က၊ ပျောက်ရ
မည်သာ။


မိန်းမဆို ။ ။ပြည့်စုံလက္ခဏာ၊ ဤသည်ရွာ၌၊ တစ်ခါတစ်ခေါက်၊ ဖိတ်မံခေါ်ကေ၊
လာကာရောက်က၊ ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်၊ ပွဲမှာဝင်ကေ၊ စိတ်လျှင်လှဲမြူး၊
ဥဩတွန်ယောင်၊ လွမ်းသံကျူးမည်၊ မှတ်တုံပေ၍၊ သာကြေချိမော၊
ငါဆိုသံကို၊ တရံကြားက၊ ကြက်ဖကိုလွန်၊ ကြက်မတွန်ယောင်၊
အသံကျပ်ကျပ်၊ စကားဆင်ခြီ၊ အင်မညီကေ၊ မပီပြတ်ဘဲ၊ ဖားကြတ်
မြည်ဟန်၊ ဝါဝင်းသံကို၊ ကြားလိုက်ပြန်ကေ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p51-52&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]
ရ</text>
      <sha1>smjwwl38fekno42ukqlbz7uimvoy1a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်သံချပ်ကြီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1697</id>
    <revision>
      <id>20779</id>
      <parentid>6147</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832282}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4533" sha1="ide00hf21ffgsh597k1gumcnyzuwim0" xml:space="preserve">မောရပဗ္ဗာတာ သေလာကျောက် ဘဂဝါဇိနရောက်သောအခါ

ဗြဟ္မာနတ်လူ ပူဇော်ကပ်လို့ မြတ်စွာဗုဒြွပြုံးတော်မူ

စွယ်တော်လေးဆူ သွားတော်ပေါင်းမှ

နီမောင်းညိုမြ ရောင်ခြောက်သွယ် တိုင်းမြတ်အလယ် ပြည်ဓညမှာ

ထိန် လင်း တောက်ပကူးယှက်လှာ ရာဇသူရိယာစန္ဒာမင်းမှာ

သဒြွါပြင်းစွမီတိဟု လက်တော်စုံထိပ်မှာမိုးလို့

ရှိခိုး ဝန္ဒာန လျှောက်လီခါ ဗုဒြွမြတ်စွာဗျာဒိတ်ပန်းကို

ဆင်းမြန်းစုံမက်ဉီးတင်ချီ ဓညတီဋ္ဌာနတိုင်းဟု သမိုင်းနာမ

ဗျာဒိတ်ဟာ မျိုးရက္ခာ စဉ်လာထွန်း

ကြငှန်းတည်ဆောင်ကစိုးစံလာ ပြည်ဓညာတေဇာထူး

မြောက်ဉီးရွှီးနန်းရောက်သောအခါ မင်းမြတ်ရာဇာ ကျော်သတင်းနန့်

မင်းဗာမင်းမြတ်စိုးတော်မူ ထီးအဆူဆူပိုင်ကာချုပ်

ချွန်းနျယ်အုပ်လို့ကတုတ်ခံ ဉာဏ်မြတ်အပွန် ပညာဟိသည်

တဝိနာမမြတ်ဆရာ ဉီးမြဝါ ညွှန်ကာပြလို့ ဋ္ဌာနသီရိဘုမ္မိမြီ

များဗိုလ်ခြီ လျာ်လူအပေါင်းနှင့် ကောင်းမှု ဒါနပြုသောအခါ

ရန်အောင်ဇေယျဘွဲ့မည်ပီး ပိုထိုးတော်မြတ်မွီကျော်

သျှစ်သောင်းတော်ကျော်သတင်း ဇမ္ဗူသောင်းတွင်းထွဋ်မဏ္ဍိုင်

မယိမ်းမယိုင်တည်ကာဟိ ဗုဒြွာဓိပတိငါတို့ပြည် ခြောက်ပါးရောင်ခြည်

òဖးºကယ်တောက် ထက်အောက်နန္တစက္ကဝါ ဘီးမျိုးရှင်ကွာကင်းစင်ဘိ

မုနိဗုဒြွအရဟံ သကျဇ့နံဉဒိဿကို ပူဇော်ရဟထီးတော်လှူ

တိုင်းသားပြည်သူသျှင်လူပေါင်းတို့ သောင်းသောင်းသာစုဟစ်အော်ကာ

ပူဇပူဇာဂါဝရ ဝန္ဒနာ နာမဉီးထက်တင် ဗုဒြွအသျှင်ကိုယ်တော်မြတ်

ထီးတော်ကပ်လို့လွန်သပ္ပယ် တိုင်းမြတ်အလယ် ပြည်ဓညမှာ

သဂါရဝကိုသိုလဟုံ ပွားများပြည့်စုံကာလောင်း အန္တရာယ်ပေါင်းကင်းဝီးကွာ

ကိုးဆယ့်ခြောက်ဖြာနာမဟိ နတ်ရွာအတိလွန်စည်ပင်

ရဟန်းလူရှင်ဝေနေယျ များစွာ သတ္တအီးချမ်းစီ

လေးရပ်ဝတီမာစီးကြောင်းကို ကျမ်းဟောင်း မော်ကွန်းစာအဆို

မူလနဂိုပိုမသွင်း များလူခပင်းသိလီအောင် ရက္ခတိုင်းဘောင်

ဓညာထွန်းက စာညွန်းစီကုံးပီးလိုက်တေ

များဗိုလ်ခြေသျှင်လူအပေါင်း

သောင်းသောင်းသာ ဓုခေါ်ကတ်လီ

သာဓု...သာဓု ခေါ်ကတ်လီ

သာဓု ... သာဓု။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:သံချပ်]]</text>
      <sha1>ide00hf21ffgsh597k1gumcnyzuwim0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်သျှင်ပြုဓလေ့နန့် ရတုဆိုပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1698</id>
    <revision>
      <id>20780</id>
      <parentid>15293</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832295}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42764" sha1="oua0gak31n50l757kyq5266rup7gx3n" xml:space="preserve">ဘုရားသျှင် လက်ထက်ကပင် သျှင်ပြုခွင့် ရဟိလာရေမှ စ၍ သျှင်ပြုလေ့ရေ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် လူမျိုးရို့တွင် ကု သိုလ်တော်ပွဲထူး တစ်ခုဖြစ်လာရေ။ မိဘတိလည်း သာသနာ့အမွေပီးရာ ခံရာရောက်၍ မြင့်မြတ်ရေ ဟု ယုံကြည်ကတ်ရေ။ ရခိုင်ဘုရင်မင်းတိလည်း ပဉ္ဇင်းတစ်ထောင်ခံပွဲတိကို ပြု၍လည်းကောင်း၊ သာသနာ အတွက် ထောက်ပံ့ကူညီ လှူဒါန်းပြု၍ လည်းကောင်း၊ သာသနာ့ကရ၊ သာသနဒါယဒ၊ သာသနာ ဒါယပ၊ သာ သနာ့နုဂ္ဂဟူရေ ဘွဲ့ထူးကို အမြတ်တနိုးခံယူခဲ့ကတ်ကြောင်း ကျောက်စာရို့တွင် တွေ့ဟိနိုင်ပေရေ။

သျှင်ပြုအရွယ်ရောက်သူကို ရခိုင်က &quot;ဗောင်းတင်ချေ&quot; ဟုခေါ်လေရေ။ သျှင်ပြလိုသူတိမှာ သာရဏဂုံသီလ၊ သျှင်ကျင့်ဝတ် စရေရို့ကို ပီသစေရန် ကြိုတင်၍ ဆရာတော်ထံ လျှောက်ထားအပ်နှံကာ သင်ယူစေရရေ။
သျှင်လောင်းမှာလည်း သျှင်ပြုပွဲအတွက် မကျန်းမာခြင်းစရေ ဘေးအန္တရာယ်အတွက် ကင်းသျှင်းစေရန် ရေကူး၊ သစ်ပင်တက်၊ ခရီးဝေးသွားခြင်း အမှုရို့ကို ရှောင်ရရေ။ ဆရာတော်နန့် နိ့ရက်ကောင်းကို သတ်မှတ်ပြီး ပရိက္ခရာတိကို ကျောင်းသို့ပီးပို့ ထားရရေ။ ရှေးကဆိုလျှင် ပရိက္ခရာတိမှာ သင်္ကန်းစုံအတွက် ပိတ်ဖျင် ကိုကိုက်ဖြတ်၍ လက်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကတ်ရရေ။ သပိတ်မှာ မြေကိုလုပ်၍ မည်းနီစေအောင် မီးဖုတ်ထား ခြင်းဖြစ်ရေ။ ထိုပရိက္ခရာ (သျှင်ရဟန်းအသုံးအဆာင်)တိကို သျှင်မပြုမီ တစ်ရက်တွင် ဆရာဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းသို့ အခမ်းအနားဖြင့် သွားရောက်၍ ပင့်ပွဲပြုရေ။ တံခွန်၊ ကုက္ကား ကိုင်ဆောင်ကာ လူကြီးတိက ရှေ့ဆောင်လျက် သွားရောက်ပြီး ဆရာတော်ထံမှ သီလခံယူ၍ ပင့်ဆောင်ကတ်လေရေ။

သျှင်လောင်းလှည့်ပွဲကို ပြုလုပ်သူတိ ဟိခကေလည်း နည်းပါးသွားလေပြီ။ သျှင်လောင်းလည့်ပွဲ၌ သီဆိုရေ ရတုတိမှာ သျှိုးလိုက်ရတုဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်တွင်ကတ်ရေ။ ဗုဒ္ဓဝင် တောထွက်ခန်းတိကို စပ်ဆိုထားရေ ကြိုးတန်းရတုတိပင်တည်း။ နောက်၌ ထိုရတုကို ဖော်ပြပါအံ့။ တန်းခိုးဆရာထွန်းလည်း &quot;သျှင်အာနိသန်နိဗ္ဗာန် မျက်ချစ် သာခြင်းသစ်&quot; ဟူ၍ ရေးစပ်ဖွဲ့ဆိုခဲ့ပီသေးရေ။

နံနက်စောစော သျှင်လောင်းအား ရေမိုးချိုး၊ တောင်ရှည် ပုဆိုးဝတ်၊ ခေါင်းပေါင်း ဦးသျှေင်ဆင်မြန်းရရေ။ ဆင်မြန်းရာတွင် ၎င်းဧ့ အထက်နံဖြစ်ရေ စေနီသားက ဦးခေါင်းကိုလည်းကောင်း၊ အောက်နံဖြစ်ရေ တနင်္လာသားက အဝတ်တန်ဆာကို လည်းကောင်း ဆင်ရရေ။ ရေစင်အညွန့်ကိုလည်း မိမိမွေးနံဧ့ အထက် ဖြစ်ရေ စနီ၊ရေကြာ၊ကြသပတေးအညွှန့်ရို့ကို ထည့်ရရေ။ ထို့နောက် သီလယူစေကာ ဘိသိတ်သွန်း မြှောက်ရေ။ သျှင်ပြုမင်္ဂလာ မြှောက်ရေဟုခေါ်ရေ။ ရဟန်းသံဃာတော်တိက မင်္ဂလာပွဲ အခမ်း အနား စီစဉ်ပုံမှာ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ (သမက်တက်မင်္ဂလာ) ပွဲနန့် အတူပင်ဖြစ်ရေ။

==သျှင်ပြုမင်္ဂလာပွဲပြုလုပ်နည်း==

မင်္ဂလာမြှောက်ရန်အတွက် မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို စီရင်ရရေ။ ပြုလုပ်ရာ၌ နှမ်းမဖြူးရရေ ကောက်ညှင်း တစ်ပေါင်း၊ ကန်စွန်းမြောက်ဥ၊ ဂရင်ငှက်ပျောသီးနှစ်လုံး၊ ဘဲဥနှစ်လုံး၊ အကြေးခွံမခွာရေ အကောင်လိုက် ငါးကန်သား ကောင်ကျိုးနှစ်ကောင်၊ ပုစွန်တုတ်အကောင်လိုက် နှစ်ကောင်ရို့ကို အားလုံးချက်ပြုတ် ကြော် လှော်ပြီးသား ဖြစ်ရရေ။ ထိုကို မင်္ဂလာထမင်းပွဲ မနောလင်ပန်းတွင် ထည့်ရရေ။ ထမင်းပွဲဧ့ လက်ယာ ဘက်တွင် မြောက်ညွန့်၊ သပြေညွန့်၊ အုန်းညွန့်၊ နှစ်ညွန့်စီပါရေ ရေစင်အိုးနှစ်လုံး၊ လက်ဝဲဘက်မှာ ရွှေဖရုံ သီးနှစ်ပွဲ၊ ပုစွန်နှစ်ကောင် နှစ်ပွဲ၊ ငါးနှစ်ကောင် သို့မဟုတ် ကြက်သားအူစုံ ရေးစုံချက်ရေ ပွဲတစ်ပွဲ၊ စုစု ပေါင်း ဟင်းငါးခွက်ပါရေ ဟင်းရံပွဲတစ်မျိုး ထားရရေ။

မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို မင်္ဂလာစားပွဲခုံ (ရှေးကဆိုလျှင် ဒေါင်းလှန်) ရခိုင်အခေါ် ပွဲတင်ပေါ်တွင် သံသျှင်စပါးတိ ဖြန့်ခင်း၍ ငွေသားအစစ် ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ကို အပေါ်ကတင်ထားရေ။ တချို့မှာ နင်းတားစရာ သံတိုသံစ သံ ပိုင်းတိလည်း ချထားပါဟိလေရေ။ မင်္ဂလာပွဲနန့် ဟင်းလျာတိကို နီထားတကျ စီစဉ်ချပီးကတ်ရရေ။ အ ကြောင်းမှာ ပြင်ဆင်ထားြ့ီးရေ မင်္ဂလာပွဲကို နီရာရွေ့ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း မပြုရတော့ချေ။ ချက်ပြုတ် ကတ်ရသူတိမှာလည်း အမျိုးသမီး အပျိုတိချည်းသာ ဖြစ်ကတ်ရလေရေ။ မင်္ဂလာမြှောက်စဉ် လူပျိုရံတိက ဝဲယာ သင့်ရာက ခြံရံ၍၊ ပရိတ်ချည် ဝိုင်းပတ်ကာရံထားရေ စည်းတွင်းက ဟိနီရေ။ ဝဲယာထားရာ၌ သျှင် လောင်း တနင်္ဂနွေသားဖြစ်လျှင် ဓါတ်ဖက်တူ နံ(စနီ)သားကို လက်ယာရံထားရရေ။ မိတ်ဖက်တူရေ နံ (ကြသပတေး)သားကို လက်ဝဲရံထားရရေ။ ပရိတ်ရွတ် မင်္ဂလာမြှောက် ဘိသိက်ရေ ပက်ဖျန်းပြီးလျှင် ပွဲရံမှ ထမင်းဟင်းငါးရို့ကို အနည်းဆုံး ခုနစ်လုတ်စီရေ်လည်းကောင်း စားရေက်ကတ်ရလေရေ။ လက်ဆေး ရန်နန့် စားကြွင်းပစ်ရန် ထွေးအိုးအဖြစ် အသုံးပြုစရာ မြေအိုးသစ်တိလည်း ထားဟိပီးးရလေရေ။ ထို နောက် မိဘတိက ဦးစွာလက်ဖွဲ့လေသဖြင့် ဦးချ၍ ခံယူရလေရေ။ သျှင်ပြုရန်မှာ နံနက်ဖြစ်စေ၊ နိ့လည် ဖြစ်စေ သတ်မှတ်ပြုနီကတ်ရပီဧ့။ ဆံချစဉ် အမိဖြစ်သူလည်းကောင်း၊ မိထွေးနှမ၊ အစ်မရို့ကလည်းကောင်း ဆံပင်ကို အဝတ်ဖြင့် ခံယူကတ်လေဧ့။

သျှင်ပြုပွဲတွင် ဓလေ့တိအရ သျှင်လောင်းရွက်ပို့ခ၊ သင်္ကန်းထုပ်ထားခ၊ မာရ်နတ် မှောင့်(နှောက်ယှက်) ခရို့ အတွက် လူပျို၊ကျောင်းသား မင်းကျွန်ရို့အား အသီးသီးပီး၍ ကျေနပ်စေရဧ့။ ရှေးက သျှင်ပြုပွဲတွင် စည်တီး လေ့ဟိကြောင်းကို ထင်ရှားစေရေကား ပတ်တီးသာချင်းတိက သက်သေခံနီပေဧ့။

'''သျှင်စည်သံလေ သျှင်စည်သံ'''

'''စေတနာမြတ်မွန်၊ သျှင်စည်သံလေ'''

'''(ငါ့သားလှမောင်၊ ဝင်းဝင်းပြောင်'''

'''သင်္ကန်းလည်းဆီး၊ ရှုမငြီး)'''

'''မောင်သျှင်ကြီးလေ၊ သျှင်ကြီးလေ။'''

သျှင်ပြုပွဲရို့၌ စည်သံတိမှာ မင်းပြားနယ်၊ မြောက်ဦးနယ်ရို့၌ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကတ်ပေဧ့။ ယအခုဆိုလျှင် ရခိုင် ရိုးရာမပျက် ယဉ်ကျေးမှုအတုယူ ပြုလေ့တိလည်း ပြန့်ပွားလာခဲ့ပြီး ဖြစ်ပေဧ့။ ရှေးက သျှင်ပြုပွဲတွင် မြို့ရော တောပါ စည်သံ၊ ဗြောသံ၊ ဆိုင်းသံရို့ဖြင့် နာပျော်ဖွယ် ဧည့်ခံခဲ့ကတ်ရေ်လည်း၊ ယခုကား ခေတ်အလိုက် အသံချဲ့စက် တအော်အော်ဖြင့် ကျင်းပနီကတ်ရေကိုပါ တွေ့ဟိလာကတ်ရဧ့။ ကိုယ့်ရွာ ကိုယ့်ဓလေ့ တီးဝိုင်း တိဖြင့်လည်း ပြုလုပ်နီကတ်ပေသေးရေ။ အဟောင်းအသစ် ရောပြွမ်းမှုလည်း မလွှဲရှောင်သာ ဟိကတ်ရမည် ကား ဓမ္မတာတည်း။

ရမ်းဗြဲ၊ မာန်အောင်ဒေသ၌ သျှင်မပြုမီ ညနီတွင် ကာလသား/သမီးရို့ စီမံပြုလုပ်ကတ်ရင်း တစ်ဖက်နန့် တစ်ဖက် အတင်အချ ကဗျာပညာစမ်းရေ။ ဇမ်းကစားခြင်းဖြင့် အရှုံးမခံ အနိုင်မပီးဘဲ ပျော်စရာအတိ ဟိခဲ့ကတ်ဧ့။ သျှင်ပြုပွဲတွင် အထူးရွေးချယ်ရရေ ဓလေ့မဟိချေ။ တချို့မှာ ရထားမီးဟို့ရေ (တပို့တွဲ)လတါင် သျှင်မပြုဘဲ ရှောင်ကတ်ရေကို တွေ့ရဧ့။ သျှင်အဖြစ်လည်း &quot;စုံ&quot;ကျကို ရှောင်ပြီး &quot;မ&quot;ကျရေ နိ့တွင်သာ လိင် ပြန် (သျှင်လူထွက်)ကတ်ရဧ့။ ဥပမာ ၇၊ ၉၊ ၁၁ စရေနိ့တိတွင်ဖြစ်ကတ်ဧ့။

သျှင်သာမဏေဘောင်သို့ ခေတ္တဝင်သူကို ရခိုင်က မောင်သျှင်ဟုခေါ်ဧ့။ မောင်သျှင်လူထွက်တိရေ သျှင်ဘဝက ရှည်ထွက်ပြုရေ ဆံပင်ကို ရိတ်ပစ်လေ့ဟိကတ်ဧ့။ အဖော်မိတ်ဆွေတိ၊ ကျောင်းသားတိက &quot;မောင်သျှင်လူ ထွက် ကလူကွက်၊ ဇာနန့်စားဖို့၊ ထွက်လတ်တေ&quot;ဟူ၍ ပြောင်လှောင်ပြောကတ်ဧ့။ ကလူကွက်ငှက်ကား ဦးခေါင်းထိပ် ပြောင်သလက်ဟိရေကြောင့် ထိုငှက်နန့် နှိုင်းခိုင်းတင်စား ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သတည်း။

အချို့က ခေါင်းတုံးပြောင်ကို ထိပ်ခေါက်ကစေားလေ့ဟိကတ်ရေ။ သို့ရေ် ခေါင်းတုံးပြောင်ဘဝဖြင့် မနီရ ချေ။ ဦးခေါင်းတွင် အဝတ်စတစ်ခုခုကို ပေါင်းရစ်ထားရဧ့။ ထိုသို့ ပေါင်းရစ်မထားလျှင် ထောင်ထွက် (ထောင် ကျသား) အဖြစ် ကဲ့ရဲ့ခံရခြင်း၊ တခြားမကျန်းမမာမှုစရေ အကြောင်းကြောင့် ဆံပင်ရိတ်ပယ်ခံရရေ နာ လန်ထစနန့် ရောထွေးထင်မှားနိုင်ခြင်းရို့ ဟိတတ်လေရေ။

ရှေးက အသက်ဆယ်ကျော်လျှင် (ဝိနည်းခွင့်ပြုချက်အရ ကျီးငှက်မောင်နှင်၊ စာခြောက်နိုင်ရေအရွယ်) သျှင် ပြုလေ့ဟိခဲ့ကတ်ရေ။

ထိုသျှင်လောင်း သူငယ်အား သျှင်လူထွက်ဟု သတ်မှတ်လျက် ဦးခေါင်းတွင် အဝတ်စတစ်ခုခုနန့် ပေါင်းရစ်ထား ရရေ။ ထိုကို အစွဲပြု၍ ဆယ်ကျော်အရွယ် သျှင်ကောင်းအရွယ် သူငယ်တိကို ဗောင်းတင်သျှေဟု ခေါ်ကတ် လေ့ဟိလာခဲ့ရေ။ ရခိုင်ထီးနန်း ပျက်သုန်း၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကတ်ရာတွင် အနောက်ပြည် ပင်းဝါ(ရာမူး) သို့ ရောက်ရကတ်ရေ ဆရာတော်တိအနက် အရစ်ပေါင်း(ဦးရစ်ပေါင်း) ဆရာတော်လည်း တစ်ပါးပါဝင်ခရာ ထိုဆရာတော် သီတင်းသုံးခဲ့ရာ ကျောင်းနီရာကို ယခုတိုင် အရစ်ပေါင်း ကျေးရွာဟု ခေါ်စမှတ်ဟိနီကတ်ပေ သေးဧ့။ ရခိုင်ဘုရင်မင်းဧ့ သားတော် ဦးရစ်ပေါင်းအရွယ် မင်းသားငယ်ဧ့ ဆရာရင်းဖြစ်ရေကြောင့် အရစ် ပေါင်းဆရာတော် ဟူဧ့။

ဤစာရေူးသူရေ ငယ်စဉ်ကပင် သျှင်ဝတ်ဆင်လာခဲ့ရေ။ အဘိုးအဘောင်ရို့ အိုမင်းရင့်ရော်နီပြီးရကား မသေမီ မြေးမြစ်တိကို သျှင်ဝတ်ဖြင့် မြင်သွားစေလိုရေ။ ကုသိုလ်အာရုံတစ်ခုကို အမှတ်ရစေသဖြင့် သေခါ နီးဘဝပြောင်း ဖြူးဖြောင့်မည်သာတည်း။ သျှင်ပြုဓလေ့၊ သျှင်ပြုပွဲတိကား သသနာတည်သရွေ့ ဟိနီကတ်မည် သာဖြစ်ဧ့။ သားယောက်ျားရဟိလျှင် သျှင်ပြုရန် ရည်မှန်းချက် ဟိလာခဲ့ကတ်ဧ့။ မဖြစ်မနီ ကြိုးစား၍ တတ်စွမ်း သလောက် ဆောင်ရွက်ကတ်ရရေကား။ ပွဲပြင်ဖြင့် မတတ်နိုင်ထားဘိဦး၊ ကျောင်းထက်သျှင်ခေါ် ဆွမ်းတစ်ပွဲ နန့်ရေ်လည်း ကျောင်းပေါ်တင်၍ သျှင်အဖြစ်ကို အရယူစေခဲ့ကတ်ပေဧ့။

သျှင်ပြုပွဲ၊ သျှင်ပြုပွဲ သာသနာဘောင် ရောက်အောင် ဆောင်ကြဉ်းပေ။ လူရယ်လို့ဖြစ်လာ သားသျှင် မိဘတိမှာ သျှင်ပြုရ တာဝန်လည်းဟိကတ်ပေ။ သာသနာ တာဝန်ကျေပြွန်အောင် သားသျှင်မိဘတိမှန်က သျှင်အဖြစ် သာသ နာတော်ကို သွတ်သွင်း လှူဒါန်းနိုင်ကတ်ရမည် မလွဲပေ။ သျှင်ပြုပွဲတိစွာ ကြုံခဲ့ရပေပြီ။ သျှင်ပြုပွဲတိမှာ စီမံပီး ခဲ့ရပေပြီ။ သျှင်ပြုပွဲတိစွာ ပြုလုပ်ပီးခဲ့ရလေပြီ။ သျှင်လောင်းတိစွာကိုလည်း သျှင်ပြုပီးခဲ့ရလေပြီ။ ဤသျှင်အ ဖြစ် သျှင်ပြုပွဲစနစ်ကား မဟောင်းနိုင် မရိုးနိုင် မဆိတ်သုဉ်းနိုင် မကွယ်ပျောက်နိုင်ရေ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘိသိက် တင်ပွဲ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမွှမ်းတင်ပွဲ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာ အခြေမဏ္ဍိုင် တည်နိုင်ပွဲသာ တကားဟု ဝမ်းသာမျှော်ခေါ် ဟိနီပေရေ။

ထို့ကြောင့် ၁၂-၅-၇၅ နိ့ နတ်မြစ်တွင် သျှင်ပြုပွဲနန့်ကြုံဆုံရင်း၊ အမှတ်တရဓလေ့ ကဗျာတစ်ပိုဒ်ကို ရေးစပ်မိ လေရေကို ဖော်ပြလိုပေဧ့။

'''စည်တော်စိန်း၊ ဗြိန်း-ဗြိန်း'''

'''တခြိမ်းခြိမ်း၊ ခြိမ်းသံမြည်'''

'''စည်စည်ကားကား၊ ပွဲသံကြား'''

'''မောက်သားမောင်'''

'''တောင်ပေါ်ကျောင်းမှာ သျှင်ပြုလားရေ'''

'''ပရိက္ခရာ၊ ပဒေသာ'''

'''မေ့မှာကိုယ်စီ၊ လက်ဆောင်ချီ'''

'''အညီတကွ၊ တင့်တယ်လှ'''

'''နောက်မှလူပျို၊ အရွေ့ဆို'''

'''အပျိုမယ်ရ၊ လွန်အားရ'''

'''ဆရာသျှင်၊ ထေရ်ကျော်ရင်းမှာ'''

'''သျှင်သွင်းရလေ သျှင်သွင်းရ။'''

သျှင်ပြုမင်္ဂလာ ရတုစာကြိုးတန်း

* ၁။         မကုဋ ကုဋ၊ တုမရရေ၊ လူ့ဘက်မြတ်ဆရာ                                        (ရွှန်း)
* ၂။         ဆယ်ဖြာဓမ္မ၊ သာဝက၊ အဌပုဂ္ဂလာကို                                                   ။
* ၃။         သဒ္ဓါရိုကျိုး၊ လက်စုံမိုး၊ ဟိခိုးကန်တော့ပြီး၍                                               ။
* ၄။         ကျေးဇူးတော်သျှင်၊ မွေးရေမိ                                                              ။
* ၅။         ဂုဏ်အင်ကြီးဘိ၊ ဘပီတာကို                                                               ။
* ၆။         ဒွါရသုံးဖြာ၊ ဝန္ဒာမိ                                                                           ။
* ၇။         ပညာအထူး၊ သင်ပီးဖူးရေ၊ ဂုဏ်ထူးမြတ်အာစရိအား                             ။
* ၈။         ဆယ်ဖြာညွတ်ကျိုး၊ လက်စုံမိုး၊ ဟိခိုးကန်တော့ပြီး၍                                     ။
* ၉။         ပညာဟိရို့၊ နှစ်သိမ့်ရှေးစဉ်လာ                                                            ။
* ၁၀။       သျှင်ပြုမင်္ဂလာ၊ ရတုစာကို                                                                   ။
* ၁၁။       ချိုသာအေးမြ၊ ဆိုလိုက်မည်လေ                                                          ။
* ၁၂။       ချိုသာအေးမြ၊ ဆိုလိုက်မလေ                                                           (ရွှန်း)
* ၁၃။       ကြားသူနာသူ၊ သဒ္ဓါဖြူရေ                                                               ။
* ၁၄။       နာသူရောင့်ရဲ နိုင်ဘူးလေ                                                                  ။
* ၁၅။       နာသူရောင့်ရဲနိုင်ဘူးလေ၊ နိဒါတ်ပြီးပြီ                                                    ။
* ၁၆။       ရတနာရောင်ညီး၊ အောင်စည်တီး၊ တိုင်းကြီးရွှေကပ္ပီ                                   ။
* ၁၇။       ခမည်းတော်မြတ်၊ စောနိနတ်၊ မင်းမြတ်အသမ္ဘိန်ကား                                ။
* ၁၈။       သမ္ဘာဟိန်ရေ၊ ရာဇိန် သုဒ္ဓေါဒန                                                           ။
* ၁၉။       မဂ္ဂမည်ဟိ၊ သီရိမာယာ၊ နန်းဆောင်ညာ၊ မာတာမိခင်မြတ်၍                          ။
* ၂၀။       သုံးလူနတ်၊ လောင်းြတ်ရို့ဆရာည                                                        ။
* ၂၁။       သက်တော်ဆယ့်ခြောက်၊ ရွယ်တော်ရောက်၊ မင်းမြှောက်တင်တော်ရှာရေ      ။
* ၂၂။      ဗိမ္မာယရေ်၊ နတ်နန့်ဆေး                                                                  ။
* ၂၃။      နန်းမ သုံးဆောင်၊ စွင့်စွင့်ထောင်ရေ                                                     ။
* ၂၄။      ပြောင်ပြောင်မြေက၊ ပေါက်ကဲ့လေ                                                         ။
* ၂၅။      မြေကပေါက်၊ အံ့လောက် နန်းသုံးဆောင်                                                 ။
* ၂၆။      ရမ္မ၊ သုတ၊ သုရမ္မဟူ၊ နာမ တံခွန်ထောင်ရေ                                           ။
* ၂၇။      လူ့ဘောင်တူဖက် ဟိဘူးလေ                                                                 ။
* ၂၈။      နတ်ရို့နီရာ၊ ဝတိ ံသာမှ                                                                   ။
* ၂၉။      ရှာရေ်အလွန် ရှားကဲ့လေ                                                                 ။
* ၃၀။      ရမ္မ၊ သုဘ သုရမ္မဟု၊ နန်းမသုံးဆောင်ပေါ်                                                ။
* ၃၁။      ရို့ဘုရား၊ မြတ်လောင်းတော်                                                               ။
* ၃၂။      ပျော်ပျော်စံစားတုန်း                                                                          ။
* ၃၃။      သက်တော်ချိုးရေ၊ နှစ်ဆယ့်ကိုးမှာ၊ သတိုးရွှေပန်းကုံးသို့                               ။
* ၃၄။      ချစ်မဆုံးရေ၊ ရွှေတုံးမြတ် သားရတနာကို                                              ။
* ၃၅။      ဖွားမည်သာ ထိုရေ့နိ့                                                                    ။
* ၃၆။      စိတ်တော်မရွှင်၊ ပန်းဥယျာဉ်ကို                                                             ။
* ၃၇။      ဘုန်းသျှင်လည်တော်မူလေး                                                                  ။
* ၃၈။      လောင်းမြတ်ဘုန်းမော်၊ ဥယျာဉ်တော်မှာ                                                 ။
* ၃၉။      စိတ်တော်ရွှင်ရွှင်၊ စီးကြောင်းလေး                                                         ။
* ၄၀။      သစ်သီးကစီး၊ ပန်းကမွှေး၊ ပျော်လည်း ပျော်ဖွယ်ရာ                                    ။
* ၄၁။      ဥယျာဉ်တော်မြတ်၊ ဆယ့်နှစ်ရပ် လှည့်ပတ်ကြွမြန်းလာရေ်                         ။
* ၄၂။      ရှေးဆီမှာ၊ မြန်စွာကာဆီးဆီး                                                               ။
* ၄၃။      နတ်တို့ပြဟိတ်၊ လေးနိမိတ်၊ ထိတ်ထိတ်သံ ဝေငြီးဖို့                                   ။
* ၄၄။      သူအိုကြီး၊ ရှေ့ကလာ                                                                        ။
* ၄၅။      သူသေ၊ သူနာ၊ ယပ်ကိုထမ်းလို့                                                            ။
* ၄၆။      ဆရာရဟန်း၊ ကြွမမြန်းလာ                                                                 ။
* ၄၇။      မည်သူမည်ဝါ၊ ငါမသိဟု                                                                    ။
* ၄၈။      ဝါစေယျာသီး                                                                                  ။
* ၄၉။      ဗျာဒိတ်တော်သံ၊ အာဏံစက်ကို                                                           ။
* ၅၀။      ဦးခေါင်းယှက်တင်၊ ဆယ်ဖြာလက်ဖြင့်                                                    ။
* ၅၁။      ပျောင်းညွတ်တင်တော်ရှာရေ                                                           ။
* ၅၂။      စုံစွာနားလည် ကြောင်းတဲ့လေး                                                            ။
* ၅၃။      ညှိုးရွှေမျက်နှာ၊ မသက်သာရေ                                                         ။
* ၅၄။      လွန်စွာပူပင်၊ ပွားကြောင်းလေ                                                             ။
* ၅၅။     စိတ်တော်မအေး၊ သံဝေစွဲ၊ နီဆဲခဏတွင်                                               ။
* ၅၆။     တောင်ညာနန်းပျော်၊ မေယရေ်၊ သားတော်မြတ်ရွှေစင်ကို                          ။
* ၅၇။     ဖွားမြင်ပါကြောင်း၊ သဝဏ်တော်ဟု၊ ညွတ်ပျောင်းဆက်သလာရေ်                ။
* ၅၈။     နတ်ကြိးသူရိတ်၊ ရာဟုမင်းရေ                                                           ။
* ၅၉။     ဖန်နန်းဘုံရှည်၊ ရွှေလမင်းကို                                                               ။
* ၆၀။     ကျပ်ကျပ်တင်းတင်း၊ ဖမ်းတော်ရှာရေ ပမာထိုထက်၊ ကဲစီးလေ                    ။
* ၆၁။     ရာဟုသညာ၊ သားရတနာကို                                                              ။
* ၆၂။     နာမဘွဲ့တော်၊ ပီးစီလေး                                                                   ။
* ၆၃။     ရာဟုရေ၊ သားရတနာကို၊ နာမဘွဲ့ပီး၊ စိတ်မအေး                                  ။
* ၆၄။     ကြာပြန့်မူ၊ ဆာပူတထင့်ထင့်                                                               ။
* ၆၅။     ဂနိ့ညပင်၊ တောမြိုင်ခွင်။ အလျှင်ထွက်မှသင့်ဟု                                     ။
* ၆၆။     စိတ်တော်ချင့်၍ ချိန်သင့် သန်းခေါင်ယံမှာ                                               ။
* ၆၇။     ဖွားဖက်တော်မှန်၊ မတ်မောင်ဆန်ကို၊ အြမ်သွား၍နှိုး                                  ။
* ၆၈။     ငါ့အကျိုး သယ်ပိုးကတ်လေလို                                                               ။
* ၆၉။     ဖွားဖက်တော်လှ၊ ကဏ္ဍကကို၊ ကကြိုးဆင်ချေ ဆိုရေ                              ။
* ၇၀။     မြိုင်ညိုတောသို့၊ ထွက်ကြောင်းလေ                                                      ။
* ၇၁။     မကြာမတင်၊ ယနိ့ပင်လျှင်                                                               ။
* ၇၂။     အသျှင် ရဟန်းပြုကြောင်းလေ                                                            ။
* ၇၃။     ရဟန်းပြုကြောင်း၊ မိန့်တော်ညောင်း ထပ်လောင်း ငဆန်တင်                       ။
* ၇၄။     တော်ဘူးသခင်၊ သားရွှေစင်ကို၊ ဖွားမြင်ယနိ့ည                                      ။
* ၇၅။     သွေးသံနုနယ်၊ ရာဟုမေမှာ၊ ခက်ဖွယ်မှန်မုခချဟု                                     ။
* ၇၆။     အကြောင်းမူ၊ ပေါင်းစုတင်လေရေ်                                                     ။
* ၇၇။     မတားနန့်ဖွားဖက်၊ မတ်မောင်ဆန်                                                       ။
* ၇၈။     လျင်စွာခဏ၊ ဖွားဖက်လှ၊ ကကြိုးဆင်၍လာရေ်                                    ။
* ၇၉။     ထပ်ခါထပ်ခါရေ၊ အာဏာသံညောင်းညောင်း                                       ။
* ၈၀။     မိန့်တော်မကြာ၊ မပယ်သာရေ                                                         ။
* ၈၁။     လွယ်စွာပြင်၍ ပြီးကြောင်းလေ                                                           ။
* ၈၂။     ကျွန်သျှင်သုံးဖော်၊ တူပျော်ပျော်ရေ                                                     ။
* ၈၃။     ချိန်တော်သန်းခေါင်ကြီး၌လေ                                                            ။
* ၈၄။     ချိန်တော်သန်းခေါင်၊ ညဉ့်နက်မှောင်၊ ဘုန်းခေါင်ထွက်ဆဲဆဲ၌                       ။
* ၈၅။     သံသရာဝဲ၊ ကန္တာခဲမှ၊ အမြဲနှောင်၍လာ                                                  ။
* ၈၆။     သံယောဇဉ်ထယ်စင်း၊ ကြိုးတင်းလင်း၊ အတင်းချည်နှောင်လာသို့                   ။
* ၈၇။     ရင်သွေး ရတနာ၊ ရာဟုလာ၊ နန်းလျာမောင်သက်စုအား                             ။
* ၈၈။     မြင်ပါချင်မှု၊ စိတ်တော်ညု(ငြု)၊ ဖြေမှုအတန်တန်                                      ။
* ၈၉။     စိတ်တော်မပြယ်၊ လောင်းဘန်းဝေမှာ၊ ကြာခြည်သွား၍လှစ်                         ။
* ၉၀။     သားတော်မေတော်၊ တူနှစ်ဖော်၊ စက်တော်ပျော်တုန်းခိုက်                          ။
* ၉၁။     ရင်သွေးမျက်နှာ၊ လစကြာကို၊ ရာဇာရိမြင်လိုက်က                                   ။
* ၉၂။     အရေးနစ်အောင်၊ စွဲချစ်ဘလောင်ဆန်                                              ။
* ၉၃။     မြင်၍မဝ၊ သားပန်းခိုင်ကို၊ ချတိုင်းနှမ်းချင်လှဟု                                       ။
* ၉၄။     မြတ်ဗုဒ္ဓ၊ လောင်းလှဗုဒ္ဓကူ                                                                ။
* ၉၅။     စိတ်တော်ကိုထိန်း၊ အာရုံသိမ်း၊ ထွက်ကိန်းဆင်တော်မူ                              ။
* ၉၆။     ပြည်သူ အိပ်ပျော်တုန်း၌လေ                                                            ။
* ၉၇။     သံယောခြူခြာ၊ ပူဆာဆာရေ                                                         ။
* ၉၈။     ရာဇာကြံတော်၊ ပျက်လုလေ                                                             ။
* ၉၉။     စိတ်တော်ကိုထိန်း၊ မြင်းကိုစိမ်း၊ ထွက်ကိန်းဆင်ကာ၊ ထွက်လာမြန်စွာထိုခဏ   ။
* ၁၀၀။   ဗိုလ်တစ်ထောင်အား၊ မြို့တံခါးကို၊ နတ်တိကူဖွင့်ကတ်၍                              ။
* ၁၀၁။   ချမ်းမြသာယာ၊ ကြွတော်ရှာ၊ ဒေဝါနတ်အတိ                                         ။
* ၁၀၂။   မီးခိုး၊ မီးဝါ၊ မီးပြာ၊ မီးစိမ်း၊ တထိန်ထိန်ညီး၊နတ်ဆီမီးကို                              ။
* ၁၀၃။   ထွန်းညီးပျော်ပျော်၊ လောင်းတော်ကြွမြန်း၊ ကန္တာလမ်းသို့                            ။
* ၁၀၄။   ဝိုင်းဝန်းပို့တော်ရှာရေ                                                                   ။
* ၁၀၅။   ခေမာအငူကမ်းသို့လေ                                                                    ။
* ၁၀၆။   နတ်လူဗြဟ္မာ၊ ငုံတျာတျာရေ                                                          ။
* ၁၀၇။   လွယ်စွာအမြန်၊ ပွင့်ကြောင်းလေး                                                       ။
* ၁၀၈။   ဝေနီယျတြာ၊ ဗိုလ်သတ္တဝါရေ                                                       ။
* ၁၀၉။   အောင်ချာရွှေမြို့၊ ဆိုင်ကြောင်းလေ                                                    ။
* ၁၁၀။   သျှင်ပြုမင်္ဂလာ၊ ရတုစာ၊ ကြိုးတန်း၊ တောထွက်ခန်းရေ                             ။
* ၁၁၁။   တစ်ခန်း ဤတွင်ရပ်ဧ့လေး                                                             ။
* ၁၁၂။   တစ်ခန်း ဤတွင်ရပ်ဧ့လေး                                                             ။
* ၁၁၃။   ကြားသူနာသူ၊ သဒါ္ဓဖြူရေ                                                             ။
* ၁၁၄။   နာသူသာဓု၊ ခေါ်ဧ့လေး                                                                 ။
* ၁၁၅။   နာသူသာဓု၊ ခေါ်ဧ့လေး                                                                 ။

သျှင်ပြုမင်္ဂလာ ရတုစာကြိုန်းတန်းပြီးပြီ။

မှတ်ချက်။    ။ ဒေကြိုးတန်းရတုစာကို မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ လေးမြို့ချောင်း၊ နန်းကျားကျောင်းဆရာတော် ဦးသုန္ဒရထံမှ ကျေးဇူးပြုရေ။&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ (ရခိုင်ပြည်) ၁၉၈၅-၈၆ စစ်တွေ ဒီဂရီကောလိပ်မဂ္ဂဇင်း

၁၉၈၇ခု၊ မတ်လထုတ်မှ(အသျှင်စက္ကိန္ဒ- ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုတိ အမှတ်(၈)မှ -)&lt;/ref&gt;

==ကိုကား==


[[Category:ပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>oua0gak31n50l757kyq5266rup7gx3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်အဓိမာသ်ကျမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1699</id>
    <revision>
      <id>20781</id>
      <parentid>6156</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832304}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38948" sha1="jdgcfalf5ftb6i40lggooyqpvh7rbef" xml:space="preserve">==ရခိုင်အဓိမာသ်ကျမ်း==

ရခိုင်တွင် ဓညဝတီခေတ်ကပင် နက္ခ၊ ဗေဒင်ကျမ်းတိ၊ ထိုကျမ်းတတ်
ပညာသျှင်တိကို လေ့လာတွိ့ဟိရပြီး ဖြစ်ရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် အဓိမာသ်ကြုံ၍
လထပ်ရက်ငင်ခြင်း၊ သက္ကရာဇ်ကို အတိုပြုခြင်း (ကိန်းခန်းဖြိုခြင်း) တိကို ပြုလာ
ခကတ်ပြီး ဖြစ်ရေ။ ကိန်းခန်းဖြိုခဖူးရေ မင်းတိ ဆိုကေ -

၁။ ရာလမာယုမင်းရေ ၈၆၄၅ ကို မိဘစံဇီအမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊

၂။ စန္ဒာသူရိယမင်းရေ ၁၄၈ ကို ဇီဝကကိန်း အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း ၊

၃။ သူရိယစိတြမင်းရေ ၆၀၉ ကို ဓနဉ္စကိန်း အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း ၊

၄။ သီရိစန္ဒြားမင်းရေ ၅၆၀ ကို ဥတ္တမကိန်း အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း ၊

မင်းလေးဆက် ဖြိုခကတ်ရေ။ သူရိယရေနုမင်းလက်ထက် အလမ္ဗိက
ကိန်းဟု ဖြစ်ပေါ် ခသိမ်းရေ ဆိုဧ့။
အထက်ကဖော်ပြရေ ၆၀၉ နန့် ၅၆၀ နှစ်ကိန်းကို ပေါင်းကေ ဓါတုဋီကာ
ကိန်း (၁၁၆၉)ဟု အမည်ပီးခရေ။ ထိုကိန်းနန့် ယခုကောဇာသက္ကရာဇ်
ကိုရောကေ သာသနာနှစ်ပေါင်းကိန်းကို သိရရေ။ ဗမာတွင် သရေခေတ္တရာ
သုမုန ́ရီမင်းဖြိုရေ ဒေါဒေါရသ (၆၂၂)ကိန်းနန့် ပုဂံ ပုပ္ပါးစောရဟံမင်းဖြိုရေ
ခ-ဆ-ပဉ္စ (၅၆၀)ကိန်းကို ပေါင်းသဖြင့် ဒွေ-သဋ္ဌ နန့် ဧက၊ ဧကာ (၁၁၈၂)
ရရေ။ ၎င်းကို ကောဇာရောက်ဆဲ သက္ကရာဇ်ဖြင့်ရီးကေ သာသနာနှစ် ဖြစ်ဧ့။
ရခိုင်နန့် မြန်မာ (၁၁၈၂-၁၁၆၉) ၁၃-နှစ် ကွာခြားနီဧ့။ ရခိုင်က ၁၃-နှစ်
ငယ်၍ မြန်မာက ၁၃-နှစ် ကြီးဧ့။ (တိဧ့)။

ထိုထို နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာဖြင့် ဗိုလ်တွက်နည်းကို တတ်သိရရေ။
ထိုတွက်နည်းဖြင့် မိမိရို့လိုရေနှစ်တွင် အတာဗိုလ်၊ သဝနဗိုလ်၊ ကြမတ်ဗိုလ်၊
ခယဗိုလ်၊ အဝမံဗိုလ်၊ တိတီဗိုလ်၊ စန္ဒြားမာသဗိုလ်၊ ရက်ကျန်ဗိုလ်၊ အဓိမာသ်ဗိုလ်
ရက်ငင်ဗိုလ်ရို့ကို တွက်ချက်သိရရေ။

အဓိမာသ်ဗိုလ်ရေ ပြက္ခဒိန်ချုပ်ကို စီရင်ရာ၌ အသုံးဝင်လီရေ ဆိုဧ့။
ဝါဆိုနှစ်လ မထပ်ဘဲ တန်ခူးနှစ်လ ထပ်ရေ။ ဒုတိယ တန်ခူးလ၌ အမြဲရက်စုံ
ရေ။ အဓိမာသ်ခုနစ်ပါးကို မကာရန္တတွက်ရိုး၌ လာရေ့ လငင်တွက်ရိုး၊
ဂေါဇာမျိုး၌၊ ဆယ့်ကိုးဘုဉ္ဇတ်၊ ဒွေး ဗျည်း အဋ္ဌ်နန့်၊ ဒသတ် တေရ၊ သောဋ္ဌ
ဆယ့်ရှစ်၊ ကျန်ရစ်ဓိမာသ်၊အဋ္ဌ်နန့်သောဋ္ဌာ၊ ယာစာအမည်ရ၊ သေသပတ္တာ
ဟူရေ့အတိုင်း သိအပ်ဧ့။

အဓိပ္ပာယ်ကား လထပ် မထပ်ကိုသိလိုကေ ကောဇာသက္ကရာဇ် ကို
တည်၊ ၁၉ စားပါ။ အြွကင်း ၂၊၅၊၈၊၁၀၊၁၃၊၁၆၊၁၈ ကျန်မူ လထပ်နှစ် ဖြစ်ဧ့။
အခြားဂဏန်းကျန်မူ လထပ်နှစ် မဟုတ်။ စင်စစ်အားဖြင့် ၂၊၅၊၇၊၁၀၊၁၃၊၁၅၊၁၈
ကျန်မူ လထပ်နှစ်ဟု သိရမည်။

လထပ်ကေ တန်ခူးနှစ်ခု (နှစ်တန်ခူး) ခံရေ ဟူဧ့။ ယင်းချင့်ကြောင့် ဖော်ပြပါ
၂၊၅၊၈၊၁၀၊၁၃၊ ၁၆၊၁၈ ဟူရေ ကိန်းခုနစ်ကိန်း ကြိမ်၊ မကြိမ်၊ (ကြုံမ ကြုံ)
(သင့်မသင့်)၊ ကြိမ်၊ ကြုံ ၊ သင့်က လထပ်၍ နှစ်တန်ခူးခံကြောင်းသိရန်
အဓိမာသ်တွက်နည်းရေ အရီးပါရေ။ ဤကား လောင်း ကြက်နတ်တောင်
ဆရာတော် ဦးအဂ္ဂဓမ္မ (သကျသီဟ)ဧ့ မှတ်စုမှ သိရခြင်း ဖြစ်လီဧ့။
လထပ်ရက်ငင် အာက နကျမ်းပြု စစ်တွေမြို့၊ စစ်ဆေးရုံရှေ့၊
ပညာတပ်ဦး ဆရာတော် ဦးကုဏ္ဍလက သာသနာသက္ကရာဇ်ဖြင့်
အဓိမာသ်တွက်နည်းကို ဤသို့ သင်ပီးထားဖူးဧ့။ သာသနာသက္ကရာဇ်ကို
တည်၊ ၁၄၈ ရောပါ။ ၁၉-ခု စား။ ၂-ြွကင်းကေ စမ္မာဓိမာသ်။ ၅-ြွကင်းကေ
ပဉ္စဓိမာသ်။ ၇၊၈ ြွကင်းမူ ဗသျှူးဓိမာသ်။ ၁၀-ြွကင်းကေ ဒသာဓိမာသ်။ ၁၃-
ြွကင်းက တေရသာဓိမာသ်။ ၁၅၊၁၆ ြွကင်းမူ သောဋ္ဌသာဓိမာသ်။ ၁၈-ြွကင်းမူ
အဋ္ဌရသဓိမာသ် ဆိုဧ့။

ဖော်ပြပါ အဓိမာသ် ကြုံ မကြုံ၊ လထပ်၊ ရက်ငင်ရို့ကို တွက်စစ်နိုင်ရေ
ဟူးရားပညာကို တတ်သိရန် လိုအပ်ဧ့။ ဟူးရားဖြူမှာ ဟိန ́ူ ပုဏ္ဏားလူမျိုး
တိတည်း။ ဟူးရားညိုမှာ ထိုပညာကို တတ်သိရေ အခြားလူမျိုးတိ ဖြစ်လီ
ဧ့။ ရခိုင်၌ ဗေဒင်ဆရာ၊ ဟူးရားတတ် ရို့ကို ရခိုင်ရာဇဝင်၌ ပုဏ္ဏား ဗြာဟ္မဏမျိုး၊
အမှူးအမတ်မျိုး၊ ပညာဟိမျိုး၊ ရဟန်းတော်တိကို တွိ့ဟိကတ်ရ ဧ့။ ပညာဟိအင်္ဂါ
လက္ခဏာဝင် ဖြစ်ကတ်ရလီဧ့။

တွိ့ဟိရရေ အဓိမာသ်ကျမ်း တစ်စောင်၌ဆိုကေ အဓိမာသ် ကြုံ
မကြုံ၊ လထပ်၊ ရက်ငင် ရို့ကိုလည်းကောင်း ကိန်းခန်းကာလအတွင်း
ဖြစ်ခကြုံခရရေ အဖြစ်သနစ်ရို့ကို လည်းကောင်း မှတ်သားထားဟိလီဧ့။
ထိုကျမ်းကို တင်းထိမ်းရံဆရာတော်ရေ ဆာ-ဦးထွန်းအောင်ကျော်
အား ပီးခလီရေ။ ၎င်းထံမှ အငြိမ်းစား နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် ဦးကြိုင်သာ
အောင်က ကြည့်ရှုခွင့်ရဟိခလီရေ။ ထိုကျမ်းမှ လိုရာတိကို ၁၉၆၈-ခုနှစ်၊
ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗိုလ်ကြီးထွန်းဝေက ထုတ်နုတ်ရီး ကူးယူလာခလီရေ။
ထိုကျမ်းပေမူမှာ သုံးအင်္ဂါကျော်မျှ ဟိရေဆိုဧ့။ ဦးထွန်းဝေရေ ၎င်း
မကွယ်လွန်မီက ကျွနု်ပ်အား ၁၈၊၂၊၆၈ နိ့စွဲဖြင့် မိတ္တူတစ်စောင် ရီးကူးပီးပို့
ထားခလီဧ့။ ထိုမူကို ယခု အတိလေ့လာနိုင်ရန် တင်ပြခြင်းပင် ဖြစ်ပေသ
တည်း။

တင်ပြလတ္တံရေ အဓိမာသ်ကျမ်းပေမူတွင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း
လက်ထက်က ပဉ္စာဓိမာသ်သင့်၍ လထပ်၊ ရက်ငင်ခြင်းမှ အစချီထားဧ့။
ရခိုင်တွင် သူရိယရေနုမင်းကစ၍ စမ္မဓိမာသ် ကြုံ၍ ကိန်းခန်းဖြိုခရရေ ဆိုဧ့။
ယပြီးကေ ဝေသာလီ ကျောက်လှေကားမင်းတိလက်ထက် ပဉ္စာ၊ ပုရိန်၊
လောင်းကြက်၊ မြောက်ဦးမင်းတိလက်ထက်ထိ အဓိမာသ်ကြုံပုံကို ပြဆိုထား
ဧ့။ နရအဘယရာဇာမင်းလက်ထက် ရှေးနှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်ထိ တွက်ချက်၍
ပြက္ခဒိန်လုပ်ခရေ ဆိုဧ့။

==အဓိမာသ်ကျမ်းစာကိုယ်==

(ဂုချပ်)

သာသနာ (၂၁၈)၊သက္ကရာဇ် (၃၆၆) ဝါကျွတ်လပြည့်ကျော် တစ်ရက်
နိ့ ပါဋလိပုတ်ပြည် ကိုအစိုးရရေ သီရိဓမ္မာသောကမင်းရေ တတိယသင်္ဂါ
ယနာ တင်တော်မူဧ့။ ၎င်းနှစ်ပဉ္စာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။ ရက်ငင်ဧ့။
သာသနာ (၂၃၆)၊ သက္ကရာဇ် (၃၈၄)တွက် သီရိဓမ္မာသောကမင်းဧ့
သားမဟိန ́ထေရ်ရေ သီဟိုဠ်သို့ သာသနာပြုရန် ကူးဧ့။

သာသနာ (၄၅၆)၊ သက္ကရာဇ် (၆၀၄)ခုတွင် အသျှင်ဓမ္မရက္ခိတ မထေရ်
ရေ ဝဋဂါမဏိမင်းကိုမှီ၍ ပိဋိကတ်ကို ပေထက်အက္ခရာ ကျေးဘာသာဖြင့်
တင်ဧ့။ ထိုသို့ရီးသားရေ ဆရာရို့ကို ဋီကာဆရာဟု တွင်ပေဧ့။ ထို
သက္ကရာဇ်၌ သောဠသဓိမာသ်သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။

သာသနာ (၈၃၀)၊ သက္ကရာဇ် (၉၇၈)တွင် ပိဋကတ်ကို ကျေးဘာသာမှ
သီဟိုဠ်ဘာသာဖြင့် ဘာသာပြန်ဧ့။ ၎င်းဆရာရို့ကို သုတ္တန်ဆရာဟု တွင်ဧ့။
သာသနာ (၉၃၀)၊ သက္ကရာဇ် (၁၀၇၈)ခုတွင် သထုံပြည်၌ သီတင်းသုံး
နီရေ ဗုဒ ̈ဃောသမထေရ်ရေ သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ကူးလား၍ သီဟိုဠ်ကျွန်း
ကို အစိုးရရေ မဟာနာမမင်းကိုမှီး၍ ပိဋကတ်သုံးပုံကိုပေါင်း၍ မြမ္မာနန့်
ရီးကူးပြီးကေ သထုံမင်း ဓမ္မပါလကို ပီးဆက်လှာဧ့။

ထိုဆရာကို အက္ခရာဝုတ္တိ မှန်ကန်ရေကြောင့် ဝုတ္တိဆရာဟု တွင်ဧ့။
နောက်နောင် ပြုပြင်ပွားတိရေ ပိဋကတ်ကို ပြုပြင်ရေ ဆရာရို့ကို စောဒနာ
ဆရာဟု တွင်ဧ့။ ယင်းချင့်ကြောင့် ရခိုင်ပြည်ဘုရားတိ သွန်းလုပ်ခြင်းရေ အဋ္ဌက
ထာ ဆရာစကား၌သာ ထင်ရှားဟိရေ။ ြွကင်းသောဆရာရို့ကို စီရင်ရေ
ကျမ်းတွင် မပါလီဟု သိအပ်ကုန်ဧ့။

==ဂုချပ်==
စန္ဒာာသူရိယမင်းအနွယ်(၂၁ဂ)ဆက်တွင် သူရိယာရေနု ဖြစ်ရေ။
သာသနာ (၁၁၈၄) သက္ကရာဇ် (၁၃၃၂)ပြည့် ရောက်ရေအခါ စမ္မာဓိမာသ်၊
(၉၅)နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်စီ (စေ့)လည်ဧ့။ ပေါင်း ၁၄-ကြိမ် စေ့ရောက်လတ်ကေ
လလွန် (၄၉၀) ဖြစ်ရေ။ နှစ်လွန်ကို ရေတွက်ကေ ၄၂-နှစ် ဖြစ်ရေ။
လလွန် ၈-လ ဖြစ်ဧ့။ နာရီရက်ငင် ၂၆-ရက် ဖြစ်ဧ့။ နာရီြွကင်းသုဉ်းဧ့။
ဓမ္မာဓိမာသ် ကြုံဧ့။ ထိုသို့ကြုံရေကြောင့် သူရိယရေနုမင်းရေ ရဟန်းပုဏ္ဏား
ဟိန ́ုတ်ဗေဒင်တတ် ပညာဟိအပေါင်းနန့် စည်းဝီးတိုင်ပင်၍ သက္ကရာဇ်(၁၃၃၂)
ကို ၂-ခု နုတ်၍ အတိုပြု၍ တည်ထားဧ့။ နုတ်ြွကင်းကိန်းကို အာလမ္ဗိကဟု
တည်ထားသတည်း။ အာလမ္ဗိကကိန်းဟု မှတ်သားကုန်ဧ့။ သာသနာကား
(၁၁၈၂) ဖြစ်ဧ့။

ထိုသူရိယရေနုမင်းကရေ ငါးဆက်မြောက်တွင် မဟာသူရိယ
တဉ္စန ́ရား ဖြစ်ကုန်ဧ့။ ထိုမင်ရေ ဗေဒင်ပညာဟိရို့နန့်တိုင်ပင်၍ သက္ကရာဇ်
(၁၅၂)ခု၊ သာသနာ (၁၃၃၄)တွင် ဝေသာ လီကျောက်လှေကားမြို့ကို တည်လှာ
ဧ့။ ၂-နှစ်မြောက် သက္ကရာဇ် ၁၅၄ ခုတွင် ယောက်ဖတော် ကျောက်လှေကား
ဘုန်းကြီးနန့် တွက်စစ်၍ စမ္မာဓိမာသ် ကြုံဧ့။ လငင်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။ မဟာမုနိ
သိမ်တော်ကိုလည်း ဆောက်လုပ်တော်မူဧ့။ နတ်လှုံပျံလည်းရဧ့။ ရတနာမိုး
လည်း ရွာဧ့။

သက္ကရာဇ် (၃၁၄) စူလစန္ဒာရားလက်ထက် ဓမ္မစော၊ ဥဒ ́မာစော၊ ဟူးရား
ဖြူ၊ ဟူးရားညို ရို့နန့် တွက်စစ်၍ ဓိမာသ်ကြုံရေကြောင့် လထပ်ဖူးဧ့။ နာရီ
မသုဉ်းရေကြောင့် ရက်မငင်လီ။

သက္ကရာဇ် (၄၁၉) ပဉ္စာမြို့ကို အစိုးရရေ ပုဏ္ဏာက မင်းနန်းတက်
၃-နှစ်တွင် ပုဂံမင်းရေ သထုံပြည်မနုဟာမင်းကို တွန်းလှန်၍ ပိဋကတ်သုံးပုံကို
ဆောင်လှာဧ့။ မဟာမုနိ သိမ်တော် ကိုလည်း သျှင်ယောင် ၃၀ဝဝ-လွှတ်၍
မီးတိုက်လှာဧ့။ ပုဏ္ဏကမင်းနန်းတက် ၄-နှစ် သက္ကရာဇ် ၄၂၀-တွင် ဓမ္မဓိမာသ်
သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။ ရက်ငင်ဧ့။

သက္ကရာဇ် (၄၉၆) ပူရိန်မြို့တွင် ဂေါလိယမင်းလက်ထက် စမ္မာဓိမာသ်
သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။ ရက်ငင်ဧ့။ မဟာထီးဘုရားကိုလည်း တည်တော်မူဧ့။

==ဂုချပ်==
သက္ကရာဇ် (၅၁၅)ခုတွင် ပူရိန်မြို့ ဒသရာဇာမင်း လက်ထက် စမ္မာဓိမာသ်
သင့်ဧ့။ ဟူရားဆရာ ရွှေတောင်အစဟိရေ ရှစ်ယောက်ရေ ဟူးရားတတ်ရို့
နန့် ဆရာတော်ကြီး တောနီ အသျှင်မြတ်ဧလာဇရကိုပင့်၍ တိုင်ပင်ပြီးကေ
ဗေဒင်ဆရာရို့နန့် လထပ်ဧ့။ ရက်ငင်အစုံ လုပ်ဧ့။ မဟာမုနိသိမ်ကိုလည်း
ဆောက်ဧ့။

သက္ကရာဇ် (၆၅၆)တွင် လောင်းကြက်မြို့ ဘုရင်မင်းထီး လက်ထက်
ဒသာဓိမာသ် ကြုံဧ့။ လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။ ၎င်းနှစ် ပုဂံမင်းက သမီးတော်
စောဘုန်းြွကယ်နန့် ပိဋကတ်(၃)ပုံ ကို ပို့လာဧ့။ သက္ကရာဇ် (၇၀၅)ခု လောင်း
ကြက်ဘုရင် မင်းထီးလက်ထက် စမ္မာဓိမာသ် ကြုံဧ့။ လ-ရက် အစုံငင်ဧ့။
ထိုသက္ကရာဇ်၌ တလိုင်းပြည်၊ သက်ပြည်၊ ပုဂံပြည်ရို့၌လည်း လက်နက် နိုင်ငံ
တော်ကြီး ဖြစ်ကုန်ဧ့။ လောင်းကြက်မြို့တွင် ဥစ္စာနာငယ်မင်းလက်ထက်
သက္ကရာဇ် (၇၅၄)တွင် သောဋ္ဌသဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လ-ရက် အစုံငင်ဧ့။ ယင်း
သက္ကရာဇ်တွင် ပုဂံပြည်၊ အင်းဝမြို့က သူလျှို သျှင်သူရဲ ရောက်ဧ့။ လောင်းကြက်
မြို့တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန် လက်ထက် သက္ကရာဇ် (၇၉၂)တွင် သေရသာဓိမာသ်
ကြုံဧ့။ ဟူးရားသူကြီး နိရိန ́ရာဇာနန့် ဗေဒင်တတ်ရို့နန့် တိုင်ပင်၍ လထပ်ဧ့။
ရက်မငင်လီ။ ယင်းသက္ကရာဇ်၌ မြောက်ဦးမြို့ကို မင်းစောမွန်တည်ဧ့။
မြောက်ဦးမြို့မင်း အလီခင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် (၈၀ဝ)ပြည့်စမ္မာ
ဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လ-ရက် အစုံငင်ဧ့။ မြောက်ဦးမြို့
ဘုရင်ကာလမသျှာလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၈၂၄)ခု ဗသျှူး ဓိမာသ် သင့်ဧ့။
လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။

သက္ကရာဇ် (၈၈၈)ခုတွင် အဋ္ဌလက်ဂြိုဟ် (၈)လုံး သုဉ်းရေကြောင့်
မင်းသဇာတရေ ရွှေမြို့တော် အနောက်ဖြစ်ရေ ဒိုင်းကျီအရပ်တွင် ယတ္တရာ
နန်းဆောက်နီဧ့။ မြောက်ဦးမင်းဘာလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၈၉၅)
စမ္မာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ ပိန္နဲတောင် ဘုန်းတော်ကြီးနန့် ဗေဒင်တတ်ရို့နန့် တိုင်ပင်၍
လ-ရက် အစုံငင်ဧ့။ ထိုသက္ကရာဇ်၌ မြို့ပရိစ္ဆေဒကို လုပ်တော်မူဧ့။ အယုဇ္ဇပူရ
ဟု သမုတ်ဧ့။ မြောက်ဦးမြို့ ဘုရင်မင်းဘာလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၀၈)ခု
သောဠသဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လ-ရက် အစုံငင်ဧ့။ ထိုသက္ကရာဇ် တောင်ငူပြည်
တပင်ရွှေထီး ဝန်းရံလာရေကို တွန်းလှန်လိုက်ဧ့။

မြောက်ဦးဘုရင် မင်းစောလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၁၉) ဗသျှူးဓိမာသ်
သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။ ၎င်းမင်းလက်ထက် (၉၂၂)ခုတွင်
ဒသာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လ-ရက် အစုံငင်ဧ့။
မြောက်ဦးဘုရင် စကြာဓိပတိလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၂၇)တွင်
သောဠသဓိမာသ် သင့်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။ ထိုသက္ကရာဇ်၌ ပိဋကတ်ဗေဒင်
ရာဇဝင်ရို့ကို ပြုပြင်စီရင်တော်မူဧ့။ စစ်တကောင်း မြို့ကိုလည်း ပိုင်ဧ့ ။

==ဂေးချပ်==

မြောက်ဦးမြို့ဘုရင် မင်းဖလောင်းလက်ထက် (၉၃၆)ခုတွင် ပဉ္စာဓိမာသ်
သင့်ဧ့။ ဟူးရား သူကြီး၊ ဆင်ကဲကြီး ငပုနန့်တကွ တိုင်ပင်၍ လ-ရက် အစုံငင်ဧ့။
၎င်းမင်းဖလောင်းလက်ထက် (၉၃၆)ခုတွင် ပဉ္စာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လ-ရက်
အစုံငင်ဧ့။ ထိုသက္ကရာဇ်၌ သုတ၊ လောဟာ အတတ်တိရေ ပညာဟိရို့
ရေလည်း ပြန့်ပြောဧ့။ ၎င်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၅၂)ခုတွင် စမ္မာဓိ မာသ်
သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။ ဦးရာဇ်တော်ဓာတ်ကိုလည်း တည်တော်မူဧ့။
တလိုင်းပြည်၊ ပုဂံပြည်နန့် အင်းဝမြို့၌ သီတင်းသုံးရေ ရဟန်းရို့ကို
မင်းပင့်ခေါ်၍ အလှူဒါနကြီး ပီးဧ့။

မြောက်ဦးမြို့ဘုရင် မင်းရာဇာကြီးလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၆၀)ခုတွင်
ဒသာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ ဟူးရားသူကြီး မင်းကျော်နန့် ရဟန်းဗေဒင်တတ်၊ လူဗေဒင်
တတ်ရို့ပါ လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။ ဟံသာဝတီ မင်းရဲကျော်စွာ၊ တောင်ငူ
မင်းရဲကျော်ထင်၊ ယိုးဒယားမင်းဗြုစုရာဇ်ရို့ရေ လက်နက်နိုင်ငံဖြစ်၍ ဟံသာ
ဝတီ မင်းရဲကျော်စွာ သမီး သျှင်နှောင်းနန့် နောက်ပါ တလိုင်းလေးသောင်း၊
ကရင် လေးသောင်းရို့ကို သိမ်းရုံး၍ ရွှေမြို့တော်သို့ ရောက်လာဧ့။ ၎င်းမင်းရာ
ဇာကြီး လက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၆၃)ခု တေရသာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ ဟူးရားသူ
ကြီး မင်းကျော်နန့် ရဟန်း လူပုဂ္ဂိုလ်ပါ လထပ်၊ ရက်ငင် အစုံလုပ်ဧ့။ အနောက်
မဇ္ဈိမဒေသ၌ ဒါကာမြိုမှစ၍ (၁၂)ပုံညာရို့ရေ လက်နက်နိုင်ငံ ဖြစ်လီဧ့။
၎င်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၆၅)ခု သောဠသာဓိမာသ် သင့်ဧ့။
လထပ်ဧ့။ ရက်မငင် လီ။ အမေတ္တရာသာ ကျမ်းကိုစီရင်ရေ တလိုင်းအမတ်
ဓာတ်ကျမ်းဆရာ ဂဝံစားက လ-ရက် အစုံငင်သင့်ဧ့ဟု လျှောက်ဧ့။ ဘုရင်မင်း
ကြီးလည်း ရက်ငင်ရာ၊ မငင်ရာကို သိလိုရေကြောင့် အနောက်မဇ္ဈိမဒေသသို့
ဖောက်ကျီး
ကြီးကို စေလိုက်ဧ့။ ဟိန ́ူကျမ်းဆရာရို့ထံ စောဒနာလတ်ခေါ်
ရခိုင်ပြည်နန့် တစ်ချက်တည်း ညီဧ့။ ပုဂံပြည်၊ အင်းဝမြို့သို့လည်း ဥက္ကာပျံကို
စေလွှတ်လိုက်ဧ့။ အင်းဝမြို့ကိုစိုးရေ ညောင်ရမ်းမင်းဆရာရို့နန့်တိုင်ပင်၍
တွက်စစ်ကြည့်ကေ ရခိုင်ပြည်၌ ညီဧ့။ ဖောက်ကျီကြီးနန့် ဥက္ကာပျံရို့ ပြန်
ရောက်ကေ အမတ်ဂဝံစား လျှောက်ထားရေ စကား မှားဧ့။

ထိုနှစ် သီဟိုဠ်ကျွန်းကို အစိုးရရေ ဗဟုပရက္ကာမမင်း (ဝိမလဓမ္မသူရိ
ယမင်းက) သာသနာ မှေးမှိန်၍ သာမဏေကြီးတစ်ယောက်ကို သင်္ဘော၊
လှေပျံကြီးတစ်စင်းနန့် စေလွှတ်၍ ရခိုင် မင်းရာဇာကြီးထံ သံဃာတော် အပင့်
အခေါ် ရောက်ရေ။ ဆရာတော် မြောက်ဘက်တန်ဆောင်း စန္ဒာဝိလာသကို
နှစ်ကျိပ်ရေသံဃာရို့ကို အမှူးပြု၍ သီဟိုဠ်သို့ လွှတ်ဧ့။

မြောက်ဦးဘုရင် မင်းခမောင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၇၆)တွင် ဗသျှူးဓိ
မာသ် သင့်ဧ့။ လထပ်၊ ရက်ငင်ဧ့။ မြောက်ဦးဘုရင် သီရိသုဓမ္မရာဇာလက်ထက်
နန်းတက်သက္ကရာဇ် (၉၈၄) သောဠသာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။ ရက်မ
ငင်လီ။ လေးမြို့ချောင်းတွင် ဆင်ဖြူတစ်စီးရဧ့။ ၎င်းသီရိသုဓမ္မရာဇာ
လက်ထက် သက္ကရာဇ် (၉၉၈)ခုတွင် ဒသာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လထပ်၊ ရက်ငင်
အစုံ လုပ်ဧ့။

နရပတိလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၁၀ဝ၁)ခုတွင် စောရသဓိမာသ် သင့်ဧ့။
သိုက်တက် ငလက်ရုံး စစ်တွက်၍ လငင်လီဧ့။ ရက်မငင်လီ။ သိုက်နိဒါန်း၊
ဗေဒင်၊ ပိဋကတ်၊ ရာဇဝင်ရို့ကို စီရင်တော်မူဧ့။ သက္ကရာဇ် ဖြိုအံ့။ ကိန်းခန်း
လုပ်ဧ့။

==ဂဲချပ်==

မြောက်ဦးမြို့တွင် သတိုးဘုရင်လက်ထက် သက္ကရာဇ် (၁၀ဝ၉)
စမ္မာဓိမာသ် သင့်ဧ့။ ရွှေစာဖတ်ကြီးနန့် တိုင်ပင်၍ လထပ်ဧ့။ ရက် မငင်လီ။
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ နန်းတက် (၈)နှစ်၊ သက္ကရာဇ်(၁၀၂၂)ခုတွင် သောဠသာ
ဓိမာသ် သင့်ဧ့။ ရွှေစာဖတ်ကြီးနန့် လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။ ပစ္ဆာမင်းသား
သက်သူဇာနန့် နှရောင်စီရို့ စစ်တိုက်ကတ်ကေ စစ်ကို သက်သူဇာမနိုင်၍
ရခိုင်ပြည်သို့ ဝင်လာဧ့။ နှမတော် စမ္ပေပီကို စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာအား ဆက်၍
လက်ဝဲစစ်မှူးကို ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ ပစ္ဆာပြည်ကို စစ်ချီလီဧ့။ ဧရမ္ပေရောက်ကေ
(၁၂)ပုံညာကို သိမ်းရုံး၍ ယူခဧ့။ ၎င်းမင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၁၀၄၄)တွင်
အဋ္ဌရသဓိမာသ် သင့်ဧ့။ ရွှေစာဖတ်နန့် တိုင်ပင်၍ လထပ်၊ ရက်ငင် အစုံလုပ်ဧ့။
ရက်လွန် နာရီ ြွကင်းသုံးဧ့။ ရွှေမြို့တော်တောင်အရပ်ကရေ ဒွါရဝတီမြို့တိုင်
အောင် စေတီပုထိုး သိမ်ကျောင်းတိစွာ တည်တော်မူဧ့။ အလှူကြီးပီးဧ့။
မြောက်ဦးမြို့ မာရုမ္ပိယလက်ထက် သက္ကရာဇ် (၁၀၅၈)တွင် တေရသ
ဓိမာသ် သင့်ဧ့။ သိုက်တက် ဒုက္ကန်ဘုန်းကြီးရို့နန့် တိုင်ပင်၍ လထပ် ရက်ငင်
လီဧ့။ သီဟိုဠ်ကျွန်း သာသနာမှေး မှိန်၍ ဘုရင်သီရိဝိမလဓမ္မရာဇာမင်း
သင်္ဘောနှစ်စင်းဖြင့် တိစွာရေ ပဏ္ဏာကာရရို့ကို ပို့လှာ ဧ့။ ရဟန်းတောင်းပန်
ရေကြောင့် ရခိုင်ပြည် မာရုမ္ပိယမင်းရေ လောင်းကြက်ဘုန်းကြီးနန့် သတ္တဌာန
ဆရာတော်ကြီးကို လေးကျိပ်ရေ မထေရ်တွင်အမှူးပြု၍ လင်္ကာဒီပသို့
စေလွှတ်တော်မူဧ့။

ဘုရင် ဝိဇယရာဇာလက်ထက် (၁၀၇၄)ခုတွင် ဒသာဓိမာသ် သင့်ဧ့။
ဟူးရားသူကြီး ဇေယျဗလကျော်ထင်နန့် ရဟန်းရို့က လထပ်၍၊ ရက်မငင်လီ။
မဟာမုနိ အစဟိရေ သိမ်ကျောင်း၊ ကုတိုး၊ ရေတွင်း၊ ရေကန် အလှူဒါန
ပြုဧ့။ ၎င်းလက်ထက် (၁၀၈၂) ခုတွင် အဋ္ဌာရသဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။
ရက်မငင်လီ။ အနောက်စစ်တကောင်း မင်းတုံးကို သိမ်းယူတော်မူဧ့။ ၎င်း
လက်ထက် (၁၀၉၀)တွင် ဗသျှူူးဓိမာသ် သင့်ဧ့။ ဟူးရားသူကြီး ငဖြူနန့် ရဟန်း
လူရို့ တိုင်ပင် ၍ လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။

နရအဘယရာဇာလက်ထက် (၁၁၀၉)တွင် ဗသျှူးဓိမာသ် သင့်ဧ့။
ဟူးရားသွေးပြည်စိုး ကြီးနန့် လထပ်ဧ့။ ရက်မငင်လီ။ လက်ယာမြန်ဂူတာကို
ဗိုလ်ခန့်၍ တိုက်လှေစင်းပေါင်း (၃၆၀) နန့်၊ ပုသိမ် ရန်ကုန်ကို တိုက်လှန်လျက်
အတိုင်း အောက်သားရို့ကို တိစွာဖမ်းရုံး၍ ရခိုင်သို့ ဆောင်ခဧ့။ အနောက်
ကုလားပြည်သို့ လက်ယာဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ မင်းသံလျှင်းဆွဲ၊ မင်းကံသျှင်သံရို့ကို
စေလွှတ်တိုက်စေကေ ဒါကာစား အာကာပေါက်ဆီခုခံလီရေကြောင့်
စစ်တကောင်းမြို့သို့ မရောက်နိုင်ဘဲ မြစ်ကမ်းနား၌နီရေ ကုလားရို့နန့်
ပိုက်ရေ ဒုံးရို့ကို ဖမ်းယူခဧ့။ ထိုဒုံးရို့ကို ရဟန်းခံ၍ ကိုးကွယ်လာ ရေမှ
စ၍ နိုင်ငံကျဉ်းခဧ့။

==ဂေါချပ်==
၎င်းလက်ထက် (၁၁၁၇)တွင် သောဠသဓိမာသ် သင့်ဧ့။ လထပ်ဧ့။
ရက်မငင်လီ။ ၎င်းသက္ကရာဇ်တွင် အဉ္ဇနနဒီတွင် အိုးဇခြင်းအကွဲရို့ရေ
ဖောင်ဖွဲ့၍ မြစ်ရေပြင်၌ မျောကုန်ဧ့။ ဟူးရား သွေးပြည်စိုးကြီးနန့် မှူးမတ်ရို့က
ယုတ်နွမ်း ရေအမျိုး၊ ဒါသကျွန်အမျိုးရို့ရေ မင်းမျိုး၊ မင်းဆွေ သူတော်
ကောင်းရို့ကို နှိပ်စက်လတ္တံဟု လျှောက်ဧ့။ နရအဘယရာဇာ ဘိသိက်ခံဧ့။
ဒင်္ဂါးသွန်းဧ့။ ယောက်ဖတော် ဆီးတိုင်းကြီးရို့ကိုလည်း ကျောင်းကြီး (၃၀)ကို
စားစေပြီးမှ ယတ္တရာဘီလူးတွင်း လှစ်ဖွင့်စေဧ့။ ဟူးရားသွေးပြည်စိုးကြီးရေ
သက္ကရာဇ် (၂၀ဝဝ) နှစ်အတွက် ပြက္ခဒိန် လုပ်ခဧ့။

==ဖြည့်စွက်ရန်ကိစ္စ==

အာလမ္ဗိကကိန်း

ဤကိန်းရေ သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်း မဟုတ်ချေ။ ဖြိုပြီးရေ သက္ကရာဇ်
ရို့ကို စုပေါင်းပြ ရေ့ သင်္ချာသာ ဖြစ်ရေ။

ဥပမာ-၁၄၈ ကိန်း၊ ၆၂၂ ကိန်း၊ ၅၆၀ ကိန်း သုံးရပ်ကို စုပေါင်းခေါ်
ထားရေ ကိန်းပေတည်း။ သုံးကိန်းပေါင်း ၁၃၃၀ ဟူလိုဧ့။ ဦးဘေဧ့ ကဗျတ္ထ
စနိ ́ကာကျမ်းတွင်ကား- ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၃၃၀ တည်းဟု ဆိုဧ့။&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ(ရခိုင်ပြည်နယ်) -ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ (၆) -p11&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ကျမ်းစာတိ]]</text>
      <sha1>jdgcfalf5ftb6i40lggooyqpvh7rbef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်အမျိုးသားနိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1701</id>
    <revision>
      <id>20782</id>
      <parentid>20610</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117536159}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31204" sha1="d4i74j8wl8l25ky8gc2ur4scyv92hta" xml:space="preserve">[[File:Arakan-national-day.jpg|thumb|alt=Arakan National Day|ရခိုင်အမျိုးသားနိန့်]]
[ရခိုင်အမျိုးသားနိန့်]Arakan National Day ကို ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နနိန့်အဖြိုက်၂၀၁၄ ခုနှိုက်က ကျောက်ဖြူမြို့မာ  ကျင်းပပြုလုပ်ခရေ ရခိုင်အမျိုးသားညီလာခံက သတ်မှတ်အတည်ပြုလုပ်ခြင်းဖြိုက်ပနာ ၂၀၁၄ ခုနှိုက်မာ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြိုက် ကျင်းပနာ၊ ယင်းနိန့်စော်ရေ မဟာမုနိဖရားကို သွန်းလုပ်ပြီးစီးရေ နိလည်းဖြစ်ပါရေ။&lt;ref&gt;https://mizzimaburmese.com/article/26712&lt;/ref&gt;

ရခိုင်အမျိုးသားနိန့် အခမ်းအနားကို ရခိုင်ပြည်နယ်ဟိ မြို့နယ်တိအပါအဝင် ရန်ကုန်နန့် တစ်ခြားပြည်ပ နိုင်ငံတစ်ချို့မာလည်း ကျင်းပဂတ်ပါရေ။
“ရခိုင်အမျိုးသားနိန့်ကို ကျင်းပရ‌ရေရည်ရွယ်ချက်ကတွော့ခါ ရခိုင်မျိုးနွယ်စု့ဝင် အချင်းချင်း တစ်ယောက် ကိုတစ်ယောက် လေးစားအောင် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ယုံကြည်မူရရှိအောင် ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမူတိကို သိဟိ့စီဖို့အတွက် ကျင်းပရခြင်းဖြိုက်‌ေတ” လို့ ဦးဇော်အေးမောင်က ပြောပါရေ။&lt;ref&gt;https://mizzimaburmese.com/article/26712&lt;/ref&gt;

==[[ရခိုင်လူမျိုး]]==
၁။ ရခိုင်ဒေသတွင် [[ကျောက်ကြမ်းခေတ်]]ဟိ မဟိ မသိရသိမ်းကေလည်း [[ကျောက်လယ်ခေတ်]]နန့် [[ကျောက်ချောခေတ်]] ယဉ်ကျေးမှုဟိကြောင်းကိုမူ အထောက်အထားတိအရ သိဟိရပါရေ။ [[ကျောက်လယ်ခေတ်]]နန့် [[ကျောက်ချောခေတ်]] ပစ္စည်းတိကို [[ရခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်း]]နန့် [[ရခိုင်ပြည်တောင်ပိုင်း]]နီရာ အနှံ့အပြားတွင် တွိ့ဟိရပါရေ။ မြေပြင်မှာသာမက လယ်ထွန်မြေဆွ ပြုလုပ်ရာမှလည်း တူးဖော်ရဟိခကြပါရေ။ ၎င်းကို `[[မိုးကြိုးပေါက်ဆိန်]]'ဟု ခေါ်တွင်ကြောင်း [[ရခိုင်ပြည် ပြည်သူ့ကောင်စီ]]က ပြုစုရေ သမိုင်းတွင် ဖော်ပြရေ'ဟု [[ရခိုင်သမိုင်းအလင်းပြကျမ်း]] (ဆရာကြီးဦးရွှေဇံ)က ဖော်ပြပါရေ။ [[ရခိုင်လူမျိုး]]ရေ BC ၄၀၀၀ ခန့်ကာလကပင် ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာရေ လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ [[ဒွါရာဝတီခေတ်]]၊ [[ပထမဝေသာလီခေတ်]]တိ ထွန်းကားခပြီး။ [[ပထမဓညဝတီခေတ်]]၊ [[ဒုတိယဓညဝတီခေတ်]]၊ [[တတိယဓညဝတီခေတ်]]၊ [[ဝေသာလီခေတ်]]၊ [[လေးမြို့ ခေတ်]]နန့် [[မြောက်ဦးခေတ်]]တိအဖြစ် အင်ပါယာနိုင်ငံတော်တိ ပေါ်ပေါက်ခရေ။ တတိယဓညဝတီခေတ် ဘုရင် [[စန္ဒသူရိယမင်း]]ကြီးလက်ထက်မှစပြီးကေ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာတော်]]ကို ယုံကြည်သက်ဝင်ခကြပြီး ဝေသာလီခေတ်နန့် လေးမြို့ ခေတ်ရို့တွင် သင်္ဂါယနာ(၁)ကြိမ်စီ တင်တော်မူခကြရေ။ [[အမျိုးသားနိုင်ငံရီး]] ထွန်းကားပြီး စီးပွားရီး လူမှုရီးနန့် ယဉ်ကျေးမှ ဘာသာသာသနာရီးတိမှာ အိမ်နီးချင်း မဇ္ဈိမဒေသ-အိန္ဒိယနန့် [[သီဟိုဠ်(သီရိလင်္ကာ)နိုင်ငံ]]ရို့နန့် ကူးလူးဆက်ဆံမှုတိ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်ဟိခရေ။ [[ရခိုင်လူမျိုး]]နန့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်ရေ [[ဒင်္ဂါးပြား]]တစ်ခုဧ့ ခေါင်းနန့် ပန်းနှယ် ဖြစ်၍တည်ဟိနေပါရေ။

==ရခိုင်အမျိုးသားနိ==
၂။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လွတ်လပ်ရေ လူမျိုးအသီးသီးတွင် မိမိရို့လူမျိုးဂုဏ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန် နိထူးနိမြတ်တိ သတ်မှတ်လျက် အောင်ပွဲသဘင်တိကို နှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ဟိကြပါရေ။ ယင်းနိရက်တိမှာ - [[အမျိုးသားနိ(National Day)]]၊ [[လွတ်လပ်ရီးနိ(Independence Day)]]၊ [[နိုင်ငံထူထောင်ရေနိ(Founding Day)]]နန့် [[ဘုရင်မွေးနိ(Birthday of the King)]]ရို့ ဖြစ်ပါရေ။ [[လွတ်လပ်ရီးနိ]]ကို နိုင်ငံလွတ်လပ်ရီးဆုံးရှုံးခံရဖူးသူတိုင်း၌ တွိ့ရပါရေ။ နိုင်ငံထူထောင်နိကို စနစ်တစ်ခုက အခြားစနစ်တစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲ ထူထောင်ရေအခါမှာ ကျင်းပပါရေ။ အမျိုးသားနိကိုမူ သမိုင်းအစဉ်အလာကြီးမား ရှည်လျားရေ လူမျိုးတိတွင် တွိ့ရပါရေ။ အထူးသဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀
မှ ၅၀၀၀ အထိ ရှည်ကြာလာခရေ ရခိုင်လူမျိုးအတွက် ယင်းပိုင့်ရေ နိရက် တစ်ရက်ကို မဖြစ်မနေလိုအပ်လာခြင်းဖြစ်ပါရေ။ လက်ဟိအားဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ(၃၀)တွင် အမျိုးသားနိ သတ်မှတ်ကျင်းပလျက်ဟိနီပိုင် မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း [[မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားနိ]]၊ [[သျှမ်းအမျိုးသားနိ]]၊ [[မွန်အမျိုးသားနိ]]၊ [[ချင်းအမျိုးသားနိ]]ရို့ကို ကျင်းပနေရေကို တွိ့ရပါရေ။

==စစ်တွေပညာသျှင်တိစတင်==
၃။ ရခိုင်အမျိုးသားနိ သတ်မှတ်ရန်အတွက် [[စစ်တွေမြို့]] တွင် [[သမိုင်းပညာသျှင်]]တိပါဝင်ရေ ရဟန်းသျှင် လူအဖွဲ့က ၂၀၁၃-ခု မတ်လ ၈ ရက်နိမှာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် အမှတ်(၁) ထုတ်ပြန်ပြီး ရခိုင်ပြည်အတွင်းမှ လူထုပရိသတ်တိဧ့ သဘောထား အကြံဉာဏ်တိပီးပို့ကြရန် တောင်းခံခပါရေ။ တောင်းခံချက်အရ ဘာသာရီးနန့် ဆက်နွှယ်ရေနိ(၅)ရက်၊ နိုင်ငံရီးနန့် ဆက်နွှယ်ရေနိ(၁၃)ရက်၊ စစ်ရီးနန့် ဆက်နွယ်ရေနိ(၃)ရက်၊ နက္ခတ် ဗေဒင် ဘိသိက်နန့် ပတ်သက်နေရေနိ(၁)ရက် စရေ အကြံပြုစာစောင်(၂၇)စောင်နန့် နှုတ်ဖြင့် အကြံပြုချက် အတိအပြားကို ရဟိခပါရေ။ ယင်းအထဲမှ အကြံပြုချက်(၂၂)ရက်ကို ရွေးထုတ်ခကြပါရေ။ အသေးစိပ်ကို တင်ပြရဖို့ဆိုကေ-
===(က) ဘာသာရီးနန့် ဆက်နွှယ်ရေနိရက်===

(၁) ဂေါတမဘုရားသျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်မှနေ၍ ရခိုင်ပြည်သို့ ကြွချီတော်မူလာရေနိ (BC-၅၆၉-ခု၊ အဉ္ဇနဖြိုကြွင်း မဟာသက္ကရာဇ် ၁၂၃-ခု၊ ကဆုန်လဆန်း ၈ ရက်)

(၂) စန္ဒသူရိယဘုရင်လက်ထက် ဘုရားသျှင် ဓညဝတီသို့ကြွလာပြီး မဟာမုနိကိုယ်တော်မြတ်ကို သွန်းလုပ်ပြီးစီးစေကာ ရခိုင်တစ်မျိုးသားလုံး ဗုဒ္ဓဘာသာ စ,ဖြစ်စေရေနိ (BC-၅၆၉-ခု၊ အဉ္ဇနဖြိုကြွင်း မဟာသက္ကရာဇ် ၁၂၃-ခု၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ ကြာသပတေးနိ)

(၃) မဟာမုနိဆင်းတုတော်ကို စ,တင်သွန်းလုပ်ရေနိ (ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓပားနိ)

(၄) မင်းဗာဘုရင် ဘင်္ဂါ (၁၂)မြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီး ဗုဒ္ဓဂယာအနီး မဟာဗောဓိစေတီတော်မှ မြတ်ဗုဒ္ဓ ဓာတ်မွေတော် (၈၄၀၀၀)ကို ရဟိသဖြင့် ရခိုင်သို့ပင့်လာပြီး ရန်အောင်ဇေယျ သျှစ်ရေင်းပုထိုးတော်ကြီးကို စ,တည်တော်မူရေနိ (သက္ကရာဇ် ၈၉၇-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နိ(စနေနိ)

(၅) လေးမြို့ ခေတ် မင်းထီးဘုရင်ရေ ဘင်္ဂါ(၁၂)မြို့ ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီး မဟာဗောဓိစေတီကို ပြုပြင်မွမ်းမံခရေနိ (ရခိုင်သက္ကရာဇ် ၆၆၀-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၈ ရက်နိ)

===(ခ) နိုင်ငံရီးနန့် ဆက်နွယ်ရေ နိရက်===

(၁) ရခိုင်နှစ်ပါတီဖြစ်ရေ ရခိုင်တိုင်းရင်းသား တိုးတက်ရီးပါတီနန့် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ရို့ ရခိုင်အမျိုးသား ညီညွတ်ရီးကို စံနမူနာပြအဖြစ် ပေါင်းစည်းခကြရေနိ (၆-၃-၂၀၁၄ ကြာသပတေးနိ)

(၂) မင်းစောမွန် မြောက်ဦးမြို့ ကို စ,တင်တည်ရေနိ (ရခိုင်သက္ကရာဇ် ၇၉၂-ခု၊ တောသလင်းလဆန်း(၁)ရက်နိ၊ တနင်္ဂနွေနိ)

(၃) အင်္ဂလိပ်ခေတ် ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ အစည်းအရုံး ဖွဲ့စည်းရေနိ (၁၉၃၉-ခု၊ မေလ ၂ ရက်)

(၄) ဖဆပလခေတ် ရတညပါတီ တည်ထောင်ရေနိ ( - - - - - - - - )

(၅) ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ မွေးဖွားရေနိ (၁၈၇၉-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်)

(၆) မြေပုံကြာအင်းတောင် ညီလာခံကျင်းပရေနိ (၁၃၀၉-ခု၊ တန်ခူးလဆန်း ၁၃ ရက်/ ၁၉၄၇-ခု၊ ဧပြီလ ၃ ရက်)

(၇) OIC ကို ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြရေနိ (၂၀၁၂-ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅-ရက်)

(၈) ရသေ့တောင်ညီလာခံ ကျင်းပရေနိ ( -)

(၉) ဝေသာလီမြို့ကို မဟာတိုဉ်းစန္ဒြားမင်း တည်ထောင်တော်မူခရေနိ (သက္ကရာဇ် ၁၅၂-ခု၊ ကဆုန်လ)

(၁၀) စန္ဒသူရိယဘုရင်ကြီးမွေးနိ (မဟာသက္ကရာဇ် ၇၂-ခု၊ ပြာသိုလ်လပြည့်နိ)

(၁၁) ရခိုင်ဘုရင် မင်းခရီနန့် အင်းဝဘုရင်ရို့ ဖိုးခေါင်တောင်တွင် ငြိမ်းချမ်းရီးနန့် အချုပ်အချာ အာဏာ နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ရေနိ (သက္ကရာဇ် ၈၁၆-ခု၊ တန်ခူးလဆန်း ၆ ရက်၊ တနင်္လာနိ)

(၁၂) ရခိုင်တိုင်းနိုးကြား၍ အစည်းအရုံးကိုဖျက်၍ ရခိုင်တိုင်းရင်းသား အစည်းအရုံးကြီးကို စ,တင်ရေနိ (၁၉၃၉-ခု၊ မေလ ၂ ရက်နိ)

(၁၃) ၁၇၈၄-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်၊ ရခိုင်နိုင်ငံ ကျဆုံးနိ (ဥဩရေရေက်/ လ,လည်းကွယ် ပြည်လည်းဆုံး/ ၁၁၄၆- ခု၊ ပြာသိုလ်လကွယ်နိ)

===(ဂ) စစ်ရီးနန့် ဆက်နွှယ်ရေ နိရက်===
(၁) ပေါ်တူဂီရေတပ်ကို ဘင်္ဂလားပင်လယ်ပြင်တွင် ရခိုင်တပ်မှ ချေမှုန်း အောင်မြင်ရေနိ ( - - -)

(၂) ဘုရင် မင်းဗာကြီးလက်ထက် ဘင်္ဂါ ၁၂ မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် အောင်တပ် ထွက်တော်မူရေနိ ( - - - ---)

(၃) ရခိုင် လောင်းကြက်မြို့ ထီးနန်းကို မင်းစောမွန် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရေနိ (AD ၁၄၂၉-ခု၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ ကြာသပတေးနိ) (နံပါတ်(၂)နန့်တူ)

===(ဃ) နက္ခတ်ဗေဒင် ဘိသိက်နန့် ပတ်သက်ရေနိရက်===

မင်းဗာဘုရင် ဘိသိက်ခံရေနိ (ကဆုန်လဆန်း ၅ ရက်)

၄။ ယင်းကော်မတီကပင် အစည်းအဝေး ၇ ကြိမ်တိုင်တိုင် ပြုလုပ်ပြီး မူဝါဒ ၁၀ ရပ် ချမှတ်ကာ အပြီးသတ် စိစစ်လျာတားရေ နိရက် ၄ ရက်ကို အမျိုးသားညီလာခံ (ကျောက်ဖြူ)သို့ ပီးပို့ခပါရေ။

(က) ရခိုင်ဘုရင် မင်းခရီနန့် အင်းဝဘုရင်ရို့ ဖိုးခေါင်တောင်တွင် ငြိမ်းချမ်းရီးနန့် အချုပ်အချာ အာဏာ နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ရေနိ (တန်ခူးလဆန်း ၆ ရက်)

(ခ) ရခိုင်ခေတ်သစ်တစ်ခုတွင် ရခိုင်အမျိုသားတစ်ရပ်လုံး၊ မြေပေါ် မြေအောက် နိုင်ငံရီးအင်အားစုအားလုံး စုစည်းမိရေနိ (ရခိုင်အမျိုးသားညီလာခံ-ကျောက်ဖြူ စ,တင်ကျင်းပရေနိ၊ သို့မဟုတ် ပြီးစီးရေနိ - ဧပြီလ ၂၇ ရက်၊ ၂၀၁၄/ ၁၃၇၆-ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်)

(ဂ) ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရခိုင်ပြည်သို့ ကြွရောက်တော်မူရေနိ (ကဆုန်လဆန်း ၈ ရက်)

(ဃ) ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကျူးကျော်ဘင်္ဂလီ အမည်လိမ်တိုက်ဖျက်ရီး ရခိုင်တစ်မျိုးသားလုံး ပါဝင်ရေ ကော်မတီမှ ဦးဆောင်၍ သဗိတ်တိုက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေနိ (မတ်လ ၃၀ ရက်၊ ၂၀၁၄-ခု/ ၁၃၇၅-ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁၅ ရက်)

==စာတမ်းလက်ခံ စိစစ်ရီးကော်မတီ (ရန်ကုန်)==
၅။ ရခိုင်အမျိုးသားညီလာခံ(ကျောက်ဖြူ)ဧ့ စာတမ်း လက်ခံစိစစ်ရီးကော်မတီ(ရန်ကုန်)ရေ ရခိုင်အမျိုးသားတိထံမှ အကြံဉာဏ်တိကို တောင်းခံရာတွင် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း အကြံဉာဏ် ၂ စောင်ကိုရဟိခပြီး ရခိုင်အမျိုးသားနိ သတ်မှတ်ရီး ကြိုးပန်းမှုကော်မတီ(ယာယီ)(စစ်တွေ)က ယင်းအကြံပြုချက် ၄ ရက်နန့် တစ်ဦးချင်းအကြံပြုချက် ၃ စောင်ကို ပေါင်းစည်းလျက် မူဝါဒ ၁၀ ရပ် ချမှတ်ကာ စိစစ်လေ့လာပြီးနောက် ရခိုင်အမျိုးသားနိ သတ်မှတ်ရန် သင့်လျော်ရေ နိရက် လေးရက်ကို အဆိုပြုခပါရေ။ အောက်ပါနိရက်တိဖြစ်ပါရေ-

(က) မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကို သွန်းလောင်းပြီးစီးရေနိ (ကဆုန်လပြည့်ကျော် တစ်ရက်)

(ခ) ဆရာတော် ဦးဥတ္တမမွေးနိ (ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်)

(ဂ) ဘုရင်မင်းစောမွန် မြောက်ဦးမြို့ကို စ,တင်တည်ရေနိ (တော်သလင်းလဆန်း တစ်ရက်)

(ဃ) ရခိုင်ဘုရင် မင်းခရီနန့် အင်းဝဘုရင်တို့ ဖိုးခေါင်တောင်မှာ ငြိမ်းချမ်းရီးနန့် အချုပ်အချာ အာဏာ နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ရေနိ (တန်ခူးလဆန်း ၆ ရက်)
ရခိုင်အမျိုးသားနိ သတ်မှတ်ရီး ကြိုးပမ်းမှုကော်မတီ

၆။ စာတမ်းလက်ခံစိစစ်ရီးကော်မတီ(ရန်ကုန်)နန့် ရခိုင်အမျိုးသားနိ သတ်မှတ်ရီး ကြိုးပမ်းမှုကော်မတီ(ယာယီ) (စစ်တွေ)ရို့ရေ ဧပြီလ ၂၇ ရက်နိတွင် တွိ့ဆုံပြီး ဦးဆောင်ကော်မတီကို တင်ပြရေအခါ ဦးကျော်စိန် ခေါင်းဆောင် ရေ ရခိုင်အမျိုးသားနိ သတ်မှတ်ရီးကြိုးပမ်းမှုကော်မတီကို ၂၇-၀၄-၂၀၁၄ ရက်စွဲဖြင့် ဖွဲ့စည်း တာဝန်ပီးအပ်ခပါရေ။ ယင်းကော်မတီရေ စိစစ်ရွေးချယ်ရီးဆိုင်ရာ မူဝါဒ ၈ ရပ် ချမှတ်လျှက် ဧပြီလ ၂၇/၂၈ နိရက်တိတွင် အစည်းအဝေး ၄ ကြိမ် ကျင်းပကာ အပြီးသတ် အဆိုပြု နိ(၃)နိကို လျာတားတင်ပြခပါရေ။ ယင်းနိ(၃)နိမှာ-

(က) မဟာမုနိရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကို သွန်းလောင်းပြီးစီးရေနိ (ကဆုန်လပြည့်ကျော် တစ်ရက်)

(ခ) ရခိုင်ခေတ်သစ်တစ်ခုတွင် ရခိုင်အမျိုးသားတစ်ရပ်လုံး မြေပေါ် မြေအောက် နိုင်ငံရီးအင်အားစုအားလုံး စုစည်းမိရေနိ (ရခိုင်အမျိုးသားညီလာခံ-ကျောက်ဖြူ စ,တင် ကျင်းပရေနိ၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်၊ ဧပြီ ၂၇ ရက်)

(ဂ) ဘုရင်မင်းစောမွန် မြောက်ဦးမြို့တော်ကို စ,တင် တည်ထောင်ရေနိ (တောသလင်းလဆန်း တစ်ရက်နိ)ရို့ ဖြစ်ပါရေ။

မှတ်ချက်။ ၎င်းနိ(၃)နိရေ ရွေးချယ်ရီးကော်မတီနှစ်ဖွဲ့မှ နောက်ဆုံးအဆိုပြုချက်(၄)ချက်ကို သဘောတူရာပေါင်း၍ (၁။မဟာမုနိနိ ၂။ဦးဥတ္တမမွေးနိ ၃။မြောက်ဦးမြို့ တည်နိ ၄။မင်းခရီနိ ၅။ကျောက်ဖြူညီလာခံနိ ၆။OICဆန့်ကျင်နိ) နိ(၆)နိအနက် နိ(၃)နိကို မူဝါဒအရ အပြီးသတ်ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ . အဖယ်ခံရရေ နိရက်တိမှာ ၁။ဦးဥတ္တမမွေးနိ ၂။မင်းခရီနိ ၃။OICဆန့်ကျင်နိရို့ပင် ဖြစ်ပါရေ။

===ရှင်းလင်းတင်ပြ===

၇။ အထက်ပါ နိ(၃)နိကို ရဟိခပြီးနောက် ကော်မတီရေ ဦးဆောင်ကော်မတီဧ့ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် ဆရာတော်ကြီးတိနန့် မြို့နယ်ကိုယ်စားလှယ်တိကို ချပြခပြီး မြို့နယ်အလိုက် ဆန္ဒပြုရန် နည်းစနစ်ကိုပါ ရှင်းပြခပါရေ။ ဆန္ဒပြုရမည့် အချိန်ကာလကို ဧပြီလ ၂၉ ရက်နိမှ၊ မေလ ၁ ရက်နိ မိုးထ ၉ နာရီ အချိန်အထိ သတ်မှတ်ပီးနှိုင်ခပါရေ။

===ညီလာခံတွင် ကြေညာ===
၈။ ရခိုင်အမျိုးသားနိ သတ်မှတ်နှိုင်ရန် မြို့နယ်တိက ပြည်လည်ပီးပို့လာရေ ဆန္ဒပြုလွှာတိကို ရွေတွက်ပြီး မေလ တစ်ရက်နိ ကျင်းပရေ ရခိုင်အမျိုးသားညီလာခံ(ကျောက်ဖြူ)သို့ တင်ပြခပါရေ။ အောက်ပါအတိုင်း ဆန္ဒမဲ ရဟိခကြပါရေ-

(က) မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ် သွန်းလောင်းပြီးစီးအောင်မြင်ရေနိကို ထောက်ခံရေမြို့နယ် ၁၂ မြို့နယ်

(ခ) ရခိုင်အမျိုးသားညီလာခံ(ကျောက်ဖြူ)ကျင်းပရေနိကို ထောက်ခံရေမြို့နယ် ၄ မြို့နယ်

(ဂ) မင်းစောမွန်ဘုရင် မြောက်ဦးမြို့တည်ထောင်ရေနိကို ထောက်ခံရေမြို့နယ် ၁ မြို့နယ်

၉။ရခိုင်အမျိုးသားညီလာခံ(ကျောက်ဖြူ)မှ “မဟာမုနိရုပ်ရှင်တော်မြတ် သွန်းလောင်းပြီးစီးအောင်မြင်ရေနိ”ကို ရခိုင်အမျိုးသားနိအဖြစ် ရွေးချယ်ကြောင်း ကြေညာခပါရေ။
.
၁၀။ မဟာမုနိရုပ်ရှင်တော်မြတ်နန့် ပတ်သက်၍ အချက်တစ်ချက်တင်ပြလိုပါရေ။ မဟာမုနိရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကို သွန်းလုပ်တော်မူရေကာလ BC-၅၆၉-ခုကို သမိုင်းပညာသျှင်တစ်ချို့က မဖြစ်နှိုင်၊ ‘ယင်းစဉ်က ဤမျှမြင့်မားရေ ကြေးသွန်းပညာရပ်ကို မရဟိနှိုင်’ဟူရေ လက်ဟိရခိုင်လူမျိုး မွဲတေနေရေ အနီအထားကိုကြည့်ပြီး လေ့လာသုံးသပ်ကြရေကို တွိ့ရပါရေ။ . ကြေးသွန်းအတတ်ပညာရေ ဗုဒ္ဓဘုရားသျှင် မပွင့်မီ ကာလကပင် ဟိနေပြီဖြစ်ပါရေ။ ဂရိနိုင်ငံမြို့တော် အေသင်မြို့ သားရို့ဧ့ အထွဋ်အမြတ်ထားရာ နတ်ဘုရားရုပ်တုကြီးတိ။ Acropolis နတ်ဘုရားကျောင်းတိကို တောင်ထိပ်ဖျားတိတွင် စိုက်ထူထားရေကို တွိ့မြင်နေကြရပြီဖြစ်ပါရေ။ ဤအချက်ရေ ယင်းစဉ်ကပင် ကြေးသွန်းပညာ ပေါ်နေပြီဆိုရေကို ထောက်ပြနေခြင်းဖြစ်ပါရေ။ စာရီးဆရာကြီး Gorden Stowel | The book of knowledge, Vol.1နန့် ဆရာကြီး ဦးရွှေဇံ ရီးသားရေ “ရခိုင်သမိုင်းအလင်းပြကျမ်း”ရို့မှာ လေ့လာနှိုင် ကြောင်း တင်ပြလိုပါရေ။

၁၁။ ရခိုင်အမျိုးသားနိရေ . ရခိုင်အမျိုးသားတစ်ရပ်လုံးဧ့ ... လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပီးခြင်း၊ ရခိုင်လူမျိုးဧ့ ဂုဏ်အင်္ဂါရပ်ကို ပြည့်စုံစေခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ရခိုင်လူထုတစ်ရပ်လုံးက နှစ်စဉ် မပျက်မယွင်း ကျင်းပကြရန် တိုက်တွန်း အပ်ပါရေ။&lt;ref&gt;[https://15499f96-7d3c-4a61-bdb0-960787515574.filesusr.com/ugd/635327_666aa13da4284a12abe351550818358c.pdf ရခိုင်အမျိုးသားနေ့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ စာတမ်း]  ၊ ရခိုင်အမျိုးသားညီလာခံဖြစ်မြောက်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
{{ရခိုင်လူမျိုး}}
[[Category:ရခိုင် အမျိုးသားနိတိ]]</text>
      <sha1>d4i74j8wl8l25ky8gc2ur4scyv92hta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်အောင်လံတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1703</id>
    <revision>
      <id>20783</id>
      <parentid>6176</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832340}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6664" sha1="6ylijjzxj0h6of5o4n6t0h0tnpbjanb" xml:space="preserve">{{My|၁။ အောင်လံတော်၏ အတိုင်းအတာမှာ အလျား ၉-တောင်၊ အနံ ၆-တောင်တိတိရှိပါ‌ရေ။ ထိုထက် အငေဆိုကေ အဝက်ကျအတိုင်းအတာပြုပြီးကေ သုံးဂတ်ပါ‌ရေ။}}

{{My|၂။ အရောင်အဆင်းမှာ အနီနန့် အဖြူစပ် ထားပါရေ။ အဖြူရောင်ကို အထက်ပိုင်းမှာထားပြီးကေ အနီရောင် ကို အောက်ပိုင်းက ထားပါရေ။}}

{{My|၃။ အမှတ်အသားတိမှာ အထက်အောင်လံတော်၏ ထောင့်စွန်း အဖြူရောင်အထက်မှာ သိန္ဓဝမြင်းပျံရုပ်တစ်ခု၊ ယင်းအဖြူရောင် ကျန်တစ်ဖက်အနား အထက်မှာ နာဂဆန္ဒန်ရုပ်တစ်ခု၊ အောက်ဖက်အနီရောင်ထက်မှာ ခြင်္သေ့ရုပ် တစ်ခုပါ ပါသိရေ။ ကျောဖက်မှာ မိမိရို့ပိုင်ဆိုင်ရေ နယ်နိမိတ်တိုင်းပြည်နိုင်ငံကို ဖော်ပြပါ‌‌ရေ။ နယ်နိ မိတ်တိမှာလေ့ မင်းတစ်ပါးနန့် တစ်ပါး မတူဘဲ တန်ခိုးရှိကေ ရှိပိုင် တန်းခိုးအလျောက် အကျဉ်းအကျယ်‌ပြောင်းပြီးကေ ပြုလုပ်ဂတ်ပါ‌ရေ။}}

{{My|၄။ အောင်လံတော်၏ အရိုးမှာ ဝါး (သို့မဟုတ်) ပြဝါခေါ် သစ်တစ်မျိုးဖြစ်ပါရေ။ အမြင့်မှာ ၂၇-တောင်ဖြစ်ပြီးကေ သတ္တပီသကျယ် ပြုလုပ်ထားပါ‌ရေ။ အောင်လံတော်မှာလေ့ နဝင်းကျယ်ပြုလုပ်ထားပါ‌ရေ။ ဝါးမှာ ကြသောင်းဝါး ကိုသုံးပါ‌ရေ။}}

{{My|၅။ အောင်လံတော် စိုက်ထူရာဌာနမှာ ရွှေနန်းမဆောင်တော်ကြီး၏ အရှေ့ဘက် နဝရတ်ကိုးသွယ် စီခြယ်ရေ မှန်ဝဲမျှော်ဆောင်တော်ဦး၏ ထိပ်ထက် ထီးမစိုက်ခုံမှာ တင်ပြီး‌ကေ လွှင့်ထူရပါ‌ရေ။}}

{{My|၆။ အောင်လံတော်ကို အချိန်ကာလ အကန့်အသတ်မရှိ လွှင့်ထူစိုက်ဆောက်ရေနိကပင် စပြီးကေ စုတ်ပြဲ ဟောင်းနွမ်း‌ လားရေအထိ မနှုတ်မချွတ်စကောင်း၊ မချမတင် စကောင်း အမြဲပင်ထားရရေ။}}

{{My|၇။ အောင်လံတော်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရက္ခိုင်၊ ရက္ခိတ လို့ဆိုရေ ‌ စောင့်ရှောက်ခြင်း အနက်ကြောင့် လည်းကောင်း ဖြူစင်သောသီလ၊ မြင့်မြတ်သော မျိုးရိုးဖြစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝေသီယမျိုး သုဒ္ဓိယ မျိုးတို့ ထွန်းကားပေါ်ပေါက်ရာ ဖြစ်တေ မျိုးရိုးဖြစ်၍ လည်းကောင်း၊ ရခိုင်ရို့ကျင့်ထုံး တစ်ရာ့သုံး ဆိုရေ စကားအရ၊ မျိုးရိုးကို သီလဖြူစင်စွာ စောင့်ရှောက်ခြင်းကြောင့် အဖြူရောင်ကို အထက်က တပ်ရပါရေ။ အနီ ရောင်မှာ အသမ္ဘီန္န၊ ခတ္တိယဝံသ၊ သကျသာဂီယ၊ ဗြဟ္မာနွယ် မျိုးရိုးရို့က ဆင်းသက်လာရေ အနွယ်တော် ဖြစ်ပြီး‌ကေ ဖောက်ပြန်တတ်‌တေသွေးမရှိ၊ ပကတိနီမြန်းရေ သွီးအဆင်းသာ ရှိရေအတွက်ကြောင့် အနီရောင်ကို တပ်ဆင်ရပါရေ။ သိန္ဓောမြင်းရို့မည်သည်မှာ ကွေ့ကောက်ပြီး‌ကေ လားခြင်းမရှိ၊ တည့် မတ်ဖြောင့်စင်း၍ လားတတ် တေအတွက်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ ဆဒ္ဒန်မျိုးမည်သည် ဖြူသောအဆင်းမှတစ်ပါး ဆင်မဲကို မွေးဖွားရိုး မရှိ။ ဖြူရာ ကမဲလာရေလို့လဲ မရှိ။ ပကတိသော အဆင်းကို အခါခပ်သိမ်း မစွန့်‌ရေအတွက်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကေသရာဇာခြင်္သေ့ရို့မည်သည်မှာ တောသုံးထောင်ကို ထီမထင် သကဲ့သို့ လည်းကောင်း၊ ယင်းပိုင်သဘောတိနန့် ပြည့်စုံနီရေ သတ္တဝါသုံးဦးရို့ အရုပ်နန့် လည်းကောင်း၊ ဖြူ နီနှစ်ခုရို့နန့် ပေါင်း ၅ ခုရှိရေ ရူပရုပ်တိကို ဆောင်းရေ ပဉ္စရုပ်တိဖြစ်ပြီးကေ ပဉ္စရူပရုပ်ကို‌လေ့ တပ်ဆင်ထားပါ‌ရေ။}}

==ကိုးကား==
*{{My|ရာဇဝင်ကြီးနှင့် ဗျူဟာ စက္ကိကျမ်း အောင်လံတော် ရတု}}</text>
      <sha1>6ylijjzxj0h6of5o4n6t0h0tnpbjanb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ဧခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1705</id>
    <revision>
      <id>20784</id>
      <parentid>6182</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832347}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="8403qf29fesub131cnkuq2ed91bi50o" xml:space="preserve">==ရခိုင်ဧခြင်း==

ရခိုင်ရိုးရာ တေးကဗျာတိကိုခွဲခြားပြီးကေ လိ့လာနိုင်ရန် အနည်းငယ်တင်ပြလိုပါရေ။ ရခိုင်ရိုးရာ သီချင်း
အနေနန့် ဧခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်းဖော်ပြလိုပါရေ။ ဧခြင်းဆိုပုံ ဆိုနည်းတိမှာလည်း ဧ-ဧ လူလူ ဆွဲငင်ပြီးကေ သာယာပျော့ပျောင်းစွာ သီဆိုရင့်ကျူးရပါရေ။
ဥပမာ ပြရဖို့ဆိုကေ-

ဧးယင်ယင်ဧး။ ။ ဧးလျက်ပံ့ပျူး၊ ရိုက်ကာကျူးပိမ့်၊ ပေါ်ဦးကမ္ဘာ၊ အစစွာက၊
ငါးကြာပွင့်လိုက်၊ ရောင်မြိုက်Óဏ်ဖြူ၊ ငါးဆူရှင်နည်း၊ ပွင့်မည်ချည်းတွင်၊ မိတ္တည်းမရောက်၊
လေးပါးနောက်ဝယ်၊ ငါးထောက်ထောင်တာ၊ သာသနာတွင်း ငါးစင်းအမြတ်၊ နဝတတ်ရီကျ၊
ငါးရာရသား၊ ကစ္ဆပနဒီ၊ ဤသည်ညာမွန်၊ ယဉ်တန်တစ်ဖက်၊ ပင်လယ် ထွက်မှ၊ နှစ်ဖက်ကမ်းပြီ၊
ဖြားရီမှီဝယ်၊ ရှိဆီပြုဗ္ဗာ၊ အာကာမှီခိုင်း၊ တောင်ပြိုင်းပြိုင်းနှင့်၊ ဆိုင်းဆိုင်းမဏ္ဍိုင်၊ ရက္ခိုင်ညွန့်ဖူး၊
မွန်ကြယ်မြူးသို့၊ မြောက်ဦးရွှီနန်း၊ တည်လတ်ထွန်းသည်။ ။

ဤကျွန်းဇမ္ဗူ။ ထူးတည့်လေ။ ။ ထူးထည့်မောက်တော်၊ ဟုတ်တည်ဪသာ်၊
ကျော်သည်တစ်ဆူ၊ ဇမ္ဗူဒီပ၊ ကျွန်းလုံးခသည်၊ မင်းတရားကြီးရင်သွီး၊ မောက်တော်ထွီး။ ။
ဧးယင်ယင်ဧး။ ။ &lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p49-50&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ဧချင်း‎]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]</text>
      <sha1>8403qf29fesub131cnkuq2ed91bi50o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရင်ခွင်သိပ်ကေ အိပ်ပါမေ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1706</id>
    <revision>
      <id>20785</id>
      <parentid>14354</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832352}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="672" sha1="f6gruzkchryfr8g7rnbvszvucf83e2i" xml:space="preserve">အသူသိပ်ကေ အိပ်ပါမေ၊ အီးယေသိပ်ကေ အိပ်ပါမေ။

အီးယေရင်ခွင်၊ နို့သက်ငင်၊ နို့သျှင်သားပု၊ မိမျက်ရှု။

ပုလုပုလွေ၊ အိပ်လတ်တေ၊ ဘားဘာရောက်ကေ မုန့်ပါမေ။

အပုချေ ရင်ခွင်အိပ်ကေ မေသိပ်မေလေ၊ မေသိပ်မေ။

(သားချော့တေး ကဗျာ)


[[Category:ရခိုင်ရိုးရာ ကဗျာ‎‎]]
[[Category:ကဗျာ‎]]</text>
      <sha1>f6gruzkchryfr8g7rnbvszvucf83e2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရတနာစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1709</id>
    <revision>
      <id>20786</id>
      <parentid>6207</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832359}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8057" sha1="otwyjj5utht3igwxzgcva4cbizg9l3c" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
( မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ဟိပြီး သဇင်တန်တောင်တန်း မြောက်ဘက်အဆုံး သမင်္ဂလာစေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်တွင် ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းဗာကြီးရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၉) ခု၊အေဒီ (၁၅၃၇) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါ ရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ရတနာစေတီတော်ကို မင်းဗာဘုရင် စတင်တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပြီးနောက် ဘုရင်မင်းခမောင်းနန့် ဘုရင် စန္ဒဝိဇယျရာဇာတို့က ထပ်မံပြုပြင်လှူဒါန်းခရေဟု သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ပြုပြင်မည့်သူ ကင်းမဲ့ကာသိုက်ဆရာတိ လက်ချက်ကြောင့် စေတီတော်ခေါင်းလောင်းမှောက် အပေါ်ပိုင်းမှာ ကျိုးပဲ့ပြီး ပျက်စီးသွား ပေပြီ။ လှိုဏ်ဂူတော်ထဲမှ ဆင်းတုတော်ပလ္လင်အောက်ကိုလည်း တူးဆွထားပါရေ။ မုခ်ဦးပေါင်းမိုးတစ်ပိုင်း တစ်စလည်းပျက်စီးနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ရတနာစေတီတော်ကို သဇင်တန်တောင်တန်း မြောက်ဘက်အဆုံး၌ ပေ (၅၀) ခန့်ဟိရေ တောင်တစ်ထပ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေအချင်းမှာ (၂၂) ပေခန့်ဟိပြီး ရှစ်မျက်နှာဖြစ်ကာ အနားတစ်ဖက်လျှင် (၉) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်လက်ဟိကျန်ဟိနီသေးရေ အမြင့်မှာ (၁၀) ပေ ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကုန်းပေါ်ဟိ မဟာရံတံတိုင်းမှာ အရှေ့အနောက်အကျယ် (၆၅) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၄၀) ပေခန့်တွေ့ဟိရပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်း လက်ဟိကျန်ဟိနီသည့်အမြင့်မှာ (၂) ပေကျော်ခန့်ဟိပြီး အောက်ခြေအထူ (၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ တံတိုင်းကိုလည်း ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားပါဧ့။ မဟာရံတံတိုင်းထဲမှ စေတီတော်သို့ ဝင်လမ်းမှာ အရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ဟိရပါရေ။ အရှေ့ဘက် မဟာရံတံတိုင်းဝင်လမ်းမှ ဝင်လိုက်လျှင် အာရုံခံသိမ်ရာကိုတွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်မုခ်ဦးနန့် အာရုံခံသိမ်တော်ကို တစ်ဆက်တည်းတည်ဆောက် ထားပါဧ့။ အာရုံခံသိမ်တော်မှာ တောင်မြောက်အကျယ် (၁၈) ပေခန့်၊ အရှေ့အနောက်အကျယ် (၂၂) ပေခန့်တွေ့ဟိရ ပါရေ။ အာရုံခံသိမ်နံရံကို မူလက ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ပြီး ခေါင်မိုးကို အုတ်ကြွပ်ပြားတိမိုးကာ ကြမ်းခင်းကို စဉ်ကြမ်းခင်းလက်ရာတိဖြင့် ခင်းခလိမ့်မည်ဟု ယူဆရပါရေ။ အာရုံခံသိမ်ဓမ္မာရုံ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အုတ်ကြွပ်ပြား အပိုင်းအစတိ၊ စဉ့်ကြမ်းခင်းပြားအပိုင်းအစတိကို ပြန့်ကြဲစွာ တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ပစ္စယံအဆင့်တိတွင်လည်း ကြာပွင့်ဖတ်တိဖြင့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကြေးဝန်းအဆင့်တိကိုလည်း ကြာပွင့်ဖတ်အဆင့်ဆင့်တိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော် မုခ်ဦးဝင်ပေါက်အကျယ်မှာ (၂) ပေကျော်ခန့်ဟိပြီး မုခ်ဦးဝင်လမ်းအရှည် (၁၂) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ထဲဟိဆင်းတုတော် ပူဇော်ထားရာ အလယ်လှိုဏ်ဂူတော် အရှေ့အနောက်အကျယ်မှာ (၉) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၇) ပေခန့်ဟိပါရေ။ ဆင်းတုတော်စံပ္ပါယ်ရေ ပလ္လင်တော်အကျယ် (၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ လှိုဏ်ဂူတော်အမြင့်မှာလည်း (၈) ပေကျော်ခန့်ဟိပါဧ့။ ပလ္လင်တော်ကို ကြာ မှောက်၊ ကြာလှန်တိဖြင့် ထုဆစ်ထားပါရေ။ ပလ္လင်တော်အပေါ်မှာ ဉာဏ်တော်(၄)ပေဟိ ဆင်းတုတော်ကို ဈာန် သိုင်းသင်္ကန်းဝတ်ဆင်သည့် ပုံစံဖြင့်တွေ့ရပြီး ဘူမိဖဿမုဒြာဆင်းတုတော်မျိုးပင် ဖူးတွေ့ရပါရေ။ မုခ်ဦးရှေ့မျက်နှာပြင်ကို လက်ဝဲ/လက်ယာ၌ ရပါလရုပ်တု ကိုငုံပနာ ပန်းလက်ရာတိကို ထုဆစ်ထားပါရေ။ ဒွါရပါလအပေါ်ပိုင်းမုခ်ဦးကိုလည်း ပန်းအနုလက်ရာ တိဖြင့် ထုဆစ်ထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>otwyjj5utht3igwxzgcva4cbizg9l3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရတနာစံရွေးစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1710</id>
    <revision>
      <id>20787</id>
      <parentid>6216</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832366}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5162" sha1="3o0e5y3es32odnk07rthq5onbonnk15" xml:space="preserve">==တည်နီရာ ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ကျော်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ ရတနာ မှန်ကင်းစေတီဧ့ အနောက်ဘက်၊ ရတနာစံဦးစေတီဧ့ မြောက်ဘက်တွင်ကျရောက်ပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်ဘစောဖြူမင်းက ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၃၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၇၀) ခုနှစ်တွင်တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ရတနာစံရွေးစေတီတော်ကို မြောက်ဦးခေတ်၊ ခေတ်ဦးတွင် ဘုရင်ဘစောဖြူ တည်ထားလှူဒါန်းခပြီး နောက် မြောက်ဦးခေတ် ပျက်သုဉ်းရေအထိ စေတီတော်မှာ ပျက်စီးနီခရာ (၉-၉-၂၀၀၀) ခုနှစ်တွင် မဟာဂန္ထဝါစက ပဏ္ဍိတ မဟာသဒမ္မဇောတိကဓဇ ဒေါက်တာဘဒ္ဒအရိယဝံသ အလိုတော်ပြည့် ဆရာတော်နန့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက် သားဗိုလ်မှူးဇော်နိုင်ဦး၊ ဇနီးဒေါက်တာခင်သန္တာမြင့်တို့မှ ထပ်မံတည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ ရတနာသုံးပါးတွင် ဘုရားရတနာကို စံအဖြစ်ရွေးချယ်သတ်မှတ်ရည်စူးပနာ လှူဒါန်းခရေကြောင့် ရတနာစံ ရွေးစေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ မင်းခရီ (ခ) အလီခင်မင်းလွန်လေလျှင် သားဖြစ်သူဘစောဖြူ (ခ) ကလီမာယျာ ကောဇာ (၈၂၁-၈၄၄)/အေဒီ (၁၄၅၉-၁၄၈၂)ရေ မဟာနွယ်တို့ဧ့ ဓမ္မတာတော်အတိုင်း မြောက်ဦးခေတ်တတိယမြောက်ဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်တော်မူလေရေ။ ၄င်းတည်ထားလှူဒါန်းခရေ အဆိုပါ စေတီတော်ဧ့ပုံစံမှာ ဗောဓိရွှေဂူစေတီပုံစံနန့် ဆင်တူရေ။ ဤမင်းရေ လေးအတတ်၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ပြီး ခွန်အားအစွမ်းနန့်လည်း ပြည့်စုံကာ ကျွန်ကောင်း၊ အမတ်ကောင်းတိစွာဟိလေရေ။ သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) မှ ပိဋကတ်သုံးပုံ အစုံဆက်လာပြီး စစ်တကောင်းမြို့ ကိုလည်း ပြန်လည်တိုက်လို့သိမ်းယူခရေ။
 ==ဗိသုကာလက်ရာ==
တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်ဖြစ်ပြီး စေတီတော်အောက်ခြေပန္နက်မှာ အဝိုင်းပုံဖြစ်ပါရေ။ အချင်း (၃၄) ပေခန့်ဟိပြီး အမြင့်လည်း (၃၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ လိုဏ်ဂူတော်တွင် ဆင်းတုတော် ကြီးတစ်ဆူ ပူဇော်ထားပြီး ဆင်းတုတော်ကြီးအား အရှေ့ဘက်သို့ မုခ်ဦးဖွင့်ပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော် တည်ဆောက်မှုမှာ ခန့်ညားထည်ဝါလှရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>3o0e5y3es32odnk07rthq5onbonnk15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရတနာစံဦးစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1711</id>
    <revision>
      <id>20788</id>
      <parentid>6223</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832369}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6012" sha1="s5emb1hf30lbaraln9vug8m6azn2dsw" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ကျော်ကျော်ခန့်အကွာ ၊ လောကမဉ္ဇူစေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်၊ ရတနာစံရွေးစေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်နရနုဧ့သားတော် ဘစောဖြူမင်းက ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၁၀)ခု၊ အေဒီ (၁၄၄၈) ခုနှစ်တွင်တည် ၊ လှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ရတနာစံဦးစေတီတော်ကို မြောက်ဦးခေတ် အစောပိုင်းတွင် ဘုရင်ဘစောဖြူ တည်ထားလှူဒါန်းခရေ။ မြောက်ဦးခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် စေတီတော်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံမည့်သူမဟိဘဲ ပျက်စီးနီခရာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၃၇၃)ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နီ့၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၁၁)ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁၀)ရက်နီ့မှသာ မြောက်ဦးဆရာတော် ဝနဝါသီ ဘဒ္ဓတဝါယာမိန္ဒ ဆရာတော်အားဦးထိပ်ထားပနာ ဒေါက်တာသိန်းထွန်း၊ ဇနီးဒေါ်စန်းစန်းရီ မိသားစုတို့မှ ထပ်မံလှူဒါန်းတည်ဆောက်ခပါရေ။ ရတနာသုံးပါးတွင် ဘုရားရတနာ အဦးအမြတ်ကို ရည်စူးပနာ တည်ဆောက်လှူဒါန်း ခရေကြောင့် ရတနာစံဦးစေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ရတနာစံဦးစေတီတော်မှာ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အောက်ခြေပန္နက်မှာ အဝိုင်းပုံဖြစ်ပြီး အချင်း (၃၈)ပေ ခန့်ဟိပြီး အမြင့်မှာလည်း (၃၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အလယ်လိုဏ်ဂူတော်တွင် ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူကို ကျောက်ဆစ်လက်ရာ ပလ္လင်တော်ဖြင့် ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ လိုဏ်ဂူအတွင်း တောင်နန့် မြောက်နံရံတို့တွင်လည်း မုခ်ထွင်းပြီး ဆင်းတုတော်ငယ် (၁)ဆူစီ ပူဇော်ထားပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးအား အရှေ့ဘက်တွင် မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါရေ။ မုခ်ဦးကို ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရအနုလက်ရာ ဗျာလ်၊ ဘီလူးပန်းကိုက်စရေပန်းလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကို ကျောက်ထီးတော်တင်လှူပူဇော်ထားပြီး သပိတ်မှောက်၊ သင်္ကန်းစည်းတိတွင်လည်း ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာပန်းဒီဇိုင်းတိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော်ခေါင်းလောင်းမှောက်အောက်တွင်လည်း ကြာပွင့်ဖတ်ကလေးတိဖြင့် ပတ်လည်ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ပိုင်းတွင် ပစ္စယံသုံးဆင့်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး မုခ်ဦးအပြင်ဘက် တောင်မြောက်နံရံနှစ်ဘက်တွင်လည်း ကြာမှောက်၊ ကြာလန်ပွင့်ဖတ်ကလေးတိဖြင့် အလှဆင်ထားပါရေ။ ရတနာစံဦးစေတီတော်မှာ ခန့်ငြားထည်ဝါလှပြီး ရှေးခေတ်ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရအနုလက်ရာ ပန်းတိဖြင့် ထုံမွှမ်းထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>s5emb1hf30lbaraln9vug8m6azn2dsw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရတနာမှန်ကင်းစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1716</id>
    <revision>
      <id>20789</id>
      <parentid>6253</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833773}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4481" sha1="3nilslghrvcggqfnl69rfk30dr1ztv9" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ကျော်ကျော်ခန့်အကွာတွင်တည်ဟိပါရေ။ ရတနာစံရွေး စေတီတော်ဧ့အရှေ့ဘက်၊ လောကမစေတီတော်ဧ့မြောက်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်ဘစောညိုမင်းက ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၅၄)ခု၊ အေဒီ (၁၄၉၂) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခ ပါရေ။

==သမိုင်းအကျဉ်း ==
မြောက်ဦးခေတ်စောပိုင်းတွင် ဘုရင်ဘစောညို တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်ပျက်သုန်း ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စေတီတော်လည်းပျက်စီးပနာပြုပြင်သူကင်းမဲ့ကာ ၂၀၀၄ခုနှစ်ရောက်မှ အလိုတော်ပြည့်ဆရာတော်နန့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန်တို့ကိုဦးထိပ်ထားလျက် သားဗိုလ်မှူးဇော်နိုင်ဦး+ဒေါက်တာခင်သန္တာမြင့်နန့် သူငယ်ချင်းတစ်စုမှ ထပ်တည်ဆောက်လှူဒန်းခပါရေ။ ရတနာသုံးပါးတွင် ဘုရားရတနာကို အထွဋ်မှန်ကင်းအဖြစ် ရည်စူးပနာ လှူဒါန်းခရေကြောင့် ရတနာမှန်ကင်းစေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။

==ဗိသုကာလက်ရာ==
စေတီတော်ကို တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အောက်ခြေပန္နက်မှာ အဝိုင်းဖြစ်ပြီး အချင်း (၃၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အမြင့်လည်း (၃၈) ပေခန့်ဟိပါ၏။ အလယ်တွင် လိုဏ်ဂူတော်ထဲ၌ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူအား ပန်းနွယ်ပန်းခက်တိနန့် အရုပ်တိကို ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုကျောက်ဆစ်လက်ရာ တိဖြင့်ဖန်တီးထားရေ ပလ္လင်တော်ကြီး၌ ပူဇော်ထားပါရေ။ ဆင်းတုတော်အားအရှေ့ဘက်ကို မုခ်ဦးဖွင့်ပြီး မုခ်ဦးနှစ်ဆင့် တင်ထားပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်က ရင်ပြင်တော်တွင် ကနုတ်ပန်းစဉ့်ရည်သုတ်အုတ်ပြားတိ | ခင်းထားပါရေ။ မုခ်ဦးထိပ်တိကိုလည်း ရှေးခေတ် ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာပန်းဒီဇိုင်းတိ ထုဆစ်ထားပါရေ။
စေတီတော်မှာ ခန့်ငြားထည်ဝါမှုဟိလှရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>3nilslghrvcggqfnl69rfk30dr1ztv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရတနာသိင်္ဂစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1717</id>
    <revision>
      <id>20790</id>
      <parentid>6259</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833774}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4501" sha1="ts1cjdlwwo344egxhbxhgcatw2uk4qg" xml:space="preserve">==တည်နီရာ ==
- မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်(၃) ဖာလုံခန့် အကွာတွင်တည်ဟိပါရေ။ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်၊ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်၊ ဇုန်ဇတ်လက်ျာပျံချီစေတီတော်ဧ့ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင် မင်းဒေါလျာစောမွန်မှ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၄၄) ခု၊ အေဒီ (၁၄၈၂) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်း ခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင် မင်းဒေါလျာစောမွန်ကီရေ မဟာနွယ်တို့ဧ့ ဓမ္မတာတော်အတိုင်း၊ ကျောက်အတိဖြင့်ပြီးရေ ရတနာ သိင်္ဂစေတီတော်ကြီးကို နန်းတော်ဧ့ အရှေ့မြောက်တောင့် ဟိမဝန္တာတောင်မှ အနောက်ဘက်သို့ ထိုးထွက်နီရေတောင်စွယ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်လှူဒါန်းခပါရေ။ လက်ဟိ ဟိမဝန္တာတောင်ကို ဇုန်ဒတ်တောင်ဟု ခေါ်တွင် ကြပါရေ။ ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ရတနာသိင်္ဂစေတီတော်ကို ဇုန်ဒတ်တောင်ဧ့ အနောက်ဘက်သို့ ထိုးထွက်နီရေ ပေ ၈၀ ကျော်ခန့်ဟိရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေလေးမျက်နှာဖြစ်ပြီး အချင်း ၃၁ ပေခန့်ဟိပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီ၌ အမြင့်ပေ ၂ဝ ကျော်ခန့်သာဟိပါတော့ရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူတော်တွင် ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူ အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူမုခ်ဖွင့်ပနာ ပူဇော်ထားပါရေ။ အဝင်မုခ်အထွက်တွင်လည်း မုခ်ငယ်တစ်ခုဆင့်ပနာ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကို ဒုတိယအကြိမ် ပြုပြင်ထားခသည့် အနီအထားကို တွေ့ဟိရပါရေ။ မူလက ပစ္စယံအဆင့်တိတွင် မုခ်ကလေးတိ ဖွင့်ခလိမ့်မည်ဟု ယူဆရပါ ရေ။ စေတီအောက်ခြေရင်ပြင်ပတ်ဝန်းကျင်တွင်လည်း မုခ်တံကဲ ဘုရင်အပိုင်းအစတိပြန့်ကြဲစွာ တွေ့ဟိရပါရေ။ မူလက စေတီတော်ကို ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ခန့်ငြားလှပစွာ တည်ဆောက်ခလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>ts1cjdlwwo344egxhbxhgcatw2uk4qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရန်ကာဘုရား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1718</id>
    <revision>
      <id>20791</id>
      <parentid>6265</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833777}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7253" sha1="0go14iw4i05kj97c3vgjubov8e85l7y" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် (၃) မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး မောင်သာကုန်းရွာဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်၊ လကာသနီ (စေတီကုန်း) ရွာဧ့ အနောက်ဘက်တွင် ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၃) ခု၊ အေဒီ (၁၅၃၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းဗာကြီးမှ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
မင်းဗာဘုရင်နန်းတက်စတွင် မြောက်ဦးမြို့တော်ဧ့ အရှေ့ဘက်နန့် အနောက်ဘက်တို့ဟိ တိုင်းပြည်တိနန့် နယ်စပ်တိမှ မကြာခဏဆိုသလို ရန်စထိပါးမှုတိ ဟိခပါရေ။ ထိုရန်စမီးပွားတိကို အောင်မြင်စွာ ငြိမ်းသတ်နိုင်စေရန်အတွက် ဘာသာရေးကုထုံးဖြင့် ရန်ကာဘုရားအဖြစ် ဤဘုရားနှစ်ပါးကို အရှေ့အနောက်ကျောချင်းကပ်ပနာ ဂူတော်ဖြင့် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခသဖြင့် ရန်ကာဘုရားဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။
== ဗိသုကာလက်ရာ==
ပေ(၅၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ ရန်ဘုရားကို ကျောက်တုံးတိ ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဆင်းတုတော်၊ ပလ္လင်တော် ၊ ဂူအားလုံးကို ကျောက်ဖြင့် ထုဆစ် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ ကျောက်ဆင်းတုတော်နှစ်ဆူမှာ လွန်စွာလက်ရာမြောက်ပြီး ဆင်းတုတော်တစ်ဆူချင်းစီဧ့ ဉာဏ်တော် အမြင့်တိမှာ (၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အရှေ့ဘက်မှ ဆင်းတုတော်မှာ သျှစ်ရေင်းပုထိုးတော်ကြီးဧ့ ပထမ မဏ္ဍိုင်ဖြစ်ရေ ဂန္ဓကုဋီတိုက်အတွင်းဟိ ဆင်းတုတော်ကြီးနန့် ခပ်ဆင်ဆင်တူရေကို လေ့လာတွေ့ဟိရပါရေ။ ဂူနန့် ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ပြိုပျက်နီပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် စေတနာသျှင်တစ်စုက ပြုပြင်မွမ်းမံထိန်းသိမ်းခ ကြပါရေ။ မပြုပြင်မီတွင် ဆင်းတုတော်ကြီးနှစ်ဆူအနက် အရှေ့ဘက်အဆူမှာ မြေတွင်လဲနီပြီး အနောက်ဘက် အဆူမှာ အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ကျိုးပဲ့ပျက်စီးနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဂူတော်မှာလည်း အမြင့် (၃) ပေခန့်သာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ ပလ္လင်တော်မှာ တချို့မြေထဲမြုပ်နီပြီး တချို့မှာပျက်စီးနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ပလ္လင်တော်ကို ရှေးခေတ် ရခိုင်ရိုးရာစိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ တချို့လက်ရာတိမှာ အလွန်ကောင်းပြီး တစ်ချို့မှာ ကောက်ကြောင်းလောက်သာ ထုဆစ်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ကိန္နရီ ကိန္နရာရုပ်၊ ငှက်ရုပ်၊ ဘီလူးရုပ်၊ ငါးရုပ်နန့် အခြားတိရစ္ဆာန်ရုပ်တိ၊ ပန်းလက်ရာတိကိုလည်း တွေ့ဟိနိုင်ပါရေ။ ဂူတော်မှာ အရှေ့အနောက် (၄၃) ပေခန့်ဟိပြီး တောင်မြောက် (၂၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ ဂူအရှေ့ အနောက်တွင် (၃) ပေခန့်ကျယ်ရေ ဝင်လမ်းတိတွေ့ဟိရပါရေ။ တောင်မြောက်တွင် ဝင်ပေါက်မတွေ့ဟိရပါ။ ဂူနံရံတွင်သာ အလင်းပေါက်တိဟိခလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရပါရေ။ ဂူနံရံအောက်ခြေ အထူမှာ (၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ ဂူတော်ဧ့ အရှေ့အနောက်နန့် တောင်မြောက်တို့ဧ့ အကျယ်ကို ပေါင်းလျှင် (၇) ဂဏန်းသုံးထားရေကို မမျှော်လင့်ဘဲ တွေ့ဟိရပါရေ။ ဂူတော်အမြင့်မှာလည်း (၄၃) ပေခန့်ဟိလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရပါရေ။ ဗိသုကာလက်ရာအညွန့်တိကိုသုံးပနာလည်း တည်ဆောက်ခလိမ့်မည်ဟု ယူဆရပါရေ။ ရန်ကာဆင်းတုတော်ကြီးတိမှာ လက်ရာလွန်စွာမြောက်ပြီး ခန့်ညားထည်ဝါမှုဟိရေကို ဖူးတွေ့ရ ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>0go14iw4i05kj97c3vgjubov8e85l7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရာထူးအလိုက် ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1730</id>
    <revision>
      <id>20792</id>
      <parentid>6315</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833790}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="hgzbej0pw94le83atjwdouq1ftuu9kp" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| အရာရှိကြီး  || ဆာဘေ
|-
| ခရိုင်ဝန် ||အရီးပိုင်
|-
| ခရိုင်ရဲဝန် ||ကက်တင်
|-
| ရဲအုပ်|| ဒါရကာ၊ ဌာနာ
|-
| ရဲကြပ် ||သရဇင်
|-
|ရဲ ||ရဲသား
|-
| ယစ်မျိုးအုပ် ||အပ်ပါကာရီ၊ ဘိန်းသရဇင်
|-
| ယစ်မျိုးရဲ ||ဘိန်းပျာတာ
|-
| မြို့ပိုင် ||မြို့အုပ်
|-
| လက်ထောက်မြို့ပိုင် ||ဒပြုသီးမြို့အုပ်
|-
| စာရေး ||စာချီ၊ စာကိုင်
|-
| မင်းစေ ||ဆဗြာသီး
|-
|စာပို့လုလင် ||ဒက်ပျာတာ
|-
| စာတိုက်မှုး ||ဒက်ကရင်နီ
|-
| သင်္ဘောစာရေး ||သင်္ဘောကရင်နီ
|-
|သင်္ဘောဦးစီး ||သိုက်ရင်း
|-
| ဆရာဝန် ||ဒက်တင်
|-
| သူနာပြုဆရာမ|| နာစ်ဆမ
|-
| ဆေးစပ်သမား ||ကွန်ပေါင်ဒါ
|-
| သူနာပြု (ကျား) ||သွေဒေါ်
|-
| ရှေ့နေ|| ရှိတော်ခံ၊ အောက်ကျီ
|-
| ငွေကိုင်စာရေး||၊ ငွေတိုက်စိုး ခဒင်သီး
|-
| အခွန်ငွေကောက်ခံသူ ||ဒေဝန်းကြီး
|-
| စကားပြန်|| ဖွဲဒါကြီး
|-
| စကားတတ် ||ကလူတတ်၊ ကာနုတတ်
|-
| နယ်ပိုင် ||ခွင်ဆရာ
|-
| မြေတိုင်းစာရေး ||တိုက်စာရွီး
|-
| လူတော် ||အာဂါ့သား၊ အာဂါ့လူ
|-
| စစ်သည် ||ဆဖာအိပ်
|-
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>hgzbej0pw94le83atjwdouq1ftuu9kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရိုးရာအက၊ ပွဲလမ်းသဘင်၊ နိကြီးရက်ကြီး ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1735</id>
    <revision>
      <id>20793</id>
      <parentid>6332</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833793}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2471" sha1="6zo075ifwdbfgg31x5a6aplivj76f6z" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| နပမ်းပွဲ  ||ကျင်ပွဲ
|-
| လှေပြိုင်ပွဲ  ||ပြိုင်လောင်းပွဲ
|-
|လွန်ဆွဲပွဲ  ||ရထားပွဲ
|-
| ပြောခုန်ပစ်ပွဲ  ||အပြီးပြိုင်ပွဲ
|-
| သီတင်းကျွတ်ပွဲ || ဝါကျွတ်ပွဲ
|-
| တန်ဆောင်တိုင်ပွဲ  ||ဝင်္ကဘာပွဲ
|-
| အတာရေသဘင်ပွဲ  ||သင်္ကြန်ရီလောင်းပွဲ
|-
| ဘုန်းကြီးပျံပွဲ || ဒုံးပွဲ
|-
| ဘုန်းကြီးပျံတွင်ကသော  ||ယိမ်း ဒုံးက
|-
| တောရွာများတွင်ကသော || ယိမ်းအဖွဲ့ ဟန်
|-
|ရုပ်ကလာပ်ကိုထမ်း၍  ||သိုင်းကွက်နင်းကသော အက သိုင်း
|-
| ရုပ်သေးဇာတ် || ရုပ်သီးပွဲ
|-
| ရုပ်ရှင်  ||အရိပ်ပွဲ၊ မျက်စိကလန်တန်၊ ဘိုင်စကုတ်
|-
| ဆက်ကပ်ပွဲ  ||ဘား၊ ဆာကာ့
|-
| ကျေးရွာတွင်ကသော  ||ဇာတ်ပွဲ ကြည့်ချင်ပွဲ
|-
| အခမ်းအနားတွင် || ကသောဇာတ် မဏ္ဍပ်ဝင်ပွဲ
|-
| ရုံဝင်လက်မှတ်  ||တိတ်ကတ်
|-
| ဝါဆိုလပြည့်  ||ဝါဦးသတင်း
|-
| မူဆလင်အစ်နေ့  ||ကရပင်နိန့်
|-
| နာတာလူးပွဲ  ||ခရစ်စမတ်နိန့်၊ အင်္ဂလိပ်နှစ်သစ်ကူး
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>6zo075ifwdbfgg31x5a6aplivj76f6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရောဂါဝေဒနာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1750</id>
    <revision>
      <id>20794</id>
      <parentid>6382</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833794}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4269" sha1="a467efv60gt576j1yewadit0da5cj7t" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| မကျန်းမမာဖြစ်နေတယ်  ||မချိဘဲ ဖြစ်နီရေ
|-
| အသည်းအသန်  ||အသည်းတပြင်း
|-
| အချိန်ကြာမြင့်သောရောဂါ  ||နာတာရှည်
|-
| ကိုက်ခဲတယ် || အီးရေ၊ ကြင်ရေ
|-
| နှာရည်ယို၊  ||အအီးမိ ဆောင်းမွီရရေ
|-
| တုတ်ကွေးဖျား  ||အအီးမိဖျား
|-
| ငန်းဖျား  ||ငန်းလိုက်တေ
|-
| ငှက်ဖျား  ||ငှက်ဖျားလိုက်တေ
|-
| ခေါင်းမူးတယ်  ||ဂေါင်းမွိရေ
|-
| ခေါင်းကိုက်တယ် || ဂေါင်းခဲရေ
|-
| မူးနောက်နောက်တွေ့တယ်  ||ဂေါင်းယိုင်ရေ၊ ဂေါင်းညီးရေ
|-
| ဗိုက်နာတယ်  ||ဝမ်းခဲရေ
|-
| ဗိုက်အောင့်တယ်  ||ဝမ်းခြင့်ရေ
|-
| ဝမ်းကိုက်ရောဂါ || မြင်းသရိုက်
|-
|ကာလဝမ်းရောဂါ  ||ကာလနာ
|-
| ချောင်းဆိုးသွေးပါရောဂါ  ||သနာရုပ်
|-
| ပန်းနာ  ||ပင်နာ၊ ခါချီး
|-
| ပလိပ်ရောဂါ  ||ခွီးပဇိနာ၊ လိုင်ဂျိတ်နာ
|-
| ဆုံဆို့ရောဂါ  ||လိုင်ဆို့နာ၊ လိုင်ဂျီနာ
|-
| နားပြည်ယိုရောဂါ || နပုတ်ယိုနာ
|-
| သွားနာတယ် || သွားအီးရေ
|-
| သွားဖုံးပြည်ယိုရောဂါ  ||သရိုးသပင်
|-
| ကာလသားရောဂါ  ||လပျိုနာ၊ ဖလောင်းဂျီနာ
|-
| အူကျရောဂါ  ||ဗေတက်တေ၊ ဗေကြီးရေ
|-
| အသည်းရောင်ရောဂါ  ||အဖျိုင်းကြီးရောဂါ
|-
| ကိုယ်ရည်ရောဂါ || နူနာတိုနာ
|-
|မျက်ခမ်းစပ်ရောဂါ  ||မျက်စိနာရေ
|-
| မျက်သားဘုရောဂါ  ||မျက်စိစွန်ရေ
|-
| သွက်ချာပါဒရောဂါ  ||ဝက်ချုပ်နာ၊ မာဒရာ
|-
| လေဖြတ်တယ်  ||လီလိုက်တေ၊ လီရိုက်တေ
|-
| နှာခေါင်းပုတ်ရောဂါ || နှာပလုပ်စားရေ
|-
| ဒူလာရောဂါ  ||ပါဒရက်ထရေ
|-
| မီးယပ်ရောဂါ  ||မရပ်နာလိုက်တေ
|-
| သွေးစုနာ  ||အမွီးတစ်ပင်နာ
|-
| အနာပုတ် || ကမ်းထောက်ကမ်းပြို
|-
| ခြေပိုးစားတယ် || သဲစားရေ
|-
| မိတ်ထွက်တယ်  ||မြိတ်ပေါက်တေ
|-
| ညှင်း  ||ညှင်းထရေ
|-
| တင်းတိတ်  ||တန်းဆိတ်
|-
| ဝက်ခြံ  ||ဝက်ခြုတ်
|-
| ဝက်ခင်  ||ဝက်ခြင်
|-
| နှင်းခူ  ||ခူကျရေ
|-
| ပွေး  ||ပွီး
|-
| ကိန္နရီနာ  ||ကျတ်ပေါက်တေ
|-
|ဆင်ခြေထောက် || ခြီဂူဒါလိုက်တေ
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>a467efv60gt576j1yewadit0da5cj7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွန်းလိုက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1754</id>
    <revision>
      <id>20795</id>
      <parentid>15290</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833795}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3176" sha1="i2vy45oedpwp91cb47y4rus6xdgokbx" xml:space="preserve">==ရွန်းလိုက်==

ရခိုင်အမျိုးသားရို့စော် ရွန်းလိုက်ရေ တေးသံတစ်မျိုးကို များသောအားဖြင့် [[ရခိုင်ရှင်ပြု]]၊ [[ရခိုင်မင်္ဂလာဆောင်]]၊ [[ရခိုင်သမက်တက်]] ဝိုင်းဖွဲ့ပြီးကေ သီဆိုကတ်ရေ။
ရှင်ပြုပွဲတွင် သီဆိုဖို့ အတွက်ဆိုကေ ရှင်မပြုခင် တစ်လသုံးသီတင်းလောက်ကပင်စာဆိုလူက ရွန်းလိုက်ရတုတိကို သီကုံးထားရရေ။ [[မောင်ရှင်လောင်း]]ဧ့ အရံလုလင်
ပျိုတိအား ရွန်း လိုက်ရဖို့ နီရာတိကို ကြိုတင်ပြီးကေ သင်ကြားထားရရေ။

ဥပမာ--

ငါ့သားထင်ပေါ်၊ ဇနကျော်ကို၊ မယ်တော်ထိုခါ ဖွားသတည်း ရွန်း။

ငါ့သားထင်ပေါ်၊ မောင်ရှင်နှမ ငါနဲ့ရ ရွန်း။

ဣန္တသိကြား၊ မိုးနတ်သားသည် အများထင်ကြလော ရွန်း။

သန်းသန်းစိစိ စီးနှင့်လေ၍ မျက်ရည်အထွေထွေနှင့် ရွန်း။

ကြံပေသမျှ၊ သည်အခွင့်မှာ၊ မသင့်ချေတကားဟု ရွန်း။

ခေါင်းမှာထား၊ ဘုရားဖြစ်မည့်သူ ရွန်း။

သုံးဘုံလောက၊ ဝေနေယျမှာ ကယ်မမည့်သူ ရွန်း။

_ _ _

မင်္ဂလာဆောင် သမက်တက်တိမှာတော့ခါ အောက်ပါအတိုင်း သီဆိုလိ ဟိကတ်ပါရေ။

အိုးသျှေတစ်လုံး၊ ခွက်ချေဖုံး၊ ပြုံးသီးဖြုံးသွင်၊ သန္တာမေလင်၊ ဝိုင်းလို့ကြည့် ရွန်း။

_ _ _

ဝေသာလီမှ သုဝဏ္ဏဒေဝီဖွဲ့ဆိုရေ [[သိန်ကန်မီ]]တွင် ချီရတုနန့် [[ဥက္ကာပျံ]] ဧ့[[၁၂လရာသီရတု]] ရို့စော် ရွန်းလိုက်ရတုတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ရွန်းလိုက်ရတုတိစော် ရှေးအကျဆုံးနန့် ဖွဲ့ဆိုမှု အများဆုံးဖြစ်ရေ။
&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p52&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]
[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>i2vy45oedpwp91cb47y4rus6xdgokbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွှေကြာသိမ်စေတီ(၂)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1758</id>
    <revision>
      <id>20796</id>
      <parentid>6416</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833797}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7186" sha1="tfjqne1zzj2qs5cw4dx0klc3e95db22" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ လောင်ပွန်းပြောက်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်၊ အနော်မာဘုရားဧ့ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘစောဖြူမင်းဧ့သမီးတော် မင်းသမီးစောရွှေကြာရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၃၃) ခု၊ အေဒီ (၁၄၇၁) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း ==
နန်းတော်ကို ကောတရားကို နန်းတော်တော်စောရွှေကြာကို ပညာဟိစာဆို အုပ်ချုပ်ခပြီးနောက် ထို လေရေ။ အနောက်နန်အရုဏ္ဏကကျွန်း(ဖရုံကာလေရေ။ ထိုဧချင်
မြောက်ဦးရွှေနန်းတော်ကို ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၂၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ဘစောဖြူမင်းရေ ထီးနန်းဆက်ခံ အုပ်ချုပ်ခပြီးနောက် ထိုမင်းဧ့ အနောက်နန်းမိဖုရားကို နန်းတော်ဧ့အနောက်ဘက် မှောက်တော်တံခါးအနီးတွင် အဆောင်တော်နန့် ထားဟိခလေရေ။ အနောက်နန်းမိဖုရားမှ သမီးတော်စောရွှေကြာကို ဖွားမြင်ခလေရေ။ စောရွှေကြာမင်းသမီးကို ပုခက်တင်မင်္ဂလာအခမ်းအနား၌ သီဆိုရန် ဘရုဂန္ထကကျွန်း(ဖရုံကာကျွန်း)ဖူဒကျွန်းသားပညာဟိစာဆို အမတ်မင်းညိုက ဧချင်း (ရခိုင်အခေါ်) ယိုင်းသာခြင်းကို ရေးသွင်းပြီး ဆက်သခလေရေ။ ထိုဧချင်းကို ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်းဟု စာပေလောကတွင် ဂနီ့တိုင် ထင်ရှားနီပါရေ။ မင်းသမီးစောရွှေကြာရေ မိမိနီထိုင်ခရေ အိမ်တော်ရာတွင် ဘုရားတစ်ဆူ၊ ဂူတစ်လုံး၊ လောင်ပွန်းပြောက်အရှေ့ဘက်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနန့် မင်္ဂလာတံတိုင်း အနီးတွင်တစ်ဆူ စုစုပေါင်း (၃) ဆူကို တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ လောင်ပွန်းပြောက်အရှေ့ဘက်မှ ရွှေကြာသိမ်ကို ရွှေကြာသိမ် (၂) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြပါရေ။ မင်းသမီးစောရွှေကြာကို အစွဲပြုပနာ ရွှေကြာသိမ်စေတီဟု ခေါ်တွင်ကြခြင်း ဖြစ်ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
စေတီတော်ကိုတောင်ခြေတွင် တံတိုင်းလေးဖက်ကာရံပနာ တည်ထားပါရေ။ လှေကားသုံးဖက်တွေ့ဟိရပါဧ့။ စေတီတော်ကို အောက်ခြေရှစ်မျက်နှာတည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အောက်ခြေအချင်း (၃၄) ပေခန့်ဟိပြီး တစ်မျက်နှာ လျှင် (၁၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အမြင့် (၃၆) ပေခန့်ဟိပါလိမ့်မည်။ စေတီတော် အောက်ခြေထောင့်တိတွင် မနုဿီဟရုပ်ကလေးတိ ထွင်းထုထားပါရေ။ ပန်းတင်ခုံနန့် ပစ္စယံအဆင့်ပေါင်း ခုနစ်ဆင့်တွေ့ဟိရပါရေ။
အောက်ပန်းတင်ခုံအဆင့်သာ ရှစ်မျက်နှာတွေ့ဟိရပြီး ကျန်ပစ္စယံခြောက်ဆင့်လုံးကို ခိုနန်းချိုးတိဖြင့် တည်ဆောက်ထား ပါရေ။ ရွှေကြာသိမ်အမည်နန့် လိုက်ဖက်အောင် ပစ္စယံအဆင့်တိတွင် ကြာဖတ်တိဖြင့် ပတ်လည်တန်ဆာဆင် ထားပါရေ။ ပစ္စယံအဆုံးအပေါ်လေးမျက်နှာတွင် စေတီငယ်လေးဆူတင်လှူထားပြီး ထောင့်တိတွင် ရခိုင်စိတ္တ လင်္ကာရအနုလက်ရာပန်းခက်တိဖြင့် အလှဆင်ထားပါရေ။ ကြေးဝန်းအဆင့်တိတွင်လည်း ကြာဖတ်တိဖြင့် အလှဆင်ထားပါရေ။ သပိတ်မှောက်တွင် ပန်းဆွဲတိဖြင့်တန်ဆာဆင်ထားပြီး ကြာဆုံနန့် ထီးတော်အဆင့်ဆင့်ကိုလည်း ကြာမှောက် ကြာလှန်အဆင့်ဆင့်ဖြင့် အနုစိတ်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ ရွှေကြာသိမ်စေတီ (၂) မှာ ရခိုင်စိတ္တင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုံမွှမ်းတန်ဆာဆင်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်ပါရေ။


==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>tfjqne1zzj2qs5cw4dx0klc3e95db22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွှေကြာသိမ်စေတီ(၃)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1759</id>
    <revision>
      <id>20797</id>
      <parentid>6422</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833801}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8580" sha1="6haeyyj5e0j8c6adfrwo7xjkih1k15v" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ မင်္ဂလာ တံတိုင်းဧ့ တောင်ဘက်ကန်သုံးဆင့်တံတိုင်းဧ့ မြောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
မင်းသမီးစောရွှေကြာရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၃၃) ခု၊ အေဒီ (၁၄၇၁) ခုနှစ်တွင်တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၂၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ဘစောဖြူမင်းကြီးရေ မြောက်ဦးရွှေနန်းတော်ကို ထီးနန်းဆက်ခံ အုပ်ချုပ်ပြီးနောက် ထိုမင်းဧ့ အနောက်နန်းမိဖုရားကို နန်းတော်ဧ့အနောက်ဘက် မှောက်တော်တံခါးအနီးတွင် မောက်တော်နန်းဆောက်လုပ်ပနာ ထားဟိခလေရေ။ အနောက်နန်းမိဖုရားမှ သမီးတော် စောရွှေကြောကို ဖွားမြင်ခလေရေ။ စောရွှေကြာမင်းသမီးဧ့ ပုခက်တင်မင်္ဂလာအခမ်းအနား၌သီဆိုရန် ဘရုဂဋ္ဌကကျွန်း (ဖရုံကာကျွန်း) ဖူဒကျွန်းသားပညာရှိစာဆို ဖူဒမင်းညို အမတ်က ဧချင်း (ရခိုင်အခေါ် ယိုင်းသာခြင်း)ကို ရေးသွင်းပြီး ဆက်သခလေရေ။ ထိုဧချင်းကို ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်းဟု စာပေလောကတွင် ဂနီ့တိုင်ထင်ရှားနီပါသေးရေ။ မင်းသမီး စောရွှေကြာရေ မိမိနီထိုင်ခရေ အိမ်တော်ရာတွင် ဘုရားတစ်ဆူကို ဂုဖြင့် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါဧ့။ လောင်ပွန်းပြောက် အရှေ့ဘက်တွင်လည်း စေတီတော်တစ်ဆူနန့် မင်္ဂလာတံတိုင်းတောင်ဘက်၊ ကန်သုံးဆင့်တံတိုင်းမြောက်ဘက်တွင် တစ်ဆူ စုစုပေါင်း (၃) ဆူကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ မင်္ဂလာတံတိုင်းနန့် ကန်သုံးဆင့် တံတိုင်းအကြား ရွှေကြာသိမ်ကို ရွှေကြာသိမ်စေတီ (၃) ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြပါရေ။ မင်းသမီး စောရွှေကြာကို အစွဲပြုပနာ ရွှေကြာသိမ်စေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
| ရွှေကြာသိမ်စေတီတော် (၃)ကို မြို့တံတိုင်းနှစ်ထပ်အကြား မြေညီပြင်တွင်တည်ထားပြီး စတုဂံပုံမဟာရံ တံတိုင်းထဲတွင် ရွှေကြာသိမ်စေတီတော်နန့် အာရုံခံသိမ်ကို တည်ထားပါရေ။ အာရုံခံသိမ်မှာ လက်ဟိအခြေအနီ၌ကျောက်ပန္နက်အရာသာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ မဟာရံတံတိုင်းမှာ အရှေ့အနောက် ပေ(၁၀၀) ခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၄၃) ပေခန့်နန့် တံတိုင်းအထူ (၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ တံတိုင်းအတွင်း ကုန်းတော်တစ်ခုလုံးကို မူလက စဉ်ကြမ်းခင်း ပြားတိ ခင်းခပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီ၌ စဉ်ကြမ်းခင်းပြား အနည်းငယ်တွေ့ဟိရပါတော့ရေ။ အာရုံခံသိမ်မှာ အရှေ့အနောက်အကျယ် (၂၂) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၁၇) ပေခန့်နန့် နံရံအထူ (၂) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်မှာ ရှစ်မြှောင့်ပုံဖြစ်ပြီး အလယ်လိုဏ်ဂူတော်တွင် ဆင်းတုတော်တစ်ဆူပူဇော်ထားပါဧ့။ လိုဏ်ဂူတော်မှာ အရှေ့ဘက်သို့ မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေအချင်း (၂၂) ပေခန့်ဟိပြီး တစ်မျက်နှာစီမှာ (၉)ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အမြင့်မှာ (၂၉) ပေခန့်ဟိပါဧ့။ စေတီအဝင်လမ်းမုခ်ဦး လိုဏ်အရှည်မှာ(၁၂)ပေခန့်ဟိပြီး အလယ်လိုဏ်ဂူတော်အရှေ့အနောက် အကျယ် (၉) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၇) ပေခန့်ဟိပါရေ။ လိုဏ်ဂူတော်အမြင့် (၈) ပေခန့်ဟိပါဧ့။ လိုဏ်ဂူတော်ထဲတွင် လေးထောင့်ဆန်ရေ ပလ္လင်တော်တစ်လုံးဟိပါရေ။ ပလ္လင်တော်မှာ ရိုးရိုးပလ္လင်တော်မျိုးသာ ဖြစ်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်ထက်တွင် (၃) ပေကျော်ခန့်ဟိရေ ပဇင်္ဂမုဒြာ ဈာန်သိုင်း ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ပူဇော်ထားပါရေ။ မုခ်ဦးတော်မှာ ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုံမွမ်းထားရေ မုခ်ဦးတော်တစ်ခု ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ကိုလည်း ကြာပွင့်ဖတ်တိဖြင့် အဆင့်ဆင့်ပူဇော်ထားပါရေ။ သင်္ကန်းစည်းနန့် သပိတ်မှောက်ကိုလည်း အနုစိတ်ထုဆစ်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်မှာပုတီးရစ်အဆင့်အပေါ်မှ ကျိုးပဲ့သွားပနာ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၆) ခုနှစ်တွင်ရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာနမှထပ်မံပြု ပြင်ထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>6haeyyj5e0j8c6adfrwo7xjkih1k15v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွှေဂူတောင်စေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1760</id>
    <revision>
      <id>20798</id>
      <parentid>6428</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833803}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6161" sha1="fgoeweexcdakibvxm8ifotb5cjcdsc2" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက်၊ သက္ကမာရ်အောင်စေတီတော်ကြီးဧ့ အနောက်ဘက်၊ သျှင်မြဝါ စေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင် ==
ဘုရင်မင်းစောမွန်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ-၁၄၃၀ ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခရေ မြို့တည်ဘုရား စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း ==
ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ကို ဘုရင်မင်းစောမွန်မှစပနာ မင်းအဆက်ဆက် နန်းဦးစေတီတော်အဖြစ် ကိုးကွယ်ခ ကြရေ။ မူလက ရတနာကိုးပါးဖြင့်သွန်းလုပ်ရေ မဟာကျန်ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူ ပူဇော်ထားခပါရေ။ ထိုဆင်းတုတော်မှာ ယခု ညောင်ပင်ကျောင်းတိုက်၌ ပူဇော်ကိုးကွယ်လျက်ဟိပါရေ။ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ကြီးကို မြန်မာမြို့ဝန်တိလက်ထက် အေဒီ - (၁၇၈၅-၁၈၂၅) ခုနှစ်တို့တွင် ထပ်မံပြုပြင်ခကြပါရေ။ အင်္ဂလိပ်အရေးပိုင် မစ္စတာအာရမ်ဟောရေလည်း ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂူအပေါ်မှ ထုချွန်ပုံစေတီကို ပြုလုပ်ခပါရေ။ နှောင်းပိုင်းတွင် ညောင်ပင်ဈေးဆရာတော်ကြီးနန့် ဂေါပကတိမှ ထပ်မံပြုပြင်ခပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ရွှေဂူတောင်စေတီတော်မှာ တောင်ကုန်းပေါ်တွင်တည်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်ပါရေ။ ကုန်းတော်ဧ့ အနောက်ဘက်တွင် ရင်ပြင်သုံးဆင့်ဟိရေ။ အောက်ဆုံးအဆင့်တွင် ဂူငယ်ရှစ်ခုပါဟိရေ နံရံတစ်ခုဟိရေ။ ဂူငယ်တို့အကြားတွင် ဥဒေါင်းရုပ်တိဟိရေ။ ထို့ကြောင့် “ရွှေဂူလမ်းညွှန်ဥဒေါင်းတွန်”ဟု ပြောလေ့ဟိကြပါရေ။ စေတီတော်ကြီးမှာ လေးမျက်နှာဂူကျောင်းအောက်ခံထားပြီး ရှေးအခါက ဂူကျောင်းအပေါ်တွင် ဝေသာလီခေတ် ခေါင်းလောင်းမှောက်ပုံစတူပါဟန်စေတီတည်ဟိခပါရေ။ ထောင့်လေးထောင့်တွင် စေတီငယ်တစ်ဆူစီဟိရေ။

တောင်ဘက်၊ မြောက်ဘက်နန့် အနောက်ဘက်တို့တွင် နံရံကပ်ဂူငယ်လေးတိပါဟိရေ။ စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်ရင်ပြင်၌ မြောက်ဦးခေတ်က ဗုဒ္ဓပူဇနိယအကဖြင့် ဘုရားကိုပူဇော်ရန်အတွက် ကျောက်ပြားကြီးတိ ခင်းထားခရေကို ကနီ့တိုင်တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ကြီး ရှေ့ဟိအုတ်စေတီတစ်ဆူဧ့ ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲတွင် “ဆရာငသံပူထုသေ” ဟု ကမ္ပည်းစာပါဟိရေ လေးမြို့ခေတ်ကျောက် ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ကိန်းဝပ်လျက်ဟိပါရေ။ ရွှေဂူတော်စေတီ တော်ကြီးအနောက်ဘက်တွင်လည်း စေတီငယ်တစ်ဆူကို မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနမှ ထိန်းသိမ်းပြုပြင်ထားပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီ၌ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ကြီးမှာ ရာသီဥတုနန့် နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ကြာမြင့်မှုဒဏ်ကြောင့် ၂၀၁၁-ခုနှစ်တွင် ခေါင်းလောင်းမှောက်အပေါ်ပိုင်းမှ ပြိုကျသွားပနာ ရှေးမှုမပျက် ထိန်းသိမ်းထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>fgoeweexcdakibvxm8ifotb5cjcdsc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွှေဂူတောင်ပိဋကတ်တိုက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1761</id>
    <revision>
      <id>20799</id>
      <parentid>15057</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833805}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5465" sha1="njmex2jkvgzwfjhynrtaaunwyb3i544" xml:space="preserve">{{Infobox ရခိုင်ပုထိုးတော်တိ
| အမည် =ရွှေဂူတောင်ပိဋကတ်တိုက်
| ဓာတ်ပုံ = 
| တည်နီရာ=[[မြောက်ဦးမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်]]
| ကုသိုလ်သျှင် = [[မင်းစောမွန်]]
| တည်ထားခုနှစ် =ကောဇာ (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်
 }}
==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အရှေ့ဘက် (၁) ဖာလုံခန့်အကွာ၊ နန်းတော်ဦးဆောင်ဧ့အနောက်ဘက်၊ ဘီလူးကန်ဧ့အနောက်တွင် တည်ဟိရောက်ပါရေ။ ။ 
==ကုသိုလ်သျှင် ==
ဘုရင်မင်းစောမွန် ကောဇာ (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် လှူဒါန်းခပါရေ။ ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းစောမွန် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ နန်းတွင်းပိဋကတ်တိုက်တစ်လုံးဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်၌ တည်ဆောက်ခရေ ပိဋကတ်တိုက်တိထဲတွင် အကြီးဆုံး ပိဋကတ်တိုက်ပင်ဖြစ်ပါရေ။ နန်းတွင်းသူ နန်းတွင်းသားတိအသုံးပြုရေ ပိဋကတ်တိုက်ဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ရွှေဂူတောင်ပိဋကတ်တိုက်ကို မြေညီပြင်တွင် ကျောက်၊ အုတ် တို့ဖြင့်ရောပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အလျား၊ အနံ (၄၈) ပေစီခန့်ဟိပြီး၊ အမြင့် ၂၁ ပေခန့်သာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ အဆောက်အဦကို လိုဏ်ပတ်လမ်း နှစ်ထပ်ဖြင့် တည်ဆောက်ဖွဲ့စည်းထားပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူကို အောက်ခံကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး အပေါ်သို့ အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူတွင် အရှေ့ဘက်မှ ဝင်ပေါက် (၁) ပေါက်သာတွေ့ဟိရပြီး အနောက်ဘက်တွင်အပေါင်းလက္ခဏာသဏ္ဌာန် အလင်း(၂)ပေါက်နန့်တောင်မြောက်နံရံတိတွင် အလင်းပေါက်(၁) စီကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ပိဋကတ်တိုက်ရှေ့မျက်နှာတွင်ဝင်ပေါက် (၃) ပေါက်ပါဟိပြီး အလယ်ပေါက်မှာ ပိုကျယ်ရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ တောင်၊ မြောက်၊ အနောက်ဘက်အပြင်နံရံတို့တွင် အလင်းပေါက် (၃) ပေါက် ဖောက်ထား ပြီး အလယ်ပေါက်မှာ ပိုကျယ်ရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဤပိဋကတ်တိုက်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းရေ ပိဋကတ်တိုက်တစ်လုံးပင် ဖြစ်ပါရေ။ ယခင်ကပိဋကတ်တိုက်တစ်ခုလုံးအပေါ်ပိုင်းခေါင်မိုးနန့်နံရံတိပြိုကျထား မှုကြောင့် လိုဏ်အတွင်းဝင်၍မရအောင်ပိတ်နီပြီး၂၀၁၂-၂၀၁၃ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ခွင့်ပြုရံပုံငွေဖြင့် အတွင်းလိုဏ်၊ အပြင်လိုဏ်တိတွင် ပိတ်နီရေပြိုကျအပိုင်းတိအား တူးဖော်ခပြီး ထွက်ပေါ်လာရေနံရံတိအား ရေရှည်တည်တံ့စေရန် ရှေးဟောင်းသုတေသန နည်းပညာတိဖြင့် ထိန်းသိမ်းခပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>njmex2jkvgzwfjhynrtaaunwyb3i544</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွှေဂူတောင်အရံစေတီ(၃)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1762</id>
    <revision>
      <id>20800</id>
      <parentid>6441</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833806}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3800" sha1="g9v3o3pf7epdye49fz0826birdg0nkb" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ၊ ရွှေဂူတောင်အရံစေတီတော် (၂)ဧ့ အနောက်ဘက်ရင်ပြင်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန်မှ တည်ထားကိုးကွယ်ခ ပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ရွှေဂူတောင်အရံစေတီတော် (၃) ကို ဘုရင်မင်းစောမွန်လှ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်လှူဒါန်း ခပြီး ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၇) ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန ၊ မြောက်ဦးဌာနစုမှ ထပ်မံမွမ်းမံပနာ ပြုပြင်တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ရွှေဂူတောင် အရံစေတီတော် (၃) ကို ပေ (၁ဝဝ)ခန့်မြင့်ရေ ရွှေဂူတောင် တောင်ကုန်းပေါ်တွင် အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး အောက်ခြေအချင်း (၂၂) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတိတော်အမြင့်မှာ ပေ (၃၀) ကျော်ခန့် ဟိပါလိမ့်မည်။ စေတီတော်အပြင်မုခ်ထွက် (၃) ပေခန့်ဟိပြီး အောက်ခြေကို လေးထောင့်ပုံစံဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပေါ်ပစ္စယံတိကို ခိုနန်းချိုးတိဖြင့်လည်းကောင်း တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူတော်အမြင့် (၅) ပေခန့်ဟိပြီး အရှေ့အနောက်အကျယ် ၂ ပေခန့် တောင်မြောက်အကျယ် (၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အတွင်းမုခ်အရှည် (၅) ပေခန့်ဟိပြီး အမြင့် ၇ ပေ ၂ လက်မခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အပေါ်ပိုင်းကို ပစ္စယံမှ ငှက်ပျောဖူးထိ အဝန်း ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကို ခန့်ထည်လှပစွာ ဖူးတွေ့ရပါဧ့။

==ကိုးကား==

[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>g9v3o3pf7epdye49fz0826birdg0nkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွှေဂူတောင်အရံစေတီတော်(၁)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1763</id>
    <revision>
      <id>20801</id>
      <parentid>6447</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833808}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4227" sha1="ileicl2vz06yhawd05bfm7nuodebesh" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ၊ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ကြီးဧ့ အရှေ့ဘက် ရင်ပြင်ပေါ်တွင် တည်ဟိပါရေ။
==ကုသိုလ်သျှင်==
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန်မှ တည်ထားကိုးကွယ်ခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
| ရွှေဂူတောင်အရံစေတီတော် (၁) ကိုလည်း ဘုရင်မင်းစောမွန်လှ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက် လှူဒါန်းခပြီး ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၅) ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ မြောက်ဦးဌာနစုမှ ထပ်မံမွမ်းမံပနာ ပြုပြင်တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်လိုဏ်ဂူထဲဟိ ဆင်းတုတော်မှာ လေးမြို့ခေတ်လက်ရာ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူဖြစ်ပြီး ဆင်းတုတော်ပလ္လင်တော်တွင် &quot;ဆရာသံပူ ထုသေ” ဟု ကျောက်စာတစ်ကြောင်း ရေးထိုးထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ လေးမြို့ကမ်းတစ်နီရာမှ ဘုရင် မင်းစောမွန် ပြောင်းရွှေ့ ယူလာခရေ ကျောက်ဆင်းတုတော် တစ်ဆူပင်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆရပါရေ။
 ==ဗိသုကာလက်ရာ==
စေတီတော်ကို အုတ်၊ ကျောက်တို့ဖြင့် ရောပနာ တည်ဆောက်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်လိုဏ်ဂူဧ့ အရှေ့၊ အနောက်အကျယ် ၇ ပေခန့်၊ တောင်၊ မြောက်အကျယ် ၄ ပေခန့်ဟိပြီး လိုဏ်ဂူတော် အမြင့် ၇ ပေခန့် ဟိပါရေ။ လိုဏ်ဂူတော်ဝင် အရှည် (၁၆) ပေ ခန့်၊ အကျယ် ၂ ပေခန့်နန့် အမြင့် ၉ ပေခန့် ဟိပါရေ။ လိုဏ်ဂူတော်ထဲမှ ဆင်းတုတော်မှာ အမြင့် ၄ ပေ ကျော်ခန့်၊ ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် ၂ ပေ ၂ လက်မခန့် ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် ၃ ပေ ၃ လက်မဟိပြီး ဘူမိဖဿဆင်းတုတော်ပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်ဧ့ ရောင်လျှံတော်ကို ကြာဖူးသဏ္ဌာန်ဖြင့် ဖူးတွေ့ရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>ileicl2vz06yhawd05bfm7nuodebesh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွှေဂူတောင်အရံစေတီတော်(၂)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1764</id>
    <revision>
      <id>20802</id>
      <parentid>6454</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833810}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2744" sha1="pbu320nn7ld84nsvr7ooig8wmdksjnn" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ၊ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ကြီးဧ့ အနောက်ဘက် ရင်ပြင်ပေါ်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန်မှ တည်ထားကိုးကွယ် ခပါရေ။ 

==သမိုင်းအကျဉ်း==
ရွှေဂူတောင် အရံစေတီတော် (၂) ကို ဘုရင်မင်းစောမွန် တည်ထားလှူဒါန်းခပြီး နောက်ထပ်တည်ထား လှူဒါန်းမည့်သူမဟိဘဲ ကျောက်ပုံအတိဖြင့်သာ ပျက်စီးနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ပျက်စီးနီသည့် စေတီတော်အောက်ခြေ အချင်း (၁၈) ပေခန့်၊ အမြင့် (၇) ပေ ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
| ရွှေဂူတောင် အရံစေတီတော် ၂ ကို ပေ (၁၀၀) ကျော်ခန့်မြင့်သော ရွှေဂူတောင်တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်မှာ လက်ဟိအခြေအနီ၌ ပျက်စီးနီပြီး ကျောက်ပုံအနီအထားကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် စေတီတော်မှာ ရှစ်မျက်နှာဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>pbu320nn7ld84nsvr7ooig8wmdksjnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရှေးခေတ် ရခိုင်ပြည်စီးပွားရီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1771</id>
    <revision>
      <id>20803</id>
      <parentid>20604</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117833816}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59126" sha1="pydzftpg3jgsmoknioiyawiou4fk146" xml:space="preserve">==ရှေးဘုရင်တိလက်ထက်==
ရှေးအခါကပင် ရခိုင်ပြည်ရေ စီးပွားရီး ကုံလုံြွကယ်ဝမှုဟိခပြီး နိုင်ငံခြားနန့်
ကုန်ကူးရီးမှာ အထက်တန်းကျခလီရေ။ ရှေးရခိုင်ဘုရင်တိလက်ထက်က ရခိုင်ပြည်
ရေ အထူးစည်ကားသာယာလှရေဟု ရာဇဝင်ဆရာတိက ဆိုထားလီရေ။ ရှေးအခါ
က ဓညဝတီ၊ ဝေသာလီ၊ မြောက်ဦးမြို့တော်ရို့မှာ ကြက်ပျံမကျစည်ကားခရေဟု တွိ့ရ
ရေ။

ဓညဝတီမြို့တော်ကို အခြေပြု၍ ထွန်းကားခရေ ဒေသကို ဓညဝတီဟုခေါ်ဧ့။
ဤဓညဝတီပြည်ကို စန္ဒာသူရိယလက်ထက် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်တိုင် ြွကရောက်ခစဉ်က
ကောက်ကြီးသလီးဆန်ရို့ဖြင့် ကပ်လှူခကတ်ရေကို အကြောင်းပြု၍ ဓညဝတီပြည်ဟု
အမည်ပီးတော်မူခပြီး ဤပြည်သူပြည်သားအပေါင်းရို့ရေ စိုးစဉ်ရံဖန်မျှ ရှားပါးငတ်မွတ်
ခြင်းမဟိဖြစ်ရေကြောင့် ဓညဝတီပြည်ဆိုပနာ ထင်ရှားကျော်စောစွာ ဖြစ်သတည်းဟု
ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခရေဆိုပနာ ရခိုင်ရာဇဝင်ရို့၌ ဖော်ပြထားလီရေ။

ထို့ပြင် စန ́ရားမင်းတရားကြီးစိုးစံခရေ ဝေသာလီမြို့တော်ကြီးတွင် သင်္ဘောတိ
ဆိုက်ကပ်ပြီး ရွှေမိုးငွေမိုးရွာရေဟု ဖော်ပြထားဟိခပြန်လီရေ။ ]ဇမ္ဗူကျွန်းပြင်ထက်ဝယ်
ကုန်ရေရို့ရေ နောင်ရေအခါ ရတနာအတိပြည့်ဖြိုးလတ်ကေ ကုန်သင်္ဘောရို့ရေ
လည်း ဆိုက်လှာလတ္တံ့ဆိုရေအကြောင်းကိုမြင်၍ ဝေသာလီဟု အမည်ပီးကတ်ကုန်ဧ့}ဟု
ရှေးရခိုင်ပညာဟိတိက ရီးသားထားခရေကိုလည်း တွိ့ဟိရလီရေ။

ထိုနောက် မြောက်ဦးမြို့တော်သို့ နိုင်ငံခြားသင်္ဘောတိဆိုက်ကပ်ခြင်း နိုင်ငံခြား
ကုန်ရေတိ အမြဲမပြတ်လားလာဝင်ထွက်ခြင်းရို့ကိုလည်း တွိ့ဟိရဧ့။ ရှေးအခါက
မြောက်ဦးမြို့တွင် ဆန်စပါးအတွက်လည်းကောင်း၊ ရေအတွက်လည်းကောင်း၊ မည်ရေ့အခါ
မျှ စိုးရိမ်ဖွယ်မဟိခရေကို ထင်ရှားရေ အောက်ပါဆောင်ပုဒ်ကလီးကိုပင် သီဆိုလျက်
လာခကတ်လီရေ။

ဘားဘူဟိယင့်၊ ဆန်ဟိယင့်

ဒိုင်းကျီဟိယင့်၊ ရီဟိယင့်

အဓိပ္ပာယ်မှာ---ဘားဘူအရပ်တွင် ဆန်စပါးတိသိုလှီာင်၍ အမြဲတမ်းထားဟိဧ့။
ဒိုင်းကျီအရပ်တွင် ရေလှီာင်ကန်တိတူးဖော်၍ထားဟိပြီးရေကို အချိန်မရွေးလွယ်ကူစွာ
ရဟိနိုင်ဧ့။ ထို့ကြောင့် ဘားဘူဟိကေ ဆန်ဟိရေ။ ဒိုင်းကျီဟိကေ ရေဟိရေဟု ဆိုကတ်ခြင်း
ဖြစ်လီရေ။

==ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းတိ==

ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကား အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်ဧ့။ ၎င်းနောက် ဝါဂွမ်းစိုက်ပျိုးရီးနန့်
ရက်ကန်းလုပ်ငန်း၊ နှမ်းခင်းတိစိုက်ပျိုး၍ နှမ်းဆီကြိတ်နယ်ရေလုပ်ငန်း၊ လှီလီာင်း
လုပ်ငန်း၊ ပန်းထိမ်၊ ပန်းဖဲ၊ ပန်းရံ၊ ကျောက်ဆစ်အစဟိရေ လုပ်ငန်း၊ ဆင်စွယ်လုပ်ငန်း၊
ငါးလုပ်ငန်း၊ ဆားလုပ်ငန်း၊ ဆေးပင်စိုက်ပျိုးရေ လုပ်ငန်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ဥယျာဉ်
လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုး၊ မြေအိုးလုပ်ငန်းအစဟိသဖြင့် လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ခကတ်လီရေ။
ဆန်စပါး၊ ဝါနန့်အခြားစိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်းရို့အတွက် ယခုအခါ အမတော်ကြေး
ထုတ်ပီးသကဲ့သို့ ဘုရင်ကထုတ်ပီးလီ့ဟိလီရေ။ ပြည်သူရို့အချင်းချင်းလည်း
ရောင်းဝယ်ကတ်ရာတွင် ငွေကြေးချေးငှားခြင်းတိကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ခွင့် ဟိကတ်လီရေ။
ဘုရင့်အမိန့်တော်အရ အသပြာ (၁၀ဝ)ကျပ်ကေ တစ်လကို (၂)သပြာသာစီ (အတိုး)ယူ
ရလီရေဟု တွိ့ဟိရရေ။

ဒေပိုင်လုပ်ငန်းတိအပြင် ဘုရင့်အမိန့်အာဏာအတိုင်း အစို့အငန်းဖွဲ့ထားဟိလီရေ။
ထိုအစို့အမျိုးမျိုးတွင် လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးနန့် အလုပ်သမားအမျိုးမျိုးဟိကတ်ဧ့။ လက်သမားအစို့၊
လယ်သမားအစို့၊ မြက်ရိတ်အစို့၊ ဟာရီအစို့၊ သူသတ်ဗရဝါအစို့၊ အချက်အစို့၊ မဲထည်ဆက်အစို့၊
ငွေခွန်ဆက်အစို့အစဟိသဖြင့် အစို့အမြောက်အမြားဟိလီရေ။ တိရေအားဖြင့် ဤအစို့
သားရို့ရေ မင်းပြစ်မင်းဒဏ်ခံရသူတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ၎င်းရို့အား တိုင်းပြည်ထူထောင်ရီး
လုပ်ငန်းရို့တွင် အသုံးချခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်လီရေ။

==ဒင်္ဂါးနန့် အလီးချိန်==

ရခိုင်ပြည်တွင် (ရှေးရာစုနှစ်ပေါင်းတိစွာကပင် တန်းဂါး(ဒင်္ဂါး)သုံးစွဲခကတ်ဧ့။ ဒင်္ဂါး
အကြောင်းနန့်ပတ်သက်၍) ဦးစံရွှေဘုနန့် မောရစ်ကောလစ်ရို့ရီးသားရေ ဆောင်းပါး
တစ်ခုတွင် ၁၄၃၀-ခုနှစ် မြောက်ဦးကို စတင်တည်ထောင်ခရေ မင်းစောမွန်မှ အစပြု၍
၁၇၈၂-ခုနှစ် သမတမင်းအထိ မင်းဆက်မပြတ်ဒင်္ဂါးခတ်နှိပ်သုံးစွဲခြင်းကို ဖော်ပြထားလီ
ရေ။ ယကေလည်းသော မြောက်ဦးမြို့မတည်ထောင်မီ ဝေသာလီမြို့တော်ကြီး ထွန်းကားခရာ
၎င်းဝေသာလီမြို့ဟောင်းမှ ဒင်္ဂါးအမြောက်အမြားကို ယခုတဖန် တူးဖော်ရဟိခပြန်လီရေ။
ထိုကြောင့် ရှေးနှစ်ပေါင်းတိစွာကပင် ရခိုင်ပြည်ဒင်္ဂါးသုံးစွဲလျက်ဟိခရေမှာ ထင်ရှား
လီရေ။

ဒေဒင်္ဂါးထုတ်လုပ်သုံးစွဲရေ အတတ်ပညာနန့် သုံးစွဲရေစနစ်ကို အိနိ ́ယပြည်မှရဟိခ
လီရေ။ အလီးချိန်မှာလည်း အိနိ ́ယနန့်လည်းကောင်း၊ ပေါ်တူဂီနန့်လည်းကောင်း၊
ဒတ်(ချ်)ရို့နန့်လည်းကောင်း ဆက်သွယ်၍ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုဟိခသဖြင့် ၎င်းရို့
သုံးစွဲရေ အလီးချိန်ရို့ကို သုံးစွဲခကတ်လီရေ။

==ဒင်္ဂါးတန်ဖိုး==
၁၆၃၀ လီာက်က ရခိုင်ငွေဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်မှာ ပေါ်တူဂီဒင်္ဂါး ရိလ်(စ) (၄)ကျပ်နန့်
ညီမျှရေ။ ရခိုင်ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ကေ ကြက်အကောင် (၃၀)ရရေ။ ၈ဲ(၈ပဲ)ဖြင့် ကြက်ဥ
(၁၀ဝ)ဝယ်နိုင်ရေ။ ထိုခေတ်က ရခိုင်ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ရေ ယခုခေတ် အင်္ဂလိပ် (၇)ပေါင်
(၁၀)သျှိလင်နန့်ညီမျှပြီး ယခု (ဒု-စစ်မဖြစ်ခင်က အင်္ဂလိပ်လက်ထက်က) မြန်မာဒင်္ဂါး
(၁၀၅)ကျပ်လီာက်နန့်ညီမျှရေ။ ၁၆၆၃-ခုနှစ်လီာက်က ရခိုင်ဒင်္ဂါး (၁)ကျပ်ရေ
ဒတ်(ချ်)ဆော(ဟ်) (၂၅)ကျပ်နန့်တူညီပြီး ရခိုင်ဒင်္ဂါး (၁)ကျပ်ကေ အြွကီ (အြွေက)ကောက်ရီ
(၂၆၆၀)ရဟိရေ။ ေြွကစေ့တိကို ရောင်းဝယ်ရာ၌ သုံးကတ်ရေ။
ကောက်ရီခေါ် ေြွကစေ့တိကို နိုင်ငံခြားသားတိရေ ကိုရိုမန်ဒယ်(လ)ကမ်းခြေမှ
ယူဆောင်လာပြီး ရခိုင်ပြည်တွင် ပိဿချိန်ဖြင့် ရောင်းကတ်လီရေ။ ၎င်းေြွကစေ့ (၁၄၈)
ပိဿာကို (၁)ကျပ်ဈေးနှုန်းဖြင့် ရောင်းချကတ်ရေ။

ငွေဒင်္ဂါးဆိုရေစကားမှာ အိနိ ́ယတန်း ( )ဆိုရေစကားမှ လာရေ။ ရခိုင်ရို့က
တန်းဂါးဟု ယခုတိုင်ခေါ်ကတ်ရေ။ ငွေဒင်္ဂါး (၁)ကျပ်ကို (၁)သပြာဆိုပနာ၎င်း၊ တစ်ချပ်ဆိုပနာ
လည်းကောင်းခေါ်ဧ့။ (၁)မတ်ကို တသားဂါ (တသိုးဂါ)ဟု ခေါ်ရေ။

==ဆန်စပါးလုပ်ငန်းနန့်နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရီး==

ရှေးအခါကပင် ရခိုင်ပြည်ဧ့ အသက်သွေးခဲမှာ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းပင် ဖြစ်ရေ။
မိုးရေချိန် (၂၀ဝ)ကျော်ဟိခရေ့အပြင် မြေဩဇာကောင်းသဖြင့် စပါးကိုအလွယ်တကူ
ပေါက်ရောက်စေဧ့။ စပါးကိုကြဲလိုက်ပြီး အထူးမပြုစုဘဲလျက် ဒလဟောပေါက်ရောက်ကတ်
လီရေ။ ဓညဝတီပြည်သားရို့သုံးရန်လိုရေထက်တိစွာ ပိုလျှံလျက်နီသဖြင့် နိုင်ငံခြားသို့
တင်ပို့ရောင်းချခကတ်လီရေ။

ဤဆန်စပါးကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီးရေ ရခိုင်ပြည်ဧ့ အဓိကစီးပွားရီးလုပ်ငန်း
ဖြစ်ဧ့။ ဤဆန်စပါးနန့် ဝါဂွမ်းရောင်းဝယ်ရီးကို ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်
ခလီရေ။ ယခုလွတ်လပ်ရေ ပြည်ထောင်စုခေတ်၌ နိုင်ငံတော်ကောက်ပဲသီးနှံ ရောင်း
ဝယ်ရီးဘုတ်အဖွဲ့မှကြီးမှူးဆောင်ရွက်ရေ လုပ်ငန်းစဉ်နန့်နှိုင်းယှဉ်၍ ကြည့်ရှုနိုင်ရန်
ရှေးရခိုင် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးမှ အောက်ပါအတိုင်း ကောက်နှုတ်ဖော်ပြလိုက်ပေရေ။

==ရပ်ကွက်စာတိုင်နန့် အချုပ်လူကြီးတိ==

အချုပ်လူကြီးမင်းရို့ရေ မိမိရို့ဧ့ခရိုင်မင်းပိုင်ဆိုင်ရေ ရပ်ရွာအသီးသီးသို့ လား
ရောက်ကတ်ပြီးကေ လယ်ယာမြေလုပ်ကိုင်ရေသူရို့အား စစ်ဆေးမေးမြန်းလျက် ၎င်းရပ်ကွက်
စာတိုင်ရို့နန့်တကွ လယ်သမားရို့အား စောင့်ရှောက်ရလီရေ။

ထိုအခါ လယ်မြေလုပ်ကိုင်ရေ လူရို့ရေလယ်ယာမြေလုပ်ကိုင်ရေအချိန်၌
ကောင်းမွန်စွာ စပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ကို စိုက်ပျိုးပြီးကေ သီးပွင့်ရေအချိန်၌ ၎င်းစပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ကို
စုပုံပြီးထားရလီရေ။

ထိုအခါ ခရိုင်မင်းရို့ကလွှဲအပ်ရေ အချုပ်လူကြီးရို့ရေ မိမိရို့အပိုင်လုပ်ကိုင်လျက်
ဟိရေ လယ်သမားရို့ထံသို့ လားရောက်ကတ်ပြီးကေ ဆိုင်ရာရပ်ကွက်စာတိုင်ရို့နန့်တကွ
ရဟိရေ စပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ကို တောင်းချိန်၊ မောင်းချိန်ရို့ဖြင့် ခြင်ချိန်ပြီးကေ အသီးသီး
ခွဲဝေကတ်လီရေ။

ခွဲဝေပုံမှာ ရှေးဦးစွာ ဘုရင်မင်းမြတ်ဧ့ ဘဏ္ဍာတော် ဆယ်ခိုင်ကြေးကို ထုတ်နုတ်ရလီ
ရေ။ ၎င်းနောက် လုပ်ကိုင်ရေ လယ်သမားရို့၌ သုံးစွဲစားသောက်ရန် မျိုးစေ့တိရို့ကို
လုံခြုံစွာ ထုတ်နုတ်ပီးအပ်ရလီရေ။ ၎င်းေြွကးကျန်သမျှရေ စပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ကို စာရင်း
ပြုလုပ်လျက် မိမိရို့ခရိုင်မင်းထံသို့ တင်သွင်းရလီရေ။

ထို့နောက် ဘုရင်မင်းမြတ်ဆယ်ခိုင်ကြေး ဘဏ္ဍာတော်ပစ္စည်းတိကို အသီးသီး မြို့တော်
သို့ တင်ဆောင်ကတ်ပြီးကေ ဘုရင်မင်း၌ဆောက်လုပ်ထားရေ ကျီတော်တွင်းသို့ ဆက်သွင်း
ရလီရေ။

ခရိုင်မင်းရို့မှာလည်း အချုပ်လူကြီးရို့ကတင်သွင်းရေ့ အရပ်ရပ်စပါး၊ ဝါဂွမ်း စာရင်း
တိကို မြို့တော်၌ ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီးထံသို့ ဆောင်ပို့တင်သွင်းကတ်လီရေ။

==ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်း==

ထိုအခါ နိုင်ငံတော်၌ လုပ်ကိုင်ရဟိရေ စပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ကို ရောင်းချရန်ကိစ္စနန့်
ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်လိုသဖြင့် နိုင်ငံတော်အတွင်း၌ ခန့်ထားရေ ခရိုင်မင်းရို့နန့်
တကွ အချုပ်လူကြီးရို့ကို ]ဗာပူစာရ} ပြည်စိုးကြီးလွှတ်တော်ကဆင့်ခေါ်လျက် အစည်းအဝေး
ပြုလုပ်ပြီး ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ကတ်လီရေ။ ၎င်းအစည်းအဝေး၌ နိုင်ငံတော်တွင် လုပ်ကိုင်
လျက် ရဟိရေစပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ဧ့ တန်ဖိုးရို့ကို ရောင်းဝယ်နိုင်ရန်ဖြစ်ရေ့ အားလျီာ်စွာ
တိသဘောတူညီချက်အရ ဈေးနှုန်းကို သတ်မှတ်ကတ်ပြီး နိုင်ငံတော်ကသာ လူအတိရို့
အား ကြားသိစေခြင်းငှာ ဈေးကိုထုတ်ဖော်ကြေညာတော်မူလီရေ။

==ရောင်းဝယ်ခြင်း==

ထိုသို့ကြေညာတော်မူ၍ ဈေးနှုန်းကိုသိကတ်ပြီးမှ တိုင်းရင်းသားကုန်ရေတိနန့် နိုင်ငံခြား
မှ လာရောက်ရေကုန်ရေတိရို့ရေ ပြည်သူရို့က ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ထားရေ
ဈေးနှုန်းအတိုင်း ဝယ်ယူရလီရေ။ ထိုအခါ ကုန်ရေတိရို့က မိမိရို့ဝယ်ယူလိုရေ
စပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ကို စာရင်းပြုလုပ်လျက် ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီး လွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းရ
လီရေ။

ထိုအခါ ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီးရေ ကုန်ရေရို့တင်သွင်းရေစာရင်းကို ရဟိလီကေ
နိုင်ငံတော်အကျိုးတော်ဆောင် ဒိုင်းကျီအစို့ရက ထိုသူကြီးထံသို့ ပြုလုပ်ထုပ်ပိုး သိုမှီးထားရေ
ဝါဂွမ်းရို့ကို ဒိုင်းကျီအမိန့်အာဏာက ဆင့်ဆိုတော်မူရေမှာ ကျေးရွာရို့၌ သိုမှီးထားရေ
ဝါဂွမ်းရို့ကို ဒိုင်းကျီအလုပ်သမားရို့နန့် လှီလီာင်းစုံလင်စွာယူပြီးကေ ၎င်းစပါး၊ ဝါဂွမ်း
ရို့ကို တင်ဆောင်၍ မြို့တော်အနီးဈေးကြီး၌ ကောင်းမွန်စွာထားရမည်ဟု ဆင့်ဆိုတော်
မူလိုက်လီရေ။ ၎င်းအမိန့်အတိုင်း ဒိုင်းကျီအစို့ကို ထိုသူကြီးက ဒိုင်းကျီအလုပ်သမား
ကူလီတိရို့နန့် ကျေးရွာသို့လားရောက်ပြီးကေ သိုမှီးလျက်ဟိရေ စပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ကို
ကောင်းစွာ တင်ဆောင်၍ထားရလီရေ။

ထိုအခါ စပါးသျှင်နန့်တကွ ရပ်ကွက် ဗာပူစာရလွှတ်တော်၌ဟိရေ သင်္ဘောစာကိုင်သို့
တင်သွင်းရလီရေ။ ၎င်းသင်္ဘောစာကိုင်ရေ စာရင်းအရ ရောင်းဝယ်ရေ ကုန်တိဧ့
ဈေးနှုန်းအတိုင်း သင့်ငွေတိကို တွက်စစ်၍ ပြည်ကျိုးတော်ဆောင် အကောက်တော်ငွေတိ
ကို စပါးတစ်ရာကေ နှစ်သပြာကျနှုန်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဝါဂွမ်း အသပြာတစ်ရာ တန်ဖိုးဟိ
ကေ သုံးသပြာကျနှုန်းဖြင့်လည်းကောင်း တွက်စစ်၍စာရင်းပြုလုပ်ပြီးကေ ၎င်းစာရင်းနန့်
တကွ စပါး၊ ဝါဂွမ်းတိကို သင်္ဘောသို့ရောက်အောင် ပီးပို့ဆောင်ရွက်ရေ ဒိုင်းကျီ
အလုပ်သမားရို့ဧ့ လုပ်အားခငွေကိုပါ ကုန်ရေရို့က စုံလင်စွာတင်သွင်းရန် စာရင်းပြုလုပ်
လျက် ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီးလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းရလီရေ။

==ကုန်ရေတိ ကျသင့်ငွေစာရင်း တင်ခြင်း==
ထိုအခါ စပါး၊ ဝါဂွမ်းတိကို လက်ရောက်ရဟိရေ ကုန်ရေတိရို့ရေ စာရင်းတွင်
ဖော်ပြလျက်ပါဟိရေငွေတိကို ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီး လွှတ်တော်၌ တင်သွင်းရလီရေ။
ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီးရေ အရပ်ရပ်အသပြာငွေရို့ကို ပြေငြိမ်းအောင် ရဟိကြောင်းတံဆိပ်
လက်မှတ် ရီးထိုးပြီးကေ ၎င်းကုန်ရေရို့အား ပီးအပ်တော်မူရေ။

ကုန်ရေရို့ရေ ၎င်းလက်မှတ်ကိုယူဆောင်လျက် နိုင်ငံခြားလှီသင်္ဘောရို့ကို
စောင့်ရှောက်နီရေ ရေတံခါးမင်းထံ၌ ၎င်းလက်မှတ်ကို တင်သွင်းပြီး မိမိရို့တိုင်းပြည်သို့
ထွက်လားရန် အမိန့်အာဏာတော်ကို ခံယူရလီရေ။

ထိုအခါ ရေတံခါးမင်းက မိမိတိုင်းပြည်မှဝယ်ယူရေ စပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ဧ့တန်ဖိုး ရသင့်
ရေကြေးငွေတိကို ပြေငြိမ်းအောင်သွင်းခကြောင်းသိရကေ ထွက်လားစေရန် အမိန့်
အာဏာချမှတ်တော်မူလီရေ။ အာဏာရဟိကုန်ရေ ကုန်ရေရို့ရေ ကြိုက်ရေ့အချိန်
၌ မိမိတိုင်းပြည်သို့ ထွက်လားနိုင်လီရေ။

ခရီးအကြား၌ သုံးဆောင်စားသောက်ရန် ရေမိုးလုံခြုံစွာ တင်ယူဆောင်လိုကေ
သင်္ဘောဆိပ်ကမ်း၌ ဒိုင်းကျီကသူကြီးအား ပြောရလီရေ။ ထိုအခါ ဒိုင်းကျီ၌ နိုင်ငံခြား
ကုန်ရေရို့အလို့ငှာ ဘုရင်မင်းမြတ်က စီမံပြုလုပ်ထားရေ ကန်တော်ကြီးမှ ဒိုင်းကျီ
အလုပ်သမားရို့ရေ ရေတိကိုလုံခြုံအောင် တင်ဆောင်ပို့ရလီရေ။ ရေတင်ဆောင်
ပို့ရေ အလုပ်သမားလုပ်ခငွေရို့ကို ဒိုင်းကျီကသူကြီးထံ၌ ၎င်းကုန်ရေရို့က ထိုက်ရေ့
အားလျီာ်စွာ ပီးအပ်ရလီရေ။

==လွှတ်တော်မှ ငွေရှင်းခြင်း==

ထိုသို့ရောင်းဝယ်ရီးကိစ္စပြီးဆုံးကေ ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီးရေ ရောင်းဝယ်လျက်
ရဟိရေ အသပြာငွေတိကို ပီးဆောင်ရန် ဆိုင်ရာရပ်ကွက်စာကိုင်ရို့နန့်တကွ လယ်သမား
ရို့အားဆင့်ခေါ်တော်မူပြီးကေ လယ်သမားရို့၌ လုပ်ကိုင်ရီးအတွက် ထောက်ပံ့လျက်ဟိ
ရေ ပြည်ကျိုးဆောင် ဘဏ္ဍာတော်ငွေတိကိုဖြတ်ယူ၍ ကျန်ြွကင်းရေ ငွေတိ၌လည်း
အသပြာတစ်ရာကေ ပြည်ကျိုးတော်ဆောင်ရွက်ရန် ငါးသပြာကျနှုန်းဖြင့် သိမ်းပိုက်၍
ကျန်ြွကင်းရေငွေတိကို ရောင်းဝယ်ရဟိရေ့ဈေးနှုန်းအတိုင်း မယုတ်မလျီာ့စေဘဲ
လယ်သမားရို့အား ထုတ်ပီးတော်မူလီရေ။

ထိုနောက် အကောက်တော်ငွေ အရပ်ရပ်တိရို့နန့် တစ်နှစ်အတွက် လယ်သမားရို့က
ပီးဆပ်ခရေ ငွေတော်ကိုလည်းကောင်း၊ ငွေသပြာတစ်ရာကေ ငါးသပြာကျ သိမ်းပိုက်ထား
ရေ ငွေကိုလည်းကောင်း ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာတော်တိုက်သို့ သွင်းရလီရေ။
ထိုနောက် ဘုရင်မင်းမြတ်အား တောင်သူလယ်သမားရို့က ဆယ်ခိုင်ကျေးဆက်သွင်း
လျက်ဟိရေ စပါး၊ ဝါဂွမ်းရို့ကို ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီးကယူဆောင်၍ ဓမ္မသတ်တော်အတိုင်း
အကောက်တော်နန့်တကွရောင်းပြီးကေ အကောက်တော်ငွေတိကို ပြည်ဘဏ္ဍာတော်တိုက်
သို့ သွင်းရလီရေ။

ထိုနောက် ရောင်း၍ရရေငွေတွင်လည်း အသပြာတစ်ရာကေ ငါးသပြာကျဖြင့်
သာသနဘဏ္ဍာတော်တိုက်သို့ သွင်းရလီရေ။ အလှူတော်သင်္ချီမြေမှရသမျှရေ အသပြာ
ငွေရို့ကိုလည်း သာသနာဘဏ္ဍာတော်တိုက်သို့ သွင်းရလီရေ။ ထိုမှ ကျန်ြွကင်းသမျှရေ
အသပြာငွေတိကိုရောင်း၍ရဟိရေ ဈေးနှုန်းအတိုင်း ဘုရင်မင်းဧ့ဘဏ္ဍာတော်တိုက်သို့
သွင်းရလီရေ။

==ရောင်းဝယ်ရးဌာနတိနန့် အရာဟိတိ==

ထိုအခါ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီးအရာဟိ ရေတံခါးမင်းနီခရေကြောင့် ထိုအရပ်ကို
ယခုတိုင်အောင် တန်ခိုကျွန်းဟု ခေါ်ကတ်လီရေ။ တောင်သူလယ်သမားရို့က စပါး၊ ဝါဂွမ်း
ရို့ကို စုပုံရောင်းချရေနီရာဖြစ်ရေကြောင့် ယခုတိုင်အောင် စပါးထားဝါဗိုကျွန်း
(စစ်တွေမြို့နယ်)ဟု ခေါ်ကတ်ရေ။

နိုင်ငံခြားမှလာရောက်ရေ လှီသင်္ဘောရို့ကိုစောင့်ရှောက်ရန် တပ်ဖွဲ့စည်းထားရေ
နီရာကို ယခုတိုင်အောင် တပ်မော်(ပေါက်တောမြို့နယ်)ဟု ခေါ်ကတ်ရေ။
နိုင်ငံခြားကုန်ရေတိနန့် တိုင်းရင်းသားကုန်ရေရို့ လမ်းခရီး၌သုံးစွဲရန် လုံလီာက်
တင်ယူရန်အတွက် ဘုရင်မင်းမြတ်ကစီမံ၍ ကန်တူးထားရေကျွန်းကို မင်းကန်ကျွန်း
(စစ်တွေမြို့နယ်)ဟု ယခုတိုင်အောင် ခေါ်ကတ်ရေ။

မြောက်ဦးမြို့တော်၌လည်း ဗာပူစာရပြည်စိုးကြီးနီခရေအရပ်ကို ယခုတိုင်
ဗာပူတောင်အရပ်ဆိုပနာ ခေါ်ကတ်လီရေ။ မြို့တော်ဆိပ်ကမ်းတွင် ရောင်းဝယ်ရီးပြုရေ
နီရာကို ယခုတိုင်အောင် ဈေးကြီး၊ တံခါးဝဈေး၊ စပါးဈေးဆိပ်ဟု ခေါ်ကတ်လီရေ။
နိုင်ငံခြားသင်္ဘောရို့ကိုစောင့်ရှောက်ရန် တပ်ဖွဲ့ထားရေနီရာကို ယခုတိုင်အောင်
အောင်တပ်ဟု ခေါ်ကတ်လီရေ။ ၎င်းတပ်၌ အကြီးအမှူးဖြစ်ရေရေတံခါး မင်းနီရာကို
ယခုတိုင်အောင် ရေတံခါးအရပ်ဟု ခေါ်ကတ်လီရေ။

ပြည်ကျိုးဆောင် ဒိုင်းကျီအလုပ်သမားနီရေအရပ်ကို ယခုတိုင်အောင် ဒိုင်းကျီကျွန်း
ဟု ခေါ်ကတ်လီရေ။ ပြည်ကျိုးဆောင် ရက်ကန်းတော်အလုပ်သမားတိ နီရာအရပ်ကို
ယခုတိုင်အောင် ယဉ်ရေရွာဟု ခေါ်ကတ်လီရေ။

==ပေါ်တူဂီဘုန်းကြီး မင်းနရိတ်အမြင်==

ထိုစဉ်က မြောက်ဦးမြို့သို့ရောက်ခရေ ပေါ်တူဂီဘုန်းကြီး မင်းနရိတ်က ၎င်းဧ့
ခရီးလားမှတ်တမ်းကြီးတွင် အိနိ ́ယပြည်အား ဆန်တင်ပို့ရောင်းချရခြင်းကြောင့် မြောက်ဦး
စည်ကားပုံကို အောက်ပါအတိုင်း ရီးသားထားခဧ့။

ရခိုင်ပြည်နန့် ဆက်စပ်ရေ အိနိ ́ယပြည်ရေ မိုးခေါင်ရေရှား၊ ငတ်မွတ်ခြင်း
ဘေးတိနန့်တွိ့ရကေလည်း ရခိုင်ပြည်မှာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မိုးရေချိန်လက်မ ၂၀ဝ-မှ
၃၀ဝ-ထိ ရွာသွန်းခြင်းကြောင့် ရခိုင်ပြည်ဧ့ြွကယ်ဝခြင်းမှာ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးတက်၍
သာလာခကြောင်း၊ ပိုရေဆန်စပါးတိကို အိနိ ́ယပြည်သို့ အမြဲတင်ပို့ရောင်းချ၍ လိုရေ
ကုန်တိကို အိနိ ́ယပြည်မှ တင်သွင်းကတ်ကြောင်း}}ဆိုပနာ ဘုန်းတော်ကြီး မင်းနရိတ်က မှတ်တမ်း
တင်ခရေ။

==ဒတ်(ချ်)ရို့နန့် ဆန်ရောင်းဝယ်စဉ်က==

ရှေးအခါက ဆန်စပါးတိကို အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားပြည်၊ မာဒရပ်ကမ်းခြေ၊ သီဟိုဠ်၊
ပေါ်တူဂီ၊ ဂိုအာ၊ မာလာယု၊ ဒတ်(ချ်) အရှေ့အိနိ ́ယကျွန်းစုတိသို့ တင်ပို့ရောင်းချခ ကတ်လီ
ရေ။ ဒတ်(ချ်)မှတ်တမ်းတစ်စောင်၌ အောက်ပါအတိုင်းရီးသားထားဧ့။
၁၆၃၁-ခုနန့် ၁၆၃၄-ခုအကြားတွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်ဝိုက်၌ ငတ်မွတ်
ခေါင်းပါးရေဘေးဆိုက်ရောက်လျက်ဟိရေ။ ဒတ်(ချ်)လူမျိုးတိရေ ရခိုင်ပြည်မှ စပါး
ဝယ်ရန်လားကတ်ရေ။ သီရိသုဓမ္မရာဇာဧ့သံတမန်တိက ဒတ်(ချ်)လူမျိုးတိရေ
မလက်ကာကျွန်းစုတိကို စစ်တိုက်နီကတ်သဖြင့် ဆန်အမြောက်အမြားလိုနီကြောင်းကို
ဘုရင်အားလီျှာက်ထားကတ်လီရေ။

ယင်းချင့်ကြောင့် ရခိုင်ဘုရင်ရေ စပါးတိကို ဘုရင့်ပစ္စည်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ ဘုရင့်
အာဏာဖြင့်သာရောင်းချရန် အမိန့်ထုတ်ဆင့်ထားရေကြောင့် ဒတ်(ချ်)တိရေ အထူး
မကျေမနပ်ဖြစ်ကတ်ရေ။ ဒတ်(ချ်)ရို့ရေ စပါးပွဲစားတိထံ အခြားလူတိထက် ဈေးပိုပီး
၍ ဝယ်ယူကတ်ရသဖြင့်လည်း မကျေမနပ်ဖြစ်ကတ်လီရေ။

ယကေလည်းသော ရခိုင်ဘုရင်မှာ သူ့ပြည်ဟိဆန်စပါးတိကို စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့မထွက်လားနိုင်အောင်
တားဆီးထားနိုင်လီရေ။ ဤအချက်ကိုကြည့်ရှုခြင်းအားဖြင့်ပင်ကေ ရခိုင်ဘုရင်ဧ့
ကုန်သွယ်ရီးအဆင့်အတန်းမှာ ဒတ်(ချ်)တိထက် အောက်မကျဟု သိဟိနိုင်ပေရေ။
ယကေလည်းသော စာရင်းစာအုပ်တိတွင် မှတ်ထားရေ့ဈေးနှုန်းအရ ဒတ်(ချ်)ရို့မှာလည်း
မနစ်နာကတ်ချေ။ ဘာတေးဘီးယားတွင် ၁၆၃၃-ခုနှစ်၌ ဆန်(ကာရာ) ၄၄၀-ပေါင်ကို ဒင်္ဂါး
၁၈ိ-ဈေး ဟိရေ။ (ဒတ်(ချ်)တစ်ပေါင်ရေ အဗိုင်ဒူပိုင် ၁.ဝ၉-ပေါင်နန့် ညီမျှရေ။
(၁)ကာရာကို ဘုရင်ဈေးနှုန်းမှာ ၁၀-ကျပ် ဖြစ်ရေ။)
ဆန်စပါးရှားပါးချိန် လွတ်မြောက်ခပြီးနောက် ဒတ်(ချ်)ရို့ရေ တစ်ကာရာကေ
(၅)ကျပ်ကျထိ ဈေးကျအောင်လုပ်နိုင်ခကတ်ရေ။ ယကေလည်းသော သူရို့အထူးတလည် မကျေနပ်ကတ်
ရေ အခြားအကြောင်းတစ်ရပ်မှာ ဘုရင်ရေအကြောင်းမျိုးစုံပြပြီး ဘာတေဘီးယားသို့
ဈေးနှုန်းအခြေအနီကိုစုံစမ်းရန် လူလွှတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရေ။
ဒတ်(ချ်)ရို့ရေ ဘုရင့်အဝယ်တော်တိကိုရှောင်လွှဲ၍ စစ်တကောင်းသို့ လူလွှတ်ပြီး
ဝယ်ယူရန် ကြံစည်ခကေလည်း ၎င်းနှစ်တွင်ပင် တင်ကြို၍ ၎င်းစစ်တကောင်းနယ်မှ စပါး
တိကို ဘုရင်မှာဝယ်နန့်ပြီးဖြစ်၍ ကန့်သတ်ရေဈေးနှုန်းနန့်သာ ဝယ်ခရလီရေဆိုပနာ
မှတ်တမ်းတင်ထားရေ။

==ဒတ်(ချ်)ရခိုင် ကူးသန်းရီး==

ရခိုင်ပြည်နန့် ဒတ်(ချ်)လူမျိုးရို့ ကုန်ကူးသန်းဆက်ဆံရီးကို မစ္စတာဟော(လ်)က
နိုင်ငံခြားသားမှတ်တမ်းတိကိုမူတည်၍ ရီးသားထားရေ ၎င်းဧ့ ]မြန်မာပြည်} စာအုပ်
တွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားဟိလီရေ။
]သီရိသုဓမ္မရေ} ဘာတေးဘီးယား၌ဟိရေ ဒတ်(ချ်)လူမျိုးတိနန့် မိတ်ဖွဲ့၍ သူရို့
အား မြို့တော်၌စက်ရုံတစ်ခုဖွင့်ရန် တိုက်တွန်းလီဧ့။ သူရို့ရေ ဆန်တိကိုအချိန်မှန်
ထောက်ပင့်ရန်လိုဧ့။

ထို့ပြင် သူရို့ဧ့ အင်ဒိုနီးရှား ယာခင်း၊ စိုက်ခင်းရို့၌ အလုပ်ကြမ်းသမားကျွန်တိအလွန်
လိုနီဧ့။ ထိုလိုရေ နှစ်ခုစလုံးကို ရခိုင်ပြည်မှ အမြောက်အမြားရနိုင်လီဧ့။ ကျွန်တိမှာ
ဖာရင်ဂျီတိ ဘင်္ဂလားမှဖမ်းလာသူတိ ဖြစ်ကတ်လီဧ့။

သီရိသုဓမ္မနတ်ရွာစံရေအခါ နောက်နန်းတက်သူ နရပတိကြီး (၁၆၃၈-၄၅)နန့်
ဒတ်(ချ်)ရို့ရေ မသင့်မြတ်ကတ်ချေ။ မြို့ဟောင်းဟိစက်ရုံကိုလည်း နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာ
ရုပ်သိမ်းထားကတ်လီရေ။ ထိုစက်ရုံကို စန္ဒာသုဓမ္မ (၁၆၅၂-၈၄)မင်း နန်းတက်ရေ့တိုင်
အောင် မဖွင့်ဘဲထားကတ်လီဧ့။

၁၆၅၃-ခုနှစ်တွင် စန ́သုဓမ္မမင်းရေ ဘာတေးဘီးယားနန့် ကုန်စည်ကူးသန်း ရောင်း
ဝယ်ရီး စာချုပ်တစ်ခု ချုပ်လုပ်လီရာ ထိုစာချုပ်ပါ အချက်အတိုင်း မြို့ဟောင်းဟိ ဒတ်(ချ်)
ကုန်ရေရို့ရေ နှစ်ပေါင်းတိစွာ လိုက်နာကတ်ကုန်ဧ့။
စန ́သုဓမ္မမင်းရေ ရခိုင်ရာဇဝင်တွင် အမြင့်မားဆုံး ဘုရင်တစ်ပါးဟု ကျော်စော
ထင်ရှားလီဧ့။ သူဧ့ရှည်ရေ နန်းစံကာလအတွင်းတွင် သူရေဥရောပတိုက်သား
ကုန်ရေတိနန့် ဆက်ဆံရီးကိစ္စတွင် ပွင့်လင်းရေ Óဏ်အမြော်အမြင်နန့် တိစွာပြည့်စုံ
ပေဧ့။

အိမ်နီးချင်း မြန်မာမင်းပြုကျင့်ရေထက် ပိုမိုနိုးကြားရေဝါဒဟိလီရေ။ မြန်မာပြည်
ကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ ရခိုင်ပြည်ရေ ပုံသွင်းဒင်္ဂါးတိကိုသုံးဧ့။ ကျပ်သုံးဒင်္ဂါးဧ့ ရှေ့ပြေး၊ မဂိုဘုရင်
ရို့ဧ့ တန်ဂ ( )ခေါ် ပိုက်ဆံကို သင်္ဘောဆိပ်မြို့တိ၌ သုံး၍ ၁၆၆၀-ခုနှစ်လီာက်ကစ၍
အိနိ ́ယဒင်္ဂါးတိကိုအတုခိုးပြီး ရခိုင်ဒင်္ဂါးတိ ပုံသွင်းကတ်လီဧ့။

ဈေးနာဝယ်ရန် အသေးအဖွဲ့ကိစ္စတိအတွက် ေြွကစေ့တိကိုသုံးကတ်ဧ့။ ေြွကစေ့တိကို
မာလဒိတ်ကျွန်းတိမှ ( )ဒတ်(ချ်)သင်္ဘောတိက မကြာမကြာယူဆောင်လာကတ်ပြီး
ရခိုင်ပြည်တွင် ၄၀-ပိဿာကို တစ်ကျပ်နန့် ရောင်းချလီဧ့။

တိုင်းပြည်အတွင်းသို့ ဒတ်(ချ်)တိသွင်းရေကုန်တိမှာ ယင်းခေတ်အမွှေးအကြိုင်နန့်
ဂျပန်သဲတိကို ဘာတေးဘီးယားမှ ယူဆောင်လာဧ့။ အထည်အလိပ်တိကို အိနိ ́ယပြည်
ကိုရိုမန်ဒယ်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဟိ စက်ရုံတိမှတင်လာကတ်ဧ့။

ဘတေးဘီးယားမြို့ဟိ ဒတ်(ချ်)ရို့ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ် စာရင်းစာအုပ်ထဲတွင် ဘင်္ဂလား
အော်အတွင်း ဒတ်(ချ်)ရို့ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေ ဌာနတိအနက် ရခိုင်ပြည်ရေ
အရီးပါရေ တစ်နီရာဖြစ်လီဧ့ဟု ဖော်ပြထားဧ့ ဆိုပနာ ရီးသားထားရေ။

==နိုင်ငံခြားနန့် ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီး==

ဓညဝတီ၊ ဝေသာလီနန့် မြောက်ဦးမြို့တော်တိထွန်းကားခစဉ်အခါက နိုင်ငံခြားသား
ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးတိရေ မြို့တော်ဆိပ်ကမ်း၌ အမြဲတမ်းဆိုက်ကပ်လျက် ဟိခလီ
ရေ။

နိုင်ငံခြားသား ခရီးရေကြီးတစ်ဦးက ကုလားတန်မြစ်အထက် မိုင်-၅၀ကျော်မျှ
ဆန်တက်မိရေအခါ အလွန်ကြီးကျယ်ရေ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးတစ်မြို့ကိုတွိ့ဟိရရေဟု
ဆိုထားရာ ဝေသာလီမြို့တော်ကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်ရေဟု ယူဆကတ်လီရေ။
ဇာကြောင့်ဆိုကေ ထိုခရီးရေကြီးရောက်လာခရေ ခုနှစ်သက္ကရာဇ်ကို တွက်ဆ
ကြည့်ရှုရေအခါ ဝေသာလီမြို့တော်ခေတ်အတွင်း၌ပင် ဖြစ်နီလီရေ။ ဝေသာလီခေတ်
အကြောင်းကို စုံစုံလင်လင်သိရရေအခါ ပိုမိုထင်ရှားလာပေလိမ့်မည်။
မြို့ဟောင်းခေတ်တွင် နိုင်ငံခြားသားတိနန့် ဘယ်ပုံကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီး
ပြုလုပ်ခရေကိုကား ရခိုင်ရာဇဝင်တိနန့် နိုင်ငံခြာသား အထူးသဖြင့်ပေါ်တူဂီ၊ ဒတ်(ချ်)ရို့
ဧ့ မှတ်တမ်းတိတွင် အတော်သင့်ဖတ်ရှုသိဟိကတ်ရပေရေ။
ရှေးအခါက ရခိုင်ပြည်နန့် ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ် ဆက်သွယ်ကတ်ရေနိုင်ငံတိ
မှာ အိနိ ́ယ အထူးသဖြင့်ဘင်္ဂလားပြည်၊ မဒရပ်ကမ်းခြေနန့် သီဟိုဠ်ရို့ဖြစ်ကတ်လီရေ။
အိနိ ́ယအနောက်တောင်ကမ်းခြေ ဂိုဝါနယ်၌ ကြီးစိုးနီခကတ်ရေ ပေါ်တူဂီရို့ရေ
ရခိုင်ဘုရင်ခွင့်ပြုချက်ကြောင့် မြောက်ဦးမြို့တော် ဒိုင်းကျီဘက်အရပ်၌ စခန်းချခကတ်ဧ့။
၎င်းရို့ရေ ဆန်ဒွစ်ကျွန်းနန့် စစ်တကောင်းတစ်ဖက်ကမ်းဟိ ဒယင်းဂါးဆိုရေ အရပ်
ရို့၌ တပ်စခန်းချကတ်ကာ ရခိုင်ဘုရင် လက်အောက်ခံ ဘင်္ဂလားအရှေ့မြောက်ဒေသကိုကူညီ
စောင့်ရှောက်ပီးကတ်လီရေ။

ဒေပေါ်တူဂီရို့ရေ ၎င်းရို့နီရင်းဒေသဖြစ်ရေ ဂိုဝါနန့်ကုန်စည်ကူးသန်း ရောင်း
ဝယ်ရီးရို့ကို အထောက်အပံ့ပီးခကတ်လီရေ။ ဤသို့ကူညီခရာမှ ၎င်းရို့ရေ ရခိုင်ပြည်
ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြံစည်ခကတ်ကေလည်း ရခိုင်ရေတပ်၊ ကုန်းတပ်ရို့ဧ့ သတ္တိကြောင့်
လည်းကောင်း၊ ဘုရင်ဧ့ နည်းပရိယာယ်ကောင်းခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း မအောင်မြင်ခ
ကတ်ချေ။

ယကေလည်းသော ရခိုင်ဘုရင်ရေ နိုင်ငံခြားကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီးနန့် ရခိုင်ပြည်အတွက်
ကာကွယ်ရီးရို့အတွက်လည်းကောင်း ပေါ်တူဂီရို့အား ကောင်းစွာအသုံးပြုနိုင်ခလီရေ။
ပေါ်တူဂီရို့နန့် အဆက်ပြတ်ခါနီးတွင် အရှေ့တောင် ဒတ်(ချ်)အိနိ ́ယကျွန်းစု၊ ဘာတေး
ဘီးယားမြို့ဟိ ဒတ်(ချ်)ရို့နန့် ဆက်သွယ်ခလီရေ။ ဤဒတ်(ချ်)ရို့ဧ့ ကုန်လှီာင်ရုံး
( )တိကို မြို့ဟောင်းအနားဟိ ဘောင်းဒွက်အရပ်၌ ဖွင့်လှစ်ခကတ်ဧ့။
ဂနိတိုင် ၎င်းရို့ကို ပျက်စီးယိုယွင်းလျက် တွိ့နိုင်ကတ်ပေသိမ်းရေ။ ရခိုင်ပြည်နန့်
ဒတ်(ချ်)ရို့ဧ့ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီးမှာ အတော်ကြီးကျယ်ခကြောင်းတိနန့်
ရခိုင်ဘုရင်ရေ နိုင်ငံခြားကူးသန်းရောင်းဝယ်ရီးတွင် ဒတ်(ချ်)ရို့ထက် မညံ့လှကြောင်းကို
မှတ်တမ်းတင်ထားခကတ်ပေသိမ်းရေ။

==သွင်းကုန်ထွက်ကုန်တိ==
ရခိုင်ပြည်မှ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရေကုန်တိမှာ ဆန်စပါး၊ ဝါဂွမ်း၊ ဆင်၊ ကျေး
ကျွန်တိ၊ ငွေထည်တိ၊ ဆင်စွယ်တိ၊ ချည်ထည်တိ၊ မဲနယ်၊ ချိပ်၊ ယွန်းထည်တိဖြစ်ကတ်ဧ့။
ဝင်ကုန်တိမှာ ကောက်ရီခေါ် ြွကီစေ့ (ေြွကစေ့တိ)၊ ဆေးတိ၊ အမွှေးအကြိုင်၊
တွင်းထွက်ပစ္စည်းတိ၊ ပိုးထည်တိ၊ ဟင်းမွှေးမဆလာ၊ အကျော်၊ ကရမက်၊ ကော်ဇော၊
သတ္တုထည်၊ ပန်းကန်ခွက်ယောက်အစဟိရေ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး ဖြစ်ကတ်
လီရေ။

==မှတ်တမ်းတိ==

ပေါ်တူဂီဘုန်းကြီး မန်နရိတ်ရေ သီရိသုဓမ္မရာဇာဘိသိက်ပွဲနန့် ကြုံကြိုက်ခရာ
မြောက်ဦးမြို့တော်၌အရပ်ရပ်မှ ကုန်ရေတိရောက်ဟိလာခကတ်ပြီး စည်ကားလှရေ့
အကြောင်းကို အောက်ပါအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ခလီရေ။ ၎င်းပြင် စကောက်တန်
အမည်ဟိရေ ဒတ်(ချ်)ခရီးရေကလည်း အောက်ပါအတိုင်း မြောက်ဦးမြို့ချမ်းသာ
ြွကယ်ဝပုံကို ရီးသားထားခပြန်သိမ်းရေ။ ဤကောက်နုတ်ချက်တိကို ဖတ်ရှုရခြင်းဖြင့်
မြောက်ဦးမြို့ဧ့ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရီးလုပ်ငန်းနန့် မြောက်ဦးစည်ကားလှပုံရို့ကို ပေါ်လွင်စွာ
သိဟိနိုင်ကတ်လီရေ။

မြို့တော် (မြောက်ဦး)၌ အရပ်ရပ်အနယ်နယ်မှ လာရောက်ရေ့ ဧည့်ရေတိနန့်
ပြည့်နှက်နီဧ့။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ကမ်းခြေဟိ ယိုးဒယားပြည်၊ မြန်မာပြည်၊ အိနိ ́ယပြည်
နန့် စပိုက်( )ကျွန်းခေါ် ဟင်းခပ်အမွှေးအကြိုင်ထွက်ရာ ကျွန်းတိက နိုင်ငံခြားသား
ကုန်ရေမျိုးစုံရို့လည်း ဈေးကွက်ရှာရန်လာရောက် လီ့လာကတ်ရေ။ ဆိုက်ရောက်နီရေ
နိုင်ငံခြားသင်္ဘောတိတွင်လည်း စားနပ်ရိက္ခာတိ၊ ဆေးဝါး၊ အမွှေးနံ့သာတုံး၊ ဓာတ်သတ္တု
အမျိုးမျိုး၊ ပိုးထည်၊ ကော်ဇော၊ သတ္တုအိုးခွက်နန့် ေြွကထည်စရေ ရောင်းကုန်ပစ္စည်းတိ
ပါလာကတ်လီရေ။ ထိုကုန်တိအပေါ်တွင် အကောက်ခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် ပြုထားသဖြင့်
လမ်းမကြီးတစ်လီျှာက်မှာ ဈေးတန်းကြီးသဖွယ် ဖြစ်နီပြီးကေ အထက်ဆိုခရေ
ကုန်ပစ္စည်းတိနန့်ပြည့်လျက် ဆိုင်ခင်းရောင်းချနီကတ်လီရေ။ ထို့ပြင်လည်း အဖိုးတန်
ကျောက်မျက်ရတနာတိ၊ အလွန်ရှားပါးရေ ငါးကြီးအန်ဖတ်၊ ကတိုး၊ ပြဒါး၊ ချိပ်၊
ဟင်္သာပြဒါး၊ ဘိန်း၊ ပန်းပေါင်းစရေရို့ကိုလည်း ဝယ်ယူရဟိနိုင်ပေရေ။ မြောက်ဦးမြို့တော်
ရေ ကြီးမားထည်ဝါရေ အဆောက်အအုံတိနည်းပါးကေလည်း အရွယ်ပမာဏနန့်
ပစ္စည်းဥစ္စာပေါတိြွကယ်ဝပုံကို အမ်စတာဒမ်၊ လန်ဒန်အစဟိရေ အနောက်နိုင်ငံက
ထင်ရှားရေ မြို့တိနန့်ပင် နှိုင်းစာလီာက်ပေရေ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p96&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင် စီးပွားရီးသမိုင်း]]
[[Category:ရခိုင် ကုန်သွယ်ရီးသမိုင်း]]</text>
      <sha1>pydzftpg3jgsmoknioiyawiou4fk146</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြို့ဟောင်းခေတ်(မြောက်ဦး) စီးပွားရီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1773</id>
    <revision>
      <id>20804</id>
      <parentid>20608</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831692}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22132" sha1="lktxupobh6im964087rgow8yy3qvuu1" xml:space="preserve">==မြို့ဟောင်းခေတ်(မြောက်ဦး) စီးပွားရီး==

ရခိုင်ရာဇဝင်စာပေတိနန့် နိုင်ငံခြားသားဧ့ မှတ်တမ်းတိကို ဖတ်ရှုရခြင်းအားဖြင့်
ရခိုင်ပြည်မြို့ဟောင်းခေတ် စီးပွားရီးအခြေအနီကို ကောင်းစွာသိပီးနိုင်ပေရေ။
မြန်မာပြည်တွင် ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်အစပီးရေခေတ်တိ ထွန်းကား
ခသကဲ့သို့ ရခိုင်ပြည်တွင်လည်း ဓညဝတီခေတ်၊ မြို့ဟောင်းခေတ်ဆိုပနာ ထွန်းကားခလီရေ။
ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၄၃၂-ခုနှစ်လောက်ကစ၍ မြို့ဟောင်းမြို့ရေ ရခိုင်ဘုရင်ဧ့မြို့တော်
ဖြစ်ခလီရေ။ သက္ကရာဇ် ၁၆၈၄-ခု စန ́သုဓမ္မမင်းလက်ထက်အထိ ထွန်းကား ကျော်ကြား
ခရေ ခေတ်ကို]မြို့ဟောင်း}ဆိုပနာပင် ယူဆရရေ။

ထိုခေတ်တွင် ရခိုင်ပြည်ရေ အရှေ့အာရှတွင် နိုင်ငံခြားသားရို့ဧ့ ကိုယ်တွိ့ မျက်မြင်
အရ အထူးထင်ရှားခရေ တိုင်းပြည်တစ်ပြည် ဖြစ်ခလီရေ။ နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာကျော်မျှ
အဆက်မပြတ်ဘဲ ငြိမ်းချမ်းရာ စီးပွားရီးရာတိရေ အထူးတလည် တိုးတက်လျက် ပီးခပေ
ရေ။ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသဖြစ်နီသဖြင့်လည်း နိုင်ငံခြားသားတိနန့် ကူးလူးဆက်ဆံနိုင်
ခကာ နိုင်ငံခြားစီးပွားကုန်သွယ်ရီးတိ ပြုလုပ်ခကတ်ရေမှာ အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ်
ကောင်းပေရေ။ ထိုစဉ်ကဆက်ဆံခကတ်ရေ နိုင်ငံခြားသားတိမှာ အထူးသဖြင့် ပေါ်တူဂီ
လူမျိုးတိနန့် ဒတ်(ချ)လူမျိုးတိ ဖြစ်ပေရေ။ ထိုခေတ်တွင် အရှေ့နိုင်ငံဒေသတိ၌
ပေါ်တူဂီလူမျိုးရို့ရေ အိနိ ́ယဂိုဝါနယ်ကိုအခြေပြု၍ ဆက်ဆံကတ်ဧ့။ 

ဒတ်(ချ်)လူမျိုးတိမှာ
ကား အရှေ့အိနိ ́ယကျွန်းစု၊ ဘာတေးဘီးယားမြို့ ကို အခြေပြု၍ ဆက်ဆံကတ်လီရေ။
ရခိုင်ပြည်သို့ ထိုလူမျိုးနှစ်ရပ်လုံးပင် လာရောက်ဆက်သွယ်ကတ်ဧ့။ ထိုတွင်မကသိမ်း၊
ဘင်္ဂလားပြည်၊ မဒရပ်၊ သီဟိုဠ်အစပီးရေ နိုင်ငံတိနန့်လည်း ဆက်ဆံခပေသိမ်းရေ။
ထိုစဉ်က ရွက်သင်္ဘောကြီးတိဖြင့် ကုန်စည်းကူးသန်းလားလာကတ်ရေ။ မြို့ဟောင်းအထိ
ထိုသင်္ဘောတိ ထွက်ဝင်နိုင်ကတ်ဧ့။ ရခိုင်ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစခန်းချရေ ဦးရာဇ် တောင်နန့်
မျက်နှာချင်းဆိုင် ကုလားတန်မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း၌ ]ဒိုဘာဈေး} အရပ်ပီးပေရေ။ ၎င်းအရပ်
တွင် နိုင်ငံခြားသားကုန်ရေတိ စခန်းချကတ်ဧ့။ အထူးသဖြင့် အိနိ ́ယအရပ်ရပ်မှ လာရောက်
ကတ်ရေကုန်ရေတိဖြစ်ကတ်ရေ။

မြို့ဟောင်းမြို့ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဈေးတိပီးရေ။ ယခုတိုင် ညောင်ပင်ဈေး၊ လက်ကောက်
ဈေး၊ ပြင်ဈေးအစပီးသဖြင့် ခေါ်တွင်လျက်ပီးသိမ်းရေ။ မြို့ဟောင်းဆင်ခြေဖုံး ဘောင်းဒွတ်
အရပ်၌ အကောက်ဌာနတိ၊ ဒတ်(ချ)လူမျိုးတိဧ့အလုပ်ရုံတိကို တည်ထောင်ခကတ်လီ
ရေ။ ယခုတိုင် ထိုအရပ်၌ ဒတ်(ချ)လူမျိုးတိဧ့ အလုပ်ရုံအြွကင်း အကျန်တိကို တွိ့ပီး
နိုင်ပါသိမ်းရေ။

မြို့ဟောင်းမြို့တော်ကြီးမှာ အထူးစည်ကားလှဧ့။ မြို့ဟောင်းဆင်ခြေဖုံးဘောင်းဒွတ်
အရပ်မှာပင် အထူးစည်ကားနီသဖြင့် နယ်မှတက်လာကတ်ရေ သူရို့ရေ ဘောင်းဒွတ်ကို
ပင် မြို့တော်မှတ်ပြီး မြို့တော်တွင်းသို့ မရောက်ခကတ်ဘဲ ပြန်လားခကတ်ဖူးရေဟု ဆိုကတ်ရေ။
ယင်းချင့်ကြောင့် အစွန်းမပေါက် မြို့မရောက်ဘဲ ဘောင်းဒွတ်အဆီ၊ ပြန်လတ်စီ ဆိုပနာ ပြောဆိုလိ့
ပီးကတ်ရေ။

မြို့ဟောင်းမြို့ ချောင်းတစ်ဖက်၌ ပေါ်တူဂီလူမျိုးတိ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ထိုဒိုင်းကျီအရပ်
တွင် ရေတွင်း၊ ရေကန်ကောင်းတိ ရေသုံးလို့မကုန်နိုင်လောက်အောင်ပီးဧ့။ ဘားဘူအမည်ပီး
ရေ အရပ်တွင်ကား စပါးတိသိုလှောင်ကတ်။ ယင်းချင့်ကြောင့် ]ဒိုင်းကျီပီး ယင့်၊ ရီပီးယင့်။
ဘားဘူပီးယင့်၊ ဆန်ပီးယင့်}ဟု ဆိုကတ်လိ့ပီးရေ။

မြို့ဟောင်းမြို့ရေဆိပ်၌ အကောက်ရုံးတိ ပီးကတ်ရေ။ အကောက်အရာပီးကြီးငယ်ရို့ကို
ခန့်အပ်ထားပြီး ထွက်ကုန်ဝင်ကုန်ရို့အပေါ် အကောက်ကောက်ယူခြင်း ဖြစ်ပေရေ။
ခုနှစ်သက္ကရာဇ်နန့် ဘုရင့်အမည်တိတပ်၍ ငွေဒင်္ဂါးဖြင့် ဝယ်ယူသုံးစွဲကတ်ရေ။ ဤကဲ့သို့
ဒင်္ဂါးသုံးစွဲရေအလိ့အထမှာ သက္ကရာဇ်တစ်ရာစုလောက်ကပင် ပီးခလီရေ။ စန ́သူရိယ
မင်းတံဆိပ်တိဖြင့် ငွေဒင်္ဂါးတိပီးခကြောင်းကိုလည်း တွိ့ပီးခရပေရေ။ ထိုခေတ်ကား
]ဓညဝတီခေတ်}ဖြစ်ဧ့။ ဓညဝတီခေတ် ယဉ်ကျေးမှုအစုစုရို့မှာ မြို့ဟောင်းခေတ်သို့
ဆက်လက်လားခခြင်း ဖြစ်ပေရေ။

၁၆၃၀လောက်က ရခိုင်ငွေဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်မှာ ပေါ်တူဂီဒင်္ဂါး (ရီလ်စ်)လေးကျပ်နန့်
ညီမျှရေ။ ရခိုင်ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ပီးကေ ကြက်အကောင် (၃၀)ရဧ့။ (၈ပဲ)ဖြင့် ကြက်ဥ
တစ်ရာ ဝယ်နိုင်ရေ။ ထိုစဉ်က ရခိုင်ငွေဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ရေ ယခုအင်္ဂလိပ် (၇)ပေါင်
(၁၀)သျှီလင်နန့်ညီမျှပြီး ယခုမြန်မာဒင်္ဂါး (၁၀၅)ကျပ်လောက်နန့် ညီမျှရေ။ ၁၆၆၃ခုနှစ်
လောက်က ရခိုင်ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ရေ ဒတ်(ချ)ဆော(ဟ်)(၂၅)ကျပ်နန့် ညီမျှရေ။ ရခိုင်
ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ကေ အြွေကကောက်ရီ (၂၆၆၀)ပီးရေ။

နိုင်ငံခြားသားတိ ရခိုင်ပြည်မှ အရီးတကြီးဝယ်ယူကတ်ရေပစ္စည်းတိမှာ ဆန်စပါး
ပင် ဖြစ်ရေ။ ယပြီးကေ ဆင်တိ၊ ကျွဲတိ၊ မဲနယ်၊ ချိတ်၊ ယွန်းထည်၊ ချည်ထည်တိ၊
တီပါရမှရက်လုပ်ရေ အပေါစားအထည်ကြမ်းရို့ကိုလည်း ဝယ်ယူကတ်သိမ်းရေ။ များ
အားဖြင့် ဒတ်(ချ)လူမျိုးတိရေ အရှေ့ဒတ်(ချ)ကျွန်းစု ဘာတေးဘီးယားမှ ထွက်ရေ
အမွှေးအကြိုင်မဆလာမျိုးစုံရို့ကို သယ်ဆောင်လာကတ်ရေ။

ကောက်ရီခေါ် ေြွကစေ့တိကို ကိုရိုမန်ဒယ်(လ်)ကမ်းခြေမှ ယူဆောင်လာကတ်ဧ့။
ရခိုင်ပြည်ဧ့ ဒင်္ဂါးအြွေကသုံးရာ၌ အသုံးချကတ်လီရေ။ ၎င်းရို့ကို ပိဿာချိန်ဖြင့် ရောင်းကတ်
ရေ။ ၎င်း ၁၄၈-ပိဿာကို တစ်ကျပ်ဈေးပီးရေ။ တစ်ခါတစ်ရံဆေးတိကို ယူဆောင်ခ
ကတ်လီရေ။ ၎င်းကုန်ရေရို့ရေ ဆင်တိကိုဝယ်ယူရာ၌ ဆင်တစ်ကောင်ကို
(၁၃၀ဝ)ကျပ်မှ (၁၄၀ဝ)ကျပ်အထိ ပီးဝယ်၍ ကိုရိုမန်ဒယ်ကမ်းခြေ၌ လေးဆလောက်
ဈေးတင်ရောင်းကတ်ရေ။ ဆန်စပါးဝယ်ယူခြင်းတိမှာ အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်ရေ။ ဆန်စပါး
ရောင်းဝယ်ရီးနန့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံခြားခရီးရေတစ်ဦးဧ့ ကိုယ်တွိ့ မှတ်တမ်းတစ်စောင်
တွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားပီးလီရေ။

၁၆၃၁-ခုနှစ် ၁၆၃၄-ခုအကြာတွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်ဝိုက်၌ ငတ်မွတ်
ခေါင်းပါးရေဘေး ဆိုက်ရောက်လျက်ပီးရေ။ ဒတ်(ချ)လူမျိုးတိရေ ရခိုင်ပြည်မှ စပါး
ဝယ်ရန်လားကတ်ရေ။ သီရိသုဓမ္မဘုရင်ဧ့သံတိက ဒတ်(ချ)လူမျိုးတိရေ မလက္ကာကျွန်းစု
ကို စစ်တိုက်နီကတ်သဖြင့် ဆန်အမြောက်အမြားလိုနီကြောင်း ဘုရင်အား လျှောက်ထား
လီရေ။ ထိုကြောင့် ဘုရင်ရေ စပါးကို ဘုရင့်စပါးအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ ဘုရင့်
အာဏာဖြင့်သာ ရောင်းချရန်အမိန့်ချမှတ်ထားရေကြောင့် ဒတ်(ချ)တိရေ အထူး
မကျေနပ်ကတ်ပေ။ ဒတ်(ချ)ရို့ရေ စပါးပွဲစားတိကို အခြားလူတိထက် ဈေးပိုပီး၍ဝယ်ယူ
ကတ်ခြင်းကြောင့်တစ်ကြောင်း မကျေမနပ်ဖြစ်သိမ်းရေ။ ယကေလည်းသော ရခိုင်ဘုရင်မှာ
သူ့ပြည်ဧ့ဆန်စပါးတိကို အရမ်းမထွက်နိုင်အောင် ဆီးတားနိုင်ခလီရေ။ ဤအချက်၌ပင်
ကေ ရခိုင်ဘုရင်ဧ့ ကုန်သွယ်ရီး အဆင့်အတန်းမှာ ဒတ်(ချ)ရို့ထက် အောက်မကျဟု
သိပီးနိုင်ပေရေ။

ယကေလည်းသော စာရင်းစာအုပ်တိတင်မှတ်ထားရေ့ ဈေးနှုန်းအရ ဒတ်(ချ)ရို့မှာလည်း
မနစ်နာကတ်ချေ။ ဘာတေးဘီးယားတွင် ၁၆၃၃-ခုနှစ်၌ ဆန်(ကာရာ) (၄၄၀)ပေါင်ကို ဒင်္ဂါး
(၁၈)ကျပ်ဈေးပီးရေ။ ဒတ်(ချ)တစ်ပေါင်ရေ (၁းဝ၉)ပေါင်နန့်ညီရေ။ တစ်ကာရာကို
ဘုရင်ဈေးနှုန်းမှာ (၁၅)ကျပ်ထိ ဈေးကျအောင်လုပ်နိုင်ခကတ်ရေ။
သူရို့အထူးမကျေနပ်ကတ်ရေ အခြားအကြောင်းတစ်ရပ်မှာ ဘုရင်ရေအကြောင်းမျိုးစုံ
ပြပြီး ဘာတေးဘီးယားသို့ ဈေးနှုန်းအခြေအနီကို စုံစမ်းရန်လူလွှတ် ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ရေ။
ဒတ်(ချ)ရို့ရေ ဘုရင့်အဝယ်တော်တိထံမှလွှတ်ရန်အကြံနန့် စစ်တကောင်းသို့ လူလွှတ်၍
ဝယ်ယူရန်ကြံသော်လည်း ၎င်းနယ်မှစပါးကို ဘုရင်အားလုံးဝယ်ယူနန့်ပြီး ကန့်သတ်ရေ့
ဈေးနှုန်းနန့် ရောင်းခလီရေ။

ယခုခေတ်အခါ အစိုးရက ဆန်စပါးရောင်းဝယ်ရီးကို တိုက်ရိုက်ဆောင်ရွက်ခြင်းမျိုးပင်
ဖြစ်ပေရေ။ ထိုခေတ်ကပင် ဆန်စပါးရောင်းဝယ်ရီး၌ ရခိုင်အမျိုးသားရို့ရေ မည်မျှ
ကျွမ်းကျင်ရေကို နားလည်နိုင်ကတ်ပေလိမ့်မည်။

ယပြီးကေ အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ်တစ်ခုမှာ ကျွန်အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ခြင်းပင်
ဖြစ်ရေ။ ထိုခေတ်အခါ၌ ယဉ်ကျေးရေအနောက်နိုင်ငံစီးပွားရီးရာတိတွင် ကျွန်
အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်လျက် ပီးကတ်ရေ။ ထိုခေတ်၌ ရခိုင်ပြည်တွင် ကျွန်အရောင်းအဝယ်
ပြုလုပ်ရေမှာ မထူးဆန်းလှပေ။ ကျွန်အရောင်းအဝယ်ကို ပေါ်တူဂီလူမျိုးတိနန့် ဒတ်(ချ)
လူမျိုးတိနှစ်ဦးစလုံးပင် ပြုလုပ်ကတ်လီရေ။ ဤအကြောင်းနန့်ပတ်သက်၍ မှတ်တမ်းတစ်ခု
တွင် အောက်ပါအတိုင်း ရီးသားထားရေ။

]သူရို့ သယ်ယူလားကတ်ရေ ကုန်တိမှာတိရေအားဖြင့် ဆန်နန့်ကျွန်တိပင်
ဖြစ်ရေ။ ရွက်လှေတစ်စင်းတွင် ကျွန် ၂၁၀၊ အခြားတစ်စင်းတွင် ၃၂၅ ယောက်၊ နောက်
တစ်စင်းတွင် ၁၄၅ ယောက်ပင် ဖြစ်လီရေ။ ဦးရေကို ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် တွက်ရန်
အတော်ခက်ပေရေ။ ကုန်သွယ်ရီးတိုးတက်ရေနှစ်တွင်မူ အနည်းဆုံး သင်္ဘောလေးစင်း
မျှ ဘာတေးဘီးယားသို့ ထွက်လီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် တစ်နှစ်တွင် ကျွန်ဦးရေတစ်ထောင်ထက်
လျော့မည်မဟုတ်။ အဖိုးလည်း အတော်ပင်ကွာခြားလီရေ။ တချို့တလီကို (၁၀)
ဖလော်ရင် (၁ ဖလော်ရင်-၁သျှီလင် ၈ပဲနီ ဖြစ်ရေ)နန့်ရပြီး ဈေးအကြီးဆုံးမှာ (၃၀)
ဖလော်ရင် တန်ဖိုးပီးလီရေ။

၁၆၄၁-ခုနှစ်တွင် ရခိုင်အစိုးရရေ နိုင်ငံပြင်ပသို့ ထုတ်လားရေ ကျွန်တိ
အပေါ်တွင် တစ်ဦးကေ တစ်ဆယ့်ကျပ်မျှ အခွန်ကောက်လီရေ။ ၎င်းကို ဒတ်(ချ)ရို့က
ကန့်ကွက်ခကတ်သော်လည်း အရာမထင်ခ။ လက်မှုပညာတတ်မြောက်ရေ ကျွန်တိကိုမူ
ဒတ်(ချ)ရို့အား ယူဆောင်ခြင်း မပြုခချေ။

ဤကဲ့သို့ ကျွန်အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ရာ၌ ကျွန်တိရေ ဇာမှရပီးကတ်သနည်း၊
ဇာလူမျိုးတိ ဖြစ်ကတ်သနည်း။ ထိုစဉ်ရခိုင်ဘုရင်ရေ မဂိုရို့ရန်ကို ကာကွယ်ရန်
အတွက် ပေါ်တူဂီလူမျိုးတိအား စစ်တကောင်းအောက်နားက ဒိုင်းနက်နယ်တွင် နီထိုင်၍
တပ်စခန်းချပီးထားလီရေ။ ထိုပေါ်တူဂီတိရေ မိမိစီးပွားရီးအတွက် ဘင်္ဂလားနယ်
တစ်ဝိုက် ဩရိဿနန့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကမ်းခြေတိ ရခိုင်ပြည် ဒတ်(ချ)စခန်းတိတွင်
ရောင်းကတ်ခြင်းဖြစ်လီရေ။

မြို့ဟောင်းခေတ် စီးပွားရီးရာတိတွင် ခေတ်နန့်စာသော် အထူးအထက်တန်း ကျခ
ရေဟု ဆိုနိုင်ပေရေ။ ရခိုင်လူမျိုးတိရေ ထိုစဉ်က ရေဘက်တွင် အထူးကျွမ်းကျင်ပြီး
နိုင်ငံခြားအရပ်ရပ်သို့ ကုန်သွယ်ရန် လားရောက်ခကတ်လီရေ။ ဤမြို့ဟောင်းခေတ်
ပြည်တွင်းစီးပွားရီးစနစ် ထူးချွန်ရေ့အကြောင်းကိုမူ နောက်အခွင့်ရက ရီးသား
ဖော်ပြမည် ဖြစ်ပါရေ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p137&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင် စီးပွားရီးသမိုင်း]]
[[Category:ရခိုင် ကုန်သွယ်ရီးသမိုင်း]]
[[Category:မြောက်ဦးခေတ်]]</text>
      <sha1>lktxupobh6im964087rgow8yy3qvuu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြို့ဟောင်းတောင်ငူမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1774</id>
    <revision>
      <id>20805</id>
      <parentid>6493</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831697}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2872" sha1="mpfrxrubso88bb8l9qxys4nbolawnh8" xml:space="preserve">==မြို့ဟောင်းတောင်ငူမြို့(အေဒီ ၁၁၆၃-၁၂၅၀)==

ဒုတိယစမ္ဘဝက်မြို့တွင် ပဉ္ဇူသင်မင်းရေ (၂)နှစ်ခန့် နန်းစံပြီးနောက် စွန့်ခွာခပြီး အေဒီ ၁၁၆၃ ခုနှစ်တွင်
မြို့ဟောင်းတောင်ငူကို တည်ထောင်ရေ။ ဤမြို့ရေ လေးမြို့မြစ်ဧ့ အရှေ့ဘက်ကမ်းနဖူးတွင် တည်ဟိရေ။
နေရဉ္ဇရာဟူလည်း ရခိုင်သမိုင်းတွင် ဖော်ပြကတ်ရေ။ လောင်းကြက်မြို့ဧ့အရှေ့ဘက်တည့်တည့် လေးမြို့မြစ်ကြီးခြား
လျှက် တည်ဟိရေ။ မြစ်ရေတိုက်စားမှုကြောင့် မြို့ရာပျောက်လုမတတ် ဖြစ်နီပေပြီ။ 

==ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်း အပိုဒ်၂၂ တွင် ==

ဧပိမ့်တခြင်း၊ ထိုမြို့တွင်းဝယ် သုံးမင်းတွင်လှာ၊ ကြမ္မာကန်လတ်၊ မက်စလင်ဗိုလ်၊ ငြိုးသိုရန်ခင်း၊

ပုန်ကန်လျဉ်း၍၊ တင်းခတချက်၊ စမ္ဘဝက်၌၊ အသက်သုံးနှစ်၊ ခန ̈ာပစ်မှ၊ တိုင်းချစ်တွင်မည်၊ စိုးမင်းရေကို၊

ပြည်၌ဗိုလ်လူ၊ ကြိုက်မူသနား၊ သျှင်ရိုးသားဟု၊ မြှောက်စားစီရင်၊ ဘိသိက်တင်မှ၊ ထိုတွင်မထောင်၊ တောင်ဧ့ထုရူ၊

မြို့တောင်ငူ၌၊ တည်မူစဉ်လျက် ဆိုပနာ တွိ့ရရေ။ 

စမ္ဘဝက်ဧ့ တောင်တည့်တည့်တွင်ဟု ဆိုရေကို သတိမူရဖို့
ဖြစ်ရေ။ ဒေမြို့တွင် မဉ္ဇူသင်မှ အလောမာဖြူမင်းထိ ၁၇ ဆက်နှစ်ပေါင်း(၈၈)နှစ်ကြာမျှ အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-16)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>mpfrxrubso88bb8l9qxys4nbolawnh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြုံထောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1776</id>
    <revision>
      <id>20806</id>
      <parentid>6499</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814818}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1852" sha1="kd102mbqz4ye5no54n6n0fvxm91bev9" xml:space="preserve">မြုံ(မ်)ရို့နီထိုင်ရာ အရပ်ဖြစ်ရေ။ မြုံပြည်ဟုလည်း တွင်ရေ။ ရခိုင်သမိုင်းမှာ ဥတ္တရာဇ်ပြည်ဟု ခေါ်ရေ။ ၎င်းပြည်မှာဧကသရောဟူရေ ခြင်္သေ့မြို့ဟိပြီး မြို့ပြကျုံးမြောင်းတိဟိရေ။

မြုံ(မ်)ထောင်ကို ဓမ္မဇေယျအမတ်ကြီးက တည်ထောင်ရေ ဟူဧ။ ဥတေပုတ်မြုံဟုလည်း သုံးရေ။

မြုံပြည်မှာမျိုးနွယ်စု(ထောင်) အတိအပြား ဟိရေ။ နွာကျာမြုံ၊ တီပရာမြုံ၊ ပေါ်ရံတိပြားမြုံ၊ ကြက်ချီးစားမြုံ၊ ပြင်ထောင်မြုံ စရေဖြင့် ဟိကတ်ရေ။

မြုံပြည်ရေ ရခိုင်အင်အား ချိနဲ့လာရေအခါတိုင်း၌ ပုန်ကန်ထကြွလိ့ ဟိခရေ။

၁၆၆၆ ခုနှစ်မှာရခိုင်ရို့က စစ်တကောင်းကို လက်လွှတ်ခံရပြီးနောက် မြုံလူမျိုးရို့နန့် ရခိုင်ရို့ဧဆက်ဆံရေးမှာ တိစွာလျော့ပါးလားလေရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>kd102mbqz4ye5no54n6n0fvxm91bev9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1781</id>
    <revision>
      <id>20807</id>
      <parentid>6523</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831706}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10561" sha1="qq0hdu3zdzskqkdpvr6vtj8lsqd28vu" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးမြို့အလယ်တွင်တည်ဟိရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းစောမွန် (ကောဇာ-၇၉၂/အေဒီ-၁၄၃၀) ဘုရင်မင်းဗာကြီး (ကောဇာ-၈၉၃/အေဒီ-၁၅၃၁)

==သမိုင်းအကျဉ်း==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းကို ရခိုင်ဘုရင် မင်းစောမွန်ရေ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခပြီးမင်းဗာဘုရင်က ဒီ (၁၅၃၁) ခုနှစ်တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားအောင် ကျောက်ဖြင့် အခိုင်အမာ ထပ်မံတည်ဆောက်ခပါ ရေ။ စောမွန်ပြင်ပြု၊ မင်းဗာတည်ကေ၊ ရွှေမြောက်ဦးဟူပနာ အဆိုဟိခပါရေ။ မင်းဗာဘုရင်အပြင် နောက်ဘုရင်တိလည်း အဆက်ဆက်ပြုပြင်ခရေဟု သိဟိရပါရေ။ နန်းတော်ကို ပင်မနန်းဆောင် (၉) ဆောင်နန့် မြေနန်းဆောင်တိ၊ လွှတ်ရုံးတော်တိ၊ ဘိသိတ်သွန်းရေကြည်တိထားဟိရာ နန်းသားကန်တော်၊ ဗဟိုရ်စည်တော်၊ နက္ခတ်ရုံးတော်။ ပန်းခုံတော်၊ လက်နက်တိုက်တော်တိ အစဟိသည့် အရံအဆောင်တိနန့် ပေါင်းလျှင် (၁၀၈) ဆောင်ဟိရေဟု သိဟိရပါရေ။ နန်းတော်အရှေ့ဘက် ဒုတိယအဆင့်တွင် နန်းသားကန်နန့် နန်းတော်တတိယအဆင့် တောင်ဘက်တွင် ဗဟိုစည်ထားရေ ရွန်းတောင်နန့် ဥယျာဉ်တော်ဟိပါရေ။ နန်းတော်မြောက်ဘက် ဟာရီတောင်ခြေအရှေ့ဘက်
တောင်ခြေတွင် မင်းသမီးအဆောင်တော်တိဟိရေ။ လက်ဟိမြောက်ဦးဟိုတယ်တည်ဆောက်ထားရေနီရာ ပင်ဖြစ်ပါရေ။ မင်းဆက်ပေါင်း (၄၉) ဆက်၊ နှစ်ပေါင်း (၃၅၄) နန့် ကြာရှည်ခရေ။
== ဗိသုကာလက်ရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ရာကုန်းကို မူလက အုတ်ဖြင့်တည်ဆောက်ခပြီး နောက်မင်းဘကြီးဘုရင်လက်ထက်တွင် သဲကျောက်တိဖြင့် ထပ်ဆင့်မွမ်းမံခရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ထို့နောက် မြို့တော်ပတ်လည်အားရန်သူတိ အလွယ်တကူမဝင်ရောက်နိုင်စေရန် ကျုံးနန့်တူးမြောင်းတိကိုလည်း တစ်ပြိုင်နက်တူးဖော်ခပါရေ။ နန်းတော်ပထမအဆင့်တံတိုင်းမှာ အရှေ့-အနောက် (၆၅၆)ပေ၊ တောင်-မြောက်(၆၇၉)ပေရှည်ပြီး နန်းတော်ကို အဆိုပါတံတိုင်းအတွင်း တည်ဆောက်ထားရေ။ နန်းတော်ဒုတိယအဆင့်တံတိုင်းမှာ အရှေ့-အနောက်(၉၂၆)ပေ။ တောင်-မြောက် (၈၅၉) ပေရှည်ဟိပြီး နန်းတော်တတိယအဆင့်တံတိုင်းမှာ အရှေ့-အနောက်(၁၇၄၀)ပေ။ တောင်-မြောက် (၁၆၀၆) ပေရှည်ပါရေ နန်းတော်ရာမှာ ရင်ပြင်တွင် မိုးတွင်းကာလ၌လည်း ရေဝပ်ခြင်း မတွေ့ဟိရပါ။ နန်းတော်မတည်ဆောက်မီကပင် ရေလမ်းကြောင်းတိ ဖောက်လုပ်ပနာ တောင်တိကိုဖြိုချ၊ မြေညှိတည်ဆောက်ခရေကြောင့် ရေမဝပ်ရခြင်းဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီတွင်လည်း မိုးတွင်းကာလတွင် နန်းတော်အောက်ခြေ (၃) မျက်နှာမှ ရေထွက်နီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ နန်းတော်ကြမ်းခင်းတိကို
ရောင်စုံစဉ့်ရည်သုတ် ကြမ်းခင်းတိဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပေါ်ပိုင်းကို သစ်သားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခေါင်မိုးကို ရွှေပြား၊ ကြေးပြားနန့် အုတ်ကြွပ်ပြားတိဖြင့်လည်းကောင်း တည်ဆောက်ခဟု ပြည်ပမှတ်တမ်းတိအရသိဟိရပါရေ။ နန်းတော်တံတိုင်းနံရံတိကိုလည်း ဒေါင်းလုံး၊ မိုးလျှောတိဖြင့် ကျောက်သားတိကို အလှဆင်ဖန်တီးထားပါရေ။ တံတိုင်း (၃)ဆင့် အကျယ်အဝန်းမှာ (၁-၂) စတုရန်းမိုင်ခန့်ကျယ်ဝန်းရေ။ 

တူးဖော်သုတေသနပြုမှု ရှေးဟောင်းသုတေသနနန့်အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနက မြောက်ဦးနန်းတော်ရာကို ၁၉၉၆-၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်မှုကုန်းအမှတ်(၁)ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၇-၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်မှုကုန်းအမှတ် (၂)ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၈-၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်မှုကုန်းအမှတ်(၃)ကိုလည်းကောင်း (၃) ကြိမ်တိုင်တိုင် တူးဖော်သုတေသနပြုခပါရေ။ ပထမအကြိမ်တူးဖော်မှုတွင် နန်းတော်အဆောက်အအုံဧ့ အရှေ့ဘက်ကျောက်တံတိုင်းကြီးကို လှေကား (၇)ထစ်ပါဟိပြီး အရှည်(၁၈)ပေဟိရေ ကျောက်လှေကားကြီးနန့် ဆက်လျှက်ဖော်ထုတ်ခပါရေ။ ဖျက်ဆီးခံခရခြင်း၊ မီးလောင်ခံခရခြင်း စသည့်အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပြည့်စုံတိကျရေပုံသဏ္ဌာန်မဟိသည့် နန်းဆောင်တိဧ့ အောက်ခြေအုတ်ရိုးတန်း၊
ကျောက်ရိုးတန်းနန့် လှေကားကြီးတို့ကိုသာ တူးဖော်ရဟိခပါရေ။ နန်းတော်တိုင်တိကို ကြီးမားလှရေသစ်သား တိုင်လုံးကြီးတိနန့် တည်ဆောက်ခကြောင်းကို တိုင်လုံးရာကြီးတိနန့် တိုင်ရာအောက်ခြေဟိမီးသွေးတိက သက်သေထူလျက်ဟိရေ။ နန်းတော်အုတ်ခုံအတွင်းပိုင်းကိုလည်း ဆက်လက်တူးဖော်ခရာ နန်းဆောင်တိဧ့ အောက်ခြေပန္နက်ရာတိကို တွေ့ဟိခြင်းအားဖြင့် နန်းတော်ဆောင်တိအားနန်းတော်အုတ်ခုံကြီးတိအတွင်း တည်ဆောက် ထားရေကို တူးဖော်မှုမှတွေ့မြင်ရပေရေ။ တူးဖော်တွေ့ဟိရရေ ပစ္စည်းတိမှာ ခေါင်မိုးအုတ်ကြွပ်ပြားတိ၊ စဉ်ရေသုတ်ကြမ်းခင်းပြားတိ၊ အိုးခြမ်းကွဲတိ၊ မြေဆေးတံတိ၊ ကျောက်ဆေးတံတိ၊ ရေတံခေါင်းအုံးအပိုင်းအစတိ၊ မီးသွေးတိ၊ သံချောင်းကြီးတိ၊ ကြွေစေ့တိ၊ ကြေးပြားစတိ၊ နန်းတိုင်အပိုင်းအစတိနန့် အရိုးတိကို တူးဖော်ရဟိ ခပါရေ။


==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>qq0hdu3zdzskqkdpvr6vtj8lsqd28vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြောက်ဦးမြို့တော် သမိုင်းကြောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1783</id>
    <revision>
      <id>20808</id>
      <parentid>6536</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831711}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9509" sha1="ovrgnvq0nyr3jf02ql1vegbknkhsbla" xml:space="preserve">မြောက်ဦးမြို့တော်ကို လောင်းကြက်ခေတ်နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ် ရေ မင်းစောမွန်မှ သက္ကရာဇ် ၇၉၂ ခု၊ တော်သလင်းလဆန်း(၁)ရက်နီ့ (အေဒီ ၁၄၃၀ ခု)တွင် မြောက်ဦးမြို့တော်ကို စတင် တည်ထောင်ခပါရေ။
ဘုရင်မင်းစောမွန်တည်ထောင်ခရေ မြောက်ဦးမြို့တော်ရေ အတိုးတက်၊ အထွန်းကားဆုံးရေ မြို့တော်ဖြစ်ခပါရေ။ မင်းစောမွန်နောက်ဆက်ခံရေ ညီတော် နရနုမင်း၊ သားတော် ဘစောဖြူမင်းတို့ရေလည်း မြောက်ဦးမြို့တော်ကို ထပ်မံတိုးချဲ့ ခကြပြန်ပါရေ။ ဘုရင်မင်းစောမွန် လက်ထက်နန်းတော်ကို အုတ်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ခပြီး သက္ကရာဇ် ၈၉၃ ခုနှစ်၊ အေဒီ ၁၅၃၁ တွင် နန်းတက်ရေ မင်းဗာကြီးလက်ထက်၌ နန်းတော်ကိုကျောက်တို့ဖြင့် မြို့တော်ကို ပိုမိုခိုင်ခံ့ကျယ်ပြန့်စွာ တိုးချဲ့ တည်ဆောက်ခရေ။ ထို့ကြောင့် “စောမွန်ပြုပြင်၊ မင်းဗာတည်ကေ၊ ရွှေမြောက်ဦး” ဟူ၍ အဆိုဟိခပါရေ။ ထို့ပြင် ကျုံး၊ ဆည်မြောင်း၊ တာတမံ၊ ရေနုတ်မြောင်းတို့ကိုပါ တစ်ပါတည်း တည်ဆောက်ခလေရေ။ မင်ဗာဘုရင်နောက်ဆက်လက်စိုးစံရေ မင်းဖလောင်း၊ မင်းရာဇာကြီး၊ မင်းခမောင်း၊ မင်းဟရီတို့လက်ထက်တွင်လည်း မြို့တော်ကို ထပ်မံပြုပြင်တိုးချဲ့ခြင်းတိ ပြုလုပ်ခကြရေကြောင့် မြို့တော်မှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခပါရေ။

မြောက်ဦးခေတ်ကို ခေတ်ကာလအားဖြင့် သုံးပိုင်းခွဲခြား သတ်မှတ်ထားပါရေ။ ပထမ မြောက်ဦးခေတ်ရေ ဘုရင်မင်းစောမွန်လက်ထက် (အေဒီ ၁၄၃၀)မှ မင်းခေါင်ရာဇာမင်း (အေဒီ ၁၅၃၁) ထိ မင်းဆက်ပေါင်း (၁၂)ဆက်စိုးစုံပနာ နှစ်ပေါင်း (၁၀၁)နှစ်ကြာရှည်ခပါရေ။

ဒုတိယမြောက်ဦးခေတ်ကို ဘုရင်မင်းဗာကြီးက (အေဒီ ၁၅၃၁) မှ မင်းစနေ(အေဒီ ၁၆၃၈)ထိ မင်းဆက်(၉)ဆက် စိုးစံပနာ နန်းစံနှစ်ပေါင်း (၁၀၇)နှစ်ဖြစ်ပြီး မြောက်ဦးခေတ်ဧ့ အတိုးတက်ဆုံးခေတ်ကာလလည်း ဖြစ်ခ ပါရေ။
တတိယမြောက်ဦးခေတ်ကို နရပတိကြီးမင်း(အေဒီ ၁၆၃၈) မှ မဟာသမ္မတရာဇာမင်းထိ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၈)ဆက် စိုးစံခပြီး နှစ်ပေါင်း(၁၄၆) နှစ်ကြာမြင့်ခပါရေ။ ထိုတတိယမြောက်ဦးခေတ်တွင် စန္ဒယဝိဇယရာဇာမင်းနန့်နရအဘယရာဇာလက်ထက်တို့တွင် ဒင်္ဂါးတိသွန်းလုပ်သုံးစွဲခြင်းဖြင့် ကုန်သွယ် မှုတွင် ကောင်းမွန်တိုးတက်ခရေ။ ။

မြောက်ဦးခေတ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေမင်းတိဧ့ အရည်အချင်းပြည့်ဝမှုကြောင့် စီးပွားရေး ကောင်းမွန်ပြီး၊ စစ်ဘေးဒဏ်ခံရမှု နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် အေဒီ ၁၆၀၀ နန့်အေဒီ ၁၆၃၈ ထိ ကြားကာလရေ မြောက်ဦးခေတ်ဧ့ ရွှေရောင်လွှမ်းခရေ အချိန်ပင်ဖြစ်ခရေ။ ထိုစဉ်က မြောက်ဦးမြို့တော်သို့ ရောက်ဟိခရေ ဒတ်ချ် လူမျိုး ဟိတင်ဆိုသူဧ့မှတ်တမ်းတွင် မြောက်ဦးမြို့တော်ရေ အာရှတိုက်တွင် အချမ်းသာဆုံးမြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ရေးသားထားခပါရေ။
မြောက်ဦးခေတ်ရေဗုဒ္ဓသာသနာတော်စည်ပင်ထွန်းကားခရေကြောင့် မြောက်ဦးမြို့တော်၌ စေတီပုထိုးတည်ထားကိုးကွယ်မှုတိစွာ ဟိခလေရေ။ ဓညဝတီခေတ်စန္ဒသူရိယမင်းကြီးဧ့ မင်းဆက် ဖြစ်ရေ သူရိယစက္ကမင်းလက်ထက်တွင် သီရိဓမ္မာရေကမင်းကြီးက ပေးအပ်ခရေ မြတ်စွာဘုရားသျှင် ဧ့ဓါတ်တော် မွေတော်တို့ကို ဘုရားသျှင် ဗျာဒိတ်ပေးခရေနီရာ(၂၄၈)ခုတွင် ဌာပနာထည့်ပနာ စေတီ တော်တိတည်ထား ကိုးကွယ်ခရာ ထိုကိုးကွယ်ခရေ သရီယဓါတ်တော်တို့ကို အစွဲပြုပနာ မုတ်ဆိတ်တော်စေတီ၊ ပီစိတောင်စေတီ၊ လက်မဓာတ်၊ ရင်ရိုးတော်၊ အရေတော်စေတီ စရေဖြင့် ဓါတ်တော်မွေတော်တို့ကို အမည်ပေးပနာ တည်ထား ကိုးကွယ်ခကြပါရေ။ထို့ကြောင့်လည်း 'သဇင် ပန်းခိုင်တမြိုင်မြိုင်၊ ရခိုင်ဘုရားပေါင်း” ဟူရေ ဆိုရိုးစကားအတိုင်း စေတီ၊ ပုထိုး၊ ဂူဘုရားတို့ ပေါတိရေ မြို့တော် တစ်ခု ဖြစ်ပါရေ။ ။

မြောက်ဦးခေတ်အဆက်ဆက်တွင် စိုးစံခရေ မင်းတိမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို ကိုးကွယ်ကြည်ညို သည့် အလျောက် စေတီဘုရားတိစွာကို လှူဒါန်းခကြပါရေ။ ထိုခေတ်စေတီ၊ ဂူဘုရားတိ ဗိသုကာလက်ရာတို့ရေထိုခေတ်ဧ့ အဆင့်အတန်းမြင့်မားလှကြောင်းကို သက်သေထူနီရေ ပြယုဂ်တိပင်ဖြစ်ပါရေ။ ထို့ကြောင့် မြောက်ဦးခေတ်ရေ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်ခရေ မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်ခရေကြောင့် ရှေးဟောင်းယဉ် ကျေးမှုအမွေအနှစ်တိစွာ ကျန်ဟိနီသိရေ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>ovrgnvq0nyr3jf02ql1vegbknkhsbla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြောက်ဦးမြို့တော်မြို့တံခါးတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1784</id>
    <revision>
      <id>20809</id>
      <parentid>6539</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814736}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="1bueibymfkjpqvinqf6cdiija2br01w" xml:space="preserve">
မြို့နန်းမှာနံသာ၊ တောင်နန်း၊ စည်တော်၊ မင်္ဂလာနန့် အပယ်တံခါးတိ ဟိကတ်ရေ။ မြို့ရံတိမှာမောစလိ၊ မောလိတ်၊ ငနက်ကေ၊ မောက်တော်၊ ဆင်ကျပ်၊ ကဇိပတ်၊ ဆင်ဝင်၊ မိုးလင်းဝ၊ သဇင်ကန်၊ နွံကျုံး၊ တေဇရာမ၊ ခြင်ကိုက်၊ မင်းသမီး၊ ရဲလှ၊ တစ်ပင်တိုင်၊ ဝေခင်း၊ ငမန်းဒုံ၊ မီးသမ၊ ဘုန်းကြီးဒုံ၊ ရန်နောင်၊ ပန်းဒရုံ၊ ကွမ်းဈီး၊ ဆင်ဖြူတော်၊ နတ်ပေါက်၊ လေသာ၊ ကြခတ်၊ ပေါက်ပင်၊ လက်ဆည်ကန်နန့် ကျက်ပိတ်ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရှေးဟောင်းအမွီအနှစ်တိ‎]]</text>
      <sha1>1bueibymfkjpqvinqf6cdiija2br01w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယိုးဒယားဘွဲ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1795</id>
    <revision>
      <id>20810</id>
      <parentid>6587</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831722}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9018" sha1="gtpgafb4w1ge71l9czac6x9aklh33sh" xml:space="preserve">==ကျေးဇူးတင် အမျက်မပြ ယိုးဒယားအဖွဲ့==

ယိုးဒယားပူရာ၊ တိုင်းကြီးအောက်ချာ၊ ဗြသာတီစံမြန်း၊ ရွှီနန်းထွက်ဝင်ခါ၊ ကျွန် မှာမှုတော်ထမ်း၊ သာသနာယေလေး၊ ရောင်ဝါ နီညိုထွန်း၊ တိုင်းပြည်လည်း အီးချမ်းစည်ပင်သာယာ၊ ပေါ့ဆစွာ၊ ပျော်ပျော်နီကြငြား စစ်မကြေညာ၊ ထိုခါလူမျိုးခြား၊ မတရားတိုက်ခိုက်လာ၊ မတ်ရှီဝန်း ကိုယ်ရံတပ်ငယ်များရေနှင့်၊ ဆီးတားခုခံကာ၊ တိုင်းပြည်တော် ရဲဘော်လူသားများကို ၊ လားလို့စုပို့ရာ၊ အားပျက်စရာ+စရာ၊ လားကွက်မသာ+မသာ၊ သည်တစ်ခါ၊ ကမ္ဘာမီး ထက်ပြင်း၊ သည်မောင်ရင်းတွင်း ပူလောင်ကာ၊ ဆွီမျိုးမပါ၊ ပြည်ရွာရပ်နှင့်ကင်း၊ မနီးသာရေလေ၊ ခွဲခွာလာရခြင်း၊ ဂနိုင်မြို့ခြီရင်း၊ ကပ်ချဉ်းမှီကာ၊ တောဝနာ၊ ဟေမာမြိုင်ခြံလမ်း၊ ညှိုးငယ်စွာယေလေ၊ မောင့်မှာပျော်လို့မှန်း၊ ရွှေဘုံရွှေနန်း၊ တမ်းတမြင်ယောင်၊ တောသာခေါင်၊ တောင်လေတိမ်လိုစူး၊ မျိုးအံ့မူး၊ တူးကဲသေလာပယိမ်းယိုင်ကာ၊ ဂန္ဓစုံ၊ ခြီလမ်း၊ တောင်မွန့်ကိုင်ဗျာလေ၊ ယိမ်းယိုင်ကျော်ဖြတ်သန်း၊ သားရောသမီးပါ၊ လှမ်းပါလို့၊ ပင်ပန်းကြီးစွာ၊ အိမ်သူကြင်ရာ၊ လှကလျာကိုလေ၊ စိတ်မှာကြံအထွေး၊ မျက်ရည်လည်းယိုမစဲ၊ ငိုမဲငေးမှိုင်၊ မကြံနိုင်ခွေယိုင်ကာနွမ်း၊ စားအစာကိုလေ၊ နောက်ပါလူရို့ထမ်း၊ ရခိုင်တောင်ရိုးတန်းကိုလ၊ ဖြတ်သန်းကာ၊ သက်ခန္ဓာ၊ ငါ့မှာကြွင်းလေပြီ၊ ကိုယ်ရံစုံနှင့်၊ ခိုလှုံဖို့ရီးကို၊ ဗျာမီးတောက်လောင်ပြီး၊ တွေးဆ-တွေးဆ၊ ကြံမိကြံမိ၊ ဆွဲရ-ဆွဲရပြန်ပြီ- ပြန်ပြီ၊ မသာမဤ ဗျာပီလီ၊ မရောက်ဖူးယေလေ၊ ကြောက်ဒူးလည်းတုန်လှပြီ။

ရက္ခပူရီ၊ တိုင်းမဌာနီ၊ ဓညဝတီ၊ သာကီပျော်စံမြန်း၊ ဝိမလခေါ်၊ ပညာကျော်၊ မှူးတော်သူ့ထံထမ်း၊ သူ၏ ဉာဏ်စွမ်း၊ အံ့မခန်းမို့ ၊ မြီစိုမှိုင်းမှောင်၊ ကောင်းအောင်သူ့ထံပါး၊ ငယ်ဆရာ၊ ပမာပုံသို့မခြား၊ စုံတရာမမှားစီရ၊ ကြိုး စားပြပြင်၊ သူချစ်ခင်၊ ဘုရင်ရှိတော်ပါး၊ ခေါ်ဆောင်ယူကာလားပါလို့၊ မင်းများစံပျော်၊ ရွှီးနန်းတော်၊ လွန်စွာရှုမဆုံး၊ နတ်မင်းအသွင်၊ ဘုရင်သာကီဘုန်း၊ နန်းလုံးအံ့မဆုံး၊ နန်းလုံးထိန်ပြောင်၊ စိမ်းမြရောင်၊ ဖက်ရောင်ပတ္တမြား၊ လင်း ပြောင်ထိန်ထိန်၊ ရွှေနန်းရွှီအိမ်၊ စည်းစိမ်ပျော်စံစား၊ ခြီတော်ဦးတိုက်ခစား၊ ကျွန့်ကိုမြင်ခါသနား၊ မေတ္တာတော်ထား၊ သားရင်းပမာ၊ နောက်ပြည်ရွာ၊ ကံသာမြို့ ငယ်ရပ်၊ စောင့်ရှောက်စေအပ်ခါမှ၊ ဖမြတ်ရာဇာ၊ မြတ်လှဆရာ၊ ဦးတင်ခါ၊ ကောင်းစွာမှုတော်ထမ်း၊ နောက်ပါကိုယ်ရံ၊ စိတ်သန်ခိုင်အားကျန်း၊ ကျွန့်မှာလေ၊ အီးချမ်းလွန်သာယာ၊ တိုင်း ကားပြည်ရွာ၊ ပြည်ရွာ၊ စားအစာစုံပြည့်ဖြိုး၊ ပရာဇာမှာလေ၊ သက်တော်ရာကျော်တိုး၊ ရွှေမိုးငိုမိုးရွာပါစီ၊ ကျေးဇူးရှင် သခင်နှစ်ပါးကို၊ အားထားခိုကာမှီ၊ အသက်ရှည်စီ-ရှည်စီ၊ ဘုန်းကြီးစီ’ကြီးစီ၊ အန္တရာယ်မျိုးကင်းစီ−ကင်းစီ၊ ဘီမျိုး ချင်းစီ၊ သျှင်းစီ၊ စောမှိုင်းမောင်အယင်ပျောက်လို့ ၊ နောက်မှ နတ်ရွာမှီတင်ပါလီ။

==မြောက်ဦးထီးနန်းကို ချီးကျူးဆိုသော ယိုးဒယာဘွဲ့==

လေးရပ်ဝတီ၊ ရာဇဌာနီ၊ သာကီပျော်စံမြန်း၊ အံ့မခန်းနတ်နန်းဝေယျာ၊ ပုံပမာစုံစွာမှန်ထား၊ စိန်သားလည်းမြသား- ဂေါမုတ္တာ၊ ဥဿဘယာ၊ နီလာကြောင်မျက်ရွဲ၊ လှမျိုးစုံစုံ၊ နန်းဘုံလွန်ထူးကဲ၊ မြင်သူမြိုင်ငေး၊ အံ့ထဲနတ်တို့ကူညီဖန်၊ တက်ဖျားမိုးစွန်၊ ရောင်လျှံထိန်ထိနည်း၊ တိုင်းပြည်တော်ကြီး တိုးတက်စည်ပင်သော၊ လူများစွာ နတ်ရွာနတ်ဘုံအ လား၊ ပျော်ပါပလွှား၊ ဝတ်စားဆင်ယင်ခါ၊ မြို့ရောတောပါ၊ ဇာခါပျင်းဖို့လဲ၊ နတ်မဟူ-လူမက၊ နောက်စ ခလန်လန်၊ ဦးရိတ်ဆံ-ထုံးပြင်-ပျိုဖြူများ၊ ယောက်ျားလူပျိုသေ့၊ တောင်နှစ်ဆယ်၊ ခါးဝတ်ဝတ်ဆင်ထား၊ နှစ်ပါးလည်းမေပျို+ မောင်ပျို၊ လှကြပါယင့်၊ ရပ်ရွာထိုထို၊ နှစ်ပါးလည်း မေပျို မောင်ပျို ခေါ်ကြပါယင့်၊ ရပ်ရွာထိုထို၊ မိဖဖိုးအို၊ ထို ထိုကျောင်းကန် ဘုရားမှာ၊ တရားကျင့်လို့သာ၊ တိုင်းကားပြည်ရွာ၊ ပြည်ရွာမင်း၏ ဘုန်းတော်-ဘုန်းတော်၊ မိန်းမ ယောက်ျား တပျော်ပျော်၊ မကြားမမြင်ဘူးယောင်၊ မကြာမမြင်ဘူးယောင်၊ ထူးလည်းထူးရေ ထူးရေနိုင်ငံတော်..။

==ကိုးကား==

ရခိုင်စာဆိုတော်များ (ထွန်းရွှေခိုင်-မဟာဝိဇ္ဇာ)

[[Category:ဘွဲ့]]
[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>gtpgafb4w1ge71l9czac6x9aklh33sh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရက္ခိုင်ပြက္ခဒိန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1805</id>
    <revision>
      <id>20811</id>
      <parentid>17239</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831739}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26400" sha1="1spsq8ujqlquinb2vh0ltjq8kxl9k8o" xml:space="preserve">ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန် စွာ ရက္ခိုင်ပြည်မာ သမိုင်းအရ အသုံးပြုလာခရေ လ နိ နှစ် ပက္ခဒိန်စနစ် တစ်ခုဖြစ်တေ။ ယင်းပက္ခဒိန်စွာ အိန္ဒိယအခြီပြု ဗုဒ္ဓဘာသာပက္ခဒိန်စနစ်က ဆင်းသက်လာရာ မြန်မာပက္ခဒိန်နန့် နီးစပ်ရေ စနစ်ဖြစ်ကေလေ့ လထပ်စနစ်နန့် ဗေဒင်တွက်ချက်မှုတိမာ ဒေသဆိုင်ရာ ကွာခြားမှုတိဟိပါယင့်။

ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်ကို ရက္ခိုင်နိုင်ငံဧ့ သမိုင်းတလျှောက်မာ ဘာသာရီးပွဲတိ၊ စိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်းတိ၊ နက္ခတ်ဗေဒင်တွက်ချက်မှုတိနန့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းတိမာ အသုံးပြုခကတ်ရေ။ အထူးအနိန်နန့် မြောက်ဦးခေတ်မာ ပက္ခဒိန်စနစ်ကို ပညာသျှင်တိက စနစ်တကျ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခကတ်ရေ။

== ဝေါဟာရဧ့ မူလ ==
“ပက္ခဒိန်” ဆိုရေ ဝေါဟာရကို ရက္ခိုင်ပြည်နန့် မြန်မာပြည်ရို့မာ ဇာခေတ်ကာလက စတင်အသုံးပြုလာခစွာကို တိုက်ရိုက်ကျ မသိရကေလေ့ ရှီးဟောင်းစာပီတိအရ ရက္ခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူမင်း လက်ထက်မာ ရီးသားခရေ မင်းသမီးဧချင်းတစ်ပုဒ်မာ ယင်းဝေါဟာရကို အသုံးပြုထားကြောင်း သုတေသီတိက တွိ့ဟိထားကတ်ရေ။

ထိုဧချင်းစွာ ရက္ခိုင်စာဆိုသျှင် ဗဒူမင်းညို ဧ့ လက်ရာဖြစ်ပြီးကေ မြန်မာနိုင်ငံမာ လက်ဟိသိဟိကတ်တေအစောဆုံး ဧချင်းစာပီတိထဲက တစ်ခုဖြစ်တေ။

ဒေနိန့်ခေတ်မာ “ပက္ခဒိန်” အစား “ပက္ခဒိန်” ဆိုပနာလည်း ရီးသားအသုံးပြုမှုတိ ဟိကေလေ့ ရှီးစာပီတိမာ “ပက္ခဒိန်” ဆိုရေ ပုံစံကို ပိုပြီးကေတွိ့ရရေ။

ဘာသာဗေဒပညာသျှင်တိဧ့ လိ့လာချက်အရ ယင်းဝေါဟာရရေ—

* ပါဠိ – ပဝုတ္တဒိန
* သက္ကတ – ပြုတ္တဒိန

ရို့မှ ဆင်းသက်လာနှိုင်ကြောင်း ယူဆကတ်ရေ။ ယင်းရို့ဧ့ အဓိပ္ပာယ်မှာ “နိရက်တိကို ကြေညာပြသသော အရာ” ဟု ဆိုလိုရေ။

== သမိုင်း ==
ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်ကို ဇာခေတ်ကာလက စတင်အသုံးပြုခစွာကို တိုက်ရိုက်ကျ မသိရကေလေ့ ရက္ခိုင်ရာဇဝင်တိမာ သက္ကရာဇ်တွက်ချက်မှုတိကို ဓညဝတီခေတ် မှစပြီးကေ အသုံးပြုခကြောင်း တွိ့ရရေ။

=== မြောက်ဦးခေတ် ပက္ခဒိန်ပြုပျင်ရီး ===
မြောက်ဦးခေတ်မာ ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်ကို စနစ်တကျ ပြုပျင်သတ်မှတ်ခကတ်ရေ။

နရအဘယရာဇာမင်း လက်ထက်မာ ခရစ်နှစ် ၁၇၆၁ (ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၂) မာ ရဟန်းပညာသျှင်တိနန့် လူပညာသျှင်တိ အစီးအဝီးကျင်းပပနာ—

* ဝါဦးသတင်းနိ
* သင်္ကြန်အတာ
* အတက်နီ့

ရို့ကို သတ်မှတ်ခကတ်ပြီးကေ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ အတွက် အသုံးပြုနှိုင်ရေ ပက္ခဒိန်စနစ်ကို စီစိုင်ခကတ်ရေ။

=== ကိုလိုနီခေတ် ပက္ခဒိန်စာအုပ်တိ ===
ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရီးကာလမာ ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်ကို အင်္ဂလိပ်နန့် မြန်မာပက္ခဒိန်တိနန့် နှိုင်းနိူင်းဖော်ပြသော စာအုပ်တိ ထုတ်ဝီခကတ်ရေ။

စစ်တွေမြို့ရှိ—

* ကျားရုပ်ဆြာတော် ဦးအဂ္ဂ
* ရွှီစာတီဆြာတော် ဦးတေဇာရာမ
* ဝတ်လုံတော်ရ ဦးထွန်းစံ

ရို့က ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၁ မှ ၁၂၉၀ အထိ (ခရစ် ၁၈၂၀–၁၉၂၉) နှစ်ပေါင်း ၁၁၀ အတွက် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ ရက္ခိုင် သုံးဘာသာပါဝင်ရေ ပက္ခဒိန်ကို စီစိုင်ထုတ်ဝီခကတ်ရေ။

=== ဓညဝတီပက္ခဒိန် ===
ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၂၉၁–၁၂၉၅ (ခရစ် ၁၉၃၀–၁၉၃၄) အမားမာ ဗေဒင်ပညာသျှင်တိဖြစ်ရေ—

* ဦးချင်းရှီ
* ဦးဖြူသာယောင်

ရို့က ဓညဝတီပက္ခဒိန် ဆိုရေ နာမည်နန့် အင်္ဂလိပ်နန့် ရက္ခိုင် နှစ်ဘာသာပါဝင်ရေ ပက္ခဒိန်ကို ထုတ်ဝီခကတ်ရေ။

ယပြီးကေ နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာသျှင် ဦးထွန်းလှခိုင် က အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ ရက္ခိုင် သုံးဘာသာနန့် နှစ်စိုင်ပက္ခဒိန်တိကို ထုတ်ဝီခရေ။

ရခိုင် ပြက္ခဒိန်ကို မြောက်ဦးခေတ် နရအဘယရာဇာ မင်းလက်ထက် ရဟန်းပညာဟိမ့်၊ လူပညာဟိမ့်များနန့် ညှိနှိုင်းပနာ ခရစ် ၁၇၆၁-ခုနှစ်၊ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၂-ခုနှစ်မာ အစည်းအဝေး ပြုပနာ ဝါဆိုလပြည့်နိနန့် သင်္ကြန်အတာ အတက်နိရို့ကို သတ်မှတ်ဗျာလ် နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်အတွက် တန်ခူးလထပ် ပြက္ခဒိန်ကို ပြုလုပ်စီစဉ်လာခရရေ ဆိုဧ့။ 
ယင်းနောက် အင်္ဂလိပ်လက်ထက် အရောက်မာ စစ်တွေမြို့ ကျားရုပ်ဆရာတော် ဦးအဂ္ဂ၊ ရွှေစေတီဆရာတော် ဦးတေဇာရာမ၊ ဝတ်လုံတော်ရ ဦးထွန်းစံရို့ရေ ယင်နရအဘယရာဇာမင်းလက်ထက် ပြုလုပ်ခကတ်တေ ပြက္ခဒိန်ကို အမှီပြုပနာ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-ခုနှစ်က ၁၂၉၀-ခုနှစ်အထိ (ခရစ် ၁၈၂၀-က ၁၉၂၉-ခုထိ) နှစ်ပေါင်း တစ်ရာ့တစ်ဆယ်အတွက် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ ရခိုင် သုံးဝါဒပါဝင်သော ပြက္ခဒိန်ကို စီစဉ်ထုတ်ဝီခကတ်ရေ။ 

ယင်းနောက် ၁၂၉၁-က ၁၂၉၅-ခုနှစ်အထိ (ခရစ် ၁၉၃၀က ၁၉၃၄ထိ) ငါးနှစ်အတွက် ဗေဒင်ဆရာ ဦးချင်းရှီနန့် ဦးဖြူသာအောင်ရို့က အင်္ဂလိပ်၊ရခိုင် နှစ်ဝါဒပါဝင်ရေ ပြက္ခဒိန်ကို ဓညဝတီပြက္ခဒိန်ဆိုရေ နာမေနန့် ထုတ်ဝေလာကတ်ရေ။ 

သက္ကရာဇ် ၁၂၉၅-ခုနှစ်ကစပနာ ဓညဝတီပြက္ခဒိန်နာမေနန့် နက္ခတ်ဗေဒင် ပညာဟိမ့် ဦးထွန်းလှခိုင်က အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ ရခိုင် သုံးဘာသာနန့် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ်ကျစီ ပြက္ခဒိန်ကို ဒေခုတိုင် နှစ်မပျက် ထုတ်ဝီလာကတ်တေ။ ယင်းအပြင် ၎င်းဦးထွန်းလှခိုင်က ဦးထွန်းစံဧ့ နှစ်တစ်ရာ့တစ်ဆယ် ပြက္ခဒိန်စာအုပ်ကို လက်ခံသော အနီနန့် အင်္ဂလိပ်၊ ရခိုင်၊ မြန်မာ သုံးဝါဒပါရေ နှစ်(၁၀၀) ပြက္ခဒိန် စာအုပ်ကြီးတစ်အုပ်ကို ခရစ် ၁၉၅၉က ၁၉၆၀ထိ၊ ရခိုင်-မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၀က ၁၃၂၂-ခုနှစ် စုစည်းစီစဉ်ပနာ ၁၃၂၂-ခု၊ နယုန်လမာ စစ်တွေမြို့ ဖဖြူလမ်း၊ ရခိုင်ခေတ် ပုံနှိပ်တိုက်မာ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခပါရေ။ 

ဖော်ပြပါ မြောက်ဦးခေတ် နရအဘယရာဇာမင်းက ဒေခုတိုင် ဆက်ခံလာခရေ ပြက္ခဒိန်များအရဆိုကေ ရခိုင်ပြည်မာ တန်ခူးလကို ပထမတန်ခူးလ၊ ဒုတိဒေတန်ခူးလဆိုပနာ နှစ်လခွဲပနာ လထပ်ပြုခကတ် ရေ။ မြန်မာ ပြည်မာကား ပထမဝါဆိုလ၊ ဒုတိအေဝါဆိုလဆိုပနာ ဝါထပ်နှစ်ပြုလာခကတ်ရေ။ ယင်းကြောင့် ရခိုင်ပြည်မာ တန်ခူးလထပ်တေ (ဒွေစိတြ) ပြက္ခဒိန်နန့် မြန်မာပြည်မာ ဝါဆိုလထပ်ရေ ပြက္ခဒိန်ဆိုပြီးကေ မူဝါဒကွဲပြားလားခပနာ ဒေခုတိုင် ရှည်ကြာလာခရရေ။ အင်္ဂလိပ်ရို့ အုပ်ချုပ်လာကတ်တေအခါ အနောက်နိုင်ငံ ဝါဒ နီသွားပြက္ခဒိန် တစ်မျိုးလည်း ဝင်ရောက်လာခပနာ အေခုအခါမာ ရခိုင်ပြည်၌ ပြက္ခဒိန်မှာ သုံးမျိုး သုံးဝါဒနန့် ဟိမ့်လာခရရေ။ 

မြန်မာဝါဒ ပြက္ခဒိန်မှာ အသုံးများခရဂေလဲ ရခိုင်ဝါဒပြက္ခဒိန်ကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာအစိုးရက လုံးဝပစ်ပယ်နိုင်ခြင်း မဟိမ့် အသိအမှတ်ပြုပနာခွင့်ပြုထားရရေ ယေနန့် အသုံးပြုသူများလည်း ဟိမ့်ကတ်တေ။ ယဂေလဲ မြန်မာဝါဆိုလပြည့်နိတိ တနိုင်ငံလုံး ရုံးပိတ်နိ သတ်မှတ်ပီးခဂေလဲ ရခိုင်ဝါဆိုလပြည့်နိမာကား သီးခြားရုံးပိတ်ရက် သတ်မှတ်ရက် မပီးထား ယေနလို့ သီတင်းသီလစောင့်ဖို့၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုလုပ်ဖို့ လူတိုင်းအားလပ်ခွင့် မရနိုင်ကတ်ဖြိုက်တေ။ 

ရခိုင်ရဟန်းတော်တိ အနီနန့်လဲ ရခိုင်ပြက္ခဒိန်မူအရ ဝါဆိုကတ်ရေ ပုဂ္ဂိုလ်များ ဟိမ့်ကတ်သိရေပိုင် မြန်မာဝါဒ ပြက္ခဒိန်မူအရ ဝါဆိုကတ်တေ ပုဂ္ဂိုလ်များလည်း အများကြီး ဟိမ့်လာကတ်ရရေ။ မြန်မာဝါဒမာပင် ဝါထပ် ရက်ငင်ကိစ္စရေ မသျှင်းမလင်းဖြိုက်နီလို့ မြန်မာမင်းလက်ထက်ကစပနာ ဝိဝါဒကွဲပြားပနာ အင်္ဂလိပ် လက်ထက် အရောက်မာပိုပနာ ရဟန်းသျှင်လူရို့ ပြဿနာအကြီးသန် ဖြိုက်ပေါ်လာခကတ်ရရေကြောင်း ဦးကုဏ္ဍလ ဆရာတော်ဧ့ အာကနသဇာ၀စိန္တာကျမ်း နောက်ဆက်တွဲက သက်သီခံ အထောက်အထား၊ စာတမ်း မှတ်တမ်းတိအရ လေ့လာသိဟိမ့်နိုင်ဘာရေ။ အမှန်မာ ဝါထပ်ရက်ငင်ရေ ဗုဒ္ဓခေတ် အလိုမကျဖြိုက်ခြင်း၊ ဝိနည်း ကျမ်းဂန် အယူအဆကွဲပြားခြင်း၊ ဗေဒသုတေသီများနန့် အစိုးရရို့က စနစ်ကျ မှန်ကန်မှုရအောင် ဆောင်ရွက် မပီးလာနိုင်ခြင်းရို့ကြောင့်လည်း ယင်ဝါဆိုဝါထပ်ပြဿာနာရေ ရဟန်းသျှင်လူလောကမာ ဝိဝါဒဟိမ့်မြဲ ဟိမ့်နီကတ်ဖို့သာဖြိုက်ဧ့။ 

အေခု အကျွန်တင်ပြလိုက်ရေ ပြက္ခဒိန်ကား ရခိုင်တန်ခူးလထပ် ပြက္ခဒိန် မူပင်ဖြိုက်ရေ။ ယင်းပြက္ခဒိန်ကို ပီမာ ယှေးရခိုင် ဂဏန်းရို့နန့် ဇယားကွက်စဉ်နန့် ရွီးမှတ်ထားခရာ ၁၂၆၃-ခု ထိ တွိရရေ။ ပီစာ အရင်းအစကိုဒေါခါ ဇာနှစ်ကဆိုပြီးကေ မသိနိုင်ဘာဗျာလ်။ ပျက်စီး ကျိုးပျက်လားခယာ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ -ခု နှစ်ကစပြီးကေယာ ဖတ်ရှုနိုင်ဘာရေ။ ဒေခု ပီမူအတူ အခြားအရပ်ရပ် ရခိုင်ဒေသတိမာ ရခိုင်မူပြက္ခဒိန်တိ ဟိမ့်ကောင်းဟိမ့်နိုင်ဘာသိရေ။

ဒေတင်ပြထားသော ပီမူလာ ရခိုင်ပြက္ခဒိန်စနစ်ရေ အေခုခေတ်စနစ်နန့် မတူဘာ။ ယှေးခေတ်စနစ်သုံး ပြက္ခဒိန်သာဖြိုက်ဘာရေ။ လပြည့်လကွယ်တိကိုယာ အဆုံးပြထားပနာ လဆန်းရက်စဉ်၊ လဆုတ်ရက်စဉ်တိကို စိုင်းစားပနာယာ ဖတ်ယူရဘာဖို့။ ယဂေလဲ့ တနင်္ဂနွေနိ၊ တနင်္လာနိစသော နိစဉ်များကား ဖော်ပြပနာဟိမ့်ဘာရေ။ ယင်းအပြင် ဂြိုဟ်စဉ်နန့် အမြင်နက္ခတ် စရေရို့ကိုလည်း ပြဆိုထားယေခါ ရှေးခေတ်ပြက္ခဒိန်စနစ် ဇာပိုင်ဟိမ့်ခ ရေ၊ ဇာပိုင်ပုံစံဟိမ့်ရေ စသော ဗေဒင်ပညာ ဗဟုသုတတိကိုပါ လေ့လာရဟိမ့်နိုင်ဘာရေ။ ယင်းအပြင် အေခု တင်ပြရေ ပြက္ခဒိန်မှာ ရခိုင်နရအဘယရာဇာမင်း လက်ထက်က သတ်မှတ်ခရေ ပြက္ခဒိန်ကို မူထားပနာ စီစဉ် ထားခခြင်းဖြိုက်ရာကား အေခုရခိုင်ပြက္ခဒိန်တိရေ ဒေဂုဖော်ပြပါ ပီမူလာ ပြက္ခဒိန်က ဆက်ကာ ဆက်ခံလာ ခရကြောင်း သိနိုင်ရေ။ 

အေခုနမူနာအဖြိုက် ပီမူရင်းက တစ်လအတွက် ပုံစံ(၁)၊(၂)ပြုပနာ ဖော်ပြလိုက်က်ရဘာရေ။ ယင်းပိုင်ဖော်ပြရာမာ ပီမူရင်းမာပြဟိမ့်ထားသော ဂဏန်းကိုလည်း နမူနာအဖြိုက်တင်ပြအပ်ရေ။ ဒေမာ သိသာရန်အေခု အများသုံး ဂဏန်းနန့်လည်း တင်ပြရခြင်းဖြိုက်ဘာရေ။ 

နမူနာပြပုံစံ(၁)၊(၂)ကို သိသာရန်မှာ ပုံစံ(၁)မာ အစရင်းလာ လဆန်းတစ်ရက်ဇယား ကွက်မာ ထိပ်စီး(၆) ရေ သောကြာနိကိုပြရေ။ ၎င်းအောက် ဝဲဘက်ကွက်မာဟိမ့် ၆၊၁၃၊၃၃ ရို့ရေ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်စဉ်ကို ဖော်ပြရေ။ ၎င်းအောက် ၀၊၁၀ ရေ တိထီနန့် ဃဋီကို ဖော်ပြရေ။ 

လက်ယာဘက်မာ ၆၊၂၁၊၃၉ ရို့ရေ တနင်္လာဂြိုဟ်စဉ်ကိုဖော်ပြရေ။၎င်းအောက် ၁၅၊၇ ရေ နက္ခတ် နန့် ဃဋီကို ဖော်ပြရေ။အေအတိုင်း လဆန်း ၂၊၃၊၄ ရက်စရေ ရက်စဉ် ရို့ကိုလည်း သိသာနိုင် ဘာရေ။ လပြည့်နိ၌ကား ဂြိုဟ်(၈)လုံး တိထီ၊ ဃဋီ၊ နက္ခတ် ဃဋီကိုပါ စုပေါင်းဖော်ပြရေဆိုပနာ သိကေတ်နိုင် ရေ။ လဆုတ်ဇယားကွက်ရို့၌လည်းအေနည်းအတိုင်း သိနိုင်ကတ်ဘာရေ။ ယင်းပြက္ခဒိန်ဧ့ ဂြိုဟ်၊ တိထီဃဋီ၊ နက္ခတ်ဃဋီရို့ဧ့ တွက်နည်းကိုလည်း ရှေးမူအရ ရခိုင်ပြည်သုံး မက္ခကာရန္တနည်းနန့် တွက်ဆ သိသာနိုင်ဘာရေ။
 
•	(၁၉၇၅-ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလထုတ် ရခိုင်မဂ္ဂဇင်း အမှတ်(၂)မာ နက္ခတ်ဗေဒင် သုတေသီ နတ်မြစ်ဦးကုမာရ နာမေနန့် ဖော်ပြခယာဖြိုက်ရေ။)
== ရက္ခိုင်နန့် မြန်မာ ပက္ခဒိန် ကွာခြားချက် ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! အချက် !! ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန် !! မြန်မာပက္ခဒိန်
|-
| လထပ်စနစ်
| တန်ခူးလထပ်
| ဝါဆိုလထပ်
|-
| ခေါ်ဝေါဟာရ
| ဒွေစိတ္တ
| ဝါထပ်
|-
| သမိုင်းမူလ
| ဓညဝတီခေတ်ကို အခြီခံပြီး မြောက်ဦးခေတ်မာ ပြုပြင်တည်ဆောက်ခရေ ပက္ခဒိန်စနစ်
| ပုဂံခေတ်အခြီခံရေ မြန်မာပက္ခဒိန်စနစ်
|}                   

== ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်နန့် ဗေဒင်ပညာ ==
ရှီးခေတ် ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်တိမာ—

* ဂြိုဟ်စဉ်
* တိထီ
* ဃဋီ
* နက္ခတ်

ရို့ကိုပါ ဖော်ပြထားရေ။ ထိုအချက်တိကို ရက္ခိုင်ဒေသသုံး မက္ခကာရန္တ နည်းနန့် တွက်ချက်ထားကတ်ရေ။

== ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန် သမိုင်း အချိန်လိုင်း ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ကာလ !! အဖြစ်အပျက်
|-
| ဓညဝတီခေတ်
| ရက္ခိုင်ဒေသမာ အစောဆုံး သက္ကရာဇ်နန့် ပက္ခဒိန်ဆိုင်ရာ အစနစ်တိ အသုံးပြုလာကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းတိမာ တွိ့ရရေ။
|-
| မြောက်ဦးခေတ်
| မြောက်ဦးမင်းဆက်အုပ်ချုပ်ရီးကာလမာ ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်စနစ်ကို ပိုမိုတိကျစီဖို့ ပြုပြင်သတ်မှတ်မှုတိ ပြုလုပ်ခကရေ။
|-
| ၁၇၆၁ ခုနှစ်
| နရအဘယရာဇာမင်း လက်ထက်မာ ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်ကို ထပ်မံပြုပြင်တည်းဖြတ်ခပြီးကေ သာသနာရီးနန့် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတိနန့် ကိုက်ညီရောင် ပြုလုပ်ခဲ့ရေ။
|-
| ၁၈၂၀–၁၉၂၉
| အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ ရက္ခိုင် သုံးဘာသာပါဝင်ရေ ပက္ခဒိန်တိကို ထုတ်ဝီခပြီးကေ ဒေသမားအသုံးပြုမှု ပိုပြီးကေကျေပြန့်လာရေ။
|-
| ၁၉၃၀–၁၉၃၄
| ဓညဝတီပက္ခဒိန် (Dhanyawadi Calendar) ကို ထုတ်ဝီခပြီးကေ ရက္ခိုင်ဒေသဧ့ ယိုင်ကျေးမှုနန့် သမိုင်းအမှတ်အသားအဖြစ် ထင်ယှားလာရေ။
|-
| ခေတ်သစ်
| ဒေနိန့်ခေတ်မာ ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်ကို ယိုင်ကျေးမှု၊ ဗေဒင်ပညာနန့် သာသနာရီးဆိုင်ရာ အခမ်းအနားတိမာ ဆက်ပနာအသုံးပြုလျက်ဟိရေ။
|}                          

== Gallery == &lt;gallery&gt;
File:Arakanese Calendar Book Cover(1).jpg|thumb|Arakanese Calendar Book Cover(1)
File:Arakanese Calendar Book Cover(2).jpg|thumb|Arakanese Calendar Book Cover(2)
File:Arakanese Calendar Book Cover(3).jpg|thumb|Arakanese Calendar Book Cover(3) 
File:Arakanese Calendar Book Cover(4).jpg|thumb|Arakanese Calendar Book Cover(4)
&lt;/gallery&gt;

==ကိုးကား== 
*အသျှင်စက္ကိန္ဒ (ရခိုင်အေဉ်ကျေးမှုများ အမှတ်၆ က-)
* Irwin, A. M. B. (1909). The Burmese and Arakanese Calendars.
* Htoon-Chan (1903). The Arakanese Calendar.
* နတ်မြစ်ဦးကုမာရ (1975). “ရက္ခိုင်ပက္ခဒိန်”. ရက္ခိုင်မဂ္ဂဇင်း။

[[Category:ရက္ခိုင်ယိုင်ကျေးမှု]]
[[Category:ပက္ခဒိန်တိ]]
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာပက္ခဒိန်]]
[[Category:ပြက္ခဒိန်]]</text>
      <sha1>1spsq8ujqlquinb2vh0ltjq8kxl9k8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1806</id>
    <revision>
      <id>20812</id>
      <parentid>15146</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132130311}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7140" sha1="ayh4kczwpwg0a8kpa0zqkt39jqh8zg4" xml:space="preserve">
ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂသည် ကျောင်းသားနိုင်ငံရီးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပါရေ။
ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ရက္ခိုင်ကျောင်းသားတိက စတင်ပနာတည်ထောင်ခပါရေ။ ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂသည် ၂၀၁၅ အမျိုးသားပညာရီး သပိတ်တွင် ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်လှုပ်ယှားခပါရေ။ စစ်တွေ ရီချမ်းပြင်တွင်ဟိမ့်ရေ GTC  ကျောင်းကနီပနာ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၂၀၀၀၀ ကျော်နန့် သပိတ်စစ်ကြောင်း စတင်ထွက်ဟိမ့်လာပြီး စစစ်တွေမြို့ထဲတွင် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် ၊ စစ်တွေတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိနန့်  ပူပေါင်းပနာ အမျိုးသားပညာရီးစနစ် ကို သပိတ်တိုက်ပွဲ ဆင်နွဲခကတ်ပါရေ။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ တက္ကသိုလ်အသီးသီးမှာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂတိစတင်ဖွဲ့စည်းခကတ်ပါရေ။ မိခင်အဖွဲ့အစည်းမှာ ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂဖြစ်ပါရေ။ ၂၀၁၆ _၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင် ရက္ခိုင်ပြည်ရှိ ကောလိပ်တိ၊ တက္ကသိုလ်တိ ၊သက်မွေးဝမ်းကျောင်းကျောင်းတိမှာ သမဂ္ဂ အသီးသီး ပေါ်ထွန်းလာကတ်ပါရေ။ ၎င်းရို့တိမှာ
၁။ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ(စစ်တွေ)
၂။စစ်တွေတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ
၃။ နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ(စစ်တွေ)
၄။ သံတွဲ GTI (အဂု GTC)
၅။ ကျောက်ဖြူ GTC
၆။ ကျောက်ဖြူပညာရီးဒီကရီကောလိပ်
၇။တောင်ကုတ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ
၈။ အခြေခံပညာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ (စစ်တွေမြို့နယ်)
ရို့ဖြိုက်ကတ်ပါရေ။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၏ ပထမဆုံးညီလာခံကို တောင်ကုတ်မြို့ဟိမ့် တောင်ကုတ်တက္ကသိုလ်တွင် ကျင်းပခကတ်ပါရေ။ မဟာမိတ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ်တိလေ့ တက်ရောက်ခကတ်ပါရေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၏ ဒုတိယကြိမ်မြောက် ညီလာခံကို သံတွဲမြို့ သံတွဲ(GTC) တွင်ကျင့်ပခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အတွင်း စစ်ဘေးရှောင် ကယ်ဆယ်ရီး လုပ်ငန်းတိကိုလက်ဆောင်ခပါရေ။ ယင်းအပြင် ကျောင်းသားနိုင်ငံရီးလှုပ်ရှားမှုများအပါအဝင် ကျောင်းတွင်းလိုအပ်ချက်တိကို ဆန္ဒဖော်ထုတ်တောင်းဆိုခပါရေ။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှာ မြန်မာတပ်မတော်က ရခိုင်ပြည်သူများကို အကြမ်းဖက်ဖမ်းဆီး လုပ်ဆောင်နီစွာကို ဆန္ဒပြခကတ်ပါရေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုတိကို ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခကတ်ပါရေ။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် စစ်ဆန့်ကျင့်ရီးလှုပ်ရှားမှုတိကို ဆန္ဒပြကတ်တေအတွက်နန့် ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ရဲဖော်တိဖြိုက်တေ ကိုဦးသန်းနိုင်၊ ကိုတိုးတိုးအောင်၊ ကိုကျော်နိုင်ဌေး၊ ကိုကောင်းထွန်း၊ ကိုမြတ်စိုးဝင်းရို့ အဖမ်းခံကတ်ရပနာ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရပါရေ။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မိုခါဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်မှု တိကြောင့် အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရီး ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ကယ်ဆယ်ရီး လုပ်ငန်းတိကို ဆောင်ရွက်ခကတ်ပါရေ။ ၂၀၂၃ ဩဂုတ်(၁၃) ဆန်ပြဿနာနိန့် အခမ်းအနားပြုလုပ်ကျင်းပသောကြောင့် ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်များ လွတ်မြောက်နီ‌မြီသို့ ရှောင်တိမ်းခဲ့ရပါသည်။ ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂအနီဖြင့် လွတ်မြောက်နီမြီတွင် ရက္ခိုင်ပြည်သူအကျိုးပြုလုပ်ငန်းတိ၊ ကျောင်းသားထုအခွင့်အရီးကာကွယ်ရီးတာဝန်တိ၊ အမျိုးသားရီးတာဝဝန်တိကို လုပ်ဆောင်နီလျှက်ဟိပါရေ။


[[ကဏ္ဍ:အဖွဲ့အစည်းတိ]]</text>
      <sha1>ayh4kczwpwg0a8kpa0zqkt39jqh8zg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရက်ကန်းလုပ်ငန်းနန့် စပ်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1808</id>
    <revision>
      <id>20813</id>
      <parentid>6641</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831743}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3958" sha1="bl6y9l53ig1x2ohibynysbz4bfq3a55" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| ရက်ကန်းရက်လုပ်သော မိန်းမ || ယိုင်သည်
|-
| ရက်ကန်းကျွမ်းကျင်သူ  ||ရကန်းတတ်
|-
|ရက်ကန်းထည်ရောင်းမိန်းမ  ||ဒလာမ
|-
| ချည်လိပ်ချား || လက်တား၊ လုပ်တား
|-
| ချည်ချား  ||ချသျှေ
|-
| ချည်ရှည်ခုံ || ချခုံ၊ ရှည်ခုံ
|-
| ချည်ရှည်ရာတွင်သုံးဝါးငယ်  ||လက်လံတုတ်
|-
| ချည်ရှည်ရာငုတ်တိုင် || လက်လံတိုင်
|-
| ရစ်  ||ရဟတ်
|-
| ရစ်ဖောက် || ရွန်းသီး
|-
| ယက်ဖောက် || ရွန်းသီးခွံ
|-
| လွန်း  ||ရွန်း
|-
| ဗိုင်းငင်တယ် || ချည်ပတ်တေ
|-
| ကော်စာတင် || ခြည်နယ်ရေ၊ အစာတင်ရေ
|-
| ချည်ပူးတယ်  ||ခြည်ဖျက်တေ၊ လက်ယှက်ငင်ရေ
|-
| လက်ခတ်ဆင်  ||လက်ခတ်ညှိရေ
|-
| ယက်ဖောက်တယ်  ||ရွန်းသီးယောက်တေ
|-
| ကော်စာတင်ပြီးလျှင်  ||ပြန်ရှည်ခြင်း ခြည်တန်းရေ
|-
| ရက်ကန်းစင် || ယိုင်စင်
|-
| နယ်ဂန် || နွယ်ဂန်
|-
| နယ်စူး || နွယ်စူး
|-
| အထည်သားလိပ်  ||လက်လိပ်
|-
| စီး  ||ကျော့
|-
| ယဉ်ဘောင်  ||ယိုင်ဘောင်
|-
| ယဉ်သွား  ||ယိုင်သွား
|-
| ပန်းဖော်ပျဉ်ပြား  ||ရက်မ
|-
| ချည်တစ်ပင်  ||ခြည်တမျှင်
|-
| ချည်လေးပင် || ခြည်တမျက်
|-
| ချည်တစ်လုံး || ခြည်တခင်
|-
| ချည်နှစ်ထုံး || ခြည်တပူး
|-
| ပင်တိုင်ချည်  ||အတိုင်ခြည်
|-
| ရက်ဖောက်ချည်  ||အဖောက်ခြည်
|-
| ချည် || ခြည်
|-
| ချည်မည်း  ||ရှား၊ မဲခြည်
|-
| ချည်နီ || မကာ
|-
| ချည်ဆိုးဆေး  ||ဆာဖာဆိုးဆေး
|-
| ပန်းရောင် || ဆာဖာရောင်
|-
| အညိုရောင်  ||ဒုတ္တာရောင်
|-
| မီးခိုးရောင် || အာကာရောင်
|-
| အနီရောင်  ||မူကာဆီး
|-
| တရောင်တည်း  ||အဆင် ဘိန်း
|-
| အကွက်ကြီးအဆင် || သဘောက်ပြက်ဆင်
|-
| အကွက်သေးအဆင်  ||ကွက်စိပ်ဆင်
|-
| မန္တလေးပိုးထည်ဆင်  ||ချပ်မတတ်
|-
| ဗန်ကောက်ဆင်  ||ဘယ်လိမ်ညာလိမ်ဆင်
|-
| အချိတ်ဆင်  ||ပန်းဖော်၊ ရက်မထောင်
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>bl6y9l53ig1x2ohibynysbz4bfq3a55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင့် နွားလားဥဿဘ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1809</id>
    <revision>
      <id>20814</id>
      <parentid>6657</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831747}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20958" sha1="pev4f34qptx42fh8yit3qhxl4f3jnpz" xml:space="preserve">[[ရခိုင်]]င်ပြည်နီရာ အနှဲ့အပြား၌ နွားလားဥဿဘ ရုပ်တိကို သမိုင်းရုပ်ကြွင်းတိအဖြစ် တွိရရေ။ ဓည၀ တီ ခေတ်မှကပင် မြောက်ဦးခေတ်အထိ နွားလားဥဿဘရုပ်တိကို ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုး စေတီ တိတွင်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓဝင်အုတ်ခွက် ကျောက်ခွက်တိတွင်လည်းကောင်း၊ ငွေဒင်္ဂါးတိတွင် လည်းကောင်း၊ ပုရပိုက်မော်ကွန်းတိတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၂-လရာသီ စက် လက္ခဏါတိတွင် လည်းကောင်း၊ ထွင်း ထု သွန်းလုပ်ခကတ်စော်တိကို တွိရရေ။

အချို့ရေ သုတေသီတိက နွားလားဥဿဘစော် သီဝဘုရားသခင်နန့် ကြိချတော်ဘုရားသခင်ရို့ဧ့ တ မန်တော် နန္ဒိနွားလားကို ကိုးကွယ်ကတ်ရေ။ ရခိုင်က နွားလား ဥဿဘရုပ်တိရေ အိန္ဓိယပြည် ဟိန္ဒူဘာ သာမှ ပျံ့နှံ့စိမ့်ဝင်လာခြင်း ဖြစ်မည်။ ရှေးခေတ် ရခိုင်ရို့သည်လည်း နွားလား ဥဿဘရုပ်တိကို ကိုးကွယ် ကတ်ရေ။ ဟိန္ဒူ ဘာသာဝင်တိသာ ဖြစ်မည်ဟု ကောက်ချက်ချတတ်ကတ်ရေ။

ဤသို့ယူဆခြင်းမှာ တစိတ်တဒေသအားနန့် မှန်ကန်ပီလိမ့်မည်။ ဇာကြောင့်လဲဆိုကေ ရှေးခေတ်ရခိုင် ပြည်၌ ရာဇာဌာနီမင်းနီပြည်တိ ထွန်းကားခဲ့သဖြင့် လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ဘာသာပေါင်းစုံရို့ မှီတင်းနီထိုင် ခဲ့ကတ် ပီမည်။ ယင်းအထဲတွင် ဟိန္ဒူဘာသာဝင် နန္ဒိနွားလားကို ကိုးကွယ် ခဲ့ကတ်သူတိလည်း ဟိကောင်း ဟိပီလိမ့် မည်။

သို့သော် ရခိုင်ရို့ရေ ဓညဝတီခေတ် စန္ဒာသူရိယမင်း လက်ထက် ဗုဒ္ဓဘုရားသခင် ရခိုင်ပြည်သို့ ဒေသစာရီ ကြွချီလာစဉ်မှ အစပြု၍ ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည် ကိုးကွယ်ခဲ့ကတ်ပီရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဧ့ တရားထူး တရားစစ်ဖြေစ်ရေ ယေဓမ္မာဂါထာတော်တိ ရေးထိုးထားရေ့ ကျောက်စာတိမှာ ရခိုင်ရို့ရေ စစ်မှန် ရေ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်တိသာဖြစ်ကြောင်း သက်သေထူနီပီရေ။

ဟိန္ဒူဘာသာအယူအဆတွင် နွားလားဥဿဘရေ ဘုရားသခင်ဧ့ တမန်တော်အဖြစ် ဘုရားအမှတ်အဖြစ် ကိုးကွယ်ရေ ရုပ်တုဆင်းတုတစ်ခု ဖြစ်ပီရေ။ ကိုးကွယ်ရေ ရုပ်တုဆင်းတုတစ်ခုဖြစ်၍ ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ မြင့်မြတ်ရေ နီရာတိတွင်သာ တင့်တင့်တယ်တယ် ဟိနီကတ်ပီမည်။ သို့သော် ရခိုင်ပြည်၌ တွေ့ ရ ရေ နွားလားဥဿဘရုပ်တိမှာ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍတွင်သာမက၊ အခြားအခြားရေ အခန်း ကဏ္ဍတိတွင်လည်း ပါဝင်နီစွာတိကို တွေ့ရပီသည်။ သို့နန့် နွားလားဥဿဘရုပ်ရေ ဘာသာရေး တစ်ခုတည်း အတွက်သာ ရည်မှန်းထုလုပ် ကိုးကွယ်ခဲ့ကတ်ခြင် းမျိုးလော၊ ဘာသာရေးဟု ဆိုရာ၌ လည်း ဟိုန္ဒူ ဘာသာ အယူဝါဒ တစ်ခုတည်းအတွက်သာ ရည်သန်ခဲ့သလော၊ ဘာသာရေးနန့် မသက်ဆိုင် ရေ့ အခန်း ကဏ္ဍတိမှ နွားလားဥဿဘရုပ်တိကား မည်သည်ရို့ကို ရည်ညွှန်းခဲ့ပါလေသနည်း။ သုတေ သနပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပီမည်။

သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ပြောင်းကြည့်ပါလျှင် ရခိုင်ဘုရင်ရို့စွာ ဓညဝတီခေတ် သူရိယမင်းဆက်မှ အစပြု၍ နန်းသိမ်းပွဲ၊ နန်းတက်ပွဲ၊ ရာဇဘိသေက ဘိသိတ်မင်္ဂလာ အထိမ်းအမှတ်တိ၌ နွားလား ဥဿဘရုပ်တိကို မင်္ဂလာ ပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့ကတ်ရေ။

ဤသို့ ထည့်သွင်းရခြင်းမှာ ရခိုင်ဘုရင်တိ အနီနန့် ဓညဝတီခေတ်မှ သည်မြောက်ဦးခေတ်အထိ မင်္ဂလာ ရက်မြတ်အဖြစ် ဘိသိက်မင်္ဂလာနိ့ကို က ဆုန်လဆန်းတစ်ရက်နိ့ကိုသာ အစဉ်အဆက်သတ်မှတ် ရွေး ချယ်ခဲ့ဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရေ။ ကဆုန်လဆန်းတစ်ရက်နိ့ကို ရခိုင်ရို့စွာ မြေမနာ နိလနက္ခတ် မ ပုတ်ရေ နှစ်ဦးပေါ်နိ့ဟု အယူဟိကတ်ရေ။ မြေမနာ နက္ခတ်မပုတ်ဟု ဆိုခြင်းမှာလည်း နှစ်ဆန်း လဆန်း ဖြစ်ရေကြောင့် မြေငလျင်မလှုပ်သေး၊ နိလနက္ခတ် မကြတ်သေးခြင်းကို ဆိုလိုပီရေ။ ဤနိ့ ဤလဧ့ ရာသီမှာ ပြိဿရာသီ ဖြစ်ရေ။ ဤရာသီ၌ ရာသီရုပ် နွားလားဥဿဘရုပ်ဟိ ရေ။ ကောင်းမြတ်ရေ ပြိဿရာသီဧ့ ရာသီရုပ် နွားလားဥဿဘကို ဘိသိက်မင်္ဂလာ၌ မင်္ဂလာပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းခြင်းမှာ သဘာဝကျလှပီရေ။

ဝေသာလီမှ ပေါ်ထွက်လာရေ ဘိသေကကျောက်ပြား (ဝါ) ၁၂-လရာသီစက်တွင်လည်း ပြိဿရာသီ၌ နွားလားဥဿဘရုပ် ပါရှီပီရေ။ မြောက်ဦးခေတ် မဟာပညာကျော်ရေး ၁၂-လရာသီဘွဲ့ ဧကပိုဒ်ရတု ကဆန်လတွင်လည်း &quot;ရာသီပြိဿ၊ ကဆုန်လဝယ်၊ မာဃနငြိမ်၊ ပျော်ဟိန်သဲသဲ၊ ညောင်ရေပွဲဟု၊ ပါင့်မြဲစံကား၊ နှစ်ဖဝါးတိ၊ နွားလားဥဿဘ၊ တံငါ့တာရာ&quot; စသည်နန့် နွားလားဥဿဘရုပ်ကို ပြိဿရာသီဧ့ ရာသီရုပ် အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းတွေ့ရရေ။

ဓညဝတီပြည် စန္ဒာသူရိယမင်း လက်ထက်တွင် ဗုဒ္ဓဘုရားသျှင်ရေ ဓညဝတီပြည်သို့ ကြွချီလာပြီး မဟမုနိ ရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ရေ။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးဧ့ ထိုင်ရာပလ္လင်အောက်ခြေတွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဧ့ လေးခန်း ဗုဒ္ဓဝင်ဖြစ်ရေ ဆင်၊မြင်း၊ နွားလား၊ ခြင်္သေ့ရုပ်တိကို ထွင်းထုခဲ့ရေဟု သိရပီရေ။

လေးခန်းဗုဒ္ဓဝင်၌ နွားလား ဥဿဘရုပ်ကို ထည့်သွင်းရခြင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘုရားသျှင်ရေ ပြိဿရာသီ ကဆုန် လပြည့်နိ့တွင် အလောင်းတော် သူမေဓါသျှင်ရသေ့ဘဝ၌ ဒီပင်္ကရာဘုရားသျှင်ဧ့ ခြေတော်ရင်းဝယ် နိဒ္ဓ ယံဗျာဒိတ်ပန်းကို ရောက်ဟိတော်မူခြင်း၊ ဖွားမြင်တော်မူခြင်း၊ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ဟိတော်မူခြင်း၊ (ပရိနိ ဗ္ဗာန် စံပ္ပယ်တော်မူခြင်း) စသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပြိဿရာသီဧ့ သင်္ကေတဖြစ်ရေ နွားလားဥဿဘ ရုပ်ကို ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်ပီရေ။

စန္ဒာသူရိယမင်းမှ အစပြု၍ ရခိုင်ဘုရင်အဆက်ဆက်ရို့ရေ ဘုရားပုထိုးစေတီတော်တိဧ့ အောက်ခံတွင် လည်းကော်ငး၊ အုတ်ခွက်၊ ကျောက်ခွက်တိတွင်လည်းကောင်း နွားလားဥဿဘရုပ် ပါဟိရေ လေးခန်း ဗုဒ္ဓဝင်၊ ရှစ်ခန်းဗုဒ္ဓဝင်၊ ၁၂ခန်း ဗုဒ္ဓဝင်ရုပ်တိကို ထွင်းထုခဲ့ကတ်ပီရေ။

မြောက်ဦးမြို့ဧ့ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာ သာရပပ္ပတတောင်ပေါ်တွင် ဝေသာလီခေတ် စန္ဒြား မင်းဆက်မှ တည်ထားကိုးကွယ်ခရေ သာရပပ္ပတ စေတီတော်ဧ့အောက်ခံ လေးခန်းဗုဒ္ဓဝင်တွင် နွားလား ဥဿဘရုပ်မှာ အလွန်ပင်လက်ရာ မြောက်လှပီရေ။

ပါဋလိပုတ်ပြည် သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးစွာလည်း အသောကကျောက်တိုင်ထိပ်တွင် ဆင်၊ မြင်း၊ နွား လား၊ ခြင်္သေ့စသည့် လေးခန်းဗုဒ္ဓဝင်ရုပ်တိကို ထုလုပ်ခရေ။

တချို့သော သုတေသီတိက ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ရို့ရေ ဗုဒ္ဓဘုရားသျှင်ဧ့ ဆင်းတုတော်ကို အစိန္တေယျဖြစ်၍ ထုလုပ်ကိုးကွယ်ခြင်းငှာ ကြောက်ရွံ့ကတ်သဖြင့် လေးခန်းဗုဒ္ဓဝင်ဖြစ်ရေ ဆင်၊မြင်း၊ နွားလား၊ ခြင်္သေ့ရုပ်တိ ကိုသာ ထုလုပ်ကိုးကွယ်ခကတ်ရေဟု အဆိုဟိပါရေ။

ရခိုင်ပြည်၌ တွေ့ရရေ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဧ့ ခြေတော်စက်တါင်လည်း ဥပေါသကဆင်မွန်၊ ဆဒ္ဒန်တခြား၊ နဂါးစံ ပါယ်၊ မသွယ်တူစွ၊ ဥဿဘမကျန်၊ ဧရာဝဏ်မကာရ်း၊ ထူးဆန်းအံ့ဖွယ်၊ ရွှေလှီရောင်ဝါ၊ မျက်နှာလေးပါး၊ နွား သားမိစစ်၊ အဖြစ်တိစွာ စသည်နန့် နွားရုပ်တိကို တွေ့ရပီရေ။

မြောက်ဦးခေတ်ဦး မင်းဗာကြီးလက်ထက် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ရေ ရန်အော်ဇေယျ(ခေါ်) သျှစ်သောင်း ပုထိုးတော်ကြီးဧ့ လှိုဏ်ဂူတော်နံရံ၌လည်း &quot; အစကြိုးကြာ၊ ဆယ့်ခြောက်ခါနန့်၊ ဟင်္သာကိုးဖြစ်၊ ခြောက်ဖြစ် ကခို၊ ကျီးညိုသုံးခါ၊ သံသာကျူးထိပ်၊ ကရိတ်ငါး၊ လေးပါးကိန္နရီ၊ စာမရီဆယ့်ငါး၊ မျောက်ကားတဆယ်၊ ဆင် ဝယ်ဆယ့်တစ်၊ နွားဖြစ်ဆယ့်လေး၊ ဟကေးသိန္ဒဝ&quot; စသည်နန့် နွားရုပ်ပေါင်း တစ်ဆယ့်လေးရုပ်ကို မြတ်စွာ ဘုရားကျင်လည်ခဲ့ရေ နွားလားဥဿဘအဖြစ် တွိရပါရေ။

ဝေသာလီခေတ် စန္ဒြားမင်းတိ ကျပ်သုံး၊ မူးသုံး၊ မတ်သုံး ဒင်္ဂါးတိတွင်လည်းကောင်း၊ ဝေသာလီမှ ပေါ်ထွက် လာရေ ကြေးပုရပိုက် မော်ကွန်းတစ်ဆူဧ့ ထိပ်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း ဝပ်နီရေ နွားလားဥဿဘရုပ် တိကို တွေ့ရပီရေ။ ဤနွားလားဥဿဘရုပ်မှာ အထက်တွင်တင်ပြခဲ့ရေ့ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အထိမ်း အမှတ်နန့်ရေ လည်းကောင်း၊ ရာသီရုပ်ဆိုင်ရာ သင်္ကေတနန့်သော်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဧ့ ခြေတော် ရာ ဖြစ်တော်စဉ်တိနန့်သော် လည်းကောင်း သက်ဆိုင်မည် မဟုတ်ပီ။ ရခိုင်ဘုရင် အစဉ်အဆက်ရို့ဧ့ ဘိသိက်မင်္ဂလာ အထိမ်းအမှတ်ပါ နွားလားဥဿဘရုပ်ကို ရည်သန်၍သော် လည်းကောင်း၊ ဓညဝတီ ဟူသော အမည်နန့်အညီ ဆန်ရေစပါး စိုက်ပျိုးခြင်း၌ အဓိကကျရေ နွားကို ရည်ညွန်း၍သော်လည်း ကောင်း၊ နိုင်ငံတော်ဧ့ တံဆိပ်အဖြစ် အသုံးပြု ခတ်နှိပ်ခဲ့ခြင်းမျိုးလောဟု ယူဆရပီရေ။

ယခုခေတ်ဒင်္ဂါးနန့် တံဆိပ်တိတွင် ခြင်္သေ့ရုပ်တိကိုလည်းကောင်း၊ ပြည်သူ့ရဲတိဧ့ တံဆိပ်တွင် ကြံ့နန့် မီးချောင်းစသည့် အရုပ်တိကို လည်းကောင်း၊ သုံးစွဲသကဲ့သို့ နွားလားဥဿဘရုပ်ကို နိုင်ငံတော်ဧ့ တံဆိပ် ရုပ်အဖြစ် သုံးစွဲခဲ့ခြင်းမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပီရေ။

ဝေသာလီမှတွေ့ရှရေ ပရွင်းသံဒါ ကျောက်တိတွင်လည်း နွားလားဥဉဘရုပ်တိ ပါဟိစွာကိုတွေ့ရရေ။ လက်ဝတ်ရတနာ ကိုယ်ဝတ်ရတနာတိ၌ မည်သည့်အတွက် နွားလားဥဿဘရုပ်ကို အမြတ်တနိုး ထွင်းထု ခကတ်စော်ကိုမူ တပ်အပ်သေချာမသိဟိနိုင်သိပါ။

မြောက်ဦးမြို့နယ် နောင်ဦးကျေးရွာမှ ရရေ့ ကျောက်တိုင်ကြီးတိနန့် တည်ဆောက်ထားရေ နွားတင်း ကုတ်တွင် ဝပ်နီရေ နွားလားဥဿဘနန့် အွလွန်တူရေ နွားလားမျိုး၊ မင်းပြားမြို့နယ် ကျောက်ငနွား ရွာတွင်လည်း တစ်ရုပ်ဟိသေးရေဟု သိရရေ။

လွန်ခဲ့ရေနှစ်က ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနမှ ဝေသာလီမြို့ဟောင်းကို ကွင်းဆင်းသုတေသနပြု တူး ဖော်မှုလုပ်ငန်းတိ ပြုလုပ်စဉ်က ကုန်းအမှတ်(၃)မှ ဝက်နီသည့်ပုံစံ နွားလားဥဿဘရုပ် နောက်ပိုင်း တစ်ခုကို တူးဖော်တွေ့ဟိခဲ့ရေ။ သုတေသနတစ်ဦးဧ့ လက်ထဲတွင်လည်း ရပ်နီရေ ကျောက်နွား ရုပ်ငယ်တစ်ခုကို တွေ့ရရေ။ မြောက်ဦးမြို့နယ် လက္ကားကျေးရွာမှလည်း ရပ်နီရေ့ပုံစံ ကြေးနွားရုပ် ငယ်တစ်ခုကို တွေ့ရရေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစမီက ပန်းတိမ်ဆရာကြီးတစ်ဦးဧ့ လက်ထဲ၌လည်း ရပ်နီရေပုံစံ နွားရုပ်နန့် ဝပ်နီရေပုံစံ နွားရုပ်သားမိကို တွေ့မြင်ဖူးရေ။

ဒေနွားရုပ်တိကား အသူ့ဘာသာ အယူဝါဒ၊ အသူ့အထိမ်းအမှတ်၊ အသူ့သင်္ကေတ၊ အသူ့ အယူအဆ၊ အသူ့တံဆိပ်တိအဖြစ် ထုလုပ်ခကတ်ရေကို ဆက်လက်သုတေသနပြုလုပ်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်လျက်ဟိနီကတ်သရောင်...။

==ကိုးကား==

ဦးသာထွန်း (ပြည်နယ်စာစောင် ၁၂၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်)

ဦးဦးသာထွန်း(ရခိုင်၊မြန်မာ ပဏ္ဍိတ်)ရေးသားရေ ရခိုင်တန်ဆောင်ဆောင်းပါတိ စာအုပ်မှ-)

[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>pev4f34qptx42fh8yit3qhxl4f3jnpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင့်ဇာနည် ဦးမြဝါ ဒုံးချင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1810</id>
    <revision>
      <id>20815</id>
      <parentid>6660</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831753}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3033" sha1="38xohkkxfe21yk7pbnqjestrioepyw1" xml:space="preserve">“ရခိုင့်ဇာနည် ဉီးမြဝါ ဒုံးချင်း”

ရက္ခအောင်ချာမဏ္ဍလမှာ၊ မြို့ရာချမှတ် ထီးနန်းတည်၊ မြောက်ဉီးရွီပြည် အ့နီမြတ်က၊ မော်ကွန်းတင်မှတ်ဉီး မြဝါ၊ များလူတကာ နီရာနှံ့အောင်၊ နိညမပြတ် နာမည်ပြောင်၊ ရက္ခိုင်ပြည်ဘောင် လွန်ထင်ရှားရေ။ (ဉီးမြဝါဇာ
နည်စင်စစ်) (ဇာနည်စင်စစ် ဉီးမြဝါ) သက္ကရာဇ်ကောဇာ သျှစ်ရာငါးဆယ်။ စွန်းထံလေးခု လဝါဆို၊ ပြည့်ပုဏ္ဏမီ ထိုသည်ခိုက် တွင်၊ မီးရှူးသန့်စင်၊ ဘွားမြင်လတ်ပြီ ဌာနဘုမ္မိရခိုင်မြီ (မြတ်အမြုတည် ရတနာခဲ) (ငယ်မည်နာမ
မောင်မြဝါ) မဟာပညာကျော် မြတ်သာထွန်းနန့် ရာဇာမင်းဗာစောသီရိတို့ ငယ်ဆီရောင်းရင်း မှတ်တမ်းတင်၊ ပညာနို့ချိုစလို့စို့ရာ အဂွစိန္ဒေယျာ ဆရာမြတ်ထံ သုံးဆွီသက်နှံ၊ ခြောက်ဆယ်နှစ်ထိ (ကိုးမှတဆင့်မြင့်ပညာ)
တက်လှမ်းခါ ဆည်းပူးအောင် ဗာရာဏသီ၊ ဘုမ္မိချက်ဝယ် ယောဂီကဝိတစ်ဆူဉာဏ် စိတ်နုမန္တာန် ငင်အတတ်ကို စံစီမွှီနှောက် ကျီလတ်လျှင် ကိုယ့်ပြည်ရပ်ခွင် ရွှီရခိုင်ဘက်သို့ မက်မက်မောမော ပြန်လတ်တေ ကဝိစိတ်ကျေ ဉီးမြဝါဟေ့ စံနန်းကွန့်မြူး မြို့မြောက်ဉီးမှာ ထွေီထူးမွှီဉာဏ် ဝိဇ၏ာဉာဏ် စိတ်မန္တာကျမ်းပြုပြီးစား ရက္ခသာ စည်မျိုးလေးပါးရို့ ထင်ရှားအီးချမ်းသာ ကြောင်းရည် ရက်ရောသာကြည် သက်ကိုစွန့်ကာ အဒွန်ရှည်ကြာ မျိုးပြည် ထွန်းအောင်၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီ ..။

[[Category:ဒုံးချင်း]]
[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]</text>
      <sha1>38xohkkxfe21yk7pbnqjestrioepyw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်-မဂိုစစ်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1813</id>
    <revision>
      <id>20816</id>
      <parentid>6671</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814859}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2314" sha1="k8j1n39a956rfozvpeov3w0v5t5yvbt" xml:space="preserve">မြောက်ဦးခေတ် ၁ရရာစုမှာရခိုင်နန့် မဂို(မောင်းကွတ်) ရို့ဧ ဘင်္ဂလားဒေသမှာစစ်ရေးအားပြိုင်မှု ဖြစ်ရေ။

မဂိုရို့ရေ ၁၆၂၁ခုနှစ်မှာဘင်္ဂလားကို သိမ်းယူခရေ။ စစ်တကောင်းကို သိမ်းယူရန် ချီလာရေအခါ ရခိုင်ရို့က ခြေမှုန်းနိုင်ခရေ။ အောင်နိုင်သူ ရခိုင်ဘုရင်မင်းခမောင်းကို ဘင်္ဂလားသမိုင်းသုတေသီရို့က ရဲစွမ်းသတ္တိ အဟိဆုံးမင်း၊ တိုက်ရည်ခိုက်ရည် အကောင်းဆုံးမင်းဟု ချီးကျူးကတ်ရေ။ ၎င်းလွန်ပြီးနောက် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်က သူ့နယ်မြေကို လိုချင်ခကတ်ရေ။

ရခိုင်ပိုင် စစ်တကောင်းဟိ ပေါတူဂီရို့ရေ အရှေ့ဘင်္ဂလားမှာစိတ်ကြိုက် ထကြွနီခကတ်ရေ။ မူဟိဒါဘတ်အထိ နယ်ကျော်ပနာ ကျွန်ဖမ်းခြင်း၊ လုယက်ခြင်းတိကြောင့် မဂိုရို့ရေ အနောက်ဘင်္ဂလား လုံခြုံရေးအတွက် အရေးကြီးလာသလို စစ်တကောင်းကိုလည်းလိုချင်ခရေ။

၁၆၆၆ ခုမှာမဂိုရို့ရေ စစ်တကောင်းကို ၃၆နာရီကြာ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ကာ သိမ်းပိုက်ခကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ပြည်တွင်းတိုက်ပွဲတိ]]</text>
      <sha1>k8j1n39a956rfozvpeov3w0v5t5yvbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင် ပဉ္စမသံဂါယနာ မော်ကွန်းစာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1817</id>
    <revision>
      <id>20817</id>
      <parentid>14465</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831796}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21232" sha1="ddz55clphyh1yhpbp0yk8r9vzk4ja3b" xml:space="preserve">==ရခိုင် ပဉ္စမသံဂါယနာ မော်ကွန်းစာ==
ထေရဝဒကျမ်းစာရို့၌ သံဂါယနာတင်ရေအကြိမ်ရေ လေးကြိမ်ဆိုပနာ လာဟိ၏။ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယသုံးကြိမ်
ထိ မဇ္ဈိမဒေသ၌တင်ခ၏။ စတုတ္ထအကြိမ်တွင်ကား သီဟိုဠ်ကျွန်း (ယခု သီရိလင်္ကာ) ၌ ပေထက်အက္ခရာ တင်ခ၏။ မြန်မာ
ရာဇဝင်၌ ပဉ္စမအကြိမ်မြောက်ကို မင်းတုန်းမင်းကျောက်ထက် အက္ခရာတင်ခရေဆိုဧ့။ ရခိုင်ရာဇပုံကျမ်း၌ မင်းရင်ဖြူ
လက်ထက်အရောက်တွင် တစ်ဆယ့်တစ်ကြိမ်မြောက် သံဂါယနာတင်မှုကို တွိရ၏။ အခြားအကြိမ်ရို့ကို ဇာမင်းရို့
လက်ထက် တင်ခရေဟု မတွိခရတော့ချေ။ ယကေလည်းသောလည်း ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် သံဂါယနာတင်မှုကို ရခိုင်သီရိစန ́ရားမင်း
လက်ထက်တင်ခကြောင်း အထောက်အထားတွိရ၏။ 

ထိုမူနန့်မူကွဲဖြစ်ရေ မော်ကွန်းစာစောင်ကိုလည်း ရဟိထားပါဧ့။ ထိုမူကို ဆေးဆရာ ငမဲမူဆိုပနာ သတ်မှတ်နိုင်ပါဧ့။
ငါရို့ ယခု ရဟိထားရေ ငမဲမူမှာ မင်းပြားမြို့ ဇယသုခကျောင်း စာချဓမ္မစရိယ ဦးမဏ္ဍက ရှာဖွေတွိ့ခရစေဧ့။ ထိုသံဂါယနာ
တင် မော်ကွန်းပေမူရေလည်း ပညာမေဓမော်ကွန်းစာပင်ဖြစ်ဧ့။ ဆေးဆရာ ဦးငမဲက ကောစာ ၁၂၆၀ခုနှစ်တွင် ရီးကူးထား
ရေမူဖြစ်ရာ အနှစ်ရှစ်ဆယ်ကျော်ခပေပြီ။ အခြားစာတိနန့်ဆက်၍ ရီးကူးထားသဖြင့် ကော်ချပ်မှ ကားချပ်ထိ ထိုမော်ကွန်း
စာကို တွိ့ရဧ့။ ယခု ဦးမဲဧ့မူနန့် မဟိံသကရာဇဝင်လာမူကို ညှိနှိုင်းတိုက်ဆိုင်ကြည့်ရန် တင်ပြလိုရင်းဖြစ်ဧ့။
ထိုရခိုင်ပဉ္စမသံဂါယနာတင် မှတ်တမ်းရေလည်း မူအားဖြင့် မကွဲပြားသော်လည်း သံဂါယနာတင်ပုဂ္ဂိုလ်တင်ရေ
ကျမ်းစာ၊ အချင်းအရာအားဖြင့် ကွဲပြားချက်တွိ့ရရေ။

(ဥပမာ)

ရခိုင်မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ် (၁)၌ ဆရာကြီးဦးအောင်သာဦး တင်ပြထားရေ ဗုဒ ̈သာသနာ သက္ကရာဇ်ဆောင်းပါးတွင်
မဟိံသကရာဇဝင်လာ ပညာမေဓာမော်ကွန်းအရ တင်ပြထားရေကို တွိ့နိုင်ကတ်မည်ဖြစ်၏။ သီးခြားရိုက်နှိပ်၍ ထိုဆောင်းပါး
ကိုစာစောင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခပါသိမ့်၏။

==ကွာခြားချက်==
မဟိံသကမူတွင် သံဂါယနာတင် သံဃာနှစ်ထောင်တွင် ရခိုင်နန့်သီဟိုဠ် (ယခု သီရိလင်္ကာ) တစ်ထောင်ကျစီ ပြဆို၏။
ငမဲမူ၌ကား သီဟိုဠ်မှ ငါးရာရခိုင်မှ တစ်ထောင့်ငါးရာဆိုပနာ ပြဆို၏။ ပါဠိအထာကထာတင်ရာ ကာလရေ သုံးနှစ်စီနန့်
ရီးကူးရေကြေးပြားချပ်ရေ ငါးထောင်ရို့ရေ ညီမျှကတ်သော်လည်း တင်ရေကျမ်းဂန်အစီအစဉ်နန့် ရီးကူးရေကြေးပြား
ချပ်အရေအတွက်ရေ ကွာခြားနီပေရေ။ မဟိံသကမူတွင် ပိဋကတ်တော်သုံးပုံ ပါဠိတော်ကို အောက်ပါအစီအစဉ်အတိုင်း
တင်ခရေ။

(က) ပါဠိတော်

(၁) ဝိနည်းငါးကျမ်း ကြေးဝါချပ်ရေ ၂၅၀

(၂) သုတ်သုံးကျမ်း ။ ၉၁၀

(၃) အဘိဓမ္မာ ။ ၈၄၀

---------------------

ချပ်ရေပေါင်း ၂၀ဝဝ

(ခ) အဋ္ဌကထာ

(၁) ဝိနည်းငါးကျမ်း ကြေးနီချပ်ရေ ၇၅၀

(၂) သုတ်သုံးကျမ်း ။ ၁၅၀ဝ

(၃) အဘိဓမ္မာ ခုနစ်ကျမ်း ။ ၆၉၀

(၄) ဝိသုဒ္ဓိမဂ် ။ ၆၀

---------------------
ချပ်ရေပေါင်း ၃၀ဝဝ

၁။ အာနန ́စနြ ́မင်း ပဉ္စမ၊ သီရိစနြ ́မင်း ဆဋ္ဌသံဂါယနာတင်ခရေဟုလည်း မှတ်တမ်းလာဧ့။

ဦးငမဲမူ၌ အောက်ပါအတိုင်း ပြဆိုထားရေ။

(က) ပါဠိတော်

(၁) ဝိနည်းငါးကျမ်း ကြေးနီချပ်ရေ ၂၅၀

(၂) နိကာယ်ငါးရပ်တွင် သုတ္တန် ၄၁ကျမ်း၌ ။ ၉၁၀

(၃) ခုဒ ́ကနိကာယ်ဝင် အဘိဓမ္မာ ။ ၈၄၀

---------------------

ချပ်ရေပေါင်း ၂၀ဝဝ

(မှတ်ချက်)(မှတ်ချက်)(မှတ်ချက်)(မှတ်ချက်)(မှတ်ချက်) ဤ၌ သုတ္တန် ၄၁ကျမ်းကို တသုတ်ကေ တစ်ကျမ်းကျစီဖြင့် ရေတွက်ထားခြင်းဖြစ်ဧ့။

ရေတွက်ပုံမှာ-

(၁) ဒီဃနိကာယ် ၃-ကျမ်း

(၂) မဇ္ဈိမနိကာယ် (ပဏ္ဏာသ) ၃-ကျမ်း

(၃) သံယုတ္တနိကာယ် ၅-ကျမ်း

(၄) အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၁-ကျမ်း

(၅) ကျန် ခုဒ ́ကနိကာယ် ၁၉-ကျမ်း

သုတ်ပေါင်း(ကျမ်းပေါင်း) ၄၁-ကျမ်း

(ခ) အဋ္ဌကထာ

(၁) ဝိနည်းငါးကျမ်း ကြေးနီချပ်ရေ ၇၅၀

(၂) နိကာယ်ငါးရပ်တွင် သုတ္တန် ၄၁ကျမ်း ။ ၁၅၀ဝ

(၃) အဘိဓမ္မာ ခုနစ်ကျမ်းတွင် ။ ၆၉၀

(၄) ဝိသုဒ္ဓိမဂ် ။ ၄၀

(၅) ကင်္ခါဝိတရဏီနှစ်ကျမ်း ။ ၂၀

(ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုနီ ဝီနိစ္ဆယ)

---------------------

ချပ်ရေပေါင်း ၃၀ဝဝ

(မှတ်ချက်)(မှတ်ချက်)(မှတ်ချက်)(မှတ်ချက်)(မှတ်ချက်) ဤ၌ ဘိက္ခုပါတိမောက်နန့် ဘိက္ခုနီပါတိမောက်ရို့ကို ဖွင့်ဆိုထားရေ ပါတိမောက် အဖွင့်ခေါ် ပါတိမောက်
အဋ္ဌကထာကို သီးခြားသံဂါယနာတင်ထားကြောင်း ညှိနှိုင်းဝေဖန် စီစစ်ဆွေးနွေးနိုင်ကတ်ရန် ဆေးဆရာဦးငမဲဧ့ ပညာမေဓာ
မော်ကွန်းစာမူကို အောက်ပါအတိုင်း ပေမူမှ ကူးယူတင်ပြလိုက်ရပေဧ့။

သုဘူပရံ၊ သုလောကီတံ၊ သုမင်္ဂလံ၊ သမိဇ္ဈတု။

ကမ္ဘာစဉ်လာ၊ ဓမ္မတာဖြင့်

တိဒ ̈ါသမုတ်၊ စုတုယုဂ်ကိန်း

လေးသိန်းသုံးသောင်း၊ နှစ်ထောင်ဆောင်းသား

နှစ်ပေါင်းကိုချုပ်၊ ကလယုဂ်တည်း။

ထိုယုဂ်နှစ်ပြန်၊ ဒွါပရန်ဟု

သုံးပြန်တေတြာ၊ လေးဖြာကတ

ပေါင်းကြလေးထပ်၊ ရွီအပ်သိမှု

အçအာçဥçဤ ရာဂီတြု၊ ဂဏန်းစုဖြစ်

ထိုနှစ်အပေါင်း၊ ခေပြောင်းပြန်လှန်

ကပ်ဆုံးလွန်အောင်၊ လူ့ဘောင်ပွားဆုတ်

လေးပါးယုဂ်တွင်၊ အယင်ကတ

ဓမ္မဥစ္စာ၊ ပြည့်လှာဥဿုံ

ကောင်းကိန်းကြုံ၏၊ သုံးပုံတေတြာ

ယုဂ်မှာတစ်စု၊ ကောင်းစုသုံးမှာ

ဒွါပရာစက်၊ တစ်ဝက်ကောင်းဆိုး

တစ်မျိုးကလိ၊ အသိဇက

သုံးဆချွတ်ယွင်း၊ တရားကင်း၍

ယင်းကလိသက်၊ ထိုနှစ်ထက်မှာ

သိက္ခာသိက္ခ၊ ဂဏန်းချခါ

ရာသက်ကာလ၊ ဟာယနမှီ

သာကီသကျ၊ ဂေါတမဟု

လောကလူ့ရွာ၊ ဖြစ်ပွင့်လာ၍

ဒေဝါမနု၊ ကျွတ်မှုဟောကြား

လေးဆယ့်ငါးဝါ၊ ရောက်ရေခါကား

ဩဆာသာရ၊ သာခပုဏ္ဏမီ

ငြိမ်းလီနိဗ္ဗာန်၊ ထားပြန်သာသနာ

ကောဇာဖြိုရှု၊ ဓာတုဋီကာ

ရောက်ခါပေါင်းကြ၊ နဝတြီ

သတ္တဂီရ၊ ဂေါတမပုရဏ်

ကျမ်းညွန့်အလာ၊ ရက္ခာပူရ

ဓညသခင်၊ ဘုရင်ရာဇာ

နာလာမာယု၊ မင်းဟူသမိုက်

ဘိသိက်ကြိုက်ခါ၊ ကောဇာဘိန္န

သာဓကကျမ်း၊ ကိန်းဆန်းအရ

မိ-ဘ-စံ-ဇီ၊ ဖြိုလီြွကင်းနှစ်

သက္ကရာဇ်မဟာ၊ တစ်ရာသုံးခု

ပွင့်မှုတွီကြုံ၊ ကဆုန်ပုဏ္ဏ

ဂေါတမဟု၊ ဗုဒ ̈တံထွာ

မသိရာကို၊ လွယ်စွာရစိမ့်

သနားဖိန့်ဖိန့်၊ ဟောမိန့်ညွှန်ကြား

လေးဆယ်ငါးလျှင်၊ ရောက်ငြားဝါရွယ်

ရာလေးဆယ်ရှစ်၊ ဘိုးတော်ချစ်၏။

ပြည်သစ်ကဆုန်၊ အင်္ဂါကြုံနီ

သုံးဘုံဆွီဆွီ၊ တုန်ခွီခွီလျှင်

မရွီနိဗ္ဗူ၊ စံတော်မူဘိ

ပြည်သူသက်နှင်း၊ မင်းမင်းစဉ်လျှောက်

ငါးဆက်မြောက်ကျ၊ စန ́သူရိယ

ဇီဝကကိန်း၊ ဖြိုသိမ်းပြီးမှ

တစ်ကစလစ်၊ သက္ကရာဇ်ပါ

သာသနာနှစ်၊ ပွားသစ်အညီ

ယှဉ်မှီမြောက်တက်၊ ဆယ့်ခြောက်ဆက်မှာ

သိရိယာစိတြ၊ ဓနဉ္ဇကိန်း

ဖြိုသိမ်းပြီးထ၊ ခတ္ထိယနွယ်

သုံးဆယ်နှစ်ဆက်၊ ဆင်းသက်ရောက်ပြန်

သိရိစနြ ́၊ ဥတ္တမကိန်း

ဖြိုသိမ်းပေါင်းပြု၊ ဓာတုဋီကာ

ကောဇာဂုဏ၊ ရောက်ထမှတ်စွာ

သာသနာနှစ်၊ အတိတ်ဖြစ်၏။

ထိုနှစ်မှာပင်၊ စိတြပုဏ္ဏီ

ပါဠိပဒ၊ ဆုတ်စတစ်ရက်

ယင်းနီထက်တွင်၊ မြသွင်မှိုင်းအိ

တန်ခိုးဟိသည်၊ ဘူမိရွှီတောင်

ဗွီထိပ်ခေါင်ကို၊ ညီအောင်ပြုလျက်

လေးဘက်ညီညာ၊ တစ်မျက်နှာလျှင်

ဝိဟာယှဉ်မှီ၊ ငါဆောင်စီတည်း။

မျှညီစမ္ပာယ်၊ ငါးဆယ်သံဃာ

တစ်မျက်နှာလျှင်၊ နှစ်ရာငါးဆယ်

လေးသွယ်အရိယာ၊ ထေရ်သံဃာတို့

နှစ်ဖြာဓူရ၊ သီဟဠမှ

သတငါးလီ၊ ြွကချီဖြည့်တင်း

တိုင်းရင်းဓည၊ တို့ပြည်မမှ

ဓူရငါးရာ၊ ကျော်လာတစ်ထောင်

ပင့်ဆောင်ကျွေးမွီး၊ လှူပီးပွဲကြီး

ပဲ့တင်ဟည်းမျှ၊ အံ့ချီးထိုခါ

ကျင်းပရာတွင်၊ လယ်ချာထူးဆန်း

နတ်နန်းတူလျှောင်း၊ ရွှီကျောင်းဗိမာန်

ဝေဇယန်မှ၊ ဓမ္မရတနာ

ညီလာခံမှု၊ ပြုကြစေရာ

သံဃာနှစ်ထောင်၊ ဦးဆောင်ပုဗ္ဗင်

သခင်စူဠ၊ ရေတဝထေရ်လျှင်

ကြီးမှူးတင်၍၊ သဘင်ဓမ္မ

သင်္ဂါယနာ၊ တင်ပြုရာတွင်

စစွာပဉ္စ၊ ဝိနယ၌

နှစ်ရာငါးဆယ်၊ နိကာယ်ပဉ္စ

သုတ္တန္တဟု၊ ဧကတာလီ

ကျမ်းဂမ္ဘီ၌၊ ယှဉ်မှီကိုးရာ

တစ်ဆယ်လာ၏၊ ခုဒ ́ကာမည်ရ

သတ္တဝေဖြာ၊ အဘိဓမ ္မာ၌

ရှစ်ရာလေးဆယ်၊ သုံးသွယ်ပိဋကတ်

ပါဠိမြတ်၌၊ ရွီးမှတ်ကြီးပြား

နှစ်ထောင်အားဖြင့်၊ ပြီးငြားသီချာ

တစ်နှစ်ကြာခဲ့၊ တစ်ဖြာဖွင့်ပြ

အဋ္ဌကထာ၊ ဝိနယာ၌

ခုနစ်ရာငါးဆယ်၊ နိကာယ်ပဉ္စ

သုတ္တန္တမှာ၊ ထောင့်ငါးရာတည်း

ဓမ္မတိရေကာ၊ ဘိဓမ္မာ၌

ခြောက်ရာကိုးဆယ်၊ ဓိပ္ပါယ်ပေါင်းရုံး

ကျဉ်းချုံးဖွင့်ဟ၊ ဝိသုဒ ̈ိမဂ်

ရေတွက်တာလီသ၊ ဒွိယနိစ္ဆယာ

ကင်္ခါဝိတရဏီ၊ ကြီးနီချပ်ပြား

နှစ်ဆယ်အားဖြင့်၊ ငါးပါးနိကာယ

အဋ္ဌကထာ၊ နှစ်နှစ်ကြာခဲ့

စဉ်လာပွားသက်၊ ဓမ္မစက်လျှင်

ရှည်ဆက်တည်မှု၊ မျှော်ထောက်ရှု၍

ပ-ဒုနောက်မှ၊ တတိယဟု

ဓမ္မသဘင်၊ သံဂါယနာ

တင်ရာဓိပတိ၊ မောဂလိပုတ္တ

တိဿထေရ်ကျော်၊ အမိန့်တော်ဖြင့်

မဟိံသဟု၊ မည်ရသမိုင်း

ရခိုင်တိုင်းသို့၊ စီခိုင်းြွကလာ

မဟာရေဝ၊ ထေရငါးဖြာ

ရဟန္တာတို့၊ သူရိယာစက္က

တို့ရာဇအား၊ ဒေဝဒူတန်

နတ်တမန်ဖြင့်၊ ဟောညွှန်သွန်းလောင်း

လေးသောင်းအရိယာ၊ ဓမ္မစက္ခု

ရမှုလူပေါင်း၊ လေးသောင်းရဟန်း

ကျွတ်တမ်းဆိုက်ရ၊ မြတ်ဗုဒ ̈၏။

စမ္မစက်နွယ်၊ ဆက်သွယ်ပွားလျှောက်

ထပ်ဆင့်လှောက်၍၊ ထွန်းတောက်ထိန်ထိန်

နောက်နောင်ချိန်လည်း၊ မမှိန်သမိုင်း

ရွှီခိုင်တိုင်းဝယ်၊ ပြန့်လှိုင်းရောင်စွယ်

ဇမ္ဗူလယ်၌၊ ဖြန့်ကျယ်ဆင့်ဆင့်

နှံ့သွယ်လင့်ဟု၊ အသင့်လျော်စွာ

ဆောက်တည်ကာဖြင့်၊ မဟာမဟိန ́

ထေရဘုန်းစည်၊ တည်နွယ်ဖြန့်စင်

သီဟိုခွင်၌၊ နောင်တွင်ဆောင်ရွက်

လွန်ခဲခက်၍၊ ပေထက်အက္ခရာ

သံဂါယနာ၊ စတုတ္ထမြောက်

တင်ပြီးနောက်မှ၊ တိမ်းမှောက်ညစ်ညူး

ဝါဒထူးဖြင့်၊ ကူးလူးမယှဉ်

အစဉ်တည်တံ့၊ အရှည်ခံဟု

ကူးပံ့ဖြန့်ဖြူး၊ မြတ်ကျေးဇူးဟိ

ရဘိရည်ညွတ်၊ လွတ်လွတ်ပြုထ

သီဟဠနှင့်၊ ဝါဒတူဘိ

တုံးသိင်္ဂီကား၊ ပဉ္စမီထပ်

ကြီးနီချပ်လျှင်၊ ရွှီကွပ်တင့်သား

ငါးထောင်အားဖြင့်၊ ရွှီသားသီးချာ

သုံးနှစ်ကြာလျှင်၊ ကောင်းစွာသီးသီး

အောင်မြင်ပြီး၍၊ လူထီးခွန်ဆီ

စိုးမိုးချီသ၊ သီရိစနြ ́ာ

တို့ရာဇာကား၊ ပြည်ရွာခွန်ဆက်

လျော့တန်တစ်ဝက်၊ ရန်မျက်ခပ်သိမ်း

ငြိမ်းစီကြောင်းပြု၊ ကောင်းမှုပြည့်ဖြိုး

စေတီမျိုးနှင့်၊ ပုထိုးဆင်းတု

မျက်ရှုကြည်လင်၊ ဖြူစင်မနော

ပြန့်ပြောစဖွယ်၊ ဂူကျောင်းသွယ်လျက်

သွားလွယ်တံတား၊ ရီတားကန်တူး

မြောင်းတည်တူးဖြင့်၊ ဆည်းပူးမယုတ်

ကြိုးကတ်ဒါန၊ သီလတစ်ဖြာ

ဘာဝနာတစ်ရပ်၊ ဝိပဿနာ

ပွားကာထိန်းချုပ်၊ လောကုတ်မဂ္ဂင်

ထုံမွှန်းတင်သည်၊ ဖိုလ်ဝင်နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်းတည်း။&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ(ရခိုင်ပြည်နယ်) -ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ (၄) -p37&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဘာသာရီး‎]]
[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]]</text>
      <sha1>ddz55clphyh1yhpbp0yk8r9vzk4ja3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင် မင်္ဂလာပွဲပြုလုပ်နည်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1818</id>
    <revision>
      <id>20818</id>
      <parentid>6703</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831820}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4483" sha1="m7cei1bqf9fwd6kqza3qckbfwv42exk" xml:space="preserve">
မင်္ဂလာမြှောက်ရန်အတွက် မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို စီရင်ရရေ။ ပြုလုပ်ရာ၌ နှမ်းမဖြူးရရေ ကောက်ညှင်း တစ်ပေါင်း၊ ကန်စွန်းမြောက်ဥ၊ ဂရင်ငှက်ပျောသီးနှစ်လုံး၊ ဘဲဥနှစ်လုံး၊ အကြေးခွံမခွာရေ အကောင်လိုက် ငါးကန်သား ကောင်ကျိုးနှစ်ကောင်၊ ပုစွန်တုတ်အကောင်လိုက် နှစ်ကောင်တိကို အားလုံးချက်ပြုတ် ကြော် လှော်ပြီးသား ဖြစ်ရရေ။ ယင်းချင့်တိကို မင်္ဂလာထမင်းပွဲ မနောလင်ပန်းတွင် ထည့်ရရေ။ ထမင်းပွဲဧ့ လက်ယာ ဘက်တွင် မြောက်ညွန့်၊ သပြေညွန့်၊ အုန်းညွန့်၊ နှစ်ညွန့်စီပါရေ ရေစင်အိုးနှစ်လုံး၊ လက်ဝဲဘက်မှာ ရွှေဖရုံ သီးနှစ်ပွဲ၊ ပုစွန်နှစ်ကောင် နှစ်ပွဲ၊ ငါးနှစ်ကောင် သို့မဟုတ် ကြက်သားအူစုံ ရေးစုံချက်ရေ ပွဲတစ်ပွဲ၊ စုစု ပေါင်း ဟင်းငါးခွက်ပါရေ ဟင်းရံပွဲတစ်မျိုး ထားရရေ။

မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို မင်္ဂလာစားပွဲခုံ (ရှေးကဆိုလျှင် ဒေါင်းလှန်) ရခိုင်အခေါ် ပွဲတင်ထက်တွင် သံရှင်စပါးတိ ဖြန့်ခင်းပနာ ငွေသားအစစ် ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ကို အထက်ကတင်ထားရေ။ တချို့မှာ နင်းတားစရာ သံတိုသံစ သံ ပိုင်းတိလည်း ချထားပါဟိပါရေ။ မင်္ဂလာပွဲနန့် ဟင်းလျာတိကို နီထားတကျ စီစဉ်ချပီးကတ်ရရေ။ အ ကြောင်းမှာ ပြင်ဆင်ထားပြီးရေ မင်္ဂလာပွဲကို နီရာရွေ့ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း မပြုရတော့ချေ။ ချက်ပြုတ် ကတ်ရသူတိမှာလည်း အမျိုးသမီး အပျိုတိချည်းသာ ဖြစ်ကတ်ရရေ။ မင်္ဂလာမြှောက်စဉ် လူပျိုရံတိက ဝဲယာ သင့်ရာက ခြံရံပနာ၊ ပရိတ်ကြိုးဝိုင်းပတ်ကာရံထားရေ စည်းတွင်းက ဟိနီရေ။ ဝဲယာထားရာ၌ ရှင် လောင်း တနင်္ဂနွေသားဖြစ်လျှင် ဓါတ်ဖက်တူ နံ(စနီ)သားကို လက်ယာရံထားရရေ။ မိတ်ဖက်တူရေ နံ (ကြသပတေး)သားကို လက်ဝဲရံထားရရေ။ ပရိတ်ရွတ် မင်္ဂလာမြှောက် ဘိသိက်ရေ ပက်ဖျန်းပြီးလျှင် ပွဲရံမှ ထမင်းဟင်းငါးတိကို အနည်းဆုံး ခုနစ်လုတ်စီလည်းကောင်း စားသောက်ကတ်ရပါရေ။ လက်ဆေး ရန်နန့် စားကြွင်းပစ်ရန် ထွေးအိုးအဖြစ် အသုံးပြုစရာ မြေအိုးသစ်တိလည်း ထားဟိပီးရလေရေ။ ထို နောက် မိဘတိက ဦးစွာလက်ဖွဲ့လေသဖြင့် ဦးချပနာ ခံယူရပါရေ။

[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>m7cei1bqf9fwd6kqza3qckbfwv42exk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ကျောက်သင်ပုန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1823</id>
    <revision>
      <id>20819</id>
      <parentid>6765</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832017}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3882" sha1="74hu4fehhh4h31zodhsflez6fsepdhl" xml:space="preserve">==ရခိုင်ကျောက်သင်ပုန်း==
(က) ကိုမူကား ကတောင်းရီခွက် ဥက္ခောင်းထက်မှာ တင်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ခ) ကိုမူကား ခရင်းတောင်းကို ရက်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဂ) ကိုမူကား ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(င) ကိုမူကား ငရံ့ကိုယ်လုံး ရုန်းကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(စ) ကိုမူကား စပါးတောင်ယာ စိုက်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဆ) ကိုမူကား ဆရာမိဘ ရိုသေရလည်း ဟန်စွလေ။

(ဇ) ကိုမူကား ဇရပ်သာယာ ရွာဦးကျောင်းမှာ ဟိပါသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဈ ) ကိုမူကား ဈီးပြုလားကာ လားကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ည) ကိုမူကား ညဇာသားခါ လပယာလည်း ဟန်စွလေ။

(တ) ကိုမူကား တရားနာကာ နာကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ထ) ကိုမူကား ထမင်းဆီဆမ်း ရွီှလောင်ပွန်းနှင့် စားကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဒ) ကိူမူကား ဒယွားပန်းဖော် ဝတ်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဓ) ကိုမူကား ဓပြုတ်သီးကို ပြုတ်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(န) ကိုမူကား နဂါးအမောက် ကောက်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ပ) ကိုမူကား ပိတောက်ဂေါင်းမှာ ပန်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဖ) ကိူမူကား ဖရဲသီးကို ခွဲကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဗ) ကိုမူကား ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ကြွလာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဘ) ကိုမူကား ဘုရားမြတ်စွာ သာသနာကို စောင့်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(မ) ကိုမူကား မင်းထီးမင်းဗာ စိုးပါသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ရ) ကိုမူကား ရထားစီးကာ လားကာသော်လည်း ဟန်စွလေး။

(ယ) ကိုမူကား ယမုံနာ မြစ်ရီချိုးကာ ချိုးကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(လ) ကိုမူကား လမုတောမှာ ချောင်းနားမှာလည်း ဟန်စွလေ။

(ဝ) ကိုမူကား ဝရံတာ အိမ်တန်းပျင်းမှာ ထိုင်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(သ) ကိုမူကား သရက်ချိုအီး မွှီးပါသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဟ) ကိုမူကား ဟင်္သာငှက်များ နားကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(အ) ကိုမူကား အသံကြားသော် နာသာသော်လည်း ဟန်စွလေ။
==ကိုးကား==
ရခိုင်စာပီမဂ္ဂဇိင်း၊ အမှတ်(၁)


[[Category:ကဗျာ]]</text>
      <sha1>74hu4fehhh4h31zodhsflez6fsepdhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ခုနှစ်ရက်သတ္တတပါတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1824</id>
    <revision>
      <id>20820</id>
      <parentid>6773</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832033}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="670" sha1="edu2lw7e3jd4ag0mj9hglzyv5s7jxg0" xml:space="preserve">တလင်္ဂုနီ တလင်္လာ

နိမြတ်ရက်ရာဇာ --။

င်္အဂါ ဗုဒ္ဓူး

ရွှီမြို့မြောက်ဦး အောင်သံကျူး --။

ကြသားပတီး သောက်ကြာ

စည်တော်လည်းတီး မင်္ဂလာ --။

စနီ နဂါးမောက်

အခေါင်မိုးသို့ရောက် --။

==ကိုးကား==
ရခိုင်စာပီမဂ္ဂဇိင်း၊ အမှတ်(၁)

[[Category:ကဗျာ‎]]

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာ ကဗျာ‎‎]]</text>
      <sha1>edu2lw7e3jd4ag0mj9hglzyv5s7jxg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်စကား အသံနီ အသံထားတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1825</id>
    <revision>
      <id>20821</id>
      <parentid>6788</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832042}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6384" sha1="kfolws6986npsdp72dzsbzxnk7u89og" xml:space="preserve">== ရခိုင်မြန်မာ ကာရံကိုက်ကွဲရေ စကားသံရို့မှာ-- ==

မြန်မာ အု၊ အာ ကာရံကို   ရခိုင် အ ကာရံ

မြန်မာ အေ ကာရံကို ရခိုင် အီ ကာရံ

မြန်မာ အည် ကာရံကို ရခိုင် အိုင် ကာရံ

မြန်မာ အစ် ကာရံကို ရခိုင် အိုက် ကာရံ

မြန်မာ ယပင့်သံကို ရခိုင် ရရစ်သံနန့် ပြောဆိုကတ်ပါရေ

== အု၊ အာ ကာရံ ဥပမာတိ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာသံ  !! ရခိုင်သံ
|-
| လူပျို၊ လူပျင်း၊ လူရူး || လပျို၊ လပျင်း၊ လရူး
|-
| သူခိုး  ||  သခိုး 
|-
|နွားထီး၊ နွားမ || နထီး၊ နမ
|-
|ပါးစပ် ||ပဇာ့
|-
|နားရွက်  || နရွက်
|-
|ဒါးမ၊ ဒါးပြ || ဒမ၊ ဒမြ (ဒမရ)
|-
|ရေအိုးခွက်  || ရဝခွက်
|-
|}
စကားတိ ယှဉ်တွဲသုံးရေ အခါတိမှာလည်း  ရှေ့စကားသံကို “အ” ကာရံသံနန့် ပြောပါရေ..။
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ  !!   ရခိုင်
|-
| ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ||  ကကောင်းမမွန်
|-
| ကျန်းကျန်းမာမာ ||  ကျကျန်းမမာ
|-
| ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် || ကျကျယ်ပြပြန့်
|-
|သောင်းသောင်းဖြဖြ  || သသောင်းဖဖြ
|-
| အေးအေးချမ်းချမ်း || အအီးချချမ်း
|-
| သာသာယာယာ|| သသာယယာ
|-
| တိုးတိုးတိတ်တိတ် || တတိုးတတိတ်
|-
| လှလှပပ || လလှပပါ့
|-
| ရူးရူးမိုက်မိုက်||  ရရူးမမိုက်
|-
| သွေ့သွေ့ခြောက်ခြောက် || သသွိ့ခခြောက်
|-
| ဖြူဖြူဖွေးဖွေး || ဖဖြူဖဖွေး
|-
| ဆူဆူညံညံ ||  ဆဆူညညံ
|-
| နီနီရဲရဲ ||  နနီရရဲ
|-
| ကျိုးကျိုးနွံနွံ ||ကျကျိုးနွနွံ
|-
| သန့်သန့်ရှင်းရှင်း ||သသန့်ရှရှင်း
|-
| ဆင်းဆင်းရဲရဲ ||ဆဆင်းရရဲ
|-
| ချမ်းချမ်းသာသာ ||ချချမ်းသသာ
|-
| ကြွယ်ကြွယ်၀၀|| ကြွကြွယ်ဝဝါ့
|-
| ပျော့ပျော့ပျောင်းပျောင်း ||ပပျော့ပပျောင်း
|-
| ခက်ခက်ခဲခဲ  ||ခခက်ခခဲ
|-
| ထထကြွကြွ ||ထထာ့ကကြွ
|-
| ဆူဆူ၀၀ ||ဆဆူဝဝါ့
|-
| ပိန်ပိန်ပါးပါး ||ပပိန်ပပါး
|-
| စွဲစွဲမြဲမြဲ ||စစွဲမမြဲ
|}
စသည်ဖြင့် ပြောဆိုကြပါသည်။

==အေကာရံ ဥပမာတိ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် !!မြန်မာ!! ရခိုင်
|-
| လေ || လီ  ||သွေး  ||သွီး
|-
| ရေ || ရီ || ပေး || ပီး
|-
| ဈေး ||ဈီး ||ပြေး|| ပြီး
|-
| အေး ||အီး ||မြေး|| မြီး
|-
| ခွေး ||ခွီး|| ဆေး|| ဆီး
|-
| နေ|| နီ ||မြွေ|| မြွီ
|-
| နေတယ်|| နီရေ ||ပလွေ ||ပလွီ
|-
| နေ့ ||နိ ||စာပေ ||စာပီ
|-
|}
==အည် ကာရံ ဥပမာတိ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင်
|-
|လည်ပင်း ||လိုင်ဖင်း
|-
|ချည်နှောင် ||ချိုင်နှောင်
|-
|ပျည်ပြား ||ပျိုင်ပြား
|-
|စဉ်းစား ||စိုင်းစား
|}
==အစ် ကာရံ ဥပမာတိ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် !! မြန်မာ!! ရခိုင်
|-
|စစ် ||စိုက် ||လစ် ||လိုက်
|-
|ပစ် ||ပိုက် ||တစ် ||တိုက်
|}

==ယပင့် ဥပမာတိ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင်
|-
|ကြွားဝါ (ကျွားဝါ)||ကြွားဝါ (ရရစ်သံပပီသသနန့်)
|-
|ကြွက် (ကျွက်)|| ကြွက် (ရရစ်သံပပီသသနန့်)
|-
|ကြွေ(ကျွေ)ကျတယ် || ကြွီကျရေ
|}
တခြား အသံနီ အသံထားတိကို ဆက်ပနာတွေးကတ်ပါလေ။ တစ်နည်းမှတ်သားရန်မှာ

အ သရသံကို ရခိုင်က အီ သရသံသို့ ပြောင်းပြောသည်။

- စ် သံကို အိက် သံသို့ ပြောင်းပြောသည်။

မြန်မာ အေ၊ အေ့၊ အေး ကို ရခိုင် အိ- အီ- အီး ထွက်သည်။

အယ်၊ အယ့်၊ အဲ့ အသံကို အေ- အေ့ - အေး ဟုထွက်သည်။

==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>kfolws6986npsdp72dzsbzxnk7u89og</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်စကားပြော အသုံးအနှုန်းတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1826</id>
    <revision>
      <id>20822</id>
      <parentid>6794</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832051}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32149" sha1="c2us6fy9sdakt3yf0osv3ziapum51gr" xml:space="preserve">==(က) ==
ကျိုးကျိုးနွံနွံ&lt;===&gt;ခဇာ့ဝတ္တ(ခစားဝတ္တ)

ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်းဆဲဆိုတယ် &lt;===&gt; အောက်သားခြင်းဆဲရေ

ကြိုးဒဏ်ပေးတယ် &lt;===&gt;ဖင်ချိတ်တိုက်တေ

ကစားကြတယ် &lt;===&gt;ကဇပ်ကြတ်တေ

ကပြောင်းကပြန် &lt;===&gt;ချလောင်းချလာ

ကားတိုက်တေ&lt;===&gt; မော်တော်အက်တေ

ကွဲအက်သွားတယ်&lt;===&gt; ပြိုက်လားခရေ

ကျပ်တေ &lt;===&gt;ပျိုက်တေ

ကတိုက်ကရိုက် &lt;===&gt;တောင်တလောင် မောင်တလောင်

ကိုယ်လက်မအီမသာ &lt;===&gt;ရောင်းသီရောင်းဖတ်

ကြောက်စရာ&lt;===&gt; ကကြောက်ထမန်း

ကန်တော့ကြတယ် &lt;===&gt;ရှိခိုးကြတ်တေ

ကြံကြံဖန်ဖန်&lt;===&gt; အောက်စစပ်

ကသီလင်တ &lt;===&gt;ခပုတ်ခသီ

ကမြင်းကြောထတယ် &lt;===&gt;လလွတက်နီရေ၊ ဖဖြတ်တီးနီရေ

ကပိုကယို &lt;===&gt;မမြင်မအင်

ကြိမ်းသွားတယ်&lt;===&gt; ငြိုးလခရေ

ကူလီကူမာ &lt;===&gt;ကလိမ်ကကောက်၊ ဂလိမ့်ဂလိမ့်

(စိတ်)ကုတ်တေ &lt;===&gt;ကကုတ်ဆဆာ

ကတ်ကတ်သတ်သတ် &lt;===&gt;တတောက်ငငတ်

ကဲ့ရဲ့တယ် &lt;===&gt;သရော်ရေ

ကျီစားတယ် &lt;===&gt;မြံှုရေ

ကံကောင်းလို့၊ ဘုရားမလို့ &lt;===&gt;အဗြင်းဗြင်း

ကြွားဝါနေတယ်&lt;===&gt; ဘောရိတ်ပိုက်နီရေ

ကြောက်ဒူးတုန်တယ် &lt;===&gt;ချနုန့်တုန်ရေ

ကန်တယ် &lt;===&gt;ကျောက်တေ
==(ခ)ချစ်တယ် ==
ခြေထိုးတယ် &lt;===&gt;ခခင်ပိုက်တယ်၊ ခလိမ်ကျိုက်တေ

ခလေးကို ချော့ထားပါ &lt;===&gt;အသျှေကို ပျာထားလိုက်

ခြေမကိုင်မိ၊ လက်မကိုင်မိ&lt;===&gt; ခြီမကျ၊ လက်မကျ

ခုတ်တေ &lt;===&gt;ခွတ်တေ

ခြေပစ်လက်ပစ်လဲလျောင်းနေတယ် &lt;===&gt;တုံးဂလုံးဖင်ဂလင် လှဲနီရေ

ထင်မိထင်ရာ လုပ်နေတယ် &lt;===&gt;ဗရဗရီလုပ်နီရေ

ခ ယတယ် &lt;===&gt;ခါ့ဇပ်တေ

ခတောင်းကျိုက်တယ် &lt;===&gt;လောကျိုက်တေ၊ လဘော်ကျိုက်တေ

ခဏကလေး &lt;===&gt;တနားသျှေ၊ တအောင့်သျှေ

ခင်မင်ရင်းနှီးစွာ&lt;===&gt; ပလူးပလဲ

ချာလပတ်လည်သွားတယ် &lt;===&gt;ကျလာဗလာမွိလခရေ

ချိုးချိုးဖဲ့ဖဲ့ပြောတယ်&lt;===&gt; ပိုးစိုးပက်စက်ပြောရေ

ခပ်ပြုံးပြုံး &lt;===&gt;ပပြုံ့သသွင်၊ ခပြုံခသွင်

ခပ်ကြီးကြီး &lt;===&gt;အကြီးမာ့သန်

ရှိုးထုတ်တယ် &lt;===&gt;ဂိုက်ထုတ်တေ

ခဏခဏ&lt;===&gt; ခသွေလဲသော့ ဂုလဲ့သော့

ခဲနှင့်ပေါက်တယ် &lt;===&gt;လက်ခတ်ပိုက်တေ၊ လက်ခဲပိုက်တေ

ခြေခွင်သွားတယ် &lt;===&gt;ဂေါ်ယီ၊ ဂွာယာလားရေ
==(ဂ) ==
ဂျောက်(ချောက်)တွန်းတယ် &lt;===&gt;တောင်ဆင်းမရေ

ဂုံညင်းထိုးကြတယ်&lt;===&gt; ဒိုးကဇပ်ကြတ်တေ

ဂျွမ်းပစ်တေ &lt;===&gt;ဂျွမ်းထိုးရေ

ဂျက်ထိုးတယ် &lt;===&gt;ဂလန့်ခံရေ
==(င) ==
ငုတ်တုတ်ထိုင်နေတယ် &lt;===&gt;ဆောင့်ခြောင့်ထိုင်နီရေ

ငယ်သံပါအောင် ဟစ်သည် &lt;===&gt;ကျွီးရေ

ငံတယ် &lt;===&gt;တတက်ငံ၊ ငံဒရေ

ငယ်သေးတယ်&lt;===&gt; အသျှေသိ
==(စ) ==
စာမေးပွဲကျတယ် &lt;===&gt;စာစိုက်ယှူရေ

စွပ်စွဲတယ် &lt;===&gt;ယိုးရေ

စည်းကမ်းမရှိထင်သလိုနေတယ် &lt;===&gt;ဘုံးဘောလဝေါနီရေ

စေခိုင်းတယ် &lt;===&gt;စီစပ်တေ

စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ &lt;===&gt;ဗရမ်းဗက်ကျိ၊ ဗြန်းစိကာရ၊ ဗရုတ်သုတ်ခ

စော်စော်ကားကား &lt;===&gt;ရွန့်ဂီရွန့်ဂါး

စပ်ဖြဲဖြဲ&lt;===&gt; ကြဲဇီကြဲဇဲ

စိတ်မပါတပါ &lt;===&gt;ဖန်သီဖန်သတ်

စက်ဆုပ်ဖွယ်ရာ&lt;===&gt; ရွံကောင်းထမန်း

စကားပလီပလာပြောတယ် &lt;===&gt;ပလီစိချောက်ချက်ပြောရေ

စမ်းတဝါးဝါး&lt;===&gt; စမ်းဖိစမ်းဖန်း

စေးတယ် &lt;===&gt;ပျောင်းရေ

စော်စော်ကားကား &lt;===&gt;မလုပ်နဲ့ ယီးတီးယားတား မလုပ်ကဲ့

စိတ်ပေါ့(ဖောက်)နေတယ်&lt;===&gt; စိတ်ယော့နီရေ

စိတ်ဆိုးနေတယ်&lt;===&gt; မာန်ပါနီရေ

စုံစမ်းတယ် &lt;===&gt;စနည်းနာရေ

စေ့စေ့စုံစုံ &lt;===&gt;အစိအဆန်

စိတ်ခုထားတယ် &lt;===&gt;အကောက်ကိုင်ရေ

စော်စော်ကဲကဲ &lt;===&gt;ငငြော်တတော်

စကားပြောကဲတယ် &lt;===&gt;စကားပြောငြော်ရေ

စကားကြွယ်တယ်&lt;===&gt; စကားတတ်တေ

စကားတင်းပြောတယ်&lt;===&gt; အခြင်းပြောရေ

စကားစပ်စုတယ် &lt;===&gt;စကစရှာရေ
==(ဆ) ==
ဆင်ကန်းတောတိုးမလုပ်နဲ့ &lt;===&gt;တောင်ဆင်းရကျ မလုပ်ကေ့

(ဗိုက်)ဆာတယ်&lt;===&gt; မွတ်တေ

ဆဲဆိုတယ် &lt;===&gt;ကော်ဆဲရေ

ဆူဆူညံညံ ဖြစ်နေတယ် &lt;===&gt;ကျီရောင်ဘာရောင် ခတ်နီရေ

ဆူဆူညံညံ နေကြတယ် &lt;===&gt;သသောင်းကြီးရိုက်လို့

ဆီမီးပူဇော်ကြတယ် &lt;===&gt;ဖရားမီးထွန်းကြတ်တေ

ဆန့်သေးတယ် &lt;===&gt;ကန်သိယင့်

ဆူဆူပူပူလုပ်မနေနဲ့ &lt;===&gt;ပူဆိပူဆာလုပ်မနီကေ့

ဆေးလိပ်တစ်ဖွာလောက်&lt;===&gt; တချိတ်လောက်၊ တတုတ်လောက်

ဆွမ်းဘုဉ်းပေးနေတယ် &lt;===&gt;ဆွမ်းစားနီရေ
==(ဇ) ==
ဇောလွန်တယ်&lt;===&gt; ဗျာယကြီးရေ၊ ဇောကြီးရေ၊ လောကြီးရေ

ဇီဇာကျယ်တယ် &lt;===&gt;ဇဂါကျယ်ရေ၊ ဂျီးများရေ

ဇာဝီ &lt;===&gt;ဝက်ဝူ

ဇော်ဂျီတောင်ဝှေးပင်&lt;===&gt; ပြိုင်ထောင်မွိပင်
==(ဈ) ==
ဈေးဦးပေါက် &lt;===&gt;ကန်တူကန်တာ

ဈေးကြီးတယ် &lt;===&gt;ခက်တေ

ဈေးပေါတယ်ဈေးဦးပေါက် &lt;===&gt;ကန်တူကန်တာ

ဈေးကြီးတယ် &lt;===&gt;ခက်တေ

ဈေးပေါတယ်၊ ဈေးချိုတယ်&lt;===&gt; တန်ရေ

ဈေးဝယ်သွားတယ် &lt;===&gt;ဈီးပြုလားရေ

ဈေးဝယ်ပစ္စည်း &lt;===&gt;ဈီးပြုဝန်ဆန်

ဈေးဆစ်တယ် &lt;===&gt;ဈီးပြတ်တေ
==(ည) ==
ညည်းညူနေတယ် &lt;===&gt;ကြိုင်းနီရေ

ညစ်ပတ်တယ် &lt;===&gt;စုတ်ပဲ့ရေ
==(တ) ==
တကယ်လိုလို &lt;===&gt;အဟုတ်အဟတ်၊ အဟုတ်အဟန်း

တံမျက်လှဲသည် &lt;===&gt;အိမ်လှဲရေ

တဖြတ်ဖြတ်ခုန်နေတယ် &lt;===&gt;တထောက်ခုန်နီရေ

တကိုယ်တည်း &lt;===&gt;လုံးချင်းတေး၊ လုံးချင်း

တွန်းသည် &lt;===&gt;တိုးသည်

တပိုတပါးသွားတယ် &lt;===&gt;နောက်ဖေးလားနီရေ၊ တောလားနီရေ

တိုးတိုးပြောတယ် &lt;===&gt;တတိတ်သျှေ ပြောရေ

တော်ရုံတန်ရုံနှင့် &lt;===&gt;သင့်မိသင့်ရောင်နန့်

တမင်တကာ &lt;===&gt;တသီးတမန်၊ အတလိပ်

တဇောက်ကန်း &lt;===&gt;တစူးထိုး၊ ထိုးကန်း

တစ်စတစ်စနွမ်းလာတယ် &lt;===&gt;တဆတ်ဆတ်ပိလာရေ

တိုလီမိုလီ &lt;===&gt;အတိုအစ၊ ပစီကရာ

တောက်တိုမယ်ရ &lt;===&gt;အစီဇပ် အပါဇပ်

တကူးတက&lt;===&gt; ကြကြိုးကြကြန်၊ ကြိုးစားမင်းစား၊ ကြိုးစားပန်းစား

တဖိတ်ဖိတ်တောက်နေတယ် &lt;===&gt;လလဲ့ခတ်နီရေ၊ လိတ်လက်ခတ်နီရေ

တိကျသေချာစွာ &lt;===&gt;စစိကကုတ်၊ ဖရစိတွင်းကျ

တွေ့ရာမြင်ရာ &lt;===&gt;တောင်စိဗရနန်း၊ ဆိတ်ဆောက်ကရောက်

တိုတိုတုတ်တုတ်&lt;===&gt; ပြွတ်တိပြွတ်တောက်

တံတွေးထွေးတယ် &lt;===&gt;စွန်းသီးပိုက်တေ

စိုက်စိုက်မတ်မတ် &lt;===&gt;ဇဇူးစစိုက်

တားဆီးသည် &lt;===&gt;ဟန့်ရေ
==(ထ) ==
ထွေထွေရာရာ &lt;===&gt;ထွိမိထွိရာ

ထိတ်ထိတ်လန့်လန့်&lt;===&gt; ကကြောက်လလန့်

ထီပေါက်တယ် &lt;===&gt;လောင်ဘော်ပေါက်တေ

ထိတ်ချာ &lt;===&gt;ဂါလံဖျား

ထပ်တလဲလဲ &lt;===&gt;ယက်ပြတ်ယက်ပြတ်၊ ဂရိဂရိ

ထုံးတမ်းစဉ်လာ &lt;===&gt;အစိုင်အလာ၊ စလိဇလာ

ထိုမကျ ဒီမကျ &lt;===&gt;ဇဂိုးဇက၊ ငပိုင်းကိုင်းတန်

==(ဒ) ==
ဒါဏ်ရိုက်တယ်&lt;===&gt; ဒါဏ်တတ်တေ၊ အယာ်ကျရေ

ဒုန်းစီးနေကြတယ် &lt;===&gt;ယိုင်းထိုးနီကြတတ်တေ

ဒင်းဒင်းပြည့် &lt;===&gt;ဘဘုန်းပြည့်၊ ဒဒိုင်းပြည့်

ဒါးရှတယ် &lt;===&gt;ဒါးပြတ်တေ

ဒိုးဒိုးဒေါက်ဒေါက် &lt;===&gt;ဓားကေဓား၊ ဝါးကေဝါး

ဒုက္ခရှာလို့ &lt;===&gt;ဂရိဂထရှာလို့

ဒုက္ခတွေ့တယ် &lt;===&gt;ရဟုဆိုက်တေ
==(န) ==
နှုတ်ကြမ်းရေ &lt;===&gt;ပဇာ့ယုတ်တေ

နှုတ်သရမ်းရေ &lt;===&gt;ပဇာ့မျောက်တေ

နင်တို့တတွေ&lt;===&gt; နင်ရို့တိ၊ အယိုးရို့၊ ဟေရို့

နောက်ထပ်နည်းနည်းပေး &lt;===&gt;အရာတစိသျှေ၊ စကေသျှေပီး

နီနီရဲရဲ ကျာကျာရဲ၊ &lt;===&gt;တစ်တွတ်နီ၊ ရရဲတစ်တောက်

နမော်နမဲ့ &lt;===&gt;နမိနမော၊ မောသီမောသတ်

နှေးတယ်&lt;===&gt; ကြာရေ

နွမ်းတယ် &lt;===&gt;ညောရေ

နှလုံးမြေကျထိုင်နေတယ် &lt;===&gt;ပပိထိုင်နီရေ

နီးနီးကပ်လို့ &lt;===&gt;တတက်ကပ်လိုက်

နတ်ဗေဒင်မေးတယ် &lt;===&gt;ဆန်ခွက်ကြည့်ရေ

နှိပ်စက်တယ် &lt;===&gt;ညှိဆဲရေ
==(ပ) ==
ပါရှိသမျှ ပစ္စည်း(ကုန်) အကုန်လုံးဝယ်တယ်&lt;===&gt; ချွတ်တေ

ပက်လက်အိပ်တယ်&lt;===&gt; ထလန်းဂါးအိပ်တေ

ပြောင်ချော်ချော်ရုပ်&lt;===&gt; ပြုတ်မနူးရုပ်

ပြေပြေပြစ်ပြစ်&lt;===&gt; ပပိုက်နနိုက်

ပျာလောင်ခတ်နေတယ်&lt;===&gt; ယောက်ယက်သတ်နီရေ

ပိန်ပိန်ပါးပါး &lt;===&gt;ရိုးဇီရိုးဇောက်

ပွက်ပွက်ဆူနေတယ်&lt;===&gt; ကျွကျွက်ဆူနီရေ

ပြုစားတယ် &lt;===&gt;ဆီးပြုရေ

ပြုံးပြုံးသွင်သွင် &lt;===&gt;ခပြုံခသွင်၊ ပြုံသိပြုံသွင်

ပွဲချင်းပြီးသေတယ်&lt;===&gt; ဂွင်ဒိုက်သီရေ

ပိုးပန်းကြတယ် &lt;===&gt;နောက်ပိုးချကြတ်တေ
==(ဖ) ==
ဖာသိဖာသာ &lt;===&gt;ဖာသာလဝါ

ဖဲရိုက်ကြတယ် &lt;===&gt;ဖဲကဇပ်ကတ်တေ

ဖောက်ပြားတယ် &lt;===&gt;ယှောက်ခိုးရေ

ဖွေးဖွေးဖြူ &lt;===&gt;ဖဖြူဆွဆော့၊ ဆဆွတ်ဖြူ၊ ဖဖြူဆဆွတ်

ဖြစ်ကတတ်ဆန်း &lt;===&gt;ဟရူဘရူ၊ ဖာလိဖာလာ

ဖရိုဖရဲ &lt;===&gt;ဖောလီဖောလော

ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း &lt;===&gt;ဖဖြောင့်တတန်း၊ ဖဖြောင့်သဘက်

ဖြန်ဖြေတယ်&lt;===&gt; ဖျိုင်ရေ

ဖားနေတယ် &lt;===&gt;ကပ်ပီကပ်ပါးလုပ်နီရေ

==(ဗ) ==
ဗေဒင်မေးတယ်&lt;===&gt; ဝှရားတွက်တေ
ဗလိနတ်စာကျွေးတယ် &lt;===&gt;အချိုပွဲ၊ အချိုင်ပွဲဆက်တေ

ဗလိနတ်စာပသတယ် &lt;===&gt;နတ်တင်ရေ
==(ဘ) ==
ဘယ်တော့ပြီးမှာလဲ &lt;===&gt;ဇာခါကျီဖို့လည်း

ဘေးသင့်တယ် &lt;===&gt;ဖီးကျရေ

ဘုဉ်းသွားတယ် &lt;===&gt;မြှင့်လခရေ

ဘွင်းဘွင်းပြောရေ&lt;===&gt; ဗြောင်ပြောရေ

==(မ) ==
မောပန်းတယ် &lt;===&gt;ညောင်းရေ

မျက်နှာထားတင်းတင်းနဲ့&lt;===&gt; မျက်ကြောတတင်းနန့်

မွဲပြာတယ် &lt;===&gt;ဖွဲရာကျရေ၊ ပြာချီးကျရေ

မေ့လျော့နေတယ် &lt;===&gt;မိန့်နီရေ

မျက်နှာသာရအောင်လုပ်တယ် &lt;===&gt;စော်ရမော်ရလုပ်နီရေ၊ ရွံ့ကီရွံ့ကာလုပ်နီရေ

မပိုမလျော့ တိတိကျတယ် &lt;===&gt;တံသုန်းတိုက်ကျရေ၊ တံသီးတိုက်ကျရေ

မနိုင့်တနိုင် လေးလေးပင်ပင် ထမ်းလာတယ် &lt;===&gt;ချပါသပါထမ်းလာရေ

မလိမ့်တပတ် &lt;===&gt;မဟောက်တကွန်နှင့်

မွေးစားတယ်&lt;===&gt; မွီးစပ်တေ

မန်းမှုတ်တယ် &lt;===&gt;မန္တရားမန်းရေ

မတ်တပ်ရပ်လိုက် &lt;===&gt;ရပ်စောက်ဆောက်လိုက်

မလေးမခန့် &lt;===&gt;မထိတထိ၊ မအို့လီအို့လီ

တီတီတာတာလုပ်နေတယ် &lt;===&gt;ပွတ်ချီပွတ်ချက်လုပ်နီရေ

မဟုတ်လျှင် &lt;===&gt;မသဂါဂေ

မဟုတ်မှလွဲရော&lt;===&gt; မဟုတ်ကေနီလီဖို့

မဟုတ်တရုတ် &lt;===&gt;တောက်တီတောက်တောက်၊ အလေးဘလေး၊ ဘော်လီဘော်လာ

မှေးတယ် &lt;===&gt;ငိုက်တေ

မအောင်မြင်&lt;===&gt; ယှူရေ

မဆီမဆိုင်ပြောတယ်&lt;===&gt; ဖောက်ဆီဖောက်ဆပ်ပြောရေ

မဆန့်တော့ဘူး &lt;===&gt;မကန်ဗျာယ်

မည်းမည်းကြီး &lt;===&gt;မမဲတတုတ်၊ တတုတ်မဲ

မေ့မေ့လျော့လျော့&lt;===&gt; မောသီမောသတ်

မနီးမဝေး &lt;===&gt;မဝီးမပါး

မောမောပန်းပန်း&lt;===&gt; ညညောင်းညညာ

မျက်စိလည်သွားတယ်&lt;===&gt; အရပ်လည်လာရေ

မိုးပက်တယ် &lt;===&gt;မိုးဖြူရေ

မရိပ်စား၊ &lt;===&gt;မရိပ်မိ အရိပ်မကျ

မျှောတယ် &lt;===&gt;မျှိုးရေ

မျိုးဆက်စဉ်လာ&lt;===&gt; ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်

မိုးချုပ်လာတယ်&lt;===&gt; နီဝင်လာရေ

မယောင်မလည် &lt;===&gt;မဟုတ်လီဟုတ်လီ

မမေးမစမ်းအရမ်းပဲ &lt;===&gt;ပရီမစိုက်၊ နရီမစိုက်

မတ်စောက်တက်ရတယ် &lt;===&gt;ရင်ကန်တက်ရရေ

==(ယ) ==
ယမင်းရုပ်လို&lt;===&gt; ညမင်းသျှေပိုင်

ယနေ့တိုင်&lt;===&gt; ဒေနိန့်ထိ၊ အေဂနိန့်ထိ

ယောင်လည်လည် &lt;===&gt;ယောင်တိယောင်တောင်

ယိမ်းယိမ်းယိုင်ယိုင် &lt;===&gt;ဗြားသီဗြားသတ်

လှုပ်လှုပ်ရှားရှား များတယ်&lt;===&gt; ယော်ယက်ခတ်တေ
==(ရ)== 
ရေပက်တယ် &lt;===&gt;ရီလောင်းရေ

ရွာလုံးကျွတ်&lt;===&gt; ရွာဟုံ

ရှေးရှေးတုန်းက&lt;===&gt; အယင်ခေါက်တစ်ခါ

ရင်ထုမနာ&lt;===&gt;ရင်ဆာရေ

ရှေ့နေငှားတယ် &lt;===&gt;အောက်ကျီကိုင်ရေ

ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေ&lt;===&gt;း ဗလပွီ သင်္ချာလိုက်နီရေ၊ ခြူခြာသတ်နီရေ

ရူးပေါပေါ &lt;===&gt;ပေါ်ချီပေါ်ချာ၊ ရူးတီးရူးထား၊ ခပေါ်သီခပေါ်သွပ်

ရိုးရိုးပဲ &lt;===&gt;ဖဖြောင့်ဗျာယ်

ရှေ့ဆိုင်၊ ရင်ဆိုင်တွေ့ကြတယ် &lt;===&gt;ထက်ပက်တွိကြတ်တေ

ရှေးဦးစွာကပင်&lt;===&gt; ပွီလာဦးကပင်

လျှောက်လည်နေကြတယ် &lt;===&gt;ယောင်နီကြတ်တေ

ရမ်းကားနေတယ် &lt;===&gt;ခြူနီရေ

ရုတ်တရက် &lt;===&gt;ဗြတ်ခနဲ၊ ပရုန်းနရုန်း

ရှင်းရှင်းလင်းလင်း&lt;===&gt; ပပြတ်သသား

ရံဖန်ရံခါ &lt;===&gt;တစ်ခါတစ်ရီ၊ ရံဖိရံခါ
==(လ) ==
လမ်းခရီးမသိ &lt;===&gt;လမ်းမသိစမ်းမသိ

လက်ထပ်ပေးစားတယ်&lt;===&gt; ပဇပ်တေ

လှေလှော်တယ်&lt;===&gt; တက်ခတ်တေ၊ ပင်းတန်းခတ်တေ

လိမ်ပြောတယ်&lt;===&gt; ညာရေ၊ ဝါရေ

လေးလေးလံလံ ထမ်းလာတယ်&lt;===&gt; လလီးဖဖင်ထမ်းလာရေ

လက်သရမ်းတယ် &lt;===&gt;လက်မျောက်တေ

လက်ပန်းခြေပန်းကျသွားတယ် &lt;===&gt;လက်သီခြီသီ ဖြစ်လခရေ

လူတတ်လိုလို၊ လူပါးလိုလို &lt;===&gt;တတ်ယောင်ကား၊ နပ်ယောင်ကား

လွင့်နေတယ်&lt;===&gt; ရွင့်နီရေ

လေလံပစ်တယ် &lt;===&gt;ညလင်တင်ရေ

လူတွင်ကျယ်လုပ်တယ် &lt;===&gt;လကျယ်လုပ်တေ

လူလိုသူလို &lt;===&gt;လူပိုင်သျှင်ပိုင်

လန့်ဆန်ကျတယ် (ဆန့်ကျင်ဖက်ကျတယ်) &lt;===&gt;ဖလိဖလာကျရေ၊ ဂွဒီဂွဒိုက်ကျရေ

လိုလိုမယ်မယ်&lt;===&gt; လိုတောင့်မင်းတ၊ ဆယ်ရိတ်တရိတ် ကိုးရိတ်တရာ

အလုံးစုံ ငှားတယ်&lt;===&gt; ထိန်းဂါငှားရေ

လူသိရှင်ကြား၊ လူမြင်သူမြင် &lt;===&gt;ပပြောင်တတောက်၊ ပပြင်တတ်

လိုက်လိုက်လျောလျော&lt;===&gt; လလိုက်ခခင်

လိမ်ဉာဏ်နှောတယ် &lt;===&gt;ကုက္ကုစ္စစိတ်နန့်

လတ်တလော&lt;===&gt; ပခန့်နခန့်၊ ပခတ်နခတ်၊ ပရုန်းနရုန်း

လက်သီးနှင့်ထိုးတယ် &lt;===&gt;ပိတ်သတ်တေ

လူကြုံပါးလိုက်တယ် &lt;===&gt;ဆောင်းပါးထည့်လိုက်တေ

လူမြင်မတော် &lt;===&gt;အမြင်မကောင်း

လူပါးဝတယ် &lt;===&gt;အနပ်ရွန်ရေ၊ နပ်ယောင်ကားရေ

လေထဲတွင် &lt;===&gt;တိုက်အိမ်ဆောက်နေတယ် ဘိန်းစားစိတ်ကူးကူးနီရေ

==(ဝ) ==
ဝိုင်းဝန်းဆော်ကြတယ် &lt;===&gt;ဝိုင်းသတ်ကြတ်တေ

ဝဋ်လည်တယ် &lt;===&gt;ဝဋ်လိုက်တေ

ဝတ်လစ်စလစ် &lt;===&gt;လင်းကြဲ

ဝိုးတဝါး&lt;===&gt; မမှုန်ချေ၊ မမှတ်မိပိုင် မှတ်မိပိုင်

ဝမ်းမြောက်တယ် &lt;===&gt;ဝမ်းသာရေ

ဝန်ချတယ် &lt;===&gt;အမှားခံရေ

ဝေယျာဝစ္စများတယ် &lt;===&gt;ဝေစိကိစ္ဆာများတယ်၊ ဝေယျာကိစ္စများရေ
==(သ) ==
သွယ်ဝိုက်ပြောတယ် &lt;===&gt;အရိပ်ချပြောတယ်

သေးငယ်တယ်၊ သေးသေးလေး &lt;===&gt;ပိစိကနာသျှေ၊ မှုန့်စိကနာသျှေ

သုတ်သီးသုတ်ပြာ &lt;===&gt;အလောသုံးဆယ်

သိပ်ကပ်စေးနဲတယ် &lt;===&gt;ကကောင်းစိကုပ်တေ၊ ကကောင်းပွန်ရေ

သိပ်စပ်စုတယ် &lt;===&gt;စိရာနှမြာလိုက်တေ

လေလွင့်နေတယ် &lt;===&gt;ဆပွတ်သတ်နီရေ၊ ရွင့်ပြာသတ်နီရေ၊ လတားခတ်နီရေ

သိပ်နွမ်းတယ် &lt;===&gt;ကကောင်းရိရေ၊ ကကောင်းညင်ရေ

သင်္ဘောဆေးသုတ်ထားတယ် &lt;===&gt;ရောင်ကျိုင်ထားရေ

သွားပုတ်လေလွင့်ပြောနေတယ် &lt;===&gt;ဂါနန်ကုတ္တရပြောရေ

သိပ်ပါးတဲ့ကလေး &lt;===&gt;ကကောင်းနပ်တေအသျှေ

သိပ်ဆော့တဲ့ကလေး &lt;===&gt;ကကောင်းယှုတ်တေ (ကကောင်းသဲရေ) အသျှေျ

သေသေချာချာ &lt;===&gt;စစိနနံ

သိပ်ချည်တယ် &lt;===&gt;တတက်ချိုင်ရေ

သိပ်ဇီဇာကျယ်တယ် &lt;===&gt;ကကောင်းအဆာကျယ်ရေ

သီချင်းဆိုတယ် &lt;===&gt;တေးခြင်းဆိုရေ

သိပ်တော်တဲ့သူ&lt;===&gt; အာဂါ့သား၊ အာဂါ့လူ

သတ္တိရှိတယ်&lt;===&gt; ဝံ့ရေ

သိပ်ပူတယ် &lt;===&gt;ကကောင်းအိုက်တေ

သေအတူသျှင်အမျှ &lt;===&gt;အားကိုးရတယ် သီတူရှင်ဖက်ရရေ
==(ဟ) ==
ဟစ်အော်တယ် &lt;===&gt;ဟောရေ

ဟိတ်ကောင် &lt;===&gt;အဝေ၊ အဝေး

ဟောက်တေ &lt;===&gt;ငေါက်တေ

ဟောက်တယ် (အိပ်နေစဉ်) &lt;===&gt;မွှန်ရေ

ဟေ&lt;===&gt; အဝေး၊ ဟဲ့၊ ဟိုက်

ဟန်နှင့်ပန်နှင့် &lt;===&gt;ဂိုက်နန့်ဆိုက်နန့်

ဟန်ပြတယ် &lt;===&gt;ဗန်းပြရေ

ဟုတ်သလိုလို &lt;===&gt;ဟုတ်တိပတ်တိ

ဟိန်းသွားတယ် &lt;===&gt;ဟုန်လခရေ

==(အ) ==
အခက်အခဲ ကြုံရတယ်  &lt;===&gt;ဟေးလမားသတ်တေ

အရိပ်အကဲ သိတယ်  &lt;===&gt;မျက်နှာပိုးသိရေ

အလွန်တရာ  &lt;===&gt;အယှုတရာ (ရေအနက်၊ ကုန်းအမြင့်တွင် သုံးသည်။)

အစားပေးတယ်  &lt;===&gt;တက်စားပီးရေ

အစဉ်အခါတိုင်း (မပြတ်ခါခါ) &lt;===&gt; ယက်ပြတ်၊ ရက်ပြတ်

အဆိုးအပျက်  &lt;===&gt;ဘင်းဂါသတ်

အီးပေါက်တယ် &lt;===&gt; ချီးပေါက်တယ်

အီးပါတယ်  &lt;===&gt;ချီးစိုက်တယ်

အရမ်းကာရော  &lt;===&gt;ဒရောင်းဆရောင်း၊ ရုန်းရင်းဆန်ခပ်၊ အကြမ်းပတမ်း

အကြမ်းပတမ်း  &lt;===&gt;ကြမ်းတီကြမ်းတိုက်၊ ဒရူးဗရူး

အလိမ္မာရှိတယ်  &lt;===&gt;ဖောက်နှစ်ပြည့်ရေ

အနှောင့်အယှက်မပေးပါနဲ့  &lt;===&gt;ဂရုတ်ဂယှုတ်လုပ်မနီကေ့

အမူလုပ်တယ်  &lt;===&gt;ဟန်ထုတ်တေ

အဆက်မပြတ်ပြောနေတယ်  &lt;===&gt;တတွတ်တွတ် ပြောနီရေ၊ စကဆန် ရှည်နီရေ၊ ကာနံ့ရှည်ရေ၊ ကာနုံ့များရေ

အန်တုတယ်  &lt;===&gt;ကလန်ကဆန်လုပ်တေ

အံကြိတ်နေလိုက်ရတယ်  &lt;===&gt;ပဇိကိုက်နီလိုက်ရရေ

အလျော်ပေးရတယ်  &lt;===&gt;ဘင်းဂျီဖောက်ကျီကျရေ

အရက်မူးတယ်  &lt;===&gt;အရက်ယစ်တေ

အနည်းငယ်  &lt;===&gt;တစိသျှေ၊ စကေသျှေ၊ အနဲသျှေ

အလျှဉ်းမလုပ် &lt;===&gt; နနုန့်မလုပ်၊ တစိကေလဲ့မလုပ်

အရသာမရှိ  &lt;===&gt;ပေါ့ပျက်ပျက် ပပေါ့သသော့

အပုတ်နံ့လှိုင်နေတယ်  &lt;===&gt;ဟောင်ရေ

အလကားဖြစ်သွားတယ်  &lt;===&gt;ဗလချိဗလချာဖြစ်လခရေ

အပေါ့စား  &lt;===&gt;ဖန်တာကျီ

အပေါ်ယံ  &lt;===&gt;အထက်ပေါ်ရီ

အကြောက်ကြီးကြောက်လို့သာနေရတယ်  &lt;===&gt;ကြောက်ကြီးသန်ဖက်ကျလို့ရာ နီရရေ

အရောအနှောသာ (မျိုးနွယ်)  &lt;===&gt;ဗန်ဒီဗန်ဒတ်ရာ

အလျင်အမြန်  &lt;===&gt;အယင့်အယင့်၊ အယင်ဗယင်

အမယ်လေးဗျာ &lt;===&gt; အဘာလေးဝေး

အ တယ် &lt;===&gt; န ရေ

အောက်ခြေလွတ်သွားတယ် &lt;===&gt; မြင့်ဂါသတ်လခရေ၊ အာဂါလီဆောင်ရေ၊ ဘောင်းဇောက်တက်လခရေ

အတော်ကြီးတယ်  &lt;===&gt;အင်တန်ကြီးရေ

အပေါ့သွားတယ်  &lt;===&gt;သရေပေါက်တေ၊ အာဘောလားရေ

အခိုင်ခိုင်သီးတယ်  &lt;===&gt;အပြွတ်ပြွတ်သီးရေ

အဆင်သင့်  &lt;===&gt;အလိုက်သင့်

အတော်ပဲ  &lt;===&gt;အတန်ဗျယ်

အရိပ်အခြည်ကြည့်နေတယ် &lt;===&gt; ဇိုင်းကြည့်နီရေ

အစားမက်တယ်  &lt;===&gt;အစားရုပ်တေ

အေးအတူပူအမျှ  &lt;===&gt;သာကေလဲစံ၊ နာဂေလဲခံ

အထ့အငေါ့နှင့်ပြောတယ်  &lt;===&gt;အချိတ်အကောက်နန့်ပြောရေ

အကဲခတ်နေတယ်  &lt;===&gt;အရိပ်ချကြည့်နီရေ

အလုပ်ရများတယ်၊ ဇီဇာကျယ်တယ်  &lt;===&gt;ဇကာကျယ်ရေ၊ ပဇိပဆာများရေ

အရောင်းကောင်းတယ်  &lt;===&gt;စွန်ရေ

အကြိမ်ကြိမ်သွားတယ် &lt;===&gt; အခေါက်ခေါက်လားရေ

အော်ဟစ်ဆူနေကြတယ်  &lt;===&gt;ကျကျွတ်ကြီးရိုက်လို့

အားကူပေးနေတယ်  &lt;===&gt;လီလွှတ်နီရေ

အစဉ်းအဝေးပြုလုပ်တယ်  &lt;===&gt;မိတ်တိန်ထိုင်ရေ
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>c2us6fy9sdakt3yf0osv3ziapum51gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်စည်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1827</id>
    <revision>
      <id>20823</id>
      <parentid>16590</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832064}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5399" sha1="sml5odtd1j68ca5pyqdhf3qlp2anws7" xml:space="preserve">==ရခိုင်စည်==
ကိုးစိတ်ကိုးလံ၊ ကိုးပင်းကန်၊ ကျင်သန်တက်ပြီး၊ စည်ကိုတီး ဟု ဆိုလိ့ဟိခကတ်ရေ။
စူလစနြ ́မင်း ဝေသာလီမှ ပင်လယ်ရပ်ခြားသို့ လှီတော်တိနှင့် ခရီးထွက်ရေအခါ ကိုးစိတ်
ကိုးလံဟိရေ လှီလောင်းကြီးတိပေါ်၌ ကျင်သန်ခေါ် လူသန်တိတက်ပြီး လှော်ခတ်ရာတွင်
ရခိုင်စည်ကို တီးလီရေ။ လှီတော်သံ-ဟန်စွလေကိုလည်း တက်ခတ်သား လူသန်ရို့
သီဆိုကတ်ရေဟု သိရရေ။ ရခိုင်စည်ကို စနြ ́ားမင်းတိလက်ထက်တိစွာ အသုံးပြုခကတ်
ရေဟု သိရရေ။ စည်တော်ရွန်းခရေ့တောင်ကို စည်ကြီးတောင်ဟု ဂနိတိုင် ခေါ်ဝေါ်
လျက် ဟိကတ်ရေ။

ရာဇဝင်မှတ်တမ်းရို့၌ ဒွါရာဝတီမြို့က ဒသဘာတိက ညီနောင်ရို့ ပင်လယ်ကမ်းနား
ရေကစားရာသို့ မျောပါလာရေ ကက္ကဋပုစွန်လက်မကို ဗဟိုစည်ကြက်လုပ်၍ မြှောက်စည်
ပြုထားခရေဟု ဆိုရေ။ ထိုအခါမှစ၍ စည်တူရိယာပေါ်လာရေ့ သဘောပင် ဖြစ်ရေ။
အဓိပ္ပာယ်မှာ စည်တူရိယာကို ဒွါရာဝတီ-ဝေသာလီရို့၌ စတင်အသုံးပြုခရေဟု ဆိုလိုရေ။
စည်တိူရိယာကို များရေအားဖြင့် ပိတောက်သားနန့်လုပ်ရေ။ တဖက်တွင်
နွားသားရီ၊ တဖက်တွင် ဆိတ်သားရီကို ကြက်ရပေရေ။ ဆိတ်သားရီကြက်ရေ့
ဘက်ကို စောင် ဘက်လို့ခေါ်ပြီး နွားသားရီ ကြက်ရေ့ဘက်ကို ဗြိန်း ဘက်လို့ ခေါ်ရေ။
အချို့နီရာတိတွင် ဗြိန်း ဘက်လို့မခေါ်ဘဲ ဂြမ်းလို့ ခေါ်ရေ။ စောင်ဘက်ကို အခြင်း
ဖော်ရေ့ဘက်ဟုခေါ်ပြီး ဗြိန်းဘက်ကို အသံလိုက်ရေဘက်လို့ ခေါ်ရေ။ 

စည်တီးရေ့အခါ ရခိုင်အသံ စောင်-ဗြိန်း ဆိုရေ အသံမျိုးထွက်လာလီရေ။ တစ်စုံတစ်ခု ကောင်းမှု
ကုသိုလ်ပြုရေ့အခါ ယင်းကောင်းမှုနန့်ပတ်သက်ရေ့ တီးလုံးတီးကွက်မျိုးတိကို တီးရရေ။
စောင်ဘက်ကို လက်နန့်အခြင်းဖော်ပြီးကေ ဗြိန်းဘက်ကို ဆင်စွယ်ခေါ်ရေ့ တုတ်နန့်
တီးရရေ။ မင်္ဂလာဟိရေ အမှုကိစ္စရို့မှာ တီးမည်ဆိုကေ စည်ရို့၏ထုံးစံအတိုင်း အဝတ်
ဝတ်ပီးရရေ။ ဤသို့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတွင် အမျိုးအစားအားဖြင့် နှစ်မျိုး သုံးမျိုးဟိရေ။
စည်ဝတ်ခါးပုံကြိုး၊ ရင်သိုင်း၊ သဘင်တွဲအစဟိရေ့ အဝတ်အစားတိကို ဝတ်ဆင်ရရေ။
ရာဇဝင်မှတ်တမ်းရို့၌ ရခိုင်အမျိုးသားရို့ရေ အောက်ပါစည်တိကို အသုံးပြု ခကတ်
ရေဟု တွိ့ရရေ။ 

၁။ မြောက်စည် (ဗဟိုစည်)

၂။ သံလွင်စည်

၃။ မုရိုးစည် (စည်ဗြော)

၄။ စည်ပုတ်

၅။ စည်ကြီး (ရွန်းစည်)

၆။ ဒုံမင်း

၇။ စည်ပန်းတောင်း

၈။ စည်ဝမ်း

၉။ ပတ်သာ (ပတ်မ)

၁၀။ တစ်ဖက်စည်

၁၁။ ပန်းတျား (ပန်းတျင်း)

၁၂။ ပတ်စည် (ကျင်စည်)

၁၃။ စည်ချေ &lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p16&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်တူရိယာတိ]]</text>
      <sha1>sml5odtd1j68ca5pyqdhf3qlp2anws7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်စတုတ္ထသံဂါယနာတင်ခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1828</id>
    <revision>
      <id>20824</id>
      <parentid>6802</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832071}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4760" sha1="ciacxdaxh2sfcb04iafytxntkxqa8v6" xml:space="preserve">==ရခိုင်စတုတ္ထသံဂါယနာတင်ခြင်း==

ဝေသာလီတွင် သီရိစန္ဒြားမင်း အုပ်စိုးစဉ်၌ အိန ္́ဒိယပြည်တွင် ဗောဓိသတ္တဝါဒ၊ မဟာယနဘာသာတိမှာ အင်အားကောင်း
နီရေအချိန် ဖြစ်ရေ။ ထိုဝါဒသမားတိ ဝေသာလီဟိ ဗြဟ္မဏတိနန့် ပေါင်းမိကာ မဟာယနဝါဒတိ ဝင်ရောက်လာမည်ကို
ကြိုတင်သိမြင်ခရေ။ ထို့ကြောင့် ထေရဝါဒဗုဒ ̈သာသနာ အရှည်တည်တန့်နိုင်ရန်အတွက် ရည်စူး၍ သီရိစန္ဒြားမင်းရေ
ရဟန္တာမထေရ်ဖြစ်ရေ အရှင်စူဠရေဝနန့် တိုင်ပင်ပြီး ဥတ္တမကိန်း (၅၆၀)ဖြိုြွကင်းသက္ကရာဇ် (၂)ခုတွင် ဝေသာလီမြို့တော်၌
စတုတ္ထသံဂါယနာ တင်ခရေ။

တင်ရေသက္ကရာဇ် ----- သီရိစန္ဒြားမင်း ဥတ္တမကိန်း(၅၆၀)ဖြိုြွကင်း (၂)ခု သာသနာနှစ် ဓာတုဋီကာ
(၁၁၆၉) တန်းခူးလပြည့်ကျော်(၁)ရက်နေ့

တင်ရာဌာန----- ဝေသာလီမြို့တော်၏ အရှေ့ဘက်ဟိ ရွှေတောင်ကြီးတောင်

အမှီပြုရရေမင်း----- သီရိစန္ဒြားမင်း

ကြီးမှူးရေပုဂ္ဂိုလ် တင်ရေသံဃာတော်- သံဃရာဇာစူဠရေဝရဟန္တာမထေရ်

အရေအတွက်- ရခိုင်ပြည်မှ (၁၀ဝဝ) သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ (၁၀ဝဝ)ပေါင်း သံဃာတော်(၂၀ဝဝ)

သံဃာယနာတင်ပုံ- ပိဋကတ်သုံးပုံကို အာဂုံဆောင်နိုင်ရေ ရဟန်းတော် (၈)ပါးက နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆို
၍ ကြေးဝါပြားတိတွင် ရေးထိုးကြရေ။

သုတန္တကျမ်း ပါဠိတော်ကို အလျားတစ်တောင်တထွာ အနံတောင်ဆုတ် အထူ တမူးဟိရေ ကြေးပြားတစ်ချပ်စီတွင်
စာကြောင်းရေ တစ်မျက်နှာ (၂၇)ကြောင်းစီပါရေ အချပ်ပေါင်း(၉၀ဝ)၌ ရေးထိုးကြရေ။ ဝိနယပါဠိတော်ကို
အရွယ်အစားတူ ကြေးဝါပြား (၂၅၀)ချပ်နန့် အဘိဓမ္မာပါဠိတော်ကို ကြေးဝါပြား (၈၄၀)ချပ် စုစုပေါင်းချပ်ရေ
(၂၀ဝဝ)တွင် ရေးထိုးကြရာ၊ အချိန်ကာလ တစ်နှစ်ကြာရေ။ အဌကထာဖြစ်ရေ ဝိနယကို ကြေးဝါချပ် (၇၅၀)
သုတ္တံကို ကြေးဝါချပ် (၁၅၀ဝ) အဘိဓမ္မာကို ကြေးဝါချပ် (၆၉၀)၊ ဝိသုဒ ̈ိမဂ်ကို ကြေးဝါချပ် (၄၀) ကင်္ခါဝိတရနိကို
ကြေးဝါချပ်(၂၀)ပေါင်း (၃၀ဝဝ) အချိန်နှစ်နှစ်ကြာရေ။ အားလုံးကြေးဝါချပ်ရေ (၅၀ဝဝ)ကို အချိန်ကာလ (၃)နှစ်ကြာ
အောင် ရေးသား၍ စတုတ္ထသံဂါယနာတင်ခရေ။ ထိုတင်ခရေ ကြေးပြားအချို့မှာ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ဟိကြောင်း သီဟိုဠ်မှ
ကျောက်စာမင်းကြီး မြောက်ဦးသို့ ရောက်ဟိလာစဉ်က ပြောကြား၍ သိဟိရရေ။&lt;ref&gt;မြောက်ဦးမြို့နယ်ဖြစ်သမိုင်း (p-6)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဘာသာရီး‎]]</text>
      <sha1>ciacxdaxh2sfcb04iafytxntkxqa8v6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်စာပီဆိုင်ရာ စာအုပ်စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1830</id>
    <revision>
      <id>20825</id>
      <parentid>19829</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q118130377}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22937" sha1="kmcc2cbii00iq9yjmfjynir5alcf4ec" xml:space="preserve">[[Category:ရခိုင်စာအုပ်တိ]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:90%; line-height:1.2&quot;
|-
!စဉ်
!စာအုပ်နာမည်
!စာရေးဆရာ
!ထုတ်ဝေခုနှစ်
!အမျိုးအစား (ကဏ္ဍ)
!စာအုပ်ပုံစံ
!မှတ်ချက်

|-
| ၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1XAo5Judnldox9FS_lL9wr_4ihmsP6vxg/view?usp=drivesdk ရခိုင်အာဇာနည် သျှင်မဝါ အထုပ္ပတ္တိ]
|[[ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့ (မြောက်ဦး)]]
|၁၉၉၂
| [[အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
| ရုပ်ပုံစကန်
| 

|-
| ၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1HAZ9rE6bM6tPhpqsx_Anpc-kh7OZVoT9/view?usp=drivesdk ကိုလိုနီဘဝ ရွှေပြည်ရခိုင်]
|[[မြထွန်းအောင်]]
|၁၉၉၅
| [[သမိုင်း]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 

|-
| ၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1EVCKhQJ-EmlVHCK09VBQF0mRDYqU-Fx7/view?usp=drivesdk ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွန်]
|[[အရှင်စက္ကိန္ဒ]]
|၁၉၉၄
| [[ဘာသာစကား]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 

|-
| ၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |
[https://drive.google.com/file/d/1hTS9fgS376RN_38KbmLtBM7PihzWHh8G/view?usp=drivesdk ရခိုင်ဝေါဟာရအဘိဓာန်ကျမ်း]
|[[အရှင်ဝါသဝ]]
|၁၉၉၆
| [[အဘိဓာန်]] / [[ဘာသာစကား]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 

|-
| ၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |
[https://drive.google.com/file/d/1z9Gauf4FqNtcQH3dZzqQdeu0NkpfwI5d/view?usp=drivesdk ရခိုင်စာအရေးအသားနှင့်ပြဿနာများ]
|[[မောင်ဗသိန်း]]
|၁၉၉၆
| [[ဘာသာစကား]]
| 
| 

|-
| ၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်အက္ခရာ ရခိုင်စာ (အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း)]]
|[[ဂေါယာမြေစောဝင်း]]
|
| [[ဘာသာစကား]]
| 
| 

|-
| ၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်စကားပုံများကို အတ္တဗေဒအမြင်ဖြင့်လေ့လာခြင်း]]
|[[မဆွေဥခိုင်]]
|၂၀၀၇
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ရိုးရာကျေးလက်တေးများကို ဘာသာဗေဒအမြင်ဖြင့်လေ့လာခြင်း]]
|[[စောယဉ်မြ]]
|၂၀၁၃
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ဒေသိယစကားဝေါဟာရနှင့် သဒ္ဒါအသုံးအနှုန်းလေ့လာချက်]]
|[[မစန္ဒာဌေး]]
|၂၀၀၈
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၀
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်အပြောသဒ္ဒါ၊ ဘာသာဘေဒလေ့လာချက်]]
|[[မစန္ဒာဌေး]]
|၂၀၁၇
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မြေပုံဒေသိယစကားသံဖွဲ့ပုံနှင့် ဝေါဟာရအတန်းအစားလေ့လာချက်]]
|[[မောင်မြင့်ဌေး]]
|၂၀၀၉
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ပေါက်တောဒေသိယစကားလေ့လာချက်]]
|[[မတင်တင်နု]]
|၂၀၁၅
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ဘာသာစကားရှိ ဝေါဟာရများကို အတ္တဗေဒအမြင်ဖြင့်လေ့လာချက်]]
|[[မအိအိမွန်]]
|၂၀၁၆
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ကျောက်တော်မြို့ဒေသိယစကားများကို အသုံးချဘာသာဗေဒအမြင်ဖြင့်စီစစ်ချက်]]
|[[မလှခိုင်]]
|၁၉၇၉
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မာန်အောင်ဒေသိယစကားကို ဘာသာဗေဒအမြင်ဖြင့်လေ့လာချက်]]
|[[မခင်မော်ရွှေ]]
|၁၉၉၃
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မြောက်ဦးဒေသိယစကားလေ့လာချက်]]
|[[မနုမေသိန်း]]
|၂၀၀၅
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မြောက်ဦးခေတ်ကျောက်စာများကိုလေ့လာချက်]]
|[[မောင်ဦးတင်ဝင်း]]
|၂၀၁၃
| [[ကျောက်စာ]] / [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၁၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မြောက်ဦးခေတ်ကျောက်စာများကို ဘာသာဗေဒအမြင်ဖြင့်လေ့လာချက်]]
|[[မတင်တင်နု]]
|၂၀၁၄
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၁၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ဘာသာစကားရှိ သုဒ္ဓနှင့် ကာရိုက်ကြိယာများကို အတ္တဗေဒအမြင်ဖြင့်လေ့လာချက်]]
|[[မကျော့ကေခိုင်]]
|၂၀၁၄
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၂၀
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[သံတွဲဒေသိယမှ နှစ်ဘာသာနှောစကားများကို လူမှုဘာသာဗေဒအမြင်ဖြင့်လေ့လာချက်]]
|[[မညိုညိုစံ]]
|
| [[လူမှုဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၂၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မာန်အောင်ဒေသိယစကားလေ့လာချက်]]
|[[မအိအိမွန်]]
|၂၀၁၅
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၂၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ဖွန်းဒေသိယစကားလေ့လာချက်]]
|[[ထွန်းအောင်ကျော်]]
|၂၀၀၃
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၂၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်စာ ရခိုင်စကား]]
|[[ဇယန္တဗောဓိ / ပန်းအောင်]]
|၂၀၁၄
| [[ဘာသာစကား]]
| 
| 

|-
| ၂၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[စာရွေးနှင့် စာရေးအကွာအဝေး]]
|[[သန့်ဝဏ္ဏခိုင်]]
|၂၀၁၅
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၂၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[အေဒီ ခြောက်ရာစုနှင့် ယင်းမတိုင်မီ ရခိုင်ပြည်သုံး အက္ခရာ]]
|[[ဦးစံသာအောင်]]
|၁၉၇၄
| [[ဘာသာစကား]] / [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၂၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1YBJe2qPB_CjqNfjck75zz2OV5tu-2i51/view?usp=drivesdk ရခိုင်စာပေခရီး]
|[[အရှင်ကောသလ္လ]]
| -
| [[စာပေ]] / [[ဘာသာစကား]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 


|-
| ၂၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်တို့၏ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်သမိုင်း]]
|[[ဒွါရာဝတီ-အရှင်ကုသလ / ငွေသဇင်]]
|၂၀၁၅
| [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] / [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၂၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်လူမျိုးနှင့် မြန်မာစာ]]
|[[ဒွါရာဝတီ / အရှင်ကုသလ / ငွေသဇင်]]
|၂၀၁၄
| [[ဘာသာစကား]]
| 
| 

|-
| ၂၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် အပြောအခြီခံ ရခိုင်အရေးအသား]]
|[[မောင်ဗသိန်း]]
|၂၀၁၇
| [[ဘာသာစကား]]
| 
| 

|-
| ၃၀
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦး၊ ရခိုင်ဒေသိယစကားဖွဲ့ပုံ ဘာသာဗေဒလေ့လာချက်]]
|[[မောင်ကိုလေး]]
|၁၉၈၇
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၃၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[အာနန္ဒစန္ဒြမင်းကျောက်စာ]]
|[[ဦးစံသာအောင်]]
|
| [[ကျောက်စာ]]
| 
| 

|-
| ၃၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်အရှေ့စာပေနှင့် လူငယ်စာပေစာတမ်း]]
|[[မင်းသိန်းထွန်း / မင်းပြား]]
|၂၀၀၅
| [[စာပေ]]
| 
| 


|-
| ၃၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်မင်းသမီး ဧခြင်း]]
|[[ဦးမေအောင်]]
|
| [[ဧချင်း]] / [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၃၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်မင်းသမီး ဧခြင်း (ရွှေစေတီမူ)]]
|[[ဦးအောင်သာဦး]]
|၁၉၇၀
| [[ဧချင်း]] / [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၃၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/175t229c2H2YmiZx9opy0rFLB_rFopXxV/view?usp=drivesdk ရခိုင်မင်းသမီး ဧခြင်း / မောက်တော်ဧခြင်း (သရက်ချောင်းမူ)]
| [https://rki.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%98%E1%80%92%E1%80%B0%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%8A%E1%80%AD%E1%80%AF&amp;wprov=rarw1 ဘဒူ မင်းညို]
|၁၉၉၀
| [[ဧချင်း]] / [[ကဗျာ]]
|
| ထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ) ပြုစု / သရက်ချောင်းမူ

|-
| ၃၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1cVOR31tuwtAq_7E49tsGM5WpiaLydSit/view?usp=drivesdk ရခိုင်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်]
|[[ဦးဦးသာထွန်း]]၊ [[ဦးကျော်ထွန်းအောင်]]
|၂၀၁၇
| [[သမိုင်း]]၊ [[ကျောက်စာ]]၊ [[စာပေ]]
| ရုပ်ပုံစကန်
| 

|-
| ၃၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသိယစကား သံဖွဲ့ပုံ / ဘာသာဗေဒလေ့လာချက်]]
|[[မောင်ကိုလေး]]
|၁၉၈၇
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၃၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[စစ်တွေဒေသိယစကားများကို ဘာသာဗေဒအမြင်ဖြင့် စီစစ်ချက်]]
|[[မသန်းအေး]]
|၁၉၇၉
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၃၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မြောက်ဦးခေတ်ရှိ ရခိုင်ရှေးဟောင်းပိဋကတိုက်များ]]
|[[စောထွီးသျှင်]]
|၁၉၉၂
| [[သမိုင်း]] / [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| 
| 

|-
| ၄၀
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ဂန္ထဝင် ရခိုင်ဝေါဟာရ ၂၁၀၀]]
|[[ဦးထွန်းအောင်ကျော်]]
|၂၀၀၈
| [[အဘိဓာန်]]
| 
| 

|-
| ၄၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1G6X8SS_k6XIxd8kROBmro7kz-tEf942S/view?usp=drivesdk ရခိုင်စာဆိုတော်များ]
|[[ထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ)]]
|၁၉၉၁
| [[သမိုင်း]]၊ [[စာပေ]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 


|-
| ၄၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1ddb7NjMK7XjAkzMkPw3LUA0n2I_Plqgo/view?usp=drivesdk ရခိုင်ကဗျာနှင့် ရခိုင်အတွေးအခေါ်]
|[[စံကျော်ထွန်း]]
|၁၉၉၆
| [[စာပေ]]
| ဒီဂျစ်တယ်စာသား
| 

|-
| ၄၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရှေးဟောင်းရခိုင်ကျောက်စာများ]]
|[[ဦးဦးသာထွန်း]]
|၁၉၉၂
| [[ကျောက်စာ]]
| 
| 


|-
| ၄၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မြန်မာမူပြု မရသော ကာရံများ]]
|[[သာလှဦး]]
|၂၀၁၀
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၄၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်သင်ပုန်းကြီးဖတ်စာ]]
|[[ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု စာပေအဖွဲ့]]
|
| [[ပညာရေး]]
| 
| 

|-
| ၄၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ဖလောင်း / ရခိုင်အဘိဓာန်]]
|[[အောင်လှသိန်း]]
|
| [[အဘိဓာန်]]
| 
| 

|-
| ၄၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်စာလုံးပေါင်း ခေတ်မီသတ်ပုံကျမ်း]]
|[[သထော်ဥ]]
|၂၀၂၂
| [[ဘာသာစကား]]
| 
| 

|-
| ၄၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်သဘာဝတေးကဗျာများ]]
|[[အရှင်စက္ကိန္ဒ]]
|၁၉၆၁
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၄၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ကျေးလက်တေးကဗျာများ]]
|[[မစမ်းကေသီအောင်]]
|၂၀၁၁
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၅၀
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရမ္မာဝတီ သဘာဝတေးကဗျာများ]]
|[[ထွန်းရွှေခိုင်]]
|၁၉၉၀
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၅၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်တေးသံ]]
|[[ဦးမင်းနိုင်]]
|၁၉၆၅
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၅၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[သတ္တထာနုသာခြင်း]]
|[[တန်းခိုးဆရာထွန်း]]
|၁၉၅၇
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၅၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ကြောင်လိမ်လှေကားကဗျာများ]]
|[[စစ်တွေစောနောင်]]
|၁၉၆၆
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၅၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ဥပမာစုံ ရခိုင်စကားပုံ]]
|[[အရှင်စက္ကိန္ဒ]]၊ [[အရှင်ဝါသဝ]]
|၁၉၉၆
| [[စကားပုံ]]
| 
| 

|-
| ၅၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ဥဒိန္နရတုကဗျာ]]
|[[တန်းခိုးရွာဆရာထွန်း]]
|
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၅၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ဘဝမှတ်တမ်း ရွှန်းလိုက်ရတုကြီး]]
|[[အောင်ကျော်ဇံ]]
|၁၈၄၀
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၅၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မဏိကုဏ္ဍလ အလင်္ကာ]]
|[[မောင်စံဖော်]]
|၁၉၉၈
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၅၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ရိုးရာဝတ္ထု ရွှေလက်ဆောင်]]
|[[မင်းပြား / မင်းသိန်းဇံ]]
|၂၀၁၆
| [[ဝတ္ထု]]
| 
| 

|-
| ၅၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |
[https://drive.google.com/file/d/1FredoVC49iLj_Sappeb0__FuwG0SWKTB/view?usp=drivesdk ဂုတ္တိလနှင့် မုသိကသာခြင်းသစ်]
|[[ဆရာအောင်ထွန်း]]
|၁၉၉၀
| [[စာပေ]] / [[သာခြင်း]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 

|-
| ၆၀
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ပဒုမဝတီသာခြင်းနှင့် စာဆိုဂုဏ်ရည်စာတမ်း]]
|[[ညိုညိုလွင်]]
|၂၀၁၈
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၆၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[လောကသာရပျို့]]
|[[ရခိုင်သူမြတ်]]
|
| [[ပျို့]]
| 
| 

|-
| ၆၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |
[https://drive.google.com/file/d/1ra4bTFDJnh7jymcaqw46NDxQ5oG9tL4P/view?usp=drivesdk ကဝိကဏ္ဍပါသကျမ်း]
|[[ရခိုင်သီလဝံသ]]
|
| [[စာပေ]] / [[ကဗျာ]]
| ရုပ်ပုံစကန်
| 

|-
| ၆၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မိညို၏ ပိုဒ်စုံရတု]]
|[[စာဆိုတော်မိညို]]
|
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၆၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[၁၂ လရာသီနှင့် ပိုဒ်စုံရတု]]
|[[ဥက္ကာပျံ]]
|
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၆၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[လောင်မွန်စိုင်းဒြားဧ]]
|[[စစ်တွေပုံနှိပ်တိုက်]]
|၁၈၈၆
| [[ကဗျာ]]
| 
| 

|-
| ၆၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်လျောက်ထုံးများ]]
|[[နန္ဒာထွန်း]]
|၂၀၀၃
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၆၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်သာစွလေအလင်္ကာ]]
|
|
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၆၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ဒေဝန်းကြီးမှတ်တမ်း]]
|
|
| [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၆၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မင်းရာဇာကြီးစာတမ်း]]
|
|
| [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၇၀
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[ရခိုင်ရာဇဝင်ကြီး]]
|[[ထွန်းရွှေခိုင်]]
|
| [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၇၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[မဟာပညာကျော် လျောက်ထုံး]]
|[[ဆရာကြီးလင်း]]
|
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၇၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:The Dialects of Burmese|The Dialects of Burmese]]
|[[:en:L. F. Taylor|L. F. Taylor]]
|
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၇၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:Three Burmese Dialects|Three Burmese Dialects]]
|[[:en:John Okell|John Okell]]
|
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၇၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:A phonological study of Arakanese (Burmese) as spoken in Sittwe City, Arakan state, Burma|A phonological study of Arakanese (Burmese) as spoken in Sittwe City, Arakan state, Burma]]
|[[:en:Rungjitjarernponganarn|Rungjitjarernponganarn]]
|၁၉၉၇
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၇၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan|Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan]]
|[[:en:Pamela Gutman|Pamela Gutman]]
|၂၀၀၁
| [[သမိုင်း]] / [[ရှေးဟောင်းသုတေသန]]
| 
| 

|-
| ၇၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:Ancient Arakan|Ancient Arakan]]
|[[:en:Pamela Gutman|Pamela Gutman]]
|၁၉၆၇
| [[သမိုင်း]] / [[ရှေးဟောင်းသုတေသန]]
| 
| 

|-
| ၇၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:The Vowel Systems of Arakanese and Tavoyan|The Vowel Systems of Arakanese and Tavoyan]]
|[[:en:Denise Bernot|Denise Bernot]]
|၁၉၆၅
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၇၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:Origin and Development of Arakanese Script|Origin and Development of Arakanese Script]]
|[[:en:U Sandamuni|U Sandamuni]]
|၂၀၁၆
| [[ဘာသာစကား]] / [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၇၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:Arakanese Script: its origin and Evolution|Arakanese Script: its origin and Evolution]]
|[[:en:U Aung Tha U|U Aung Tha U]]
|
| [[ဘာသာစကား]] / [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၈၀
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:An Arakanese Poem of the 16th Century|An Arakanese Poem of the 16th Century]]
|[[:en:M. S. Collis|M. S. Collis]]
|၁၉၂၃
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၈၁
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:Notes on the about poem|Notes on the about poem]]
|[[:en:San Shwe Bu|San Shwe Bu]]
|
| [[စာပေ]]
| 
| 

|-
| ၈၂
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:Neural Machine Translation Between Myanmar and Rakhine|Neural Machine Translation Between Myanmar and Rakhine]]
|[[:en:Thazin Myint Oo|Thazin Myint Oo]], [[:en:Ye Kyaw Thu|Ye Kyaw Thu]], [[:en:Khin Mar Soe|Khin Mar Soe]]
|
| [[ဘာသာဗေဒ]] / [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]
| 
| 

|-
| ၈၃
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:A Morphological Study of Arakanese Dialect Spoken at Northern Rakhine State in Western Myanmar|A Morphological Study of Arakanese Dialect Spoken at Northern Rakhine State in Western Myanmar]]
|[[:en:Kosalla|Kosalla]]
|၂၀၂၁
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၈၄
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:Consonant correspondences of Burmese, Rakhine and Marma|Consonant correspondences of Burmese, Rakhine and Marma]]
|
|
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၈၅
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:with initial implications for historical relationships|with initial implications for historical relationships]]
|[[:en:Heidi A. Davis|Heidi A. Davis]]
|၂၀၁၄
| [[ဘာသာဗေဒ]]
| 
| 

|-
| ၈၆
| style=&quot;width:0%;&quot; |[[:en:The Epigraphic Archive of Arakan/Rakhine State: A Survey|The Epigraphic Archive of Arakan/Rakhine State: A Survey]]
|[[:en:Kyaw Minn Htin|Kyaw Minn Htin]] &amp; [[:en:Jacques P. Leider|Jacques P. Leider]]
|၂၀၁၈
| [[ကျောက်စာ]] / [[သမိုင်း]]
| 
| 

|-
| ၈၇
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1z09hYT2OR-YnITeLg6DUyJhtUKONZNxV/view?usp=drivesdk ရခိုင်ပုံသေဝတ္ထုများ]
|[[အရှင်စက္ကိန္ဒ]]
|၁၉၉၈
| [[ဝတ္ထု]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 

|-
| ၈၈
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1LHBMvlYvhO3GXLtuG50-VyfrIrur6pF-/view?usp=drivesdk ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များကို သမိုင်းရှုဒေါင့်မှ လေ့လာချက် (မြောက်ဦးခေတ်အထိ)]
|[[ကျော်ဇံသာ]]
|၁၉၇၉
| [[သမိုင်း]] / [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 

|-
| ၈၉
| style=&quot;width:0%;&quot; |[https://drive.google.com/file/d/1o1jOLHr6Di1xhl-hvdvX_GP7vEdPH2AT/view?usp=drivesdk ရခိုင်သာခြင်းများ]
|[[တန်းခိုးဆရာထွန်း]]
|၂၀၀၁
| [[သာခြင်း]] / [[ရိုးရာသာခြင်း]]
| ဒီဂျစ်တယ် စာသား
| 


|}

[[Category:ရခိုင်စာအုပ်တိ]]
[[Category:စာအုပ်စာရင်းတိ]]
[[Category: စာအုပ်အညွှန်းတိ]]</text>
      <sha1>kmcc2cbii00iq9yjmfjynir5alcf4ec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်စောင်းတူရိယာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1831</id>
    <revision>
      <id>20826</id>
      <parentid>6816</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832085}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1577" sha1="8gxqlm40xevfec3ky5zd2x3bfml7fyd" xml:space="preserve">==ရခိုင်စောင်းတူရိယာ==
ရခိုင်စောင်းတူရိယာကို [[မြောက်ဦးခေတ်]]၌ အသုံးပြုကတ်စော်ကို တွိ့ရပါရေ။
[[မိုးပန်းဝေ]] သာချင်း၌ ဒေပိုင် ဖွဲ့ဆိုထားစော်ကို တွိ့ရပြန်ပါရေ။


ဆရာမောင်ထွီး၊ လက်ကောက်ဈီးမှား၊ ထွင်းလုပ်ပါသည်၊ လှရာစိတ်ကြိုက်၊
ပြားနံနှစ်ကို၊ ထုလုပ်သည်ကား၊ ဝိÓဏ်ဝင်ပျာ၊ အရှင်တွားသို့၊ ပိုးသားတပင်၊
ခြည်လျှင်တမျိုး၊ အနောက်ပါသည်၊ ကြိုးဝါကြိုးနှင့်၊ လှမိုးငယ်ကြင်၊ ရင်ခွင် တင်ကေ၊
ညီကျင်သည်ပ၊ ဟတ္တာလကျာ်၊ လက်ညှိုးမှာကို၊ စီကာခတ်မြဲ၊ လက်ဝဲကိုသိတ်၊
ခလုတ်ခေါ်ရာ၊ စောင်းစီမှာလျှင်၊ ကြွကာနှိပ်ကေ &lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p14&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်တူရိယာတိ‎‎]]</text>
      <sha1>8gxqlm40xevfec3ky5zd2x3bfml7fyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1832</id>
    <revision>
      <id>20827</id>
      <parentid>6822</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814886}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2189" sha1="hjcfb556y7husrqzl0ihlsroxvuxgdt" xml:space="preserve">ယှေးအခါက ရခိုင်အမျိုးသားတိမှာ  ဒယောအရှည် (တောင်ရှည်ပုဆိုး)၊ ခေါင်းပေါင်း (ပေါင်းတော်)၊ ပြင်ခံ (တိုက်ပုံ)၊ ပုဝါရှည်ပုဆိုးပိုင်းတိကို ဆင်ယင်ကတ်တေ။

အမျိုးသမီးတိမှာ ရင်ကန့်၊ ပုဆိုးပိုင်းပုဝါရှည်၊ နောက်စထမိန်၊ ဘာဇူအင်းကျီ၊ ခါးကြိုး၊ ရေ့ကြိုး စရေအရာတိ ဆင်မြန်းရရေ။ ဘုရားကျောင်းကန်သို့လားကေကေင်ကပ် ခေါ် ရင်ဘတ်မှဒူးအထိရစ်ကာ လုံအောင်ဖုံးရရေ အဝတ်စကို ဝတ်ရရေ။

ရခိုင်ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုနန့် ပတ်သက်ပနာ ယှေးအခါက “ဘောင်းတော်လေးဆယ်၊ စလွယ်ကိုးပါး၊ ခါးကြိုးငါးရပ်၊ လက်စွပ်ရှစ်ဆယ်တစ်၊ လည်ရစ်ကိုးခွေ၊ နဘေကိုးဆင့်၊ ကြယ်ပွင့် တစ်ဆယ့်ခြောက်၊ လက်ကောက်နှစ်ဆယ်၊ ပန်းသွယ်ငါးမျိုး၊ ဆံထိုးရှစ်ခု၊ ပန်းပုရှစ်ချပ်၊ ခြေစွပ်ခုနစ်ပါး၊ ကိုယ်လွှားငါးမျိုး၊ ဆံထုံးငါးဆယ်ငါး” စရေအားဖြင့် ဟိခရေ။ အဆင့်တန်းအလိုက် စည်းကမ်းတကျ ဝတ်ရခြင်း ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ဝတ်စားဆင်ယင်မူ]]</text>
      <sha1>hjcfb556y7husrqzl0ihlsroxvuxgdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်တဆယ့်နှစ်လမိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1834</id>
    <revision>
      <id>20828</id>
      <parentid>6835</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832109}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2265" sha1="3lsc967nyi85zzfv8jwyxhbm68x0od0" xml:space="preserve">(၁) တာကူးဂီမှာန်၊ လီရူးပြန် သင်္ကြန်ရွာရိုး၊ လက်ဆီးမိုး။

(၂) ကဆုန်ပူပုံ၊ ဆွိဆွိခုန်၊ အဟုန်မပြင်း၊ မိုးသံသွင်း။

(၃) နံယုန်လမှာ၊ မိုးကရွာ၊ လယ်ယာထွန်ယက်၊ ကျွဲနွားဖက် ။

(၄) ဝါဆိုပုန်းညက်၊ မိုးလီသက်၊ တဲပျက ် ဖောင်ကျိူး၊ ချောင်းရီတိုး။

(၅) ဝါခေါင်ကောက်ပင်၊ အားသစ်ဝင်၊ ကောင်းခင်ညိုမဲ၊ မိုးကသဲ။

(၆) တော်သလင်းနီ၊ ပုဇွန်သီ၊ မိုးလီနှောင့်ယှက်၊ ကိုင်းထွန်ပျက် ။

(၇) ဝါကျွတ်ခါမှီ၊ မိုးမအီ၊ ရာသီကောင်းလျှက်၊ မီးထွန်းပျက်၊

(၈) တန်းဆောင်ဘုန်းလ၊ မိုးနှောင်းစ၊ မိုးကဆုတ်ရွာ၊ ဆောင်းကလာ။

(၉) နတ်တော်ဆောင်းပန်း၊ မြောက်လီဖြန်း၊ အချမ်းမလုံ၊ မိုးစက်ကုန်။

(၁၀) ပြာသိုကာလ၊ နှင်းမြုံကျ၊ မိုးကမပေါ်၊ ဆောင်းကဆော်။

(၁၁) တပိုးထွဲတွင်၊ ဆီးနှင်းရွှင်၊ တောင်ခွင်တလျှောက်၊ နှင်းမိုးပေါက်။

(၁၂) ပုဏ္ဏားနွားရောင်း၊ လတပေါင်း ရွက်ဟောင်းမြီခ၊ မိုးတိမ်ထ၊

တဆယ့်နှစ်လရာသီ၊ ဝေသာလီမှာ၊ စုံညီပွင့်လန်း၊ ဖီးမသန်းလေ၊ ဖီးမသန်း။


[[Category:ကဗျာ‎]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာ ကဗျာ‎‎‎]]</text>
      <sha1>3lsc967nyi85zzfv8jwyxhbm68x0od0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်တရော</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1836</id>
    <revision>
      <id>20829</id>
      <parentid>6842</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832114}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7650" sha1="bo5q1kxo284udsmq83fkdmzgh208kfn" xml:space="preserve">==ရခိုင်တရော==
ရခိုင်မူပိုင်တရောအကြောင်းကို တင်ပြလိုပါရေ။ တန်ခိုးဆရာထွန်းကြီးက တိုက်သာချင်းမှာ ဒေပိုင်ရီးသားထားပါရေ။


မယားကျွေးမှု၊ သားကျွေးမှုကေ၊ တစ်ခုပညာ၊ ကိုယ်စီပါကေ၊ ဓမ္မတာ
သဘော၊ လောကတံထွာ၊ ကျွနု်ပ်မှာကား၊ ဥစ္စာရှာငြား၊ သူများဟန်လေ၊ အားအန်
ထုတ်ကေ၊ မလုပ်ငြားဘဲ၊ တရောတစ်လုံး၊ အများသုံးအောင်၊ အုန်းသီးခွံနီ၊ ကြောင်ရီ
ကိုကြက်၊ တရောတံကို၊ ဟန်အောင်လုပ်ကေ၊ ကျီးရုပ်ငှက်နှင့်

ဂုခါ အချို့သောဒေသတိမှာ မာလခွံ(အုန်းသီးခွံ) တရောကို အသုံးပြုနီကြဆဲပင်
ဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ရိုးရာ မူပိုင်တရောဟု တချို့ဆိုကတ်ပါရေ။ တရောရေ ရခိုင့်အခြီခံတရောပင် ဖြစ်ရေဟု ယူဆလီရေ။ ဒေပိုင် ရခိုင်အမျိုးသားတိမှာ ယင်းထက်တိုးတက်ပြီးကေ
အဆင့်အတန်းမြင့်ရေ တရောတူရိယာကို အသုံးပြုခကတ်ပါရေ။ ဒေနီရာ၌ ရခိုင်တရော အစိတ်အပိုင်းတိကို အနည်းငယ်တင်ပြလိုပါရေ။

ဖလားခေါ် [[တရောခွက်]]၊ [[လက်ရုံး]]၊ [[ဘွဲ့]]၊ [[ကြိုး]]၊ လိပ်ခေါ် [[ခုတုံး]]၊ ကြိုးဘွဲ့ရာ [[ဒလက်]]၊ အသံပေါက်ခေါ် [[နတ်သမီးပေါက်]]၊ [[တရောအိုး]]၊ [[ညောင်ရွက်]]စရေ အစိတ်အပိုင်းတိ လိုပါရေ။ 

ပထမတရောခွက်ကို အထူအပါး၊ ဖလားသဏ္ဌာန် ညှိထွင်းပြီးကေ သားရေကြက်ရရေ။ ယင်းပြီးကေ လက်ရုံးသစ်ချောင်းကို ထိုးထည့်ပနာ ဒလက်ပေါက်ဖောက်ပြီးကေ ဒလက်တက်တပ်ခြင်း၊ ကြိုးတွဲခြင်း၊ ကြိုးဧ့ အခု ခုတုံးလိပ်တပ်ခြင်းစသည်ဖြင့် အစီစဉ်အတိုင်း ပြုရလီရေ။ တရောခွက်ကို ပိန္နဲသားအနှစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရရေ။ ယကေလည်းသော ကြေးဖလားခွက်ကိုလည်း အသုံးပြုကတ်ရေ။ လက်ရုံးကို ရှားသားဖြင့်ဖြစ်စီ၊ ကျွန်းသား၊ ပျဉ်းကတိုး(ပြိုင်း)သားဖြင့်ဖြစ်စီ ပြုနိုင်ရေ။ တရောခွက်ကို ကြက်ရာ၌ သမင်ရီ၊ ဆိတ်ရီ၊ ဂျီရီ ရို့ကို အသုံးပြုရေ။ ဘွဲ့ကြိုးကိုမူ ခြည်အကောင်းစားကို သုံးလွန်းတင်ကျစ်ပြီးကေ လက်ရုံးအရင်းအဖျားစွန်းကို ညောင်ရွက်ဟုခေါ်ပြီးကေ ယင့်အောက်နီးနီးတွင်လက်ရုံးကို ဘွဲ့ကြိုးအလိုက် ဖောက်ရေ။ယင့်အပေါက်ကို ဒလက်တပ်ရရေ။ ဘွဲ့ကြိုးစွန်းကို ဒလက်ဖျားစွန်းတွင်ရစ်ချည်ပြီးကေ ဘွဲ့ကြိုးကို
အသံညှိညှိပီးရလီရရေ။ 

ဘွဲ့ကြိုးဧ့ လက်ရုံးနန့် ထိတွိ့မနီရန် ခုတုံးခေါ်လိပ်ကို ခုပီးထားရေအတွက်နန့်ကွာပြီးကေ ဟိနီရေ။ ဒလက်ဖျားတွင် ချည်ထားရေဘွဲ့ကြိုးတိ တစ်ပူးတည်းဟိစီဖို့
လက်ရုံးကို သိုင်းပြီကေ ခြည်ကြိုးဖြင့် ထိန်းပီးထားရရေ။ ရခိုင်တရောတွင် ကြိုးနှစ်ပင် တပ်ရရေ။ တရောထိုးတံတွင် တောင်လျှော်ခေါ်ရေ လျှော်တစ်မျိုးကို ကြိုးအဖြစ်နန့် တပ်ဆင်ကတ်ရေ။ တရောဧ့ ဘွဲ့ကြိုးနန့် ထိုးကြိုးနှစ်ရပ်လုံးကို ချောမွတ်စီရန်မထိုးမီ ပျားဖယောင်းဖြူ ကကောင်းနန့် ပွတ်တိုက်ပီးရလီရေ။

တရောကို လုံးချင်းထိုးနိုင်ရေ။ စောင်းညှင်းေြွပများနှင့်လည်း တွဲ၍ထိုးနိုင်သည်။ ရခိုင်အမျိုးသားတိကပြရေ [[ပင့်ကူဇာတ်ပွဲ]]သဘင်၌ တရောရေ အရေးပါလီရေ အခြား
တူရိယာတိနန့် ယှဉ်တွဲပြီးကေ တီးမှုတ်ကတ်လီရေ။ ရှေးအခါက မင်းခမ်းမင်းနားတိ၌ အသုံးချကေလည်း ဆင်းရဲချမ်းသာမရွီး အသုံးပြုနိုင်ရေ တူရိယာပင် ဖြစ်ပါရေ။ တစ်ယောက်
ချင်း သီဆိုကာထိုးရာ၌ တရောကို မြေကြီး၌တည့်တည့်မတ်မတ်ထောင်ထားပြီးကေ ပခုံးတွင်မှီကာ ထိုးကတ်ရေ။ များသောအားဖြင့် [[ပိုးဝါဘွဲ့]]၊ [[စန္ဒြားဘွဲ့]]၊ [[ထမရာဘွဲ့]]၊ [[သာခြင်း]]၊ [[ယိုင်းခြင်း]]၊
[[ပုသျှေချော့]] ပုခက်လွှဲ၊ [[ရွန်းလိုက်ရတု]]၊ [[သာစွလေ]]၊ [[အလင်္ကာ]]၊ [[ဧခြင်း]]၊ [[ဇမ်းခြင်း]]ကိုလည်း သီဆိုပြီးကေ ထိုးနိုင်လီရေ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p44/45&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်တူရိယာတိ]]</text>
      <sha1>bo5q1kxo284udsmq83fkdmzgh208kfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်နယ်နိမိတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1839</id>
    <revision>
      <id>20830</id>
      <parentid>20649</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814845}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2938" sha1="s0vs3ttrv7dtcgjo7dd4xisa75iypdl" xml:space="preserve">ရခိုင်နယ်နိမိတ်ရေ ခေတ်အဆက်ဆက်မှာပြောင်းလဲလာခရေ။ ဒွေင်စန္ဒြား (တိုင်းစန္ဒြား) လက်ထက်မှာရခိုင်နယ်နိမိတ်ရေ ဂင်္ဂါမြစ်အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေတစ်လျှောက် ကျယ်ပြန့်ခရေ။ ဘင်္ဂါ ၁၂မြို့မှာမောက်သူဇာ၊ ဒက္ကာ၊ ဂန်ဘီလာ၊ သီလက်၊ ပဋိက္ကရား၊ ဂင်္ဂါသာရ၊ စစ်တကောင်း၊ ဂေါတောပလ္လင်၊ ကံသာ၊ တိလိင်္ဂါ၊ ဘောရိသတ်နန့် ရောင်ဖြူရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ လေးမြို့ခေတ်မှာထိုနယ်မြေတိအပြင် သရက်မြို့လည်း လက်ဝင်ဖြစ်ခရေ။ ၁၆၆၆ ခုမှာစစ်တကောင်းကို မဂိုရို့ သိမ်းပြီးနောက် ပင်းဝါနန့်လမားရေ နယ်ခြားဖြစ်ခရေ။ ၁၇၈၅ ခုမှာမြောက်ဦးကျပြီးနောက် နတ်မြစ်ရေ နယ်ခြားဖြစ်လာရေ။ အင်္ဂလိပ်ရို့ သိမ်းယူရေ ၁၈၂၅ ခုမှာရခိုင်နယ်ရေ တောင်ဘက်မှာမော်တင်အထိ ဟိခရေ။ ၁၈၆၅ ခုမှာရခိုင်တောင်တန်းနယ်ကို သီးခြားခွဲထုတ်ရေ။ ၁၈၉၃ခုမှာသံတွဲခရိုင်ကို ကျောက်ချွန်ချောင်းမှ ပိုင်းပြီး ယင်းချောင်းတောင်ဘက်မှ တောင်ဘက်မော်တင်အထိကို ပုသိမ်ခရိုင်ထဲသို့ ပေါင်းထည့်ခရေ။ ၁၉၃၅ခု မှာပလက်ဝနယ်ကို တောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေးမှာထည့်ခရေ။ ထိုနယ်ရေ ၁၉၄၈ခုမှာချင်းဝိသေသတိုင်းမှာပါလားရေ။ ဂုလက်ဟိ ရခိုင်နယ်နိမိတ် အကျယ်အဝန်းမှာ ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၁၄၂၀၀ ကျန်ဟိတော့ရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင် ပထဝီဝင်]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်]]</text>
      <sha1>s0vs3ttrv7dtcgjo7dd4xisa75iypdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်နေ့စဉ်ပြော စကားဆက်၊ စကားစပ်၊ စကားသတ်တိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1840</id>
    <revision>
      <id>20831</id>
      <parentid>15242</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832179}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3209" sha1="p6ymi6hwv3rexo88cqocke4abnwu3rz" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| သို့သော် ||ဂေလဲ့
|-
| ပြီး|| ဗျာယ်၊ ယာ
|-
| တို့ ||ရို့
|-
| စို့ ||မေ
|-
| ဘာ|| ဇာ
|-
| မှ ||ကေ
|-
| တည်း|| တဲး
|-
| တယ် ||ရေ၊ ယင်
|-
| လို၊ ကဲ့သို့ ||ပိုင်
|-
| နှင့် ||နန့်
|-
| သတဲ့ ||လတ်
|-
| သိပ် ||ကကောင်း
|-
| တာလဲ|| လေချင့်
|-
| ပါတယ် ||ပါယင့်၊ ပါယန့်
|-
| ဒီလို၊ ဤသို့ ||အေပိုင်၊ ဒေပိုင်
|-
| ဟိုလို၊ ထိုသို့ ||ယင်းပိုင်၊ ယန်းပိုင်
|-
| တော်ပြီ ||တန်ဗျာလ်
|-
| တန်တော့ (တော်တော့) ||တန်ဖိ
|-
| တော်စို့ ||တန်ကတ်မေ
|-
| တကယ်လား ||အဂေါင့်ဂေါင့်လား
|-
| ဤကဲ့သို့ ||ဒေချင့်ပိုင်၊ အေပိုင်သျှောင်
|-
| ထံမှ ||ဗက်က၊ ဗတ်က၊ ပါးက
|-
| ဘယ်လို ||ဘဇောင်၊ အေစာ်
|-
| ဘယ့်နှယ် ||ဇာပိုင်၊ အစော်ပိုင်
|-
| အဲပေါ့ ||အေမနားယေ၊ အေမတောင်
|-
| နေတယ်|| နိန်ရေ
|-
| ဒါပေမဲ့ ||ယေကေလဲ့သော့၊ ယေဒါလေ့
|-
| ဟုတ်ကဲ့ ||ဟုတ်ပါယင့်၊ ဟုတ်ပါယန့်
|-
| ကြမယ်၊ ကြစို့ ||ကတ်မေ၊ ကြတ်မေ
|-
| သေးတယ်|| သိရေ (ဖြစ်သိရေ)
|-
| ရဲ့လား ||ယင့်လား၊ ယန့်လား
|-
| ဘာလဲ ||ဇာလဲ၊ ဇာချင့်လဲ
|-
| ပြီးပြီ|| ပြီးဗျာယ်၊ ပီးယာ
|-
| ပြီးလျှင် ||ပြီးကေ၊ ပီးဂေ
|-
| ပြီလား|| ဗျာယ်လား၊ ယာလား
|-
| သို့မဟုတ် ||မဟုတ်ကေလဲ့
|-
| သို့နောက် ||အေပြီးကေ၊ ယင်းပြီးကေ
|-
| ဆိုသကဲ့သို့ ||ဆိုရေပိုင်၊ ဆိုရေသျှောင်
|-
| မဟုတ်ဘူး ||အဟင့်၊ အဟုံ့
|-
| လှည့်ပါ ||ခလိုက်
|-
| မဟုတ်လျှင် ||မသဂါကေ
|-
| မဟုတ်မှလွဲရော ||မဟုတ်ကေနီလီဖိ
|-
| တစ်ခါတည်းနှင့်|| ဒေအတိုင်းနန့်
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://drive.google.com/file/d/1EVCKhQJ-EmlVHCK09VBQF0mRDYqU-Fx7/view?usp=drivesdk ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>p6ymi6hwv3rexo88cqocke4abnwu3rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ပလွေ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1841</id>
    <revision>
      <id>20832</id>
      <parentid>6862</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832182}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3496" sha1="qtye17gj67b60dezmf4l23fek9pplou" xml:space="preserve">==ရခိုင်ပလွေ(ပြွီ)တူရိယာ==

သုသိရခေါ် အခေါင်းဟိရေ တူရိယာ (၈)မျိုးကို ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး၌ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားပါရေ။

၁။ ဒူလောင်း

၂။ ခရာကောက်

၃။ ခရာမြွာ၊

၄။ လက်တံရှည်

၅။ နှဲး

၆။ပြွီဆိုသော ပလွီ

၇။ ခရုသင်း

၈။ ဖက်လိပ်ဆိုသော ခြီခေါင်း။

အစဟိသဖြင့် ဖြစ်လီရေ။ ဘော ဆိုရေ မှုတ်ရရေ တူရိယာအကြောင်းကိုလည်း
ရာဇဝင်မှတ်တမ်းတိမှာ တွိ့ရရေ။

ဂုခါ အသုံးပြုလျက် ဟိနီသိမ်းရေ ရခိုင်ရိုးရာပြွီတိကို သုတေသီတစ်ဦး ကအောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားရေ။

၁။ တောင်ပြွီ -အလျားတစ်တောင်ခန့်ဟိပြီးကေ ဖယောင်းအဆို့နန့် ပလွေရှည်ကို  တောင်ပြွီဟု ခေါ်ရေ။

၂။ပြွီခေါင်း -ဖယောင်းအဆို့ မပါဘဲ နှုတ်ခမ်းနန့် လေချိန်ပြီးကေ မှုတ်ရရေ ပလွေကိုပြွီခေါင်းဟု ခေါ်ရေ။

၃။  ပြွီပြား- သစ်သားအဆိုနန့် ကုလားပလွေပိုင် မှုတ်ရာမှ ပြားနီရေ ပလွေကို ပြွီပြားဟု ခေါ်ရေ။ ပြွီ

၄။ သံညှင်းပြွီ- သံညှင်း ပြွီ (ခေါ်) စညှင်း ပြွီ (ခေါ်) အသီး ပြွီမှာ ငွေပြား၊ လျှာနန့် မှုတ်ရာမှ အဆစ်အပိတ်ဖြစ်ပြီးကေ ဘေးမှ မှုတ်ရရေ ပလွေဖြစ်ရေ။ (တချို့မှာ အပေါက် (၅)ပေါက်ဖောက်ရေ။)

၅။ထွာ ပြွီ -အရှည်ဆုံး တစ်ထွာ ပလွေတိုမျိုးဖြစ်ပြီးကေ အပေါက် (၃)ပေါက် ရှိရေ။ အစဟိရေတိ ကို အချိန်အခါကာလ၊ နီရာ၊ ပွဲလမ်းသဘင်၊ အခင်းအကျင်း၊ အဖြစ်အပျက်၊ အကြောင်းအရာတိကို လိုက်ပြီးကေ တီးရရေပိုင် ပလွေကိုလည်း သူ့နီရာနန့်လိုက်အောင် မှုတ်ရရေ။ [[စည်ခြင်း]]မှာ ဖော်ပြထားပိုင် ပလွေကိုလည်း အခြင်းဖော်ပြီးကေ မှုတ်ရရေ။ &lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p19&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်တူရိယာတိ]]</text>
      <sha1>qtye17gj67b60dezmf4l23fek9pplou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1849</id>
    <revision>
      <id>20833</id>
      <parentid>20654</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116311925}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4715" sha1="iw56icnj8cpstm10xsl74l1xq16s96h" xml:space="preserve">
'''ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်''' စွာ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]တွင် အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်ရေ။ မြန်မာနိုင်ငံဧ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးအဆင့်ဟိ တရားရုံးဖြစ်ပြီးကေ ခရိုင်တရားရုံး (၅)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၁၇)ရုံးဟိရေ။
== သမိုင်းကြောင်း ==
၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နိကစပနာ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ]]အရ အရင် ရခိုင်ပြည်နယ်တရားရုံးကို ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခရေ။ ယင်းချိန်က တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး(၂)ဦး စုစုပေါင်း (၃)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခရေ။
== တည်နီရာ ==
ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်စွာ [[စစ်တွေမြို့]]တွင် တည်ဟိရေ။
== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို ခရိုင်တရားရုံး (၅)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၁၇)ရုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရေ။&lt;ref&gt;၂၀၂၀ပြည့်နှစ် တရားရုံးနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ-ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်&lt;/ref&gt;
=== ခရိုင်တရားရုံးတိ ===
*စစ်တွေခရိုင်တရားရုံး
*ကျောက်ဖြူခရိုင်တရားရုံး
*သံတွဲခရိုင်တရားရုံး
*မောင်တောခရိုင်တရားရုံး
*မြောက်ဦးခရိုင်တရားရုံး
=== မြို့နယ်တရားရုံးတိ ===
*စစ်တွေမြို့နယ်တရားရုံး
*ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တရားရုံး
*ပေါက်တောမြို့နယ်တရားရုံး
*ရသေ့တောင်မြို့နယ်တရားရုံး
*ကျောက်ဖြူမြို့နယ်တရားရုံး
*ရမ်းဗြဲမြို့နယ်တရားရုံး
*မာန်အောင်မြို့နယ်တရားရုံး
*အမ်းမြို့နယ်တရားရုံး
*သံတွဲမြို့နယ်တရားရုံး
*တောင်ကုတ်မြို့နယ်တရားရုံး
*ဂွမြို့နယ်တရားရုံး
*မောင်တောမြို့နယ်တရားရုံး
*ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်တရားရုံး
*မြောက်ဦးမြို့နယ်တရားရုံး
*ကျောက်တော်မြို့နယ်တရားရုံး
*မင်းပြားမြို့နယ်တရားရုံး
*မြေပုံမြို့နယ်တရားရုံး
=== တရားသူကြီးတိ ===
၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်၌ တရားသူကြီးချုပ်အပါအဝင် (၃)ဦးဟိရေ။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် တရားသူကြီးချုပ်ရုံးနန့် ပြည်နယ်တရားရီးဦးစီးမှူးရုံးရို့ဟိရေ။
==ကိုးကား==
 [[Category:ရခိုင်ပြည်အုပ်ချုပ်ရီးစနစ်]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ် ဌာနဆိုင်ရာအဖွဲ့တိ]]
[[Category:ရခိုင် ဥပဒေပြုရီးသမိုင်း]]
[[Category:ရခိုင် တရားလွှတ်တော်တိ]]</text>
      <sha1>iw56icnj8cpstm10xsl74l1xq16s96h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ်နန့် အလံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1850</id>
    <revision>
      <id>20834</id>
      <parentid>20600</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116311912}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20284" sha1="2c13nx8b2cn027au3zr452qnz3tmsra" xml:space="preserve">
[[ရခိုင်လူမျိုး]]ရို့သုံးစွဲခရေ ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါးဧ ပန်းဖက်ပုံကို အခြေခံဖော်ပြထားရေ။ ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါးကို သတ်မှတ်ဖော်ပြရခြင်းမှာ ရခိုင်လူမျိုးတိဧ ပေါ်လွင်ထင်ရှားရေ အနုပညာ ဓနာဥစ္စာ ကြွယ်ဝခြင်းနန့် ယှေးပေဝသဏီကပင် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားလာခရေဟု ရည်ညွှန်းဖော်ထုတ်လို၍ ဖြစ်ရေ။ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] တံဆိပ်ဧ အပေါ်ထိပ်တွင် ကြယ်ဖြူတစ်ပွင့်၊ အောက်ဘက်တွင် “ရခိုင်ပြည်နယ်”ဟု ရီးသာဖော်ပြထားပြီး သဇင်ပန်းခွေနှစ်ခက်ဖြင့် ခြံရံထားရေ။

== အဓိပ္ပာယ် ==
===ကြယ်ဖြူ===
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံအလံတွင်ပါဟိရေ ပြည်နယ်နန့်တိုင်း (၁၄)ခုကို ဖော်ညွှန်း ထားသည့် ကြယ်ဖြူ(၁၄)လုံးအနက် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွက် သတ်မှတ်ထားရေ ကြယ်ဖြူ တစ်ပွင့်ကို သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်ရေ။

===သဇင်ပန်း ခွေနှစ်ခက်===
ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် [[သဇင်ပန်း]]ရေ ပြည်နယ်ဧ အဓိကမြင့်မြတ်ဖြူစင်ရေ ပန်းတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ ယင်းပန်းကို အမှီပြု၍ အမြင့်အမြတ်စကားလုံးရို့ကိုသုံးစွဲရာတွင် သဇင်ပန်းကို ဥပမာပြု၍တင်စား သုံးစွဲ ခကတ်ရေ။ သဇင်ပန်းကို ရခိုင်ရို့က သန့်စင် ပန်းဟုခေါ်ရေ။ သန့်လည်းသန့်သျှင်းရေ။ ဖြူလည်း ဖြူစင်ရေ။ သန့်သျှင်းဖြူစင်ရေ အနားရစ်ဟိရေ။ ပွင့်ဖတ်အယ်တွင် ဝါဝင်း၍ ရွှေရောင်ဟိရေ ဝတ်ဆံနှစ်ခုဟိရေ။ မွှေးလည်မွှေးကြိုင်ရေ။ မြင့်မြတ်ရေ သစ်ပင်ကြီးတိအပေါ် ၌သာ ပေါက်ရောက်ရေ။ ဖြူစင်ရေ သီလရောင် ဝါဝင်းရေ ဝတ်ဆံအရောင်ရို့မှာ ဗုဒ္ဓဧ သင်္ကန်းရောင်ကို ဆောင်နီရေ။ ယင်းကြောင့် အမြတ်ဆုံးပန်းဟူ၍ တင်စားသမုတ်ကတ်ရေ။ ယင်းကို အစွဲပြု၍ ဘုရားပေါင်းချုပ်ဧ သင်္ကေတအခေါ်အဝေါ်ကဗျာတွင် “သဇင်ပန်းခိုင်တမြိုင်မြိုင် ရခိုင်ဘုရား ပေါင်း” ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုခကတ်ရေ။ သဇင်ပန်းခက်ဧ တစ်ဖက်စီတွင် ပါဟိရေ (၈)ပွင့်နန့် ထိပ်ပေါ်တွင် တစ်ပွင့်ပေါင်းလိုက်ကေလည်း ၉ ဖြစ်ရေ။ ထိပ်ပေါ်၌ဟိရေ အပွင့်ရေ နှစ်ဖက်စလုံးနန့် ဆိုင်ရေ။ ဘေးဥပါဒ်အန္တရာယ်ကင်းသျှင်းစေရန် ကိုးနဝင်းကျေရေ လက္ခဏာကိုပြထားရေ။ ဖော်ပြပါ သဇင်ပန်းခက်တစ်ခက်စီတွင် အပွင့်ငယ်လက်ဝဲမှာ (၈)ပွင့် လက်ယာမှာ (၈)ပွင့်စီ ရိုးတံကိုမှီ၍ ဟိနီကတ်ရေ။ ထိပ်ပေါ်မှ တစ်ပွင့်နန့်ပေါင်းလိုက်ကေ (၁၇)ပွင့်ဖြစ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ် (၁၇)မြို့နယ်ကို ဖော်ဆောင်ပါရေ။

===ဗိန္ဒုပြောက်တိ===
ဝေသာလီဒင်္ဂါးအပြင်ဘက်စက်ဝိုင်းတွင် ဖော်ပြထားရေ ဗိန္နူပြောက်တိမှာ နက္ကဒါန်တီးဝိုင်းဧ ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်ရေ။ ဝေသာလီဒင်္ဂါးတိတွင် ပါဟိရေ ဗိန္နူ တိမှာ အရေအတွက်အားဖြင့် လုံးရေ ၂၀ ပါဟိရေ ဒင်္ဂါးအမျိုးအစားဟိသကဲ့သို့ လုံးရေ ၂၀ ထက်ပိုမိုပါဟိရေ ဒင်္ဂါး တိလည်း ဟိကြောင်း တွိ့ရ ရေ။ ယကေလည်းလည်း ယခုသတ်မှတ်ထားရေ ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ်ပါဗိန္နူပြောက်တိဧ အရေ အတွက်ကို လုံးရေ ၂၀ ဟုသတ်မှတ်ထားရေ။ ယင်းသို့ သတ်မှတ်ရခြင်းမှာ တံဆိပ်ဧ အလှအပနန့် ယှေးရခိုင်မင်းတိဧ အဓိကကျင့်ဝတ်ဖြစ်ရေ မင်းကျင့်တစ်ရားဆယ်ပါး၊ နာယက ဂုဏ်ခြောက်ပါး၊ သင်္ဂဟ တရားလေးပါးရို့ကို ပေါ်လွင်စေရန် ရည်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်ရေ။

===သီရိဝစ္ဆ===
သီရိဝစ္ဆမှာ သဇင်ပန်းခွေအလယ်တွင်ဟိရေ။ ၎င်းရေဝေသာလီစန္ဒြားမင်းရို့ ဒင်္ဂါးတွင် ခပ်နှိပ်သုံးစွဲရေ ပုံဖြစ်လေရေ။ ဒေတံဆိပ်ကို ဒင်္ဂါးတွင်သာမက ရာဇပလ္လင်မုတ်တံကဲတိ၊ ဘုရားတန်ဆောင်မုတ်တံကဲတိတံခါးမုတ်စီတိရို့တင် အမြဲသုံးစွဲခကတ်ရေ။ သီရိဝစ္ဆမှာ ကျက်သရေ မင်္ဂလာအဖြာဖြာနန့် ပြည့်စုံရေဟုအဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ယင်းအထဲတွင် သင်္ကေတာတိစွာပါဟိရေ။

===နီနန့် လ===
နီနန့်လရို့မှာ ပထမဆုံးရခိုင်ဟူရေ အမည်ကိုခံယူခြင်းမှစ၍ အုပ်ချုပ်ခရေမင်းရို့ရေ နီလဟိရေ ဘွဲထူး၊ ဂုဏ်ထူးအမည်တိကိုခံယူခကတ်ရေ။ သူရိယမင်းဆက်၊စန္ဒြားမင်းဆက်ဟူ၍ အုပ်ချုပ်ခကတ်ရေ။ နီလရို့ရေ ကမ္ဘာဧတန်ဆာတိဖြစ်ကတ်သည့်အလျှောက် အအေးနန့်အပူ၊ အလင်းနန့်အမှောင်၊ အကျိုးနန့်အမြစ်ရို့ကို ထင်ရှားစေနိုင်ရေ သတ္တိဟိကတ်ရေ။ နီမင်းနန့်တူရေ အကျင့်၊ လမင်းနန့်တူရေ အကျင့်ရို့ဟိကတ်ရေ။ ယင်းနည်းအတူ မင်းနန့်တကွ ပြည်သူရို့ရေ သစ္စာတရားတည်ကြည်ကတ်ရမည်။ ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာ၊ စီးပွားရီးအခြေအနီနန့် အမျိုးသားတိ လက္ခဏာကို ဖော်ညွှန်းထားရေ။ နီရေ ကမ္ဘာမြေပေါ်ဟိ လူသတ္တဝါရို့ကို အလင်းရောင် ပီးရေ။ လရေအေးမြကြည်လင်ရေ သာယာမှုရို့ကို ဒေသဌာနမရွေး၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါမရွေး မျှတရေ အရောင်ကိုပီးတတ်ရေ။ လူသား သတ္တဝါရို့အပေါ်တွင် အေးမြကြည်လင်ရေ သစ္စာတရားဟိရေကို ဖော်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်ရေ။

===လက်ဝဲရစ်ခရုသင်းနန့် လက်ယာရစ်ခရုသင်း===
တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်ရေ ဘုရင်တိ၊ ဘိသိတ်ခံရာ၌ လက်ဝဲနန့်လက်ယာရစ်ခရုသင်းရို့ဖြင့် သစ္စာရေစင်ဖြန်းရရေ။ ရေစင်ဖြန်းရာတွင် တိုင်းသူပြည်သားအပေါင်းရို့အား သစ္စာ၊ သီလ၊ ဓမ္မ ဟိကတ်ပါစေဟူရေ သရုပ်ဖော်ကိုဖော်ဆောင်ပါရေ။

===စိန်တောင်===
စိန်တောင်ရေ အလယ်ဗဟိုတည့်တည့်တွင် မဏ္ဍိုင်အဖြစ် မားမားမတ်မတ်ဖြောင့်တန်းစွာ ရပ်တည်ထားရေ။ ဖော်ပြခရေ သစ္စာ၊ ဓမ္မတရားရို့ရေ မင်းနန့်တကွ ပြည်သူရို့အားတည့်တည့် မတ်မတ်အုပ်ချုပ်ခြင်း၊ ခံယူလိုက်နာခြင်း လက္ခဏာကိုဖော်ပြထားရေ။

===စိန်တောင်အောက်ခံ===
စိန်တောင်အောက်ခံမှာ လခြမ်းသဏ္ဌာန်ဟိပြီး စိန်တောင်အား မတိမ်းမယိုင်ဈေခင်းငှာ အောက်ခံပြုလုပ်ထားခြင်း သဘောကိုသရုပ်ဆောင်ရေ။

===ရွေးလုံး (၇) လုံး (ဗန္ဒု )===
ရခိုင်ရို့ရေ ကြတ္တိကာနက္ခတ်နန့် ယှဉ်သည့်လူမျိုးတိဖြစ်ကတ်ရေ။ ကြတ္တိကာနက္ခတ်ရေ စပါးပင်၊ မြေတိဧလက္ခဏာကိုဆောင်ရေ။ (တချို့ ကျမ်း၌ ကြင်ခုနစ်ကောင်ဟုဆိုရေ)။ ကြတ္တိကာ နက္ခတ်ကိုမှီး၍ ထွန်ယက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရိတ်သိမ်းခြင်းရို့ကို ပြုလုပ်ကတ်ရေ။ ရခိုင်ပြည်နယ်ရေ ကြတ္တိကာနက္ခတ်နန့် လျော်ညီစွာ စပါးစိုက်ပျိုးရီးကို အဓိကပြု၍ သက်မွေး ဝမ်းကျောင်းဆောင်ရွက်ရရေ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်လေရေ။ ယင်းကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ဧ အသက်သွေးခဲဖြစ်ရေ စီးပွားရီးနန့် စိုက်ပျိုးရီးလက္ခဏာသဘောကိုဆောင်ထားခြင်းဖြစ်ရေ။

===ခြူးပန်း===
ခြူးပန်းရေ အမြင့်မြတ်ဆုံးရေ ပန်းတစ်မျိုးတွင် ပါဝင်ရေ။ ခြူးပန်း မှာ အပင်မှ ပွင့်ရေ ပန်းမျိုးမဟုတ်ပေ။ ခြူးကောင်ဟုခေါ်ရေ သတ္တဝါတစ်မျိုးဧ ခန္ဓာကိုယ်လက်မှ ပေါက်ရောက်နီရေ အမွှေးအမှင်ရို့ဧ ပုံသဏ္ဌာန်တွင် အခွေခွေအလိပ်လိပ်ဖြစ်ပေါ်နီခြင်းကို သရုပ်ဖော်၍ ပန်းချီပန်းပုဆရာရို့ရေ ဘုရား၊ စေတီ၊ အဆောက်အဦး၊ ပလ္လင်၊ မုတ်တံကဲတိ၊ ထီးဆောင်န်းဆောင်စရေ အဆောက်အဦးရို့တွင် အပြောက်အပြိန်းတိ၊ ပန်းခက်၊ ပန်းခွေ၊ ပန်းလိပ်၊ ပန်းနွယ်တိ ထုလုပ်ရာတွင် သရုပ်ဖော်၍ ထုလုပ်ခကတ်ရေ။ ပန်းခက်ရို့ဧ အလယ်တွင် ခြူးကောင်တိထုလုပ်ထားခြင်းကြောင့် ခြူးပန်းဟုခေါ်ရေ။ ခြူးကောင်ရို့ရေ လူအပေါင်းရို့ဧ ပစ္စည်းဥစ္စာကိုလည်းကောင်း၊ အသီးအနှံရို့ကိုလည်းကောင်း လုံးဝဖျက်စီးခြင်းမဟိ၊ သူရို့လားရာတွင် အမွေးအမျှင်တိ တစ်ခုနန့်တစ်ခုထိခိုက်၍ ဆွဲလွဲမြည်သံကဲ့သို့ တခြွင်ခြွင် မြည်ရေ။ ယင်းကြောင့် ဆွဲလည်းငယ်တိကို ခြူးငယ်ဟူ၍ခေါ်ရေ။ မင်္ဂလာဟိရေ၊ တေးသံသာ ရေအသံရို့ကို သရုပ်ဆောင်ထားရေ။ ၎င်းရို့ရေ ကာမဆန္ဒတရား၌ တစ်သက်ကေ တစ်ကြိမ်သာမှီဝဲခြင်းဟိရေ။ သူတစ်ပါးအမျိုးအနွယ်တိကိုလည်း ဖျက်ဆီးခြင်းမဟိ၊ အဗြဟ္မစရိယာ သိက္ခာပုဒ်ကိုစောင့်ထိန်းခြင်း၊ တိုင်းသူပြည်သားရို့ရေလည်း မုဒိန်းတန္တ မကျူးလွန်ကတ်စေရန် သရုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်ရေ။

ဒေ သီရိဝစ္ဆတစ်ခုလုံးဧ သဘောတရားမှာ သစ္စာဓမ္မဟိခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရီး၌ စပါးသီးနှံတိပွားတိဈေခင်း အလင်းနန့်အမှောင်အကျိုးနန့်အပြစ်တရားရို့ကို ဆင်ခြင်နိုင်ဈေခင်း၊ မိမိရို့ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံတိကိုစောင့်ထိန်းနိုင်ခြင်း၊ ခေတ်နန့်လျော်ညီစွာတစည်းတစ်လုံးတည်း တည်မြဲနိုင်ဈေခင်း၊ ထွန်းသစ်ပေါ်တိတိုးတက်စေနိုင်ရေ သင်္ကေတ သဘောတိကို သရုပ်ဖော်ဆောင်ထားရေ။

==အောင်လံ==
[[File:Arakan_flag.jpg|300px|thumb|left|ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]]
* ရခိုင်ပြည်နယ်အောင်လံကို ယှေးရခိုင်ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အသုံးပြုခရေ အခြေခံသင်္ကေတာ အမှတ်အသားတိကို မူတည်ခကတ်ရေ။
* အောင်လံအတိုင်းအတာမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်သုံးစွဲခရေ အောင်လံရေ အလွန်ရှည်လျား ကြီးမားခသဖြင့် ယခုခေတ်နန့်ဆီလျော်အောင်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက်။ မူလအတိုင်းအတာကို မှီ၍ အချိုးအစားအလိုက်ပြုပြင်ခကြည်။ မူလအတိုင်းအတာဧ အချိုးအစားမှာ အလျားကိုးတောင်၊ အနံ ခြောက်တောင်ဟိခရေ။
* အောင်လံဧ အရောင်အဆင်းကိုမူလအရောင်အတိုင်းအတည်ပြုခကတ်ရေ။ မူလအရောင် အဆင်းမှာ အဖြူရောင်ထက်ဝက်နန့် အနီရောင်ထက်ဝက်ဖြစ်ရေ။ အပေါ်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး အောက်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အနီရောင်ဖြစ်ရေ။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အပေါ်ပိုင်း အရောင်ရေ ရခိုင်အမျိုးသားရို့ဧ ဖြူစင်ရေ စိတ်ဓာတ်ဟိခြင်း၊ အမျိုးသီလနှစ်ဌာနကို စောင့်ထိန်းခြင်း၊ ဖြူစင်ဖြောင့်မတ်ရေ စိတ်ဓာတ်ဟိခြင်းနန့် ဖြူစင်တည်ကြည်စောင့်ထိန်းအပ်ရေ ကိုယ်ကျင့်တရားဟိခြင်းရို့ကို ဖော်ဆောင်ရေ။ အနီရောင်ဧ သဘောမှာ ရဲရင့်တည်ကြည်ရေ သတ္တိနန့် ခိုင်ခန့်တည်ကြည်ရေ ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန်ဟိခြင်းရို့ကိုအဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပါရေ။

== ကိုးကား ==
*www.taunggokeenglish.multiply.com
*www.arakanmeetingpoint.com
*http://www.yomataungokethar.multiply.com/13 July 2013 }}

[[Category:ရခိုင် အလံတိ]]
[[Category:ရခိုင် တံဆိပ်တိ]]
[[Category:ရခိုင် အမျိုးသားအမှတ်အသားတိ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တိ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည် အလံတော်တိ]]
[[Category:ရခိုင်အမျိုးသားလက္ခဏာ]]
[[Category:ရခိုင် အမျိုးသားသင်္ကေတတိ]]</text>
      <sha1>2c13nx8b2cn027au3zr452qnz3tmsra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ပြည်နယ်ဟိ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1851</id>
    <revision>
      <id>20835</id>
      <parentid>20207</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116327165}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9253" sha1="4uduz8o0qhxz87dwl2s3wlhxfx3afex" xml:space="preserve">
==သမိုင်းကြောင်း==

၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၁) ရက်နိတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (၈) မြို့နယ် - မြောက်ဦး၊ ကျောက်တော်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ မင်းပြား၊ ဘူးသီးတောင်၊ မြေပုံ၊ ရသေ့တောင်၊ မောင်တော နန့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်ရို့တွင် “ဒေသတည်ငြိမ်မှုကိုထိန်းသိမ်းရန်နန့် ဥပဒေစိုးမိုးမှုဟိစေရန်” ဟူရေ အကြောင်းပြချက်ဖြင့် မြန်မာ့ပို့ဆောင်ရီးနန့် ဆက်သွယ်ရီးဝန်ကြီးဌာနက တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရီးနန့်အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ပီးနီရေ အော်ပရေတာတိကို ညွှန်ကြားချက်ထုတ်ပြန်ပြီး အင်တာနက်အသုံးပြုခွင့်ကို ဖြတ်တောက် လိုက်ရေ။ 

၎င်းဒေသတိရေ [[တပ်မတော်]] နန့် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] ရို့ကြား တိုက်ပွဲတိ အပြင်းအထန်ဖြစ်ပွားလျက်ဟိရေ ဒေသတိဖြစ်ကတ်ရေ။
&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200411163333/https://www.mmtimes.com/news/govt-doubles-down-internet-shutdown-western-myanmar.html&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီလမှ စတင်ကာ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခရေတိုက်ပွဲတိကြောင့် အရပ်သားရာနန့်ချီ သေဆုံးပြီး ထောင်ပေါင်းတိစွာအိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခရေ။ &lt;ref&gt;https://www.hrw.org/news/2020/06/19/myanmar-end-worlds-longest-internet-shutdown&lt;/ref&gt;
့
၂၀၂၀ စက်တင်ဘာလ (၁)ရက်နိတွင် ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်၊ မြေပုံနန့် ပလက်ဝ မြို့နယ်ရို့ကို အင်တာနက်ပြန်ဖွင့်ပီးခကေလည်း ဖေဖော်ဝါရီလ (၃)ရက်နိတွင် ယင်းမြို့နယ်တိကို အင်တာနက်ထပ်မံဖြတ်တောက်ခရေ။&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20230123171227/https://mmpeacemonitor.org/2697/&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ မေလ (၃) ရက်နိတွင် မောင်တောမြို့ကို အင်တာနက်ပြန်လည်ဖွင့်ပီးခရေ။&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/burmese/burma-53120977&lt;/ref&gt;
့
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နိတွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရီးကောင်စီ|အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ]]ရေ ဖြတ်တောက်ခရေ ရခိုင်ပြည်နယ်နန့် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းဟိ အင်တာနက်လိုင်းတိကို ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်ဖွင့်ပီးခရေ။ ယကေလည်း [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုတိ#အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု|နိုင်ငံတစ်ဝန်းအချိန်ပိုင်းဖြတ်တောက်မှုတိ]] ဟိနီခရေ။&lt;ref&gt;https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6&lt;/ref&gt;

==ဝေဖန်ကန့်ကွက်မှုတိ==

ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ဒေသခံ ပြည်သူတိ စစ်ဧ အနိဌာရုံကို ခံစားနီကတ်ရသည့် အချိန်တွင် အင်တာနက် လိုင်းတိ ဖြတ်တောက်ခြင်းအားဖြင့် လူ့အခွင့်ရီး ချိုးဖောက်ခံရမှုတိနန့် အကြမ်းဖက်ခံရမှုတိကို အားပီး၊  အားမြောက်ပြုရာရောက်ကြောင်း မင်းပြားမဲဆန္ဒနယ်မှ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးလှသိန်းအောင်က ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၄) ရက်နိက ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင် တင်ပြဆွေးနွေးပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်း စစ်မက်ဖြစ်ပွားလျက်ဟိရေ မြို့နယ်တိတွင် ဖြတ်တောက်ထားသည့် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုအား အမြန်ဆုံး ပြန်လည်သုံးစွဲခွင့်ပြုရန် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ တဆင့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့အား တိုက်တွန်းကြောင်း အဆိုတင်သွင်းခရေ။&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/24/195864.html&lt;/ref&gt;

၂၀၁၉ စက်တင်ဘာလ (၃၀) ရက်နိနိစွဲပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပုဏ္ဏားကျွန်း၊မြောက်ဦး၊ကျောက်တော် နန့်မင်းပြား မြို့နယ်ရို့အား (၁၀၁) ရက်ကြာ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ထားမှုအား အဆုံးသတ်ရန် ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာဌာနီကိုယ်စားလှယ်ရုံးက မြန်မာအစိုးရအား တိုက်တွန်းခရေ။&lt;ref&gt;https://reliefweb.int/report/myanmar/united-nations-myanmar-calls-internet-resumption-areas-under-shutdown-rakhine-state&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နိတွင် &quot;အင်တာနက်ပြန်ဖွင့်ပီးရန် အပါအဝင် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်က စာသင်ကျောင်းအား လက်နက်ကြီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကို တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုဟိစွာနန့် ဖြေယှင်းပီးရီး၊ ပြည်တွင်းပြည်ပ သတင်းမီဒီယာတိကို လွတ်လပ်စွာ သတင်းရယူခွင့်ပီးရန်&quot; ရခိုင်ကျောင်း သားတိသမဂ္ဂ (ရန်ကုန်)၊ ရခိုင် ကျောင်းသားတိသမဂ္ဂ (ဒဂုံတက္က သိုလ်)၊ စီးပွားရီးတက္ကသိုလ် (ရွာသာကြီး)၊ ရန်ကင်းပညာရီးကောလိပ်ကျောင်းသားတိသမဂ္ဂ နန့် ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိ သမဂ္ဂရို့က ဦးဆောင်၍  ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၁၀၀ ကျော်က ဆန္ဒပြ တောင်းဆိုခကတ်ရေ။ဦးဆောင်သူတိဖြစ်ကတ်သည့် နီာင်ထက်အောင်၊ အောင်ပြည့်စုံဖြိုး၊ မနှင်း၊ အေးမြတ်မွန်ကျော်၊ သုတ စိုး၊ စစ်နိုင်၊ သက်တင်အောင်၊ မြတ်ဟိန်းထွန်းနန့် ကျော်လင်းရို့ကို  ငြိမ်းချမ်း စွာ စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ဥပဒေ ပုဒ်မ (၁၉) ဖြင့် အစိုးရက ထောင်ဒဏ် (၁) လစီ ချမှတ်ခရေ။ &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20230123171227/https://mmpeacemonitor.org/2697/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်တွင်း အဓိကရုဏ်းတိ]]</text>
      <sha1>4uduz8o0qhxz87dwl2s3wlhxfx3afex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်ကြီးတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1854</id>
    <revision>
      <id>20836</id>
      <parentid>6997</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117008180}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43026" sha1="8sp7zpmpuepj50ti18q95yrkaj8oleq" xml:space="preserve">===ရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်ကြီးတိ===
[[File:Arakan Cannon (2).jpg|thumb|Arakan Cannon (2)]]ခရစ်နှစ် ၁၄၃၀ မှ ၁၇၈၅အထိ ထွန်းကားခရေ မြောက်ဦးခေတ်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် အပိုင်းသုံးပိုင်း ခွဲခြားလေ့ဟိကြရေ။ မြောက်ဦးတည်ထောင်ရေ ၁၄၃၀မှ ၁၅၃၀ပြည့်လွန်နှစ်တိအထိကို ပထမမြောက်ဦးခေတ်တန်ခိုးထွားချိန်ဖြစ်ရေ။ ၁၅၃၀ပြည့်လွန်နှစ်တိမှ ၁၆၃၈အထိကို ဒုတိယမြောက်ဦးခေတ်နန့်  ၁၆၃၈မှ မြောက်ဦးမြို့တော်ကျ ဆုံးချိန်ဖြစ်ရေ ၁၇၈၅အထိကိုတတိယမြောက်ဦးခေတ် အဖြစ်ယေဘုယျသတ်မှတ်ကြပါရေ။
ပထမမြောက်ဦးခေတ်ကာလစွာ တိုင်းပြည်ထူထောင်ဆဲကာလဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နန့်နယ်ချင်း ထိစပ်နီရေဘင်္ဂါဒေသအားရခိုင်ဘုရင်ရို့ရံဖန်ရံခါ တိုက်ခိုက်မှုတိဟိခကေလည်း ကာလရှည်ကြာစွာနယ်မြေသိမ်းပိုက်မှုတိမပြုလုပ်နိုင်ခပေ။
ဒုတိယမြောက်ဦးခေတ်တွင် မင်းဗာဘုရင်ဧဘင်္ဂါဒေသစစ်တကောင်းနယ်အား နယ်မြေချဲ့ထွင် ပိုင်စိုးခြင်းနန့် အတူရခိုင်ဘုရင်နိုင်ငံစွာတန်ခိုးကြီးထွားခပါရေ။ဒေဒုတိယမြောက်ဦးခေတ်တွင် ပေါ်တူဂီတိနန့်ထိတွိ့ဆက်ဆံခပြီးဥရောပဧ ခေတ်ပေါ်လက်နက်တိကို ရဟိခကာခေတ်မီကာကွယ်ရီးနည်းစနစ်တိ 
အပါအဝင်ခေတ်မီခံတပ်တည်ဆောက်ရီးနည်းပညာတိကိုပါပိုင်ဆိုင်ခရေ။
ဒေခေတ်ဧထူးခြားချက်မှာဘင်္ဂါဒေသကိုသိမ်းပိုက်အုပ်စိုးနိုင်ခြင်းမြန်မာဘုရင်ဧကျူးကျော်စစ်ကိုတွန်းလှန်နိုင်ခြင်းနန့် အောက်မြန်မာပြည်ဧမြို့တော်ဖြစ်ရေပဲခူးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခခြင်းပင်ဖြစ်ရေ။ဒုတိယမြောက်ဦးခေတ်တွင်ရခိုင်ဧနိုင်ငံရီးစစ်ရီးစီးပွားရီးအင်အားတိစွာတိုးတက်ခပါရေ။

တတိယမြောက်ဦးခေတ်ခရစ်နှစ်၁၆၆၆တွင်ရခိုင်ပိုင်ဘင်္ဂါသေဒဧစစ်တကောင်းမြို့ မဂိုလက်တွင်းသို့ကျဆင်းသွားပြီးနီာက်ရခိုင်ဧစီးပွားရီးအင်အားဆုတ်ယုတ်သွားခရေ။ထိုနီာက်ပိုင်းတွင်ပြည်တွင်းမငြိမ်မှုတိကြုံတွိ့ဖြစ်ပေါ်လာခပြီး၁၇၈၅တွင်မြောက်ဦးမြို့တော်ကိုမြန်မာဘုရင်ဧတပ်တိကသိမ်းပိုက်လိုက်ခြင်းနန့် အတူရခိုင်ရို့ဧမြောက်ဦးခေတ်အဆုံးသတ်ခပါရေဒေဆောင်းပါးတွင်မြောက်ဦးခေတ်ရခိုင်ဘုရင်ရို့ပိုင်ဆိုင်အသုံးပြုခရေအမြောက်ကြီးတိနန့် 
အမြောက်ပေါ်တွင်ရီးထိုးထားရေစာတိအကြောင်းကိုတင်ပြသွားပါမည်။

ရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်တိကိုပြည်တွင်းထုတ်နန့်နိုင်ငံခြားဖြစ်အမြောက်တိဟူပနာယေဘုယျခွဲခြားနိုင်ရေ။နိုင်ငံခြားဖြစ်အမြောက်တိအဖြစ်ဥရောပထုတ်ခေတ်မီအမြောက်နန့်ဘင်္ဂါဒေသမှသိမ်းပိုက်ရဟိရေအမြောက်တိကိုတွိ့မြင်ရရေ။ရခိုင်ရို့ပဲခူးကိုသိမ်းပိုက်ရာမှရဟိရေယိုးဒယားအမြောက်ကြီးတိကိုလည်းမှတ်တမ်းတိတွင်တွိ့ရရေ။ ရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်တိတွင်ကြေးအမြောက်နန့်သံအမြောက်နှစ်မျိုးကိုအဓိကတွိ့ရပြီးမြေပြင်သုံး အမြောက်နန့်စစ်သင်္ဘောသုံးအမြောက်ဟူပနာလည်းခွဲခြားတွိ့မြင်နိုင်ပါရေ။

ရခိုင်အမြောက်ကြီးတိအမြောက်ဆံတိကိုရခိုင်ပြည်နယ်တွင်းဟိပြတိုက်တိတွင်ပြသထားဟိရေ။စစ်တွေပွိုင့်မန္တလေးနန်းတွင်းတပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်စကော့တလန်ပြည်အီဒင်ဘရာမြို့နန့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမဒရပ်ပြတိုက်ရို့တွင်ရခိုင်အမြောက်ကြီးတိကိုတွိ့မြင်နိုင်ပါရေ။ဒေအမြောက်ကြီးတိမှနီပနာရခိုင်ဘုရင်ရို့ဧစစ်ရီးစွမ်းရည်ကိုတစ်စိတ်တစ်ဒေသလှစ်ပြလျက်ဟိနီရေဟုလည်းဆိုနိုင်မည်ဖြစ်ပါရေ။

==(က)ရခိုင်ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာဒါကာမှသိမ်းပိုက်ရဟိသညိ့မဂိုအမြောက်==

ဒေအမြောက်ကိုဂုအခါအိန္ဒိယနိုင်ငံမဒရပ်မြို့(ဂုအခေါ်ချင်နိုင်းမြို့)ဟိအစိုးရပြတိုက်(TheGovernmentMuseum.Chennai_
ယခင်မဒရပ်ပြတိုက်)တွင်ပြသထားဟိရေမူလကမဂိုရို့အသုံးပြုခရေသံအမြောက်ကြီးဖြစ်ပြီးရခိုင်ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာဒါကာမြို့ကို သိမ်းပိုက်စဉ်ကရဟိကြောင်းရီးထိုးထားရေရခိုင်အက္ခရာမှတ်တမ်းကမ္ပည်းစာကိုအမြောက်ပေါ်တွင်တွိ့ရရေ။
ဒေအမြောက်စာကိုပြင်သစ်နိုင်ငံအရှေ့တိုင်းပညာရပ်တိလေ့လာရီးဌာန(EFEO)ကမှတ်တမ်းပြုစုလျက်ဟိရေ ရခိုင်ကျောက်စာကမ္ပည်းစာ 
အညွန်းစာရင်းတွင်ကတ်တလောက်နံပါတ်(A_253)အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ထားရေ။

ဒုတိယမြောက်ဦးခေတ်ရခိုင်ဘုရင်ဖြစ်ရေသီရိသုဓမ္မရာဇာရေ၁၆၂၂မှ၁၆၃၈အထိမြောက်ဦးထီးနန်းတွင်စိုးစံခရေ။ 
ရခိုင်တွင်သီရိသုဓမ္မရာဇာနန်းတက်ချိန်တွင်ဘင်္ဂါဒေသအတွင်းမဂိုရို့ဧနန်းတွင်းရီးတိရှုပ်ထွေးလျက်ဟိပြီး မဂိုဘုရင်ဧသားတော်ရှားဂျဟန်ကဘင်္ဂါဒေသကိုပိုင်စိုးနိုင်ရန်ပုန်ကန်လျက်ဟိနီရေ။၁၆၂၃တွင်မဂိုမင်းသားရှားဂျဟန်ရေဘင်္ဂါဒေသဧမဂိုဘုရင်ခံကိုတိုက်ခိုက်အောင်နိုင်ရေ။၁၆၂၄တွင်ရခိုင်ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာရေဒါကာသို့သံအဖွဲ့တစ်ခုကိုစေလွတ်ခပြီးမဂိုဘုရင်အားပုန်ကန်နီရေမင်းသားရှားဂျဟန်ဘက်မှရပ်တည်ကြောင်းပြသခရေ။ဒါကာသို့သံအဖွဲ့မလွတ်မီမဂိုနန်းတွင်းရီးပဋိပက္ခကာလအတွင်း၁၆၂၃တွင်ရခိုင်ဘုရင်ရေဘင်္ဂါဒေသသို့ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခပြီး 
ဘင်္ဂလီကျေးကျွန်သုံးရေင်းခန့်ကိုဖမ်းဆီးခကြောင်းဒတ်ခ်ျမှတ်တမ်းတိကပြဆိုရေ။မဂိုမင်းသားရှားဂျဟန်ရေဒါကာမှနီပနာမဂိုထီးနန်းကိုရယူရန်ဆက်လက်ကြိုးပမ်းရေ။ရှားဂျဟန်ရေဘီဟာနယ်ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ကေလည်း၁၆၂၄အောက်တိုဘာလအတွင်းအာဂရာတိုက်ပွဲတွင်အရီးနိမ့်ခရေ။ဒါကာမှပုန်ကန်သူမင်းသားရှားဂျဟန်ရှုံးနိမ့်ပြီးနီာက်မဂိုဘုရင်ရေဒါကာတွင်ရုံးစိုက်ရေဘင်္ဂါဒေသဘုရင်ခံအဖြစ်ဂျဟန်ဂိရ်ကိုခန့်အပ်ရေ။ယကေလည်းဂျဟန်ဂိရ်ရေသူဧသားဖြစ်သူခန်နာဟ်ဇတ်ခန်ကိုဘင်္ဂါဘုရင်ခံအဖြစ်ဆက်လက်လွှဲပြောင်းဧ။

ဒေသို့ရေမငြိမ်မသက်မှုတိအတွင်းရခိုင်ဘုရင်ရေဘင်္ဂါဒေသကိုအကြိမ်တိစွာဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခရေဟုဒတ်ခ်ျမှတ်တမ်းတိကဆိုရေ။သီရိသုဓမ္မရာဇာရေမဂိုပိုင်သီရိပူရ်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီးဘင်္ဂါနယ်မှကျေးကျွန်တစ်ရေင်းခန့်ကိုဖမ်းဆီးခကြောင်း ၁၆၂၅ဒီဇင်ဘာ၅ရက်နီ့ရက်စွဲပါဒတ်ခ်ျမှတ်တမ်းတစ်ခုတွင်တွိ့ရရေ။ရခိုင်ရို့ဧခြိမ်းခြောက်တိုက်ခိုက်မှုတိကြောင့် ဘင်္ဂါဘုရင်ခံခန်နာဟ်ဇတ်ခန်ရေဒါကာတွင်ရုံးမစိုက်ရဲချေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် သူဧလက်ထောက်နှစ်ဦးကိုသာဒါကာမြို့ဝန်အဖြစ်ခန့်အပ်ရုံးစိုက်စေခရေ။ ၁၆၂၆အစောပိုင်းတွင်ရခိုင်ဘုရင်ရေဒါကာကိုတိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးရေ။ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့်၁၆၂၆ဇွန်လတွင်ဘင်္ဂါဘုရင်ခံနန့်သူဧလက်ထောက်ဒါကာမြို့ဝန်တိကိုမဂိုဘုရင်မှရာထူးမှဖယ်ရှားခရေ။၁၆၂၆ခုနှစ်တွင်ရခိုင်ရို့ဧဒါကာအောင်ပွဲကို၁၆၂၆ဇွန်လ၄ရက်နီ့စွဲပါဒတ်ခ်ျမှတ်တမ်းကဖော်ပြရေ။ မဂိုနန်းတွင်းရာဇဝင်တွင်မူမဂိုရို့ဧဘင်္ဂါမြို့တော်ဖြစ်ရေဒါကာကိုရခိုင်ရို့မည်သို့မည်ပုံမီးရှိုးဖျက်ဆီးပြီးပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတိကို လုယက်ကာဒေသခံတိကိုကျေးကျွန်အဖြစ်ဖမ်းဆီးသွားကြောင်းတိကိုအသေးစိတ်ဖော်ပြထားရေကိုတွိ့ရရေ။

ဂုမဒရပ်ပြတိုက်တွင်တွိ့ရရေအမြောက်မှာခရစ်၁၆၂၆ခုနှစ်ဦးပိုင်းဖြစ်ရေရခိုင်သက္ကရာဇ်၉၈၇အတွင်းရခိုင်ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာဒါကာကို 
တိုက်ခိုက်စဉ်ကမဂိုရို့ထံမှသိမ်းပိုက်ရဟိခရေအမြောက်ဖြစ်ပါရေ။အမြောက်တွင်ရခိုင်အက္ခရာရခိုင်ဘာသာဖြင့်အောက်ပါအတိုင်းစာရီးထိုးထားရေ။

၁။၉၈၇ခုဆင်ဖြူဆင်နီသခင်ဩိသုဒါမ္မာရာဇာဒါဂာကိုနိုင်ပနာ

၂။ရာတော်ပြုသှ်ပြောင်

ခေတ်သစ်အရီးသားဖြင့်ဖော်ပြရလျှင်

၉၈၇ခု(ခရစ်နှစ်၁၆၂၅_၂၆ခန့်)ဆင်ဖြူဆင်နီသခင်သီရိသုဓမ္မရာဇာဒါကာကိုနိုင်ပနာရတော်ပြုရေပြောင်း(ပြောင်း=အမြောက်)ဟူပနာဖြစ်ပါရေ။

==(ခ)ရခိုင်ဘုရင်မဒရာဇ်ရာဇာစစ်တကောင်းနန့်ဒါကာမှစစ်ကူကိုချေမှုန်းရေအမြောက်==

တတိယမြောက်ဦးခေတ်ရခိုင်ဘုရင်တစ်ဦးဖြစ်စွာ့မဒရာဇ်ရာဇာမင်းစွာခရစ်၁၇၃၇မှ၁၇၄၂အထိမြောက်ဦးထီးနန်းကိုစိုးစံခရေ။ 
သက္ကရာဇ်၁၀၉၉(ခရစ်၁၃၇၃)တွင်ရွှေနန်းသခင်မဒရာဇ်ရာဇာဘွဲ့အမည်ဖြင့်ဒင်္ဂါးသွန်းခရေ။

ရခိုင်ရို့စွာတတိယမြောက်ဦးခေတ်အတွင်းဘင်္ဂါဒေသစစ်တကောင်းနယ်အားခရစ်၁၆၆၆တွင်မဂိုရို့ထံဆုံးရှုံးသွားခကေလည်းနောက်ထပ်ရာစုနှစ်တစ်ခုအကြာထိ ဘင်္ဂါဒေသအတွင်းသို့စစ်ဆင်ရီးတိဆင်နွဲခကြောင်းရခိုင်ရာဇဝင်တိတွင်ဖော်ပြပါဟိရေ။

ထင်ရှားရေအဖြစ်အပျက်တိမှာရခိုင်ဘုရင်စန္ဒဝိဇယရာဇာခရစ်(၁၇၁၀_၁၇၃၁)လက်ထက်ဘင်္ဂါနယ်အတွင်းစစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း 
နရအဘယရာဇာမင်း(ခရစ်၁၇၄၂_၁၇၆၁)လက်ထက်ဘင်္ဂါနယ်သို့ဟရမားတိုက်ရန်(harmad-ပင်လယ်ပြင်လုယက်တိုက်ခိုက်ခြင်းပြုရန်)စစ်ချီခြင်းတိဖြစ်ကြရေ။စစ်တကောင်းကျဆုံးပြီးနီာက်ပိုင်းကာလဖြစ်စွာ့ခရစ်၁၇၇၇ခန့်တွင်လည်းဘင်္ဂါနယ်အတွင်းသို့ရခိုင်ရို့ဝင်ရောက်စစ်ချီခြင်းနန့်ကျွန်ဖမ်းခြင်း 
အဖြစ်အပျက်တိကိုအင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းတစ်ခုတွင်တွိ့ရရေ။သို့ရာတွင်မဒရာဇ်ရာဇာမင်းလက်ထက်စစ်ရီးနိုင်ငံရီးဆောင်ရွက်ချက်တိ 
နန့်ပတ်သက်ပနာရခိုင်ရာဇဝင်တိတွင်ဖော်ပြထားစွာကိုမတွိ့ရပေ။ဂုတင်ပြမည့်အမြောက်တွင်ရီးထိုးထားရေကမ္ပည်းစာအရမဒရာဇ်ရာဇာမင်းလက်ထက်တွင်လည်း ဘင်္ဂါနယ်သို့ရခိုင်ရို့ခရစ်နှစ်၁၇၄၁(သက္ကရာဇ်၁၁၀၃)အတွင်းကစစ်ချီခကြောင်းအထောက်ထားအသစ်ရဟိပါရေ။

မဒရာဇ်ရာဇာမင်းဧအမတ်တော်သေနာပတိဘင်္ဂါနယ်အတွင်းသို့စစ်ချီရာတွင်အသုံးပြုခစွာ့ အမြောက်ကိုမြောက်ဦးမြို့ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင်ပြသထားရေ။ကြေးအမြောက်ဖြစ်ပြီးရခိုင်ပြည်တွင်သွန်းလုပ်ရေပြည်တွင်းဖြစ်အမြောက်တစ်လက်ဖြစ်ရေ။မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်နံပါတ်(၅၃)ဖြစ်ပြီး 
ပြင်သစ်နိုင်ငံအရှေ့တိုင်းပညာရပ်တိလေ့လာရီးဌာန(EFEO)က မှတ်တမ်းပြုစုလျက်ဟိရေရခိုင်ကျောက်စာကမ္ပည်းစာအညွန်းစာရင်းတွင်ဒေကြေး အမြောက်စာကိုကတ်တလောက်နံပါတ်(A.44)အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ထားပါရေ။

ဒေအမြောက်စာကို

(၁)ရခိုင်မြန်မာပဏ္ဍိတ်ဆရာကြီးဦးဦးသာထွန်း

(၂)ရခိုင်သမိုင်းသုတေသီဦးအောင်လှသိန်း

(၃)ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနဒုတိယညွန်ကြားရီးမှူး(ငြိမ်း)ဆရာဦးကျော်ထွန်းအောင်(တက်ထွန်းနီ)

ရို့ကဖတ်ရှုအက္ခရာဖလှယ်ခကြဖူးပြီးဆရာဦးကျော်ထွန်းအောင်ကတက်ထွန်းနီ(မြောက်ဦး)ကလောင်အမည်ဖြင့်(၁၉၈၄_၈၅)ခုနှစ် စစ်တွေကောလိပ်နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင်ရခိုင်အမြောက်ကြီးတိအကြောင်းရီးသားတင်ပြရာတွင်ဖော်ပြခရေ။

အမြောက်ပေါ်တွင်စာငါးကြောင်းရီးထိုးပါဟိပြီးအမြောက်ပေါ်မှစာတိကိုဒေဆောင်းပါးတွင်အောက်ပါအတိုင်းဖတ်ရှုဖော်ပြပါရေ။ထိုသို့ဖတ်ရှုရာတွင်ဆရာကြီးဦးဦးသာထွန်းဆရာဦးအောင်လှသိန်းဆရာဦးကျော်ထွန်းအောင်ရို့ဧဖတ်ရှုဖော်ပြချက်တိကိုအခြေပြုလျက် ထပ်ဆင့်ပြန်လည်ဖတ်ရှုတင်ပြခြင်းသာဖြစ်ပြီးဖော်ပြပါဆရာကြီးတိကနဦးဖတ်ရှုသုတေသနပြုခကြရေကျေးဇူးကြောင့်သာကျတော့်အနီဖြင့် 
ဂုကဲ့သို့တင်ပြနိုင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းကိုလည်းအလေးအနက်တင်ပြလိုက်ပါရေ။

အောက်ဖော်ပြပါကြေးအမြောက်စာဖတ်ရှုမှုတွင်ရခိုင်မြန်မာပဏ္ဍိတ်ဆရာကြီးဦးဦးသာထွန်း ၊ဆရာဦးကျော်ထွန်းအောင်(တက်ထွန်းနီ)ရို့ 
ဧဖတ်ရှုမှုနန့်စာကြောင်းရေ၁တွင်စာလုံးနှစ်လုံးခန့်စာကြောင်းရေ၄တွင် စာလုံးနှစ်လုံးခန့်ဆရာကြီး(၂)ဖတ်ရှုမှုနန့်စာကြောင်းရေ၂တွင်စာလုံးသုံးလုံးခန့်စာကြောင်းရေ ၃တွင်စာလုံးတစ်လုံးခန့်စာကြောင်းရေ၄တွင်စာလုံးတစ်လုံးခန့်ကွဲလွဲစွာဖတ်ရှုတင်ပြထားပါရေ။

ဥပမာအားဖြင့်ဖော်ပြရလျှင်`သျှင်´(ဟထိုးပါ)နန့်`သျင်´(ဟထိုးမပါ)`စစ်တကောင်း´`စစ်၁ဂေါင်း´`ဂြွတ်လှည်´`ဂြွတ်လည်´`သတ်ရသှ်´`သတ်ပနာရသှ်´
ကဲ့သို့ရေကွဲလွဲချက်တိဖြစ်ပါရေ။

၁။သက္ကရာဇ်၁၁၀၃ခုရွှေနန်သခင်သျင်

ဘဝသျင်မဒရာဇ်ရာ

၂။ဇာကသှ်အမတော်သေနာပတိကိုဝ်လွှတ်ပနာစစ်၁ဂေါင်

၃။ကိုဝ်မျက်တော်ထုပ်သေ့ာခါဒဂါ(က)စစ်ကုလာသ်ှသင်ဘော

၄။ဂြွတ်လည်ကျင်ေ(ရ)တက်တောင်တတ်ကိုဝ်သတ်ပနာရသူအန

၅။က်ပြောင်

ခေတ်သစ်အရီးသားဖြင့်ပြန်လည်ရီးသားတင်ပြပါက``သက္ကရာဇ်၁၁၀၃ခု(ခရစ်နှစ်၁၇၄၁ခန့်)ရွှေနန်းသခင်အသျှင်ဘဝသျှင် မဒရာဇ်ရာဇာစွာ အမတ်တော်သေနာပတိကို 
လွှတ်ပနာစစ်တကောင်းကိုအမျက်တော်ထွက်ရေ အခါဒါကာကစစ်ကုလားစွာ့ သင်္ဘောဂြွတ်လှေကျင်ရေတပ်တောင်တပ်ကိုသတ်ပနာရရေလက်နက်ပြောင်း´´ဟူပနာဖြစ်ပါရေ။(ဂြွတ်လှေghurabရွက်တိုင်၂ခုတပ်စစ်လှေစစ်သင်္ဘောလက်နက်ပြောင်း_အမြောက်)။

==(ဂ)ဓညဝတီသိမ်းရအမြောက်တိ==
ဓညဝတီသိမ်းရအမြောက်ဆိုစွာမှာဓညဝတီရခိုင်ပြည်မှသိမ်းပိုက်ရဟိရေအမြောက်တိကိုဆိုလိုပါရေ။ 
ခရစ်နှစ်၁၇၈၅တွင်ဓညဝတီရခိုင်ပြည်ကိုမြန်မာရို့သိမ်းပိုက်ပြီးနီာက်ရခိုင်ဘုရင်ရို့ဧမြောက်ဦးခေတ်နိဂုံးချုပ်ခရေ။ 
ဓညဝတီသိမ်းရအမြောက်ကဲ့သို့ပင်ဒွါရာဝတီသိမ်းရအမြောက်တိကိုလည်းတွိ့ရရေ။

ဒွါရာဝတီသိမ်းရအမြောက်တိပေါ်ဟိရီးထိုးနှစ်တိမှာဒွါရာဝတီမည်ရေယိုးဒယားပြည်ကိုမြန်မာဘုရင်ရို့ကျုးကျော်ရေခုနှစ်တိနန့်သာတိုက်ဆိုင်နီစွာကိုတွိ့ရသဖြင့် အဆိုပါအမြောက်တိစွာရခိုင်ဒွါရာဝတီ(သံတွဲ)နန့်သက်ဆိုင်မှုမဟိလှပါ။
ဂုအချိန်ထိဓညဝတီသိမ်းရအမြောက်သုံးလက်တွိ့ဟိထားပါရေ။

အမြောက်တိတွင်ရီးထိုးထားရေကမ္ပည်းစာအရရခိုင်ရို့မြောက်ဦးမြို့တော်ကျဆုံးချိန်ကိုအတိအကျသိဟိနိုင်ရေ။ဓညဝတီရခိုင်ပြည်ကိုသိမ်းပိုက်ရဟိချိန်ကိုသက္ကရာဇ်၁၁၄၆ခုပြာသိုလပြည့်ကျော်၇ရက်စနီနီ့ညဉ့်၄ချက်တီးကျော် ၁နာရီဟုခုနှစ်လရက်အချိန်နာရီနန့် 
တကွအမြောက်အားလုံးကတညီတညွတ်တည်းဖော်ပြကြပါရေ။

==(ဂ-၁)ဓညဝတီသိမ်းရစာတန်းပါစကော့တလန်ရောက်ရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်==
ဒေအမြောက်ကိုဗြိတိန်နိုင်ငံစကော့တလန်နယ်အီဒင်ဘာရာမြို့ဟိကောလ်တန်တောင်ကုန်းပေါ်တွင်တွိ့ရရေ။ ပြင်သစ်နိုင်ငံအရှေ့တိုင်းပညာရပ်တိလေ့လာရီးဌာန(EFEO)ကမှတ်တမ်းပြုစုလျက်ဟိရေရခိုင်ကျောက်စာကမ္ပည်းစာ 
အညွန်းစာရင်းတွင်ဒေကြေးအမြောက်စာကိုကတ်တလောက်နံပါတ်(A.233)အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ထားရေ။

ဒေအမြောက်အကြောင်းကိုရခိုင်သမိုင်းပညာသျှင်ဆရာမကြီးဒေါ်ကြန်ကအဝေးရောက်မြန်မာအမြောက်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ၁၉၉၄ခုနှစ်မတ်လထုတ်ကနီာင်စက်မှုစီးပွားဂျာနယ်တွင်ခရီးသွားမှတ်တမ်းအသွင်ဆောင်ရေဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ရီးသားဖူးပါရေ။

အမြောက်ကိုစပိန်နိုင်ငံဘုရင်စတုတ္ထမြောက်ဖိလစ်(၁၆၀၅_၁၆၆၅)လက်ထက်RoyalArmsofSpainတွင်သွန်းလုပ်ရေဟု ယူဆရပြီးအမြောက်ပေါ်တွင်ခရစ်၁၆၂၄ဟုရီးထိုးပါဟိရေ။အမြောက်သွန်းလုပ်နှစ်စွာရခိုင်တွင်သီရိသုဓမ္မရာဇာဘုရင်ထီးနန်းစိုးစံချိန်(ခရစ်၁၆၂၂_၁၆၃၈)လက်ထက်အတွင်းကျရောက်လျက်ဟိနီရေ။ရခိုင်ဘုရင်စွာဒေအမြောက်ကိုပေါ်တူဂီရေကြောင်းသွားလာသူတိထံမှတစ်ဆင့်ရဟိပိုင်ဆိုင်ခရေဟုယူဆရပြီး သီရိသုဓမ္မရာဇာလက်ထက်တွင်အသုံးပြုခပါကရခိုင်ပြည်သုံးခေတ်အမီဆုံးဥရောပထုတ်အမြောက်လက်နက်တစ်ခုဖြစ်ဖွယ်ဟိပါရေ။

ခရစ်၁၇၈၅ခုနှစ်မြောက်ဦးမြို့တော်ကျဆုံးချိန်တွင်ဒေအမြောက်ကိုမြန်မာတပ်တိကသိမ်းပိုက်ရဟိရေ။၁၈၈၅ခုနှစ်အထက်မြန်မာပြည်ကိုဗြိတိသျှရို့သိမ်းပိုက်ပြီးရေအခါဒေအမြောက်ကိုစကော့တလန်နယ်အီဒင်ဘာရာမြို့သို့ဗြိတိသျှရို့ကသယ်ယူသွားကြရေ။အမြောက်ပေါ်တွင်ရခိုင်ပြည်မှသိမ်းပိုက်ရဟိရေအထိမ်းမှတ်အဖြစ်ရီးထိုးထားရေ(၁၁၄၆ခုပြာသိုလပြည့်ကျော်၇ရက်နီ့ ဝနီ့(စနီနီ့)ည၄ချက်တီးကျော်တစ်နာရီတွင်ဓညဝတီသိမ်းရ)
ဟုမြန်မာဘာသာစာတစ်ကြောင်းပါဟိရေ။

(မှတ်ချက်၁နီ့_တနင်္ဂနွေ ၂လာ_တနင်္လာ ၆ကြာ_ရေကြာ ဝနီ့_စနီ)

==(ဂ-၂)ဓညဝတီသိမ်းရစာတန်းပါသီရိသုဓမ္မရာဇာဒါကာမှသိမ်းပိုက်ရဟိရေမဂိုအမြောက်==

ဒေအမြောက်အကြောင်းကိုဆောင်းပါးဧအစပိုင်းအပိုဒ်ခွဲ(က)တွင်တင်ပြခပြီးဖြစ်ပါရေ။မူလကမဂိုရို့ အသုံးပြုခရေအမြောက်ကြီးဖြစ်ပြီး 
ရခိုင်ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာဒါကာကိုခရစ်နှစ်၁၆၂၆တွင်သိမ်းပိုက်စဉ်က ရဟိခကြောင်းကိုရခိုင်ဘာသာဖြင့်စာရီးထိုးပါဟိရေ။

(အမြောက်ပေါ်မှရခိုင်ဘာသာကမ္ပည်းစာကိုEFEOကတ်တလောက်နံပါတ်A.253အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ထားပါရေ။)
၁၇၈၅ခုရခိုင်ပြည်ကျဆုံးရေအခါဒေအမြောက်ကိုမြန်မာတပ်တိကမြန်မာမင်းနီပြည်တော်သို့တစ်ဖန်သိမ်းပိုက်သွားကြပြီး 
အမြောက်ပေါ်တွင်ဓညဝတီရခိုင်ပြည်မှသိမ်းပိုက်ရဟိကြောင်းမှတ်နမ်းတင်ကြရေ။

၁၈၈၅ခုတတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်အပြီးအထက်မြန်မာပြည်ကိုဗြိတိသျှရို့ သိမ်းပိုက်ပြီးချိန်တွင်ဒေအမြောက်ကိုအိန္ဒိယနိုင်ငံမဒရပ်မြို့ကိုဗြိတိသျှရို့ကယူဆောင်သွားကြပြန်ရေ။

အမြောက်ပေါ်မှဓညဝတီသိမ်းရမြန်မာဘာသာကမ္ပည်းရီးထိုးချက်ကိုပြင်သစ်နိုင်ငံအရှေ့တိုင်းပညာရပ်တိ လေ့လာရီးဌာန(EFEO)မှမှတ်တမ်းပြုစုလျက်ဟိရေရခိုင်ကျောက်စာကမ္ပည်းစာအညွန်းစာရင်းတွင်ကတ်တလောက်နံပါတ်(A.254)အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ထားပါရေ။ 
စာသုံးကြောင်းပါဟိပြီးအောက်ပါအတိုင်းဖတ်ရှုနိုင်ရေ။

၁။၁၁၄၆ခုပြာသိုလပြည့်ကျော်

၂။၇ရက်ဝနီည၄ချက်တီးကျော်

၃။၁နာရီတွင်ဓညဝတီသိမ်းရ

==(ဂ-၃)ဓညဝတီသိမ်းရစာတန်းပါနီပြည်တော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်ရောက်ရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်==
ဒေအမြောက်ကိုဂုအခါနီပြည်တော်ဟိတပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်တွင်ပြသထားရေ 
ကိုတွိ့ရပြီးဥရောပတိုက်ထုတ်ခေတ်မီကြေးအမြောက်ဖြစ်ပါရေ အဝေးရောက်မြန်မာအမြောက်ခေါင်းစဉ်ဖြင့်၁၉၉၄ခုနှစ်ကနီာင်စက်မှုစီးပွားဂျာနယ်ပါဆရာမကြီးဒေါ်ကြန်ဧ စကော့တလန်ရောက်ရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်အကြောင်းရီးသားထားရေဆောင်းပါးတွင် စကော့တလန်ရောက်အမြောက်နန့်အလားတူရေ
အမြောက်တစ်လက်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်တွင်ဟိကြောင်းရီးသားပါဟိရေ။

တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်ကိုနီပြည်တော်သို့မပြောင်းရွှေ့မီအချိန်ထိဒေအမြောက်မှာရန်ကုန်မြို့ဟိတပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်တွင်တည်ဟိခပါရေ။ဆရာမကြီးဒေါ်ကြန်ဧဖော်ပြချက်ကိုထောက်ရှုပနာအဆိုပါအမြောက်မှာရန်ကုန်မြို့တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှ ရန်ကုန်မြို့တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်ယင်းချင့်မှတဖန်နီပြည်တော်တပ်မတော် စစ်သမိုင်းပြတိုက်သို့အဆင့်ဆင့်ပြောင်းရွှေ့ခရေဟုယူဆရပါရေ။ 

အမြောက်တွင်စာနှစ်ကြောင်းရီးထိုးပါဟိပြီးအမြောက်စာကိုပြင်သစ်နိုင်ငံအရှေ့တိုင်းပညာရပ်တိ လိလာရီးဌာန(EFEO)မှမှတ်တမ်းပြုစုလျက်ဟိရေရခိုင်ကျောက်စာကမ္ပည်းစာအညွန်းစာရင်းတွင်ကတ်တလောက်နံပါတ်(A.252)အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ထားပါရေ။

၁။၁၁၄၆ခုပြာသိုလပြည့်ကျော်၇ရက်ဝနီည

၂။၄ချက်တီးကျော်၁နာရီတွင်ဓညဝတီသိမ်းရ

မြောက်ဦးခေတ်တလျောက်ရခိုင်ပြည်တွင်အသုံးပြုခရေအမြောက်တိနန့်အမြောက်ပေါ်တွင် ရီးထိုးထားရေကမ္ပည်းစာတိအကြောင်းကိုအထက်တွင်တင်ပြခပါရေ။ရခိုင်ဘုရင်ရို့စွာခေတ်မီအမြောက်လက်နက်တိကိုပြည်ပမှတင်သွင်းအသုံးပြုခကြသကဲ့သို့ကိုယ်တိုင်လည်းပြည်တွင်းတွင်ထုတ်လုပ်သုံးစွဲခကြစွာကိုတွိ့ရရေ။သံအမြောက်တိကိုသွန်းလုပ်ရန်အတွက်သံရိုင်းကိုအိန္ဒိယနိုင်ငံမှတင်သွင်းခပြီး ရခိုင်ပြည်အတွင်းတွင်သံချက်လုပ်ရာသံထောင်နည်တိတည်ထောင်ကာသံချက်လုပ်အမြောက်သွန်းခကြရေ။ကြေးအမြောက်အတိကိုလည်းကိုယ်တိုင်သွန်းလုပ်အသုံးပြုကြရေ။

ယင်းနည်းတူစွာမဂိုရို့စွာရခိုင်ရန်မှကာကွယ်ရန်သီးသန့်ဦးတည်ချက်ဖြင့်အမြောက်ကြီးတိသွန်းလုပ်အသုံးပြုခကြောင်းကိုလည်းမှတ်တမ်းတိကပြဆိုရေ။အဆိုပါအမြောက်ကြီးအချို့ကိုဒါကာမြို့တွင်ယနီ့တိုင်တွိ့မြင်နိုင်ပါသေးရေ။

ဂုတင်ပြခရေရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်တိနန့်ယင်းရို့အပေါ်ရီးထိုးထားရေစာပေတိကို လိလာခြင်းဖြင့်ရခိုင်ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာလက်ထက်တွင်ဒါကာကိုအောင်နိုင်ခခြင်းအပေါ်ခေတ်ပြိုင် အထောက်အထားအဖြစ်အတည်ပြုနိုင်ခြင်းရခိုင်ရာဇဝင်တိတွင်ဖော်ပြမပါဟိရေရခိုင်ဘုရင်မဒရာဇ်ရာဇာလက်ထက် အတွင်းကစစ်တကောင်းသို့ချီတက်တိုက်ခိုက်ခြင်းအကြောင်းကိုမူရင်းအထောက်အထားအဖြစ်ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း ဓညဝတီရခိုင်ပြည်ကျဆုံးခရေခုနှစ်လရက်အချိန်အတိကျကိုခေတ်ပြိုင်မူရင်းအထောက်ထားတိမှနီပနာဖော်ထုတ်တင်ပြနိုင်ခြင်း စရေသမိုင်းဆိုင်ရာအချက်အလက်သစ်တိကိုရဟိစေပါရေ။&lt;ref&gt;မြောက်ဦးခေတ်ရခိုင်ပြည်သုံးအမြောက်ကြီးများနှင့်အမြောက်ပေါ်တွင် ရေးထိုးထားသည့်ကမ္ပည်းစာများ(ကျော်မင်းထင်)-ရခိုင်မဂ္ဂဇင်း&lt;/ref&gt;

{| style=&quot;border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;&quot;
! style=&quot;width: 140px;&quot; | 
! style=&quot;width: 150px;&quot; | 
! style=&quot;width: 130px;&quot; | 
! style=&quot;width: 130px;&quot; | 
|-
| [[File:Arakan Cannon (2).jpg|140px|Bronze star icon]]
| [[File:Arakan Cannon (3).jpg|140px|Gold star icon]]
| [[File:Arakan Cannon (4).jpg|140px|Green star icon]]
| [[File:Arakan Cannon (5).jpg|140px|Green star icon]]
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|}
==ကိုးကား==

[[Category:ရှေးဟောင်းအမွီအနှစ်တိ]]</text>
      <sha1>8sp7zpmpuepj50ti18q95yrkaj8oleq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ဗျည်းဌာန်နန့်ဟန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1857</id>
    <revision>
      <id>20837</id>
      <parentid>7024</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q134126503}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2414" sha1="f8g91bge2uqb1v0bnfl7mzw9plsk8qb" xml:space="preserve">
ရခိုင်စကားဟိ ဗျည်းတိဧ ဖြစ်ရာဌာန်နန့် ဖြစ်ရာဟန်

ရခိုင်စာအရီးအသား အသံထွက်စနစ်ကို လိ့လာရေအခါမှာ ဘာသာဗေဒစာအုပ်တိမာပါဝင်ရေ ဗျည်းသရုပ်ဖော်ခြင်းပုံစံ၊ လျှာအနိန်အထား၊ နှုတ်ခမ်းအနီအထားအရ သရအမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းပုံစံတိနန့် တင်ပြပုံမျိုးမဟုတ်ပဲနန့် စာပီ အရီးအသားစနစ်ဟိ ဗျည်းသင်္ကေတနန့် သရသင်္ကေတိကို ဇာပိုင်အသံထွက်ဆိုရေ ပုံစံနန့် တင်ပြဖို့ ဖြစ်ပါရေ။ ရခိုင်ဘာသာစကား လိ့လာရာမာ ပိုပြီးကေ သိသာ လွယ်ကူဖို့လို့  ယူဆအတွက်နန့် ဖြစ်ပါရေ။
{| class=&quot;wikitable&quot;
| ဌာန်/ဟန် || နှတ်ခမ်း || သွား || သွားရင်း || သွားရင်းနောက် || သွားရင်းအာခေါင် || အာခေါင်မာ || အာခေါင်ပျော့ || လိုင်ချောင်း
|-
| ရုန်းပွင့် || p ,ph, b ||  || t, th, d ||  ||  ||  || k, kh, ɡ || 
|-
| ရပ်သံ(သံပြတ်) ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ʔ
|-
| ရုန်းပွင့် ပွတ်တိုက် ||  ||  ||  ||  || tç. dʒ ||  ||  || 
|-
| နှာသံ || hm, m ||  || hn, n ||  ||  || hɲ, ɲ || hŋ, ŋ || 
|-
| ဘေးလျှာပွင့် ||  ||  || hl, l ||  ||  ||  ||  || 
|-
| လျှာခတ် ||  ||  ||  || hr, r ||  ||  ||  || 
|-
| ပွတ်တိုက် ||  || θ,ð || s, sh, z ||  || ɕ ||  ||  || h, ɧ
|-
| သရရွိ့/သရတစ်ပိုင်း ဗျည်းတပိုင်း || hw, w ||  ||  ||  ||  || j ||  || 
|}&lt;ref&gt;ရခိုင်စာကားရှိ သဒ္ဒါစကားလုံးများလေ့လာချက်&lt;/ref&gt;

[[Category:ရခိုင်သဒ္ဒါ]]</text>
      <sha1>f8g91bge2uqb1v0bnfl7mzw9plsk8qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ဘုရားရှိခိုး ဆုတောင်းအမျှဝီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1860</id>
    <revision>
      <id>20838</id>
      <parentid>7070</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832216}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45124" sha1="1lckoktcbznfjkehj9cx1g01r1aj7mr" xml:space="preserve">ရခိုင်ပြည် သာသနာ့သမိုင်းတွင် ဘုရားရှိခိုးတိရေ ဘုရားသျှင်အား ရည်မှန်းမျှော်ကိုး ပူဇော်ရိုးဖြစ်ရေ။ မြတ်စွာ
ဘုရားသျှင်ရေ စန္ဒာ́ာသူရိယမင်းဧ့ ပင့်ဖိတ်ချက်အရ ရခိုင်ပြည်သို့ ြွကလာလျက် မဟာမုနိရုပ်သျှင်တော်ကို ကိုယ်စားတော်
အဖြစ် ဦးစွာသွန်းလုပ်ပူဇော်ခွင့်ပြုခရေ။ ဘုရားသျှင်မြွကမီကပင် ရခိုင်ဓညဝတီပြည့်သျှင်နန့် တိုင်းသူပြည်သားတိရေ
ဘုရားသျှင်ကို ရည်မှန်း၍ ပူဇော်ကြိုဆိုဟိနန့်ကတ်ပြီလည်း ဖြစ်ရေ။ လူတိုင်းနှုတ်ဖျားမှ ဘုရား-ဘုရားဟူရေ အာရုံပြုရွတ်ဆိုမှု
(ဝါ) ရှိခိုးမှုမှာ ပဲ့တင်ညံနီရေ။ တစ်ယောက်ကတစ်ယောက်ကို ခေါ်ထူးရာ၌ပင်ကေ ဘုရား ဘုရားဆိုပနာပင် အသံပြုခကတ်
ရေ။ ထိုယဉ်ကျေးမှုအစဉ်အလာရေ ယခုထိ အစဉ်တည်လာခရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ရခိုင်ရို့ဧ့ဘုရားတမှု ဘုရားရှိခိုးမှု
အာရုံပြုမှုရေ မနောဓိဋ္ဌာန်က စတင်ခြင်းပင်ဖြစ်လီရေ။

ယပြီးကေ မဟာမုနိ ရုပ်သျှင်တော်နန့်ပတ်သက်၍ ဗုဒ္ဓကိုယ်တိုင် ပူဇော်ရကျိုးတိကို ဟောကြားခရေ့အတိုင်း
အကျိုးရည်မျှော်၍ ဘုရားရှိခိုးရည်မျှော်ကိုးကွယ်အားထားယုံကြည်ခြင်းကား ပိုမိုခိုင်မြဲလာခရရေ။ ဘုရားရှိခိုးနန့်ပတ်သက်၍
ဖော်ပြပါ ဘုရား ဘုရားဟူရေ မှန်းမျှော်ရှိခိုးမှု ဘုရားသျှင်ဇီသျှင်၊ မဟာမုနိသျှင် ဇီသျှင်ပင်ရို့ကား ရခိုင်အချေတိကအစ
နှုတ်တက်ရ ဗုဒ္ဓပူဇနိယ အဦးအစလည်းဖြစ်ချေရေ။

အချို့က အဏှလုံ မွေသျှင်တော်ဂါထာရေ ရခိုင်ရို့ဧ့ဘုရားရှိခိုး အာဒိအစ ပဏာမအဖြစ် ယူဆကတ်ရေ။ ဦးတော်
နဖူးအရပ်၌ ဖြူဆွတ်စင်ကြယ်လက်ဟာလည်၍ အရှည်တစ်လံ ရောင်လျှံကွန့်မြူးရေ မွေးသျှင်တော်ရေ ရောင်လျှံပြိုးပျက်၍
အထူးတင့်တယ်ပေရေ။ စန္ဒာ́ာသူရိယမင်းရေ မြတ်စွာဘုရားသျှင်ြွကရောက်လာစဉ် ထိုဥဏှလုံမွေသျှင်တော်ဧ့ တင့်တယ်ပုံ
ကို အထူးမြတ်နိုးခြင်းဖြင့် ပူဇော်မှုပြုခလီရေ။ ထိုပူဇော်မှုကို အဦးထား၍ ဪသာ် ဟရီ-ဟရီ-ဟေ-ဟေ၊ တိသျှတ္တ-
တိသျှတ္တ အစဟိရေ ဥဏှလုံမွေသျှင်တော်ဘုရားရှိခိုး စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခရရေဟု ယူဆကတ်ရေ။

ထို့အပြင်ကျမ်းဂန်လာ ဘုရားရှိခိုးအမျိုးမျိုးရို့ကား အတိဟိခပေရေ။ ရခိုင်ကျောက်စာရို့၌ နမောတဿအစချီ
ရေ မဟာနမက္ကာရဘုရားရှိခိုးကို တွိ့ရရေ။ နမောတဿတိဆိုပနာ ရီးထိုးရှိခိုးထားရေ။ နမောဗုဒ္ဓါယသိဋ္ဌံဆိုပနာပင်
စာသင်ပျိုးစ၌ ဘုရားရှိခိုးမှု အစဉ်ပြုထားလိ့ဟိရေ။ ဘုရာရှိခိုးတိကား ဘုရားသျှင်ဧ့ဂုဏ်တော်ကို ဖွင့်ဆိုထားခြင်းတိပင်
တည်း။ ဘုရားသျှင်ရေ ဂုဏ်တော်အနန္တနန့်ပြည့်စုံရကား ဘုရားသျှင်အား ထိုထိုဂုဏ်တော်ကို ဖွဲ့ဆိုရှိခိုး၍ ကုန်နိုင်ခလီရာ
ရေ။

ရခိုင်ပြည်တွင် ဓာတ်တော်စဉ် ဘုရားရှိခိုးကို ဩကာသအစချီ၍ ဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ ပွင့်တော်မူရေ ဘုရားငါးဆူရို့ကို
လည်းကောင်း၊ ဘုရားသျှင်ရို့ဧ့လားတော်၊ စွယ်တော်၊ ည ှပ်ရိုးတော် စရေ ဓာတ်မွေတော်ရို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပိဋကတ်
ကျမ်းဂန် စူဠာမဏိစေတီတော်ရို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရုပ်သျှင်တော်မဟာမုနိကစ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ြွကင်းကျန်ရစ်အံ့ရေ
ဓာတ်မွေတော်တိဧ့ တည်ထားရာစေတီပုထိုးရို့ကိုလည်းကောင်း၊ စပ်ဆိုထားရေ။ ရခိုင်ကျွန်းအရပ်ရပ်ရို့၌ ထိုဓာတ်တော်
တိကိန်းဝပ်နီ၍ ဘုရားလှည့်ပတ်တော်ပူဇော်လိ့ ပြုရိုးစဉ်လာ ဓမ္မတာအလား ကျွန်းစဉ်ပတ် ဘုရားရှိခိုးဆိုပနာ အမည်ခေါ်ဆို
ထားရေ။ အတိသိပြီးဖြစ်၍ မတင်ပြလိုပြီ။

ထင်ရှားရေ မဟာမုနိ ရုပ်သျှင်တော်ဧ့သမိုင်းကို ထုတ်ဖော်ရှိခိုးထားရေ ဘုရားရှိခိုးမှာလည်း အမျိုးမျိုးဖွဲ့ဆိုရှိခိုး
ခြင်းတိ တွိ့ရရေ။ ရာဇဝင်လင်္ကာ၌ မဟာမုနိဘုရားကို ပူဇော်ရှိခိုးရန်လားကတ်ပုံ အစဉ်အလာအစီအစဉ် စနစ်ကိုပါ
တွိ့ရရေ။ ဂနိထိလည်း မိမိရို့ဒေသ ဌာနအလျောက်လည်းကောင်း၊ အဓိကရ ဘုရားစေတီရို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပူဇော်
ဖူးမြော်ရန် လားရောက်ကတ်ရေ အလိ့အထကား ဟိမြဲပင်တည်း။ အထူးသဖြင့် ဘုရားဖူးအလိ့ကို သင်္ကြန်ဝါကျွတ်စရေ
အခါကြီးရို့၌ အဖော်အပေါင်းရို့ဖြင့် လားရောက်လိ့ဟိကတ်ရေ။ ဘုရားရေသပ္ပါယ်မှုမှာလည်း ဘုရားပူဇော်ရေအလိ့တစ်ခု
ပင်ဖြစ်ရေ။

ရခိုင်ရို့ဧ့ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားပူဇော်ရန် ဘုရားရှိခိုးတိကား ဖော်ပြပါဓာတ်တော်စဉ် ဘုရားရှိခိုး၊ မဟာမုနိဘုရားရှိခိုး
အပြင် ကျွန်းကမ်းအလိုက် ထင်ရှားရေဘုရားဓာတ်တော်၊ စေတီတိကို ရှိခိုးရေ ဘုရားရှိခိုးတိကို တွိ့ဟိကတ်ရာ စုစည်းမှတ်
တမ်းတင်ခြင်း၊ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းတိပြုရန် လိုအပ်ပေရေ။ ဘုရားရှိခိုးတိရေ ဗုဒ္ဓဧ့အဖြစ်သနစ်ကိုလည်းကောင်း၊
ရခိုင်ပြည်ဧ့ဗုဒ္ဓသာသနာသမိုင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဘုရာစေတီရို့ဧ့သမိုင်းဖြစ်ရပ်ကိုလည်းကောင်း၊ မှတ်တမ်းတင်ခြင်းပင်ဖြစ်
ဧ့။ စာပေအမြင်အရလည်း ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုမှု စာပေတန်ဘိုးကြီးမားကြောင်း ထင်ရှားစေဧ့။ ရတုဖြင့်တစ်သွယ်၊ လင်္ကာဖြင့်
တစ်မျိုး၊ ကဗျာ၊ အဲ၊ အန်၊ စကားပြေရို့ဖြင့် ရီးဖွဲ့ခသမျှဆိုကေ စာပေနယ်ကို ကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းစေရာရေ။
ဘုရားရှိခိုးနန့်ပတ်သက်၍ ဆက်နွယ်ရေဆုတောင်းမှုတိ၊ အမျှဝေမှု၊ သာသနာတော်လျှောက်ထားမှုရို့လည်း
အတိပင်ဟိနီရေ။ ထိုထိုဖော်ပြပါရို့ကား စာပေဧ့အင်အား၊ စာပေဧ့နယ်ပယ်ကျက်စားရာတိ ဖြစ်ချေဧ့။ ယခု ဩကာသ
ကန်တော့ခြင်းကအစ အလိ့အထသင်ယူမှု အားနည်းချက်တွိ့နီရရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု သင်ခန်းစာတိ
ကိုပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ သင်တန်းပီးခြင်း စရေတိကို လုပ်ဆောင်လျက်ဟိနီကတ်ရရေ။

ရခိုင်ရို့ဧ့ဘာသာရီးယဉ်ကျေးမှုနန့် ဆုင်ရာရို့ကိုလည်း အလားတူ ပြဋ္ဌာန်းသင်ယူနိုင်ကတ်ကေ အဘက်ဘက်က
အကျိုးတိလှရေ။ မိမိရို့ရေ ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု အကျိုးသက်ရောက်ရန်အပြင် စာပေကျေးဇူးကိုပါ ဖော်ထုတ်ရာ
ရောက်စေရန် တွိ့ဟိသိမီရေတိမှ အနည်းငယ်တင်ပြလိုပေရေ။

==(၁) ရတနာသုံးပါး ဘုရားရှိခိုး==

ဩကာသ-ဩကာသ- ဩကာသ

အစိန္တေယျ၊ အစိန္တေယျ၊ အစိန္တေယျ၊ အပ္ပမေယျ၊ အပ္ပမေယျ၊ အပ္ပမေယျ၊ အတိုင်းမသိသောကျေးဇူးတော်အစုံ၊
ဂုဏ်တော်မြတ်အပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် သဇီဝက နိဇီဝသို့ ပြောင်းသွားတော်မူသောကာလ၊
ထားတော်မူခဲ့သော ရုပ်တုတော်၊ ဆင်းတုတော်၊ ဓာတ်တော်၊ အံတော်၊ နံတော်၊ နဖူး၊ သင်းချပ်၊ ညှပ်ရိုးတော်အပေါင်းတို့ကို
လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓဉ္စ-မြတ်ဘုရားကိုလည်းကောင်း၊ ဓမ္မဉ္စ-မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလေးတန် နိဗ္ဗာန်ပရိယတ်ဟု ဆိုအပ်သော ဤဆယ်
ပါးသော တရားတော်မြတ်ကိုလည်းကောင်း။ သံဃဉ္ဇ -မဂ္ဂဌာန်လေးယောက် ဖလဌာန်လေးယောက်ဟုဆိုအပ်သော ဤ
ရှစ်ယောက်သော ပရမတ္တသံဃာတော်မြတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ယခု သမုတိရ သံဃာတော်အရှင်မြတ်တို့ကိုလည်းကောင်း
မာတာပိတု အာစရိယာဒီနဉ္စ၊ မွေးသည့်မိခင်၊ မွေးသည့်ဖခင်၊ ဆရာသခင်ကျေးဇူးရှင်တို့နှင့် သက်ကြီးဝါကြီးတို့အားလည်း
ကောင်း၊ အဟံ၊ ဘုရားတပည့်တော်သည်။ ဝနေ ́ဝန ́ာမိ၊ ရှိခိုးပါ၏။

ဤသို့ရှိခိုးရသော အကျိုးအားဖြင့် အပါယ်လေးပါး၊ ကပ်သုံးပါး၊ ရပြစ်ရှစ်ပါး၊ ရန်သူမျိုးငါးပါး၊ ဘေးနှစ်ဆယ့်ငါးပါး၊
ဓာတ်ဆယ်ပါး၊ ရောဂါအနာမျိုး ၉၆ပါးတို့မှ ကင်းလွတ်စင်ကြယ်သည်သာဖြစ်၍ သဒ ̈ါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာ၊ ဟီရိ၊
ဩတဗ္ဗတည်းဟူသော သူတော်ကောင်းဥစ္စာ ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ဘဝဆက်တိုင်း ဆက်တိုင်း ပြည့်စုံပြီး၍ အရိမေတ္တယျ
ရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည် ထင်ရှားနောင်ခါ ရတနာပလ္လင် ကန့်ကော်ပင်ရင်း၌ အောင်မြင်သစ္စာ ငါးဖြာေဥယျ တစ်စမကျန်
ဉာဏ်တော်ထွန်းပ မေတ္တယျလျှင် ရွှေကြာပဒုံ နေအာရုံကျင်း လင်းလင်းတောက်၍ ပွင့်သောခါလျှင် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကြပ်
လက်ဦးလျင်စွာ ဖူးတွေ့ရ၍ ပဋိသမ္ဘီဒါလေးပါး၊ အဘိဉာဏ်ခြောက်ပါး၊ ဈာန်သမာပတ် ရှစ်မျိုးနှင့် ပြီးပြည့်စုံ၍ အဆုံးစွန်သော
ဘဝ၌ မဂ်တရား၊ ဖိုလ်တရား မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ တရားတော်မြတ်ကို ရçရပါလို၏အရှင်ဘုရား။

==(၂) မဟာမုနိ ဘုရားရှိခိုးနည်း==

အစိန္တေယျ၊ အစိန္တေယျ၊ အစိန္တေယျ၊ နှိုင်းမမျှသာ ထွန်းပရွှင်ရှိန်၊ ဝရဇိန်ဟု အရှိန်ပြင်းပြင်း၊ ခြောက်ရောင်လင်းသည်၊
ရှင်ရင်းဘုရား ဘုံသုံးပါးကို ရိုညွတ်ကြည်တုပ် အကျွနု်ပ်သည် ထုတ်ဖော်လအံ့။ လွန်လေသောခါ စန္ဒာ́ာညသူရိယမင်းလှမြတ်စွာ
ဒါယကာလည်း ဗြဟ္မာသိကြား၊ နဂါးဂဠုန် ကုမ္ဘဏ်ယက္ခ ဂန ̈ဗ္ဗတို့ တရားထီးဆောင်း မင်းအပေါင်းလည်း တစ်သောင်းအမတ်
ကြံလတ်ညီစွာ ရတနာအများ မြတ်ကိုးပါးကို ကိုယ်စားတော်ဟု ရုပ်ဆင်းတုကို သဏ္ဌာန်တူစွာ သွန်းရပါကြောင်း၊ အခွင့်တောင်း
က ကောင်း၏ဒါယကာ မင်းတကာလည်း သဒ ̈ါထွတ်တင် ရှင်ပင်မြတ်လေး အခွင့်ပေးက သွန်းကုန်ရသော် ကိုယ်စားတော်မှာ
ထိပ်တော်မစိ လပ်၍ဟိက လျှောက်ဖိသောခါ ငါ့တာဝန်ကား ဖြစ်တော့ပါဟု ရွှေရင်မွေ့တော် ပွေ့ကာပွေ့ကာ ခုနှစ်ခါလျှင်
ထည့်သော်ကျင်မှ သက်တော်ဝင်ဘိ ချင်းချင်းစိလေ ဣနြေ ́ရူပ ထိုခဏ၌ ြွကြွကထလေ ပလ္လင်ဗွေထက် စုံမက်ဆပွား နှစ်ပါး
ယှဉ်တူ နေတော်မူခါ ဝေါဟာစကား ြွမက်ကြားသဖွယ် ထင်ကြသည်မှာ ဇာသူသျှင်သျှင် ဇာသခင်လည်း ဆံပင်တစ်ခြမ်း
မယွန်းမှန်စွာ တူတော့ပါဟု များစွာနတ်လူ တွေးယူကြံဆ မသိရကြောင်း ဗုဒ္ဓစင်စစ် ငါပင်ဖြစ်ဟု သျှင်သျှစ်ဘုရား မိန့်တော်ကြား
မှ သိကြလေရာ ထိုခါဝယ်၌ ဘုန်းြွကယ်ထွတ်ထား မြတ်ဘုရားလည်း နတ်လူပင့်သေးြွကမည်ကြံခါ မဟာမုနိသွန်းဘိဖျူးဖျူး
မြတ်ဆင်းတုက ယခုလိုက်မည် လျှောက်ကြားလေသော် ညီတော်နီလိုက် ငါသျှင်သျှစ်ဟု လိုက်ခွင့်မသင့် တားလင့်သောခါ
ငါဗုဒ္ဓလည်း ဇီဝါသက်ရှည် ရှစ်ဆယ်ပြည့်ခါ မင်းမလ္လာသို့ ပွင့်ချိန်ရွှေဗော အင်ကြင်းတောဝယ် စံခိမည်ဟု စံမည်သောခါ
လက်ဝါးကာ၍ စကားမပြော တုံဏှိဘာဝေ ဆိတ်ဆိတ်နေဟု မိန့်တော်ပြုက မြတ်ဇိန၏ကိုယ်စားဖြစ်ဘိ မြတ်မုနိကို ဆယ်ဖြာ
လက်စုံ ထိပ်ဝယ်ငုံ၍ ညွတ်ယူပန်ထွာ ဖူးရပါသား ကောင်းကျိုးအားဖြင့် အမျိုးကောင်း(သားယောကျာ်း) (သမီးမိန်းမ)
ကောင်းစင်စစ် ဆက်တိုင်းဖြစ်၍ အနှစ်များစွာ သံသရာ၌ ငါးဖြာရန်သူ မပြုတုံသျှောင်း သူတော်ကောင်းနှင့် ပေါင်းရသည်ကို
တောင်းဆုဆို၍ နှောင်းသောအခါ သုံးရွာလူဘ စိန္တေယျရှင် ပတ္တမြားပလ္လင် ကံ့ကော်ပင်၌ အောင်မြင်သဒ ̈ါ ဖွင့်သောခါလျှင်
လက်ငင်းပထမ ဖူးတွေ့ရ၍ ပဋိသမ္ဘီဒါလေးမဂ္ဂစတု ရှစ်ခုအဘိဉာဏ် ဈာန်ယဉ်မွန်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်အောင်ခန်း ခေမာလမ်းကို
တန်းတန်းမတ်မတ် မချွတ်ကျွနု်ပ် ရောက်စေသော်၊ ဩကာသ-ဩကာသ-ဩကာသ မြတ်သျှင်တော်။

(၃) ရမ်းဗြဲကျွန်း ဓာတ်တော်သုံးဆူ ဘုရားရှိခိုး

ဘဒ္ဒမည်သော ဤကမ္ဘာ၌ မြတ်စွာဗုံဒ ̈ ကဿဖလည်း ဉာဏ်ရသုံးစဉ် ကောင်းကင်ပြင်သို့ ဈာန်ယာဉ်ပါသန်း သဒ ̈ါ
လမ်းကို ြွကမြန်းစကြာ လှည့်လည်ပါသော် ဟင်္သာကိုးသောင်း ငှက်အပေါင်းသို့ သောင်းသောင်းဖိုမ မြူးရွှင်ြွကလျက် ကဿဖ
ဘုရား ဗျာဒိတ်ထား၏။ နောက်မှပေါ်ထွန်း ရမ်းဗြဲကျွန်းဟု မယွန်းစကားမိန့်တုံငြားမှ များများမကြာ ပေါ်ပေါက်လာ၏။
ရမ္မာကျွန်းတွင် လူဖျားဖျင်သည် ရှိရင်းအစ အိမ်ခြေချသော် နာမ ကောင်းခြင်း ရွာမူရွှင်းဟု ခေါ်ခြင်းကောင်းမွန် ရွှင်ပွဲခံသော်
နာမံတော်ရ စရွာကလျှင် ဂေါတမမည်တွင် ဓာတ်မွေရှင်ကို များဖျင်ရွှေပြည် စေတီတည်၍ ခေါ်လေတုံလတ် မုဌ်တော်ဓာတ်ကို
ကြည်ညွတ်ပကာ ကံသုံးဖြာတည်း ဝန ́ာဝနေ ́ ရှိခိုးလေဟု ကျက်သရေမျိုး ဂုဏ်ရောင်တိုးသည် လူမျိုးခေါ်တွင် နတ်သဘင်သို့
မြင်မြင်သမျှ သောမနရွှင် ခေါ်တွင်ကန်တိုင်း ရပ်သမိုင်းတွင် အတွင်းပြင်၌ ရှေးခွင်ပြုဗ္ဗာ တောင်ထိပ်ချာတွင် ရတနာမွေ့လျော်
နားမွေးတော်ကို ပူဇော်ညွတ်ခ ဦးဖြောင့်ချ၍ နောက်မှတစ်ခါ လေးတောင်ရွာ၌ အာကာတိမ်မျှော် တောင်ထိပ်ပေါ်တွင်
လက်ရွေးတော်ဓာတ် စေတီမြတ်ကို လက်ဟတ္ထမိုး ကျွနု်ပ်ရှိခိုးသည် ကောင်းကျိုးချမ်းသာ သက်တစ်ရာလျှင် ရှည်ပါစေလို
ဤကုသိုလ်ကြောင့် ပြည့်လိုပါစေ အမျှဝေကာ ဆုတောင်းပါသည် မကြာမဂ်ဖိုလ် ရောက်စေသောဝ်။ မြတ်သျှင်စော ဩကာသ-
ဩကာသ-ဩကာသ။

(၄) တောင်ဖူးဘုရားကြီး ဖြစ်စဉ်သမိုင်း ဘုရားရှိခိုး

ပေါက်တောမြို့နယ် တောင်ဖူးတောင်ပေါ်တွင် ဦးရွှေအောင်ခေါ် ဦးသူတော်က နှိုးဆော်၍ အင်း၊ ကြင်း၊ ညီ၊
နောင် တည်ပြီးအောင် ဟူသော နံသင့်အက္ခရာစဉ်အရ ကောဇာ ၁၂၃၇ခုနှစ်က ဘုရားကြီးကို တည်ခဲ့သည်။ အကြီးဆုံး
ဘုရားတစ်ဆူအဖြစ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသည်။

မဟာဝိဟိကရာမ ကစ္ဆပ၏ ဗြုဗ္ဗဝိဒေ ရှိကမ်းခြေ၌ ကပ္ပေများစွာ သာသနာလျှင် တည်ကာပေါ်ထွန်း တောင်ရင်းကျွန်း
တွင် မော်ကွန်းမင်္ဂလာ အရွာရွာထက် ကျော်ဖြိုးနှံ့စပ် တောင်းဖူးရပ်၌ အမြတ်ဖွေရှာ လူတကာတို့ သာသနာတိုးပွား အကျိုးများ
အောင် ကြိုးစားအားထုတ် ဇောမယုတ်ဘဲ လောကုတ္တရာ မြတ်ဥစ္စာဟု ရတနာရူပ အတုလ၏ ရူပတော်ဓာတ် သမာဇတ်သမ္ပ
ယုတ် ယွင်းမယုတ်အောင် ရုပ်တုမဟာ ရတနာထွတ်ထား မြတ်ကိုယ်စားကို တည်ထားသည်မှာ ထောင့်နှစ်ရာနှင့် သုံးဆယ့်ခုနှစ်
သက္ကရာဇ်တွင် ဖြစ်ထွန်းချိန်တန် ဆီးနှင်းထန်ဟု ဟေမာန်ကုန်ရှောင်း ဂိမာန်ပြောင်းသား ဆောင်းနှောင်းနွေစ တပေါင်းလ၏
ဆန်းထရေတွက် ဆယ့်နှစ်ရက်တွင် နှုန်းဖက်မတူ သုံးမည်လူဝယ် တစ်ဆူထွတ်ထား မြတ်ဘုရားကို သိကြားç ဗြဟ္မာ ဖန်ကူလာ
လျက် အင်္ဂါညီညွတ် လွန်တင့်အပ်သော မြတ်သောတေဇော် အာနုဘော်ဖြင့် ဉာဏ်တော်မြင့်ဆောင် ဆယ့်ငါးတောင်နှင့်
ခုနစ်တောင်ရင်ဝ ဒသဆယ်တောင် ထက်ဝယ်ဆောင်၏ ငါးတောင်လုံးပတ် လက်တော်မှတ်လော့ မြင့်မြတ်အသရေ
တင့်သပ္ပာယ်လျက် ကြီးကျယ်ခန်းနား ကျော်ထင်ရှားအောင် ဘုရားတစ်ဆူ တည်တော်မူသည် နတ် လူ ကောင်းကျိုး ပွားတိုး
သောဝ်။ ဩကာသ-ဩကာသ-ဩကာသ-မြတ်သျှင်စော။

==(၅) သာသနာတော်လျှောက်ထုံးစာတမ်း==

ရခိုင်ပြည်(နယ်)၊ မင်းပြားမြို့နယ်၊ ကုတိုးဆိပ်ရွာစာဆို ဦးစံမြအောင် (ကောဇာ ၁၂၂၅-၁၃၀၃)၏မှတ်တမ်းကို
တင်ပြအပ်သည်။

ရာဇာဘိရာဇာ ဒေဝါတိဒေဝါ ဗြဟ္မာတိဗြဟ္မာ မုနိအစစ် ဓမ္မရာဇ်မှန်ကူ ဖြစ်တော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ ̈ အတုလစိန္တေ
ပရမေ မြတ်ဘုရားသည် ကုသိနာရုံ မွှေးပေါင်းစုံတော ရဂုံအင်ကြင်း ဥယျာဉ်တွင်းဝယ် မလ္လာမင်းတို့နှင့်တကွ နတ်ဗြဟ္မာအရပ်
ရပ်တို့၏ အပူဇော်ကို ခံတော်မူပြီးနောက် နောင်လာနောက်သားတို့၏အကျိုးငှာ ထားတော်မူခဲ့သော သာသနာတော်မြတ်
ငါးထောင်တွင် ဤရခိုင်ပြည်မြတ်ဝယ် စကြာရ မင်းမြတ်ဆယ်ဆက်တွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်တော်မူသော ဘုန်းလက်ရုံး
နှင့်တကွ လက်နက်စကြာသခင် မင်းတကာတို့၏ဘုရင် ရခိုင်ပြည်သားတို့၏ထိပ်တင် ဆင်ဖြူများတို့၏အရှင် မဟာမြတ်မုနိသျှင်
၏ ဒါယကာဘုန်းတော်တို့ကြောင့် ရွှေမိုး ငွေမိုးကို ရွာဖြိုးစေနိုင်သော အတုသီရိ အဓိပတိစကြာရှင်ဖြစ်တော်မူသော သံဂါယနာ
ဒါယကာအလောင်းတော် သီရိစန္ဒာ́ရား မင်းတရားကြီးသည် ခ၊ ဆ၊ ပဉ္စာကိန်းကို ဖြိုပြီးနောက် လွန်လေပြီးသောအတိတ်
သာသနာတော်မြတ် သက္ကရာဇ်သည်ကား ၂၅၁၉ နှစ်၊ လွန်လေပါပြီဘုရား၊ နောင်လာလတ္တံ့သော အနာဂါတ်သာသနာမြတ်
သည်ကား ၂၄၈၁ ခုနှစ်၊ ကျန်ပါသေးသည်ဘုရား၊ ဥတုဖြင့်ကား မိုးဥတု ဝသန္တ၊ ဆောင်းဥတု ဟေမန္တ၊ နွေဥတု ဂိမန္တဟူ၍
သုံးပါးအပြား ရှိပါသည်ဘုရား။ ထိုသုံးပါးတို့တွင် ဝါဆိုလပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့မှစ၍ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ဝသန္တ
မိုးဥတုဖြစ်ပါသည်ဘုရား၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့မှ တပေါင်းလပြည့်နေ့အထိ ဟေမန္တဆောင်းဥတုဖြစ်ပါ
သည်ဘုရား။ တပေါင်းလပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့မှ ဝါဆိုလပြည့်နေ့ထိ ဂိမန္တနွေဥတုဖြစ်ပါသည်ဘုရား၊ ゞင်းဥတုသုံးပါး
ပေါင်းမှတစ်နှစ်ဟု ခေါ်ပါသည်ဘုရား။ ထိုတစ်နှစ်တွင် လအရေအတွက်အားဖြင့် တန်ခူး(ပ) တပေါင်းဟူရာ တစ်ဆယ့်နှစ်လ
ရှိပါသည်ဘုရား၊ ထိုတစ်ဆယ့်နှစ်လတို့တွင် ရာသီအားဖြင့်ကား တန်ခူးလ မိဿရာသီ(ပ) တပေါင်းလ မိန်ရာသီဟူ၍ တစ်ဆယ့်
နှစ်ရာသီဖြစ်ပါသည်ဘုရား၊ ခုနှစ်ရက်သားသမီးတို့၏နံသော်ကား က ခ ဂ ဃ င တနင်္လာနံ(ပ) အ-တနင်္ဂနွေနံဟူ၍ ခုနစ်နေ့
သားတို့၏နံဖြစ်ပါသည်ဘုရား၊ ယခုလူတို့ခေါ်ဝေါ်အပ်သော ကောဇာသက္ကရာဇ်သည်ကား ၁၃ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလ မာသံ၊
ဆုတ်ဆယ်ရက် ဧကန်၊ စနေနေ့ နဂါးနံမှန်ပါသည့်အကြောင်း ရတနာမြတ်ဦးခေါင်းဖြင့် လျှောက်ထားတောင်းပန် အသနားခံဝံ့ပါ
သည်ဘုရား။

==(၆)ရေစက်ချ==

ဩကာသ-ဩကာသ- ဩကာသ ဤကမ္ဘာသည်ကား ဘဒ္ဒကမ္ဘာမည်၏။ ဤသည်ကား မြင့်မိုရ်တောင်ဘက်
လက်ယာဇမ္ဗုဒီပါကျွန်းမည်၏။ ဘုရားသည်ကား ငါးဆူတည်း၊ ယခု သာသနာသည်ကား ဂေါတမဘုရားသာသနာဖြစ်၏။
ယခုဖြစ်သောသာသနာသည်ကား ၂၅၀ဝဖြစ်၏။ ဒသရာဇာကောဇာသက္ကရာဇ်ကား ၁၃၁၈ခုဖြစ်၏။ (မူလသက္ကရာဇ် ကောဇာ
သက္ကရာဇ်ကို ဖြစ်သည့် အတိုင်းကိုထည့်၍ဆိုပါလေ) မေ-အကျွနု်ပ် ပြုလုပ်ရသော ကုသိုလ်ကို မသုန ̈ရီသီပါစီသောငှာ၊
ရီစင်ကရားလက်ဖျားကိုင်၍ ဤရီစက်ကို သွန်းချလိုက်ပါသည်မှာ ဤရီစက်ကား ပထဝီကမ္ဘာ၌ ခန်းခြောက်လာသော ရီစက်
မဟုတ်၊ နှစ်သိန်းလေးသောင်း အပေါင်းသင်္ချာ၊ မြီမျက်နှာကို စိုးပိုင်နေသော မသုန ̈ရီမ၏ဦးခေါင်း၌ တည်လှာသော ရီစက်သည်
ဖြစ်စီသော လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း၊ ရှစ်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း၊ တစ်ဆယ့်ခြောက်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း၊
သင်္ချေကမ္ဘာကြာမြင့်သော်လည်း မပျက်စီငြား မသုန ̈ရီဆံဖျား ရီစက်ချထားရာ နောင်ခါကျွနု်ပ်ရစီသော၊ မည်သည့်ကမ္ဘာ၊
မည်သည်ကကျွန်း၊ မည်သည့်ဘုရား မည်သည့်သက္ကရာဇ် မည်သည့်နှစ် မည်သည့်ရက်၌ မည်သည့်လူ၊ မည်သည်ကာလ
မည်သည့်အချိန် မည်သည့်ကုသိုလ်ပြုသောအခါ သွန်းချလိုက်သော ရီစက်သည် ယခု ငါ့ဦးခေါင်း၌ ယခုထိသည် ငါကား
မြင်လိုက် ကြားလိုက် သိလိုက်သည်ဟု မသုန ̈ရီ ဒေဝဘုမ္မိ သက်သီရှီနီ သက်သီအရာ တည်လှာသည် ဟောတု ဖြစ်စီကုန်
သတည်း။

==(၇)အမျှဝေ==

ဤသို့ပြုရ မြတ်ပုညကို ကြီးထမြင့်ခေါင် မြင့်မိုရ်တောင်ဦး မကကျူးသား ကျေးဇူးအရှင် မွီးမိခင်နှင့် ဘခင်တို့အား
ရငြားပါစီ အမျှဝီ၍ မသွီနိစ္စ ဤကာယကို စောင့်ထပီလတ် ကိုယ်စောင့်နတ်နှင့် မပြတ်စီရာ ပီးဝီငှာ၍ မေတ္တာဆွီညာ
ဆရာသမ ဘိုးဘွားကစ ယမရာဇာ ဒေဝါယက္ခ ဣန ́ဘုမ္မာ အာကာသနဋ်း အထူးမှတ်ရာ အမြတ်ပုည ကုသလကို ရငြားပါစီ
အမျှဝီ၍ သဗ္ဗေသတ္တာ သတ္တဝါဟု နာနာလောက အနန္တတွင် မပြတ်စင်ကာ သတ္တဝါသ ဘုံကိုးဝ၌ ဝိညာဏဌီတိ တည်ဘိခုနစ်
ပါး များစွာလုံးစုံ ဘုံသုံးဆယ့်တစ် ဖြစ်ဖြစ်သမျှ ဝေနေယျတို့အား အမျှကုသိုလ် ပီးဝီလို၏ ထိုကုသလ ဤပုညကို အမျှရကြ
သည်ဖြစ်စီသော မသုန ̈ရီ ဤမြီပံသု သေလာထုသည် သက်သီအမှု တည်စီသော။

(အမျှ... အမျှ...အမျှ...)

သာသနာငါးထောင် ကုန်အောင်စောင့်တတ် ရှင်နတ်မြတ်လည်း သီစေသော်၊ သရီဓာတ်ပေါင်း အပေါင်းစောင့်တတ်
ရှင်နန်မြတ်လည်း သီစီသော ရီတွက်မရ များလှအနန္တော အနန္တ စကြာဝဠာ တိုက်တွင်းမှာလည်း ရငြားပါစီ ဤကောင်းမှုကို
ကျွနု်ပ်ဝီသည် မသုန ̈ရီ သက်သီသာဓု ခေါ်စီသောဝ်။

==(၈)ဆုတောင်းအန်==

ကြကာသသည်၊ ဇမ္ဗူထွဋ်တင်

ဘုရားရှင်ကို၊ ထိပ်တင်စုပေါင်း

လက်ဆယ်ချောင်းဖြင့်၊ ပေါင်းရုံးခေါင်းတင်

တင်လျှင်ထိုထို၊ မြတ်ရှင်ပင်ကို

ပူဇော်လီလေ၊ အန်စွလေ။

ပူဇော်ပြီးမှ၊ ခုခါဖြစ်ရ

ဤဘဝ၌၊ ဆင်းရဲပူဆာ

ခံရပါသည်၊ နောင်လာသံသရာ

ဆက်များစွာဆွင်၊ မာသာပီတ

မိဘမျိုးဆွီ၊ ကျော်လူ့မြီတွင်း

တူနီတကွ၊ ဖြစ်ချစ်စွလေ

အန်စွလေ။

ဖြစ်သောကြမ္မာ၊ ဇမ္ဗူချာတွင်

သစ္စာလေးပါး၊ တည်ငြားသတိ

သမာဓိပညာ၊ ဌာရသလျှင်

မြတ်စွာလုံး၊ ရူပါဆင်းဝါ

နတ်သူဇာသို့၊ ဖြစ်စီသော်လေ

အန်စွလေ။

နတ်စသ်သူဇာ၊ ရုပ်ဝါထွန်းပ

သော်တာလသို့၊ ခါးပါးကသတ်

ရင်ကချပ်နှင့်၊ မညှိုးကိုယ်ရောင်

ခေါင်းတွင်ဆံသာ၊ စွာလတ်ညာသို့

ထုတ်ငြားရိုးညီ၊ သိင်္ဂီဖားလျား

စီရီထားသို့၊ ဗလံခွန်အား

ဆဒ ́န်အင်အား၊ ဆဒ ́န်ထောင်သောင်း

စုပေါင်းအညီ၊ ကျော်လုမြီတွင်

ဖြစ်စီသော်လေ၊ အန်စွလေ။

ခုအောင်ဖြစ်ခ၊ တောင်းဆုရန်၍

ညီနှင့်အည်းကို၊ မောင်နှင့်နှမ

ကွာမကွဲ၊ မျိုးလေးတိုင်လေ

ဝဿဝတီ၊ ထိုပြည်ရပ်၌

ဖြစ်စီသော်လေ၊ အန်စွလေ။

ဖြစ်သောကုသလ၊ ထိုဌာန၌

နှစ်ပါးမောင်နှံ၊ စည်းစိမ်ခံ၍

သားကတစ်ကျိပ်၊ မြီးကရာကျော်

စံပျော်နီရာ၊ ဝတိံသာ၌

စံပါရစီ၊ နံပါးရပ်ထက်

ဝင်မျိုးထွက်ကာ၊ စုံစွာရ၍

မြီးလှသားသျှေ၊ သွားလာသည့်လည်း

အန်စွလေ။

သာယာပျော်ပါ၊ နတ်မောင်အရွှီ

ခေါဘဏီနှင့်၊ ထက်မြီမိုးပွား

ဆင်းလာရောက်ငြား၊ နတ်သားဇာရဇ ီ

အရိန ́ဟခင်း၊ ထီးနန်းပြာသာဒ်

နှိုင်းတုလွတ်၍၊ မင်းလှရာဇာ

စကြာထိလု၊ ရန်သူမရ

ကျင့်သီလနှင့်၊ နှစ်ဝလူသူ

မçစီသော်လေ၊ အန်စွလေ။

မçစီပျော်ရာ၊ နီစဉ်ခါဝယ်

အရှင်အရိယျမိတ္တေ၊ ပွင့်မေခါလည်း

ဖူး၍ရလျှင်၊ ရတုံကျင်မှ

ဖူမြင်ရ၍၊ ပွင့်ဆဲတေဇာ

ကျွန်းပြည်သာ၌၊ ရတနာကို ရွှီမွီပြည့်စုံ

ကျောင်းတော်နီ၍၊ နတ်ပြည်မျိုးနှင့်

စည်ပင်သော်လေ၊ အန်စွလေ။

စည်ပင်သာယာ၊ ပြည်သာရောက်ငြား

ရှစ်ပါးပရိက္ခရာ၊ စုံစွာလည်းကမ်

ဧည့်ဝတ်မစဲ၊ လုပ်ကျွေးပါသော်

ပြည့်သည်ပါရမီ၊ ဆည်ဖို့ထွီသို့

ပြည့်လီပြီးမှ၊ ကျွတ်အားဗျာဒိတ်

ပညာဓိလည်း၊ အန်စွလေ။

ပညာဓိက၊ ရသောဆုမွန်

ရှစ်တန်အာစရ၊ အာသာဆယ်ပါး

ကျင့်တရားနှင့်၊ ငါးပါးစွန့်ခြင်း

သီတင်းဆောက်တည်၊ တောဝယ်ရသီ

ထွန်းညီဝိဇ္ဇာ၊ အရိယာလျှင်း

ဖြစ်စီသော်လည်း၊ အန်စွလေ။

ဖြစ်သည်မကြာ၊ တစ်ထောင့်ငါးရာ

ကိတ်သာကို၊ ရှောင်ခွာနိုင်ယောင်

ညောင်ပင်အောက်၌၊ ဆောက်တည်တူစွ

စရိယသည်၊ ကျင့်ပြီးသော်မှ

ပညာဓိက၊ ဘုရားအမှန်

ဖြစ်စီသော်လေ၊ အန်စွလေ။

လူနတ်ဗြဟ္မာ၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည်လူနတ်ဗြဟ္မာ၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည်

သောင်းသောင်းသာဓုခေါ်ဆီသောဝ်...။&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ(ရခိုင်ပြည်နယ်) -ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ (၄) -p57&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဘာသာရီး]]</text>
      <sha1>1lckoktcbznfjkehj9cx1g01r1aj7mr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်မင်းတိလက်ထက် တရားစီရင်ရီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1861</id>
    <revision>
      <id>20839</id>
      <parentid>20657</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832223}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34571" sha1="fbqb5a20wlyzr8lg8s8xwtks4p0svy4" xml:space="preserve">==ရခိုင်မင်းတိလက်ထက် တရားစီရင်ရီး==

ရခိုင်မင်းရို့ တရားစီရင်ရာဖြစ်ရေ အဆောက်အအုံကို လွှတ်တော်
ခေါ်ရေ။ လက်အောက်မင်းရို့ တရားစီရင် ဆုံးဖြတ်ရာ အဆောက်အအုံကို
ရုံး ဟု ခေါ်ရေ။ တရားမဏ္ဍပ် ဟုလည်း အသုံးဝေါဟာရမှု ပြုခကတ်သိမ်း
ရေ။ လွှတ်ရုံး၌ ဘုရင်ရေ ညီလာခံခြင်းဖြင့် တိုင်းရီးပြည်ရာရို့ကို
ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်ရေ။ ထိုသို့ ညီလာခံရန် ရခိုင်မြောက်ဦးခေတ်တွင်
တောင်မြင်း မိုရ်နန်းညီလာခံ၊ မြောက်မြင်းမိုရ်နန်းညီလာခံဆိုပနာ သီးခြား
တည်ဆောက် ဟိခရေ။ တောင်မြင်းမိုရ်တွင် ပြည်-တိုင်း နိုင်ငံဆိုင်ရာ
ဘုရင်ခံ၊ မှူးကြီး-မတ်ကြီး၊ နယ်စား၊ မြို့စား၊ ချောင်းစားရို့ဖြင့် ညီလာခံပွဲ
ဆင်နွှဲခကတ်လီ ရေ။ ၁၉၇၁-၇၂ ခုနှစ်ထုတ် ရခိုင်တန်ဆောင် မဂ္ဂဇင်း
အမှတ် (၁၂)တွင် တင်ပြခဖူးလီပြီ။ မောလိပ်လွှတ်တော်မှာ ကုန်သွယ်ရီး
ဌာနရုံး ဖြစ်ရေ။ ဗာဗူစာရပြည်စိုးကြီး သင်္ဘောစာကိုင်ရို့ ဦးစီးကတ်ရေ။


မြောက်မြင်းမိုရ်တွင် မဟာသင်္ဃရာဇာ ဝိနည်းဓိုရ် ရာဇာဂုရု၊ ရာဇသင်္ကြန်
ဆရာတော်ရို့နန့် သာသနာရီးဆိုင်ရာ မှူးကြီး မတ်ကြီးတိနန့် ဆွေးနွေး
တိုင်ပင်ခြင်း ပြုရေ။ ဝိနည်းဓိုရ် ဆရာတော်ကိုကား ဓညဝတီခေတ်တွင်
ပင် တွိ့ရရေ။ ဓညဝတီခေတ်၌ မဟာမြတ်မုနိဘုရား ရှေ့တော်အရပ်တွင်
ဝိနည်းဓိုရ်ကျောင်းဟိ၍ ဝိနည်းဓိုရ်မှာ နန ́သီရိမထေရ်ဟု ဆိုဧ့။ ဒသရာဇမင်း
(ပရိန်ခေတ်) လက်ထက်၊ အတုလဝိဇယဂဏ ပါမောက္ခ ငရမန်မင်း (နေရဉ္စ
ရာ တောင်ငူခေတ်) လက်ထက်၊ ဥတ္တရဓမ္မ သံဃာဓိပတိ၊ မင်းထီး (လောင်း
ကြက်ခေတ်) လက်ထက် ရီးထိုးခရေ မဟာဗောဓိ ကျောက်စာတွင်
သီရိဓမ္မရာဇာဂုရု မြောက်ဦးမင်း ရာဇာကြီးလက်ထက်တွင် အသျှင်ဓမ္မသာမိ၊
နရပတိမင်း လက်ထက် ဝိနည်းဓိုရ်နန့် သာသနာပိုင် ၁၂ ပါး ဖြစ်ရေ။


နိုင်ငံတော်၌ အကြီးအမှူးအဖြစ် သာသနာပိုင်ဝိနည်းဓိုရ်တိကို ရွေးချယ်
ထားခကတ်ရေ။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တိမှာ ဧကစာရဂိုဏ်း အရညဝါသီတိထဲမှ
ဖြစ်ကတ်လီရေ။ နိုင်ငံရီးနန့် သာသနာရီးကို ခွဲခြားထားရေ။ မင်းရို့
သိက္ခာ၊ စောင့်အပ်ရာရေ၊ သာသနာရီး၊ မထွေးစီရ၊ သင်္ဂဟကို၊ နိစ္စပြုပေ
ဟု ကျမ်းထုံးလာရေ။ သံဃာတော်ရို့အား နိုင်ငံရီး၌ ဦးစီးစေခြင်းဖြင့်
ကိုယ် ကျိုးကိုရှာ၊ သံဃာတော်အား၊ သဒ ̈ါပွား၍၊ မင်းတိပြည်သျှင်၊ တိုင်းခွင်အုပ်
ကွပ်၊ အခွင့်အပ်မူ၊ ရိပွတ်သိက္ခာ၊ ပါယ်လေးရွာ၌၊ ဆရာလည်းချစ်၊ တကာနစ်
လိမ့် ဆိုပနာ သေနင်္ဂဗျာဟာကျမ်း၌ လာရေ။ ယကေလည်းသော မတ်မိုက်နန့်မင်း၊
သင်းပင်းညီစွာ၊ ပြုပြန်ကတ်မူ၊ ဓမ္မသဘင်၊ မင်္ဂလာကျော်၊ သံဃာတော်ရို့က၊
မစောင်းတည့်မတ်၊ ကျင့်ဝတ်ကျမ်းဂန်၊ မလွန်မယုတ်၊ ဖော်ထုတ်ပြသ၊
ဆုံးမထုံးစံ၊ လှူခံသူမြတ်၊ ရဟန်းဝတ်နန့်၊ လျောက်ပတ်သင့်စွာ၊ ပြောဆို
ရာရေ၊ စဉ်လာနိဂုံး၊ ဟိကျင့်ထုံး အရ ဆုံးမထိန်းသိမ်းခကတ်ရိုး ဟိလီရေ။
ယင်းချင့်ကြောင့် အသျှင်ဓမ္မသာမိရေ မင်းရာဇာကြီးအား သတ္တနိကတရားဖြင့်
ဆုံးမခဖူးရေ။


တကာတော်မင်းမြတ် ...

၁။ တံစိုးစားစည်လျှင် သူခိုး ဓားပြ စရေ စည်ရာရေ။

၂။ သူခိုး ဓားပြ စည်လျှင် တရားမဏ္ဍပ် စည်ရာရေ။

၃။ မဏ္ဍပ်စည်က အရွှင်ပျော်သဘင် စည်ရေ။

၄။ အရွှင်သဘင်စည်က အလဇ္ဇီရဟန်း စည်ရေ။

၅။ ၎င်းစည်က သိုက်၊ ဓာတ်၊ ဗေဒင်၊ ယတြာ၊ ယာယီ၊ အင်း၊မန္တန်အမှု စည်ရေ။

၆။ ယင်းအမှုစည်က ဆေးသမား စည်ကားရေ။

၇။ ဆေးသမားစည်ကားလျှင် လုပ်တိုင်း (သင်္ချိုင်း) စည်ကားရာရေ

ဟူဧ့။ ယင်းချင့်ကြောင့် တကာတော်မင်း နှလုံးထားလော့ ...

ဟု ဆုံးမကြောင်း လာရေ။


ဘုရင်နန့် တရားသူကြီးရို့က ဓမ္မသတ်ကျင့်ဝတ်အရ အဂတိကင်းစွာ
တရားမှန်ဖြစ်စေရန် စီစဉ်ရရေ။ ယင်းနန့် မင်းတရားသူကြီး မှာတမ်း
၌ တရားသူကြီး ပြည်စိုးကြီးရို့အား တရားဥပဒေကို ဂရုစိုက်၍ တံစိုးမစား၊
အဆင့်အတန်း မခွဲခြားဘဲ ဘုရားသာသနာတော်ရီး၊ မင်းနန့်ပြည်သူမျက်နှာ
တော်ကိုသာ ထောက်ရန် အမိန့်ချမှတ်ခဖူးကြောင်း လာရေ။ ကျင့်ထုံး၌
လည်း ဘုရင်မင်းရေ သင်္ဂဟကို၊ နိစ္စပြုပေ၊ တိဝေနေအား၊ တရားမှန်
ကြောင်း၊ ကောင်းရေလုံ့လ၊ အားထုတ်မှတည်း ဟု လာဟိရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့်
မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါး ချီးမြှောက်ခြင်း သင်္ဂဟတရား လေးပါးနန့်အညီ
ကျင့်ကြံရန် လိုရေ။ အပရိဟာနိယတရား (မဆုတ်ယုတ်ရန်)ကိုလည်း
အရီး ထား၍ ဆောင်ရွက်ရရေ။ သေဒဏ်ပြစ်မှုရို့ကို ဘုရင်ကသာ
ပီးခွင့်ဟိပြီး မည်သူမျှ မချမှတ်ရချေ။ သေဒဏ်အစား အသက်မသေကောင်း
သဘောဖြင့် အပြစ်လည်းပီးရာ ရောက်စေရန် သံဃိက ဖြစ်စေခရေ။
သံဃိက၊ သင်္ဃျိ ကမှ သင်္ချီဟု ရွှေ့ပြောင်းအသုံးဖြစ်လာရရေ။ အဓိပ္ပာယ်မှာ
ဘုရား၊ ကျောင်း၊ ကန်စေတီ၊ သံဃာနန့် ပတ်သက်ရာရို့၌ အသုံးပြု
စေခိုင်းထားခြင်းပင် ဖြစ်ရေ။


နိုင်ငံတော်၌ တရားမဏ္ဍပ်ခေါ် တရားရုံးတိကို အရပ်မျက်နှာ လေးဘက်
၌ တစ်ခုစီဆောက်ထားလီရေ။ တစ်ရုံးစီကေ ပြည်စိုးကြီးခေါ် တရားသူကြီး
တစ်ဦးနန့် တရားဆွေ တစ်ဦးကျစီ ရုံးထိုင်၍ တရားစီစစ်ခကတ်ရေ။ တရားဆွေ
မှာ ပြည်သူ့ဘက်မှ လိုက်ပါရရေ တရားသူကြီး (ဝါ)ဝတ်လုံတော် ရှေ့နီ
သဘောလည်း ဖြစ်လီရေ။ ခုံရုံးအဖွဲ့ဝင် တရားသူကြီး ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်
ဟိသူလည်း ဖြစ်လီရေ။ တရားလို၊ တရားခံကိုသာချည်း မဟုတ်ဘဲ
သက်သေ သက်ခံတိကိုလည်း စစ်ဆေးခရေ။ ဤရုံးမှစီရင်ချက်ကို နှစ်ဦး
နှစ်ဝ ကျေနပ်လက်ခံက အမှုပြေငြိမ်းနိုင်ရေ။ အမှုဖိုးအဖြစ် တန်ကြေးအရ
ကွမ်းဖိုး၊ လက်ဖက်ဖိုးမျှသာ ပီးရရေ။ အခြားအကြောင်းပြဖြင့် ထောက်ခံ
ချက်ပြုခွင့် မဟိရချေ။ ဤရုံးမှ မပြီးပြတ်ကေ အမတ်လေးဦး ပါဝင်ရေ
ခုံရုံး အဖွဲ့က စီရင်ရရေ။ ထိုခုံရုံးကလည်း မပြေငြိမ်းကေ နောက်ဆုံး
ဘုရင်မင်းထံ သံတော်ဦးတင်ရရေ။ ဘုရင်မင်းက မဟာသက်တော်ရှည်
အမတ်ကြီးရို့နန့်တိုင်ပင်၍ အဆုံးအဖြတ် ပီးရရေဟု ဓညဝတီ အရီးတော်
ပုံကျမ်း၌ တရားစီရင်ပုံစနစ်ကို တွိ့နိုင်ရေ။


တရားရုံးလေးခု ဆောက်လုပ်ခြင်းရေ နတ်သားလေးယောက်၊ ၎င်းရို့
အမည်နန့် စောင့်ရှောက်ရေ အရပ်အလိုက် သိကြားမင်းက သတ္တဝါအပေါင်း
ရို့ကို စောင့်ရှောက်စေရန် တာဝန်နန့် အပိုင်းအခြားပြု၍ လွှဲအပ်ထားရေ
ကဲ့သို့ တိုင်ပြည်အုပ်ချုပ်ရီး၌ ထိုပုံသဏ္ဍာန် စီရင်လာခရကြောင်း ဖြစ်ရေဟု
ရခိုင်အသျှင်သူမြတ်က အဆိုပြုခပါရေ။


ထိုအသျှင်သူမြတ်ရို့ဧ့ လောကသာရပျို့တွင် ဒုတိယအပိုင်းဖြစ်ရေ
မင်းကို ဆုံးမရေအခန်း ရာဇသာရပျို့ ၌ တရားရုံးတည်ဆောက်၍
တရားစီရင်စေရေ့ စနစ်ကို ဤသို့စပ်ဆိုဆုံးမခကြောင်း ဖော်ပြအပ်ပါပေ
ရေ။


သဟဿနေတ္တ၊ ဝါသဝဟု၊ သက္ကသူရိန်၊ ဒေဝိန်နတ်တိ၊

မိုးသိကြား လျှင်၊ တရားစောင့်သူ၊ ကျင့်ကောင်းလူကို၊ ရီးယူစိမ့်ငှာ၊

လေးမျက်နှာ၌၊ ကွယ်ကာရန်ထောက်၊ နတ်လေးယောက်ကို၊

စောင့်ရှောက်ပိုင်းခြား၊ အမြဲထားသို့၊ တိုင်းကားအုပ်စိုး၊ ပြည်ထိပ်

မိုးသား၊ တန်ခိုးထွန်းလင်း၊ လူရို့မင်းလည်း၊ ကျင့်ခြင်းထို့တူ၊

ဆင်းရဲသူအား၊ ကလူညှဉ်းဆဲ၊ မစဲစိမ့်ငှာ၊ ရပ်မျက်နှာကို၊ ကွယ်ကာ

စိမ့်ကြောင်း၊ ကျင့်ကောင်းမွန်ရည်၊ သဘောတည်လျက်၊ ကြံစည်နက်

နက်နဲနဲ၊ မှုထမ်းရဲသား၊ ခက်ခဲရီးရာ၊ လိမ္မာတတ်မြောက်၊

မတ်လေးယောက်အား၊ လက်အောက်မှာထား၊ လေးဖို့ခြား၍၊ လေးပါး

ဒိသာ၊ ရပ်ခန်းဝါ၌၊ ပြည်ရွာကိစ္စ၊ ဟူသမျှကို၊ ဆုံးမကန်မြစ်၊

အပြစ်ပီးကောင်း၊ မပီးကောင်းဟု၊ အကြောင်းစုံစမ်း၊ ရှေ့ကျင့်

တမ်းဖြင့်၊ မှုထမ်းအနေ၊ ကွပ်ညှပ်စေ၍၊ လူ့မြေ ထွတ်ထား၊ လူမင်း

တိလည်း၊ လေးပါးအတူ၊ ပမာမူလျက်၊ ပြည်သူ့စောင့်ရှောက်၊

မတ်လေးယောက်နန့် အံ့လောက် လူ့ဘောင်၊ ပြည်ထဲဆောင်၍၊

ပြည်တောင်ကြောက်ရွံ့ ရှားစေမင်း။

(ပျို့၊စာကိုယ်၊ပိုဒ်ရေ ၄၅)


နိုင်ငံတော်မှအပ နယ်စား၊ မြို့စား၊ ကျေးစားဌာနရို့၌လည်း တရားစီ
ရင်ရီးကို ထိုဦးစီးမှူးရို့ကပင် ပြုလုပ်ခကြရရေ။ ချောင်းစားသူကြီးကလန်
လည်း မိမိအုပ်ချုပ်ခံဒေသ၌ တရားသူကြီး ဖြစ်ပေရေ။ ရခိုင်မင်းလက်ထက်
ထောင်ဖွဲ့ (ဝါ) တိုက်နယ်အုပ်ချုပ်ရီးဌာနခွဲတိ ဟိခရေ။ တစ်ထောင်တွင်
ကလူတတ် ဆိုပနာ တစ်ဦးကျစီထားပေရေ။ ၎င်းကို ကာနုံတတ်၊ ကာလုံ
တတ်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကတ်သိမ်းရေ။ ၎င်းမှာ စကားအရာ လိမ္မာကျွမ်းကျင်
သူ၊ အမှုအခင်း ပြဿနာကို စိစစ်ဖြေရှင်း ပြေငြိမ်းပီးနိုင်သူကို ခေါ်ရေ။
အင်္ဂလိပ်ပိုင်စ ရခိုင်တွင် ခက်ခဲရေ စကားတိပြောရန် ကာလုံတတ်မဟိသိမ်း
ရာကား ပင်းဝါ(ရာမူး)မှ ခေါ်ယူထားခရရေ။ ခေါက်တွယ်ဘခေါ် ကျော်ဇော
ရှီ ဆိုပနာ အမည်ဟိပြီး ၎င်းကို ပြောစေခရရေ။ ၎င်းကို ဆုလာဘ်ပီး၍
နီထိုင်ရန်ပါ ပီးထားခရာ ဌာနကိုအစွဲပြု၍ ကာလုံတန်း (စစ်တွေမြို့၌)
ရွာဆိုပနာ တွင်မှတ်ဟိနီသိမ်းဧ့။ ယင်းကြောင့် စကားတတ်၊ စကားပြော
ကောင်းသူကို ကာလုံတတ်သျှေ၊ ကာနုံတတ်သျှေ ဆိုပနာ တင်စား
မှည့်ခေါ်ခကတ်လီရေ။


ရှေးခေတ်က ထိုသို့ အစိုးရကြီး၊ နယ်စား စရေရို့မရောက်မီတရား
ပြေငြိမ်းရီးကို လူကြီးမိဘတိထံ လည်းကောင်း၊ ကလူတတ်ထံ လည်းကောင်း
ပြုခကတ်လီရေ။ ထိုသို့ ဖြေရှင်းခြင်းဖြင့် မပြီးပြတ်ခကေ သက်ဆိုင်ရာ
အစိုးရရုံးကမ်းသို့ ရောက်ရိုးဟိရေ။ ရုံးရောက် ကမ်းရောက် ဖြစ်ရရေကို
ဂုဏ်ငယ်ရေ၊ အရှက်မဲ့ရေ့အဖြစ် အပြစ်ချကဲ့ရဲ့တတ်ကတ်ရေ။ ကလူတတ်
နန့်ပြေငြိမ်းရန်၊ ယင်းနန့် မပြေငြိမ်းက တရားတဘောင်ဖြစ်၍ ရုံးကမ်းရောက်
ကေ တက်တက်ပြောင်မွဲ ပြာကျမည့်အကြောင်းကို အထောက်စာရို့ကလည်း
ဤသို့ သတိပီးခကတ်လီရေ။


တရိပ်လွန်မြောက်၊ မိုးလင်းသောက်ခတ်သော်၊ ကလုံ

တတ်ပါးမှာ တိုင်အေးထားမည် ဟာကလွေ၊ တရိပ်လွန်မြောက်၊

မိုးလင်းသောက်ခါ၊ မာတာပီတ မိနန့်ဖကိုလည်း မရှက်၊ ခြောင်းဟတ်

လို့လည်း မကြား၊ အကျွန့်ထိပ်ကို ခဲကောက်ပစ်တေ၊ ကလုံတတ်ဟု၊

ဆိုလတ်ရေခါ၊ ထိုကလေသျှေက၊ ချေဆိုပြန်ရေမှာ၊ မြတ်မွန်ဟိရာ၊

နွားမွန်လာ၊ အပျိုဟိရာ၊ လူပျိုလာ၊ မလာရပဲ၊ ဝါကြီးမက တလီဆဲ၊

ဝါကြီးဘိုက၊ နိုးလတ်ရေအခါ၊ ကျွန်ယုတ်မသား၊ ထိုးသတ်ပစ်မည်

ဟု၊ ဆင်းလို့အလိုက်၊ မောင်းကာအတွင်း၊ တိုင်တွင်ထိခိုက်၊ ယင်း

အပြစ်ကို၊ ကျွန်တော်မျိုးသား မသိပါ။ ခဲကာက်လို့ လွန်ရေ

မြောက်ကေက၊ ဝါကြီးသမီးကကို ပီးလီ၊ မပီးကေ ဒဏ်ငွေခြောက်

ဆယ်လျော်ရမေ၊ မလျော်ကေက၊ တရားတဘောင်ရုံးကို ဆောင်ကေ၊

ဝါကြီးမ အိမ်တောင် တက်တက်ပြောင်မွဲ။


ဂနိရှေ့နီမှာ ကလူတတ်သဘောမျိုး၊ တရားဆွေသဘောမျိုးဟု့
ယုံကြည်ရရေ။ အောက်ကျီဆိုရေမှာ ယခုအမှုပွဲစားခေါ်နီရေနန့်
သဘောတူရေ။


ရခိုင်မင်းရို့ရေ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ခြင်း၊ တရားစိရင်ခြင်းရို့၌ မနုဓမ္မသတ်၊
ရာဇဝံသကျမ်း၊ ရာဇာမတ္တဏ်ကျမ်း၊ နီတိကျမ်း၊ ရာဇာပုံကျမ်း ရို့အရ
ပြုလုပ်ခကတ်ရေ။ မနုဓမ္မသတ်ကို မြောက်ဦးခေတ်တွင် ရွှေမျဉ်းဓမ္မသတ်အဖြစ်
ပြုပြင် စီစဉ်ခကတ်ရေ။ ဓမ္မသတ်ကျမ်းကား တရားစီရင်ရာ၌ အသုံးပြုရေ
ကျမ်း တည်း။ အဋ္ဌာရသဝိဇ္ဇာ ခေါ် နှုတ်မှုဝိဇ္ဇာပညာ ၁၈ရပ်တွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်း
အတတ်လည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ကြောင်း၊ ဗိသျှနုပူရာဏ် ကျမ်းတွင်
ပြဆိုထားရေ။ ဝိဇ္ဇာပညာကား လောကီ၊ လောကုတ္တရာရို့ကို သိကြောင်း
သိတတ်ရေတရားဖြစ်ရာ ထိုပညာတရားသိတတ်သူကို ဝိဇ္ဇာပညာတတ်ဆိုပနာ
ဆိုလီရေ။ ရခိုင်ရာဇဝင်ရို့၌ ရာဇနီတိ၊ ရာဇမတ္တဏ်၊ ရာဇဝင်သေကကျမ်း၊
ရာဇဝသတိလင်္ကာ၊ ရာဇောဝါဒပကိဏ္ဏကလင်္ကာ၊ ပါရာကျမ်းထွက်၊
ကမန္တဏီနိ တိသာရကျမ်းရို့မှ ကိုးကား၍ မင်းရီး ပြည်ရီးရို့၌ လျှောက်ထုံး
ပြုခကတ် ရေ။ ကာမန္တဏီနီတိသာရကျမ်းကား ဘုရင်၊ မှူးမတ်၊ စစ်ရေ၊
ပရိဗိုဇ်ရို့ဧ့ ကျင့်ဝတ်ကျမ်း ဟူဧ့။ ကာမန္တဏီကျမ်း ဒုတိယပိုင်းတွင်
အနုဣတ္ထိကနီတိ (အကျိုးစီးပွားကို အစဉ်ရှုရေပညာ)၊ ဩဟီနီတိ (ဗေဒင်
သုံးပုံပညာ) ဒဏ္ဍနီတိ (အပြစ်ဒဏ်ပီးပုံ)၊ ဝတ္တာနီတိ (မင်းရို့ ကျင့်ဝတ်)ဆိုပနာ
နီတိလေးပါးဟိရာ နီတိကျမ်း အမျိုးတွင် ရေတွက်ခြင်းလည်း ပြုကတ်သိမ်းဧ့။
ထိုကာမန္တဏီကျမ်းကို မင်းရာဇာကြီးလက်ထက် အမတ်တစ်ဦးက သက္ကတမှ
ဘာသာပြန်ဆို ခရေဆိုဧ့။ ထိုကျမ်းမှာ လောကီရီးရာ၌ လွန်စွာတန်ဖိုး
ဟိလှဧ့။ မန္တလေး တောင်လေးလုံးကျောင်းမှ ထိုကျမ်းကို ရှာဖွေတွိ့ဟိလီ
သဖြင့် အနောက်ဂျာ မနီနိုင်ငံမှ ဒေါက်တာ ဟိုင်းဇ်ဘရောင်းက မိုက်ကရိုဖလင်
ဓါတ်ပုံရိုက်ကူး လားရေဟု သိရဧ့။


ရခိုင်မင်းလက်ထက် အမှုဆုံးဖြတ်ချက်တိကို မှတ်တမ်းတင် (မော်ကွန်း
တင်)၍ ရဟိခမည်ဟု ထင်ရရေ။ မဟာပညာကျော် လျှောက်ထုံး၊ ဖြတ်ထုံး
တိရေ ထိုမော်ကွန်းတင်တိပင် ဖြစ်ချေဧ့။ တိုင်းရီး၊ မင်းရီး၊ မှူးရီး
မတ်ရီး၊ သာသနာမှုခင်းရီး၊ နိုင်ငံခြားသားတိနန့် အမွေမှုဆိုင်ရာအရီး၊
အမှုထောက်လှမ်းပုံ၊ ဆုံးဖြတ်ပုံ၊ လျှောက်လဲပုံရို့ပါ စုံလင်လှဧ့။ သံတွဲမြို့
သာသနာပြုဆရာတော် ရာဇဂုရု ဦးကဝိသာရမထေရ်က ထိုမဟာပညာကျော်
လျှောက်ထုံး၊ ဖြတ်ထုံးတိကို ရခိုင်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးမှ လည်းကောင်း၊
ပျို့လင်္ကာသမိုင်းထွက်ညီရေ ရာဇဝင်ကြီးရို့မှလည်းကောင်း၊ ကောက်နုတ်
ပြုစုခရေဆိုဧ့။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၉ခု တပေါင်းလဆန်း ၅ ရက်နိ့
တွင် ပြီးလေရေ ဟူဧ့။ ဓညဝတီအရီးတော်ပုံကျမ်းကိုလည်း ထို့အတူ
၎င်းဆရာတော်ပင်ကေ ပြုစုခလီသိမ်းဧ့။


ရခိုင်မင်းခေတ် ရာဇပုံ၊ မှာတမ်း၊ ပြည်ကြီးစာ၊ ရှေးသူဟောင်းစာ၊
ဓမ္မသတ်တိမှာ တရားတဘောင်ရီး၌ အလွန်အရီးပါဧ့။ အစိုးရနိုင်ငံ
တော်ပြ တိုက်၌ ရခိုင်ကျမ်းနက် ဓမ္မသတ် (ပုရပိုက်မူ နံပါတ် ၂၈၅)
တစ်ဆူ တွိ့ရဧ့။ ၁၈-၂-၆၉ နိ့က မင်းပြားမြို့အနီး ဒင်ရွာသစ်မှရရေ
ဓမ္မသတ်ပေမူအချို့တွင် အမွေမှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက် တိစွာပါဝင်ဧ့။
မနောသာရထွက် (မနု သာရ)ဟု ဓမ္မသတ်ကျမ်းအမည် ကိုးကား၍ ဆုံးဖြတ်
ချက်လာဧ့။ ယင်းသို့ ဓမ္မသတ်ကျမ်းတိကား အတိပင် ဟိလီရာဧ့။
သမုတ္တိကျမ်းဟူရေလည်း ဓမ္မသတ်ကျမ်းပင်တည်း။ ပရိယာယ်တူ ပါဠိ
စကားသာဖြစ်ဧ့။ ယခုလောက သမုတ္တိကျမ်းဆိုပနာ အထင်အရှား ဟိပေ
သိမ်းဧ့။ ပြည်သူက လိုက်နာလက်ခံ ပြုကျင့်သတ်မှတ်ဟိနီရေ့ အရာတိ
လည်း လူမှုတရားပင် ဖြစ်ဧ့။ ထိုကိုလည်း ဓမ္မသတ်ကျမ်းအဖြစ် လက်ခံခကတ်
ရရေသာတည်း။


ဘုရင်ဧ့အမိန့်တော်မှတ်တမ်း၊ ဝတ္တကအလှူမှတ်တမ်း ကျောက်စာတိ
ကို တွိ့ရကေလည်း လူမှုရီးနန့်ဆိုင်ရေ တရားဆုံးဖြတ်မှုဆိုင်ရာ မှတ်
တမ်းကိုကား မတွိ့ရသိမ်းချေ။ ယကေလည်းသော မုစဲ သင်္ဂဇာ ငလှဖြူနန့် သောမခန္တီ
ရို့ ကျောင်းတရားဆုံးဖြတ်မှု ကျောက်စာကိုကား သက်သေခံအဖြစ် တွိ့ရ
ရေ။ သက္ကရာဇ်အရ မင်းပါကြီး (မင်းပင်) လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားရေ
မှုခင်းဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်လီရာရေ။ အလျား တစ်တောင်ကျော်၊ အနံ
တစ်ဆုပ်ခန့် ဟိပြီး နှစ်ဘက်ရီးထိုး ကျောက်စာဖြစ်ရေ။ ပထမမျက်နှာ
(ဝမ်းဘက်မျက်နှာ)မှာ ဖတ်၍ အသင့်ရဟိနိုင်သိမ်းကေလည်း ကျောဘက်ကား
ဓားသွေးခံရ၍ ပြောင်ချောခလီပြီ။ ရသေ့တောင်မြို့နယ် မုစဲကျွန်းမှရဟိ၍
ယခုဂူတောင်တွင် ဟိသိမ်းဧ့။ ထိုဝမ်းဘက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဤခေတ်
စာလုံးဖြင့် တင်ပြလိုရေ။ အစက်ပြ (....)နန့် လက်ရီးကွင်း ( )
ပြမှာ ကျောက်စာပျက်နီ၍ ဖြစ်နိုင်သင့်ရာထည့်သွင်းပြသထားခြင်း ဖြစ်
ကြောင်း ကျောက်စာ၌ ပုဒ်ဖြတ်ပါဒပါဟိရာ တခြားကျောက်စာရို့ထက်
အဆင့် မြင့်ရေ။ ဝါကျလည်းတို၍ ပိုကောင်းရေ။ ရခိုင်ဝေါဟာရ၊
ဒေသအမည်၊ လူအမည်၊ အရီးအသား စနစ်တိအတွက် သမိုင်း
အထောက်အကူ ပြုစရာ ဖြစ်လှပေရေ။


ဝမ်းဘက်မျက်နှာစာ ကျောက်စာဝမ်းဘက်မျက်နှာစာ ကျောက်စာဝမ်းဘက်မျက်နှာစာ ကျောက်စာဝမ်းဘက်မျက်နှာစာ ကျောက်စာဝမ်းဘက်မျက်နှာစာ ကျောက်စာ

၁။ သက္ကရာဇ် ၉၀ (.........)စ်

၂။ လ္ဆန် သတင်ကျွတ်မှာ ၁နိ အမင်မင်

၃။ တိုဝ်ဧ့ သီကင်မကိုဋ် ဖြစ်တော်ပြုသော

၄။ သာသနဒါယက၊ သာသနဒါယဒ၊ သာသနာနု

၅။ ဂဟ၊ သာသနာကရ ဖြစ်တော်ပြုသော တရမင်မြတ်

၆။ ဆရာတော် မဟာဝိနယ်ဓိုဝ် ရှေတော်တွင် ဆင်ကဲ

၇။ (သျှင်) ဆရာတော် ရွှေကျောင်းသေမ ခန ̈ီနန့် မုစဲသင်္ဂ

၈။ (ဇာ) ငလှဖြူနန့် တရာဆိုဝ်သှ်၊ မုစဲသင်္ဂဇာကကာ

၉။ ငလျင် ရွှေကျောင်သှ် ကျောင်ကျပိရိုဝ် ဟူဂွဆိုဝ် (လ)

၁၀။ တ်သှ်၊ ( ) ၁ ခင်ကဲမ ဆရာငသျှင် ရွှေကျောင်ကကာ

၁၁။ သင်္ဂဇာ အဆက်ဆက်တိုဝ်ကသှ် ကျောင်ကျပိရို

၁၂။ ဝ် ပိုင်ရိုဝ် မဟိဟူရွီ ဆိုလတ်သှ်၊ သက်သေလဲ

၁၃။ မုစည်လူထွက် သူကောင်ကြီ ငသူမြတ်၊ မုစည်လူ

၁၄။ ထွက်မြိုဝ် ကျောစာငလှဖြူ၊ သှ်သူတိုဝ်သှ် င

၁၅။ စာသောခါ အပိုင်လဲမပြု အကျလဲ

၁၆။ မတောင်ဖု၊ မုစဲလူထွက်မြိုင် ကျောစာသှ်

၁၇။ (သ)က်သေ(ဆို)ဝ် .............. လမုစဲသင်္ချေလေ&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ(ရခိုင်ပြည်နယ်) -ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ (၂) -p99&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် နိုင်ငံရီးနန့် အုပ်ချုပ်ရီး]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် အုပ်ချုပ်ရီးသမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် ရာဇဝင်]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် နန်းတွင်းရာဇဝင်]]</text>
      <sha1>fbqb5a20wlyzr8lg8s8xwtks4p0svy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်မိကျောင်းတူရိယာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1863</id>
    <revision>
      <id>20840</id>
      <parentid>7081</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832234}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="r9f0wumlgsewtaf8rn6vm2erx479w0w" xml:space="preserve">==ရခိုင်မိကျောင်းတူရိယာ==

ရခိုင်အမျိုးသားရို့ရေ မိကျောင်းတူရိယာကို [[မြောက်ဦးခေတ်]]၌ အသုံးပြုခကတ်စော်ကို
တွိ့ရပါရေ။ [[ပိုးဝါဘွဲ့]]၌ မိကျောင်းတူရိယာအကြောင်းကို ဖွဲ့ထားစော်ကို တွိ့ရပါရေ။

မင်းသားလူပျို၊ ဆရာကျောင်းမှာ၊ စောင်းနှင့်ပျော်ရေ၊ မတီးချင်ကေ၊

ဇောင်ပင်မင်းသား၊ ကျောင်းစည်တိုင်မှာ၊ ရွှီမိကျောင်းကို၊ တင်လို့ထားရေ၊ ဆယ့်ရီး

ရံခါ၊ စိတ်ကိုဖျော်ကေ၊ တီးစရာလေ၊ ပိုးခြည်နှစ်ပင်၊ ကြိုးတစ်ပင်ကေ၊ စွယ်ရှင်

လေးချောင်း၊ စိတ်ကိုဖျော်ရေ၊ ရွှီမီးကျောင်းကို၊ တင့်ကြောင်းတည့်သခြေ၊ အသာ

တည့်တင်ပြီး၊ သုံးပင်ကြိုးကို၊ ညီအောင်ညှိရေ၊ ထုံးကိုကငင်၊ ကျားကိုသင်၊ မှန်ကြီးကို

ခတ်လို့၊ လက်သန်းလက်လယ်၊ လက်ြွကယ်လက်မ၊ စောင်း ဆယ်စိတ်မှာ၊ ရှောက်လို့

ချရေ၊ ညာဘက်လက်ညှိုး၊ မိကျောင်းလိုင် (လည်)မှာ၊ စီလို့ထိုးရေ။


သာခြင်းမျိုးစုံဖော်နိုင်ရေ တူရိယာပင်ဖြစ်ရေ။ ကြိုးကိုအသုံးပြုရရေ တူရိယာပင်ဖြစ်ကေလည်း ခတ်၍တီးရလီရေ။ ဂုခေတ် ဘင်ဂျိုဂီတာတိပိုင်ပင် ဖြစ်ရေ။
&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p45/46&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်တူရိယာတိ‎‎]]</text>
      <sha1>r9f0wumlgsewtaf8rn6vm2erx479w0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1866</id>
    <revision>
      <id>20841</id>
      <parentid>15426</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832236}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3332" sha1="hzxflonn1e8qplvwv7djxcb9ecxd4y4" xml:space="preserve">ရခိုင်လူမျိုးတိမာ ရခိုင်သမိုင်းကို မှတ်တမ်းတင် ပြုစုခရေ၊ ရခိုင်သမိုင်းရှေးဟောင်းရာဇဝင်ကြီး (၄၈)ဆောင်ဟိပါရေ။ ရှိဟောင်း ရခိုင်ရာဇဝင်တိကို သုတေသနလုပ်ပနာ ဖော်ထုတ်ရီးလုပ်ငန်းမှာ လွယ်ကူရေ လုပ်ငန်းမဟုတ်ပါ။ ရှိအဆက်ဆက်က ကျန်ရှိခရေ အချို့ရေ ရှိဟောင်းရာဇဝင်စာပီစွာ ဘိုးတော်(မောင်ဝိုင်းမြန်မာဘုရင်)နန့် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့ရို့ ဖျက်ဆီးခြင်းတိ ကို ခံရ‌စော်မက ကမ္ဘာစစ်နှစ်ကြိမ်ဖြိုက်မူမာလေ့ အထူးသဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ခါက လီယိုင်ပျံတိ ဗုံးကြဲမူတိမာ မရှုမလှခံရပြီးကေ က‌ေဂါင်းပင်ပျက်စီးလားရလီရေ။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတိက ပီစာတိစွာလည်း ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးခရလီရေ။

လက်ဟိပုံနိပ်ထုတ်ဝီပြီး  ရာဇဝင်များအနက်-

[[မဟာဝိဟိကာ ရာဇဝင်လင်္ကာကြီး]] 

[[ရာဇဝင်ဟောင်း ရာဇဝင်တော်ကြီး]] 

[[ဝိမလရာဇဝင်]] 

[[ဒိုးဝေး မဟာရာဇဝင်]] 

[[ငလက်ရုံးရာဇဝင်]] 

[[မင်းရာဇာကြီး စာတမ်း]] 

[[ကျားခွပ်ရာဇဝင်]] 

[[ကြောင်းသုံးဆယ် ရာဇဝင်]] 

[[ကျောက်ရိုး ရာဇဝင်]] 

[[ဦးငမဲ ရာဇဝင်]] 

[[မောင်ပုံရာဇဝင်]] 

[[မြို့ဟောင်းမြို့]] 

[[ဦးသာထွန်းအောင် ရာဇဝင်]] 

[[ဦးပဏ္ဍိတ၏ ဓညဝတီရာဇဝင်]] 

[[ဓညဝတီ အရေးတော်ပုံ၊(သံတွဲဆရာတော်)]] 

[[ရမ်းဗြဲမြို့တောင်ကျောင်းဆရာတော်ရေး ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်]] 

[[ရသေ့တောင်ဆရာတော်၏ ဓညဝတီသစ်]] 

[[ဆရာဦးအောင်သာဦး၏ ရခိုင်ရာဇဝင်]] 

[[ဦးဘိုးလူ၏ ရာဇဝင်]] 

[[ဆရာဦးသာထွန်း၏ရာဇဝင်]]

ရို့ဖြိုက်ဂတ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
ဦးဘစံ -ရခိုင်ရာဇဝင် (၄၈)စောင် -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ )(p-28)


[[Category:ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ]]</text>
      <sha1>hzxflonn1e8qplvwv7djxcb9ecxd4y4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ရာဇဝင်ဘွဲ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1867</id>
    <revision>
      <id>20842</id>
      <parentid>7097</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832241}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27723" sha1="j8485nzy8bc5srbqndwdd3i5k3ob29a" xml:space="preserve">==ရခိုင်ရာဇဝင်ဘွဲ့==

(ရက္ခမဏ္ဍိုင်သာစွလေလင်္ကာ)

(၁) အိုလေပြည်သူ၊ အိုလူများတို့၊ ရွှေနားခံခံ၊ သာစွသံဖြင့်၊ တျံတျံရင်ကျူး ပကတူးက၊ ဝမ်းနူးစဖွယ်၊ နိဒါန်း
ယွယ်ပိမ့်၊ မည်ရဘဒ္ဒ၊ ဤကပ်မဝယ်၊ ငါးဝသျှင်နည်း၊ ပွင့်မည်ချည်းတွင်၊ ကျော်သည့်သုန်းဝှန်၊
ကကုသန်က၊ သျှင်မွန်ကောဏ ကဿပဟု၊ ဂေါတမမည်၊ ထွဋ်ဘုန်းစည်တို့၊ ကြည်ကြည်မိန့်ခွန်း၊
ဗျာဒိတ်ညွှန်းသည်၊ တောင်ကျွန်းမဏ္ဍိုင်..ရခိုင်သာယောင့်၏ သာယာစွလေ—သာစွလေ..
ရခိုင်သားလေ သာစွလေ..။

(၂) ညွန်းသည့်ဗျာဒိတ် ၊ လေးရပ်ဟိတ်ကြောင့်၊ နိမိဉတ္တ၊ ဓညဝတီ၊ ပြည်သိင်္ဂဟု၊ ကျူးချီးလျှောက်ပတ်၊ တို့
ပြည်မြတ်ကား၊ ခွတ်မွတ်ရီနံ (ရေငံ) တရံမဟိ၊ နတ်ဘုန်းဟိလျှင်၊ သာယိသာယာ၊ ဝပြောစွာ၏၊
ခါခါစွေကြိုး၊ ရွှေငွေမိုးလည်း၊ ဖြိုးဖြိုးသွန်းချ၊ ရွာနေကျကြောင့်၊ သုံးဝကပ်ဘေး။ မကပ်ဝေးသည်၊
ချမ်းဇောမဏ္ဍိုင် .. ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ သာစွလေ။

(၃) ဝေးသည်မကပ်၊ ဘေးမျိုးလွတ်သား၊ အောင်ရပ် (တောင်ရပ်)၊ မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်ဝယ်၊ ယှဉ်ပြိုင်စီးကျ၊ ကစ္နြွပ
လျှင်၊ မြစ်မနဒီ၊ ဖြာဉီးချီသား၊ သိဂီ င်္အောင်မျိုး၊ သတိမြို့သို့၊ နှစ်လို့သာစွ၊ မြို့ဓညကို၊ သကျနွယ်ဖွား၊
သက်မသားဟု၊ အဇ၏ုန္နသွေး၊ ဆင်းငြိမ့်လေးလျှင်၊ ရန်ဘေးလှည်ချိုး၊ ထီးနန်းပျိုးသည်၊ သောင်မိုး မဏ္ဍိုင်
..ရခိုင်သားယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ၊ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၄) ပျိုးသည်ထီးနန်း။ ဘေးပျိုးထွန်းလျှက်၊ ဘုန်းပန်းပွင့်လင်း၊ ထိုသည်မင်းမှ၊ ဆင်းသက်ငါးဆယ်၊
လေးဖက်ကွယ်က၊ နေနွယ်ရင်းချာ၊ ကံရာဇာလျှင်၊ ပဉ္စနာရီ ၊ နတ်ဒေဝီနှင့်၊ တိမ်နီမြင့်ဆောင်း ၊
ကျောက်ပန်းတောင်းဝယ်၊ မြို့ကောင်းတည်ခဲ့၊ ရန်ချိုးဖဲ့၍၊ နှစ်ဆယ့်လေးနှစ် စိုးသည်ဖြစ်မှ၊ စွန့်ပစ်
ရှောင်သွေ၊ မြို့ရှာဖွေသည်။ သပြေ မဏ္ဍိုင် .. ရခိုင်သာယောင့်၊ သာစွလေ- သာစွလေ၊
ရခိုင်သားလေ သာစွလေ---။ ။

(၅) ဖွေသည် မြို့ရွာ၊ လားတုံခါ၌၊ သိမ်ရာသမုတ်၊ သီရိဂုတ်ကို၊ ကြိုးကုတ်မြို့တည်၊ မဖြစ်သည်ကြောင့်၊
ရွှေရည်လျှံဝင်း၊ ရှေးရှေးမင်းတို့၊ စံရင်းဌာန၊ မြို့ဓညကို၊ သက္ကပြည်ညွန်၊ တည်လတ်ပြန်မှ။
သားမွန်မြေးညေ‡ာက်၊ စဉ်မဖောက်ဘဲ၊ ရှစ်ယောက်နှစ်ကျိပ်၊ စောရန်နှိပ်တို့၊ ဘုန်းရိပ်ဝင်းဝင်း၊ တေဇာလင်း
သည်၊ သောင်းတွင်း မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာစွလေ-သာစွလေ့ ..။ ရခိုင်သားလေသစွလေ။

(၆) လင်းသည်တေဇာ၊ လူ့ထိပ်ချာတို့။ ကွယ်ခါပြီးမှ၊ မြို့ဓညဝယ်၊ စန္ဒသူရိယာ၊ မင်းသဒြွါဟု၊
ရာဇာဘုန်းမြတ်၏ သမုန်နတ်လျှင်၊ စောမွန်ဘုန်းဟိ၊ မြတ်မုနိကို၊ ကြီးဘိတေဇော်၊ ရုပ်ရှင်တော်ကို၊
ဝှန်ကျော်ထုတ်ချောက်၊ ဘဝဂ်ရောက်မျှ၊ သွန်းမြောက်လေငြား၊ ပူဇော်ထားသော်၊ သုံးပါးနတ်လူ၊
ကိုးရာမူသည်၊ ဇမ္ဗူ မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သားယောင့်၊ သာစွလေ၊ သာစွလေ။ ။ ရခိုင်သားလေ သာစွလေ။

(၇) မူသည်ကိုးရာ၊ ရှင်မဟာကို၊ သွန်းကာတည်ငြား၊ ထိုမင်းသား၏၊ တစ်ပါးဆက်မ၊ သူရိယဟု၊
တွင်ကြသည်ချည်း။ စောရန်ထည်းတို့၊ ပဉ်းဗီသတ်မှတ်၁၁၁၁ ၊ လွန်ကြလတ်သော်၊ မင်းမတ်ရံဖျား၊ စန္ဒရားလျှင်း၊
ခွာငြားရှောင်လွှင့်၊ ကံသုံးဆယ့်ဝယ်၊ ထီးဖွင့်တစ်နှစ်၊ စံမဖြစ်က၊ တလှစ်စွန့်ကာ၊ မြို့နန်းရှာသည်၊ ပြည်မ
မဏ္ဍိုင် .. ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ။ ။ ရခိုင်သားလေ၊ သာစွလေ။ ။

(၈) ရှာသည်မြို့နန်း၊ စောရန်လွန်းကား၊ ပြည်ည ̧န်းကြည်ဖြူ၂၂၂၂ ၊ သိကြားကူ၍၊ ဝှန်ဆူနှန်းသီ၃၃၃၃ ၊
ဝေသာလီဟု၊ ပူရီသာခေါင်၊ မြို့များနောင်ကို၊ တည်ထောင်နန်းချ၊ စိုးလေကလျှင်၊ အဲးဝဇီရာ၊ လှံစကြာနှင့်၊
ဒီပါပတ်ကူး၊ သောင်းခွင်ကျူး၍၊ ရိုက်ချုန်းတေဇာ၊ ဘုန်းညွန့်ဖြာလျက်၊ ရာဇာစန္ဒြား၊ ကိုးဆက်စားသည်၊
မင်းဖျားမဏ္ဍိုင်။ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ၊ သာစွလေ။

(၉)စားသည်ကိုးဆက်၊ စဉ်မပျက်တည်း၊ တောက်ထွက်ထိပ်ပန်၊ နောင်မင်းလွန်၍၊ ပြည်မွန်ပူရိ၊ ဝေသာ
လီဝယ်၊ ဆန္ဒြိမေရု၊ ဂြိုဟ်စုရာမ၁၁၁၁ ၊ သက္ကရာဇာ၊ ရောက်သောအခါ၌၊ ဘာသာမတူ၊ ခမွီးလူဟု၊ မြတူမြိုပျက်၊
ထီးနန်းတက်၏၊ ဆက်၍လှပ်ပျူး၊ မြောက်ဉီးတူးလျက်၊ ရွှင်မြုးနန်းမှာ ဆယ်နှစ်ကြာသည်၊ အောင်ချာမဏ္ဍိုင်
ရခိုင်သာယောင့်။ သာယာစွလေ - သာစွလေ .. ။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။

(၁၀) ကြာသည်ဆယ်နှစ်၊ လွန်ပြီးရစ်မှ၊ တလှစ်ခွာရှောင်၊ သပိတ်တောင်ကို၊ တည်ထောင်စိုးမြောက်၊
လှပ်ပျူးနောက်ဝယ်၊ ဘုန်းမောက်မားမား၊ စန္ဒရားသွေး၊ ဆင်းငြိမ့်လေးလျှင်၊ ငမင်းငတုံး၊ လူ့ထိပ်ဖုံးကား၂၂၂၂၊ ရှေး
ထုံးမပျက်၊ စမBဝက်ကို၊ သကြဇ်သင်္ချာ၊ သုံးရာငါးဆယ်၊ ခြောက်ခုဝယ်၌၊ နေနွယ်ဘုန်းစွင့်၊ ထီးနန်းဖွင့်သည်၊ မျိုး
မြင့် မဏ္ဍိုင် --၊ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ- သာစွလေ .. ၊ ရခိုင်သားလေ သာစွလေ။ ။

(၁၁) ဖွင့်သည်ထီးနန်း၊ လူ့ထိပ်ပန်းကား၊ ဘေးထွန်းစံပ၊ ဇောဗီဲဇတည်း၃၃၃၃၊ တိုကလွန်လျှင်၊ ခေတ္တသင်သည်၊
အခြင်းငါးရာ၊ ပြည့်တင်းရာကြောင့်၊ ပဉ္စာခေါ်တွင်၊ မြို့ရွှေစင်ကိုæ၊ တည်ထွင်စိုးမြောက်၊ ဆယ်မင်းနောက်၌၊
ဘုန်းတောက်လျှံမြူး၊ မင်းဘီလူးကား၊ ကြံထူးသတ်လျှက်၊ မတ်မျိုးတက်၍ သုံးဆက်တိုင်အောင်၊ ထီးနန်းထောင်
သည်၊ သာခေါင် မဏ္ဍိုင်။ ရခိုင်သယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ ...။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၁၂) ထောင်သည်ထီးနန်း၊ မတ်မျိုးထွန်းသော်၊ ဘုန်းပန်းပွင့်သန်။ ပြည်ပေါက်ကံက၊ မင်းနန်လကျာ်။
မျိုးသကျာကို၊ ရာဇာစည်သူ၊ ပံ့ထောက်တူ၍၊ ပျူနှင့်တလိုင်၊ သိန်းစံလှိုင်းလျက်၊ မုန်းတိုင်းငလျှင်၊ တော်လဲအင်သို့
၊ မြေပြင်သွက်ခါ၊ မဉ်းသင်္ချာနျင့်၊ ဆဌစတုဂံ၄၄၄၄၊ ကောဇာခုတွင်၊ ရန်မူသုတ်သင်၊ ရွှေနန်းတင်သည်၊ သောင်းခွင်
မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ- သာစွလေ ..။ ။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၁၃) တင်သည့်ထီးနန်း၊ လူ့ထိပ်စွန်းဟု၊ နတ်နန်းဘုံသာ၊ မင်းလကျာ်လျှင်၊ စွန့်ခွာရှောင်ထွက်၊ မြို့လောင်း
ကြက်ဝယ်၊ ဖြူရွက်ဖြန့်မိုး၊ သုံးနှစ်စိုးလည်း၊ ကောင်းကျိုးမဟိ၊ ဖြစ်လတ်ဘိက၊ အဌိဆဋ္ဌ၊ စတုရာဟု ၁၁၁၁၊ ကောဇာ
ရောက်ကြိမ်၊ ခါရန်နိမ်ဝယ်၊ ပရိန်မြို့သစ်၊ ထောင်ကာလှစ်၍၊ သုံးနှစ်စံသော်၊ နတ်ထံပျော်သည်၊ ပြည်ထောင်
မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၁၄) ပျော်သည်နတ်ထံ၊ ထိုမင်းလွန်က၊ ငါးတန့်ထီးလှစ်၊ နှောင်ဆုံးနှစ်ဝယ် ၊ သောင်းထိုက်ထွန်းပ၊ ကော်လီ
ယဟု၊ သူ့ဘရာဇာ ၊ မင်းမဟာလျှင်၊ အဉ္စနနဒီ၊ နောက်ကမ်းမှီ၌၊ သိင်္ဂီဖြိုးပြက်၊ ခြောက်ရောင်ထွက်သား၊
တုဖက်ကင်းပြီး၊ မဟာထီးကို၊ ကောင်းချီးနုမော်၊ နတ်လူကြော်လျှက်၊ အဟော်အံ့မူး၊ တည်ထားဖူးသည်၊ သောင်း
ဉီးမဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၁၅) ဖူးသည်တည်ထား၊ ထိုမင်းသားအား၊ သိကြားဆက်သ၊ လှံပျံမကို၊ လက်ရရန်နှိမ်၊ ဆယ်ခါကြိမ်၍၊
ဂုဏ်သိမ့်ဘွဲ့မ၊ ချီးကျူးကြသား၊ ဒဿရာဇာ၊ လူ့ထိပ်ချာလျှင်၊ မဟာမုနိ၊ ထွဋ်သီရိကို၊ ပင့်ဘိယုယ၊ အဂ္ဂညုဝယ်၂၂၂၂
ပြောင်းပြုတည်ငြား၊ ပူဇော်ထားက၊ သုံးပါးသံခေါ်၊ ကောင်းချီးကြော်သည်၊ ပြည်တော်မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊
သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၁၆) ကြော်သည်ကောင်းချီး၊ ထိုမင်းကြီးမှ၊ ဖွားစီးတဆက်၊ လွန်ကပျက်သော်၃၃၃၃ သကြဇ်သင်္ချာ၊ နောဒွေယာ
နှင့်၊ ပဉ္စာရောက်ငြား၊ မင်းဖုန်းစားသည်။ စွန့်သွားဖွေရှာ၊ ခြိပ်မြို့ရွာသို့၊ တည်ကာနန်းဆောက်၊ စိုးအုပ်ပြောက်
၍၊ တစ်ထောက်နှစ်တနတ်၊ မင်းများလွန်သော်၊ ဝန်တိုကျင့်ချွတ်၊ စလင်းမတ်လျှင်၊ မျိုးဖျက်လုယက်၊
ထီးနန်းတက်သည်၊ သောင်ကွက် မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ-
သာစွလေ။ ။

(၁၇) တက်သည်ထီးနန်း၊ အမတ်သွမ်းအား၊ ဘုန်းပန်းပွင့်လင်း၊ မဉ၏သင်းလျှင်၊ အတင်၊ သတ်ဖြတ်၊ သုတ်သင်လတ်မှ၊
တင့်မြတ်သာယာ၊ မြို့ပဉ၏ာကို၊ ငါးရာကျော်လှစ်၊ လေးဆယ်နှစ်ဟု၊ တွက်စစ်ကိန်းတွင်း၊ တည်ဖန်ဆင်း၍၊
ထိုးမင်းပြီးနောက်၊ ဆယ့်ငါးယောက်လျှင်၊ မဖောက်မပြန်၊ ရန်မျိုးလှန်၍၊ ဘုန်းသန်ကျော်ဟိုး၊ စံကြစိုးသည်၊ သောင်းမိုး
မဏ္ဍိုင်။ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ- သာစွလေ .. ၊ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၁၈) စိုးသည်ဝံကြ၊ (ပျက်နေသည်)

(၁၉) ဟူသည်သဘင်၊ ထိုမင်းလျှင်ကား၊ နန်းခွင်သုံးနှစ်၊ စိုးတို့လှစ်မှ၊ ဘုန်းသစ်ညီးညီး၊ မင်းမင်းထီးလျှင်၊ မကြီးဝယ၊
သက္ကမျှတည်း၊ သက္ကတွက်ချက်၊ ခြောက်ရာထွက်တွင်၊ စွန်းထွက်လေးဆယ့် သုံးနှစ်ဝယ်၌၊ နန်းလယ်စတင်၊
ရန်မျိုးလွှင်က၊ နတ်နှင့်တနိုင်း၊ ငါတို့တိုင်းဝယ်၊ ပြည့်လှိုင်းသူခေါ။ ဝပြောသာသည်။ ဒီပါ မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊
သာယာစွလေ-သာစွလေ .. ၊ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၂၀) သာသည်ဝပြော၊ တို့ပြည်ကြောဝယ်၊ မင်းစောထိပ်ချယ်။ စိုးခါဝယ်၌၊ နလ်ပြည်(ပယ်)သတ်မှတ်၊
ပိုင်သည်ရပ်ကား၊ မြစ်မြတ်သာဂီ။ ရတိနဒီ၊ ဝဲ့ယာမှီသား၊ ဂဇီရာ( ဂဇိုရာ) ဒါဂါ ၊ မောက်သူဇာနှင့်၊ ဗျူလွှာ (ဗျူဟာ)
စမ္ပယ်၊ ဆဲ့နှစ်သွယ်လျှင်၊ ပြောကျယ်ပုညာ။ မူဒယာနှင့်၊ မူယာဘဒျင်၊ (မူရာသာဒျင်)၊ သျှင်မာကင်ယု၊ ရင်္ကာမတိ၊
ဇော်ဂျီတယာ၊ အမည်သာသည်။ ပြည်ချာ မဏ္ဍိုင်။ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ .. ၊
ရခိုင်သားလေ၊ သာစွလေ။ ။

(၂၁) သာသည်အမည်၊ မြုံမင်းပြည်နှင့်၊ သက်ပြည်တသီး၊ သောင်းထီးဟတ္တိယာ၊ ဗက္ကလာ (သက္ကလာ) ဟု
သျှတ်သျှာစန္ဒြာမုတ်၊ သိရိသုတ်ကာလနာ၊ သျှတ္တရာနှင့်၊ ဘင်္ဂါကတ္တူရေ (ဗက္ကလာ၊ ကတ္တူရေ) ဘထွေအာသရော။
(ဧကရော)၊ တကြောအာသရောင် (အဿရောင်) ၊ နယ်ကုန်အောင်တည်း။ ရှေ့ပြောင်မြန်မာ၊ စိုးသည်မှာလည်း၊
မစြွာဂီရိ၊ သရက်ထိလျှင်၊ ထွန်းညှိဝင်းပြောင်၊ ဘုန်းမီးလောင်သည်၊ သောင်းခေါင် မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊
သာယာစွလေ-သာစွလေ .. ၊ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၂၂) လောင်သည်ဘုန်းမီး၊ ဟုန်းဟုန်းညီးလျှက်၊ ပြည်ကြီးသာလှ၊ မဇ္ဈိမကို၊ လက်ရစိုးပိုင်။ ရန်းမျိုးချိုင် (လှိုင်)သည်၊
ဉီးကိုင်ထိပ်သီး၊ ထိုမင်းကြီးကား၊ အံ့ချီးစလောက်၊ တရာ့ခြောက်တည်း၊ ပိုင် (ပိုင်း)ထောက်စံကာ၊ လွန်းပြီးကာမှ၊
နန်းညာလေးဆယ်။ ကျွံလွန်ပျက်သော်။ နှစ်ဆယ်အမတ်။ အပျက်ချွန်၍။ မလွတ်အတင်း။ အာဏာခင်းသည်။
သောင်းဟွင် မဏ္ဍိုင်။ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၂၃) ခင်းသည်အာဏာ၊ မတ်နှစ်ဖြာတို့၊ ကွယ်ခါမပျက်၊ မြို့လောင်းကြက်ဝယ်၊ ဘုန်းတက်ညွန့်လူ၊ ရာဇသူလျှင်၊
ဆက်ယူရွှေးထီး၏ လွန်လတ်ပြီးသော်၊ တသီဆင့်ထောက်၊ နှစ်ဆက်မြောက်ဝယ်၊ မဟောက် (မပေါက်)ဘုန်းမီး၊
မကြီးအားအံ၊ မင်းစောမွန်ကြောင့်၊ နှစ်မှန်တွက်စစ်၊ သကြဇ်အဋ္ဌ၊ ဆသတ္တတွင်၊ (၇၆၈) ဓညအောင်မြေ၊ အနေမလှ၊
ပျက်ကိန်းကျသည်။ ရက္ခ မဏ္ဍိုင်။ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ .. ။ရခိုင်သားလေ-သာ စွလေ။

(၂၄) ကျသည်ပျက်ကိန်း၊ အူသည်းဖိန်းမျှ၊ အထိန်းမဟိ၊ ဆူဘိပွက်ပွက်၊ တချက်မြန်မာ၊ တခါတလိုင်း၊ သူစိုးပိုင်လျှက်၊
ယှဉ်ပြိုင်ခဖက်၊ တခြက်ခြက်လျှင် ၊ မသက်မသာ၊ နေကြခါ၌၊ ရာဇာစောမွန်၊ ရောက်လှာပြန်၍၊ တဖန့်လောင်းကြက်၊
တည်လှဆက်သော်၊ ရန်ဖက်ခပ်သိမ်း။ ကင်းငြမ်းပျောက်လွင့်၊ ထီးဖြူဖွင့်သည်၊ သောင်းခွင် မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊
သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၂၅) ဖွင့်သည့်ထီးဖြူ၊ ဆက်ကာထူလျက်၊ နေမူနှစ်နှစ်၊ ကျိုးမဖြစ်သော်၊ တလှစ်ယင်းက၊ သိကြားပြသား၊ မိုး
ဝရောင်မြူး၊ ကြယ်သောက်ရှူးသို့၊ မြောက်ဉီးမည်သာ၊ မြို့အောင်ချာကို၊ တည်ကာစင်စစ်၊ သေမည်ဖြစ်လည်း၊
မြေးမြစ်စဉ်ဆက်၊ ဘုန်းညွန့်တက်လျက် မပျက်ပွားစည်၊ ရှည်လတ်မည်ကို၊ မြင်သည်အမှန်၊ အဆုံးခံသည်၊ သောင်းလုံး
မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၂၆) ခံသည်အဆုံး၊ ကိုယ်တော်လုံးနှင့်၊ ရွှင်ပြုံးသာကြည်၊ ဖလှယ်တည်သည်၊ ဂုဏ်ရည်လျှံဖြူး၊ မြောက်ဉီးပေါ်၌။
သက္ကရာဇ်ကား၊ ဒွေးဖြစ်နဝါ၊ သတ္တသာတည်း၊ စံကာသုဉ်းဆောင်၊ နတ်ရွှီပြောင်းသော်၊ မင်းကောင်းဆယ်တန်၊
ကွယ်လွန်လတ်ဘိ၊ ပြည်ပူရိဝယ်၊ ဘိတ်ဟိထန်ပြင်း၊ နဂါးမင်းလျှင်၊ ဝင်းဝင်းဘုန်းရောင်။ ကျွန်းလုံးပြောင်သည်၊
သောင်းထောင် မဏ္ဍိုင်၊ ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ- သာစွလေ .. ၊ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၂၇) ပြောင်သည်ကျွန်းလုံး၊ တေဇာချုန်းလျက်၊ တွက်ကျုံးသင်္ချာ၊ ရာမာ၊ ဆိန္ဒြု၊ ဗသျှူကြုံက (၈၉၃)
ရွှေဘုန်းနန်းထက်၊ နဂါးတက်သော်။ ဘုန်းစက်ဝှန်ဝါ၊ ပစြွိမာ၌။ အာဏ္ဍာထန်ပြင်း၊ ကုလားမင်းလည်း၊ မတင်းဝံ့ပေ၊
ခက်အောက်ခွေ၏၊ ရွှေပြည်စိုးထ၊ ရွှေထီးမှလျှင်။ နူန်းကမနိုင်၊။ ပြိုင်သူကင်းဝေး၊ သီတင်းမွှေးသည်၊ ချမ်းအေးမဏ္ဍိုင်။
ရခိုင်သာယောင့်၊ သာစွလေ-သာစွလေ .. ၊ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

(၂၈) မွှေးသည်သတင်း၊ နဂါးမင်းဟု။ တုကင်းမင်းပင်၊ လွန်ပြီးလျှင်လည်း၊ တိုင်းခွင်ရှေးဘူ၊ ဘုန်းညွန့်လူလျက်၊
ရေယူခုနှစ်၊ နှောင်းစွန်းဖြစ်သား၊ နွယ်မြစ်သာကီ၊ မင်းဟာရီတွင်၊ ဒေဝီညာပျော်၊ ကျင့်မတော်၍၊ ပေါင်းဖော်ယဉ်ပါး၊
လောင်းကြတ်စားနှင့်၊ တရားမသိ၊ သက်ရောက်ငြိက၊ ဇာတိမဖြတ်၊ လင်ကိုသတ်သည်၊ သောင်းထွတ် မဏ္ဍိုင်၊
ရခိုင်သာယောင့်၊ သာယာစွလေ-သာစွလေ ..။ ရခိုင်သားလေ-သာစွလေ။ ။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:အလင်္ကာ]]</text>
      <sha1>j8485nzy8bc5srbqndwdd3i5k3ob29a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ရို့ ဧ့ တူရီယာစည်တိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1868</id>
    <revision>
      <id>20843</id>
      <parentid>15098</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832246}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22074" sha1="gi2k2hor56ywrs2bh50iezmnc6akblv" xml:space="preserve">အတီးအမှုတ်စရေ တူရိယာ စည်မျိုး၊ တပိုးမျိုး၊ စောင်းမျိုး ဟူ၍ အသီးသီးဟိကတ်၏။ ပါဠိစာပီတွင် စည်ငါး မျိုးကိုပင် &quot;တူရိယာငါးမျိုး&quot;ဟူ၍ ခေါ်ဆိုထားရေ။ ထို့ကြောင့် ရှီးရခိုင်စာဆိုတိက &quot;ပဉ္စင်တူရိယာ၊ တီးမှုတ် ကာဖြင့်&quot; ဟုဖွဲ့ဆိုခကတ်လီရေ။ ထို့အတူ တိုရိယာ ငါးပါးဆိုစွာမှာလည်း စည်မျိုးငါးပါးပင်ဖြစ်၏။

အတီးအမှုတ် တူရိယာရို့တွင် စည်တူရိယာမှာ တီးခတ်အပ်ရေ တူရိယာမျိုးပင်ဖြစ်၏။ ဤစည် အမျိုးအစားတိစွာကို ပါဠိစာပီနန့် သက္ကတရို့တွင် တိစွာပါဟိပါ၏။ စည်မှာ အမျိုးအမည်ထူးပြားလှ၏။ ဤစည် တီးခတ်ခြင်းနန့်ပတ်သက်ပနာ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဇာအခါကပင် စတင်လာခကြောင်းကို အတိအကျ ဖော်ပြရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။

ဇာကြောင့်ဆိုကေ ရခိုင်စွာ မြန်မာထက် အယင်ကပင် အိန္ဒိယမှ တစ်ဆင့် အနုပညာ သုခုမဂီတရို့ စွာ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ နွှယ်ယှက်ဆက်ပွားခဲ့ရရေဟု ဆိုနိုင်ပါရေ။ ဂီတတိလည်း ထိုမှဆက်နွှယ်ခြင်းကို ပညာသျှင်ရို့ လေ့လာသိဟိ နိုင်ခ၏။

ရခိုင်ပြည်နယ်၌ စည်တီးခြင်း၌ စည်တီးခြင်း စတင်လာစွာမှာ အိန္ဒိယမှပင် ဆက်နွှယ်ခဲ့စွာဟု ဆိုစီကာမူ အခြခံမှု၊ အတုယူမှု စသည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးလည်း ဟိနိုင်မည်ဖြစ်၏။ တိုင်းပြည်နန့်လူမျိုး တိုးတက် လာနိုင်သလောက် ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာ တေးဂီတတိမှာလည်း တိုးတက်လာနိုင်သလောက် ယဉ်ကျေးမု အနုပညာ တေးဂီတတိမှာလည်း တိုးတက်နိုင်သဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ လူနီမှု စတင်လာပုံကို ခန့်မှန်းဖော် ထုတ်နိုင်ကတ်ပါလျှင် ပို၍ သေချာရေရာပါမည်။

မြန်မာပြည်တွင်လည်း လူမျိုးစုအလိုက် စည်စသည့် တူရိယာတိ အသီးသီး မိမိရို့လူမျိုး၏ အခြေခံမှုနန့် ဆက်နွှယ်ဆင့်ပွားမှုကြောင့် တိုးတက်ခဲ့ကတ်ပီဧ့။ အသွင်အပြင်မူဟန် အသုံးအစွဲမှာလည်း မိမိရို့ လူမျိုး အလိုက် ဖန်တီးတီထွင်ခကတ်လီ၏။

ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အောက်ပါစည်အမျိုးအစားတိကို အဆက်ဆက် သုံးစွဲခဲ့ကြောင်း တွိရ၏။

၁။ မြှောက်စည် (ပဟိုရ်စည်)

၂။ သံလွင်စည်

၃။ မုရိုးစည် (စည်ဗျော)

၄။ စည်ပုတ်

၅။ စည်ကြီး (ရွန်းစည်)

၆။ ဒုံမင်း

၇။ စည်ပန်းတောင်း (စည်ပဒေါင်း)

၈။ စည်ဝန်း

၉။ ပတ်သာ (ပတ်မ)

၁၀။ တစ်ဘက်စည်

၁၁။ ပန်တျာ (ပန်းတျား)

၁၂။ ခတ်စည်

၁၃။ စည်လေး (စည်သေး)

၁၄။ စည်အိုင့် (အိုးစည်)

စသည်ကို သုံးစွဲခြင်းနန့် ပတ်သက်၍ ရာဇဝင် သာဓကတိကို ဖော်ပြလိုပါ၏။


&quot;နတ်မြစ်စန်းအောင်&quot;က &quot;ရခိုင်လူမျိုးရို့၌ ကိုယ်ပိုင် ဂီတသူခုမ အနုပညာရပ်များစွာ ဟိသည့်အနက် ရှီးမင်းများလက်ထက်နန့် ဂနိ့တိုင် ခေတ်စားနီသည့် &quot;စည်&quot; အမျိုးအမျိုးအကြောင်း&quot; ကိုတင်ပြထား၏။ ပျောက်ကွယ်နီရေ တူရိယာတိကို သုတေသနလုပ်ပနာ ရှာဖွေထိန်းသိမ်းရန်မှာ ရခိုင်အမျိုးသားတိုင်း၏ တာဝန် ဖြစ်ပါသည်။

ရခိုင်ရာဇဝင်၌ ဒဿဘာတီက ရို့ ရေကစားရာသို့ မျောပါလာရေ ကက္ကဋ ပုစွန်လက်မကို ပဟိုရ်စည် ကြက်လုပ်ပနာ မြှောက်စည်ပြုထားခဲ့စွာဟု အဆိုဟိရေ။ စန္ဒသူရိယမင်း မဟာမုနိသျှင်ပင်ကို သွန်းလုပ်စဉ်က ပဉ္စတူရိယာ တီးမှုတ်ခြင်း ဟိခဲ့ရေ။ စန္ဒရားမင်းတိ လက်ထက် စည်တော်ရွန်းခဲ့ရေ တောင်မှာ ယခုတိုင် ကျောက်လှေကားမြို့၌ ဟိပနာ စည်ကြီးတောင်ဟု ခေါ်တွင်ကတ်ဧ့။ မြောက်ဦးမြို့ နန်းတော်ဦးတောင်မှာလည်း စည်တော်ရွန်းခဲ့သဖြင့် ရွန်းတောင်ဟု ခေါ်တွင်လျက် ဟိသိမ့်၏။ ဥဂ္ဂါပျံစာဆိုရို့၏ ရာသီဖွဲ့တိ၌လည်း &quot; ပိန် ပေါင်ခရာ၊ စည်ဒုပ္ပါနန့်&quot; ဟုလည်းကောင်း၊ &quot;စည်ပုတ်သံဝါ၊ တောမှုတ်ကာသည်&quot; ဟုလည်းကောင်း စပ်ဆိုခ၏။ သတိုးသုဓမ္မမင်းစွာ ပိတောက်ပင်ကို ထွင်းပနာ ဗဟိုရ်စည် ကြက်ခ၏။ ဤသို့စည်တီးခြင်းတိ ထင်ရှား နိုင်သည့်အပြင် ပုန်းပုလက်ရာရုပ်တုလည်း အထင်အရှားတွိနိုင်၏။ သျှစ်သောင်း သိမ်တော်ကြီး နံရံတွင် စည် တီးခတ်နီရေ တူရိယာသမားပုံကို တွိရ၏။ ထို့ကြောင့် စည်ကြက်လုပ် တီးခတ်ခကတ်ပုံ၊ တူရိယာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပွဲလမ်းသဘင်ကန္နားတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုခကတ်ပုံတိမှာ ထင်လင်းစွာ သက်သီခံလျက် ဟိနီရေ။

ဤစည်တိ အားလုံးကို ယခုအခါ မတွေ့သိဟိရသော်လည်း သုံးစွဲနီသမှုကို အောက်၌ ဖော်ပြပါအံ့။

၁။ ပန်တျာ (ပန်းတျား)

၂။ မုရိုးစည် (စည်ဗျော)

၃။ ခတ်စည်

၄။ ကျင်စည်

၅။ စိုင်တမျိုး

၆။ ဗုံရှည်စည်

ဤစည်ရို့ကို ရှာဖွေတွိဟိနိုင်ရေ။ တခြားရေ တူရိယာ အစိတ်အပိုင်းနန့် နှဲ၊ ပလွေ စသည့် မှုတ်အပ်ရေ တူရိယာတိကား စစ်တေကောင်းနယ်ဟိ ရခိုင်ရို့ ယခုတိုင် သုံးစွဲလျက် ဟိသိမ့်၏။

၁။ ပန်းတျားစည်

ဤစည်၏ စတင်လာပုံကို ရခိုင်ဇာတိဝံသ မော်ကွန်းစာတမ်း၌ တွိရ၏။ ရခိုင်မင်းတိစွာ တိုင်းသူပြည် သားရို့ကို အနှောင့်အယှက်ပီးရေ ရက္ခဘီလူး၊ နတ်မိစ္ဆာကြမ်းရို့အား မိုးဦး၊မိုးနှောင်း လစဉ်မပြတ် ပန်း တျားစည်နန့် တီးခတ်ကာ နတ်ပွဲပသပူဇော်ရာ၌ သုံးစွဲခသည့် &quot;ပန်းတျားသည်&quot;ပညာသျှင် တစ်ဦးကိုလည်း လက်ဝဲးသင်း ရှစ်ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ရာထူးခန့်ထားခရရေ။ (စည်သဘင် အမတ်ကြီးရို့လည်း ထို ကဲ့သို့ ပွဲသဘင်နန့်ဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှု သုခုမတေးဂီတနန့် ဆိုင်ရာခန့်အပ်ထားရေ သဘင်ဝန်ကြီး ပင်လောဟု အောက်မိအပ်ရေ။) ထိုအခါမှစပနာ နတ်နန့်ပတ်သက်သမျှ ပန်းတျားတီးခတ်မှု ဟိလာခရ၏။

ပန်းတျား၏ အရင်းမှာ ကြီးပြီးလျှင် အဖျားမှာ သေးသွယ်ရေ။ သားရေကြက်ပြီး ကြိုးနန့်လွယ်ကာ တီးခတ် ရရေ။မြောက်ဦးမြို့နယ်ရို့တွင် ယခုတိုင် တွိနိုင်၏။ ၎င်းနန့်သီဆိုရရေ သီချင်းလည်း သိးခြားပင် ဟိ၏။ ဤစည်ကို ရခိုင်ပြည်(နယ်)၌ ဦးစွာသုံးစွဲခပနာ ဇာခေတ်တွင်မှ မတိမ်ကောခသည့် စည်ဖြစ်ခရေ။ &quot;ပတ် တီးသည်&quot;ဟုလည်း အချို့ဒေသ၌ သုံးနှုန်း၏။

၂။ မုရိုးစည်

(ရခိုင်က စည်ဗျော ခေါ်၏) ဝါကျွတ်ပွဲ၊ တန်ဆောင်မုန်းပွဲ၊ အတာသင်္ကြန်ပွဲ၊ ဘုရားပွဲ၊ ကျောင်းတက်အလှူပွဲ၊ သျှင်ပြုပွဲစသည့် မင်္ဂလာပွဲရို့၌ တီးခတ်လီရေ။ မင်းပြားမြို့နယ်၌ ယခုတိုင် ထိုစည်ကို တွိဟိနိုင်ရေ။ မင်းပြားမြို့ ကျိန်းတောင်ဘုရားပွဲကျင်းပတိုင်း ဤစည်နန့်ပင် တီးခတ်ပူဇော်လျက် ဟိသိမ့်ရေ။

၃။ ခတ်စည်

&quot;သမက်တက်ပွဲ&quot; ခေါ် မင်္ဂလာဆောင်ပွဲရို့၌ တီးခတ်ကတ်ရေ။ ရခိုင်ပြည်တွင် စစ်ပြီးခေတ် သမက်တက်ပွဲ၌ စည်တီးခတ်မှု ပျောက်ကွယ်ခပြီးသော်လည်း စစ်တကောင်းနယ် မရှက်ချောင်းတို့၌ ယခုထိဟိရေ။ ရခိုင်နန်းကျကြီး မင်းလက်ထက် စည်သဘင်သမီး ပန်းနီလာကို ပီးစားထိမ်းမြားစဉ် စည်တီးခတ်မှုကြောင့် ဘုရင်စွာ အမျက်ရှပနာ ပိတ်ပင်ခဖူး၏။ ဘုရင်မှာ ပန်းနီလာကို ချစ်ရေးဆိုခသော်လည်း စည်သဘင်၏ &quot;သီပျာ&quot; ဟူသည့် လိမ်လှည့်စကားကို ယုံကြည်ခပနာ နီခ၏။ ကာလကြာသော် တစ်ဖန် တခြားသူနန့် ထိမ်းမြားပွဲ လုပ်ပနာ စည်တီးခတ်သံကို ဘုရင်ကြားရသဖြင့် သီပျာ ဟုဆိုခရေ လိမ်လည်မှုကို ပြုသည့်အတွက် ငါ့အားမ ပန်ကြားဘဲ တိုင်းပြည်၌ တူရိယာ တီးမှုတ်ခွင့် မပြုရဟာ အမိန့်ထားခဲ့ဖူးသည့် အဆိုတစ်ရပ်ဟိရေ။

၄။ ကျင်စည်

ရခိုင်လူမျိုးရို့၏ ထင်ရှားရေ ကစားခုန်စား တစ်ခုဖြစ်သည့် ကျင်ကိုင်ပွဲရို့၌ တီးခတ်ရ၏။ ဤစည်ကို တီးခတ်လိုက်လျှင် ကျင်သန်တိစွာ စိတ်ရဲရင့်လာပြီး ကြောက်စိတ်ပျောက်လားလေ့ဟိရေ။ ဤစည်ကို ပခုံးတွင်စလွယ်သိုင်းလွယ်လျက် အထက်သို့ မျက်နှာဝကို စောင်းငဲ့ကာထားပြီး၊ လွှားရင်းခုန်ရင်း စိတ်အား တက်ကြွလာစီရန် တီးခတ်ရ၏။ ယခုတိုင် ကျင်ပွဲရို့၌ တီးခတ်လျက် ဟိသိမ့်ကြောင်း တွိရ၏။

၅။ စိုင်တစ်မျိုး

&quot;စိုင်&quot; ခေါ် စည်တစ်မျိုးရေ ကျောက်ဖြူ၊ ရမ်းဗြဲ ကျေးလက်နယ်တိတွင် သုံးစွဲလျက်ဟိသေးကြောင်း သိဟိရ ဧ့။ ထိုစည်ကို တပျော်တပါး စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာနန့် ပြိုင်ပွဲတိဖြင့်ပင် ကျင်းပလေ့ဟိစွာဟူဧ့။ ထိုကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် &quot;စိုင်းစည်&quot; ဟု ခေါ်ဟန်တူဧ့။ ထို့ပြင် လူပျိုကာလသားတိ အဖို့ နွေဦးရာသီရို့တွင် တီးခတ် ကခုန်ရခြင်းဖြင့် ပျော်စရာ အကောင်းဆုံးပင်ဖြစ်သည့်အတွက် ထိန်းသိမ်းထားအပ်၏။

၆။ ဗုံရှည်စည်

မာန်အောင်ကျွန်း၌ တီးခတ်လျက်ဟိကတ်သိမ့်၏။ ထိုစည်မှာ ပါးလွှာစွာ အခေါင်းထွင်းပြီး သားရီကြက်ထားသဖြင့် ပေါ့ပါးလှရေ။ အသံမှာလည်း ထိန့်ထိန့်ကြိုးမျှ မြည်ဟည်းလှဘိရေ။ ၎င်းဒေသတွင် ထိုစည်ကို &quot;ဗုံ&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။ အတာသင်္ကြန်ပွဲ၊ ဘုရားပွဲ စသည်ရို့၌ တီးခတ်လေ့ဟိရေ။

မြန်မာရို့ရေ ရခိုင်ရို့ထံမှ တူရိယာအချို့ကို အတုယူတီထွင်သုံးစွဲ ခကတ်မည်ကို ခန့်မှန်းရ၏။ ဇာကြောင့်ဆိုကေ ရခိုင်စွာ မြန်မာထက် အိန္ဒိယပြည်နန့် ဆက်သွယ်မှု နီးစပ်လာနိုင်သဖြင့် ရခိုင်သို့ တူရိယာတိ စောစွာ ဆက်သွယ်နိုင်ခမည်ကို သိသာလှရေ။ ထို့ကြောင့်ပင် အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခန်း လှည့်လည်စဉ် ရခိုင်ရို့ဒေသသို့ ရောက်ခပနာ တူရိယာပုံစံတိကို တွိမြင်ခသဖြင့် ပုံစံယူကာ ဇမ္ဗူ့သပြေသီး ကြွီဟန်စသည့် တူရိယာတိကို တီထွင်ခကြောင်း ခန့်မှန်းသိသာနိုင်၏။ ထို့အတူ ရခိုင်ရို့ထံမှ ဆက်သွယ်ခကတ်ရေ လူမျိုးစုတိ၏ တူရိယာတိလည်း ဟိကတ်သိမ့်မည်ဟု သိရရေ။

မောရို့ဌာနီဟုတွင်ရေ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အင်းလေးတွင်နီကတ်ရေ ထားဝယ်မျိုးနွယ်စုဝင် အင်းသားရို့ သုံးစွဲလျက်ဟိသည့် လံစည်မှာ ရခိုင်မာန်အောင် ဗုံရှည်စည်နန့် သဘောတူဖြစ်၏။ အလုံးအလျား အသွင် အပြင် လုံးဝတူညီလှ၏။ ထိုလံစည်အက တေးသီးချင်းမှာ လည်ချောင်းနှာသံဖြင့် သီဆိုကတ်ရသဖြင့် ရခိုင်သိုင်း ဟန် သာချင်းတစ်မျိုးကဲ့သို့ဟု ခန့်မှန်းလေ့လာရရေ။

အင်းသားမှာ ထားဝယ်မှ သံလွင်မြစ်ကြောင်းဖြင့် ညောင်ရွှေ အင်းလေးတွင်လာပနာ အခြေစိုက်သူတိ ဖြစ် သဖြင့် ထားဝယ်လူမျိုးစု အပါအဝင်ပင်ဖြစ်၏။ ထားဝယ်မှာ ရခိုင်လူမျိုး ဆက်နွယ်တိ သာဖြစ်ကတ်၏။ ဒသရာ ဇာမင်း လက်ထက် မာန်အောင်ကျွန်းမှ တနင်္သာရီကမ်းတစ်လျှောက် သွားရောက်နီ ထိုင်သည်မှ အခြေစိုက် ခဲ့ သူတိဖြစ်ရေ။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်စည် တူရိယာရေ ၎င်းရို့ထံ လက်ငုတ်လက်စ ဟိနီခြင်းဖြစ်၏။ ထား ဝယ်ဒိန်း သာချင်းမှာလည်း ရခိုင်ဒုံးချင်းနန့် ဆင်တူလှ၏။ ဘိုးတော်မင်းလက်ထက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ ရခိုင်တိ မှာလည်း ရောက်ဟိလားခကတ်၏။

ထို့ကြောင့် ရခိုင်စည်တူရိယာစွာ ရခိုင်တွင်သာမက အရပ်ရပ် ဆက်သွယ်နှဲ့စပ်မှု ဟိခဲ့သော်လည်း ဂနိ ရခိုင်တွင် ရှားပါးတိမ်ကော နီစွာကို တွိရသဖြင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် ဖော်ထုတ်ကတ်သင့်၏။ ဂနိ ကမ္ဘာတွင် မိမိရို့ အနုပညာဖြင့် ဂုဏ်ဝင့်ဝါနီကတ်၏။ ရခိုင်ပြည်နယ်စွာလည်း မိမိရို့ အနုပညာဂုဏ်ဖြင့် ဝင့်ဝါနိုင်ကတ်ပါစီသတည်း။

==ကိုးကား==

အသျှင်စက္ကိန္ဒ (ရခိုင်ပြည်နယ်) ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုတိ အမှတ်(၂) စာအုပ်မှ

[[Category:ရခိုင်တူရိယာတိ]]</text>
      <sha1>gi2k2hor56ywrs2bh50iezmnc6akblv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ရိုးရာ ဒိုးကစပ်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1871</id>
    <revision>
      <id>20844</id>
      <parentid>7112</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832249}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17238" sha1="onjeuowkupds36izvjd2j7e4hh6vz15" xml:space="preserve">
လူမျိုးတိုင်းမှာ ရိုးရာ အားကဇပ်နည်း အမျိုးမျိုးဟိကတ်ပါရေ။ ရခိုင်ဒေသ အားကဇပ်နည်းများမှာ ကျန်းမာ ရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်တေပိုင် အချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုနန့် စည်းကမ်းလိုက်နာမှု အဖွဲ့ လိုက်နန့် တစ်ဦးချင်း ကြိုးစားစိတ်ဟိမှု အလေ့အကျင့်တိကို ရရှိစီပါရေ။ ယင်းအားကစားနည်းများမှာ ဆိုပါကေ ကျင်ပွဲ၊ ရထားပွဲ၊ ရီလှီပြိုင်ပွဲ၊ ကုန်းလှီပြိုင်ပွဲ၊ အောင်လူပြိုင်ပွဲ၊ အဗြီးပြိုင်ပွဲ၊ ဒေါင်းပြောက်ခုန်ပွဲ၊ ကြက်ခွတ်ပြိုင်ပွဲ၊ ဒိုးပြိုင်ပွဲ၊ ခတ်ကျောက်သီးပြိုင်ပွဲ၊ ဂိုင်ထိုးပွဲ၊ ကွမ်းသီးဝှက်ပွဲ၊ ဆိတ်ခိုးပွဲ၊ အပင်တက်ပြိုင်ပွဲ၊ ချေတိုင်တက်ပွဲ၊ ငှက်ပျောပင်တက်ပြိုင်ပွဲ ဆိုပြီးကေ ကစပ်တေနည်း အများကြီးဟိကတ်ပါရေ။

ယင်းအားကစပ်တေပွဲမှာ လူကြီးလူငယ်စုပေါင်းလို့ တစ်မျိုး၊ အပျို လူပျိုး စုပေါင်းလို့တစ်မျိုး၊ အပျိုမချေတိ သက်သက်တစ်မျိုး၊ လူပျိုချေတိ သက်သက်တစ်မျိုးစီ ခွဲခြား ကဇတ်ရရေပွဲတိ ဟိခပါရေ။ ဒိုးပြိုင်ပွဲဆိုပါက အပျိုချေတိ အထူးတလည် နှစ်သက်ရေ ပွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပါရေ။ နိခင်းနိလည် အားလပ်ချိန်မှာ တစ်မျိုး၊ လပ, ရေ ညဉ့်အချိန်မှာ တစ်မျိုး၊ အထူးစည်ကားရေ ဒိုးပြိုင်ပွဲကြီး ဟိခကတ်ပါရေ။

စာရီးသူရို့ လူပျိုပေါက်အရွယ်မှာ အပျိုတစ်ဘက်၊ လူပျိုတစ်ဘက် ကိုယ်တိုင်ဝင်ရောက် ကဇပ်ခစွာပုံရိပ်ကို မြင်ယောင်နီပါသိမ့်ရေ။ ယင်းပွဲရို့မှာ ဒိုးကဇပ်ထူးချွန်ရေ မိန်းမကြီးတစ်ဦးကို ဂေါင်းလူကြီး (ခေါင်းဆောင်) အဖြစ် တင်ထားရပါရေ။ ဒိုးကဇပ်နည်း အဆင့်ဆင့် (၂၆)ဆင့် အောင်မြင်ပြီးမှ အနိုင်ဆုကို ပီးကပ်၊ ချီးမြှင့်ကတ်ရပါရေ။

==ညိုမေ (အညို့မေ)==

ကိုယ်ပစ်တေဒိုးကို လက်နန့်လိမ့်လွှတ်ပြီး သတ်မှတ်ထားရေ စည်းတာကို မကျော်မီ၊ ကိုယ်ပစ်လိုရေ နီရာမှာ ဖမ်းပြီးကေ ထောင်ထားရေ ဒိုးကိုလဲအောင် ပစ်ရပါရေ။

==ဖူးမှုတ်ကောက်တဲ==

ဒိုးကို ပါးစပ်ထဲက ဖူးလို့မှုတ်ပြီး လွှတ်လိုက်ရရေ။ နီရာမှ လုံးဝမရွိစီဘဲ ထောင်ထားရေဒိုးကို ထိမိအောင် ပစ်ရပါရေ။

==ဆင်ခြီလှမ်း==

တာမ,ကနီလို့ ညာဘက်ခြီဖမိုးထက်မှာ ဒိုးကိုတင်ပြိးကေ ဘယ်ခြီတစ်လှမ်း လှမ်းပနာ ညာခြီထောက်ကို လှမ်းပြီးကေ ပစ်ရပါရေ။

==လျှပ်ထိုး==

ဒိုးကို ခြီဖျားတိအောက်မှာထိုးလို့ အပြားလိုက်ဖိညှပ်ဗျာယ် ကျန်ခြီတစ်ဖက်ကို မြှောက်ပြီး လျှပ်တိုက်လို့ လားရပါရေ။ ထောင်ဒိုးကို (၃)ပတ်တိတိ ပတ်ရပါရေ။ အကယ်၍ ဒိုးမှာ ဖဝါးအောက်ကို လျှောဝင်လား ပါကေ မအောင်မြင်(သီရေ)လို့ ဆိုပါရေ။

==ခြီတင်ခုံ==

ခြီဖမိုးပေါ် ဒိုးကို အပြားလိုက်တင်ထားပြီးကေ တဖက်ခြီကို မြှင့်ပနာ ဒေါက်ခုန် ဒေါက်ခုန်နန့် ထောင်ထားရေဒိုးကို (၃)ပတ် ပတ်ရပါရေ။

==ခြီတင်သွေ==

ခြီတင်ခုံလုပ်နည်းအတိုင်း ဒေါက်ခုန် ဒေါက်ခုန်နန့် ယူလာပြီးကေ ထောင်ထားရေဒိုး စည်းတာနားမှာ ရပ်ပနာ ဒိုးတင်ထားရေခြီကို လွှဲယူကာ ခြီဖမိုးနန့် ထောင်ထားရေ ဒိုးကို ပစ်ရပါရေ။

==မြင်းလွှတ်==

ဒိုးလွှတ်တာက ပစ်ဒိုးကို လက်နန့်ထိန်းပြီးကေ ထောင်ဒိုးကို မလွန်အောင် ပစ်ရပါရေ။ ဒိုးရောက်တေနီရာက ခြီတစ်ဖက်နန့်ထောက်ပြီး ကျန်ခြီတစ်ဖက်ကို မ,ဗျာယ် ဒိုးကို တိုးလို့ တိုးလို့ ယူလာပြီးကေ ပစ်ရပါရေ။ (အေနီရာမှာ ဒိုးမပစ်ခင်က မြင်းလွှတ်စည်းမှာကျကေ &quot;ဒွီး&quot;လို့ ဆိုပြီးကေ ပစ်ကတ်ရပါရေ။)

==ပေါင်ရင်းကြီး==

ဒိုးကို ပေါင်ရင်းမှာ ညှပ်ပနာ တာမှလွှတ်ပြီး ထောင်ဒိုးကို မကျော်ရအောင် ထိန်းလို့ ပစ်ရပါရေ။

==ပေါင်ရင်းလတ်==

ပေါင်ရင်းကြပီးပစ်တေပိုင်သျှောင် ပေါင်လယ်မှာ ညှပ်ပနာ ပစ်ရပါရေ။

==ပေါင်ရင်းသျှေ==

ဒိုးကို ပေါင်အောက်မှာ ညှပ်လို့ ပစ်ရပါရေ။

==ဒူးငုတ်(ဒူးမောင်း)==

ဒူးနှစ်ခုကြား ဒိုးကိုညှပ်လို့ လွှတ်ပြီးကေ ပေါင်ရင်းကြီးနည်းပိုင်သျှောင် ပစ်ရပါရေ။

==ဒူးလိမ်==

ညိုမေ(အညို့မေ) ပြုလုပ်တေနည်းအတိုင်း သတ်မှတ်တာမှ မှန်းလို့လွှတ်တာ လက်နန့်လုံးဝမထိန်းဘဲ ရောက်တေနီရာက ထောင်ဒိုးကို ထိမိအောင် လက်နန့်ပစ်ရပါရေ။

==ခြီမျက်စိညှပ်==

ခြီမျက်စိနှစ်ခုကြား ဒိုးကိုညှပ်ပြီး ရပ်စောက်ရပ်ပနာ လွှတ်လို့ ပေါင်ရင်းကြီးပိုင် ပစ်ရပါရေ။

==ဖနောင့်ဆွဲ==

ဖနောင့်နှစ်ခုကြားမှာ ဒိုးကိုညှပ်ပြီးကေ ခြီမျက်စိညှပ် ပစ်တေသျှောင်ပိုင် ပစ်ရပါရေ။

==ဖဝါးလယ်==

ဖဝါးလယ်မှာ ဒိုးကိုညှပ်လို့ အထက်ကနည်းပိုင်သျှောင် ပစ်ရပါရေ။

==ခြီမညှပ်==

ခြီမနှစ်ခုကြားမှာ ဒိုးကိုညှပ်လို့ အထက်ပါနည်းပိုင်သျှောင် ပစ်ရပါရေ။

==ခြီမကြားညှပ်==

ခြီမနန့် ခြီလယ်ကြား ဒိုးကိုညှပ်ပနာ ရပ်စောက်ရပ်ပြီးကေ တာမှ လှိမ့်ရပါရေ။ လှိမ့်လာရေဒိုးကို လက်နန့်ဖမ်းလို့ ပစ်ရပါရေ။

==ခြီလယ်ညှပ်==

ခြီလယ်နန့် ခြီသူကြွယ်ကြားမှာ ဒိုးကိုညှပ်ပြီး လယ်ညှပ်ပိုင် ပစ်ရပါရေ။

==ခေါင်းတင်==

ဒိုးကို ဂေါင်းထက်မှာ အပြားလိုက်တင်ပြီး လက်နန့်လုံးဝမကိုင်ဘဲ တဖြည်းဖြည်း လျှောက်လာပြီးကေ ထောင်ဒိုး အနီးအနားကို ရောက်တေခါ ဦးခေါင်းညွတ်လို့ ပစ်ရပါရေ။ (ပစ်တေခါ ခါးကို လုံး၀ မညွတ်စီရပါ။)

==ပါးတင်==

ခေါင်းကို စကေချေစောင်းပနာ ဒိုးကို ပါးထက်မှာတင်ပြိးကေ ခေငါးတင်အတိုင်း ပစ်ရပါရေ။

==နားတင်==

ဒိုးကို နားထက်မှာတင်ပြီးကေ ပါးတင်အတိုင်း ပစ်ရပါရေ။

==နဖူးတင်==

မျက်နှာကို မော့ပနာ ဒိုးကိုနဖူးထက်မှာ တင်ပြီးကေ လမ်းလျှောက်လားပနာ ပစ်ရပါရေ။

==ထမင်းပို့==

ဒိုးကို ခြီခုံမှတင်ပြီးကေ ခြီတစ်ဖက်တည်း ထောင်ပနာ ခုန်လို့လားဗျာယ် ထောင်ဒိုးကို တစ်ပတ် ပတ်ရပါရေ။

==နန့်တို့စား==

ဒိုးူကို ခြီမကြားမှာညှပ်ပြီး ခြီတစ်ဖက်တည်းနန့် ခုန်လို့လားဗျာယ် ထောင်ဒိုးကို တစ်ပတ် ပတ်ရပါရေ။ ယင်း ပိုင်သျှောင် ပစ်တေခါ စိုက်ထားရေထောင်ဒိုးကို မြီမှာ မလဲစီရဘဲ၊ ခြီမကြားမှာ ညှပ်ထားရေဒိုးနန့် ထောင်ဒိုး ကို (၃)ကြိမ်တိတိ တို့ပြီးကေ ပြန်လာရပါရေ။ ယင်းပိုင်သျှောင် (၃)ကြိမ်တိုင်အောင် ပြုလုပ်ရပါရေ။

==ပုလင်းထောင်==

ထောင်ဒိုးနန့်ထိအောင် တာမ,ကနီဗျာယ် လက်နန့်ပစ်ရပါရေ။ ပစ်ဒိုးနန့် ထောင်ဒိုးကို ပစ်လိုက်ပြီး လဲကျ လားပါကေ မူလစည်းတာမှ နီပနာ ရှိကို တစ်တောင်တိုးလို့ ပစ်ရပါရေ။ ယင်းပိုင်သျှောင် တစ်တောင်စီ တိုးလို့၊ တိုးလို့ ပစ်ခြင်းဖြင့် တဆတ်ဆတ်နန့် ပါးလာပြီးကေ နောက်ဆုံး တစ်တောင့်တစ်ထွာအကွာမှ ပစ်ပြီး ပါက ဒိုင်ပွဲ (အောင်ပွဲခံ) ဒိုင်းပွဲက ပြီးဆုံးလားပါရေ။

ယင်းပိုင် တစ်ဖက်နန့်တစ်ဖက် တလှည့်စီ ကဇပ်ကတ်စွာမာ အဆင့်ဆင့်တက်ပြီးကေ အစ,ကနဦးပြီးသူ ဖက်က အနိုင်ရရေ ပွဲအောင်မြင်ပြီးဆုံးပနာ အနိုင်ရပါရေ။ အကယ်၍ ဒိုးကဇပ်တေခါ တစ်ဖက်ဒိုးကိုရာ ထိမိ,ပစ်မိပါကေ (ချောက်ခိုးရေ) လို့ ဆိုပါရေ။ ဆိုလိုစွာက (မိမိခင်ပွန်းအပြင် အခြားသူနန့် တိတ်တဆိတ် ဖောက်ပြန်စွာကို ခေါ်စွာပါ) ဒိုးကဇပ်တေခါ ချောက်ခုးမိပါက တဖွဲ့လုံး ဆုံးရှုံါ်(သီဆုံး)ပါရေ။ ကျန်အဖွဲ့က ဆက်ပြီးကေ ပြန်လို့စလို့ ကဇပ်ကတ်ရပါရေ။ တစ်ပွဲကို ဆက်တိုက်နိုင်ဖို့ဆိုစွာ သာမန်ကိစ္စမဟုတ်ပါ။ တဖွဲ့ လုံး အညောင်းခံပြီးကေ ဒိုင်ခေါင်းဆောင်လုပ်သူမျာ အချိန်ကန့်သတ် အနားပီးရပါရေ။

ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်တေ လုပ်ငန်းကို ခွန်အားတစ်ခုတည်းနန့် ဖန်တီးလို့မရနိုင်ပါ။ မလျှော့ရေ ဇွဲနန့် ဖန်တီး ရယူပါမှ အောင်မြင်နိုင်ရေလို့ အဆိုဟိပါရေ။ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဒိုးပြိုင်ပွဲ အားကဇပ်နည်းကို ဖန်တီးကြံဆစွာ ကိုပင် ဂုဏ်ယူဖို့ကောင်းပါရေ။ ယေဇုနန့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ပျောက်ကွယ်ကေ လူမျိုးလည်း ဆိတ်သုဉ်းနိုင် ပါရေ။

အားကဇပ်နန့် ပတ်သက်လို့ ဘာသာရီးပွဲတော်ရို့မှာ ရိုးရာကျင်ပွဲ၊ လှီပြိုင်ပွဲအဆင့်လောက်ရာ ကျန်ပါဗျာယ်။ အေခေတ်လူချေ၊ လူငယ်ရို့မှာ ဒိုးပြိုင်ပွဲနန့် တခြားအားကဇပ်ပွဲနည်းရို့ကို လုံးဝမမြင်ဖူးကတ်ဗျာယ်။ ရိုးရာ အားကဇပ်နည်းတိ တိမ်မြှုပ်လားစွာ ဝမ်းနည်းစရာတစ်ရပ်ပင် မဟုတ်ပါလား။ မိမိရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုကို အမျိုးသားရီးအနီနန့် ဖော်ထုတ်ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ဒိုးအားကဇပ်နည်းကို လေ့လာရင်း တင်ပြလိုက် ရပါရေ။&lt;ref&gt;စောဝဠာ - မင်းပြား(ရခိုင်ရိုးရာ ဒိုးကစပ်ပွဲ)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}


[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ပွဲတော်တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား‎‎]]</text>
      <sha1>onjeuowkupds36izvjd2j7e4hh6vz15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်ရိုးရာ ဒုံးယိမ်းပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1872</id>
    <revision>
      <id>20845</id>
      <parentid>14451</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832253}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12590" sha1="gjlzkw8j1jml1kzg19w4mmirhpntyli" xml:space="preserve">ဒုံးပွဲ နန့် ဒုံးယိမ်းမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ဝန်းတွင် ဂနိတိုင် ထိန်းသိမ်းနီရေ ရိုးရာအမွီအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်နီပါသိမ့်ရေ။ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဘုန်းကြီးပျံပွဲကို ဒုံးပွဲဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်တေ။ ဒုံးပွဲတွင် အဓိကကြည့်ရှုစရာ နှစ်မျိုးဟိရေ။ ယင်းရို့မှာ ဘုန်းတော်ကြီးရုပ်ကလာပ် ယာယီစံကျောင်းဆီသို့ ယမ်းတုံးတိဖြင့် ဒုံးတိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီးကေ နောက်တစ်ခုမှာ လှပစွာပြင်ဆင်ထားရေ တလားတိကို ဒုံးယိမ်း အဖွဲ့တိက တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ အပြိုင်သီဆို ကပြခြင်းပင်ဖြစ်ရေ။

ဘုန်းကြီးပျံပွဲတိတွင် ဘုန်းတော်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဒုံးဟုခေါ်ရေ အခေါင်းပြုလုပ်ထားသည့် သစ်သားတုံးကို မီးစနက်တံဖြင့် မီးရှို့ပြီး ရုပ်ကလာပ်သို့ ကြိုးဖြင့်သွယ်ပြီး ပစ်ဖောက်ရသဖြင့် ယင်းကို အစွဲပြုကာ ဘုန်းကြီးပျံပွဲကို ဒုံးပွဲဟုပင် ခေါ်လာခခြင်းဖြစ်ကြောင်း မှတ်သားရရေ။

ဒုံးပွဲတိတွင် သီဆိုကခုန်ရန် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားခြင်းကို ဒုံးချင်းဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ သီဆိုကခုန်ရေ ယိမ်းကို ဒုံးယိမ်းဟုခေါ်ရေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်က ဖိုးသူတော်ဦးမင်းနန့် လူဦးမင်းရို့မှာ ဒုံးချင်းတိကို အပြိုင် စပ်ဆိုခဲ့ကတ်ကြောင်းလည်း သိရရေ။ ယကေလည်း ရိုးမအရှေ့ဘက်တွင် ဒုံးချင်းမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှ အစပြုကာ ထွန်းကားခကေလည်း ဂနိအချိန်ခါ ကရင်ဒုံးချင်း၊ ကရင်ဒုံးအကရို့မှအပ ပျောက်ကွယ် ခဲ့လေပြီဖြစ်ရေ။

ရခိုင်ဒုံးချင်းမှာကား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၀ ကျော်ခန့် မြောက်ဦးခေတ်ကတည်းကပင် ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း သိရရေ။ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဒုံးပွဲဟုခေါ်ရေ ဘုန်းကြီးပျံပွဲတိကို တပေါင်းလတွင် ကျင်းပကတ်ပြီး ဒုံးချင်း ဟုခေါ်ရေ ယိမ်းသီချင်းတိ၊ အကသီချင်းတိကိုလည်း စပ်ဆိုကတ်ရေ။

ဒုံးချင်းတိမှာ ကခုန်မှုတီးကွက်နန့် ပြည့်ဝစုံလင်သည့်အပြင် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ချိုးနှိမ်ပြောင်လှောင် ပြိုင်ဆိုင်လိုရေ သဘောဖြင့် ရေးစပ်ရေအဖွဲ့အနွဲ့မျိုး ဖြစ်ရေသာမက ဇာတိမာန် တက်ကြွစေရေ နိုးကြားစေရေ၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှုရှိစေရန် စေ့ဆော်စေရေ သဘောပါဝင်ရေ အပြင်၊ တက်ကြွ ဖွယ်အရီး အဖွဲ့နန့် တီးကွက်ပါရေ စာပီအစီကုံး တစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ရိုးရာတွင် ဒုံးအကနန့် ပတ်သက်ပနာ ဒုံးကြမ်းနန့် ဒုံးယိမ်းအကဟု နှစ်မျိုးရှိကြောင်းမှတ်သားရရေ။

ယကေလည်း ဒုံးကြမ်းကို သက္ကရာဇ် ၈၉၀ ကျော်တွင် ဆရာတော် အဂ္ဂသိဉ္စေယျဧ့ ဈာပနာပွဲတော်မှ အစပြုကာ ကပြခကြောင်း သိရရေ။ ယောကျ်ားသီးသန့်ကပြကတ်ပြီး လူငယ် ၂၅ယောက်မှ ၅၀ ထိ လေးယောက်တစ်တွဲစီတန်းကာ တူရိယာစုံဖြင့် ကွက်စုံနင်း ကလေ့ ဟိကြောင်းသိရရေ။

ဒုံးကြမ်းအကတွင် အရေးကြီးရေအပိုင်းမှာ အတက်အဆင်းအကပင် ဖြစ်ရေ။ အတက်အဆင်းကကြိုး ကကွက်တိကို သရုပ်ဖော်ရေ ဇာတ်နိပါတ်တော်ကိုလိုက်ကာ ကပြကတ်ရရေ။ ယင်းချင့်အပြင် ဒုံးကြမ်းအကမှာ ခြေနင်းတစ်ကွက်တွင် လက်ခုပ်တစ်ချက်စီမြှောက်ကာ တစ်နီရာမှ  ကုန်းထ လက်ခုပ်တီးရသဖြင့် ကပြသူတိအဖို့ တိစွာပင်ပန်းခက်ခဲကတ်ရေ။ ယင်းအတွက် ဂုချိန်အခါ ဒုံးကြမ်းကလူတိ မရှိသလောက် ဖြစ်လာရာဖြစ်ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရရေ။ ပြီးကေ ဒုံးကြမ်းအကကို ဘုန်းကြီးပျံပွဲမှလွဲပနာ တခြားပွဲတိတွင် ထည့်သွင်းကပြမှု မရှိခဲ့ကြောင်းလည်း သိရရေ။

ရခိုင်တွင် ဒုံးယိမ်းအကကို ကပြရာတွင် စစ်ချီတက်ပုံ၊ စစ်တိုက်ပုံရို့ကို သရုပ်ဖော် ကပြခဲ့ကတ်ရေ။

ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် ဗြိတိသျှရို့ကိုသော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းရင်းသားရို့ဧ့ စရိုက်ဘာသာ လုပ်ကိုင်စားသောက်မှုရို့ကိုသော် လည်းကောင်း ဖော်ထုတ်ကပြခဲ့ကြောင်း သိရရေ။ စစ်သားဒုံးအက တွင် စစ်ချီတက်ပုံ၊ တိုက်ခိုက်ပုံ၊ အမိန့်ပီးပုံရို့မှာ တကယ့်စစ်တပ်နှင့် မခြား သရုပ်ဖော် ကကတ်သဖြင့် ယင်းခေတ်က မျက်နှာဖြူခရိုင်ရဲဝန် (DSP)ရို့သဘောကျသဖြင့် ဒေးဝန်းမြောက်မှာကရေ စစ်တပ်ဒုံး အဖွဲ့ဧ့ ယိမ်းအဖွဲ့ဆရာနှစ်ဦးကို တိုက်ရိုက်ရဲကြပ် (HE) ရာထူးပီခဲ့ရေတိလည်းရှိကြောင်း မှတ်သား ရရေ။


ဒုံးယိမ်းအကမှာ အမျိုးသား၊အမျိုးသမီး ကနိုင်သဖြင့် ဂုချိန်အခါ တွင်ကျယ်နီသိမ်းရေ။ ထူးခြားချက်မှာ ယိမ်းတစ်ယိမ်းတွင် လူငယ် ၆၀ မှ ၁၀၀ ထိ ပါဝင်ရပြီး နှစ်တန်း၊ လေးတန်း စသည်ဖြင့် အတန်းတိခွဲကာ ကပြရရေ။ ဒုံးယိမ်းအကရို့ကို ခေတ်နှင့်အညီ သီချင်းစာသားတိကို ပြောင်းလဲခကတ်ရေ။

&quot;လမ်းတကာ ကွမ်းယာရောင်းစားတာက ကျွန်စာရေးထက်လည်း တကယ်သာ။ ဝမ်းည်း ဝသဗျ ခြောက်ပြစ်စင်ပါ။ နှစ်ဖက်စားခါ ပလီတာတာတတ်ပါတဲ့ ပလီဒါ အလုပ်ကိုလည်း မလုပ်ချင်ပါဗျာ။ ရှေ့နီအလုပ်ကိုလည်း အန်ချင့်ပါ့သဗျာ။ မဲလိမ်တောင်းခါ တိုင်းပြည်ကို ရောင်းပါတဲ့၊ မင်းတိုင်ပင် အလုပ်ကိုလည်း မလုပ်ချင်ပါကွယ်၊ အမ်းအိပ်ချာအလုပ်ကိုလည်း အော့ဂလီဆန်သဗျာ&quot; 

စသဖြင့် ဒုံးသီချင်းတိမှာ ခေတ်ကို သရော်ခသဖြင့် လူထုက နှစ်သက်သဘောကျခရေ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်ကလည်း ကိုလိုနီပညာရေးစန်စကို တိုက်ဖက်သည့်သဘောကိုလည်းကောင်း၊ ဗြိတိသျှရို့ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုကိုလည်းကောင်း၊ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားရို့ဧ့ ဘဝတိုက်ပွဲကိုလည်းကောင်း ဖော်ထုတ်ရေ တစ်ရာကိုးယိမ်း၊ ရေနံမြေသပိတ်၊ လယ်သမားနန့် သခင်ယိမ်း စသည်ရို့ဖြင့် နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးယိမ်းတိလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရေ။

မင်းတိုင်ပင်အမတ်ယိမ်းတိတွင် သီဆိုရေ ဒုံးချင်းစာသား တချို့မှာ &quot;ကြားပါစ အမတ်မင်းရို့ရယ်၊ ဟောဟိုထောင့်က လယ်သမားတိ၊ သူရို့ချောင်ရေးလုပ်ပီးစီချင်၊ တောင်းပန်နီပါရေ။&quot; &quot;အိုမဟုတ်စွာ ပီးနိုင်ပါဘူးကွယ်၊ သူရို့တိချောင်ရင် ရို့မှာကျပ်မယ်&quot;ဟု ခေတ်ကို သရော်ခဲ့ကတ်သေးရေ။

ဒုံးချင်း၊ ဒုံးယိမ်းတိမှာ ဘုန်းကြီးပျံပွဲတိတွင်သာ တွေ့မြင်လာရကေလည်း ခေတ်ကို ထင်မြင်စီရေ ဒုံးချင်းတိ၊ ဒုံးယိမ်းတိအဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသွားရန် ဖြစ်ရေ။

==ကိုးကား==
ရခိုင်တို့ကတဲ့ ဒုံးယိမ်းပွဲ- သားရွှေဦး(ကစ္ဆပ) -Weekly Eleven Journal Vol(5),No(9)မှ-
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>gjlzkw8j1jml1kzg19w4mmirhpntyli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရခိုင်လူမျိုးရို့၏ ကျင့်ဝတ်တရား(၄၈)ပါး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1877</id>
    <revision>
      <id>20846</id>
      <parentid>7161</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117832263}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22292" sha1="eri9n8mj6o3d3mpr0ln7p2tfz1gdf72" xml:space="preserve">ရက္ခိုင်လူမျိုးရို့၏ လိုက်နာကျင့်သုံးအပ်ရေ ကျင့်ဝတ်(၄၈)ပါးဟိကြောင်း ရက္ခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီးမှာ လာဟိပါရေ။
ထိုရက္ခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီးလာ (၄၈) ပါးသော ရက္ခိုင်လူမျိုးရို့၏ကျင့်ဝတ်ကို ဖော်ပြရသော်-- 
၁။ ရှိဦးစွာ ရတနာသုံးပါးအား မမိမလျော့ဘဲ ကျင့်သုံးဆောက်တည် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ရန်တပါး။ 

၂။ မိဘဆရာသမားရို့၏ဆုံးမသြဝါဒကို မြီဝယ်မကျမှတ်သားနာယူ ကျင့်သုံးစောင့်ယှောက်ရန်လည်း တပါး။ 

၃။ မိမိရို့၌မငြိမ်သက်ဘဲ သော့သွမ်းရမ်းကြွခြင်း၊ မကောင်းသောအကျင့်များကို ပါယ်ယှားရန်လည်း တပါး။ 

၄။ ပညာသိပ္ပ တတ်မြောက်စီရန်ကြိုးစားအားထုတ်လျှက် သင်အံလေ့လာရန်လည်း တပါး။ 

၅။ အသက်သိက္ခာကြီးရင့်သောသူရို့နှင့် မိဘ၊ ဆရာ၊ ရီမြီအသျှင် ဘုရင်မင်းမြတ်ရို့အားလည်း မရိုမသေ မလေးမစား အဂါရဝပြုလုပ်ခြင်းကို အထူးယှောင်ကြည်ရန်လည်း တပါး။

၆။ မိမိကိုယ်ကို ပညာနှင့်ပေါင်းယှဉ်လျှက် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟစသော မကောင်းသောဆန္ဒများကို ပယ်ယှားခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

ရ။ ငါးပါးသီလကို စောင့်ယှောက်ပြီးလျှင် မိမိရို့အားလျှော်စွာ အလှူဒါနကုသိုလ်များကို နိညမပြတ် စိုက်ပျိုးရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၈။ လောက၌ သူတပါးရို့အား နှုတ်ဖြင့်ကျူးလွန်ခြင်း၊ ကိုယ်ဖြင့်ကျူးလွန်ခြင်းတည်းဟူသော မကောင်းသောတရားနှစ်ပါးကို ဖယ်ယှားပြီး စိတ်ကြည်လင်စွာဖြင့် မိတ္တာတရားကိုရှိထားလျှက် သဘောဖြောင့်မတ်စွာဖြင့် နီရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၉။ ထို့အပြင် လောကဓမ္မ နှစ်ဌာနတည်းဟူသော ကျင့်ဝတ်တရားနှစ်ပါးကို ပစ္စုပ္ပန်သံသရာ၌ ချမ်းသာခြင်းဖြင့် သိစွမ်းဆောင်ရွက်နိုင်သော ပညာဟိပုဂ္ဂိုလ်များအား အလေးအမြတ်ပြုပြီးလျှင် မိတ်ကျွမ်းဝင်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၀။ ၎င်းမိတ်ကျွမ်းဝင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ရို့၌ ပညာဖြင့်ပေါင်းဖော်ပြီးလျှင် တရားလက်လွတ်လျှက် ကျင့်ဝတ်တရား မှောက်မှားသောသူရို့သည် လောကတွင် သတ္တဝါရို့၌လည်း အကျိုးစီးပွါးမဟိ၊ သံသရာ၌လည်း အကျိုးမဟိသောသူများကို ဝီးစွာရန်သူကဲ့သိ့ု မိမိစိတ်၌ထားပြီး ယှောင်ကြည်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၁။ သူတပါး ဥစ္စာပစ္စည်းများကို ခိုးယူခြင်းမှလည်းကောင်း၊ သူတပါးသားမယားရို့အား လွန်ကျူးခြင်းမှ အထူး ယှောင်ကြဉ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၂။ မိမိအား သူတပါးရို့သည် လွန်ကျူးခြင်းဖြင့် ကြိမ်းမောင်းငြားသော်လည်း မျက်မာန်ဒေါသတိထိန်းချုပ်လျှက် သည်းခံခြင်းဖြင့် ယှောင်ကြဉ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၃။ လူရို့၌ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟုဆိုအပ်သော လက္ခဏာရေးသုံးပါးကို အလေ့အလာအားဖြင့် အခါခါအောက်မိပြီး မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို ပညာမျက်စိဖြင့် ကြည့်ရှုဆင်ခြင်ဆုံးမကာ တပြောင်းပြန်ပြန် စက်အဟန်သို့ ဖြစ်ပျက်နီခြင်းကို ဒုက္ခတရားဖြင့်သိမြင်ကာ ကြောက်ရွံထိတ်လန့်စီရန် ရှာမှီးရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၄။ ထို့အပြင် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟဟုဆိုအပ်သော စိတ်ဆင်ရိုင်းကို နိညမပြတ် ယိုင်ကျေးစီခြင်းငှာ ပညာဖြင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ယှောက်လျှက် ငြိမ်သက်တည်တံ့စွာဖြင့် နီရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၅။ ထို့ပြင် အမိ၊ အဘရို့အား ချစ်ခင်မြတ်နိုးပြီးလျှင် ဘုရားတဆူ၊ ဂူတလုံးကဲ့သို့ နိညမပြတ် အရိုအသေ အလေးအမြတ် ရှိခိုးဦးတင်လျှက် ပြုစုလုပ်ကျွေး မွီးမြူရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၆။ ထို့အပြင် မိမိရို့ ဆွီမျိုးညာတိရို့၌ သက်ကြီးရွယ်အိုရို့အား အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြု လုပ်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၇။ ထိုမှတပါး အရပ်လေးမျက်နှာမှ ရောက်လာကုန်သော ရဟန်း၊ ပုဏ္ဏားစသည်ရို့တွင် အဝတ်အစားရိက္ခာ ချို့တဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်များအား ကောင်းမွန်စွာပီးကမ်းထောက်ပံ့ခြင်းဖြင့် ကုသိုလ်ဥစ္စာထုပ်ကို သိုမှီးပြုလုပ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၈။ ထို့အပြင် လယ်လုပ်၊ ကုန်သွယ်၊ ကုန်ရောင်း၊ ကုန်ဝယ်၊ ဖောက်ကား ပြုလုပ်ကုန်သောသူရို့၌ မိမိ လုပ်ကိုင်လျှက်ဟိသော အလုပ်ရို့တွင် နိညမပြတ် အစီးအပွါးတွက်ချက်ပြီး မယုတ်မလျှော့စီအောင် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၁၉။ ထိုသို့လုပ်ကိုင်ခြင်းမှ စောင့်ယှောက်ပြီးလျှင် အစာရိက္ခာရို့ကို ပြည့်ဝှမ်စွာ ကျီကျရို့ဖြင့်သိုမှီး၍ ဆွီမျိုးရို့အား ထောက်ပံ့မစရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၀။ ထိုသို့ထုံးနည်းရို့ကို ပညာဟိတိထံ ချဉ်းကပ်ပြီး သူရို့အားထောက်ပံ့ကာ သင်ယူမှတ်သားရခြင်းသည်လည်း တပါး။ ၂၁။ ဆရာထံမှရသော ထုံးနည်းများကို စိတ်ထဲ၌ စွဲမြဲစွာ မှတ်သားနာယူပြီး သူ့ကျေးဇူးကို သိရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၂။ ၎င်းအပြင် ဖိုး၊ ဖီး၊ စိုင်ဆက် မိမိရို့မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသော ဓမ္မတာကျင့်ရိုးများကို မဖောက်မပြန် ကျင့်သုံးစောင့်ယှောက်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၃။ အစဉ်တရားစောင့်ယှောက်ခြင်းဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုရာတွင် ရှိသူဟောင်း သက်ကြီးဝါကြီးရို့၏ ထုံးနည်းနာများကိုယူဆောင်၍ ပြုလုပ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၄။ တပါးသောအမျိုးရို့က လှည့်ပတ်ဖြားယောင်သော်လည်း မိမိရို့မျိုးရိုးဇာတိများ မပျောက်ပျက်စီရန် ရဲဝံ့စွာ အဝီးမှ ယှောင်ကြဉ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၅။ နိုင်ငံတော်ဝယ် အတတ်ပညာလုံခြုံစွာ မတတ်သူရို့အား တစုံတခုသော လူမှုအိမ်ထောင်စီးပွါးဆောင်ရန် ပေါင်းဖော်ခြင်းကို ယှောင်ကြဉ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၆။ တစုံတခုသော အတတ်ပညာမဟိသောသူရို့အား ညဉ့်မှောင်မသိ၊ ကြက်မျက်အိပ်သောသူရို့နှင့် အလားတူဘိသကဲ့သို့ လူမှုစီးပွါးဆောင်ခြင်းကို ယှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၇။ အိမ်ထောင်သားမွီးပြုလုပ်ရာ၌ လူမှုရေးကိစ္စအ၀၀ကို ကျီပွန်စွာ နားလည်လိမ္မာသိတတ်ခြင်းဖြင့် ပြည့်စုံရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၈။ ထိုသို့ သိတတ်ပြီးမှ အိမ်ထောင်သားမွီးရာဝယ် ကြံစည်တွက်ဆလုံ့လထုတ်ကာ စီးပွါးချမ်းသာခြင်းဖြင့် ပြည့်စုံရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၂၉။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ မာနတရားတိ ကို ထိန်းချုပ်လျှက် သူတပါးက မကောင်းသောဆန္ဒဖြင့် ပျက်စီးစီရန် နည်းပီးသော်လည်း မိမိက ယှောင်ကြဉ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၀။ မိဘရို့၏ကျေးဇူးတရားသည် မြင့်မိုရ်တောင်နှင့်နှိုင်းဆငြားသော်လည်း အတိုင်းမသိ ကြီးမားသော ကျေးဇူးတရားပင်တည်းဟု ဖန်တလဲလဲ အောက်မိသတိရခြင်းသည်လည်း တပါး။ ၃၁။ အသင့်ပေါင်းဖက်ကုန်သော သားမယား၊ မြီး၊ မြစ်၊ ဆွီမျိုး၊ ကျေးကျွန်စသည်များကို စောင့်ယှောက် ထောက်ပံ့ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၂။ လူပယ်၊ လူပြက်ရို့က ကဲ့ရဲ့ကတ်သော်လည်း ဝမ်းထဲသံဝေဂစိတ်ဖြင့်ဖြေလျှက် ထိုသူရို့အား ဝီးစွာယှောင်ကြဉ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၃။ လူကောင်းရို့က ချီးမွမ်းခြင်းဖြစ်စီရန် ဆွီမျိုး၊ ခင်ပွန်း၊ အခြံရံသင်းပင်းရို့အား ချစ်ပန်းဖြင့် မပျက်စီခြင်းငှာ စောင့်ယှောက်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၄။ အိမ်ထောင်စီးပွါးသိုမှီးရာတွင် မြီအိုး၊ မြီခွက်များဖြင့် တံစက်ရီကို ခံယူဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ခြကောင်ရို့သည် မိမိ၏ပါးစဖြင့် ကိုက်ချီယူလျှက်၊ တောင်ပို့ပြုလုပ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ စီးပွါးဥစ္စာကို ကောင်းစွာလုံစွာ စုဆောင်းရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၅။ လူရို့၌ ပညာ၊ ဝီရိယနဲ့ မြဲမြံခိုင်မာစွာ ကြံဆောင်လုပ်ဆောင်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၆။ ထိုသို့လုပ်ကိုင်ရာတွင် သေသပ်စွာသော ယောကျ်ားမြတ်ရို့လုပ်ကိုင်ခြင်းသည် မိမိထင်မှတ်သည့်အတိုင်း ပြည့်ဝစွာ ချမ်းသာစီးပွါးပြုခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၇။ ထို့ပြင် ပညာချို့တဲ့သောသူရို့၌ လုံ့လမဲ့မှု၊ အများသူရို့၏ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်မှုကို ခံနိုင်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၈။ ကိုယ်ကိုမချစ်၊ အကျင့်စာရိတ္တပျက်စီးခြင်းဖြင့် လူသွမ်းရို့က မည်ကဲ့သို့မသိ၊ ပျင်းရိရိနှင့် ကြမ္မာပိုက ငါရို့နီရာ စီးပွါးလာအံ့ဟု ကြမ္မာကို ယိုးစွပ်လျှက်နီခြင်းကို ယှောင်ကြဉ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၃၉။ နိုင်ငံတော်၌ သူဌီး၊ သူကြွယ်၊ ကုန်သွယ်လယ်လုပ်ရို့က သူတပါးမှီခိုရာဖြစ်သည့် လက္ခဏာသည်ကား အလွန်အရိပ်အာဝါသကောင်းသော ပြိုင်ညောင်ပင်ကြီး၏လက္ခဏာနှင့် အလားတူ ဖြစ်စီရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၄၀။ ထိုပြိုင်ညောင်ပင်ကြီး၏သဘောသည် လမ်းခရီး၌ လားလာသူအပေါင်းအား အရိပ်ခိုအောင်းရာဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူစွာ လူသုံးပါရို့ မှီခိုချမ်းသာရစီရန် နီထိုင်ဆောင်ရွက်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၄၁။ ပြိုင်ညောင်ပင်ကြီး၏ အသီးအပွင့်ရို့ကို မှီခိုလာသော ငှက်အပေါင်းသည် သာယာအီးချမ်းစွာ စားသောက်ရသကဲ့သို့ ငါရို့အမျိုးလေးပါး မှီခိုစားသောက်ခြင်း၌ ချမ်းသာသုခပြည့်စုံစီရန် ဆောင်ရွက်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၄၂။ သူဆင်းရဲရို့သည် သူဌီး၊ သူကြွယ် အသီးသီး ညာတိသင်္ဂဟတိအား မှီခိုလျှက် လုပ်ကိုင်စားသောက်ရစီရန်လည်း တပါး။ 

၄၃။ မှီခိုလုပ်ကိုင်သူတိအား စောင့်ယှောက်သူရို့က သွန်သင်ပြောဆိုရာတွင် သူတပါးရို့ ချစ်မြတ်နိုးစိမ့်သောငှာ သာသာချိုချိုပြောဆို၍ စောင့်ယှောက်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၄၄။ ကြမ်းတမ်းယုတ်မာစွာ ပညာမဲ့စောင့်ယှောက်ခြင်းကို ယှောင်ကြဉ်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၄၅။ မိမိ၌ မှီခိုသူရို့အား လောကဝတ်ထိုက်သည့်အားလျှော်စွာ ပြည့်ဝစီ၍ အမှုခပ်သိမ်းတိကို ဆောင်ရွက်ထိန်းသိမ်းရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၄၆။ သူစိမ်းသူပျက်ပင်ဖြစ်သော်လည်း မှီခိုနီသူရို့အား စောင့်ယှောက်ရာတွင် မိဘသဖွယ် သာသာကြည်ကြည် စောင့်ယှောက်ခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၄၇။ မိမိရို့၌ ဆွီရင်း၊ သားမြီး၊ ကျေးကျွန်သင်းပင်းရို့အား ပျော်ပျော်ပါးပါးဖြစ်စီရန် နှုတ်ချိုသာစွာဆုံးမလျှက် အဝတ်အစား ပီးကမ်းဆောင်ရွက်ပြီးလျှင် မညှိုးမနွမ်းစီရန် မွီးမြူရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

၄၈။ ရက္ခိုင်မျိုးရိုးတိ၌ အစိုင်ဆင်းသက်လျှက် ကျင့်သုံးဆောက်တည်ရကုန်သော ပညတ်တရားတိကို မမိမလျော့ဘဲ စောင့်ယှောက်ရခြင်းသည်လည်း တပါး။ 

အထက်ဖော်ပြပါ ရက္ခိုင်မဟာရာဇဝင်တော်လာဖြစ်သည့် ရက္ခိုင်လူမျိုးရို့၏ ကျင့်ဝတ် (၄၈) ဖြာကို စာရှုသူများ ဖတ်ရှုခြင်းဖြင့် ရက္ခိုင်လူမျိုးရို့၏ ယိုင်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးစံ၊ ကျင့်ဝတ်များကို သိဟိကာ လောကီ၊လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသောကောင်းကျိုး တိုးတက်ကြီးပွါးနိုင်ကတ်ပါစီဟု လေ့လာမှတ်သားကာ ရွီးသားဖော်ပြလိုက်ရပါသည်။ ပဉ္စဂုဏံ အဟံဝန္ဒာမိ သဗ္ဗဒါ။ (သန္တာမြီ မောင်သော်တာ) 

==ကျမ်းကိုး==

၁။ သန္တာမြီ မောင်သော်တာ(ရခိုင်လူမျိုးရို့၏ ကျင့်ဝတ်တရား(၄၈)ပါး)

၂။ ကွယ်လွန်သူ ရက္ခိုင်ရာဇဝင်ဆရာကြီး ဦးဦးသာထွန်း (မြောက်ဦး) ၏ ဟောပြောချက်များ။ 

၃။ ရက္ခိုင်ရှိဟောင်း ဂါထာမန္တန်ထူးများ (အသျှင်ဝါသဝ)

[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>eri9n8mj6o3d3mpr0ln7p2tfz1gdf72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မင်္ဂလာဆောင်နန့် စပ်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1880</id>
    <revision>
      <id>20847</id>
      <parentid>7177</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830378}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="b71pbugrji4guduqf2rghanq3pchyvs" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| မင်္ဂလာဆောင်တယ်|| သမက်တက်၊ မယိမ်တက်
|-
| မင်္ဂလာဆောင်ဖိတ်စာ ||ဆောင်းပါးစာ
|-
| မင်္ဂလာအခမ်းအနား ||မင်္ဂလာမြှောက်တေ
|-
| သတို့သမီးအားရွှေငွေပေးခြင်း|| အသွင်းပီးရေ
|-
| စေ့စမ်းကြောင်းလမ်းခြင်း ||ပဇပ်တေ
|-
| လက်ဆုံစားတယ် ||လက်ဆောင်စားရေ
|-
| လက်ထပ်မင်္ဂလာပြုတယ်|| မြားရေ
|-
| မင်္ဂလာလက်ဆုံစား ||ကြိမ်ခုံ ပွဲတင်
|-
| တီးသောစည် ||ပန်တျင်း၊ ပန်းကျင်
|-
| စည်တီးသူ ||ပန်းတျင်းသယ်
|-
| သတို့သမီး ||သမီးသျှင်၊ ခြမသျှင်
|-
| သတို့သား ||သမက်သျှင်၊ သမက်သစ်
|-
| သတို့သမီး ဧည့်ခံပွဲ ||သမီးစောင့်
|-
| လက်ဆောင်ရပစ္စည်း ||လက်ဖွဲ့ဝန်
|-
| လက်ဆောင်ရငွေ ||လက်ဖွဲ့တန်းကား
|-
| ခဲဖိုး|| ရွာဝင်ခ
|-
| မင်္ဂလာဆောင်သွားတယ် ||သမက်တက်လိုက်တေ
|-
| သတို့သားအိမ်သို့ သတို့သမီး ဦးဆုံးအလည်သွားခြင်း ||အိမ်ပြန်လယ်
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>b71pbugrji4guduqf2rghanq3pchyvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မင်္ဂလာဓာတ်ပေါင်းရွှေဂူစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1881</id>
    <revision>
      <id>20848</id>
      <parentid>7184</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830382}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4493" sha1="c3ykaav05powl18w3xhqg8ze1ang5sy" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ တောင်ဘက်တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာ၊ ကိုးနဝင်းစေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်၊ လေးတန်းခါးဘုရားဧ့ တောင်ဘက်တွင်တည်ဟိပါရေ။

==ကုသိုလ်သျှင် ==
ဘုရင်ခေတ္တသင်မင်းရေ ကောဇာ (၁၈ဝ)ခု၊ အေဒီ (၈၁၈) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။

==သမိုင်းအကျဉ်း==
လေးမြို့ခေတ်ဦးပိုင်း၊ ပဉ္စာမင်းဆက်မှ ခေတ္တသင်မင်းရေ ဗုဒ္ဓဘုရားသျှင်ဧ့ ဓါတ်တော်၊ မွေတော်တိရေ သီရိပဗ္ဗတတောင်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်ခရေ ရဟန္တာအသျှင် သစ္စဗန္ဓဝမထေရ်မြတ်ဧ့ ဓါတ်တော်၊ မွေတော်တိကို စုပေါင်းပနာ တည်ထားကိုးကွယ်ခရေ။ ရွှေအဆင်းရေတူပနာ မင်္ဂလာအပေါင်းရေ ပြည့်စုံရေ သရီရဓါတ်မွေတော်တိကို ဌာပနာခရေ ဘုရားဖြစ်ပနာ မင်္ဂလဓါတ်ပေါင်း ရွှေဂူဘုရားဟုခေါ်တွင်ပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်တွင် ဘုရင်မင်းဒေါလျာရေ စန္ဒဝိဇယျရာဇာတို့ ထပ်မံလှူဒါန်းတည်ဆောက်ခရေကို သိဟိရပါရေ။

==ဗိသုကာလက်ရာ==
မင်္ဂလဓါတ်ပေါင်းရွှေဂူစေတီတော်ကို တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားပြီး စေတီကိုမုခ်ဖွင့်ပနာ သျှစ်မြှောင့် ပုံတည်ဆောက်ထားပါရေ။ ပစ္စယံသုံးဆင့်ဟိပြီး မြောက်ဦးခေတ် အစောပိုင်းလက်ရာ မဟာဗောဓိရွှေဂူပုံစံမျိုး တည်ဆောက်ထားပါရေ။ မဟာဗောဓိရွှေဂူစေတီတော်ရေ လေးမြို့ခေတ်လက်ရာဟန်ကိုယူပနာ တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ မင်္ဂလဓါတ်ပေါင်းရွှေဂူစေတီတော်ဧ့ လုံးပတ်အတိုင်းအတာမှာ ပေ (၈၀) ခန့်ဟိပြီး အမြင့် (၆၀) ပေခန့်ဟိပါရေ။ ဂန္ဓကုဋီတိုက်ခန်းတွင် အမြင့် (၅) ပေခန့်ဟိရေကျောက်ဆင်း တုတော်တစ်ဆူကို ပူဇော်ထားပါရေ။ ပလ္လင်တော်မှာလည်းလက်ရာမြောက်လှရေ ကျောက်ဆစ်ရုပ်တိဖြင့် တည်ဆောက်ထားခပါရေ။ စေတီတော်မှာ လေးမြို့ခေတ်ဟန်စံထားထိုက်ရေ လက်ရာကောင်းစေတီတော် တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>c3ykaav05powl18w3xhqg8ze1ang5sy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဒေးကျွန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1886</id>
    <revision>
      <id>20849</id>
      <parentid>15179</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814673}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1087" sha1="tltnvecf9dr8wr74p1ebmuxm6v278s7" xml:space="preserve">မဒေးမြစ်ဟိကျွန်းကြီး ဖြစ်ရေ။ ကျောက်ဖြူ-ကူမင်းရေနံပိုက်လိုင်း(ယင်း-ရှု)ရေ ဒေကျွန်းမှ စတင်ရေ။ ဒေကျွန်းတွင်ပင် ကျောက်ဖြူ-တရုတ်ဓာတ်ငွေ့ဆိပ်ကမ်း ထားဟိရေ။ ရခိုင်ဓာတ်ငွေ့တွင်း အေ-၁ နန့် အေ-၃ ရို့မှ ဓာတ်ငွေ့တိကို ရေအောက်မှ ပိုက်ဖြင့် သယ်ယူပြီး ဒေကျွန်းမှတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံ နန်နင်းသို့ တင်ပို့ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
{{ရခိုင်ပြည်ဟိကျွန်းတိ}}
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိကျွန်းတိ]]</text>
      <sha1>tltnvecf9dr8wr74p1ebmuxm6v278s7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မယူကမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1891</id>
    <revision>
      <id>20850</id>
      <parentid>20544</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814698}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1448" sha1="rzwg6hnolazgogyeece7gczc7zmp09z" xml:space="preserve">မယူမြစ်ဝဧ လက်ဝဲကမ်းကို ခေါ်ရေ အရပ်နာမည် ဖြစ်ရေ။ တောင်ဘက် အငူမော်မှရေ မြောက်ဘက် ညောင်ချောင်း တောင်ဘက်အနီးအထိ ရွာပေါင်း ၄၀ ကျော် ပါဝင်ရေ။ မယူကမ်းသင်္ကြန်မှာ သင်္ကြန်လွန်ပြီးနောက် မယူကမ်းဟိ ကျေးရွာတိမှာရွာစဉ်လှည့်ကာ ဘုရားရေချိုးပြီး သင်္ကြန်ချခြင်း ဖြစ်ရေ။

မယူကမ်းအရပ်ကို အဝပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း(တောင်)၊ အလယ်ပိုင်း(မြောက်)၊ အဖျားပိုင်းနန့် ဘူးသီးတောင်နယ် တောင်ဘက်ပိုင်းဟု အုပ်စုငါးခုခွဲကာ တစ်ရွာဝင်တစ်ရွာထွက် သင်္ကြန်ချကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင် ကမ်းခြီတိ‎]]
[[Category:ရခိုင် မြစ်တိ‎]]</text>
      <sha1>rzwg6hnolazgogyeece7gczc7zmp09z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မယူရှင်မနတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1893</id>
    <revision>
      <id>20851</id>
      <parentid>7238</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814714}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1018" sha1="emkaftbg00z6ibkhuzycmtcznwe9qlv" xml:space="preserve">ဓညဝတီနတ်စိုင်အရ မယူမြစ်ဝကို စောင့်ရှောက်ထားရေ ရိုးရာနတ်ဖြစ်ပြီး ရခိုင်ဒေသစောင့်နတ် ၁၁၂ ပါးမှာအဓိကရပြည်ပိုင်မနတ် ဖြစ်တေ။ သူမဧနတ်ကွန်းမှာ မြစ်ဝအနောက်ကမ်း မကျည်းချောင်း မြောက်ဘက်အနီးမှာဟိရေ။ ဝေသာလီခေတ်နတ်ကွန်း ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိ ဟိရေ။ မယူရှင်မမှာရဲပန်ဇင်းနန့် ရဲအောင်တိုင်ဆိုရေ သားနှစ်ပါး ဟိရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရိုးရာနတ်တိ]]</text>
      <sha1>emkaftbg00z6ibkhuzycmtcznwe9qlv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မယ်ဖွဲ့ပုဒ်စုံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1894</id>
    <revision>
      <id>20852</id>
      <parentid>7241</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830422}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2942" sha1="punrxa5upw09bxr0jsbgemyj7t36r8h" xml:space="preserve">
(၁) ချိန်ဆတွက်သည်၊ နှစ်ဝက်အပ၊ လလည်းကျူးထွေ၊ နေဗမာန်လည်း၊ ဟုဂန်အနား ဆင်လားသွမ်း၍၊ ဘဝါးစထွန်း၊ တည့်မွန်းမထင်၊ ကိုယ်ရိပ်ဝင်က၊ စုံပြင်မြိုင့်ကြောင်း၊ ဥဒေါင်းဟင်္သာ၊ ငှက်တကာလည်း၊ မကွာယဉ်နွှဲး သိုက် ဝယ်မြဲး၏ တော်ရှီးကိုယ်ထူး မိန်းမူးမပြေ ပျော်ထွေမသာ နေလှည့်ရာကို နောင့်မှာမြည်ချေ မယ်ကစေသို့ သော် ထွေရင့်ကြွေး တချေးချေးသည် ။ပဲထွေးနှုတ်သံ ညှင်းသည်လော။


(၂) ထိန်မျှပြက်သည် လျှပ်စက်ရွှေရည် နတ်ပြည်မဆံ့ ဆယ်ရပ်နှံ့မျှ လောင်အံ့ဘနန်း မြ တိမ်စွန်းက သွန်းသွန်းရစ်ဆင့်၊ ကုန်းမြောင်သင့်သား ကျူးရင့်သံညောင်း တချောင်းချောင်းလျှင် ရှင်နှောင်းလည်းရ အလှလွန်ကြူး ရှင်ဦးလည်းမည် နန်းသည်သားချင်း စိုးမင်းနေရာ ဆီကသာလျှင် လှစ်ခွာထိမ်မှုန် မြူးက’ခုန်သည်။ ပဇ္ဇုန်မယ်က ပင်းသည်လော့။

(၃) စိန်ကဆက်သည် ဘိုးနတ်သိန်းခန့် ထိမ်နှယ်ညွန့်မျှ ကွေးရွန့်မြူးစား နဝါးဆိုင်မျိုး၊ မီးခိုးသဘွယ် အလွယ်လှယ်ကြို စိတ်ဝယ်အလျောက် ခြံထပ်လှောက်လည်း လွမ်းအောက်မေ့ထွေ ချမ်းမပြေတည့် ပျော်ပြေသက်မျှ သခင်ကလျှင် ကြောင်းစထွေလာ သဝန်စာ” နှင့် စေပါတမန် ရောက်ကောင်းတန်လျက် ပြင်းထန်ရေကြီး ချောင်းမြောင်းဆီး၍ ခရီးလမ်းမှာဖင့်နွှဲးကြာသည်။ ကျွန်သာမိုဃ်းကြောင့်တင်းသည်လော့။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>punrxa5upw09bxr0jsbgemyj7t36r8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဟာတိုဉ်းစန္ဒရား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1901</id>
    <revision>
      <id>20853</id>
      <parentid>7372</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117804606}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1151" sha1="1jvevfoucz07qh99aq7z23vdz3rmhjd" xml:space="preserve">[[သူရိယကေတု]]မင်းဧသားတော် [[မဟာတိုဉ်းစန္ဒရား|ဒွေင်စန္ဒြမင်းရေ]](ခ)မဟာတိုဉ်းစန္ဒရားစွာ ဓညဝတီမှထွက်ခပနာ တောင်ဘက်အနီး၌ [[ကံသုံးဆင့်မြို့]]တွင် တစ်နှစ်မျှနီခရေ။ ထိုနောက် ရန်းချောင်းအညာ၊ သေလာနစီချောင်းအနီးတွင် ဝေသာလီကျောက်လှေခါးမြို့ကို တည်ထောင်လျှက်၊ တိုင်းပြည်နိုင်ငံရီးရာ သာသနာရီးရာတိကို ဆောင်ရွက်ခလီရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
{{ရခိုင်မင်းဆက်}}
[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ]]</text>
      <sha1>1jvevfoucz07qh99aq7z23vdz3rmhjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဟာပညာကျော် လျှောက်ထုံးလင်္ကာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1903</id>
    <revision>
      <id>20854</id>
      <parentid>16301</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830439}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58557" sha1="1gig527f1z5ie2lx2g5y15ekb3nxis3" xml:space="preserve">ဒေဆောင်းပါးရေ မဟာပညာကျော်အမတ်ကြီးဧ့ လျှောက်ထုံးလင်္ကာဖြစ်ရေ။ ဒေလင်္ကာမှာ ရှေးခေတ်ရှေးအခါက ရခိုင်မင်းတိလက်ထက်စစ်ချီ ၊ စစ်ထွက် စစ်တက်ရာတွင် သြကာသလောကဖြစ်ရေ တိမ်၊ မိုး၊ ရီ၊ လီ၊ နက္ခတ်၊ တာရာ၊ အလံ၊ ဆင်၊ မြင်း၊ သူရဲ အစဟိသည်ရို့ကို ကြည့်ရူပြီးကေ ဟောကိန်း များထုတ်လေ့ရှိရေ လင်္ကာ ဖြစ်ရေ။
တနည်းမှာ လောကီပညာ လျှောက်ထုံးသက်သက်မျှသာ ဖြစ်လီရေ။ ပေမူမှာ (၁၀) ကြောင်းရီး ပေမူဖြစ်ပြီးကေ
“က” မှ “ကူ” ထိဟိပါရေ။ ဖလောင်းချိတ်ပန်းဝါ အဂ္ဂမေဓာပြတိုက်မူဟု သိရလီရေ။ ဟောင်းနွမ်းနီပြီးဖြစ်ရေအတွက်နန့် အချို့မှာစာလုံး မှေးမှိန် ပျောက်ပျက် နီလီပါရာ။ ယင်းချင်ကို “+” အမှတ် အသားဖြင့် ပြထားပါရေ။


နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

သိလော လူဗိုလ်၊ အံ့ချီးဆိုပိမ့်၊ ကျွန်းညိုသပြေ၊ လက်ယာ ဗွေထက်၊ ဖြစ်ထွေနိမိတ်၊ ဒုသုဟိတ်ကို၊ ဓမ္မိဿရ၊ ဇိနပုင်္ဂဝါ၊
ထွဋ်သကျာ်၏၊ မိန့်မှာရွှေနူတ်၊ လာမဟုတ်လည်း၊ လောကုတ်နည်းမှီ၊ လောကီသိမြင် ပညာသျှင်ဟု၊ ဝန်းကျင်ကြေငြာ၊
သတင်းဖြာသည်၊ မဟာပညာကျော်၊ မင်း၏မတ်လျှင်၊ နတ်သဝိတာ၊ စန္ဒိမာနှင့်၊ ကမ္ဘာမည်မှတ်၊ နက္ခတ်ဂြိုဟ်က၊
အာဏသနှိုက်၊ သကလဟိတ်ပုံ၊ နိမိတ်စုံကို၊ အာရုံယတ္တိ၊ ဆင်ချင်ညိ‡၍၊ ပါဠိမဂဓ၊ မြမ္မအလို၊ ဆိုခဲ့သည်တိုင်း၊
ဆန်းဂိုဏ်းညီညီ၊ ဖွဲ့ကုန်းစီအံ့။ ။ လောကီလူတို့ မှတ်ထုံးတည်း။ ။


အောင်စည်ငြိမ့်ငြိမ့်၊ သိုးသိုးသိမ့်မျှ၊ မိုးဃ်းတိမ်အထပ်၊ တီးသည်ချပ်သို့၊ ဆင်တပ်ဖြီးဖြီး၊ မြင်းစီးကြွားကြွား၊
ရထားတည်တည်၊ ခြေသည်သောင်းသောင်း၊ လေးကြောင်းလေးဖြာ၊ လေးအင်္ဂါနှင့်၊ ယုဒြွါသဘင်၊ မင်္ဂလာကြီး၊
ထွက်ခါနီးကို၊ မီးတည်ပြောင်ပြောင်၊ ရှေ့ကလောင်မူ၊ မအောင်ရပေ၊ မချီလေနှင့်၊ မနေချီလျှင်၊ သူလက်တွင်သို့၊ စစ်မင်း
ရောက်ရာ၊ တပ်လက်ယာက၊ ရောင်ဝါဝင်းညိ၊ လောင်တုံဘိမူ၊ ဟတ္ထအဿ၊ ရထားခြေသည်၊ လေးမည်ပျက်±ှုန်း၊ တို့
က±ှုံး၍၊ သူလုံးလုံးပိုင် ယူလေနိုင်အံ့၊ ရောင်ဆိုင်လျှံတောက်၊ ဝဲနှင့်နောက်မှာ၊ ပြမြင်လာမူ သူသာအလုံး၊ ±ှုံးလေသော
အား၊ တိုင်းကားပြည်ရွာ၊ ကညာသမီး၊ ဆင်ကြီးမြင်းက၊ ဆက်လှာသအံ့၊ ပြခဲ့ကုန်ပြီး၊ မီးလေးမီးတွင်၊ ရှေ့မီးအရိဌ၊
လကျာ်ကမူ၊ ဂဇအသဘ၊ ဝဲမှာယက္ခဝိန်၊ အရှိန်လျှံတောက်၊ နောက်သကလ၊ စည်သင့်ချ၍၊ နာမပညတ်၊
တိတ်ဟုမှတ်လော့၊ သျှတ္တယုဒြွရာ၊ ကျမ်း၌လာသည်။ ။ လေးဖြာနိမိတ်၊ အရင်းတည်း။


မင်္ဂလာစစ်ပွဲ၊ ချီမည့်ဆဲ၌၊ ရဲရဲဝင်းလျှံ၊ အောင်အလံလည်း၊ နောက်ယံသို့ပေ၊ လည်တို့ချေမူ၊ စစ်မြေသူက၊
ပျက်ထမºကင်း၊ တို့ကမင်းမူ၊ သေမည်ဟူလော့၊ မြေဘူတဗြု၊ စိုက်ထမြဲမြန်၊ တို့အလံသည်၊ ရှေ့ယံသို့ဝိုက်၊
ဆိုက်၍လှဲခါ၊ သူ့ပြည့်မှာမူ၊ ပူဇာမကင်း၊ မင်းလည်းသေရ၊ တို့ပြည်မှာကား၊ လာ၍တခြား၊ တိုင်းတပါးက၊
များပြားရန်သူ၊ ဝန်အုံယူ၍၊ လယ်မူပိုင်းပြတ်၊ ကျိုးမြင်လတ်မူ၊ သည်ကလူကို၊ ရာန်သူချည်းက
(++++++++++++++++++++) ရာ့၏၊ သေနာပတိ၊ မတ်ကြီးဆင်မြင်း၊ မြူးခုံလျှင်း၍၊ ကန်နင်းချိုးဖဲ့၊ ဖြစ်တုံခဲ့သော်၊
မငဲလေလင်၊ ဆင်မြင်းသခင်၊ ဘုန်းလျှင်ကြီးထွေ၊ ကြက်သရေလည်း၊ တက်လေသစ်သစ်၊ စစ်လည်းပြီးတိုင်၊ နိုင်(+++++++++++++++++++။) မခံနိုင်ချေ။ စစ်ပျက်လေ၍၊ သေအံ့စစ်မင်း၊ မသေလှင်းမူ၊ နာခြင်းမယွက်၊
မှန်ဆက်ဆက်သည်။ ။ နှစ်ချက်နှစ်တည်၊ ဖြစ်ခြင်းတည်း။ ။


မှတ်စိမ့်တထွေ၊ တန်ညးပွေလိမ့်၊ စစ်မြေထွက်ခါ၊ စစ်ချီခါနှိုက်၊ ပြလှာတုံပေ၊ ဆတ်ဆတ်
(+++++++++++++++++++) အုပ်ကျက်၊ ပိုက်တန်ရှက်သို့၊ စစ်ထွက်သောခါ၊ တက်လက်ယာသည်၊ ကွာခဲ့ပိုင်းဖြတ်၊
ရှိပေတတ်မူ၊ ခဲ့ခတ်ငြိုငြင်၊ တို့ကပင်တည်း၊ အလျှင်ဖျတ်လတ်၊ ပြေးရတတ်၏၊ မှတ်လော့တသီး၊ ကျိုင်းထီး
ဆောင်းရွက်၊ လိုက်လေငွေ၊ (+++++++) ချောမော၊ ဆိုပြောပြီးမှ၊ ပြန်တို့ရအံ့၊ ထိုကဆင့်၊ တနည်းဖွင့်ပိမ့်၊
ယခင်ကျိုင်းထီး၊ ကျိုးပျက်စီး၍၊ ပြုံးတီးပျောက်ရူ၊ ကသည်ဆင်မြင်း၊ လန့်တုံလျှင်းမူ၊ စစ်မင်းမယား၊ တပါးသူနှင့်၊
ရောကျင့်လေရာ၊ တစ်ကြောင်းမှာလည်းသဉ်း (+++++++၊) ဖျက်၍၊ ဆက်ဆက်မှန်စွာ၊ ပြန်ရရာသည်။ ။
ပူဆာစိုးရိပ် မကင်းတည်း။ ။


စစ်ချိမင်္ဂလာ၊ ထိုအခါ၌၊ သေနာပတိ၊ မည်ရှိကျော်ချီး၊ စစ်သူကြီးနှင့်၊ စီးသည်မြင်းဆင်၊ လည်သည်မြင်မူ၊
ဆင်ချင်တို့လေ၊ သူစ (+++++++ာ်း) စွာ မိုးတည့်ရွာမူ ပါသည်ရဲမက်၊ အသက်လည်းသေ၊ မွတ်သိပ်လေလိမ့်၊
သူသေဖဲးဘက်၊ မြင်၍ထွက်က၊ စစ်မက်မရှိ၊ ပြန်ရဘိအံ့၊ ထိုင်ပြီးလက်ယာ၊ မြင်သည်မှာကား၊ လိုရာမပြီး၊
မတ်စစစ်ကြီးလည်း၊ မီးနှင့် အ (+++++++သည်)၊ ဆက်ဆက်ရောက်ရာ၊ တနည်းမှာပိမ့်၊ အာကာထက်ဆီ၊
တိမ်တည်နီလျှက်၊ တူပြီမယွက်၊ လူရုပ်ဖက်၍၊ လက်နက်အမြဲ၊ စွဲလျှက်ငြမ်ထွေ၊ မကြာစေနှင့်၊ ချီလေပြီးစီး၊ တသီး
တိမ်ပုပ်၊ မည်းအုပ်အုပ်တွင်၊ လူရုပ်မပါ၊ (+++++++၍)၊ ငြမ်တုံလေမူ၊ သုရာန်သူကို၊ လွယ်ပိုင်ပိုင်၊ တွေ့တိုင်းနိုင်အံ့။
တိမ်ဆိုင်လူကဲ့၊ ရုပ်ပုံဘွဲ့တွင်၊ မဲ့သည်ဉက္ခောင်း၊ မြင်ပြန်ရောင်းလည်း၊ မကောင်းရန်မူ၊ သူကအောင်လေ၊
တထွေလူတွင်၊ သူဝတ်ဆင်သည်၊ စစ်တွင်တံဆာ၊ ဝ (+++++++အ) လကို၊ ဆီးကာတိုင်မူ၊ အောင်မည်ဟူလော၊
သွင်မူတခြား၊ ငါး၏၊ရုပ်ဖြင့်၊ မြင်သည်နှိုက်မှာ၊ ဝပြောရာသည်။ ။ ချမ်းသာတော့မည် မယွင်းတည်း။


ထိုပတတန်၊ ဆိုဉီးပြန်အံ့၊ မိုးစွန်အာကာ၊ ဗွေထက်ချနှိုက်၊ မော (+++++++) မြွေ၏သဏ္ဍာန်၊ မြင်ပြန်
သည်မှာ၊ စစ်ရှည်ကြာ၍၊ အစာရှားပါး၊ နွား၏ရုပ်သွင်၊ မြင်လျှင်ပြီးပိုင်၊ သူကနိုင်လိမ့်၊ ရွှေလှိုင်တူမွေ့၊ ခြင်္သေ့ရုပ်လား
မြင်လတ်ငြားမူ၊ ထင်ရှားကျော်ထိုး၊ တို့ကမိုး၍၊ သူကြိုးပြက်ရာ၊ နာဂါရုပ်တူ၊ မြင်ဘိမူကား၊ ဆာပူပြင်းထန်၊
တံခိုးဘန်ကြောင့်၊ ရန်တဘက်သူ၊ မဝန့်မူ၍၊ လွယ်ကူအသာ၊ အောင်လေရာ၏၊ ဖြူပြာစိမ်းညို၊ ရွှေလိုပတ်ချုပ်၊
တိမ်ပုပ်ထိမ်နှမ်း၊ ရောပြွမ်းတက်ခွင်၊ အရုပ်မြင်ကို၊ ဆင်ချင်ခွဲဝေ၊ မရှိစေနှင့်၊ ထင်လေတိုင်သာ၊ ဆိုအပ်ရာသည်။ ။
တိမ်မှာပျက်ပုံ ဖြစ်ခင်းတည်း။


ဤတွင်ရွေ့ကား၊ စစ်ထွက်ခါနီး၌၊ မြင်သည့်နိမိတ်စုကို၊ ဆိုရေစကားရပ် ပြီဲးဧ့။


ရူပဘူတ၊ ထင်လှပြသား၊ ယုဒြွအင်္ဂါ၊ လက္ခဏာကို၊ သိသာလွယ်ဝေ၊ လင်္ကာဖွေ၍၊ ခွဲဝေစိတ်ဖြာ၊ ဆိုခဲ့ပါပြီ၊
ပညာလေးနက်၊ လွန်တွေးခက်နှင့်၊ ထွေးရှက်ပြည်ထဲ၊ မြင်မာနိုင်ခဲ့ကို၊ မှည့်ရွဲယွန်သုံန်၊ အရွယ်ကုန်၍၊ စက္ခုန္ဒြေ၊
မှိန်လေသသူ၊ မျက်မှန်ကူက၊ ကြီးမူထွင်းပျောက်၊ ငယ်မူရောက်သို့၊ နှိုင့်ထောက်တူတန်၊ ပမာယန်သည်။ စိတ်မာန်ပွင့်
ရောင်၊ ဤစာစောင်ဖြင့်၊ ပြည်ထောင်သနင်း၊ မင်းနှင့်ဒေဝီ၊ ပညာသီရံဗတ်၊ မူးမတ်ရှင်လူ၊ ဟူဟူသမျှ။ အာင်္ကရဟု၊
ဘူတနိမိတ်၊ အကြောင်းဟိတ်ကို၊ ခွဲစိတ်နီးနွယ်၊ သိသာလွယ်အောင်၊ လေးသွယ်လက္ခာဏာ၊ နိမိတ်စာနှိုက်၊
မှာခဲ့သည်တိုင်း၊ မလှိုင်းမပိုး၊ တဘန်ဆိုအံ့။ ။ လူဗိုလ်မှတ်ရန် ထုံးနည်းတည်း။


မိုဃ်းရံတစ်ပြင်၊ အာကာခွင်၌၊ မြသွင်ရောင်လျှပ်၊ စိမ်းဖပ်ဖပ်တွင်၊ သင်ကြမ်ပမာ၊ ဝင်းဝင်းဝါသည်။
အဗBာပညတ်၊ မှီ၍ကပ်သော်၊ ထိုရပ်ထိုပြည်၊ ဝပြောမည်တည်း၊ စိမ်းသည်နှိုက်တွင်၊ အပြာဆင်သည်၊ များဖျာအစာ၊
ဖျားနာမဲ့ခြင်း၊ ဉပါဒါကင်းလိမ့်၊ မြစ်မင်းအဏ္ဏဝါ၊ လှိုင်းနယ်ထ၍၊ မြမြဖြူရောင်၊ အစွန်းထောင်သော်၊ ပြည်ထောင်
ရာဇာ၊ တံထွာစည်ရှေး၊ အရပ်ဝေးက၊ သုံးသေးတမန်၊ ရောက်လာပြန်အံ့၊ သဏ္ဍာန်ကုက္ကား၊ မြင်လှည့်ငြားမူ၊ တရား
စောင့်နေ၊ မြတ်ဘုန်းဝေကို၊ မင်းဆွေမင်းမျိုး၊ မကျိုးမနွံ မကောင်းကြံလိမ့်၊ သံသုမာသ၊ မည်ရတုံချောင်း၊ မီးကျောင်းရုပ်သွင်၊ တိမ်၌ထင်သော်၊ နေသွင်ကြက်သရေ၊ ဝေဝေကွန့်ဖြိုး၊ ထွË်မင်းမျိုး၊ မျိုးရိုးတကာ၊ မသာယာ၍၊ ပူဆာမကင်း၊
ပျက်စီးခြင်းတည်း၊ လင်းပိုင်းရုပ်ပုံ၊ ပြပြန့်တုံမူ၊ ရွှေဘုံနန်းသူ၊ ဝင်းညက်ဖြူသည်၊ သူတစ်ပါးနှင့်၊ စိတ်စားကျင့်လိမ့်၊
တိမ့်ပွင့်အဆင်း၊ မည်းမည်းချင်းလျှက်၊ ဝင်းပုဆိုးနှယ်၊ အတွင်းခြယ်၍၊ တသွေကွေ့ကောက်၊ တန့်၍ပေါက်မူ၊
မြွေဟောက်မြွေကျား၊ အလွန်များလျက်၊ မိုဃ်းသုံးပါးလျှင်၊ ကောင်းမည်ပင်တည်း၊ နီလွင်တိမ်သား၊ ပျောက်၍
ကျားသော်၊ ချေများကင်းက၊ သတပတိ၊ စေးညိ‡ပင့်ကူ၊ တက်တူပိုးဟတ်၊ များဖြင့်ထပ်လျက်၊ မအပ်မရာ၊
ပေါက်တတ်စွာသည်။ ။ ဝမ်းစားမှီးသို့၊ လိုချင်ရမွက် ဝှန်သည်တည်း။ ။


တစ်နည်းထို့ပြင်၊ ထက်ခွင်တိမ်နှိုက်၊ အမြင်သန်းသန်း၊ စိမ်းစိမ်းတန်းသော်၊ ဆွတ်ဖြန်းသီတာ၊ မိုဃ်းသုံးဖြာ
တွင်၊ ဉီးစွာမကောင်း၊ လယ်နှောင်းဝှန်းဖြိုး၊ ရွာသွန်းဖြိုးအံ့၊ အရိုးအရွက်၊ အထွË်ဖက်၍၊ ကန္နု(က်ပဒု)
ထီးနှင့်တူအောင်၊ အဖြုစေတေ၊ မြင်တို့လေမူ၊ တည်မြေစိုးခြင်း၊ ပြည်တော်မင်းက၊ တောင်းကင်းစကား၊ အကြောင်း
ကြား၍၊ ရွှေသားငွေထည်၊ ပြီးစည်များစွာ၊ ပို့ဆက်လှာအံ့၊ ပမာထိုသွင်၊ ထီးဖြူတွင်၌၊ တင်သည်အထွË်၊
ကြိုး၍ညွတ်မူ၊ တမွတ်ခေါင်ချာ၊ မင်းရာဇာ၊ (+++++++) တ်ချလိမ့်၊ ဖြူလွတစေ၊ တိမ်အနေတွင်၊ ပြေပြေဖြစ်ဖြစ်၊
ဆေးနှယ်ချစ်သို့၊ မြစ်လစ်ခါမူ၊ စောနတ်တူနှိုက်၊ ဆင်ဖြူထူးမြတ်၊ ရတို့တတ်၏၊ ပတ်ပတ်ရစ်ခါ၊ ရှစ်မျက်နှာပင်၊
နီးစွာတွတ်တွတ်၊ ကွမ်းသွေးစွတ်သို့၊ ဝင်းစွတ်ညက်ညက်၊ အကွက်အ၊ (ကွင်း +++++) ပြက်ထင်ထင်၊ ပြသည်မြင်မူ၊
ရှင်ပင်တိုင်းပြည်၊ နေသည်သတ္တဝါ၊ များစွာဉပါတ်၊ ဖြစ်တို့တတ်သည်။ ။ သုံးမြတ်ရတနာ ကောင်းစွာရိုညွတ်
ကပ်ဆည်းတည်း။ ။


မိုးရပ်ထက်စွန်၊ တိမ်အဝှန်သည်၊ တံခွန်ကဲ့သို့၊ ဖြာရောင်ပျို့သော်၊ လူတို့တစ်မွတ်၊ စောရန်ဖြတ် (ကို၊+++++ မှုန်+န်၊
ခြာ့ပုံ၊) ကန်လည်း၊ မှောက်လုံယွင်းသွေ၊ သစ္စာရေကြောင်း၊ သေလေအမတ်၊ တစ်နည်းမှတ်လော့၊ ဖြာလက်တိမ်စွန်၊
တံခွန်ကြက်လျာ၊ အပြာတစေ၊ မြင်ပြန်လေမူ၊ တိုင်နေပြည်သူ၊ မောသောဟူလျက်၊ လူတို့ဓိပတိ၊ ပြည်ကြီးသနင်း၊
မင်းတို့ဖြစ်မှား၊ အဖြူသားတွင်၊ အပြာဆင်၍၊ အပြင်လှိုင်းကွက်၊ ဆိုင်၍ဖက်သော်၊ ကိုးမျက်လျှံဝေ၊ ဘုံနန်းရွှေထက်၊
တောင်နေညာနတ်၊ ရှစ်သောင်းထွË်ဝယ်၊ တမွတ်လျှံလင်း၊ မင်းခန်းကျင်းလျက်၊ မင်း၏အသရေ၊ တိုးတက်ပေလိမ့်၊
ရေမြေစိုးသီး၊ မြတ်စောထီးမူ၊ ဇနီးညက်ပြာ၊ ပြစ်ခြောက်ကွာနှင့်၊ ပန္နုထူးထွေ၊ ရွှေငွေထည်လိပ်၊ ပန်သိပ်ညွှတ်ခ၊
ဆက်လှာသအံ့၊ ထိုပတလီ၊ တိမ်တည်းနီးလျှက်၊ မှုံရီပြာပြာ၊ ဖက်ပြီးခါဝယ်၊ သောလာဂီရိ၊ တောင်ကြီးအလား၊
မြင်တုံငြားမူ၊ တစ်ပါးတိုင်းမှန်၊ ပြည်ရပ်ဌာန်က၊ မတန်မတူ၊ လူသူဝင်ရောက်၊ လှေလျှင်မှောက်သို့၊ တိမ်စောက်ထိုးနေ၊
မြင်ပချေသော်၊ လှေနှင့်သွားသူ၊ ပျက်မည်ဟူလော၊ ကိုတူမတ်မတ်၊ မြင်ပြန်လတ်က၊ တိုင်းရပ်ဌာန်လည်း၊
သာယာစည်၍၊ ပြည်သူဝပြော၊ အပြာကြောတွင်၊ ဖြူသောအပြောက်၊ ဝင်းရွှေလျှောက်က၊ မင်းအောက်မူးမတ်၊
ည‡ိုးငယ်တတ်၏၊ မြတ်ထပတီ၊ ရာဇတိမူ၊ သီရိကြက်သရေ၊ တက်ဖြိုးဝေ၍၊ တိုင်းနေသတ္တဝါ၊ ငြိမ်းချမ်းသာသည်။
လေးဖြာဗြဟ္မာစိုး၊ ကုသိုလ်ပွားကြ သည်ချည်းတည်း။ ။


ထက်မိုဃ်းရပ်ခွင်၊ တိမ်အသွင်သည်၊ ဆင်၏ချွန်တု၊ တူအောက်ပြုဘို့၊ နှစ်ခုရှင်ပြိုင်၊ ဉီးချင်းဆိုင်သော်၊
ပြီးလှိုင်များဖျင်၊ မာတင်ဟတ္တိ၊ အစရှိသည်၊ ဆင်တည့်တစ်စေ၊ သေမည်မယွက်၊ တိမ်ပြက်ပြက်တွင်၊ အနက်မြင်နှင့်၊
တို့ပြင်ပြာမှောက်၊ တန်၍ထောင်မူ၊ လောင်အံ့မီးကြီး၊ ခရာသီးသို့၊ ရှည်မှီးတူပြီး၊ အနီတစေ၊ နှစ်လုံးနေသော်၊
ရွေပြည်သူချင်း၊ မင်းမှူးအမတ်၊ ရန်ဖြစ်တတ်၏၊ တိမ်ပတ်ပတ်ဆိုင်း၊ သက်တံတိုင်းတွင်၊ အလယ်ခွင်က၊
ဖြူမြ‡င်တန်းလျှက်၊ နားနှစ်ဘက်မှာ၊ အပြာတစေ၊ မြင်တို့လေမူ၊ ရွှေပြည်သခင်၊ ဝေးခွန်ရပ်ခန်း၊ ခက်ပန်းငြောင်းဆန့်၊
မဖြန့်လေရာ၊ ဉပါဒ်သာတည်း၊ ဖြူစွာတိမ်ဆိုင်း၏ အလယ်ရှိုင်းလျက်၏၊ ဖျားပိုင်းနှစ်ချက်၊ အထက်ချွန်လေ။ စိန်ရောင်
ဝေသော်၊ ရေမြေစိုးရ၊ ရာဇိန္ဒတွင်၊ ရအံ့သားကောင်း၊ ဉဒေါင်းရုပ်သွင်၊ မြင်ပြန်လျှင်လည်း၊ ကင်းစွာရောဂါ၊
ထွË်ရာဇဝယ်၊ ရတနာသည်းဘွက်၊ ရမချွက်တည်း၊ စွတ်ညက်ပြာပြာ၊ တိမ်အလွှာတွင်၊ ပမာလမင်း၊ တိမ်ဖြူကွင်း၍၊
အတွင်းကပေ၊ ရစ်၍နေသော်၊ ရေမြေသင်းချစ်၊ နေတက်သစ်သို့၊ မင်းဖြစ်ကြီးမြတ်၊ စံပြော်မှတ်လိမ့်၊ အမုစနြွိ၊
တူတပြီတည့်၊ ဝါနီနှစ်ပွင့်၊ အလျှံဆင့်လျက်၊ မိုးမင်းသက်တန်၊ ရှစ်စံကစ်နှိုင်း၊ ဖြာ၍ကိုင်းမူ၊ တံတိုင်းတပြည်၊မင်းကသည်လျှင်၊ ရောက်မည်မကြာ၊ ဆက်ပန္နာတည်း၊ တူစွာကျွဲခေါင်း၊ မြင်လှာရှောင်းလည်း၊ ၎င်းနည်းပေ၊မြေမှမည်းနက်၊ သုံးလုံးထွက်၍၊ ထိုသုံးချက်တွင်၊ စိုးဝင်းဝါပြာ၊ အခိုးပါသော်၊ ဝသုဓာကျိတ်၊ ဝှန်းထိတ်ကျော်၊ခြင်း၊ မင်း
နိူှုက်ရန်မြင်၊ သီးပင်အလုံး၊ ပျက်ဆုံးလေရာ၊ ရုက္ခသဘမှ၊ ဝါဝါဝင်းဝင်း၊ လျှပ်နှယ်လင်း၍၊ မြင်လျှင်လတ်က၊ မဇ္ဈိမမည်၊
ကျိုက်ဟူသည်တည့်၊ တုန်စည်ထွန်းပေါ်၊ မင်းမြတ်ကျော်နှင့်၊ တိုင်းတော်နေသူ၊ ပြည်သူပြည်သား၊ ခိုက်ရန်ပွားအံ့၊ ထိမ်
သားပြေပြေ၊ ယင်းအနေတွင်၊ ဝါရွှေနှေဉား၊ ကွက်ကန့်ကျားလျက်၊ လျှပ်ကားဝင်းဝါ၊ ခွပ်သည်မှာမူ၊ အာသာသကျိတ်၊
ရာဇိသရ၊ ပြည်မသနင်း၊ မင်းလည်းယာယီ၊ ကြွချီလေရာ၊ မျာစွာဗိုလ်လူ၊ တိုင်းနေသူလည်း၊ ဆာပူဉပါဒ်၊ ဖြစ်တို့
တတ်သည်။ ။ မှတ်လေအမှန် တိမ်ကြံထိမ်ပုံက ကမ္ဗည်းတည်း။


ဤတွင်ကား၊ တိမ်ဧ့ နိမိတ်ကိုဆိုရေ၊ ပဋ်သာဉ်ပါ ငါးပိုက်ပြီးဧ့။


ပဘင်္ဂရ၊ သဝိတက၊ အာဒိစ္စသူရိ၊ ဖန်ရဝိဟု၊ မည်ရှိများစွာ၊ ကျမ်းအလာနှင့်၊ မြမ္မာအလို၊ နေဟုဆိုသည်၊
လူဗိုလ်ပညတ်၊ ခေါ်စမှတ်သား၊ ပြဿဒ်လျှံပြောင်၊ ဗိမာန်ဆောင်မှ၊ အရောင်နိမိတ်၊ ထင်မြဲဟိတ်ကို၊ ခွဲစိတ်ထောနံ၊
သိစေပြန်အံ့၊ တောင်မှန်လင်းရှိန်၊ စက်ရဝိန်တွင်၊ ထိန်ထိန်နီမြန်း၊ အရောင်သန်းက၊ တိုင်းမန်းပြည်သူ၊ ဉပါဒ်ဟူလော့၊
ထိုတူအဝါ၊ သန်းသည်မှာကား၊ ဉစ္စာများဖျင်၊ ကြွယ်ပင်သဌေး၊ ဉပါဒ်ဘေးတည်း၊ နေရေငွေကြူ၊ အဆင်းဖြူ၍၊ ထိုတူ
ထပ်မွမ်း၊ အဖြူလွှမ်းသော်၊ မှုထမ်းအပေါင်း၊ သူရဲကောင်းတို့၊ ပြောင်းမည့်ခနြွာ၊ နေစကြာဝယ်၊ ထက်မှာအနီး၊
အောင်ဆီအဝါ၊ လယ်ချာအမည်း၊ ဖြတ်၍စည်းလည်း၊ ချုပ်တည်းစစ်ပြိုင်၊ မနိုင်လေဘဲ၊ ပျိုပျက်ကွဲလိမ့်၊ အံ့အေး
ထူးထွေ၊ ဖန်ဝန်ဗွေနှိုက်၊ လုခြေကဲ့သို့၊ မြင်တို့မြို့တော်၊ မျိုးမင်္ဂလာ၊ ဆောင်ပါမပြီး၊ စစ်ကြီးမနိုင်၊ ပျိုင်ကရှူန်းလေ၊
နေ၏အထဲး၊ ရဲရဲဝှန်ဝါ၊ ဝက်ရုပ်ပါမူ၊ စောရာကံင၊ စသည်မောသော၊ ထူထပ်ပြောအံ့၊ ကြောကြောမည်းနက်၊
လယ်ချက်သန်းကာ၊ အဝါတက်ဆီ၊ အနီအောက်ခြေ၊ မြင်ပြန်လေလည်း၊ ရေမြေစိုးရ၊ ရာဇညဝယ်၊ သည်းကကြင်ဧ၊
ချစ်ငြိမ့်လေးသည်၊ ရင်သွေးသက်ဝေ၊ သေတတ်ချေ၏၊ လေဗွေသန်းငြား၊ အမည်းသားလျှက်၊ ထက်ဖျားအောက်မူ၊
အဖြူတစေ၊ ဖန်ပွင့်ရွှေနှိုက်၊ မြင်လေသရော်၊ ထွဏ်းမင်းကျော်သည်၊ မတော်ယာယီ၊ မချီလေကောင်း၊ ညီညာပေါင်း၍၊
ချောင်းမြောင်းရန်သူ၊ ဉပါဒ်မူအံ့၊ နေသူရိန်စက်၊ မည်းနက်နက်တွင်၊ အောက်ထပ်ပတ်ခွေ၊ နီဝါရွှေလျှက်၊ ဝှန့်
ဝှေမီးရောင်၊ တောက်ထွန်းပေင်သော်၊ ဘုန်းရောင့်ဇနိန်၊ မြတ်ရာဇိန်ကို၊ မာရ်ရှိန်ခွင့်ခွင့်၊ အမတ်မြင့်၍၊ မချင့်မိနှိုက်၊
စော်ကားရိုင်းအံ့၊ ပိုင်းဖြတ်ကြက်ချေ၊ မြင်ပြန်လေမူ၊ ရေမြေစိုးခြင်း၊ မင်းနှိုက်အနာ၊ ရောက်တတ်စွာသည်း၊
ချမ်းသာမရစမြဲတည်း။ ။


ပဘင်္ဂရာ၊ နေစကြာနှိုက်၊ ဖြစ်လာတုံလွန်၊ ရောင်ဝန့်ဝှန်သည်၊ တံခွန်ကဲ့သို့၊ မြင်တုံမြို့သော်၊ ဝင်းဖြိုလျှံညီး၊
ကမွန်ထီးနှင့်၊ မင်းကြီးသက်ဝေ၊ တောင်နေမိဖုရား၊ သားသမီးတော်၊ နတ်ပြည်ပျော်အံ့၊ ရွှေလှော်ဝင်းလျှံ၊
ဒေါင်းတုံပျံဝယ်၊ အောင်လံစွင့်စွင့်၊ စိုက်ထူလွှင်လည်း၊ ရှည်မြင့်မကြာ၊ စစ်ရောက်လာအံ့၊ စကြာနေမင်း၊ ငွေအဆင်းသို့
၊ ဖြူဝင်းလျှပ်လျှပ်၊ အထက်ရုပ်ဝယ်၊ ဖတ်ဖတ်ရွှေရည်၊ ရောင်ဖြိုးစည်သော်၊ ပြည်သူပြည်ပြည်သား၊ မွတ်ငတ်ရှား၍၊
ဘေးများဉပါဒ်၊ ရောက်ဘို့တတ်၏၊ နတ်သဝိရွှေ၊ စက်ဖံဗွေနှိုက်၊ နီလေထက်ခွင်၊ အောက်မည်းမြင်သော်၊
မိုးလျှင်မအောင်၊ ခေါင်ကြီးခေါင်အံ့၊ ဖြူရောင်ပြေပြေ၊ လယ်ကနေ၍၊ ပတ်ခွေဝန်လစ်၊ အနားရစ်မှာ၊ မီးလျှံဝါသော်၊
လေသာတကြိမ်၊ မငြိမ်မငြီး၊ ပဲသီးပဲနောက်၊ ကောက်မယောပြောင်း၊ မကောင်းတက်ခြေ၊ ပျက်စီးသေအံ့၊
နေအလယ်အချက်၊ အနကွက်၍၊ နားလေးဘက်မှာ၊ အပြာတစေ၊ ကွက်၍နေသော်၊ မိုးရေမပြီး၊ မိုးသီးအများ၊
ကျသောအားကြောင့်၊ မိုးကားမရွာ၊ ခေါင်တက်စွာ၏၊ အပြာလယ်ချက်၊ တင်ပြက်ပြက်နှင့်၊ နားလေးဘက်မှာ
အနီဖြာ၍၊ ကွက်ကာမြင်တွေ၊ ဉာနန်းဗွေထက်၊ စံနေမငြီး၊ စန္ဒီထီးနှင့်၊ မင်းကြီးသက်နှင်း၊ ခင်မမင်းလျှင်၊
ယွင်းခဲ့ကျင့်ဝတ်၊ မေတ္တာချွတ်၍၊ လွတ်အံ့တရား၊ အမှားမှားသည်။ ။ တပါးသူနှင့်နှောမြဲတည်း။


သောင်းစွန်နွေမှန်၊ နှစ်ဝသံဟု၊ ဂိမာန်ခါလု၊ သာရတုတွင်၊ ဘာနုစက်ရွှေ၊ ယုဂံဗွေမှ၊ လျှံဝေစဲစဲ၊ ပေါ်စဆဲဝယ်၊
ရဲရဲဝင်းဝါ၊ တက်၍လာသည်၊ ကျောက်နာဝက်သက်၊ များစွာထွက်အံ့၊ တချက်ထိုမှ၊ ဝသန္တဟု၊ မိုးလမှာမူ၊
နေဝန်းဖြူက၊ မပူမဆာ၊ ရောဂါလွတ်ရှင်း၊ ကင်းအပ်လူပေါင်း၊ မိုးလည်းကောင်းလိမ့်၊ ဆောင်းဟုမည်ရ၊ ဟေမန္တနှိုက်၊
သဝိတစက်၊ နီ၍ထွက်သော်၊ သားငှက်တို့မှာ၊ မျးစွာဉပါဒ်၊ ဖြစ်တတ်ကုန်ရှောင်း၊ လူအပေါင်းလည်း၊ ဉက္ခောင်းနှင့်ခြေ၊
တထွေတလာ၊ ရောဂါဆင့်ကဲ၊ ချမ်းမြဲမချမ်း၊ ပြောင်းနှမ်းဝါပဲ၊ သီးမြဲမသီး၊ ဆောင်းပြီးနွေစ၊ ဂိမန္တနှင့်၊ ဝသဟေမာန်၊
ထိုသုံးတန်တွင်၊ စက်ဝန်ရဝေ၊ အများထွေ၍၊ အနေလွဲလျှက်၊ အမည်းဖက်သော်၊ ကျွန်ကျက်သရေ၊ မြေဓိပတိ၊
ပြည်ကြီးသနင်း၊ မင်းလည်းယာယီ၊ မခြီမကျွ၊ မထလေရာ၊ မုသိကာက၊ ဉဏှနာဘိ၊ အဝေးည‡ိနှင့်၊ ဗဟိပါဒေ၊
အခြေများမြောင်၊ ခြေမဲ့ကောင်လည်း၊ ပွားဆောင်ပည်သီး၊ ဝါနီထုံမထီး၊ တသီးကျေးသား၊ ထူထပ်များ၍၊
စပါးပဲပြောင်း၊ မကောင်းပျက်ရာ့၊ ဝဇအသာ၊ မဟိသနင့်၊ ဂေါဏအဇော၊ ဆိပ်ဟုဟောသည်၊ ဖြစ်ပါတိရိစြွာန်၊ ဘေးဉ
ဒါန်ဉပါဒ်၊ ဖြစ်တတ်လေရာ၊ ထိုပမာလည်း၊ ယင်သာပုံထား၊ ဉတုများတွင်၊ ဖန်သားတချမ်း၊ အဖြူလွှမ်း၍၊
တခြမ်းကမှာ၊ အစိမ်းပါသော်၊ ထိုခါထိုရက်၊ တိတိစွက်တွင်၊ ကိုးမျက်ချယ်လွင်၊ သင်းတိုင်းရှင်သည်၊ ဝန်းကျင်ရှစ်ရပ်၊
ဘယ်မလပ်အောင်၊ ဖတ်ဖတ်စိုရွှန်း၊ မိုးရေသွန်းသို့၊ နေဝန်းနီလည်း၊ ゞနည်းတည်း၊ နေတည်းအဖြူ၊ လနှင့်တူ၍၊ လျှံ
လုနတျာ၊ စိန်နှင့်ပြာမူ၊ ပတ်ခါအနား၊ ရစ်ပြန်ငြားက၊ မင်းဖျားစောထွË်၊ လူတမွတ်ကို၊ ညွတ်လိမ့်ပြည်လုံး၊ ရှိပန်းကုံး
လိမ့်၊ တထုတ်မှတ်ရှာန်၊ ရွှေဗိမာန်ဟု၊ စက်ဖုံအနီး၊ ကြယ်ကြီးအပွင့်၊ နားလာလင့်သော်၊ ဆင်းမြင်းဓိပတိ၊
ပြည်ကြီးထွË်ချာ၊ နတ်ရွာရွှင်ပျော်၊ စံမွေ့လျော်သည်။ ။ ထိုရော်ဖြင်မည်မလွဲတည်း။ ။


ဖန်ဝန်းနေဝါ၊ ထက်အာကာက၊ စိန်ပြာရောင်လဲ့၊ ဝန်းအိမ်ဖွဲ့သော်၊ ပြည်ထဲးသနင်း၊ မင်း၏အမတ်၊ သေတို့
လတ်၏၊ ရဟတ်စကြာ၊ ဝင့်သောခါနှိုက်၊ နီတျာအဆင်း၊ ဖြင်တုံလျှင်းမူး၊ မင်းကြီးအနား၊ ရောက်တတ်ရာ၏၊ နေမှာဖြူ
လျှက်၊ အနက်ကြက်ခြေ၊ သန်းတို့လေလည်း၊ ရှစ်ထွေအင်စုံ၊ ကျေးဇူးပုံသည်၊ ရွှေဘုံသခင်၊ ထိုင်းခွင်ဇမ္ဗူ၊ လှည့်တော်မူ
မှ၊ ပြီးထူကောင်းကျိုး၊ ပွားတက်တိုးအံ့၊ အခိုးသုံးသွယ်၊ အပြာချယ်မူ၊ တိုင်းလယ်ရွှေပြည်၊ စစ်ရောက်မည်တည်၊
ပြာခြင်အရောင်၊ နှစ်ဘက်ထောင်လျှက်၊ ဖန်ဆောင်ပြသာဒ်၊ ထွန်းလင်းပတ်သော်၊ မင်းမြတ်စံတည်၊
နေတော်ပြည်သည်၊ ပျက်မည်မယွင်း၊ မင်းလည်းထွက်ခွာ၊ ပြေးလေရာနှိုက်၊ ကြမ္မာကုန်၍၊ နတ်ရွာမွေ့အံ့၊ လင်းလင်း
အသွင်၊ နေတွင်မြင်သော်၊ မကြင်ချစ်ခင်း၊ အချင်းချင်းပင်၊ ရန်တင်းပြုလစ်၊ ငှက်ညစ်ခင်ပုတ်၊ သဏ္ဍာန်လုပ်သို့၊
အရုပ်နေတွင်၊ ပြဲ့ပြဲ့မြင်မူ၊ တိုင်းခွင်ပြုရွာ၊ မသာနွမ်းည‡ိုး၊ သူဆိုးလူပြက်၊ လုယက်ဖျင်ပေါ၊ မေားသေားခိုး၊သူ၊
ထူအံ့ရမ္မက်၊ ထွက်အံ့စစ်ကြီး၊ သွေးချောင်းစီးလျှက်၊ တသီးနေမှာ၊ တိမ်ပြာတချမ်း၊ အုပ်ကာလွှမ်းလျှက်၊ မနွမ်းရောင်ဝါ၊
ထွက်၍လာသော်၊ တောင်ညာတင်ထား၊ မိဖုရားသည်၊ လူများသနင်း၊ မင်းကိုမချစ်၊ အပြစ်မမြင်၊ မှားမိကျင့်လိမ့်၊
နေလျှင်နှစ်စင်း၊ ထွက်၍လင်းမူ၊ ဝှန်မြင်းမုံးတိုင်း၊ ခတ်ချိုးလှိုင်းလျှက်၊ တိုင်းကြီးသာမိ၊ ဓိပတိတွင်၊ စန္ဒိထီးရှင်၊ ဉာတင်
ထွဋ်ဖျား၊ နတ်ပြည်လားအံ့၊ အနားနီရစ်၊ လယ်ဖြူနှစ်နှင့်၊ လင်းလှစ်တထောင်၊ ယုဂန်ခေါင်က၊ ပန်ရောင်ဖြိုး၊ဣ၊
ထွက်သည်ရှိသော်၊ ပဋိသနြွေ၊ စွဲနေသသူ၊ ပျက်မည်ဟူလော့၊ ဇမ္ဗူရွှေရစ်၊ နေတက်သစ်တွင်၊ ရုပ်ရှင်အသွင် မြင်း ဆင်
ကျွဲ နွား၊ ဆိတ် ဝက်များက၊ လားနှင့်သီတ၊ ပီသအဆင်း၊ ဆိုးရင်းရုပ်စု၊ တခုခုမျှ၊ မြင်လတ်ကမူ၊ ဌာနနန်းတည်၊
တိုင်းရွှေ ပြည်သည်။ မစည်မပင် ပြိုကွဲတည်း။ ။


(ဤတွင်ကား၊ နီဧ့နိမိတ်ကို ဆိုစကား ၄၊ ပိုက်ပြီးဧ့။)


ဒုဋ္ဌုရာဇ၊ စန္ဒရနှင့် သသိဣန္ဒု၊ ဝေလုရောင်ဖြူ၊ သိတဂူဟု၊ မည်သူပညတ်၊ ခေါ်စမှတ်သည်၊ နတ်န္ဒိမာ၊ ဂြိုဟ်
ဂြဟာသည်၊ အာကာမိုးဝါ၊ ဆန်းပေါ်စ၍၊ မြငွေရောင်မောင်း၊ မြောက်သို့စောင်းမူ၊ နှောင်းမိုးဝသန်၊ ကောင်းမည်မှန်
၏၊ တစ်ဖန်မှတ်ဖွယ်၊ ပြည်ရွာဝယ်လည်း၊ ရပ်ဆယ်လင်းအောင်၊ မီးတည်းလောင်အံ့၊ တောင်သို့တစ်ထွေ၊
စောင်းပြန်လေသော်၊ တိုင်းနေပြည်သူ၊ ဆာပူချောက်ချား၊ ရောဂါများလျက်၊ မြသားညိုလွင်၊ သင်တိုင်းရှည်လည်း၊
မရွှင်မြူးခုံ၊ ပစ္စုန်မသွန်း၊ သွေဖီယွန်းလိမ့်၊ ငွေဝန်းလျှံပ၊ ဘုံနန်းလလည်း၊ ပန္နရသီ၊ တိတိလုံးစေ့၊ ပြည်သည်နေ့သို့၊
ချမ်းမြေ့သာယာ၊ လဆန်းမှာနှိုက်၊ မြင်လာတုံပေ၊ တိုင်းနေပြည်သား၊ ဉပါဒ်များအံ့၊ လကားဆန်းနေ့၊ ကြိုး၍မြင်လှာ
ဆရာပုဏ္ဏား၊ ငယ်မြင်ငြားသော်၊ မှူးတော်အမတ်၊ ဉပါဒ်ဖြစ်ရေး၊ ရက်ကွေပြက်ပြက်၊ ဆန်းတက်အကွယ်၊ နှစ်ပါးဝယ်
နှိုက်၊ အကယ်နှစ်ဆင့်၊ မြင်ပေလင့်မူ၊ ဆယ်ပွင့်တရား၊ ကျင့်မမှားသည်၊ ရဲဖျားစောကျော်၊ မြတ်ကိုယ်တော်၌၊
မလျော်အနာ၊ ရောဂါစွဲလေ၊ ဇိဝိန္ဒြေလည်း၊ ပြောင်းသွေမချွတ်၊ ချုပ်တို့ဇာတ်သည်။ ။ မင်းမြတ်ကိုတော် အရေး
တည်း။


စန္ဒရရာဇာ၊ မြတ်ဒေဝါသည်၊ ဆန်းလာတက်၍၊ ဆဲ့ငါးနေ့ဝယ်၊ ငွေအရောင်နွမ်း၊ ညှိးတစ်ခြမ်းနှင့်၊ ချမ်းချမ်း
မြမြ၊ မမြင်ရသော်၊ ရညဓပတိ၊ တိုင်းကြီးထွဋ်ချာ။ မြတ်ရာဇာကို၊ ပြည်ရွာရပ်သား။ လူအများတို့၊ ခြားနားမှုဆန်၊
ယွန်းဖောက်လှံလိမ့်၊ တဘန်ထို့နောက်၊ လတည်းမောက်၍၊ မြောက်မြောက်စွင့်စွင့်၊ မြင်ပြန်လင့်မူ၊ ယခင်စောလောင်း၊
ထွဋ်မင်းကောင်းသည်၊ ပြောင်းအံ့နတ်ရွာ၊ ထိုရက်မှာပင်၊ ငယ်စွာလဝန်း၊ အမြင်ထွန်းသော်၊ သွန်းသွန်းမြင့်ရာ၊
တိုပြည်ရွာ၌၊ မှံစွာမှတ်လေ၊ ကြီးထွေအပြင်း၊ အဝန်းမြင်မူ၊ ယခင်ရွာပြည်၊ ဝပြောမည်တည့်၊ ရွှေစည်မရိုး၊
အလယ်ဖြိုးသို့၊ ကိုးယူဇနာ၊ အစွန်းသာတည့်၊ ကယ်မှလေးခု၊ လဣန္ဒုကို၊ မြေ‡ာ်±ှုမြင်မှု၊ ရွှေပြည်သိူတို့၊ ရေတူချမ်း
ငြိမ်း၊ လနန်အိမ်သည် လယ်သိမ်၍ကျည်း၊ ခါးဝယ်စည်းမျှ၊ တည‡င်းဆိုးဆိုး၊ ပြည်ကြီးညိ‡ုးလျက်၊ အမျိုးလေးပါး၊
မွတ်ငတ်ရှားအံ့၊ ရထားငွေစင်၊ အလယ်တွင်၌၊ မြင်သည်အပေါက်၊ အပြောက်ပြောက်မှာ၊ မြတ်ရာဇာကို၊ ပန္နာထူးထွေ
၊ ဆက်ရောက်ပေအံ့၊ လျှံစေဝင်းဖြူ၊ သီတကူသည်၊ ထူခဲ့အရောင်၊ ထွန်းလင်းပြောင်မူ၊ ဉာတောင်နေနတ်၊ ရှစ်လောင်း
ထွဋ်တွင်၊ သည်းပွတ်ရတနာ၊ သားရရာ၏၊ စန္ဒာငွေလာ၊ ထွန်းပေါ်စတွင်၊ ရှေ့ကတိမ်နီ၊ တန်၍ဘီမူ၊ ယာယီနှစ်ထွေ၊
ကျည်းရေသွားသူ၊ ကောင်းမည်တူလော့၊ ထိုတူရောင်ပြေး၊ ငကြင်းကြေးသို့၊ လရေးရစ်၍၊ ခိုးဝှန့်ဝှေ့သော်၊ ချမ်းမြေ့
ပြည်ထဲး၊ သာယာမြဲတည်၊ မြခဲရောင်မွှတ်၊ နန်းဘုံထွဋ်တွင်၊ လွှတ်အခိုးဝေ၊ မြင်ပြန်လေလည်း၊ ပြည်နေပြည်သား၊
လူအများနှင့်၊ မင်းဖျားရန်စစ်၊ ကြီးစွာဖြစ်သည်။ ။ ရှက်ရစ်ကြိုးနှယ် ရူတ်ထွေးတည်း။ ။


လေးဆယ့်ကိုးယုဇနာ၊ ဝင်းဝင်းဝါသား၊ စန္ဒာမည်မှတ်၊ လပြသာဒ်နှင့် ဂြိုဟ်မြအင်္ဂါ၊ တွေ့ချိန်ခါဝယ်၊ ရာ
ဇာထွဋ်ဖျား၊ မင်းတရားကို၊ ပြစ်မှားကျူးလွန်၊ တိုင်းစွန်ရပ်နေ၊ လူတထွေတို့၊ မထေမဲငြား၊ ပြုမိမှားလိမ့်၊ တရားပျော်
မြူး၊ ဗုဒြွဟူးဟု၊ ဂြိုဟ်ထူးအိမ်ရှေ့၊ နန်းသိမ်မွေ့နှင့်၊ တွေ့လသောခါ၊ ပြည်ရွာတိုင်းကား၊ ငယ်မွတ်ရှားအံ့၊
ဂြိုလ်များဆရာ၊မည်သာပညတ်၊ ဇီဝါနတ်နှင့်၊ ပြဿဒ်ငွေဘူး၊ ြုပိင်ရှည်ပူးမူ၊ မိုးဉီးလယ်နှောင်း၊ မကောင်းသောအား၊
စပါးနှမ်းဝါ၊ များစွာပျက်စီး၊ တိုင်းကြီးရွှေပြည်၊ မစည်မပင်၊ ငြိုငြင်ချောက် ချား၊ စောဖျားမင်းကျော်၊ ကိုယ်တော်မသာ၊
အနာတွေ့တတ်၊ လနန်နတ်နှင့်၊ ဂြိုဟ်မြတ်သောကြာ၊ ရာသီနဝင်း၊ တပ်ခြင်းမယွန်း၊ မွန်းမတည့်မှီ၊ ရှည်မှီလသော်၊
ဘူပေါ်ရာဇ၊ နရိန္ဒ၏၊ နန်းမညာတင်၊ ရှစ်သောင်းရှင်သည်၊ ကျင့်အပ်လွင်းချွတ်၊ သူတို့ညွတ်လိမ့်၊ ခေါင်ထွဋ်ထွန်းစည်၊
လမွန်းတည့်ကို၊ ရှည်သည်သောကြာ၊ ပြည်ရာဇာနှင့်၊ တကာလူပေါင်း၊ မကောင်းကြည်ချောင်၊ များမြောင်အလှူ၊
ဆည်းဘူးဒါန၊ ပေးဝေငှလိမ့်၊ ထိုပရှည်တွဲး၊ လမွန်းလွဲတွင်၊ ရဲရဲသောကြာ၊ ထိခိုက်လှာသော်၊ ခြောက်ဖြာဖြစ်ကင်း၊
သွယ်နွဲ့ရှင်းနှင့်၊ ဆင်မြင်းပန္နာ၊ ဆက်ရောက်လှာအံ့၊ ရောင်ဖျာပဝင်း၊ ငွေလမင်းနှင့်၊ ယင်းသောကြာဂြိုဟ်၊
တိမ်ကျွန်ညိုသို့၊ ခိုခါနီးတွင်၊ မှသည်မြင်က၊ မရွှင်မလန်း၊ တိုင်းခန်းရွာပြည်၊ မစည်မပင်၊ ရှိမြဲပင်တည်း၊ ယခင်ငွေသား၊
လရထားနှင့်၊ ပတ္တမြားရောင်သွယ်၊ စနေကြယ်တို့၊ မိုဃ်းလယ်ထိပ်ပြင်၊ ထိကြကျင်သော်၊ မင်းတွင်ဉပါဒ်၊
ကျိတ်ခိုးပတ်လျက်၊ လနတ်နန်းဘုံ၊ ဝန်လှာအုံမူ၊ မယုံတရား၊ ကျင့်ဖောက်ပြား၍၊ အများပြဘည်သူ၊ အိုးသို့ဆူသည်။
။ ပူ၏မီးနှယ် မဧတည်း။ ။


သတ္တသတ္တာ၊ ယူဇနာဖြင့်၊ အာကာမိုးင၊ ရောင်ဖြိုးပသည်၊ ကမBကြက်သရေ၊ ယုန်းငွေနှင့်၊ ဖြိုင့်တွေရှည်မှီး၊
ရောဟနီသည်၊ တူပြီရောင်ပြေး၊ ရှက်၍ထွေးသော်၊ ပြည်လေးမျက်နှာ၊ မသာယာ၍၊ မင်းလျှာမင်းဂေါင်း၊ မင်းကောင်း
ရှင်စော၊ ပေါ်အံ့သောတည်း၊ ရောဟနီရှေ့၊ ခိုးရောင်ဝှေ့သည်၊ မြေဝိဟိက၊ ဌာနသမိုင်း၊ တိုင်းကြီးနုက္ခခတ်၊ ကျတ္တိကာ
ကြယ်၊ ရောင်ခြောက်သွယ်နှင့်၊ အလယ်ပတ္တမြား၊ အပကာကြူး၊ နန်းဘုံဖြူသည်၊ တူ၍နဝင်း၊ ထိကြနင်းစေ၊ တထွေရာ
ဟနီ၊ တူပြီမကွာ၊ ကျတ္တိကာဟု၊ မည်သည်နှစ်ပါး၊ နက္ခခတ်ကြားသို့၊ လသွားပစေ၊ ကြောင်းနှစ်ထွေသည်၊ ညီပေတုံခါ၊
ဝသုဓါဟု၊ မဟာပထဝီ၊ မဟီတလေ၊ ဤမြေရိုက်ဟန်း၊ သိမ့်သိမ့်ကြည်း၍၊ ပြည်ကြီးချောက်ချား၊ မွတ်သိတ်ရှားအံ၊
နဂါးအမြီး၊ ကြယ်ကြီးမူလ၊ သကြားသံကောက်၊ ရွှေကူပေါက်သို့၊ ရောတုံဝင်လေ၊ လနန်းငွေကြောင့်၊ တိုင်းနေရှင်လူ၊
ဆာပူမကင်း၊ ဖြင်ဖြင်းဉပါဒ်၊ သွာဒိနတ်နှင့်၊ နတ်ခတ်သကြား၊ သံတောက်ဖျားသို့၊ ငွေသားသသီ၊ ပြိုင်ရှည်ညီမူ၊
ဘူမီပါလ၊ နရသနင်း၊ မင်းလည်းမသာ၊ ဖြစ်မြဲရာကြောင့်၊ မဟာသကြန်၊ ခေါ်ရန်သနြွး၊ မျိုခေါင်ဆေးလိမ့်၊
ငွေသွေးပတ္တမြား၊ လရထားကို၊ နဂါးမည်သာ၊ အနူရာနင့်၊ ဝိသာခါနတ်၊ လက်ယာပတ်၍၊ တွေ့လတ်ကြခါ၊
ပြည်ရွာတိုင်းကား၊ ပျက်စီးငြားအံ့၊ မြီးဖျားမူလ၊ ဟဿတနှင့်၊ သလိဿမှန်၊ ပြုပ္ပါသန်က၊ ရောင်ဝှန်သတ္တဘဘိတ်၊ လျှံ
ထိပ်ရေဝတီ၊ ဤငါးလီသို့၊ စန္ဒီနတ်ဂြို၊ ဝင်၍ခိုမူ၊ ငြိုငြိုညင်ညင်၊ မရွှင်ညိ‡ုးချောက်၊ စစ်ကြီးရောက်အံ့၊
တောက်သည့်အရောင်၊ လျှံပြောင်းမိုးလ၊ ခြောက်လုံးပသည်။ ပုဏ္ဏိဖုသျှ၊ သင်းဘောတုနှင့်၊ ဣန္ဒုလစက်၊ ရောင်ခြည်
ရှက်က၊ မြေထက်အုပ်မိုး၊ စိုးသည်မင်းကျော်၊ နတ်ပြည်ပျော်လိမ့်၊ စန္ဒော်နန်းလ၊ ကြယ်ဖုသျှနှင့်၊ ပုဏ္ဏဖုံသျှ၊
နှစ်ခုအကြား၊ ချင်းနင်းသွားသော်၊ ကျွဲနွားမြင်းဆင်၊ များဖျင်သတ္တဝါ၊ သေတတ်စွာ၏၊ မှတ်ရာတထွေ၊ တနည်းဖွေလိမ့်၊
စနေအင်္ဂါ၊ နှစ်ဖြာဂြိုဟ်နတ်၊ ပြည်ခဲ့ပတ်၍၊ တသတမူလ၊ ရေဝတဟု၊ မည်ရထင်ရှား၊ ထိုသုံးပါးတွင်၊ တပါးပါးထက်၊
ရောင်တွန်ပြက်က၊ စစ်မက်မြားမြောင်၊ မိုးလေခေါင်၍၊ ပြည်ထောင်သနင်း၊ မင်းလည်းလွှဲသွေ၊ ပြောင်းလွှဲပေလိမ့်၊
စနေအင်္ဂါ၊ ဘုံသာနှင့်နန်း၊ ပြိုင်၍မြန်မူ၊ တိုင်းခန်းရွာပြည်၊ ငါးလရှည်သော်၊ ပျက်မည်မယွင်း၊ မမ်း၏ကိုးရာ၊ မြတ်ဆရာ
လည်း၊ မကြာငြင်ပြို ပျက်စီးပြိုသည်။ ။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:အလင်္ကာ]]</text>
      <sha1>1gig527f1z5ie2lx2g5y15ekb3nxis3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဟာဝိဇယျရံသီစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1905</id>
    <revision>
      <id>20855</id>
      <parentid>7408</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830446}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7685" sha1="6uvn5ynkhkfmd3w3vg6sxsgyi8n0utw" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ တောင်ဘက်နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး တောင်သုံးကျိပ်တစ်ဆူဧ့ တောင်ဘက်၊ သိကြားမင်းစေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။ 
==တည်ထောက်ထူ==
ဘုရင်မင်းစောမွန်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းစောမွန်ရေ လောင်းကြက်မြို့တော်ဟောင်းမှပြောင်းရွှေ့လာပြီး မြောက်ဦးမြို့တော်သစ်အား တည်သည့်အခါ မြို့တည်ဘုရားအဖြစ် ဤမဟာဝိဇယျရံသီစေတီတော်ကြီးကိုလည်း တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ ၎င်းနန့်အတူ ပါဟိလာရေ လောင်းကြက်မြို့တော်ဟောင်းမှ သာသနာပိုင်ဆရာတော် မဟာဝိဇယျရံသီနန့် ရဟန်းတော်တိတို့အတွက် ကျောင်းတော်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း စေတီတော်ဧ့ အရှေ့တောင်ဘက်တောင်စောင်းတွင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခပါရေ။ ယခုအခါ အဆိုပါ မဟာဝိဇယျရံသီ ကျောင်းတော်ဟောင်းကိုလည်း တွေ့ဟိနိုင်ပါသေးရေ။

ကျောင်းတော်ဟောင်းနီရာတွင် ကျောက်တံတိုင်းအပိုင်းအစတိ၊ စဉ့်လက်ရာ ကြမ်းခင်းပြားတိ၊ အုတ်ကြွပ်ခေါင် မိုးပြားတိကိုလည်း အဆိုပါနီရာ၌ လေ့လာတွေ့ဟိနိုင်ပါရေ။ မဟာဝိဇယျရံသီ ဆရာတော်ကြီးအတွက် တည်ဆောက် လှူဒါန်းခသဖြင့် မဟာဝိဇယျရံသီ စေတီတော်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ ဘုရင်မင်းစောမွန်ဧ့ ညီတော် မင်းခရီ(ခ)နရနုကလည်း နန်းတက်ဘုရားအဖြစ် ဤမဟာဝိဇယျရံသီစေတီတော်ကို ထပ်မံပြုပြင်လှူဒါန်းခပါရေ။ အေဒီ (၁၄၈၆) ခုနှစ်တွင် အင်းဝမှ ကဗျာစာဆိုသျှင် သျှင်တေဇောသာရနန့် ၎င်းဧ့ ဆရာသျှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့ ရခိုင်ပြည်သို့ ကြွရောက်လာစဉ်က ဤမဟာဝိဇယျရံသီ ကျောင်းတော်၌ ခေတ္တသီတင်းသုံးခရေဟု သိဟိရပါရေ။ “သျှင်သာရခိုင် တန်ဆောင်လော့”ကဗျာကို ဒေကျောင်းတိုက်ကြီးတွင်ပင် ရေးသားစပ်ဆိုခရေဟု သိဟိရပါ ရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
မဟာဝိဇယျရံသီစေတီတော်ရေ ပေ (၂၀၀) ကျော်ခန့်မြင့်ရေ တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက် လှူဒါန်းထားရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေမှာ (၈) မျက်နှာဖြစ်ပြီး တစ်မျက်နှာနန့် တစ်မျက်နှာ အတိုင်းအတာတိတူညီမှုမဟိချေ။ ထောင့်မျက်နှာတိမှာ တစ်မျက်နှာလျှင် (၁၉) ပေခန့်ဟိပြီး ဘေးမျက်နှာတိမှာ တစ်မျက်နှာလျှင် (၂၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေအချင်း (၄၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အမြင့်လည်း (၄၅) ပေကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ ပစ္စယံနှစ်ဆင့်ဟိ လေးမျက်နှာစလုံး၌ မုခ်တံကဲတိဖွင့်ထားပါရေ။ မုခ်တံကဲထဲတွင် (၃) ပေကျော်ခန့်ဟိရေ ကျောက်ဆင်းတုတော်တိကို ပူဇော်ထားပါရေ။ မုခ်တံကဲမျက်နှာပြင်တွင် ရှေးခေတ် ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော် အပေါ်ပစ္စယံတစ်ဆင့်ကို ခိုနန်းချိုးတိဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါရေ။ စေတီတော်ခေါင်းလောင်းမှောက်မှ အပေါ်ကို အဝိုင်းပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ ထီးတော်ကိုလည်း ကျောက်ထီးတော်ဖြင့် ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော် ကြီးဧ့ အနောက်ဘက်တွင် သိမ်တိုင်ကြီးတိ စိုက်ထူထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဒေကျောက်သိမ်တိုင်ကြီးတိကို အကြောင်းပြုပနာ မဟာဝိဇယျရံသီစေတီတော်ကို ဒေသခံတချို့က သိမ်ကြီးတောင်စေတီဟု ခေါ်တွင်ကြရေကိုလည်း
ကြားသိရပါရေ။ မဟာဝိဇယျရံသီစေတီတော်မှာ ခန့်ညားထည်ဝါရေ ကျောက်စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါ ရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>6uvn5ynkhkfmd3w3vg6sxsgyi8n0utw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မာဂဓဘာသာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1912</id>
    <revision>
      <id>20856</id>
      <parentid>7434</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q122204620}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48097" sha1="ca8qkt6ueo35uvz1pao1orzh2a7oi9r" xml:space="preserve">မဂဓတိုင်း၌ ဖြစ်ရေစကား၊ မဂဓတိုင်းသုံး ဘာသာစကား၊ အရိယလူမျိုးရို့ ခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုအပ်ရေ စကား။ (ယင်းဘာသာ စကားကို ကမ္ဘာဦး လူသား, ဗြဟ္မာ, သူတစ်ပါးရို့ စကားပြောသံ မကြားရသေးရေ ကလေးနန့် တောတွင်းလူရိုင်း, ဘုရားသျှင်ရို့ ပြောဆိုကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရူ၊ နှာ။ ၄၁။ နိရယေ တိရစ္ဆာနယောနိယံ ဇပတ္တိဝိသယေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေဘိ သဗ္ဗတ္ထ မာဂဓဘာသာဝ ဥဿန္နာ၊ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၁။ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၀။ မူလဋီ၊၂၊၁၉၂။)&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆&lt;/ref&gt;

== မာဂဓဘာသာ ==
မာဂဓဘာသာဆိုရေ (ယင်း နာမည်ကပင် ညွှန်ပြထားပြီးဖြစ်၍) [[မဂဓတိုင်း]]သားရို့ ပြောဆို သုံးစွဲရေ ဘာသာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပေပြီ၊ ဒေဘာသာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အရာမှာ [[ဗုဒ္ဓ|ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ]]ဧ တရားတော်တိဖြစ်ရကား ယင်း မာဂဓဘာသာဆိုရေမှာလည်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပေါ်ထွန်းချိန်ခေတ်နန့် ထိုခေတ်ဧ အနီးဖြစ်သည့် ရှေ့နောက်ခေတ်ရို့၌ မဂဓတိုင်းသူ တိုင်းသားရို့ ပြောဆိုသုံးစွဲကတ်ရေဘာသာ ဖြစ်ရေဟုလည်း ထပ်ဆင့် မှတ်သားရာဧ။&lt;ref&gt;ဒေမာဂဓဘာသာဧ အစပြုရာဌာနနန့်ပတ်သက်၍ အနောက်တိုင်းပညာသျှင်ရို့ဧ အယူအဆအမျိုးမျိုးကို ပါမောက္ခဂိုက်ဂါးဧ Pali Literature and Language, စာမျက်နှာ ၃-၄ ရို့တွင်လည်းကောင်း, Encyclopedia Britannica, အတွဲ ၁၇ စာမျက်နှာ ၁၄၆-တွင်လည်းကောင်း, တွိ့ဟိနိုင်ရေ။ 
&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== မာဂဓဘာသာဖြင့်ပင် တရားဟော ==
ဘုရားသျှင်ကိုယ်တော်မြတ်ရေလည်း မာဂဓဘာသာဖြင့်ပင် တရားတော်တိကို ဟောကြားတော်မူခရေဟု မှတ်ယူအပ်ပေရေ။ ဇာကြောင့်ဆိုကေ ဘုရားသျှင် [[သစ္စာလေးပါး]] တရားကို ထိုးထွင်း၍ သိမြင်ရာအရပ်ရေ မဂဓဒေသ = မဂဓတိုင်း ဖြစ်ဧ၊ ဘုရားသျှင် ဒေသစာရီ ကြွချီ၍ သတ္တဝါအပေါင်းရို့အား တရားအမြိုက်ဆီး တိုက်ကျွေးရာ အရပ်ရေလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် မဂဓတိုင်းနန့် [[ကောသလတိုင်း]]ရို့ ဖြစ်ဧ၊ ယင်းခါကလည်း မဂဓတိုင်း သျှင်ဘုရင်ရို့ တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမားချိန်ဖြစ်၍ မာဂဓဘာသာကို ၎င်းအရပ်ရို့တွင် လူတိုင်းပင် နားလည်မည် ဖြစ်ရကား ဘုရားသျှင်ရေ ယင်း လူတိုင်းနားလည်နိုင်မည့် မာဂဓဘာသာဖြင့် ဟောကြားတော် မူမည်ဖြစ်လီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့်လည်း သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ ပဋိသမ္ဘိဒါဝိဘင်းအဖွင့်၌ “'''မြတ်စွာဘုရားရေလည်း ပိဋကတ်သုံးပုံဆိုရေ ဘုရားစကားတော်ကို ပါဠိတော်အစဉ်သို့ တင်တော်မူရေအခါ မာဂဓဘာသာဖြင့်သာကေ တင်တော်မူရေ'''”&lt;ref&gt;၂။ “သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါပိ တေပိဋက ဗုဒ္ဓဝစနံ တန္တိံ အာရောပေန္တော မာဂဓဘာသာယ ဧဝ အာရောပေတိ။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၁)”ဆိုရေ၎င်းအဋ္ဌကထာကို ထောက်၍ တန္တိအနာရောပိတပကိဏ္ဏကဓမ္မဒေသနာကို ဟောတော်မူရေကာလ၌ အများနားလည်စေခြင်းငှါ “ဒေသီယမာဂဓီဘာသာဖြင့်လည်း ဟောတော်မူရေဟု ယူဆဖွယ်ဟိဧ၊ ဒေသီယမာဂဓီဘာသာဆိုရေ ထိုကာလ မဂဓတိုင်း၌ ပြောဆိုသုံးစွဲရေ တိုင်းရင်း ဘာသာစကားတည်း။ (မောဂ်၊နိသျ၊နိဒါန်း-ဇ)&lt;/ref&gt;ဟု မိန့်ဆိုလျက်ဟိလီရေ။ &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== ဖောက်ပြန်ပြောင်းလွဲခြင်းမဟိရေ ဘာသာ ==
ယင်း မာဂဓဘာသာကား သဘာဝနိရုတ္တိဖြစ်မှုဆိုရေ ဂုဏ်ထူးဝိသေသနန့် ပြည့်စုံအနိန်နန့် ဘာသာတကာရို့ထက် ထူးခြားရေ ဘာသာဖြစ်ဧ။ သဘာဝနိရုတ္တိဆိုရေမှာ မိမိဆိုလိုရေ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဖောက်ပြန်ပြောင်းလွဲခြင်းမဟိပဲ တိတိကျကျ ဖော်ပြနိုင်စွမ်းရေဖြစ်၍ ဘုရားသျှင် စရေ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ရို့ သုံးစွဲအပ်ရေဘာသာဟု ဆိုလိုရေ။&lt;ref&gt;၃။ ဓမ္မနိရုတ္တာဘိလာပေတိ ဧတ္ထ ဓမ္မသဒ္ဓေါ သဘာဝဝါစကောတိ ကတွာ အာဟ “ယာ သဘာဝနိရုတ္တိ”တိ၊ အဝိပရီတနိရုတ္တီတိ အတ္ထော။ (မူလဋီ၊၂၊၁၉၁)။ အဝိပရီတနိရုတ္တီတိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ အာစိဏ္ဏာ တဿ တဿ အတ္ထဿ ဝါစကဘာဝေ နိရုဠှာ ယာထာဝနိရုတ္တိ။ (အနုဋီ၊၂၊၁၉၂)
&lt;/ref&gt; တနည်းအားဖြင့် ဆိုရကေ ဖောက်လွှဲဖောက်ပြန် တိမ်းယိမ်းပျက်စီးခြင်း မဟိ ပကတိအတိုင်း တည်ရေ ဘာသာဟု ဆိုလိုပေရေ။ 

အခြားရေဘာသာရို့ရေ ကာလတစ်ပါးသို့ရောက်ကေ ဧကန် ပြောင်းလဲပျက်စီးကြဧ၊ မာဂဓဘာသာကား နီရာအချို့၌ဖြစ်စေ တခါတရံ၌ဖြစ်စေ ပြောဆိုသူရို့ အလွဲလွဲ အမှားမှား ရွှတ်ဆိုသင်ယူခြင်းစရေအကြောင်းကြောင့် ဖောက်ပြန် ပြောင်းလဲ ပျက်စီးရာကေလည်း နီရာ အားလုံး၌ဖြစ်စေ အခါခပ်သိမ်းဖြစ်စေ ပြောင်းလဲခြင်း မဟိပေ။&lt;ref&gt;၁။ သေသာ...အဋ္ဌာရသ ဘာသာ ပရိဝတ္တန္တိ၊ အယမေဝေကာ ယထာဘုစ္စဗြဟ္မဝေါဟာရ အရိယဝေါဟာရ-သင်္ခါတာ မာဂဓဘာသာ န ပရိဝတ္တတိ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၁-၂)။ သေသာ ပရိဝတ္တန္တိ ဧကန္တေန ကာလန္တရေ အညထာ ဟောန္တိ ဝိနဿန္တိ စ။ မာဂဓာ ပန ကတ္ထစိ ကဒါစိ ပရိဝတ္တန္တိပိ န သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗထာ စ ပရိဝတ္တတိ၊ ကပ္ပဝိနာသေပိ တိဋ္ဌတိယော။ (မူလဋီ၊၂၊၁၉၂)။ မနုဿာနံ ဒုရုဂ္ဂဟဏာဒိနာ ကတ္ထစိ ကဒါစိ ပရိဝတ္တန္တပိ ဗြဟ္မလောကာဒီသု ယထာသဘာဝေနေဝ အဝဋ္ဌာနတော န သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗသာ စ ပရိတ္တတိ။ (အနုဋီ၊၂၊၁၉၄)&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== ကမ္ဘာဦးလူသားရို့ဧ ဘာသာ ==
အကြောင်းကား “[[ငရဲ|ငရဲဘုံ]], [[တိရစ္ဆာန်|တိရစ္ဆာန်ဘုံ]], [[ပြိတ္တာ|ပြိတ္တာဘုံ]], လူ့ပြည်,&lt;ref&gt;၂။ လူ့ပြည်၌ မာဂဓီဘာသာကို အပြောတိဧ ဆိုစော်မှာ ဒေသီယမာဂဓီဘာသာ([[ဟင်ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီဘာသာ]])ကို ရည်၍ ဆိုဟန်တူဧ၊ ထိုစကားကိုလည်း [[ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း|ဇမ္ဗူဒီပ]]ဟု ခေါ်ရေ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|ဣန္ဒြိယတိုင်း]]ကို ရည်၍ ဆိုရေဟု ယူမှ ပစ္စက္ခ ယုတ္တိ ဟိနိုင်မည်။ (မောဂ်၊ နိသျ၊ နိဒါန်း-ဆ) &lt;/ref&gt; [[နတ်ပြည် ၆ ထပ်|နတ်ပြည်]], [[ဗြဟ္မာဘုံ|ဗြဟ္မာ့ပြည်]]ရို့၌ မာဂဓဘာသာကိုသာ အပြော တိဧ”ဟု သမ္မောဟဝိနောဒနီ၌&lt;ref&gt;၃။ စာမျက်နှာ-၃၇၁။ &lt;/ref&gt; မိန့်ဆိုချက်အရ ကမ္ဘာပျက်ရေအခါမှာပင် ကမ္ဘာပျက်ရာတွင် မပါဝင်ရေ ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ သဘာဝအားဖြင့် တည်ဟိနိုင်ရေကြောင့်တည်း။ 

ကမ္ဘာပျက်ရာတွင် မပါဝင်ရေ ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ သဘာဝအတိုင်း မဖောက်မပြန် တည်ဟိခရေကြောင့်လည်း မာဂဓဘာသာရေ ကမ္ဘာဦးလူသားရို့ဧ ဘာသာလည်း ဖြစ်ခပေရေ။ ထင်ရှားစေဦးအံ့- ကမ္ဘာဦးလူသားရို့မှာ ဗြဟ္မာ့ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့ပြည်သို့ ဥပပါတ် ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ရောက်လာကြသူတိဖြစ်ကြဧ။ ၎င်းရို့ရေ ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ဟိစဉ်က ဗြဟ္မာ့ပြည်တွင် အများသုံး မာဂဓဘာသာကို ပြောဆိုခကြသူတိ ဖြစ်၍ လူ့ပြည်၌ လူသားအဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်လာကတ်ရေအခါ မာဂဓဘာသာကိုပင် ပြောဆိုကတ်လီလိမ့်မည်။ ယင်းချင့်ကြောင့်ပင် မာဂဓဘာသာကို ပြောသူတိ စာရင်း၌ ကမ္ဘာဦးလူသားရို့ကိုပါ ထည့်သွင်း၍ ကျမ်းဂန်ရို့၌&lt;ref&gt;၄။ ရူပသိဒ္ဓိ နာမ်ကျမ်း အစနန့် ကာရိကာသဒ္ဒါငယ် ဂါထာနံပါတ်-၁၅၈။ &lt;/ref&gt; ပြဆိုခကြခြင်းဖြစ်ပေရေ။ ကမ္ဘာဦးလူသားရို့ မာဂဓဘာသာကိုပြောရေဟု သိရအနိန်နန့် မာဂဓဘာသာရေ ဘာသာတကာရို့ဧ အရင်းဖြစ်ရေ မူလဘာသာလည်း ဖြစ်တော့ရေ၊ သို့ဖြစ်၍လည်း မာဂဓဘာသာ ဝါ-ပါဠိ-ဘာသာကို မူလဘာသာဟု သုံးစွဲရေကိုလည်း တွိ့ရခြင်းဖြစ်ပေရေ။ &lt;ref&gt;၅။ ပရိဝတ္တေသိ သဗ္ဗာပိ၊ သီဟဠကထာ တဒါ။ သဗ္ဗေသံ မူလဘာသာယ၊ မာဂဓာယ နိရုတ္တိယာ။ (မဟာဝံ၊ ၃၇၊၂၄၄)။ ဒေနိဒါန်း စာမျက်နှာ ၂-လည်း ပြန်ကြည့်ပါ။ &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== အနမတဂ္ဂသံသရာ ခရီး၌ ပြောခရေ ဘာသာ ==
၎င်းပြင် – မာဂဓဘာသာရေ သဘာဝနိရုတ္တိဖြစ်သည့်အလျောက် အခြား မည်သည့်စကားသံ ကိုမျှ မကြားရသူရေ အလိုအလျောက် ကြံဖန်ပြောဆိုနိုင်ပါမူ မာဂဓဘာသာသို့ သက်ဝင်ရေစကားကိုသာ ပြောဆိုပေလိမ့်မည်”&lt;ref&gt;၁။ ယောပိ အဂါမကေ မဟာရညေ နိဗ္ဗတ္တော၊ တတ္ထ အညော ကထေန္တော နာမ နတ္ထိ၊ ရေပိ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဝစနံ သမုဋ္ဌာပေန္တော မာဂဓဘာသမေဝ ဘာသိဿတိ။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၁)။ ဒေ၌ “ဘာသတိ” ဟု ဧကန်အားဖြင့် မဆိုပဲ “ဘာသိဿတိ” ဟု အားပြော့ရေ အနာဂတ် ဝိဘတ်ဖြင့် ဆိုထားရေကိုလည်း သတိပြုသင့်ဧ။ &lt;/ref&gt; ဟု သမ္မောဟဝိနောဒနီ၌ မိန့်ဆိုလျက် ဟိဧ။ ၎င်း၌ ဆိုလိုစွာမှာ အနမတဂ္ဂသံသရာ ခရီး၌ မာဂဓဘာသာကို မရေမတွက်နိုင်အောင် ပြောကြားလေ့ ကျက်ခဘူးလှပြီဖြစ်၍ သံသရာခရီးရေမှန်သမျှ မာဂဓဘာသာ ဗီဇမျိုးစေ့ ကိန်းလျက်ဟိရကား စကားပြောရန်အချိန်တန်၍ အခြားမည်သည့်ဘာသာစကားသံကိုမျှ မကြားဘူးသူဖြစ်ပါက အလိုအလျောက် သဘာဝနိရုတ္တိဗီဇမှ ထ၍ပေါက်လာရေ မာဂဓဘာသာကိုပင် ပြောဆိုပေလိမ့်မည်ဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်ပေရေ။ ယင်းသို့ ပြောနိုင်ရေဆိုကေလည်း [[အဘယာရာမဆရာတော်]] မိန့်တော်မူရေနန့်အညီ ပြည့်စုံရေ မာဂဓဘာသာ မဖြစ်ရာ၊ တဖဲ့ချေမျှရေ မာဂဓပျက် စကားသာ ဖြစ်တန်ရာရေ၊ ပြည့်စုံရေ မာဂဓဘာသာကို လေ့လာသင်ကြားသူပင် တတ်နိုင်ခဲစွ၊ အလိုအလျောက် ဘယ်မှာတက်နိုင်ပါအံ့နည်း။ &lt;ref&gt;၂။ မောဂ်၊ နိသျ၊ နိဒါန်း-စ။ &lt;/ref&gt;

ထို့ပြင်လည်း ပါဠိဟုဆိုအပ်ရေ မာဂဓဘာသာရေ သဘာဝနိရုတ္တိဖြစ်၍ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ဧ အရာလည်း ဖြစ်ဧ။ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကိုရကေ မာဂဓဘာသာကို အလိုအလျောက် တတ်နိုင်သည့်နည်းတူ မာဂဓဘာသာ၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာခြင်းရေလည်း [[ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်]]ကို ရခြင်းဧ အကြောင်းတစ်ပါးဖြစ်လီရေ။&lt;ref&gt;၃။ ပုဗ္ဗယောဂေါ ဗာဟုသစ္စံ၊ ဒေသဘာသာ စ အာဂမော ။ ပ။ ပဋိသမ္ဘိဒပစ္စယာ။ ... ဒေသဘာသာ နာမ ဧကသတဝေါဟာရကုသလတာ၊ ဝိသေသေန ပန မာဂဓိကေ ကောသလ္လံ။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇)။ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏလာဘီ ပုဂ္ဂလော အသိက္ခန္တောပိ မာဂဓဘာသံ ဇာနာတိ။ အညံ ဘာသံ သိက္ခန္တောဝ ဇာနာတိ၊ နာသိက္ခန္တော။ (ဘေဒစိန္တာဋီကာဟောင်း၊ ၅-ဂါထာအဖွင့်)။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၁-လည်း ကြည့်။ &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== ဝိနည်းကံဆောင်ရာမှာ ကျေးဇူးတိ ==
မာဂဓဘာသာရေ ဆိုခပြီးရေ ဂုဏ်ရို့နန့်သာ ပြည့်စုံရေမဟုတ်သေး၊ သာသနာတော်ဧ အသက်ဟုဆိုအပ်ရေ [[ဝိနည်းကံ]]ဆောင်ရာရို့၌လည်း လွန်စွာကျေးဇူးတိပေရေ။&lt;ref&gt;၄။ သာသနဿုပကာရတ္တာ၊ မာဂဓောဝိဓ ဂယှတေ။ ရေ ဟာနုသာဝနံ ပဋိသမ္ဘိဒါယ စ ပစ္စယော။ (ဘေဒစိန္တာ၊ ၅)
ရေ ဟိ မာဂဓော သဒ္ဒေါ ကမ္မဝါစာနုသာဝနဉ္စ ဟောတိ ပဋိသမ္ဘိဒါယ ပစ္စယော စ။ ၎င်း၊ ဒီပနီ။&lt;/ref&gt; ထိုစကား မှန်ဧ၊ ရဟန်းခံခြင်း, သိမ်သမုတ်ခြင်း စရေ သာသနာတော်ဧ မူလဘူတဖြစ်သည့် သံဃာ့ကံရို့ကို အောင်မြင်ထမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရာ၌ ဆိုင်ရာကမ္မဝါစာရို့ရေ မပါကေ မပြီးရေ အရာတိဖြစ်ကြဧ၊ ၎င်းကမ္မဝါစာရို့ကို သိထိလ, ဓနိတ, ဝိမုတ္တ, နိဂ္ဂဟီတ ပီသအောင် ရွတ်ဖတ်နိုင်မှ ကံမြောက်ဧ၊ ယင်းသို့ ရွတ်ဖတ်နိုင်ရန်မှာလည်း မာဂဓပါဠိဘာသာဆိုင်ရာ ရွတ်ဖတ်နည်းဖြစ်သည့် သိထိလ, ဓနိတ စရေ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိဆယ်ပါးကို ကျွမ်းကျင်ရပေမည်။ ယင်းသို့ ကျွမ်းကျင်မှသာ ကမ္မဝါစာကို မပျက်မစီးစေပဲ ကံအထမြောက်အောင် ရွတ်ဖတ်နိုင်မည် ဖြစ်ပေရေ။&lt;ref&gt;၅။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၄၇-၈-ကြည့်။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၉-လည်းကြည့်။ &lt;/ref&gt; မာဂဓဘာသာကို မတတ်ကေကား [[ကမ္မဝါစာ]]ရို့ကို အောင်မြင်ထမြောက်အောင် ရွတ်ဖတ်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ မာဂဓဘာသာရေ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသာသနာတော် အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့ ရီး၌ အလွန် အရီးပါ အရာရောက်ရေ ဘာသာထူး ဘာသာမြတ် ဖြစ်လေတော့ရေ။ &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== ဘုရားတရားကို ကိုယ်ပိုင်ဘာသာဖြင့်နားလည်ကြ ==
ဘုရားသျှင်ရေ မာဂဓဘာသာဖြင့် ဒေသနာဓမ္မစက်ကို ဟောမြွက်တော်မူရေဟု ဆိုခဧ၊ ယင်းပိုင် ဖြစ်ကေ မာဂဓဘာသာစကားမတတ်သူ ဝေနေယျတရားနာသူရို့မှာ တရားတော်ကို ဇာပိုင် နားလည်နိုင်ပါသနည်း ဆိုရေ ပြဿနာရေ ပေါ်ထွက်လာဧ၊ အဖြေကား—ဘုရားသျှင်ရေ မာဂဓဘာသာဖြင့်ပင် တရားတော်ရို့ကို ဟောကြားတော်မူရေမှာ အမှန်ပင်၊ ယင်းပိုင် ဘုရားသျှင်က မာဂဓဘာသာဖြင့် ဟောကြားကေလည်း တရားနာယူသူ ဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကပုဂ္ဂိုလ်ရို့ကမူကား မိမိရို့ သက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာဖြင့်ပင် နားလည်ကြလီရေ။ ဥပမာ—ဒမိဠလူမျိုးရို့ကလည်း ဒမိဠဘာသာစကားဖြင့် ဟောကြားနေရေဟုထင်၍ အန္ဓကလူမျိုးရို့ကလည်း အန္ဓကဘာသာဖြင့်ပင် ဟောညွှန်ပြသ ဆုံးမနေရေဟု ထင်လီရေ၊ ယင်းသို့ ထင်ရခြင်းရေပင် အစိန္တေယျ ဂုဏ်တော်လေးပါးရို့တွင် ဝါစာအစိန္တေယျ ဂုဏ်တော်ဆိုရေ ဘုရားသျှင်ဧ အာနုဘော်ပင် ဖြစ်လီရေ။ &lt;ref&gt;၁။ ဧကော ဧဝ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာဃောရေ ဧကသ္မိံ ခဏေ ပဝတ္တမာနော နာနာဘာသာနံ သတ္တာနံ အတ္တနော ဘာသာဝသေန အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဂဟဏူပဂေါ ဟုတွာ အတ္ထာဓိဂမာယ ဟောတိ။ အစိန္တေယျော ဟိ ဗုဒ္ဓါနံ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေါတိ သဗ္ဗသတ္တာနံ သကသကဘာသာနုရူပတော ရေတပထမာဂစ္ဆတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ (ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၉-၂၀)။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄-စရေရို့လည်းကြည့်။ တနည်းလည်း ဘုရားသျှင်ရေ လူသာမန်ရို့ စကားတခွန်းပြောချိန်တွင် ၁၂၈-ခွန်းပင် ပြောဆိုနိုင်အောင် လျင်မြန်ရေ စကားတော်ဟိရကား မာဂဓမတတ်ရေ တရားနာသူရို့အတွက်၎င်းရို့ နားလည်နိုင်မည့် ဘာသာတိဖြင့် လျင်မြန်စွာ ပြန်ဆိုဟောကြားတော်မူရေဟုလည်း ယူဆနိုင်ရေ၊ အကြောင်းကား ကုလသမဂ္ဂစရေ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ လူမျိုးစုံစည်းဝီးသည့် ဌာနရို့၌ မိန့်ခွန်းပြောသူဧ (သတ်မှတ်ထားရေဘာသာဖို့တွင် တစ်ခုခုရေ)ဘာသာ စကားကို အခြားဘာသာတစ်ခုသို့ ပြန်ဆိုပြောကြားပီးသူတိဟိရာ ၎င်းရို့ပြန်ဆိုမှုရေ မူလပြောသူနန့် တပြိုင်နက်တည်း ပြောနေရေထင်ရလောက်အောင် လျင်မြန်ရေကို တွိ့ရရေကြောင့်တည်း။ ၎င်းရို့ပင် ဒေမျှ စွမ်းဆောင်နိုင်ကေ အစိန္တေယျ ဂုဏ်တော်သခင် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်သျှင် အဖို့မှာကား ဆိုဖွယ်ရာ မဟိပြီ။ &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== ပြာကြိုဋ်ဘာသာအပါအဝင်ဖြစ်ရေ မာဂဓီဘာသာမဟုတ် ==
အဋ္ဌကထာဋီကာရို့၌ မာဂဓဘာသာဟုခေါ်ရေ ပါဠိဘာသာကိုပင် ရူပသိဒ္ဓိ စရေ ကျမ်းရို့၌ '''မာဂဓီဘာသာ'''ဟု ခေါ်ဝေါ်ရေကို တွိ့ရရေ၊ အဘယာရာမဆရာတော်လည်း မောဂ္ဂလ္လာန်နိသျနိဒါန်း၌ မာဂဓီဘာသာဟုပင် သုံးစွဲရီးသားတော်မူရေကို တွိ့ရရေ၊သို့ ခေါ်ဝေါ်ရီးသားကြကေလည်း မာဂဓဘာသာရေ '''ပြာကြိုဋ်ဘာသာ'''ရို့တွင်&lt;ref&gt;၂။ ပါကတ, ရေရသေနီ, မာဂဓီ, အဒ္ဓမာဂဓီ, ပေသာစီ, စူလိကာပေသာစီ, အပဗ္ဘံသရို့ကား ပြာကြိုဋ်ဘာသာ မျိုးရို့တည်း ။ &lt;/ref&gt; အပါအဝင် ဖြစ်ရေ မာဂဓီဘာသာကား မဟုတ်ပေ။ &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== မာဂဓီဘာသာအကြောင်း ==
ထိုစကားကို ချဲ့ဦးအံ့၊ ပြာကြိုဋ်ဘာသာရို့တွင် “မာဂဓီ” ခေါ်ရေ ဘာသာတစ်ခုလည်း အပါအဝင်ဖြစ်ဧ၊ ၎င်းဘာသာဧ ဖြစ်ပေါ်ရာဒေသ သို့မဟုတ်၎င်းဘာသာကို သုံးစွဲရာဒေသကား (မာဂမီဆိုရေ ယင်းနာမည်ကိုထောက်၍) မဂဓတိုင်းပင် ဖြစ်လီရေ။&lt;ref&gt;၃။ မဂဓုပ္ပန္နေဘာသံ တံ၊ မာဂဓိံ သမ္မစက္ခတေ။ (ဆဗ္ဗာသာစန္ဒြိကာ၊ နှာ-၄)&lt;/ref&gt; ဒေမာဂဓီဘာသာကို [[အရေကမင်း|အရေကမင်းကြီး]]ဧ နိုင်ငံတော်မြောက်ပိုင်းနန့် အရှေ့ပိုင်းဟိ ခါလသီ, မိရဋ, လောရိယာ, သဟသရာမ, ဗရာဗရ, ရာမဂဍ, ဓောလိနန့် ဇောဂဍ စရေဌာနရို့တွင် တည်ဟိရေ အရေကကျောက်စာတိပေါ်တွင်တွိ့ဟိနိုင်ပေရေ။ ယပြီးနောက် နာဋက(ပြဇာတ်)ကျမ်းရို့တွင်အသုံးပြုရေ ပြာကြိဋ် ဘာသာရို့တွင်လည်း မာဂဓီဘာသာပါဟိရေကို တွိ့ဟိရပြန်ရေ။ မာဂဓီဘာသာကို အစောဆုံး အသုံးပြုရေကျမ်းကား အသျှင်အဿဃောသဧ နာဋကကျမ်းပင် ဖြစ်လီရေ၊ ၎င်းဧ နောက် တွင်ကား ဘာသ, ကာလိဒါသ စရေ ဆရာကြီးရို့ဧ နာဋကရို့၌လည်းကောင်း, မတ္တိကာသကဋိကာခေါ် နာဋက၌လည်းကောင်း, အခြား နာဋကကျမ်းတိ၌လည်းကောင်း, မာဂဓီဘာသာကို သုံးစွဲရေကို တွိ့ဟိနိုင်ပေရေ။ 

၎င်းပြင် ဝရရုစိဆရာဧ ပါကတပ္ပကာသကျမ်း, စဏ္ဍဆရာဧ ပါကတလက္ခဏကျမ်း, ဟေမစန္ဒြ ဆရာဧ သိဒ္ဓဟေမစန္ဒြကျမ်း (အဋ္ဌမပိုင်း), ကြမဒီသူရဆရာဧ သံခိတ္တသာရကျမ်း, လက္ခမီဓရ ဆရာဧ ဆမ္ဘာသာစန္ဒြိကာကျမ်း မာကဏ္ဍေယဆရာဧ ပါကတသဗ္ဗသွကျမ်း, သိံဟရာဇဆရာဧ ပါကတရူပါဝတာရကျမ်းစရေ ပြာကြိုဋ်ဘာသာကို အပြည့်အစုံပြရေ သဒ္ဒါကျမ်းရို့တွင်လည်း မာဂဓီဘာသာကို တသီးတခြား ပြဆိုလျက်ဟိရေကို တွိ့ရလီရေ။ 

နာသျှတ္တရကျမ်းပြု ဘရတမုနိဧ ပညတ်ချက်အရ ဒေ မာဂဓီဘာသာကို နာဋကကျမ်းရို့တွင် ဘုရင်ဧ နန်းတွင်းသူ နန်းတွင်းသားတိ တွင်းတူးသမားတိ အရက်ဆိုင်ပိုင်သျှင်တိ မြင်းထိန်းတိ လွမ်းခန်းသို့ရောက်နီရေ ဇာတ်ဆောင်တိနန့် ကိုယ်ရံတော်တိအတွက် အသုံး ပြုရလီရေ။&lt;ref&gt;၁။ မာဂဓီ တု နရိန္ဒာနံ၊ အန္တေပုရနိဝါသိနံ။ (၁၇၊ ၅၀။)။ သုရင်္ဂါခနကာဒီနံ၊ ရေဏ္ဍကာရ’ဿရက္ခိနံ။ ဗျသနေ နာယကာနံ စ၊ အတ္တရက္ခာသု မာဂဓီ။ (၁၇၊ ၅၆။)&lt;/ref&gt; ၎င်းပုဂ္ဂိုလ်ရို့ပြောရေ စကားတိကို သက္ကတဘာသာဖြင့်မရီးပဲ မာဂဓီဘာသာဖြင့် ရီးရလီရေ။ မာကဏ္ဍေယဧ ပါကတသဗ္ဗ၌မူကား အထက်ပါရို့သာမက ရက္ခိုက်တိ, ဘိက္ခုတိ, အထီးကျန်သူတိနန့် အစေခံ စသူရို့အတွက်လည်း မာဂဓီဘာသာကိုပင် အသုံးပြုရ မည်ဟု ဆိုလီရေ။&lt;ref&gt;၂။ ရက္ခသဘိက္ခုကပဏစေဋာဒျာ မာဂဓိံ အာဟု။ &lt;/ref&gt; ဆမ္ဘာသာစန္ဒြိကာ၌လည်း အလားတူပင် တံငါစသည့် အလွန်ယုတ်နိမ့်သူရို့အတွက် မာဂဓီကိုသုံးရန် ညွှန်ကြားရေကို တွိ့ရပေရေ။ &lt;ref&gt;၃။ ဓီဝရာဒျတိနီစေသု၊ မာဂဓီ ဝိနိယုဇ္ဇတေ။ (ဆဗ္ဘာသာစန္ဒြိကာ၊ နှာ-၅)&lt;/ref&gt;

ယင်းသို့ အောက်တန်းစားရို့ အတွက်သာ မာဂဓီကိုအသုံးပြုရန် ဘရတမုနိစရေ ရှေးသက္ကတ ပညာဟိကြီးရို့ သတ်မှတ်ညွှန်ကြားခကြရကား မာဂဓီဘာသာရေ အောက်တန်းစားရို့ဧ ဘာသာ စကားသာ ဖြစ်လေတော့ရေ၊ ယင်းချင့်ကြောင့်လည်း သရဿတီကဏ္ဌာဘရဏ စရေ ကျမ်းရို့၌—

“ဒေဝါဒီ သက္ကတံ ပါဟု၊ ပါကတံ ကိန္နရာဒယော။ &lt;ref&gt;၄။ ဒုတိယ ပရိစ္ဆေဒ၊ ၉-ဂါထာ။ &lt;/ref&gt;

ပေသာစာဒိံ ပိသာစာဒီ၊ မာဂဓံ ဟီနဇာတယော”

ဟု မာဂဓီဘာသာကို အောက်တန်းချ၍ မိန့်ဆိုခခြင်း ဖြစ်လီရေ။ 
ဒေပိုင် သက္ကတကျမ်းဆရာရို့ အောက်တန်းချ၍ မိန့်ဆိုခခြင်း ခံရရေ မာဂဓီဘာသာကား ဂုအခါ ပါဠိဘာသာဟု ခေါ်အပ်သည့် မာဂဓဘာသာ မဟုတ်နိုင်ပေ။ &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

== ပါဠိဘာသာနန့် မာဂဓီဘာသာရို့ ကွာခြားချက် ==
ယင်း မာဂဓီဘာသာကား သုတိ (နားကြား)အားဖြင့်လည်းကောင်း, လိပ်(အရီးအသား)အားဖြင့်လည်းကောင်း, ပါဠိဘာသာနန့် မတူထူးခြား ကွဲပြားသည့်ပြင် သဒ္ဒါအစီအရင်ရို့၌လည်း တစ်ခုနန့်တစ်ခု ကွာခြားလီရေ။ အောက်ပါ နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို&lt;ref&gt;၁။ဒေနှိုင်းယှဉ်ချက်ကို မောဂ္ဂလ္လာန်နိသျနိဒါန်းမှ ယူရေ၊ ဒေမျှဖြင့် တင်းတိမ်ခြင်းမဟိရေ ပုဂ္ဂိုလ်ရို့ရေ အရေကကျောက်စာရို့ကိုလည်းကောင်း, ကုမာရပါလစဟိတ, မတ္တိကာသကဋိကာ စရေ ပြာကြိုဋ် ကာဗျ, နာဋကကျမ်းရို့ကိုလည်းကောင်း, ပြခပြီး ပြာကြိုဋ်သဒ္ဒါကျမ်းရို့ကိုလည်းကောင်း, ယှာဖွီကြည့်ရှုလေ့လာကြရာဧ။&lt;/ref&gt; ကြည့်ပါ။ 

{| class=&quot;wikitable&quot;
!မာဂဓီ (ကဝိသမယာဂတ)
!ပါဠိ
|-
|ၐဒမာနုၐမံၐဘာလကေ,

ကုမ္ဘၐဟၐ်ၐ ဝၐါဟိ ၐဋိဒေ၊

အဏိံၐံ ပိအာမိ ၐေါဏိဒေ 

ဝလိၐၐဒံ ၐမလေ ဟုဝီအဒိ။
 |သတံ မာနုသမံသဘာရကေ, 

ကုမ္ဘသဟဿံ ဝသာဟိ သဉ္စိတံ၊ 

အနိသံ စ ပိဝါမိ ရေဏိတံ, 

ဝဿသတံ သမရော ဘဝိဿတိ။ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
!မာဂဓီ (အရေကလေခါ)
!ပါဠိ
|-
|ပိယဒသိ လာဇာ မာဂဓံ သံဃံ

အဘိဝါဒေတူနံ အာဟာ

အပါဗာဓတံ စ ဖာသုဝိဟာရတံ စာ။ 
|ပိယဒဿီ ရာဇာ မာဂဓ သံဃံ

အဘိဝါဒေတူန အာဟ

အပ္ပါဗာဓတံ စ ဖာသုဝိဟာရတံ
|}

အထက်ပါ နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို ကြည့်ကေ အောက်ပါ ထူးခြားချက်တိကို တွိ့ရပေမည်။ ပါဠိ၌-

သ   ရေ မာဂဓီ၌  ၐ   ဖြစ်ရေ။ 

တ   ရေ မာဂဓီ၌  ဒ   ဖြစ်ရေ။ 

န   ရေ မာဂဓီ၌  ဏ   ဖြစ်ရေ။ 

ရ   ရေ မာဂဓီ၌  လ   ဖြစ်ရေ။ 

ဝ   ရေ မာဂဓီ၌  ၎င်းဝဗျည်း ပျောက်ရေ။

ဩ (ပုလ္လင်-ပထမာ ဧကဝုစ်) ဧ   ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;၂။ ပထမာ ဧကဝုစ်ဧ ဧ-အပြုကို ပါဠိတော်၌လည်း အနည်းအကျဉ်းတွိ့ရရေ။ သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ သတ္တမေ။ (ဒီ၊၁၊၅၃။ မ၊၂၊၁၈၅)။ နတ္ထိ အတ္တကာရေ နတ္ထိ ပရကာရေ နတ္ထိ ပုရိသကာရေ။ (ဒီ၊၁၊၅၀)။ ယေ အဝိတက္ကေ အဝိစာရေ၊ သေ ပဏီတတရေ။ (ဒီ၊၂၊၂၂၂)၊ ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထ ဖုဿိတဂ္ဂေ။ (ခုဒ္ဒက၊၇။ သုတ္တနိ၊၃၁၄။) ။ (၎င်းဋ္ဌရို့၌လည်းကြည့်)။ ဘောဂဝတီ နာမ မန္ဒိရေ၊ ဝါသာ ဟိရညဝတီတိ ဝုစ္စတိ။ နဂရေ နိမ္မိတေ ကဉ္စနမယေ၊ မဏ္ဍလဿ ဥရဂဿ နိဋ္ဌိတံ။ (ဇာ၊၂၊၂၇၈) ။ န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ (ကထာဝတ္ထု။ ၁-စရေ)။ ယေ လောကာမိသသံယောဇနေ၊ သေ ပဝုတ္တေ။ ...ယေ အာနေဉ္စသံယောဇနေ၊ သေ ဘိန္နေ။ .....ယေ အာကိဉ္စညာယတနသံယောဇနေ၊ သေ ဝန္တေ။ ... ယေ နေဝသညာနာသညာယတနသံယောဇနေ၊ သေ ဥစ္ဆိန္နမူလေ တာလာဝတ္ထုကတေ...။ (မ၊၃၊၄၂-၃)&lt;/ref&gt;

အမြွက်မျှ ထုတ်ပြအပ်ရေ အထက်ပါထူးခြားချက်ရို့ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့်ပင် ပါဠိဘာသာ နန့် မာဂဓီဘာသာရို့ ကွာခြားပုံကို သိနိုင်လောက်ပေပြီ၊ ဒေပိုင်ကေ အသံအားဖြင့်လည်းကောင်း, အရီး အသားအားဖြင့်လည်းကောင်း, သဒ္ဒါအစီအရင်အားဖြင့်လည်းကောင်း, ကွဲပြားခြားနားရေကြောင့် ဒေမာဂဓီဘာသာကို မာဂဓဘာသာခေါ် ပါဠိဘာသာနန့် ရောထွေးမလားစေသင့်ပေ။ &lt;ref&gt;၁။ သို့ရာတွင် ပါဠိတော်ရို့၌ မာဂဓီဆန်ရေ အသုံးအနှုန်းအချို့ကိုကား တွိ့နိုင်ရေ၊ ၎င်းရို့မှာ အထက်၌ ဖော်ပြခရေ ပထမာသိ-ဝိဘတ်ဧ ဧ-အပြုစရေရို့ပင် ဖြစ်ရေ။ &lt;/ref&gt;

မာဂဓီဘာသာလောက် ပါဠိဘာသာနန့် အလှမ်းမဝီးရေ ပြာကြိုဋ်ဘာသာရို့လည်း ဟိကြဧ၊ ၎င်းရို့တွင်လည်း ပေသာစီဘာသာရေ အခြားပြာကြိုဋ်ဘာသာရို့ထက် ပါဠိဘာသာနန့် ပိုပြီးကေနီးစပ်ရေကို တွိ့ဟိရရေ၊ အချို့ ပုဒ်ရို့တွင် ပါဠိဘာသာနန့် ထပ်တူထပ်မျှ တူညီရေကိုပင် တွိ့ဟိရပေရေ၊ အောက်ပါ နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို ကြည့်ပါ။ 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|ပါဠိ
|ပေသာစီ
|ရေရသေနီ
|မာဂဓီ
|-
|လောက
|လောက 
|လောအ
|လောအ
|-
|နဂ
|နဂ
|ဏအ
|ဏအ
|-
|သစီ
|သစီ
|သဒေ
|ၐဒေ
|-
|ရဇတ
|ရဇတ
|ရအဒ
|လအဒ
|-
|ကတ
|ကတ
|ကဒ
|ကဋ
|-
|ကရ
|ကရ
|ကရ
|ကလ
|-
|ဝသ
|ဝသ
|ဝသ
|ဝၐ
|-
|မေသ
|မေသ
|မေသ
|မေၐ
|-
|သာရသ
|သာရသ
|သာရသ
|ၐါလၐ
|-
|ဝစန
|ဝစန
|ဝအဏ
|ဝအဏ
|-
|ပဋ္ဋ
|ပဋ္ဋ
|ပဋ္ဋ
|ပသ္န
|-
|အတ္ထ
|အတ္ထ
|အတ္ထ
|အသ္တ
|-
|ဩ(ပုလ္လင်-ပထမာ)
|ဩ
|ဩ
|ဧ
|}


၎င်းပြင် ပါဠိဘာသာနန့် အလွန်နီးစပ်ရေ အရီးအသားကို ဂူဂျရုတ်နယ်၌ ဟိရေ ဂိရ်နာရ် အရေကကျောက်စာတွင် တွိ့ဟိရရေ၊ နီးစပ်ပုံကို ဖတ်ရှု လေ့လာနိုင်ရန်၎င်းကျောက်စာမှ စာတမ်းအချို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြလိုက်ပေရေ။ 

ဣမံ ဓံမလိပိ ဒေဝါနံ ပြိယေန ပြိယဒသိနာ ရာဉာ လေခါပိတာ၊ ဣဓ န ကိံစိ ဇီဝံ အာရဘိတျာ ပြဗူဟိတဝျံ၊ န စ သမာဇျေ ကတဝျော၊ ဗဟုကံ ဟိ ဒေါသံ သမာဇမှိ ပသတိ ဒေဝါနံ ပြိယော ပြိယဒသိ ရာဇာ၊ အသ္တိပိတု ဧကစာ သမာဇာ သာဓုမတာ ဒေဝါနံ ပြိယသ ပြိယဒသိနော ရာဉာ၊ ပုရာ မဟာနသမှိ ဒေဝါနံ ပြိယသ ပြိယဒသိနော ရာဉော အနုဒိဝသံ ဗဟူနိ ပြာဏသတသဟသ်ရာနိ အာရဘိသု သူပါထာယ၊ သေ အဇ ယဒါ အယံ ဓံမလိပိ လိခိတာ တီ ဧဝ ပြာဏာ အာရဘရေ သူပါထာယ-ဒွေ မောရာ, ဧကော မဂေါ၊ ရေပိ မဂေါ န ဓုဝေါ၊ ဧတေပိ တြီ ပြာဏာ ပဆာန အာရဘိသဌေ။ &lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;

==အဒ္ဓမာဂဓီဘာသာနန့် ပါဠိဘာသာ==
[[ဂျိန်းဘာသာ|ဂျိန်းဝါဒီ]]ရို့ ဘုရားသုံးဘာသာအဖြစ် လက်ခံအသုံးပြုရေ '''အဒ္ဓမာဂဓီ''' ဘာသာရေလည်း ပါဠိဘာသာနန့် နီးစပ်ရေပင်၊ အောက်ပါ အာစာရင်္ဂသုတ်မှ ထုတ်နုတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ။ 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အဒ္ဓမာဂဓီ !! ပါဠိ
|-
| သုယံ မေ အာဝုသံ တေဏ 

ဘဂဝယာ ဧဝံ အက္ခာယံ၊ ဣဟံ 

ဧဂေသိံ နော သန္နာ ဘဝတိ၊ ဧဝံ 

ဧဂေသိံ နော နာတံ ဘဝတိ၊ 

တံ ဇဟာ-“ကေ အဟံ အာသီ? 

ကေ ဝါ ဣအော စုဧ ပေစ္စာ 

ဘဝိဿာမိ?”
 || သုတံ မေ အာဝုရေ တေန 

ဘဂဝတာ ဧဝံ အက္ခာတံ၊ ဣဟ 

ဧကေသံ နော သညာ နော သညာ ဘဝတိ၊ ဧဝံ 

ဧကေသံ နော ဉာတံ ဘဝတိ၊ 

တံ ယထာ- “ကော အဟံ အာသိံ? 

ကောဝါ ဣတော စုတော ပေစ္စ 

ဘဝိဿာမိ?”
|-
| 
|| 
|-
| တထာ ဝိမုတ္တဿ ပရိန္နစာရိဏော၊ 

ဓိတီမတော ဒုက္ခခမဿ ဘိက္ခုဏော။ 

ဝိသုဇ္ဈတီ ဇံသိ မလံ ပုရေ ကဍံ၊ 

သမီရိယံ ရုပ္ပမလံဝ ဇောတိဏာ။ 
|| တထာ ဝိမုတ္တဿ ပရိညစာရိနော၊ 

ဓိတီမတော ဒုက္ခခမဿ ဘိက္ခုနော။ 

ဝိသုဇ္ဈတီ ယသ္မိ မလံ ပုရေ ကတံ၊

သမီရိတံ ရုပ္ပမလံဝ ဇောတိနာ။
|}&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ နိဒါန်း&lt;/ref&gt;
=== ကိုးကား ===
{{Reflist}}
[[Category:ဘာသာစကား]]</text>
      <sha1>ca8qkt6ueo35uvz1pao1orzh2a7oi9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိဖုရားကြီးဂူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1924</id>
    <revision>
      <id>20857</id>
      <parentid>7488</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830475}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6772" sha1="rdd0r8o81w7uwdchcozip5g86shb1rb" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် (၁) မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ ဘုရားအုပ်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်၊ ကိုးရင်းပုထိုးတော်ဧ့ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။
==ကုထိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းတိက္ခာဧ့ မိဖုရားခေါင်ကြီး စောသန္တာကကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၁၅) ခု၊ အေဒီ (၁၅၅၃) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းတိက္ခာ (မင်းဋီကာ) ကိုးရေင်းဘုရားကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေအခါ မိဖုရားခေါင်ကြီး စောသန္တာကလည်း မိဖုရားကြီးဂူကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ မိဖုရားကြီးစောသန္တာ လှူဒါန်းခရေ ဂူဖြစ်ပနာ မိဖုရားကြီးဂူဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ မိဖုရားကြီးဂူနန့်ကပ်လျက် အရှေ့တောင်ဘက် မဟာရံတံတိုင်းမှ (၅) ပေခန့်အနိမ့်တွင် ကျောက်ပလ္လင်ပျက်တစ်ခုကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဘုရားဆင်းတုတော် အကျိုးအပဲ့အနည်းငယ် စုပုံတွေ့ဟိရပါဧ့။ ပလ္လင်လက်ရာမှာ လက်ရာကောင်းတစ်ခုဖြစ်ပါရေ။ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၆) ခုနှစ်က ယှိဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနမှ ထပ်မံပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
မိဖုရားကြီးဂူတော်မှာ ပေ (၅၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းမြို့ရိုးတံတိုင်းပေါ်တွင် မဟာရံကျောက်တံတိုင်း (၄) ဖက် ကာရံပနာ တည်ဆောက်ထားရေ ကျောက်ဂူတော်ကြီးတစ်လုံးဖြစ်ပါရေ။ တောင်ဘက်နန့် အရှေ့ဘက်တွင် မဟာရံတံတိုင်းနန့် တစ်ဆက်တည်း တက်လမ်းလှေကားတိကို တွေ့ဟိရပါဧ့။ မြောက်ဘက်နန့် အနောက်ဘက်တွင်
လှေကားအရာသာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ ဂူတော်ကြီးမှာ အရှေ့အနောက် အရှည်ပေ (၃၀) ခန့်ဟိပြီး တောင်မြောက်အရှည် (၂၄)ပေ ခန့်ဟိပါရေ။ မုခ်ထွက် (၇) ပေခန့်ဟိပါဧ့။ ဂူတော်အမြင့်မှာလည်း (၂၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ လှိုဏ်ဂူတော်ကြီးထဲမှ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ (၁၀) ပေ ခန့်မြင့်ပြီးပခုံးစွန်း နှစ်ဖက်အကျယ် (၅) ပေခန့်နန့် ဒူးစွန်း နှစ်ဖက်အကျယ် (၈) ပေကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ မူလကကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီးကို ရွှေချခပါလိမ့်မည်။ လက်ဟိရွှေမှုန့်နန့် သစ်စေးတိ ကပ်ကျန်နီသေးရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဆင်းတုတော်မှာ ပဇင်္ဂမုဒြာဆင်းတုတော်ကြီးဖြစ်ပြီး လေးမြို့ခေတ်ဟန်ထုလုပ်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးကို ပူဇော်ထားရေ ပလ္လင်တော်မှာကျောက်ပလ္လင်ဖြစ်ပြီး အမြင့် (၄) ပေကျော်ခန့်နန့် အကျယ် (၁၀) ပေကျော်ခန့် ဟိပါရေ။ ကြာမှောက်၊ ကြာလှန်၊ ပွင့်ဖတ်အကြီးအငယ်တိဖြင့် တန်ဆာဆင်ဖွဲ့စည်းထားပါရေ။ ဂူတော်ရင်ပြင်အရှေ့ဘက်တွင် အချင်း (၇) လက်မနန့် အမြင့် (၃) ပေခန့်ဟိရေ သိမ်သမုတ်ကျောက်တိုင်ကိုလည်း တွေ့ဟိရပါရေ။ တောင်အောက်ခြေအရှေ့ဘက်တွင် သိမ်တိုင်အပိုင်းအစတိကိုတွေ့ဟိရပါဧ့။ မိဖုရားကြီးဂူကုန်းတစ်ခုလုံးကို ရှေးခေတ်က သိမ်သမုတ်ခပါလိမ့်မည်။ မူလဂူတော်မှာ အထွတ်ဖြင့်တည်ဆောက်ခပါလိမ့်မည်။ ဂူအထွတ်အပိုင်းအစတိကိုလည်း ဂူပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ဟိရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>rdd0r8o81w7uwdchcozip5g86shb1rb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိုးပန်းဝေ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1936</id>
    <revision>
      <id>20858</id>
      <parentid>7530</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830519}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15730" sha1="71k78xthotkmxcijseeszv1xub3ly4r" xml:space="preserve">ဒေ မိုးပန်းဝေ သာခြင်းရေ ရခိုင်အမျိုးသားရို့ဧ့ ဆက်ဆံရီး အလေ့အထ၊ အသုံးအနှုန်း၊ အပြောအဆို ရောြွပမ်းပြီးပါဟိနီပါရေ။ ဒေမိုးပန်းဝေ သာခြင်းစာ လပျိုနှင့်အပျို ရို့ဧ့ အချစ်ဇာတ်ခင်းကတ်ပုံကို ပေါ်လွင်စီပါရေ။ ရှေးကျပြီးကေ ရခိုင်စာပီအတွက် ဂန္ဓဝင်မြောက် သာခြင်းတစ်ပုဒ်လည်း ဖြစ်ပါရေ။
ဒေနီရာမှာ သာခြင်း အဆုံးထိ မပါဝင်သိမ်းပါ။ ဒေသာခြင်း လက်ထဲဟိရေ အခင်ကြီးရို့ ကျန်နီသိမ်းရေ၊ ပါဒတိကို ဖြည့်စွက်ပီးကတ်ပါ။

==မိုးပန်းဝေ ==
ဇမ္ဗူမယေအောင်မြေ၊ မှန်ကင်းထောင်ကေ၊ ပြောင်ပြောင်ရွှန်းလို့၊
အောင်နန်းတည်ကေ၊ အောင်မြေသိင်္ဃာ၊ ပြဿဒ်ချာမှာ၊ အာဏာစိန်ဖူး၊
ထွန်းရောင်မြူးကေ၊ ရွှေမြောက်ဦး။

လောကမာန်အောင်၊ ဘုန်းခေါင်တသီး၊ အထက်ဆိုရေ၊ ကျောင်းတော်ကြီး
မှာ၊ စံသီးလူလွင်၊ တတ်မြောက်စင်ကေ၊ ရွယ်လျှင်ဆယ့်ငါး၊ ဝတ်စားဆင်ကေ၊
မြင်စိတ်တတ်ယောင်၊ နတ်ယောကျာ်းသို့၊ ရုပ်ကားတင့်တယ်၊ မိုးပန်းဝေနှင့်၊ အရွယ်
တန်ကြ၊ ငယ်ခါကပင်၊ မိဘနှစ်ပါး၊ ကျောင်းသို့လားကေ၊ ပါငြားသည်တုံ၊ နှစ်ယောက်
စုံမှာ၊ အာရုံဟိကေ၊ မျက်စိကျလို့။

ကာလတာရှည်၊ နှမအိမ်သူ၊ မောင်မူကျောင်းသား၊ မြတ်ဆရာနှင့် ရံခါ
လားကေ၊ ပိုးသားမြောက်ပြင်၊ မိုးမေမောင်မှာ၊ ဆေးကြောင်ကောင်းလို့၊ ခတောင်း
ဆင်ကေ၊ ကိုယ်တွင်အင်္ကျီ၊ ဖလာလီနှင့်၊ ဆံချီလည်းကောင်း၊ ခန်ဆာပါကို၊ နေရာ
ရောက်အောင်၊ ဆံခေါက်ပေါင်းလို့၊ ဖဲကောင်းပုဝါ၊ လက်ယာကလျှင်၊ ပက်ခုံး
တင်ကေ၊ ထေရ်ရှင်ရှေ့က၊ အိနြေ ́ကေ၊ တည်ကြည်ြွက၍၊ မေလှယေမောင်၊ ဆရာ
ခေါင်ကို၊ နေရောင်မထိုး၊ ဟတ်ကာဟတ်ကာ၊ ထီးဆတ္တာကို၊ လုံစွာမိုးကေ၊ ကြာရိုး
သဏ္ဌာန်၊ နွဲ့ကိုယ်ဟန်ကို၊ လှစံညက်ကေ၊ စောင့်ကြည့်ချေသော်၊ မေမျက်ခွက်မှာ၊
ထက်ဖက်ကျကေ၊ သောမနဘုံ၊ နှစ်ယောက်စုံမှာ၊ အာရုံမဆိတ်၊ စေတသိတ်လျှင်၊
စစ်မြေပြင်မှာ၊ ထုကျင်တချက်၊ လေပြင်းထန်ကေ၊ တင်းခွန်ရွက်သို့၊ ချစ်သက်နှံမည်။

ကျောင်းတိုက်ခွင်ကို၊ ဝင်သည့်ဆွမ်းအုပ်။
နတ်ပန်းတိမ်ယင်၊ ရွှေနီအုပ်ကို။
သွန်းလုပ်စင်စစ်၊ ဖြစ်မည်မထင်။
ခြောက်ပြစ်စင်ကေ၊ ဝင်တုံရှေ့က။
ယင်းနှမကို၊ မြင်ရသည်မှာ။
ဥပမာကေ၊ ကြီးစွားဒုက္ခ။
ဆင်းရဲသူမှာ၊ ကံမူတိုးကေ၊ ရွှေအိုးရသို့။

သောကစိုးရိမ်၊ အတန်ငြိမ်ကေ၊ မွေ့သိမ်ရူပ၊ ငါ့နှမမှာ၊ ဘယရောဂါ၊
မထောင်းတာကေ၊ မာပါယက်လား၊ မေးလတ်ပါကေ၊ ဖရဏာပီတိ၊ မိုးပန်းဖြူမှာ၊
လူမသိကေ၊ ဟိယက်နှင့်သာ၊ ရှက်တတ်ပါကေ၊ တစ်ခါရန်ထူး၊ ယောကျာ်းဟူကေ၊
လူယဉ်ချောနှင့်၊ မပြောဘူးလို့၊ ကျောင်းဦးမြေပြင်၊ တတ်ထဲတွင်ဝယ်၊ မေလျှင်တိုးတွန့်၊
တလှမ်းခြီကို၊ မချီဝန့်ယောင်၊ တန့်၍နေခါ၊ နောက်ကပါရေ၊ မေတ္တာကြီးခြင်း၊
သူငယ်ချင်းမှာ၊ လှခြင်းကြံစုံ၊ မယ်ချစ်ပုံမှာ၊ ကြုံသည်ဂုနိ၊ တွိယက်နှင့်ကံ၊ ကျန်းမာ
ဟံကို၊ ပြန်ပြောပါလား၊ တစ်ယောက်ကကာ၊ နှမချင်းဆာ ချစ်မေတ္တာနှင့်၊ မာဆာ
ကောင်းခြင်း၊ သတင်းမေးလျက်၊ မမေ့ပျက်မှာ၊ မထွက်တိတ်တိတ်၊ ကြက်အိပ်သော
ဟန်၊ နင့်ပစကို၊ ငါကြည့်ပြန်မည်၊ တဖန်ဆိုခ၊ ခပြုံရေပျာ၊ မိုးမယ်လှလည်း၊
မျက်စချီကာ၊ မောင်မျက်နှာကို၊ တည့်ကာကြည့်မှာ၊ မျက်တောင်လွှကို၊ အသာချလို့၊
ယနေ့မကွာ၊ ကျောင်းသာယာက၊ မေတ္တာမသုံ၊ မောင်ခွာသံကို၊ အကျွန်နှမ၊ လေညှင်ခံကေ၊ ကြားပါရလို့၊ သပ္ပရောဂါ၊ မထောင်းတာကေ၊ မာမာခေါက်ခေါက်၊ ဆွမ်းပို့ရန်
မှာ၊ ကျောင်းထံရောက်ဟု။

ထွန်းအောင်ကျော်လေ၊ အိုနှမချစ်၊ ကျောင်းမှာနေကေ၊ ငယ်စရိုက်က၊
မောင်သက်မျှကို၊ ကျမည့်မျက်စိ၊ ဂုနိထက်တိုင်၊ ဗီဇနာမှာ၊ ဆံခြေရွေ့မျှ၊ မမေ့နိုင်ကေ၊
ကိုယ်တိုင်စွန့်ချင်၊ လမ်းလျှင်မသာ၊ ဆရာတစ၊ မိဘကိုကြောက်၊ မောင်သဲခေါင်မှာ၊
မီးလောက် တောက်ကေ၊ သေလောက်ရောဂါ၊ မဖြစ်ပါဘဲ၊ ဗျာပါဝေဆူ၊ မိုးပန်းဖြူ
ကြောင်း၊ အပူတပ်လောင်း၊ လွမ်းဒဏ်ထောင်းကေ၊ သေကောင်းသေမေ၊
သက်မသေလည်း၊ ရူးမေမုချ၊ ကျွန့်ရောဂါကို၊ ဆရာပြုပျာ၊ ကူးပါခဟု၊ သံမြထုတ်
ပေါ်၊ ထွန်းအောင်ကျော်မှာ၊ ဂံ့ဂေါ်စကား၊ ချယားစမ္ပယ်၊ နန်းမပြေကေ၊ မိုးမေသီသ၊
ပဒုံးကောင်မှာ၊ ဆံရောင်လှကို၊ မွတ်ထမောင်ရှင်၊ စလက်တင်ကေ။

မြောက်ဘက်ဒီသာ၊ ရန်ကာတံတိုင်း၊ ခိုင်းသော်နတ်ထံ၊ နန ́ဝန်မှာ၊ ပုံစံတူရှောင်၊
တောင်ရှည်မြောင်မှာ။

နွဲ့နွဲ့ကိုယ်အီ၊ ဘဝါးခြီကို၊ စီကာသာချ၊ များမြွကဘဲ၊ ဂန ̈မာလာ၊ နံသာတောင်ထက်၊
ကိန္နရီသည်၊ ပျံချီတက်သို့၊ ချစ်ဘက်မယ်ပုံ၊ ရွယ်တုံနောက်ရှေ့၊ တရွေ့ရွေ့ကေ၊ ချဲ့ချဲ့ပါးပါး၊
မြောင်ကံပေါင်ကို၊ ယောင်လို့လားကေ။

လိပ်ပြာမလုံ၊ သလွန်ဘုံမှာ၊ မစုံသောအား၊ အလွမ်းဖြေဖို့၊ မေ့ကိုယ်စားကို၊
မောင်ရောလိုချင်၊ မိုးမေခင်ကို၊ လက်တင်သည်ပ၊ လွမ်းဖြေရသည်၊ ပေးပါခဟု၊
ယုယသံသာ၊ ဆိုသောခါဝယ်၊ ကေသာနက်ဆုံး၊ ပဒုံးမတန်၊ သုံးတောင်လွန်ကို၊
ဖြေပြန်မေချစ်၊ တစ်သက်ပန်လေ၊ ကြံမမှားကေ၊ ရယ်ရွှင်ရယ်ဟန်၊ မောင့်လက်ရာ
ကို၊ ပေးပါးခဟု၊ နှမမိုးပန်း၊ ရင်တွင်းဆူကေ၊ အပူချမ်းယောင်၊ အလွမ်းဖြေချင်၊
တောင်းလက်ကျင်သော်၊ ခါးတွင်ဆောင်လျက်၊ စိန်ရောင်ထွက်ကေ၊ ပြတ်ချက်ဆုံး
တိုင်၊ အမိုက်ဆိုင်ကေ၊ ပျိုင်ကိုဖောက်ငြား၊ ထိရာကုန်သည်၊ စိတ်ယူကောင်းရေ၊
မောင်းချဓားကို၊ ချစ်အားကြီးတွေ၊ အုံးကိုမျှောင်ပျာ၊ မောင့်ကိုစားကေ၊ ထားပါလေ
ဟု။

မောင်ကြီးသက်ဝေ၊ ကြံစည်ဘို့ပင်၊ စမမြင်ကေ၊ မေသျှင်စံရာ၊ နောက်ခန်းသာမှာ၊
လူသာဝင်လှောက်၊ ပြတင်းပေါက်ပါး၊ ဒကောက်ခေါ်ဆို၊ သရက်ချိုလျှင်၊ တပင်ဟိယက်၊
ယင်းကတက်ကေ၊ အချက်သင့်စွာ၊ ဓားမြဝါကို၊ ယူပါခလဲ့။

ဝင်းထက်သာကို၊ ရောက်ပါလေငြား၊ စမမြင်ကေ၊ ပြင်တံခါးကို၊ ဖြူထွား
ယေမောင်၊ ဆေးဂုဏ်ဆောင်ကေ၊ ဇောင်ပင်ရာလမ်း၊ တချက်လွှားကေ၊ ခြေဖျား
ယေမျှ၊ မထိခဘဲ၊ မိုးမှောင်ကျကြောင့်၊ ဆောင်သည့်တချို့၊ အိပ်မပျော်ရေ၊
ခေါ်ယောင်မှန်းကေ၊ လွမ်းနှင့်လို့လေ။ ။ လွမ်းတမျှော်ကာ၊ အားလျော့သင့်ငြား၊
ဒကောက်တွင်ကေ၊ အပင်နားက၊ ရပ်ငြားရှေ့ဆိုင်၊ ခါးပန်းပျိုင်ကို၊ လူယျဉ်ကောက်
တတ်၊ လက်နှင့်ခေါက်ကေ၊ စောက်စောက်လည်းထ၊ လှမိုးသူမှာ၊ ပြူပေါက်ဝက၊
ခဏကြည့်လျှင်၊ ကိုယ်သက်ရှင်ကို၊ မြင်သည်ကာလ၊ ဒွိတ္တံသကို၊ ထည်ထနုန့်အောင်၊
ကိုးသောင်းဆောင်ကေ၊ ကိုးထောင်မွေးထွင်း၊ မြွကင်းတစ၊ ကြက်သိန်းဝှံပျာ၊
ထိပ်ဆံြွကကေ၊ စိတ်ကမလုံ၊ ဘုံသည်တခြား၊ ချစ်အားလည်းကြီး၊ မှာပြီး၍သာ၊
သည်တခါကို၊ ပြန်ပါမောင်ဖွား၊ မဆိုထားကေ၊ စကားနှုတ်ဆက်၊ တက်ပါလတ်လျှင်။

သရက်ပင်ကို၊ ခြေတင်လက်လှမ်း၊ ပြတင်းဝကို၊ အရလှမ်းပျာ၊ အစွမ်းနှင့်
လူ၊ မိုးပန်းဖြူနှင့်၊ အတူထိုဝေ၊ နံချင်းရှဉ်ကေ၊ ထိုင်လှာရေလေ။ ။ ထိုင်အတူကေ၊
လက်မှုတင်လျက်၊ ကဒိုးနံ့ကြိုင်၊ ဒါလီပိုင်မှာ၊ လိုင်ကိုဖက်ကေ၊ ညံ့သက်နုထွား၊
ဝါသဇုန္နေ၊ မွေးပေါင်းတည်သည်၊ မိုးမေပါးကို၊ နှာဖျားထိတုံ၊ ဂန ̈ာရုံကို။

အာကယောကျာ်း၊ ဘသွီးမှန်ရေ၊ ရွှေတန်သားဟု၊ ပတ္တမြားတန်၊ စိန်တန်
မြတန်၊ တပြည်လုံးကို၊ ကျုံးလို့တန်ကေ၊ သားမွန်ချွေးမ၊ နေနှင့်တူရေ၊ ဘယ်သူရဟု။

သမီးတင့်တယ်၊ သုံးတောင်ထွာမှာ၊ ကေသာထွန်းကေ၊
မိုးပန်းဝေ။ ကျောင်းတကာသမီး၊ လှဆိုရာမှာ၊ ချာကဝီးကေ၊ မိုးပန်းဝေ။
ပွင့်သစ်ကြာတူ၊ မိုးပန်းဖြူ။ နာရဏီကေ၊ သိင်္ဃီနှင့်တူ၊ မောင့်ရင်ခွင်မှာ၊ တင်မေ
မှန်ကေ၊ မိုးပန်းဖြူ။ ငါ့မှာတူမ၊ မိနော်ဟဟု၊ အလှမိုးဖြူ၊ ငွေတောင်သူ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p62&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]</text>
      <sha1>71k78xthotkmxcijseeszv1xub3ly4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုတ်ဆိတ်တော်စေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1938</id>
    <revision>
      <id>20859</id>
      <parentid>7542</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830529}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8314" sha1="l9yi2xoet61bc2bbefwvmkbuqt93ppw" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==

မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ အရှေ့မြတန်ဆောင်းစေတီ တော်ဧ့မြောက်ဘက် စန္ဒရာမကျောင်းတိုက်ဟောင်းဧ့ တောင်ဘက်တွင်ကျရောက်ပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==

မြောက်ဦးမြို့တည် နန်းတည်ဘုရင် မင်းစောမွန်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 

==သမိုင်းအကျဉ်း==

ဘုရင်မင်းစောမွန်မှာ လောင်းကြက်မြို့ဟောင်းမှ ပြောင်းလာပြီး မြောက်ဦးမြို့တော်သစ်အား တည်ဆောက်ရန် ထီးတည်၊ နန်းတည်ရေနန့်တပြိုင်နက် မုတ်ဆိတ်တော်စေတီတော်ကိုလည်း မြို့တည်ဘုရားအဖြစ် တည်ဆောက်လှူဒါန်း ခရေဟုသိဟိရပါရေ။ မုတ်ဆိတ်တော်စေတီတော်မှာ မြောက်ဦးမြို့တည်ဘုရားတိထဲတွင် တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်ပါရေ။ မြတ်စွာဘုရားဧ့ မုတ်ဆိတ်တော်ဓါတ်တော်ကို ဌာပနာထည့်ပနာ တည်ထားလှူဒါန်းခလို့ မုတ်ဆိတ်တော်စေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ မုတ်ဆိတ်တော်စေတီတော်ကို ပေ(၁ဝဝ)ခန့်မြင့်သော တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ထားပါရေ။ တောင်ကုန်းမှာ (၂)ဆင့်ဖြစ်ပြီး အပေါ်ဆုံးတွင် မုတ်ဆိတ်တော်စေတီတော်တည်ဆောက်ထားပြီး ဒုတိယအဆင့်တွင် တောင်ဘက်၌ ကျောက်ဂူစေတီဟောင်းရာတစ်ခု ကျောက်ပုံတွေ့ဟိရပြီး မြောက်ဘက်တွင် ပိဋကတ်တိုက်တစ်လုံး တွေ့ဟိရပါရေ။ မုတ်ဆိတ်တော်တောင်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက်တွင် စန္ဒရာမကျောင်းတော်ရာဟောင်း တစ်ခုဟိပါရေ။ လက်ဟိ ကျောင်းတံတိုင်းဝင်းအတွင်း တွေ့ဟိနိုင်ပါသေးရေ။ မြောက်ဦးမြို့ဟိ ရှေးဟောင်းကျောင်းတိုက်ကြီး (၄၀) တွင် (၁) တိုက်အပါအဝင်ဟု သိဟိရပါရေ။ ဘုရင်မင်းစောမွန်မှ စန္ဒရာမဆရာတော်ကို လှူဒါန်းခသောကျောင်းတော်ဖြစ်ပနာ စန္ဒရာမကျောင်းတိုက်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ မုတ်ဆိတ်တော် စေတီတော်ကြီးဧ့ အရှေ့ဘက်မျက်နှာစာတွင် ခြေတော်ရာတစ်ဆူဟိခပါရေ။ ရွှံ့စေးတွင် ဖိနှိပ်ထားသကဲ့သို့ ကျောက်ဖျာကြီးပေါ်တွင် ခြေတော်ရာချထားပါရေ။ စက်လက္ခဏာတိမပါဟိဘဲ စင်းချောခြေတော်ရာပုံစံမျိုးဖြစ်ပါရေ။ ယခု သျှစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီးတွင် ပူဇော်ထား ပါရေ။ စေတီတော်ကြီးဧ့ အနီာက်ဘက်တွင် သင်္ကန်းအတွန့်အလိပ်တိကို အနုစိတ် ထွင်းထုထားသော ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူဟိခပါရေ။ အိန္ဒိယပြည် တက္ကသီလာမှ ဆင်းတုတော်ပုံစံမျိုးဖြစ်ပါရေ။ ယခု ကျိုးပဲ့ပျက်စီးနီ ပါရေ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==

မုတ်ဆိတ်တော်စေတီတော်မှာ ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်ပြီး စေတီတော် အောက်ခြေအချင်း ပေ (၅၀)ခန့်ဟိပြီး အမြင့်ပေ (၅၀)ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်မှာ လုံးပိတ်ဖြစ်ပြီး ဝေသာလီခေတ် စတူပါစေတီငယ်ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါရေ။ အရှေ့ဘက်တွင် နံရံကပ်မုခ်ငယ်တစ်ခုဟိပါရေ။ မုခ်အတွင်းဟိ ပလ္လင်ကျောက်ဆစ် လက်ရာမှာအလွန် လက်ရာမြောက်လှပါရေ။ ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုပန်းလက်ရာတိမှာ ဆန်းပြားလှပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ် အစောပိုင်းလက်ရာဖြစ်ပြီး ပလ္လင်ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိ ပျက်စီးစပြုနီပေရေ။ ပလ္လင်ထက်မှ ဆင်းတုတော်မှာ ယခုပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ စမြုံတော် ဓာတ်စေတီတော်အာရုံခံသိမ်တွင် အပူဇော်ခံလျက် ဖူးတွေ့ရပါရေ။ မူလက စေတီတော်ရင်ပြင် ထောင့်လေး ထောင့်တွင် အရံစေတီလေးဆူဟိရေဟု သိဟိရပါရေ။ ရင်ပြင်တော်ကိုလည်း
ကျောက်ဖျာကြီးတိဖြင့် ခင်းထားပါရေ။ စေတီတော်မှာ ပစ္စယံ (၃)ဆင့်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး ခေါင်းလောင်းမှောက် အထက်တွင် ဓာတုဂဗ္ဗလေးထောင့်တိုက်ကိုတင်ထားကာ ထီးတော်ကို ဒယ်အိုးမှောက်ကဲ့သို့ မှိုပွင့်သဏ္ဍာန်တင်လှူ ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော်မှာရိုးရှင်းပြီး ခန့်ညားထည်ဝါလှသော စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>l9yi2xoet61bc2bbefwvmkbuqt93ppw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုနိစက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1939</id>
    <revision>
      <id>20860</id>
      <parentid>20408</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814687}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1772" sha1="6nkq9oc1k2mw56b76g4mahifr0rledh" xml:space="preserve">မဟာမုနိကုန်းတော်ရေ အံ့ဖွယ်ကိုးပါးနန့် ပြည့်စုံရေကြောင့် မုနိစက် နာမည်တွင်ရေ။ ထို ကိုးပါးမှာ ဝသုန္ဓရေတွင်း၊ ရောင်ခြည်တော်မှေးခြင်း၊ ရောင်ခြည်တော်လင်းခြင်း၊ ရောင်ခြည်တော် နိညမပြတ် လင်းခြင်း၊ သိမ်တော်အထက်က ကျေးငှက်ရို့ မပျံခြင်း၊ ဆင်းတုတော်အမြင့်ကို တိုင်းရာမှာထပ်တူမကျခြင်း၊ သိမ်တော်မှာလူစုဝီးရေ်လည်း ပြည့်ခြင်းမဟိခြင်း၊ ဦးတော်ဆေးကန်ရေ လျော့ခြင်းပိုခြင်း မဟိခြင်းနန့် သိမ်တော်ပတ်လည်မှာပေါက်ရေပန်းပင်တိရေ သိမ်တော်သို့ ဦးညွတ်ခြင်းရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ မဟာမုနိစက်လည်း ဟူဧ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိ တောင်တန်းတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောင်တန်းဒေသတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောင်ထိပ်တိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောတောင်တိ]]</text>
      <sha1>6nkq9oc1k2mw56b76g4mahifr0rledh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုန့်ပဲသရေစာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1940</id>
    <revision>
      <id>20861</id>
      <parentid>7550</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830538}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2726" sha1="qmri7qu0rzy3ogwrh7r6ssft8loc6hl" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| သရေစာ || ပိုင်စရာ
|-
| မုန့်ဆန်း  ||မုန့်သန်း
|-
| ဆနွင်းမကင်း  ||စောလှိုင်မုန့်
|-
|ကျောက်ကြောမုန့်  ||ရွှေရင်အီး
|-
| ဇီးယို  ||ဇဘိယို၊ ဇဘိချို
|-
| ရေခဲမုန့်  ||အိုက်စကရိန့်
|-
| ချိုချဉ်  ||သကြားလုံး၊ မျက်ချို
|-
| ပူတင်း  ||ပိုတိန်
|-
| ဘီစကွတ်မုန့်  ||မုန့်ခြောက်၊ ဘီစကူမုန့်
|-
| လက်ထိုးမုန့်  ||ဟာလဝါ
|-
|မုန့်လက်ဆောင်း  ||မုန့်ဆောင်း
|-
|ကောက်ညှင်းပေါင်း  ||ကောက်ညှင်းထမင်း
|-
| မီးပွေ့ကျည်၊  ||ခဲတံချောင်း ကောက်ညှင်းကျိုင်ဒေါက်
|-
| မုန့်လုံးရေပေါ်  ||ရပေါ်မုန့်၊ လပေါ်မုန့်
|-
| မုန့်ဆီကြော် || ဆီပါမုန့်
|-
| အိုးကင်းကပ်မုန့်  ||ဝကင်းကပ်မုန့်
|-
| တောက်တောက်ကြော်  ||ကိုဘိန်းကျော်
|-
| နို့ဒိန်  ||မက်ခေါင်၊ မောက်ခေါင်
|-
| နို့ဒိန်ရေ  ||ဒွိုင်
|-
| ဖာလူဒါ  ||ဆနပတိရေ
|-
| ဓနိရည် || အုန်းရေ
|-
|ရှာလကာရည်  ||မနီကာရေ
|-
| ဘိလပ်ရည်  ||ပုလင်းရီ
|-
| ရေနွေး  ||ရပူ
|-
| အကြမ်းရေ  ||အဖန်ရေ
|-
| ဟင်းချို  ||ဟင်းရေ
|-
| ဟင်းချိုမှုန့်  ||အချိုမှုန့်
|-
| ရေမှော်  ||ကျောက်ကြော

|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>qmri7qu0rzy3ogwrh7r6ssft8loc6hl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မောင်ဖွဲ့ရတု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1952</id>
    <revision>
      <id>20862</id>
      <parentid>7611</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830585}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4015" sha1="75o4zowl21ea4t4sf0jpqqmn5wjah4a" xml:space="preserve">(၁) မယ်ဆွက်လွမ်းစွ မချိလှတည် ကျေးမြဇမ္ဗူ ရှင်ရပ်သူ။ ။ သူကကျန်းမေ့ မခွေ ့မညွတ် မဆွတ်မလွမ်း မရှမ်းမသွယ် ကြာရေးနှယ်လျှင် ရွှေခြယ်ပြောက်သန်း ပြောင်မျှရွှန်းသည် မြနန်းသလွန် စက်ရာကျန်ခဲ့ပြန် လျှောက် ခန့် လျှင် တွေမူ ရှည်နေကြာမြင့်၊ မဝံနှင့်တော့၊ မတင့်ပေခဲ့၊ နှလုံးမဲ့ကား နွဲ့နွဲ့နှောင်းနှောင်း၊ ယုံကယ်ကောင်း လျှင်၊ ယောင်းယောင်းဖြားဖြား၊ စကားဟူက နှိမ့်ချချေတင်၊ ရှင့်ဆင်းပြင်းသည်။ ။ မြင်လျှင် မောင်သိရ မည်ကို။
ပလေ။

(၂) ရွယ်မှတ်စမ်းက တချောင်းပတည့်၊ ကျေးမြဇမ္ဗူ။ သိသည့်မူလော၊ သူတပါးနား၊ သို့ထွေပြားကို ကြားသိ လေနိုး၊ မယ်ရှက်စိုးစ္စ၊ ဆောင်းမိုးစကြာ နေကာသမျှ မင်းများဦးကင်း ထိမ်ဆီနင်းသား ချစ်ခြင်းမိဘ၊ မှန်းထိမ်းကြ၍ စိုးရပိုင်လေ ဖြစ်သောထွေကြောင့် ရစ်ခွေပတ်ဝိုက်၊ ကြင်မိလိုက်ရှင့် သည်၌အပ ဘဝနောင်ရှေ ့လည်း မတွေ့ကြုံလို မွတ်ဆိုလှယ်လှယ် သည်သူနှယ်ကို ဝမ်းဝယ်ထွေထွေ မတတ်ချေတည်း။ ခေါင်ဗွေမြင်းမိုရ် ရှင်ထိပ်ဆိုဝယ် လိုလို ရာရာ၊ စေပါသမျှ ကုန်မောလှ၍ ပြင်ပသိမ်းမွေး နှုတ်အပ်ကျွေးသည်။ ။ ထိုကျေးပင်ကို မျှရည်ဆို။

(၃) သွယ်ဆွတ်ရွမ်းကျ၊ ဖြိုက်မောလှ၏၊ ကြွေမျသည်းအူ သူသို့စိတ်ဝမ်း လွမ်း၍ဆွတ်လွယ်၊ ချစ်သည်းသတ်လည်း မိန်းပြတ်ကြေဆူ၊ ပျောင်းပျပူစွ၊ ရွှေတူခြယ်ရေး ရှစ်ရပ်ကျေး။ ထုံးသေးပတ်ကုံး ရပ်အလုံးကို လွှမ်းပုံးမိုးပြန့်၊ နေနှယ်ကွန့်သည် သည်နန်းတရိုး။ မင်းတို့မျိုးကို ချစ်ကျိုးယှိမူ၊ ထင်သသူက၊ ပျောင်းပူပန်းရိ၊ ချင်ဘွယ်ယှိစ္စ၊ ပျံဘိချေမောင်။ လျင်အောင်မကြာ လာပြန်ခဲ့မူ ဝေလာတောင်ထွဋ် နတ်များရှင်ပန်း၊ ပျံ့ မွှန်းလှိုင်ကြူ ဆင်ရာမူကား မဉ္ဇူဂမုန်း အင်းမန်းနှင့် တောင်ကုန်းထိပ်တွင် မြတ်ဆံရှင်ကို။
ဆက်တင်ညွတ်ရို စကြည်ညို။


[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]

[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>75o4zowl21ea4t4sf0jpqqmn5wjah4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မောရသုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1955</id>
    <revision>
      <id>20863</id>
      <parentid>7625</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132175162}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11447" sha1="rwendwgmlecimdy871yh6917ctrcc02" xml:space="preserve">==မောရသုတ်==

မောရသုတ်တော်မှာ ဇာတကပါဠိတော်၊ ဒုကနိပါတ်၊ မောရဇာတက ကလာရေ ဘုရားအလောင်းတော် ရွှီဥဒေါင်းမင်းဘဝက ရွတ်ဆိုပူဇော်ခရေ ဘုရားဂုဏ်တော်၊ သစ္စာလေးပါးဂုဏ်တိနန့် ရဟန္တာဂုဏ်တော်ရို့ကို ချီးကျူးကော်ရော်ပူဇော်ရေ ဂါထာဖြစ်ပါရေ။ ဘုရားအလောင်းရွှီဥဒေါင်းမင်းစွာ ဒေဂါထာကို နီထွက်နီဝင် နိန့်စဉ်ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ကက်ရာ လာရောက်ဖမ်းယူဖို့ ကြိုးစားခရေ မုဆိုးတိ မျိုးဆက် (၇) ဆက်တိုင်တိုင် ရွှီဥဒေါင်းမင်းကို ဖမ်းယူနိုင်ခြင်း မဟိခပါ။ ယင်းပိုင် ဘုရားအလောင်းတော်ရွှီဥဒေါင်းမင်း ဒေဂါထာတော်ကို ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ရေအတွက် အဖမ်းအဆီးအနှောင်အဖွိ့က လွတ်မြောက်ခစွာကို အကြောင်းပြုပနာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ရို့က မိမိရို့က‌လေ့ အဖမ်းအဆီး အနှောင်ဖွိ့ဘေးရန်အမျိုးမျိုးမှ လွတ်မြောက်ပါစီခြင်း အကျိုးငှါ ဒေ မောရသုတ်ဂါထာတော်ကို ပရိတ်တော်အဖြစ်နန့်ရွတ်ဖတ် ပူဇော်ကက်တေ။ ဒေ ပရိတ်တော်စွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိ ရွတ်ဖတ်ပူဇော်လေ့ဟိကက်တေ ပရိတ်ကြီး (၁၁) သုတ်မှာ (၅) သုတ်မြောက် ပရိတ်တော်ဖြစ်ပါရေ။

၁။ ပူရေန္တံ ဗောဓိသမ္ဘာရေ၊ နိဗ္ဗတ္တံ မောရ ယောနိယံ။ယေန သံဝိဟိတာ ရက္ခံ၊ မဟာသတ္တံ ဝနေစရာ။

၁။သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်တော်ဧ့ အခြီခံ အဆောက်အဦးဖြစ်တေ ပါရမီရို့ကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူ‌ရေအခါ ဥဒေါင်းမျိုးမှာ ဖြစ်တော်မူရေအခိုက် ဘုရားအလောင်း ဥဒေါင်းမင်းစွာ ဒေမောရပရိတ်နန့် မိမိကိုယ်ကို ဘေးအန္တရာယ်ကင်းအောင် စီစဉ်ထားလီ‌ရေ။

၂။ စိရဿံ ဝါယမန္တာပိ၊ နေဝ သက္ခိံသု ဂဏှိတုံ။“ဗြဟ္မမန္တ” န္တိ အက္ခာတံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။

၂။ မုဆိုးရို့စွာ ဘုရားအလောင်း ဥဒေါင်းမင်းကို ဖမ်းယူဖို့ နှစ်ပေါင်အများကြီးကြိုးစားခကက်ကေလေ့ ဖမ်းလို့မရနိုင်ကက်ကုန်။ ဒေမောရပရိတ်ကို မြတ်‌တေမန္တရားလို့ဆိုပနာ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခ‌ရေ။ ဒေဂုအခါ ဒေမောရ ပရိတ်တော်ကို ငရို့တိ စုပေါင်းရွတ်ဆိုကက်ပါကုန်စို့။

၃။ ဥဒေတယံ စက္ခုမာ ဧကရာဇာ၊ ဟရိဿဝဏ္ဏော ပထဝိပ္ပဘာသော။တံ တံ နမဿမိ ဟရိဿဝဏ္ဏံ ပထဝိပ္ပ ဘာသံ၊တယာဇ္ဇ ဂုတ္တာ ဝိဟရေမု ဒိဝသံ။

၃။ နီမင်းစွာ လူရို့ဧ့ မျက်စိပိုင်လေ့ ဖြစ်တေ။ ပြိုင်ဘက်ကင်းရေ မင်းလေ့ဖြစ်တေ။ ရွှီအဆင်းနန့်တူရေ အဆင်းလေ့ဟိ၏။ မြီပြင်တခုလုံးကို ထွန်းပရေ အလင်းရောင်လည်းဟိ၏။ အဂု ဒေနီမင်းစွာ တက်လတ်ပေ၏။ အကျွန်စွာ ရွှီအဆင်းဟိရေ မြေပြင်မှာထွန်းလင်းတောက်ပရေ ဒေနီမင်းကို ယှိခိုးပါ၏။ ရိုသေပါ၏။ ဒေနိန့်တနိန့်လုံး အသင်နီမင်းဧ့ အစောင့်အရှောက်ကို ခံယူပနာ အကျွန်နီပါအံ့။

၄။ ယေ ဗြဟ္မဏာ ဝေဒဂူ သဗ္ဗဓမ္မေ၊တေ မေ နမော တေ စ မံ ပါလယန္တု။နမတ္ထု ဗုဒ္ဓါနံ နမတ္ထု ဗောဓိယာ၊နမော ဝိမုတ္တာနံ နမော ဝိမုတ္တိယာ။ဣမံ သော ပရိတ္တံ ကတွာ၊ မောရော စရတိ ဧသနာ။

၄။ မြတ်စွာဘုရားရို့ ဆိုစော် မကောင်းမှု ဟူသမျှကို အပပြုကုန်ပြီးဖြစ်၏။ တရားအားလုံးကိုသိမြင်တော်မူကက်ပြီး ဖြစ်၏။ ယင်းဘုရားရှင်ရို့ကို အကျွန် ယှိခိုးပါ၏။ ယင်းဘုရားသျှင်ရို့ကလေ့ အကျွန့်ကို  စောင့်ရှောက်ကက်ပါစီသတည်း။ သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်ပြီးရေ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလေ့ ယှိခိုးပါ၏။ အရဟတ္တ မဂ်ဉာဏ်၊ သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်တော်အားလည်း ယှိခိုးပါ၏။ ကိလေသာမှ ကင်းလွတ်ကုန်ပြီးရေ ပုဂ္ဂိုလ်ရို့ကိုလေ ယှိခိုးပါ၏။ ဦးညွှတ်ပါ၏။ ‌ဒေဘုရားအလောင်း ဥဒေါင်းမင်းစွာ ဒေပရိတ်အရံအတားကို ပြုပြီးမှ အစာရှာထွက်လီရေ။

၅။ အပေတယံ စက္ခုမာ ဧကရာဇာ။ ဟရိဿဝဏ္ဏော ပထဝိပ္ပဘာသော။တံ တံ နမဿာမိ ဟရိဿဝဏ္ဏံ ပထဝိပ္ပ ဘာသံ၊တယာဇ္ဇ ဂုတ္တာ ဝိဟရေမု ရတ္တိံ။

၅။ နီမင်းစွာ လူရို့ဧ့ မျက်စိနှင့်တူ၏။ မြတ်တေမင်းလည်းဖြစ်၏။ ရွှီအဆင်းအရောင်လေ့ ဟိ၏။ မြေပြင်မှာလေ့ ထွန်းလင်းတောက်ပ၏။ ဒေနီမင်းစွာ အဂုဝင်လီ‌ရေ။ အကျွန်စွာ ရွှီအဆင်းဟိရေ မြေပြင်မှာ တောက်ပရေအရောင်ဟိရေ သျှင်နီမင်းကို ဦးညွှတ်ယှိခိုးပါ၏။ ‌ဒေဂု တညဉ့်ပတ်လုံး အသျှင်နီမင်းဧ့ အစောင့်အရှောက်ခံယူပနာ အကျွန် နီပါအံ့။

၆။ ယေ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဒဂူ သဗ္ဗဓမ္မေ။တေ မေ နမော တေစ မံ ပါလယန္တု။နမတ္ထု ဗုဒ္ဓါနံ နမတ္ထု ဗောဓိယာ၊နမော ဝိမုတ္တာနံ နမော ဝိမုတ္တိယာ။ဣမံ သော ပရိတ္တံ ကတွာ၊ မောရော ဝါသ မကပ္ပယိ။

၆။ မကောင်းမှုဟူသမျှကို ဖယ်ရှားပြီးကေ တရားအလုံးစုံကို သိတော်မူကက်တေဘုရားရှင်ရို့အား ဦးညွှတ်ယှိခိုးပါ၏။ ထိုဘုရားရှင်ရို့စွာ အကျွန့်ကို စောင့်ရှောက်ပါစီသတည်း။ သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်ပြီးရေ အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်ရို့ဧ့ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၊ သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်တော်အားလည်းကောင်း၊ ကိလေသာအနှောင်အဖွိ့က လွတ်မြောက်ပြီးရေ ပုဂ္ဂိုလ်ရို့အားလည်းကောင်း၊ အရဟတ္တဖိုလ် တရားအားလည်းကောင်း အကျွန် ယှိခိုးပါ၏။ ဦးညွှတ်ပါ၏။ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ဒေပိုင်ပင်လျှင် ဥဒေါင်းမင်းစွာ ဒေပရိတ်အရံအတားကို ပြုပနာ ညဉ့်အခါမှာ နီလီ၏။

မောရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ

မောရသုတ်ပြီးပါဗျာလ်

==ရွတ်ဖတ်ရခြင်းဧ့ အကျိုး==

ပီယဆေးခတ်ခြင်း၊ ပုဏ္ဏကတိုက်ခြင်း စရေ သူတပါးရို့က မကောင်းမကြံနိုင်အောင် ကာကွယ်နိုင်ရေ။ အထူးသဖြင့် အပျိုရည် အပျို့သိက္ခာကို မြတ်နိုးရေ မမချတိအတွက် အကာအကွယ်ကောင်းဖြစ်‌တေ။ အန္တရာယ်ပြုဖို့ တစုံတယောက်က မိမိနောက်ပသို့ လိုက်နီ‌ရေအခါတိမှာ ရွတ်နိုင်ရေ။ သူတပါးက မိမိဧ့ ရာထူးအခြီနီ လျော့ကျအောင် ကြံစီနီကေလေ့အကာအကွယ် ကောင်းတစ်ခုဖြစ်ီရေ။ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှု မခံရအောင်လည်း စွမ်းစီပါသိ‌မ့်ရေ။

[[Category:ပရိတ်ကြီး]]</text>
      <sha1>rwendwgmlecimdy871yh6917ctrcc02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မျှော်တော်မူစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1969</id>
    <revision>
      <id>20864</id>
      <parentid>7671</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831643}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5786" sha1="3ef8jfgqylkowcjgj2u5ma68yl0ujrn" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
“မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး တဝဂ္ဂ၊ လွမ်းစေတီတို့ဧ့ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းဗာကြီးလက်ထက် ဇုနှုတ်စစ်သူကြီးသီဟပတိက ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၆) ခု၊အေဒီ (၁၅၃၄) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
မျှော်တော်မူစေတီတော်မှာ ဘုရင်မင်းဗာကြီးလက်ထက် ဇုန္နတ်စစ်သူကြီး သီဟပတိတည်ထားလှူဒါန်းခပြီးနောက် သီရိသုဓမ္မရာဇာဧ့ မိဖုရားနတ်သျှင်မယ်ကလည်း မွမ်းမံခရေဟုသိဟိရပါရေ။ ရခိုင်စစ်ရေတိ စစ်ချီထွက်သည့် အခါ ကျန်ရစ်သူ စစ်သူကြီးကတော်တိရေ ဤစေတီတော်သို့လာရောက်ကာ စစ်မြေတလင်းသို့ရောက်နီရေ မောင်တော်တိအား မျှော်မှန်းတမ်းတပြီး ပန်း၊ ရေချမ်း၊ ဆီမီးတိ ကပ်လှူဆုတောင်းခြင်းတိကို ပြုလုပ်လေ့ဟိပနာ မျှော်တော်မူစေတီဟု ခေါ်တွင်ခရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
မျှော်တော်မူစေတီရေ ပေ (၁၀၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်စောင်းပေါ်တွင် အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ကို အုတ်ဖြင့် မဟာရံတံတိုင်း (၆) မျက်နှာဖော်ပနာ ကာရံထားပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းကို မုခ်ဝ (၃) ခုဖြင့် တည်ဆောက်ထားစာကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေ လေးမျက်နှာပုံစံ ဖြစ်ပြီး တစ်မျက်နှာလျှင် (၃၁) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အမြင့်မှာ ပေ (၄၀) ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ပန်းတင်ခုံ ထောင့်လေးထောင့်တွင် ခြင်္သေ့(၄)ကောင်ပါဟိပါရေ။ ခြင်္သေ့တစ်ကောင်စီဧ့ အမြင့်မှာ (၇) ပေခန့်ဟိပြီး အရှည် (၅) ပေခန့်၊ ဒုအထူ (၃) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်မှာ အရှေ့ဘက်ကို လေးပေခန့်ထုတ်ပနာ မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါရေ။ မုခ်ဦးလှိုဏ်ထဲတွင် အမြင့် (၅) ပေခန့်၊ ပခုံးစွန်းနှစ်ဘက် အကျယ် (၂) ပေခန့်၊ ဒူးစွန်း နှစ်ဘက်အကျယ် (၃) ပေခန့်ဟိရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ပူဇော်ထားပါရေ။ ကျောက်ဆင်းတုတော် တစ်ဆူဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတု တော်ပူဇော်ထားရေ ပလ္လင်တော်အမြင့်မှာလည်း (၃) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကို ပုံစံ(၃)မျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားပါရေ။ အောက်ခြေပန်းတင်ခုံမှာ လေးမျက်နှာဖြစ်ပြီး ပစ္စယံအဆင့်တိမှ ခေါင်းလောင်းမှောက်အောက်အထိ ရှစ်မျက်နှာ ၊ ခေါင်းလောင်းအောက်ခြေမှ ငှက်ပျောဖူးအထိ အဝိုင်းပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကို (၁၉၉၇) ခုနှစ်က မြောက်ဦး ရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသား ပြတိုက်ဦးစီးဌာနမှ ထပ်မံမွမ်းမံခပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>3ef8jfgqylkowcjgj2u5ma68yl0ujrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြင်တော်မူစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1972</id>
    <revision>
      <id>20865</id>
      <parentid>7685</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117831654}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="rw43ugzgbv9s4wffiog8hgvny309yqh" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် (၂) ဖာလုံခန့် အကွာအဝီးတွင် တည်ဟိပါရေ။ ဆွမ်းချက်ကုန်းစေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်ထင်တော်မူစေတီတော်ဧ့ အနောက်တောင်ဘက် တွင် ကျရောက်ပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၀၀၃)ခု၊အေဒီ (၁၆၄၁)ခု နှစ်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီးကို တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။

==သမိုင်းအကျဉ်း==

ဘုရင်မင်းဗာကြီးတည်ထားလှူဒါန်းခရေ နံရိုးတော်၊ ရင်ရိုးတော်ဓာတ်စေတီတော်(၂)ဆူရေ လက်ဆည်ကန် အနီး လူနီအိမ်ကြားတွင် ကျရောက်နီသဖြင့် ဘုရင်နရပတိကြီးက သံဃာတော်တိနန့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ကာ နန်းတော်ဦး အရှေ့ဘက်တောင်ကုန်းတိပေါ်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီးဧ့ နန်းတက်စေတီတိအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ကျွန်းတည်ဆောက်ခပါ ရေ။ အမတ်ဘဝက ငါရေမလွဲဧကန် နောင်အချိန်တွင် မင်းဖြစ်အံ့ဟု ထင်မြင်ခပြီး မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်လေရေ် ထင်မြင်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သဖြင့် မြင်တော်မူစေတီကို တည်ထားခရာ မြင်တော်မူစေတီဟု ခေါ်တွင်ပါရေ။ ရင်ရိုးတော်ဓာတ်မှာ ယခုမြင်တော်မူစေတီတော်ဖြစ်ပြီး (၁၀-၅-၂၀၀၇)ရက်နီ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်းမိသားစုမှ ထပ်မံပြုပြင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==
မြင်တော်မူစေတီမှာ ပေ(၁၀၀)ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေစေတီတော် တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်မှာ လုံးပိတ်ဖြစ်ပြီး အောက်ခြေအချင်း (၂၂) ပေကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အမြင့်မှာ (၃၀) ပေခန့်မြင့်ပါရေ။ စေတီတော်ကို ပုံစံ(၂)မျိုးဖြင့်တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အောက်ခြေလေးမျက်နှာနန့် ပန်းတင်ခုံ တွင် ခိုနန်းမျိုးတိပါဟိပြီး အပေါ်ပိုင်းကို အဝန်းဖြင့် တည်ဆောက် ထားရေကိုတွေ့ဟိရပါရေ။ မူလက ကျောက်ထီးတော်ဖြင့် ပူဇော်ထားခဟန်တူပါရေ။ စေတီတော်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျောက်ထီးတော်အပိုင်းအစတိကို တွေ့ဟိရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>rw43ugzgbv9s4wffiog8hgvny309yqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘုရားပေါင်းတွင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1986</id>
    <revision>
      <id>20866</id>
      <parentid>7736</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830264}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4061" sha1="ipv8vadgsiskvqst2y95oq4c1zaymeg" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ ၊ ဦးမြဝါ အင်းဆံတိ တည်ဟိရာသိမ်ဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်ကပ်လျက်၊ ဦးမြဝါစေတီတော်ကြီးဧ့ အနောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းစောမွန်လက်ထက် ကောဇာ (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်ကပင် ဟိနီသည့်ဘုရားပေါင်းတွင်းပင် ဖြစ်ပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ရှေးအခါက မြောက်ဦးမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဘုရားစေတီပုထိုးတစ်ဆူ တည်ဆောက်သည့်အခါတိုင်း ပုံစံငယ် ဘုရား တစ်ဆူစီကို ဤတွင်းသို့ ပေးပို့ကာ မှတ်တမ်းတင်ရခြင်းဓလေ့ဟိရေ။ ထိုပုံစံဘုရားတိ စုပေါင်းထည့်သိုထားရေ နီရာဖြစ်ပနာ ဘုရားပေါင်းတွင်းဟု ခေါ်တွင်ကြခြင်းဖြစ်ပါရေ။ ဘုရားစစ်တမ်းပြုစုထားရာ နီရာတစ်ခု လည်းဖြစ်ပါရေ။ ပါလီမန်ခေတ်က ဤတွင်းကို သိုက်ဆရာတိတူးဖော်ပနာ ရဲအဖွဲ့ဝင်တိနန့် ရခိုင်မြန်မာ ပဏ္ဍိတ်ဆရာကြီး ဦးဦးသာထွန်းတို့က သိုက်ဆရာတိကို လိုက်လံဖမ်းဆီးခရရေဟု သိဟိရပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ဘုရားပေါင်းတွင်းကို ပေ (၁၀၀) ခန့်မြင့်ရေ ဘုရားပေါင်းတောင်ပေါ်တွင် တွေ့ဟိရပါရေ။ လက်ဟိ အခြေအနီ၌ တွင်းဝတွင် ကျောက်ဆင်းတုငယ် အကျိုးအပဲ့ပေါင်း မြောက်တိစွာကို ဖူးတွေ့နိုင်ပါရေ။ တွင်း အနီအထားမှာ ၈ မျက်နှာ ပုံစံသာတွေ့ဟိရပြီး တွင်းအချင်း (၁၀) ပေခန့်ဟိပါရေ။ တွင်းနံရံအထူကို အုတ်တိဖြင့် စီထားရေကို တွေ့ဟိရပါဧ့။ နံရံအနားတစ်ဖက်လျှင် ၄ ပေ ကျော်ခန့်ဟိပါလိမ့်မည်။ ဤတွင်းကို လက်ဟိအခြေအနီ၌ သစ်သားတိုင်ဖြင့် သွပ်မိုးထားရေ အဆောင်ငယ်လေးတစ်ခုဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည့်ကို တွေ့ဟိရပါရေ။


==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>ipv8vadgsiskvqst2y95oq4c1zaymeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘုရားအုပ်စေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1988</id>
    <revision>
      <id>20867</id>
      <parentid>7748</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830273}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6944" sha1="s48vmdcabc303b2aeyx5ic0bzz8hvun" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် (၁) မိုင်ကျော်ခန့်အကွာ နိမ္ဗူဇာစေတီတော်ဧ့အရှေ့ဘက်၊ မင်းခေါင်ရွှေတူစေတီတော်ဧ့ မြောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။
==ကုသိုလ်သျှင်==
( ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၃၃) ခု၊ အေဒီ (၁၅၇၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းဖလောင်းမှ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရားအုပ်စေတီတော်ကို ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၃၃) ခု၊ အေဒီ (၁၅၇၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်စကြာဝတေးမင်းနန့် အိမ်ရှေ့စံမင်းဖလောင်းတို့ စတင်တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေဟု သိဟိရပါရေ။ စကြာဝတေးမင်းလက်ထက်က မပြီးမြောက်ခပနာ ဘုရင်မင်းဖလောင်းမှ ဆက်လက်တည်ဆောက်လှူဒါန်းခခြင်းဖြစ်ပါရေ။ နောင်တော်မင်းစောလှ လက်ထက်က တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခပနာ ထုက္ကန်သိမ်ပုထိုးကို တည်သည့်အခါ ဘုရားအုပ်စေတီတော်ကိုလည်း တိုင်းပြည်မပြိုကွဲရအောင် အထိမ်းအအုပ်အဖြစ် တည်ခသည့်အတွက် ဘုရားအုပ်စေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ ဘုရားအုပ်စေတီတော်နန့်အတူ ကျောက်အုပ်စေတီ၊ အုပ်တော်စေတီတို့ကိုလည်း တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေဟု သိဟိရပါရေ။ ဘုရားအုပ်စေတီပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြောက်ဦးခေတ်၌ သံဖိုတိထားဟိခပါရေ။ ဘုရားအုပ်စေတီအောက်ခြေနန့်ကပ်လျက် မြောက်ဘက်တွင် စေတီကုန်းငယ်တစ်ခုဟိပါသေးရေ။ ဘုရားအုပ်စေတီတော်ကို ၂၀၀၃ခုနှစ်က အလိုတော်ပြည့် ဆရာတော်မဟာဝါစက သာမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဒေါက်တာဘဒ္ဒတအရိယဝံသကို ဦးထိပ်ထားလျက် တပည့်ဒကာ/ဒယိကာမတိက ထပ်မံလှူဒါန်းခပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ဘုရားအုပ်စေတီတော်ရေ ပေ(၅၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်အုတ်တိဖြင့် တည်ဆောက် ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေအချင်း (၄၅) ပေခန့်ဟိပြီး အမြင့်လည်း (၄၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေပတ်လည်မှာ အဝိုင်းပုံဖြစ်ပါရေ။ အောက်ခြေအဝန်းတွင် ဂူငယ် (၂၉) ဂူပါဟိရေကို တွေ့ဟိရပါဧ့။ ထိုဂူငယ်တိထဲတွင် (၃) ပေကျော်ခန့်ဟိရေ ဆင်းတုတော်တိကိုလည်း ပူဇော်ထား ပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အလယ်ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲတွင် ဉာဏ်တော်(၁၂) ပေခန့်မြင့်ရေ ဘူမိဖဿဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူ ပူဇော်ထားပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကို ပူဇော်ထားရေ ပလ္လင်တော်မှာ အမြင့် (၃)ပေကျော်ခန့် ဟိပါရေ။ ကြာမှောက်ကြာလန်၊ ရွဲတန်းတိ ဖြင့်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်အရှေ့ဘက်တွင် မုခ်ပေါက်ဟိပါရေ။ မုခ်ဦးတွင် ရခိုင်ဗျာလ်ရုပ်နန့် ရှေးခေတ်ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော် ကိုအဝန်းပုံသဏ္ဌာန်နန့် ခိုနန်းချိုး (၈) မျက်နှာပုံသဏ္ဌာန်တို့ဖြင့်ဆင့်ပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အောက်ပစ္စယံမှ ငှက်ပျောဖူးအထိ (၈) မျက်နှာပုံစံတွေ့ဟိရပါရေ။ ကြာဆုံကို ကြာဖတ်၊ ရွဲလုံးတိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေတွင် ကျောက်ထီးတော်အပိုင်းအစတိကို တွေ့ဟိရပါရေ။ မူလက ဤစေတီတော်ကိုကျောက်ထီးတော်တင်လှူခလိမ့်မည်ဟု ယူဆရပါရေ။ စေတီတော်ကြီးမှာ ခန့်ညားထည်ဝါမှုဟိရေ စေတီတော်တစ် ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>s48vmdcabc303b2aeyx5ic0bzz8hvun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘွဲ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1999</id>
    <revision>
      <id>20868</id>
      <parentid>7789</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830295}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1526" sha1="2550fni2hm8bc0kqylqadd3i3ktov78" xml:space="preserve">==ဘွဲ့==

ရခိုင်ဘွဲ့ဆိုပုံမှာ ဧခြင်းနန့် မတူပါ၊ [[ထာမရာဘွဲ့]]၊ [[ပိုးဝါဘွဲ့]]၊ [[စန္ဒြားရားဘွဲ့]]ဆိုပြီးဟိကတ်ရာ အများဖြင့်ရေ စန္ဒြားရားဘွဲ့ကို သီဆိုလိဟိကတ်ပါရေ။ ဘွဲ့ကို အချို့ ဖွဲ့ လို့လည်းခေါ်ကတ်ပါရေ။ ဘွဲ့ ရေ ဆိုရာ၌ ဂီတရောနန့် လိုက်ပီးရရေ။

==စန္ဒြားရားဘွဲ့==

ထွန်းလင်းကြက်သရေ၊ လူ့ပြည်ကျော်သောင်း၊ မင်းကောင်းရာဇာ၊ ဝေသာလီမှာ မင်းဖြစ်
လာရေ။ စကြာအမှန်၊ လှံပျံလည်းရ၊ ဘုန်းတော်သံကေ၊ ဝေသာလီမှာ စန္ဒြားရားလေ။
ဘုန်းအားတက်တိုး၊ အာဏာမိုးကေ၊ နန်းရိုးစိုင်လာ၊ ကျောက်လှီကားမှာ၊ ကိုးဆယ်
ပေါ်ရေ။ ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p50&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]</text>
      <sha1>2550fni2hm8bc0kqylqadd3i3ktov78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မင်းကုလား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2006</id>
    <revision>
      <id>20869</id>
      <parentid>7823</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830310}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3182" sha1="hbw1ls0o6xzribybg7ni6zkf5t53ynt" xml:space="preserve">==မင်းကုလား (အေဒီ ၁၀၃၄-၁၀၆၂)==
ထိုမင်းနောက်ဆက်ခံရေ မင်းစောမှာ သိုက်တံဘောင်ပေါ်ပေါက်ခလီရေ။ အစွယ်ခေါခေါ၊ မင်းစောပုဂံ၊ ဆန်လတ္တံ့ဟူရေ တံဘောင်အရ ဇလဇ္ဇီရို့က ပုဂံမှဘားတလုံးသိုက်ဆရာနန့် ပေါင်း၍ယတြာပြုကာ သတ်ပစ်ခကြလီရေ။ မင်းစောသား မင်းကုလားဆက်၍ ဇလဇ္ဇီသိုက်ဆရာရို့ကို နှိမ်နင်းလီမှ၊ သာသနာရီးလည်း‘သျှင်းကင်းခရလီ ရေ။ ဂါမဝါသီဇလဇ္ဇီသျှင်ယောင်ရို့ကို အကုန်သိမ်း၍ ရဟန်း ၈၅ဝဝ ဖမ်းဆီးရဟိခလီရေ။ မဟာမုနိမှာ ၁၅ဝဝ၊ မြက်ရိတ်၊ ဆင်ထိန်းမြင်းထိန်းအစုမှာ ၂ဝဝဝ ဝင်းလေးမျက်နှာမှာ ၂ဝဝဝ။ လယ်တော်လုပ်လမိုင်းမှာ ၃ဝဝဝ။ အသီးသီး ဖြည့်တော်မူလီရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉
===မှီငြမ်းကိုးကားသောစာအုပ်တိ===
*၁။ ရခိုင်(လမ်းစဉ်ပါတီထုတ်)
*၂။ ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ)
*၃။ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ  
*၄။ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု (၁မှ ၈ထိ)(ဦးစက္ကိန္ဒ)
*၅။ရခိုင်ဂုဏ်ရည် (ဦးနာရဒ မေဃဝတီ) ဓညဝတီမဂ္ဂဇင်းအတွဲ(၁) အမှတ်(၁)
*၆။ ဦးမင်းနိုင်၊
ရို့တိုင်းရင်းဖွားပြည်ထောင်စုသား၊
ဒို့ --ဒို့သား တိုင်းရင်းဖွား၊
ပြည်ထောင်စုအကပဒေသာ၊
ရခိုင်တေးသံ၊
ရခိုင်ဝတ္ထုပုံပြင်တိ၊
*၇။ မကြန့် ရခိုင်ပြည် ပညာရေးအခြေအနေ (သမိုင်းတံခွန်အတွဲ(၁) စာစောင်(၁) 
*၈။ ဦးကျော်ရင် ရက္ခိုင်အက္ခရာနှင့် ရခိုင်သင်ပုန်းကြီး (မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်)&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ]]
{{ရခိုင်မင်းဆက်}}</text>
      <sha1>hbw1ls0o6xzribybg7ni6zkf5t53ynt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မင်းခေါင်ရွှေတူစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2009</id>
    <revision>
      <id>20870</id>
      <parentid>7841</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830317}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6088" sha1="cbdicnxpsoj09svs9n87f7qvh1q3qhn" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာ၊ ဘုရားအုပ်စေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
မဟာသီရိသုဓမ္မာရာဇာမင်းဧ့ မိဖုရားခေါင်ကြီးနတ်သျှင်မယ်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၉၁) ခု၊ အေဒီ (၁၆၂၉) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
မြောက်ဦးရွှေနန်းသျှင် ဘုရင်မဟာသီရိသုဓမ္မာရာဇာမင်းကြီးရေ သက္ကူမာရ်အောင် စေတီတော်ကြီးကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းခသည့်အခါတွင်ပင် မိဖုရားခေါင်ကြီး နတ်သျှင်မယ်လည်း မင်းခေါင်ရွှေတူစေတီတော်ကြီးကို သိမ်တော်ကြီးနန့်တကွ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ မင်းခေါင်ရွှေတူစေတီတော်ကြီးနန့်အတူ မင်းခေါင် ရွှေတူကျောင်းတော်ကိုလည်း စေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်အနီး၌ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ မင်းတကာတို့ဧ့ အထွဋ်အခေါင် ရွှေရောင်တဝင်းဝင်းနန့် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော်ဖြစ်ပနာ မင်းခေါင်ရွှေတူစေတီတော်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်ပါရေ။ မိဖုရားခေါင်ကြီး နတ်သျှင်မယ်မှာ ဘာသာတရား၊ ပရိယတ္တိစာပေတတ်မြောက်သည့်အရာ၌မြောက်ဦးခေတ်တွင် အလွန်ထင်ရှားကျော်ကြားရေ မိဖုရားတစ်ပါးပင် ဖြစ်ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
မင်းခေါင်ရွှေတူစေတီတော်ကို ဘုရားအုပ် ဘုရားတောင်ဘက်တောင်စွယ်ကို မြေညှိထားရေ ကုန်းတော်ပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူ ဖြစ်ပါရေ။ ကုန်းတော်တစ်ခုလုံးကို မဟာရံတံတိုင်းခတ်ပနာ အလယ်တွင် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါဧ့။ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေလေးမျက်နှာ ခိုနန်းချိုးတိနန့် ခေါင်းလောင်းမှောက်အောက်ခြေမှ အပေါ်ပိုင်းကို ထုလုံးချွန်ပုံစံမျိုးဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီးကျောက်တုံးတိကို အံထွင်းပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေတစ်မျက်နှာလျှင် (၆၂) ပေခန့်ဟိပနာ အမြင့် (၈၀) ပေခန့်ဟိရေဟု သိဟိရပါရေ။ စေတီတော်ပစ္စယံအဆင့်တစ်ချို့တွင် လေးမျက်နှာ၌ မုခ်တံကဲလေးတိ ပါဟိပါရေ။ မုခ်တိကို ရှေးခေတ်ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တိလင်္ကာရအနုလက်ရာတိဖြင့် ထွင်းထုအလှဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော် ကြေးဝန်းအဆင့်တိတွင်လည်း ကြာဖတ်တိ ပတ်လည်ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ သင်္ကန်းစည်း၊ သပိတ်မှောက်၊ ကြာဆုံတို့တွင်လည်း အနုစိတ်လက်ရာမြောက်စွာ ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ ရင်ပြင်တော်တစ်ခုလုံးကိုလည်း မူလက စဉ့်ရောင်စုံလက်ရာတိဖြင့်ခင်းပနာ အလှဆင်ခရေဟု သိဟိရပါရေ။ စေတီတော်ရင်ပြင်တံတိုင်းအနား ပတ်ဝန်းကျင်တွင်လည်း မူလကျောက်ဆစ်လက်ရာဟောင်း အပိုင်းအစတချို့ ပြန့်ကြဲနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>cbdicnxpsoj09svs9n87f7qvh1q3qhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မင်းဘီလူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2022</id>
    <revision>
      <id>20871</id>
      <parentid>14768</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830338}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2886" sha1="e7xoyw7gkg0zwrc42mbud06zlk49p9p" xml:space="preserve">==မင်းဘီလူး==
(အေဒီ ၁ဝ၆၂-၁ဝ၆၈)
မင်းကုလားသားတော် မင်းဘီလူးရေ ဆိုးသွန်းသည့်အတွက် အမတ်ရို့နန်းကျချလီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ၎င်းသား  ́တော် မင်းရဲဘယရေ ပုဂံပြည်သို့ ခိုမှီးခလီရေ။ ထိုနောက်မင်းဘီလူးသား လက်ျာမင်းနန်ကို ပုဂံအလောင်းစည်သူမင်း က ရခိုင်သို့ စစ်ချီ၍ နန်းတင်စီခလီရေ။ ၎င်းနန်းတင်ကြသူရို့ကား မင်းပတိကိုလည်း သတ်ပစ်ခကတ်လီရေ။ ထိုအခါကပင် စမ္မဝက်(ပဉ္စာ)မြို့ ဆိတ်သုဉ်းလျက် ပုရိန်မြို့ကို ရွိ့ပြောင်းထူထောင်ခကတ်လီရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉
===မှီငြမ်းကိုးကားသောစာအုပ်တိ===
*၁။ ရခိုင်(လမ်းစဉ်ပါတီထုတ်)
*၂။ ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ)
*၃။ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ  
*၄။ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု (၁မှ ၈ထိ)(ဦးစက္ကိန္ဒ)
*၅။ရခိုင်ဂုဏ်ရည် (ဦးနာရဒ မေဃဝတီ) ဓညဝတီမဂ္ဂဇင်းအတွဲ(၁) အမှတ်(၁)
*၆။ ဦးမင်းနိုင်၊
ရို့တိုင်းရင်းဖွားပြည်ထောင်စုသား၊
ဒို့ --ဒို့သား တိုင်းရင်းဖွား၊
ပြည်ထောင်စုအကပဒေသာ၊
ရခိုင်တေးသံ၊
ရခိုင်ဝတ္ထုပုံပြင်တိ၊
*၇။ မကြန့် ရခိုင်ပြည် ပညာရေးအခြေအနေ (သမိုင်းတံခွန်အတွဲ(၁) စာစောင်(၁) 
*၈။ ဦးကျော်ရင် ရက္ခိုင်အက္ခရာနှင့် ရခိုင်သင်ပုန်းကြီး (မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်)&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ ]]
{{ရခိုင်မင်းဆက်}}</text>
      <sha1>e7xoyw7gkg0zwrc42mbud06zlk49p9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မင်းရာဇာစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2026</id>
    <revision>
      <id>20872</id>
      <parentid>7937</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830366}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5256" sha1="q5a5plw307ep8l1lpsz9a6x1ssbvrlk" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==

မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက်မိုင်ဝက်ခန့်၊ လေးမျက်နှာပုထိုးတော်ကြီးဧ့ အနာက်တောင်ဘက်တွင် ကပ်လျက်တည်ရှိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==

ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၆၄) ခု၊ အေဒီ (၁၅၀၂) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းရာဇာ တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 

==သမိုင်းအကျဉ်း==

ဘုရင် မင်းရာဇာ(ခ)မင်းလှရာဇာရေ လေးမျက်နှာပုထိုးတော်ကြီး တည်ဆောက်ထားရေ မြေညီပြင်တွင် အဆိုပါ စေတီကိုတည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေကြောင့် မင်းရာဇာစေတီတော်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ ဘုရင် မင်းရာဇာရေ ဝေသာလီမြို့ဟောင်းတွင် ယာယီနန်းတည်၍ နန်းစံခရေ ဘုရင်တစ်ပါးလည်းဖြစ်ပါရေ။ (၁၂) နှစ် နန်းစံခပြီး နန်းတက်မိဖုရားမှာ စောသုဘာဖြစ်ရေ။ ကိုယ်လုပ်တော်စောမနီာ်တွင် ဂဇာပတိဟူရေသားတော် ဖွားမြင်သဖြင့် အိမ်ရှေ့အရာနှင်းအပ်တော်မူရေ။ ဦးရီးတော် ဆင်ကဲအောင်တင်ဧ့ သမီးတော်စောနန္ဒီတွင်သားတော် မင်းဗာကို ဖွားမြင်သဖြင့် စစ်သူကြီးအရာပေးတော်မူခရေ။ မင်းရာဇာစေတီတော်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၉၉၈) တွင် မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနမှ ထပ်မံပြုပြင်ခရေ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==

ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်ဖြစ်ပြီး စေတီဧ့ပုံစံမှာ ခိုနန်းချိုးလိုဏ်ပေါ်တွင် စေတီပေါက်ထား ရေပုံစံဖြစ်ရေ။ စေတီတော်အောက် ခြေအချင်း (၂၃)ပေခန့်ရှိပြီး အမြင့် (၁၈) ပေခန့်ရှိပါရေ။ မုခ်ထွက် (၇) ပေကျော်ခန့်ရှိရေ။ လိုဏ်ဂူတော်ထဲတွင် (၄) ပေခန့်မြင့်ရေ ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူပူဇော်ထားပါရေ။ ဆင်းထုတော်ပူဇော်ထားရေ ပလ္လင်မှာလည်း (၃) ပေခန့်မြင့်ပြီး ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ထားပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူတော်အမြင့်မှာ (၁၀) ပေခန့်ရှိရေ။ စေတီတော်ကို ပစ္စယံသုံးဆင့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ခိုနန်းချိုးတိ ပါရှိပါရေ။ ကြေးဝန်းနှစ်ဆင့်ကို ကြာဖတ်တိဖြင့် ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကို အောက်ခြေမှပစ္စယံသုံးဆင့် လေးမျက်နှာ၊ ခေါင်းလောင်းမှောက်အဝန်း၊ လေးထောင့်ဓါတုဂမ္ဘ၊ လည်သီးနန့် ဒယ်အိုးမှောက်ပုံ ထီးတော်အဝန်းတိဖြင့် တည်ဆောက် ဖန်တီးထားပါရေ။ မင်းရာဇာစေတီတော်မှာ ခန့်ညားထည်ဝါမှုရှိရေ စေတီတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါ ရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>q5a5plw307ep8l1lpsz9a6x1ssbvrlk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဖရုံကာကျွန်းတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2032</id>
    <revision>
      <id>20873</id>
      <parentid>15175</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830209}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3660" sha1="au5nthlvo246rdn7hehqsjxi6yfofqs" xml:space="preserve">အရှေ့ဘက်ဆုံးဟိ အရှေ့ဖရုံကာကျွန်းအား [[အင်္ဂြားချိုင်ကျွန်း]]ဟုလည်း ခေါ်ရေ။ ၂၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားပြီး တောင်ဘက်သို့ သေးသွယ်လားရေ။ အကျယ်ဆုံး နီရာတွင် ၂ မိုင်မျှသာဟိရေ။ ကျွန်းအလယ်တွင် တောင်တန်းဟိပြီး အမြင့်ဆုံးနီရာမှာ ၅၃၁ ပေ မြင့်ရေ။ တောင်တန်းဧ့ အနောက်ဘက်ကမ်း တောင်ခြေတွင် ရေနံ လက်ယက် တွင်းတိ ဟိရေ။

အလယ်ဖရုံကာကျွန်းခေါ် [[ပိန္နဲချောင်းကျွန်း]]အား[[ဖဒူကျွန်း]]ဟုလည်း ခေါ်ကတ်ရေ။ ထိုကျွန်းရေ ၂၇ မိုင်ခန့်ရှည်၍ မြောက်ဘက်၌ ၆ မိုင်ခန့်ကျယ်ပြီး တောင်ဘက်သို့ ကျဉ်းမြောင်းလားရေ။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ၁၀၃ဝ ပေ မြင့်ရေ။ ထိုကျွန်းတွင် ဖဒူရွာ ဟိသဖြင့် ဖဒူကျွန်းဟု ခေါ်ကတ်သကဲ့သို့ [[မဟာပိန္နဲနတ်]] ကိုးကွယ်မှုဟိခသဖြင့် ပိန္နဲချောင်းကျွန်း ဟုလည်း ခေါ်ကတ်ရေ။

အနောက်ဖရုံကာဟုခေါ်ရေ [[မြေငူကျွန်း]]ရေ ၂၄ မိုင်ခန့် ရှည်လျားရေ။ မြောက်ပိုင်းတွင်သာ လွင်ပြင်ကျယ်ဟိပြီး တောတောင်ထူထပ်သဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းရေ ကမ်းခြေဟိရေ။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ၉၆၃ ပေဟိပြီး မီးပြတောင်ဖြစ်ရေ။ ကျွန်းဧ့ တောင်ဘက်စွန်းတွင် [[ဆံတော်သျှင်စေတီ]] တည်ထားသဖြင့် [[ဆံတော်သျှင်ကျွန်း]]ဟုလည်း ခေါ်ကတ်ရေ။ ဖဒူကျွန်းနန့် မြေငူကျွန်းရို့အကြားတွင် ရေလက်ကြားအဝဟိ၍ ငါးဖမ်း သင်္ဘောရို့ ရာသီဥတုဒဏ်မှ ခိုနားရာနီရာလည်း ဖြစ်ရေ။ ဖရုံကာကျွန်းဧ့ အရှေ့တောင်ဘက် [[မြေပုံမြို့]]နန့် [[ကျောက်ဖြူမြို့]]အကြား ကမ်းရိုး တန်းဟိ ကျွန်းစဉ်တန်းကြီးတစ်ခု ဟိရေ။ ဒီရေတောတိပြားသည့် ကျွန်းကြီး ကျွန်းငယ် တိ ဟိကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;မြောက်ဦးစစ်တမ်း -မောင်မောင်စိုး&lt;/ref&gt;

{{ရခိုင်ပြည်ဟိကျွန်းတိ}}
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိကျွန်းတိ]]</text>
      <sha1>au5nthlvo246rdn7hehqsjxi6yfofqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗိုလ်မင်းထောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2053</id>
    <revision>
      <id>20874</id>
      <parentid>8051</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814622}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1930" sha1="rfrd496gjfyf6z3oezc0xx58y0vmsle" xml:space="preserve">ဗိုလ်မင်းထောင်

အနောက်ပြည်အဝင်မှာတည်ထောင်ထားခရေ အရပ်တစ်ခု ဖြစ်ရေ။ တောတောင်အရပ်ဖြစ်ပြီး မောရဝတီနန့် ဆက်စပ်နီရေ။ ယှေးယခင်က ရခိုင်မှူးမတ်တိက ဗိုလ်မင်းပြုအုပ်ချုပ်ခရေ။

မင်းရာဇာကြီးလက်ထက်က မောင်စောပန်ရေ ဗိုလ်မင်း ဖြစ်ရေ။ ထိုစဉ်က ရခိုင်သုံးပုံနှစ်ပုံနန့် ကျန်လူတိမှာ မွန်တိဖြစ်ကတ်ရေ။ ဂု ဧရိယာစတုရန်း ၁၉၃၅ မိုင်ဟိရေ။

၁၉၆၁ ခုနှစ်မှာ၁၃၅၁၃၄ ဦးဟိရေ။ ဗိုလ်မင်း၊ မရိုးသား၊ ကောက်ကဒန်းသား၊ ဝယိုင်သား၊ လောင်းကဒူသား၊ ဖရင်းသား၊ ရကြိုင်သား၊ ဒလက်သား၊ သက်ပြည်ကျသား၊ ချောင်းသားစရေဖြင့် အစုသားတိ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်ခန့်က ရခိုင်လူဦးရေ ၆၀၀၀၀ ခန့်နန့် မြို၊ ခမီ၊ လင်းဂေး၊ ဒိုင်းနက်၊ မြုံလူမျိုးတိ အိမ်ခြေ ၂၅၀၀ ခန့် ဟိခရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==


[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>rfrd496gjfyf6z3oezc0xx58y0vmsle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2062</id>
    <revision>
      <id>20875</id>
      <parentid>8082</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132396006}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25114" sha1="baz2xdi67xc2iyd51o7n926rrdr0l3h" xml:space="preserve">
==ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်==

ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်စွာ သံယုတ်ပါဠိတော်မာပါဟိရေ သုတ္တံတစ်ခုဖြစ်ပြီးကေ မြတ်ဗုဒ္ဓကိုယ်တိုင် ဟောကြားတော်မူခရေ။ ပရိတ်ကြီး (၁၁)သုတ်လို့ လူသိများသော ပရိတ်ကြီးပါဠိတော်မှာ ဒေသုတ္တံကို အခြီခံပြီးကေ ဂါထာတိနန့် သစ္စာပြုပုံကိုရာ ရီးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်ရေ။ ပရိတ်ကြီးလာ ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်စွာ မူရင်းမဟုတ်ဘဲ နိစိုင်ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ရေအခါ အဆင်ပြေစီရန် စီရင်ရီးသားထားရေ သုတ်ဖြစ်ရေ။

၁။ သံသာရေ သံသရန္တာနံ၊ သဗ္ဗဒုက္ခဝိနာသနေ။
သတ္တ ဓမ္မေ စ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ၊ မာရသေနာ ပမဒ္ဒနေ။

၁။ ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါး မြတ်တရားစွာ သံသရာမာ ကျင်လည်နီကတ်ရရေ သူရို့ဧ့ ဆင်းရဲဒုက္ခကို သက်သာပျောက်ကင်းစီနိုင်ဧ့။ ထကြွ သောင်းကျန်းလာရေ ကိလေသာတိကိုလည်း နှိပ်ကွပ်ဆုံးမနိုင်ဧ့။ အရဟတ္တမဂ်ဧ့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်လီဧ့။

၂။ ဗုဇ္ဈိတွာ ယေ စိမေ သတ္တာ၊ တိဘဝါ မုတ္တကု တ္တမာ။
အဇာတိ မဇရာ ဗျာဓိံ၊ အမတံ နိဗ္ဘယံ ဂတာ။

၂။ သတ္တဝါရို့စွာ ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါး မြတ်တရားကို ဒိဋ္ဌသိမြင်ကတ်ပါကေ ဘဝသုံးပါးမှ ကျွတ်လွတ်ကက်ကုန်ဧ့။ မြတ်ရာသို့လည်း ရောက်ကုန်ဧ့။ ပဋိသန္ဓေနိန်ရရေဘေး၊ အိုရရေဘေး၊ နာရရေဘေး၊ သီရရေဘေးရို့ကင်းရေ နိဗ္ဗာန်သို့လည်း ရောက်ကက်ရကုန်ဧ့။

၃။ဧဝ မာဒိဂုဏူပေတံ၊ အနေကဂုဏသင်္ဂဟံ။
သြသဓဉ္စ ဣမံ မန္တံ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂဉ္စ ဘဏာမ ဟေ။

၃။ ဆိုခပြီးရေ ဂုဏ်ကျေးဇူးရို့နန့်တင်မက အခြားသော ဂုဏ်ကျေးဇူးရို့နန့် ပြည့်စုံရေအပြင် ဆီးလည်းဖြစ် မန္တရားလည်းဖြစ်တေ ဒေဗောဇ္ဈင်သုတ် ပရိတ်တော်ကို ကျွန်ုပ်ရို့ စုပေါင်း ရွတ်ဆိုကတ်ပါမေ။

၄။ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သတိသင်္ခါတော၊ ဓမ္မာနံ ဝိစယော တထာ။
ဝီရိယံ ပီတိ ပဿဒ္ဓိ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ တထာ’ ပရေ။

၅။ သမာ’ဓုပေက္ခာ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ သတ္တေ’တေ သဗ္ဗဒဿိနာ။
မုနိနာ သမ္မဒက္ခာတာ၊ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ။

၄-၅။ ဗောဓိဉာဏ်ဧ့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ဖြိုက်ကက်တေ သတိ၊ ပညာ (ဓမ္မဝိစယ)၊ ဝီရိယ၊ ပီတိ၊ ပဿဒ္ဓိ၊ သမာဓိ၊ ဥပေက္ခာ ဒေတရားခုနှစ်ဖြာရို့ကို ဗောဇ္ဈင်တရားများ ဖြိုက်ကက်ရေဆိုပနာ တရားအားနူံးကို သိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားက ထုတ်ဖော်ပြောကြားပေဧ့၊ ထိုဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတိကို ပွားများအပ်ကုန်ဧ့၊ ထပ်ပြီးကေထပ်ပြီးကေ ပွားများအပ်ကုန်ဧ့။

၆။ သံဝတ္တန္တိ အဘိညာယ၊ နိဗ္ဗာနာယ စ ဗောဓိယာ။
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။

၆။ ဒေဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါး တရားမြတ်စွာကို ပွားများစွာဟိကေ တရားထူး တရားမြတ်တိကိုလည်း တိုးတက်သိစီနိုင်ရေ အကျိုးဟိဧ့၊ ကိလေသာ ငြိမ်းအီးခြင်း အကျိုးလည်း ဟိဧ့၊ အရဟတ္တမဂ်ကို ရဟိခြင်းအကျိုးလည်း ဟိဧ့။ အေပိုင်မှန်သောစကားကို ဆိုရအနိန်နန့် သင့်အား (ကျွန်ုပ်အား /ဖခင်အား) အခါခပ်သိမ်း စီးပွားချမ်းသာ ဖြစ်ပါစီသတဲး။

၇။ ဧကသ္မိံ သမယေ နာထော၊ မောဂ္ဂလ္လာနဉ္စ ကဿပံ။
ဂိလာနေ ဒုက္ခိတေ ဒိသွာ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သတ္တ ဒေသယိ။

၇။ အခါတပါးမာ မြတ်စွာဘုရားစွာ မကျန်းမာအနိန်နန့် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ရရေ သျှင်မောဂ္ဂလာန်နန့် သျှင်မဟာကဿပမထေရ် နှစ်ပါးအား ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး တရားမြတ်စွာကို ဟောကြားတော်မူခဧ့။

၈။ တေ စ တံ အဘိနန္ဒိတွာ၊ ရောဂါ မုစ္စိံ သု တင်္ခဏေ။
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။

၈။ ထိုမထေရ် နှစ်ပါးစွာ ဗောဇ္ဈင်တရားတော်ကို လွန်စွာ နှစ်သက်ကက်ရေအတွက် တရားနာဆဲ ခဏမှာပင် အနာရောဂါမှ သက်သာပျောက်ကင်းခရလီရေ။ အေပိုင် မှန်ရေ စကားကို ဆိုရနိန်နန့် သင့်အား (ကျွန်ုပ်အား /ဖခင်အား) အခါခပ်သိမ်း စီးပွားချမ်းသာ ဖြစ်ပါစီသတဲး။

၉။ ဧကဒါ ဓမ္မရာဇာပိ၊ ဂေလညေနာဘိ ပီဠိတော။
စုန္ဒတ္ထေရေန တံယေဝ၊ ဘဏာပေတွာန သာဒရံ။

၉။ အခါတပါးမာ မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တိုင် အနာရောဂါ ဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်းကို ခံတော်မူရဧ့၊ ယင်းခါ စုန္ဒမထေရ်မြတ်ကို ရိုသေစွာ ဗောဇ္ဈင်တရား ဟောစီပြီးကေ မြတ်စွာဘုရား နာကြားတော်မူရေ။

၁၀။ သမ္မောဒိတွာန အာဗာဓာ၊ တမှာ ဝုဋ္ဌာသိ ဌာနသော။
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။

၁၀။ ဗောဇ္ဈင်တရားကို နှစ်လိုတော်မူပြီးကေ ဟောရေခဏမှာပင် အနာပျောက်ကင်းလီရေ။ အေပိုင်မှန်သော စကားကို ဆိုရအနိန်နန့် သင့်အား (ကျွန်ုပ်အား /ဖခင်အား) စီးပွားချမ်းသာ အမြဲဖြစ်ထွန်းပါစီသတဲး။

၁၁။ ပဟီနာ တေ စ အာဗာဓာ၊ တိဏ္ဏန္နမ္ပိ မဟေသိနံ။
မဂ္ဂဟတာ ကိလေသာဝ၊ ပတ္တာ နုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ။
ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။

၁၁။ မဟာကဿပထေရ်၊ မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်နန့် ဘုရားသျှင်ရို့အား အနာရောဂါရို့ ကင်းပျောက်ကက်ကုန်ဧ့။ မဂ်နန့် ပယ်အပ်သော ကိလေသာရို့ပိုင် အနာရောဂါရို့စွာ နောက်ထပ်မဖြစ်နိုင်ကက်တော့ပေ။ အေပိုင်မှန်သော စကားကို ဆိုရအနိန်နန့် သင့်အား (ကျွန်ုပ်အား /ဖခင်အား) စီးပွားချမ်းသာ အမြဲဖြစ်ထွန်းပါစီသတဲး။

ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ

ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ် ပြီးပါဗျာလ်


ဒေဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်မှာ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး မြတ်တရားဧ့ အကျိုးကျေးဇူးတိကို ဟောပြထားရေ &quot;သတိ၊ ပညာ (ဓမ္မဝိစယ)၊ ဝီရိယ၊ ပီတိ၊ ပဿဒ္ဓိ၊ သမာဓိ၊ ဥပေက္ခာ ဒေတရားခုနှစ်ဖြာတိကို ဗောဇ္ဈင်တရားများ ဖြိုက်ကေတ်ရေ&quot;ဆိုပနာ မြတ်စွာဘုရားက ထုတ်ဖော်ပြောကြားလီဧ့။ &quot;ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးစွာ ကျင့်သုံး၊ ပွားများရမည့်တရားဖြစ်ပြီးကေ သံသရာမာ ကျင်လည်နီကတ်ရရေ သူရို့ဧ့ ဆင်းရဲဒုက္ခကို သက်သာပျောက်ကင်းစီနိုင်ဧ့။ ထကြွ သောင်းကျန်းလာရေ ကိလေသာတိကိုလည်း နှိပ်ကွပ်ဆုံးမနိုင်ဧ့။ အရဟတ္တမဂ်ဧ့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်လီဧ့။&quot;ဟု ဒေသုတ်မှာ ပြဆိုထားရေ။

==ဝေါဟာရ အနက်အဓိပ္ပာယ်==

‪ဗောဇ္ဈင်္ဂစွာ ဗောဓိ နန့် အင်္ဂ ကိုတွဲစပ်ရီးသားထားရေ ပုံစံဖြစ်ပြီးကေ ဗောဓိစွာ အသိဉာဏ် (သို့) အသိဉာဏ်ဟိသူ ဖြိုက်ပနာ အင်္ဂ စွာ အကြောင်းတရားဟုအနက်ရဟိရေ။ ထို ​ဗောဓိအင်္ဂမှ ဗောဇ္ဈင်္ဂ ဆိုပနာ ပြောင်းလဲရေသဘောဖြစ်ရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် အသိဉာဏ်ရခြင်းဧ့ အကြောင်းဟု အနက်ရရေ။

ဗောဇ္ဈင်္ဂ (အိန်းဂလိချ်-ပါဠိ : Bojjhanga) ဆိုရေစကားလုံးကို တိပိဋက ပါဠိ-အဘိဓာန်မာ အေပိုင်ဖွင့်ဆိုရေ “ဗောဓိ+အင်္ဂ။ သတိ၊ ပညာ စရေ ၇ ပါး အပေါင်းအစုစွာ သစ္စာ ၄-ပါး သိရာမာလည်းကောင်း၊ ကိလေသာအစိုင်ဆိုရေ အိပ်ပျော်ခြင်းမှ နိုးရာမာလည်းကောင်း၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက် မှောက်ပြုရာမာလည်းကောင်း အကြောင်းတရားတိဖြစ်စွာ၊ ထိုကြောင့် ဗောဓိ မည်ဧ့၊ ထို အပေါင်းအစုဖြစ်သော ဗောဓိဧ့အစိတ်အပိုင်း (အင်္ဂ)စွာ ဗောဇ္ဈင်္ဂမည်ဧ့။ တနည်းအနီနန့် သစ္စာ ၄-ပါး သိတတ်ရေ၊ ကိလေသာအစိုင်ဆိုရေ အိပ်ပျော်ရာမှ နိုးတတ်ရေ၊ နိဗ္ဗာန်ကိုမျက်မှောက်ပြုတတ်ရေ အရိယာသာဝကစွာ ဆိုအပ်ပြီးရေ ဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ဗောဓိမည်ဧ့၊ ထိုအရိယာသာဝကဆိုရေ ဗောဓိဧ့ဖြိုက်ကြောင်း တရားရို့ စွာ (ဒေအရာမာ အင်္ဂသဒ္ဒါအကြောင်းဟော ဖြစ်ဧ့) ဗောဇ္ဈင်္ဂမည်ဧ့။”

==ဟောတော်မူခြင်း==

အခါတစ်ပါးတွင် မြတ်စွာဘုရားစွာ ဝေဠုဝန်ကျောင်းမာ သတင်းသုံးတော်မူစိုင် အသျှင်မဟာကဿပမထေရ်စွာ ပိပ္ပလလှိုဏ်ဂူမာ နီထိုင်မကောင်းဖြစ်ရေ။ ယင်းခါ မြတ်စွာဘုရားသိတော်မူပြီးကေ ‪ဗောဇ္ဈင်တရား (၇)ပါးကို ဟောတော်မူရေ။ ‬

&quot;သတ္တိမေ ကဿပ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ‬ ‪မယာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ‬ ‪ဗဟုလီကတာ ‬ ‪အဘိညာယ သံမ္ဗောဓာယ‬ ‪နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ&quot;
အဓိပ္ပာယ်မှာ မြတ်စွာဘုရားဟောကြားရေ ဒေတရားခုနှစ်ပါးကို ပွားတိအားထုတ်ကေ အသိဉာဏ်ပညာဟိပြီးကေ သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်း၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာရခြင်းရို့ဖြိုက်စီဖို့ဆိုပနာ ဖြစ်ရေ။ ထိုတရားတိကို မိမိသန္တာန်မှာ အရာထခါ လိုက်နာကျင့်ကြံ ပွားများအောင်ပြုလုပ်ဖို့ဖြစ်ရေ။‬ ‪သျှင်မဟာမောဂ္ဂလန် နီထိုင်မကောင်းရေအခါတွင်လည်း ကျင့်ကြံ နှလုံးသွင်း အားထုတ်ရဖို့ ဒေတရားကိုရာ ဟောခရေ။ မြတ်ဗုဒ္ဓ နီထိုင်မကောင်းဖြစ်တော်မူရေအခါ အပါးတော်အလုပ်ကျွေးဖြစ်တေ စုန္ဒမထေရ်ကို မြတ်စွာဘုရားက ဟောခိုင်းပနာ ကိုယ်တော်တိုင် နှလုံးသွင်းဆင်ခြင်ရေ။

==ရောဂါပျောက်ကင်းပုံ==

‪မြတ်စွာဘုရားဟောကြားရေ ထိုတရားတိကို အသျှင်မဟာကဿပမထေရ်စွာ နှလုံးသွင်း ပွားများကျင့်သုံးရေအခါ အဆင့်တစ်ခုမာ ပီတိဟုခေါ်ရေ ကြည်နူးခြင်းဖြစ်လာရေ။ စိတ်ကြည်လင်ရေအခါ အကြောင်းအကျိုးသဘောအရ စိတ်မှ ခန္ဓကိုယ်ကို ကျေးဇူးပြုရေ လောကနိယာမသဘောအရ သွီးသားတိစင်ကြယ်ပြီးကေ ရောဂါပျောက်ကင်းခရေ။

==ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်ဧ့ အကျိုး==

ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်ကို ရွတ်ဖတ်ခြင်းနန့် &quot;လူမမာတိကို ရောဂါသက်သာစီရေ၊ ပျောက်ကင်းစေနိုင်စွာဆိုပနာ ယုံကြေကတ်ရေ။ မူရင်း ဗောဇ္ဈင်သုတ် သုံးသုတ်ကိုတွဲပြီးကေ ရွတ်ကေ ပိုပြီးကေ ကောင်းရေ&quot;လို့ ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတယောက် စာအုပ်ထဲမှာ ဆိုထားရေ။ ပရိတ် အနက်အဓိပ္ပာယ်တွင်လည်း အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်နန့် အသျှင်မဟာကဿပရို့ နိန်မကောင်း ဖြစ်ရေအခါမာ မြတ်စွာဘုရားက ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတရားကို ဟောပီးပြီး သက်သာရာ ရဟိကြောင်း၊ မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်တိုင် နိန်မကောင်းဖြစ်ရေ အခါမာလည်း စုန္ဒရဟန်းတော်အား ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်ကို ဟောကြားစီပြီး သက်သာရာ ရဟိခကြောင်းတိကို ဖွဲ့ဆိုထားရေ။ ထိုကြောင့် သရဏဂုံ သုံးပါးနန့် ငါးပါးသီလကို ဆောက်တည်ပြီးကေ အကုသိုလ်ကင်းစင်နိန်ချိန်မှာ ဗောဇ္ဈင်သုတ်ကို ယယုံကြကြေရွတ်ဖတ်ပါက ဝေဒနာခံစားနိန်ရရေလူတိ ရောဂါ သက်သာပျောက်ကင်းနိုင်ရေလို့  ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ရို့က ယုံကြေကတ်ရေ။

ဘုရားသျှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနိန်စိုင် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးစွာ အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂဖြစ်ပုံ၊ သာဝကရို့အား အစီးအပွားနန့် ချီးမြှောက်မှုနန့် မြတ်စွာဘုရားစွာ ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းကို အကြောင်းပြုပနာ ငါဘုရားစွာ သင်ရို့အား (ဟောကြားသမှုပြုအပ်ပေပြီ၊ ရဟန်းရို့ ရုက္ခမူလ၊ သုညာဂါရရို့မာ (ကိလေသာတိကို) ရှိုးမြိုက်ကက်ဖိ၊ မောသီမောသတ်မနီကတ်ကေ့၊ နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှုကို မဖြိုက်စီကက်ကေ့။ ဒေစွာကား သင်ရို့အား အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ဆုံးမတော်မူခြင်းတဲးလို့ ရဟန်းရို့အား ဘုရားသျှင် ဟောတော်မူရေသုတ်။

ဘုရားသျှင် ကောသလနိုင်ငံ သီတင်းသုံးတော်မူနိန်စိုင် “အာနာပါနဿတိ နန့် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ဘာဝိတ၊ ဗဟုလီကတဖြစ်အောင် ပွားများကေ မဟပ္ဖလ၊ မဟာ နိသံသဖြစ်ဧ့”လို့ ရဟန်းရို့အား ဘုရားသျှင် ဟောတော်မူရေသုတ်။

ဘုရားသျှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနိန်စိုင် ကဏှ၊ ကဏှဝိပါက၊ သုက္က၊ သုက္ကဝိပါက၊ ကဏှသုက္က၊ ကဏှသုက္ကဝိပါက၊ အကဏှအသုက္က၊ အကဏှ အသုက္ကဝိပါက ကမ္မက္ခယ-ဆိုရေ ကံလေးပါး၊ ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါးစွာ အကဏှ၊ အသုက္က၊ အကဏှ အသုက္ကဝိပါက ကမ္မက္ခယအကျိုးငှာဖြစ်ရေ ကံပေတဲးဟု တစ်ခုစီ တစ်ခုစီဝေဖန်ပြီးကေ ရဟန်းရို့အား ဘုရားသျှင် ဟောကြားတော်မူရေသုတ်။

ဘုရားသျှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနိန်စိုင် အပရိဟာနိက ဖြစ်တေ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများနိန်ရေ ရဟန်းရို့အား တိုးတက်ကြီးပွားဖို့ရာ ဖြစ်ပုံ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း မဖြစ်နိုင်ပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းရို့အား ဘုရားသျှင် ဟောတော်မူရေသုတ်။

ဘုရားသျှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနိန်စိုင် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတိကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်အများကြီး အလိ့အလာပြုအပ်လို့ဟိကေ ဝိဇ္ဇာသုံးပါး ပြီးပြည့်စုံပုံကို အကျယ်တဝင့် ရဟန်းရို့အား ဘုရားသျှင် ဟောကြားတော်မူရေသုတ်။

==ကိုးကား==

-သံ၊၂၊၅၃၆။ သံ၊မြန်၊၂၊၅၂၉။ -သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၉-အသင်္ခတသံယုတ္တ၊ ၁-ပဌမဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။

-သံ၊၃၊၂၇၂။ သံ၊မြန်၊၃၊၂၇၄။ -သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၀-အာနာပါနသံယုတ္တ၊ ၁-ဧကဓမ္မဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။

-အံ၊၁၊၅၅၉။ အံ၊မြန်၊၁၊၅၇၄။ -အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ (၂၄) ၄-ကမ္မဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။

-အံ၊၂၊၄၁၄။ အံ၊မြန်၊၂၊၅၂၄။ -အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တကနိပါတ၊ ၃-ဝဇ္ဇိသတ္တကဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။

-အံ၊၃၊၄၂၇။ အံ၊မြန်၊၃၊၄၁၉။ -အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၁) ၁-သမဏသညာဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။

[[Category:ပရိတ်ကြီး]]</text>
      <sha1>baz2xdi67xc2iyd51o7n926rrdr0l3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘင်္ဂါဆယ့်နှစ်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2069</id>
    <revision>
      <id>20876</id>
      <parentid>20590</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814659}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2611" sha1="lzydvpvwy8ldccsjswhwxuctwd5gvrp" xml:space="preserve">ရခိုင်ဘုရင်တိ လက်ထိအခါက ဘင်္ဂ(၁၂)မျိုးထိကို ပိုင်စိုးအုပ်ချုပ်ခဖူးပါရေ။ 
အချို့က ဘင်္ဂလား၊ ဟစ်ဇာလီ၊ ဩရိသ၊ ချန်းဒခန်၊ မစ်ဒနာပူရ၊ ဘာတြဘူ၊ ဘက္ကလာ၊ ခူလေမန်ဘက်၊ ဗျူလွှာ၊ ဒက္ကာ၊ ရာဇာမဟာဟု ဆိုကတ်ရေ။ 

ရခိုင်ရာဇဝင်၌ ဘက္ကာလာ၊ ဗျူလွှာ၊ ဒက္ကာ သုံးခုအပြင် မောက်သူဇာ၊ စပ္ပယ်၊ သီရိပုတ်၊ သျုနာကင်း၊ ဇော်ဂီတာယာ၊ မြုံ၊ သက်၊ စန္ဒပုတ်ဟူပနာ ပါဟိရေ။ 

မင်းရာဇာကြီးစာတမ်းမှာ မောက်သူဇာ (မူချီဒဗတ်)၊ ရောင်ဖြူ (ရောင်ပူရ်)၊ ဒါကာ (ဒက္ကာ)၊ ဂန်ဘီလာ (ကုမ္ဘီလာ)၊ သီလက် (သျှီလက်)၊ ပဋိက္ကယား (ကုမ္ဘီလာနန့် သျှီလက်နယ်အောက်ပိုင်း)၊ ဂင်္ဂါသာရ (ဘင်္ဂလားနယ် ခူလနာ တလျောက်)၊ စစ်တကောင်း၊ ဘာရီဆက် (ဘောရိဆာလ်)၊ တိလင်္ကာ (ရေင်းတီး၊ ဟတ္တိယာ၊ ဗက္ကာကျွန်းစုတိ)၊ ကံသာ (ကာနာဖူလီ)နန့် ဂေါ်တော်ပလ္လင်ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။

ဘင်္ဂါဆယ့်နှစ်မြို့သို့ မင်းစောမွန် တိမ်းရှောင်ပြီး ပဆာမင်းက စစ်ကူပေးသဖြင့် ဒေမြို့ရို့ကို ပေးခရေ။ မင်းဘာကြီးလက်ထက်မှ အခိုင်အမာ ပြန်ရရေဟု ရခိုင်ရာဇဝင်ရို့က ဖေါ်ပြရေ။
&lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]

[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် သမိုင်းဝင်မြို့တိ]]</text>
      <sha1>lzydvpvwy8ldccsjswhwxuctwd5gvrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘယဆီး ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2075</id>
    <revision>
      <id>20877</id>
      <parentid>8147</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830240}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1197" sha1="s4jf28k5b0nxrowf12i8z5jbdqju9ao" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| ဘယဆေး || ဖရဆီး
|-
| ဗိန္နောဆေး || လက်ဖော်ဆီး
|-
| ဒုတ္တာ || အမြဂျဝါ
|-
| ဆေးထန်း || ချထန်းချဝါ
|-
| သိန္ဓော || ဆပုတ်
|-
| ပွေးကိုင်း || ချနားမတီ၊ စူလာမာကျီ
|-
| လေးညှင်း || လေးညှင်းပွင့်
|-
| ရှိန်းခို || ဟိန်းခို၊ ဟိန်းဂြို
|-
| စမုံနက် || စမနက်
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>s4jf28k5b0nxrowf12i8z5jbdqju9ao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘာသာခြား စကားသံတိက တဆင့် ဆင်းသက်လာရေ ရခိုင်ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2080</id>
    <revision>
      <id>20878</id>
      <parentid>8378</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830244}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7017" sha1="im66ox1qvri1920c2rlxn3ku87irc1z" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင် 
|-
| အကြွေး  || ဒါဒေါင်
|-
|အပိုဆာဒါး  || လက်ဖား
|-
| အပိုဆုပေးသည်  || ဘောက်ဆူးပီးရေ
|-
| အလျော်ပေးရသည်  || ဘင်းဂျီကျရေ
|-
|ကြိမ်ခွေးခြေ မော်ရာ
|-
| စွပ်ကျယ်  || ဂင်ဇီပါရာ
|-
|အနွေးထည်  || ဂရောင်
|-
| ဂွမ်းထည်  || ဖာလာလီ
|-
| စင်းလုံးငှားတယ် ||  ထိန်းကာငှားရေ
|-
| အပျက် ||  ဘင်းဂါ
|-
| မျက်နှာသုတ်ပုဝါ ||  တောက်လီယာ
|-
|ပန်းကန်ပြား ||  ပျာလာ
|-
| ပန်းကန်လုံး  || ဟင်းဇား
|-
| ချိန်ခွင် ||  ဖလီ
|-
| တံခါးပတ္တာ  || ကပီဇာ
|-
| ငွေတစ်ကျပ်  || တန်းကားတပြား
|-
| တစ်ပဲ ||  တအာဏာ
|-
| ပိုက်ဆံ  || ပွီသာ၊ ပွေသာ၊ ပွီယှာ
|-
|ကတ္တရာစေး  || ဒုံနာ
|-
| လက်ဆွဲရေပုံး  || ဘာလာတီ၊ ဘတ်လဒိန်
|-
| ဦးထုပ်  || တောက်ကျာ
|-
| ဘိန်းထရံ  || ဇောလီ
|-
| ရဲကြပ်  || သရဇင်
|-
| ရဲအုပ် ||  ဒါရကာ
|-
| ယစ်မျိုးအုပ်  || အပ္ပကာရီ
|-
| ရဲဝန်  || ကတ္တင်
|-
|သင်္ဘောသား  || ခလာချိတ်
|-
| လှေသူကြီး  || သိုက်ရင်း
|-
| ရေထမ်းသမား  || ပါနိဝါလား
|-
| ငွေကိုင်စာရေး  || ခဒင်သီး
|-
| ဖိနပ်ချုပ်သမား  || ဂျောင်ဂျီ
|-
| ဥယျာဉ်မှုး  || မာလီ
|-
| မင်းစေ  || ပျာတာ
|-
| အပ်ချူပ်သမား ||  ဒရဇီ
|-
| မြေရှင်  || သော်တလီ
|-
| မိလ္လာသိမ်းသမား  || ဟာရီ
|-
| လူမွဲ  || ဖွဲရာ
|-
| ညစောင့်  || ဒရဝန်
|-
| ပိတ်ကြမ်း  || ဂါတာ
|-
| စောင်  || ကူဘောင်၊ ကုန်ဘောင်
|-
| ဘီရို  || အန္တမာရီ၊ အန္တဘာရီ
|-
| ပဲကြော်  || ဘယာကျော်
|-
| ရှာလကာရည် ||  မနီကာရည်၊ သနပတ်ရည်
|-
| ကုလားပဲခြမ်း  || ဒန့်
|-
| ရေနှုတ်မြောင်း  || နာလာ
|-
| အညစ်အကြေး  || မိလ္လာ၊ ဂျီးလာပုတ်
|-
|ကတ္တူ  || ဇာလီဘုတ်
|-
| လှည်း ||  ဂါရီ
|-
| လှည်းမောင်းသမား  || ဂါရီဝါလာ
|-
| အထည်ပါး လင်ဒရီ
|-
| အလုပ်သမားဂေါင်း  || ကူလီဂေါင်း၊ မာဇီ
|-
| အထမ်းသမား ||  ဘရီဝါလာ
|-
| အရာရှိကြီး ||  ဆာဗေ
|-
| နို့ဒိန်  || မက်ခေါင်၊ မောက်ခေါင်
|-
| နို့ဒိန်ရည် ||  ဒွိုင်
|-
|နို့ဒိန်မုန့်  || စာနာပရာ၊ ရော်ချောင်းဂူလာ
|-
| သင်္ဘောဆေး  || ရောင်ဆီ
|-
| ကြမ်းခင်း  || ဒေါင်တမာ
|-
| ကုတ်အင်္ကျီရှည်  || ကာမိတ်
|-
| အပေါ်အင်္ကျီ ||  ဗရက်စတာ
|-
| ကုတ်အင်္ကျီ  || ဘလေဇာ
|-
| ဆေးခြောက်  || ဂင်ဇာ
|-
| ဂုန်နီအိတ်  || ဆာလားပိတ်၊ ဘောက်သာပိတ်
|-
| ကုလားစည်တီးအဖွဲ့  || ဒေါက်ကရောက်
|-
|ဘင်ခရာအဖွဲ့  || ဘေဆတိဘာဂျာ
|-
| တံဆိပ်ခေါင်း ||  တိတ်ကတ်*
|-
| မီးအိမ်ပြောင်း  || စိန်မနီ
|-
|အိမ်ရာမြေ  || ဇဂါ
|-
| ဗလီဆရာ  || မော်လဗီ၊ မလောင်ဝီ
|-
| ဗလီ  || ကုလားမသိတ်
|-
| စာတိုက်  || ဒက်ရုံး
|-
| ပွဲစား ||  ဒဘာချိတ်
|-
| ပွဲစားငယ်  || ဒလာ
|-
| ခဝါသည်  || ဒိုဘီ
|-
| လူဝ၊ လူသန်  || ဘော်လီ
|-
| မျက်စိစွေစောင်းသူ  || ကာနာ
|-
| အရပ်ရှည်သူ  || လင်းဘား
|-
| အသားမည်းသူ  || ကာလာဘီ
|-
| တောသား  || ဂိုင်ညာ
|-
| စိတ်မနှံ့သူ  || ဖားကလား
|-
| စာတိုက်မှုး  || ဒက်ကရင်နီ
|-
| သင်္ဘောစာရေး  || သင်္ဘောကရင်နီ
|-
| ဆရာဝန်  || ဒက်တင်*
|-
| ညကင်းလှည့်ပုလိပ်  || ပတ်တရောင်*
|-
| အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောသား  || ဂူရာ
|-
| လယ်ကူလီ  || ခေါင်းတလာ
|-
| ရုပ်ရှင်  || ဘိုင်စကုတ်*
|-
| ဆေးရုံ  || သိတ်လိုင်*
|-
| သင်္ဘောတံတား ||  ဖောင်တော်
|-
| ဖန်ဖလား  || ဂလက်၊ ဂျလက်*
|-
| ရေအိုးအဝကျယ်  || ဘရီ
|-
| ဆပ်ပြာ  || သပုန်
|-
| ဆေးစပ်သမား  || ကော်မောင်ဒါ၊ သွေဒါ
|-
| ဆန်စက်အလုပ်သမား  || တန်းဒိုး
|-
|ရဲစခန်း  || ဂါရာ
|-
| အင်္ကျီ  || ဘာဇူ
|-
| ထက်ဝက်  || အာဒါ
|-
| လေးပုံတစ်ပုံ (1/4)  || တစ်ပွာ၊ အာဒီ
|-
| ရေပြွန် ||  ပိုက်ခေါင်း၊ ပိုက်လုံး

|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>im66ox1qvri1920c2rlxn3ku87irc1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နေရဉ္စတောင်ငူမင်းဆက် စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2089</id>
    <revision>
      <id>20879</id>
      <parentid>16888</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828631}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5302" sha1="2lu2rcmypf8vsf4xam3kdy266qy69ob" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; border:1px solid #aaa;&quot;
|+ '''နေရဉ္စတောင်ငူမြို့မင်းဆက် စာရင်း (The Nayrinza Taungoo Dynasty)'''
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | စဉ်&lt;br&gt;(No.)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်ဘုရင်နှင့် မိဖုရား&lt;br&gt;(King and Queen)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သက္ကရာဇ်&lt;br&gt;(Arakan Era)
! colspan=&quot;2&quot; | ခရစ်နှစ်&lt;br&gt;(AD)
! colspan=&quot;2&quot; | သာသနာနှစ်&lt;br&gt;(Buddhist Era)
! colspan=&quot;3&quot; | သက်တမ်းနှင့် နန်းစံနှစ်&lt;br&gt;(Reign &amp; Age)
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! ဘုရင် (King) !! မိဖုရား (Queen) !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! အိမ်နိမ့် !! နန်းစံ !! အသက်
|-
| ၁ || [[ပဉ္ဇူသင်]]&lt;br&gt;(Panzu Thin) || [[ရွှေစင်ပြောင်]]&lt;br&gt;(Shwe Sin Pyaung) || ၅၂၂ || ၅၂၇ || ၁၁၆၀ || ၁၁၆၅ || ၁၆၉၁ || ၁၆၉၆ || ၂၆ || ၅ || ၃၁
|-
| ၂ || [[ငရမန်း]]&lt;br&gt;(Nga Yaman) || [[ကဏှာဒေဝီ]]&lt;br&gt;(Kanha Dewi) || ၅၂၇ || ၅၂၉ || ၁၁၆၅ || ၁၁၆၇ || ၁၆၉၆ || ၁၆၉၈ || ၂၅ || ၂ || ၂၇
|-
| ၃ || [[မင်းပုဂံ]]&lt;br&gt;(Min Bagan) || [[ယောင်လှမယ်]]&lt;br&gt;(Yaung Hla May) || ၅၂၉ || ၅၃၁ || ၁၁၆၇ || ၁၁၆၉ || ၁၆၉၈ || ၁၇၀၀ || ၂၀ || ၂ || ၂၂
|-
| ၄ || [[ငရက္ခိုင်]]&lt;br&gt;(Nga Rakhine) || [[ရောင်ဆင်းနု]]&lt;br&gt;(Yaung Sin Nu) || ၅၃၁ || ၅၃၄ || ၁၁၆၉ || ၁၁၇၂ || ၁၇၀၀ || ၁၇၀၃ || ၁၆ || ၃ || ၁၉
|-
| ၅ || [[မင်းငကြုံ]]&lt;br&gt;(Min Nga Kyon) || [[စောသမ္မာ]]&lt;br&gt;(Saw Thamma) || ၅၃၄ || ၅၄၆ || ၁၁၇၂ || ၁၁၈၄ || ၁၇၀၃ || ၁၇၁၅ || ၁၃ || ၁၂ || ၂၅
|-
| ၆ || [[မင်းဆူ]]&lt;br&gt;(Min Hsu) || [[ရွှေအိမ်ရှင်]]&lt;br&gt;(Shwe Ein Shin) || ၅၄၆ || ၅၅၁ || ၁၁၈၄ || ၁၁၈၉ || ၁၇၁၅ || ၁၇၂၀ || ၁၉ || ၅ || ၂၄
|-
| ၇ || [[ငရွှေသင်]]&lt;br&gt;(Nga Shwe Thin) || [[သီရိမာ]]&lt;br&gt;(Thiri Mar) || ၅၅၁ || ၅၅၄ || ၁၁၈၉ || ၁၁၉၂ || ၁၇၂၀ || ၁၇၂၃ || ၁၈ || ၃ || ၂၁
|-
| ၈ || [[မင်းခေါင်ကြီး]]&lt;br&gt;(Min Khaung Gyi) || [[စောပျို]]&lt;br&gt;(Saw Pyo) || ၅၅၄ || ၅၆၀ || ၁၁၉၂ || ၁၁၉၈ || ၁၇၂၃ || ၁၇၂၉ || ၂၀ || ၆ || ၂၆
|-
| ၉ || [[မင်းခေါင်ချေ]]&lt;br&gt;(Min Khaung Chay) || [[ဥဗျိုင်းဖြူ]]&lt;br&gt;(U Byine Phyu) || ၅၆၀ || ၅၆၅ || ၁၁၉၈ || ၁၂၀၃ || ၁၇၂၉ || ၁၇၃၄ || ၂၀ || ၅ || ၂၅
|-
| ၁၀ || [[ကမ္ဘာလောင်ကြီး]]&lt;br&gt;(Kaba Laung Gyi) || [[ရှင်လှကြီး]]&lt;br&gt;(Shin Hla Gyi) || ၅၆၅ || ၅၇၁ || ၁၂၀၃ || ၁၂၀၉ || ၁၇၃၄ || ၁၇၄၀ || ၁၉ || ၆ || ၂၅
|-
| ၁၁ || [[ကမ္ဘာလောင်ချေ]]&lt;br&gt;(Kaba Laung Chay) || [[စောစစ်ညို]]&lt;br&gt;(Saw Sit Nyo) || ၅၇၁ || ၅၈၁ || ၁၂၀၉ || ၁၂၁၉ || ၁၇၄၀ || ၁၇၅၀ || ၁၉ || ၁၀ || ၂၉
|-
| ၁၂ || [[သကျင်ကြီး]]&lt;br&gt;(Tha Kyin Gyi) || [[စောရွှေချမ်း]]&lt;br&gt;(Saw Shwe Chan) || ၅၈၁ || ၅၈၃ || ၁၂၁၉ || ၁၂၂၁ || ၁၇၅၀ || ၁၇၅၂ || ၂၃ || ၂ || ၂၅
|-
| ၁၃ || [[သကျင်ချေ]]&lt;br&gt;(Tha Kyin Chay) || [[စောပျိုရွှေ]]&lt;br&gt;(Saw Pyo Shwe) || ၅၈၃ || ၅၉၃ || ၁၂၂၁ || ၁၂၃၁ || ၁၇၅၂ || ၁၇၆၂ || ၁၉ || ၁၀ || ၂၉
|-
| ၁၄ || [[သနသင်မင်း]]&lt;br&gt;(Thana Thin Min) || [[စောနန္ဒီ]]&lt;br&gt;(Saw Nandi) || ၅၉၃ || ၅၉၆ || ၁၂၃၁ || ၁၂၃၄ || ၁၇၆၂ || ၁၇၆၅ || ၂၃ || ၃ || ၂၆
|-
| ၁၅ || [[နယ်သိမ်းစောစံ]]&lt;br&gt;(Nay Thein Saw San) || [[နှမစောစံ]]&lt;br&gt;(Hnama Saw San) || ၅၉၆ || ၆၀၇ || ၁၂၃၄ || ၁၂၄၅ || ၁၇၆၅ || ၁၇၇၆ || ၂၀ || ၁၁ || ၃၁
|-
| ၁၆ || [[ငနှလုံး]]&lt;br&gt;(Nga Hnalone) || [[နှမစောရွှေနန်း]]&lt;br&gt;(Hnama Shwe Nan) || ၆၀၇ || ၆၁၁ || ၁၂၄၅ || ၁၂၄၉ || ၁၇၇၆ || ၁၇၈၀ || ၂၅ || ၄ || ၂၉
|}

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
 ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
 ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
 အင်းစောက်ရာဇဝင်
ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း]]</text>
      <sha1>2lu2rcmypf8vsf4xam3kdy266qy69ob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နေ့ရက် အချိန်သတ်မှတ်ခြင်း ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2091</id>
    <revision>
      <id>20880</id>
      <parentid>8420</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828667}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1956" sha1="0dchl4vtj7s21xe18hkjd73lbm1uciy" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ!! ရခိုင်
|-
| လွန်ခဲ့တဲ့တစ်နေ့က ||ထိုတရက်နိန့်က
|-
|မနေ့က|| ညဇာက၊ ယမနိန့်က
|-
|ဒီနေ့ ||ဒေနိန့်၊ အေနိန့်၊ ဂနိန့်
|-
| မနက်ဖြန်|| နှက်ဖြန်ခါ၊ နှက်ဖြန်
|-
| သဖက်ခါ ||သံဖက်ခါ၊ သံဖက်၊ သဖက်
|-
| ဖီးနေ့|| ဖီးခါ၊ ဖီးနိန့်
|-
| နံနက်စောစော ||မိုးသောက်စစောသျှေ
|-
| မွန်းလွဲ ||မွန်းဇောင်း
|-
| ညနေစောင်း ||ညဇာဘက်
|-
| ညီအစ်ကိုမသိတသိအချိန် ||နီနဘိုခတ်
|-
| နေဝင်ဆည်းဆာ ||နဝင်ဒရူး
|-
| မိုးချုပ်တယ် ||နီဝင်ရေ
|-
| ညမှောင်လာတယ် ||ညည့်နက်လာရေ
|-
|တစ်နေ့ ||တရက်
|-
| တစ်မိနစ် ||တမိနိ
|-
| ရက်တစ်ပါတ် ||တသတင်း
|-
| အဖိတ်နေ့ ||သတင်းဖီး၊ အဖိတ်
|-
| ဥပုသ်နေ့ ||သတင်းနိန့်၊ ဝပုသ်နိန့်
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>0dchl4vtj7s21xe18hkjd73lbm1uciy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပင့်ကူခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2102</id>
    <revision>
      <id>20881</id>
      <parentid>14448</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828698}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3241" sha1="5dld8psmclqvykrt4pdli0uzmvh8z2a" xml:space="preserve">
ပင့်ကူအကသဘင်နန့် အတူ ပင့်ကူခြင်းကို ဆိုကတ်တေ။ အလွန်ရှီးကျရေ အက သဘင်ဖြစ်ပြီးကေ ပင့်ကူခြင်းမှာလည်း အလွန်ရှီးကျရေ တေးသာခြင်းဟုဆိုရဖို့ ဖြစ်ပါ
ရေ။ ဟန်စွလေ လှီတော်သံ မှာ ဖ-ကိုမူကား၊ ဖယကုမ္မာ၊ ကြီးစွာပြောင်အား၊ ပင့်ကူကျားကို၊
လွှားလွှားစွတ်ကာ၊ စွတ်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စိလေ ဟန်စွလေ လို့ စပ်ဆိုထားခရေ အတိုင်း
ပင့်ကူဇာတ်လမ်းသဘင်မှာ ဘယကုမ္မာဆိုရေ ဇာတ်လမ်းပင် ဖြစ်ပါရေ။ ပင့်ခူအကြောင်းကို တခမ်းတနား တင်ပြရေအတွက် [[ပင့်ကူအက]] သဘင်၊ ပင့်ကူချင်းလို့ ခေါ်ကတ်ပါရေ။
ပင့်ကူဇာတ်ကို လူအများကြီး၊ အခန်းစုံ၊ အဝတ်စုံ၊ တူရိယာစုံရို့နန့် ကပြရပါရေ။

==ပင့်ကူခြင်း==

ဟေ---၊ ဗုဒ္ဓစကြာ၊ ခုနစ်သိန်းမှာ၊ စကြာမင်းလောင်း၊ ရှိသူတော်လည်း၊ ပြောကာ
ပြောရေ။

ဟေ---ဟေ---၊ ဆုံစကေလက်ယာ၊ ဆန်စကေလက်ဝဲ၊ ရပေါက်ကေဖြူဖြူ၊

ကျောက်တစ်လုံးမှာ၊ ရှိကိုခိုးရေ၊ ကွမ်းခြုံရှိ ရီစင်မြင့်မှာ၊ မောင်ဘို့တယာ၊ ပြဒါး

သာမှာ ညာကယာ၊ မယ်ဘို့တယာ- ပြဒါးသာမှာ ဘယ်ကယာ ဟိမဝန္တာ၊ တော

သုံးထောင်---။ ခြီမှာရှည်ရေ ရှစ်တောင်လောက်၊ လက်မှာရှည်ကေ ခြောက်

တောင်လောက်၊ ခေါင်းမှာရှည်ရေ သုံးတောင်လောက်၊ ခန္ဓာမှာရှည်ရေ သျှစ်တောင်

လောက်၊ မဒုံးမှာရှည်ရေ ငါးတောင်လောက်၊ ဒေလေးသုံးဆယ်လောက်၊ ပင့်ကူ

ရာဇာမှာ နီလတ်တေ၊ ထွေတောင်ဒေတောင် ကူးလီရေ၊ ပင့်ကူရာဇာမှာ ဇောင်ပင်

နီလီရေ။ ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p55&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]</text>
      <sha1>5dld8psmclqvykrt4pdli0uzmvh8z2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပဉ္စာမင်းဆက် စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2105</id>
    <revision>
      <id>20882</id>
      <parentid>16892</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116378061}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4822" sha1="fobjafnilq6labu7tauf1fgnp2vxn0c" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; border:1px solid #aaa;&quot;
|+ '''ပဉ္စာမင်းဆက် စာရင်း (The Pyinsa Dynasty)'''
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | စဉ်&lt;br&gt;(No.)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်ဘုရင်နန့် မိဖုရား&lt;br&gt;(King and Queen)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သက္ကရာဇ်&lt;br&gt;(Arakan Era)
! colspan=&quot;2&quot; | ခရစ်နှစ်&lt;br&gt;(AD)
! colspan=&quot;2&quot; | သာသနာနှစ်&lt;br&gt;(Buddhist Era)
! colspan=&quot;3&quot; | သက်တမ်းနန့် နန်းစံနှစ်&lt;br&gt;(Reign &amp; Age)
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! ဘုရင် (King) !! မိဖုရား (Queen) !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! အိမ်နိမ့် !! နန်းစံ !! အသက်
|-
| ၁ || [[ခေတ္တသင်]]&lt;br&gt;(Khet Ta Thin) || [[သီရိကုမ္မာ]]&lt;br&gt;(Thiri Kumma) || ၁၇၉ || ၁၈၉ || ၈၁၇ || ၈၂၇ || ၁၃၄၈ || ၁၃၅၈ || ၂၅ || ၁၀ || ၃၅
|-
| ၂ || [[စန္ဒသင်]]&lt;br&gt;(Sanda Thin) || [[သီရိကုမ္မာ]]&lt;br&gt;(Thiri Kumma) || ၁၈၉ || ၂၀၄ || ၈၂၇ || ၈၄၂ || ၁၃၅၈ || ၁၃၇၃ || ၂၃ || ၁၅ || ၃၈
|-
| ၃ || [[မင်းယင်ဖြူ]]&lt;br&gt;(Min Yin Phyu) || [[စောမုခီ]]&lt;br&gt;(Saw Mukhi) || ၂၀၄ || ၂၃၄ || ၈၄၂ || ၈၇၂ || ၁၃၇၃ || ၁၄၀၃ || ၂၀ || ၃၀ || ၅၀
|-
| ၄ || [[သူရိယစောလှ]]&lt;br&gt;(Thuriya Saw Hla) || [[စောလှမင်း]]&lt;br&gt;(Saw Hla Min) || ၂၃၄ || ၂၆၅ || ၈၇၂ || ၉၀၃ || ၁၄၀၃ || ၁၄၃၄ || ၂၁ || ၃၁ || ၅၂
|-
| ၅ || [[သူရိယရာဇာ]]&lt;br&gt;(Thuriya Raza) || [[စောမင်းဖွား]]&lt;br&gt;(Saw Min Phwar) || ၂၆၅ || ၂၉၇ || ၉၀၃ || ၉၃၅ || ၁၄၃၄ || ၁၄၆၆ || ၂၇ || ၃၂ || ၅၉
|-
| ၆ || [[ပုဏ္ဏက]]&lt;br&gt;(Punnaka) || [[ရှင်မင်းဖြူ]]&lt;br&gt;(Shin Min Phyu) || ၂၉၇ || ၃၃၀ || ၉၃၅ || ၉၆၈ || ၁၄၆၆ || ၁၄၉၉ || ၂၂ || ၃၃ || ၅၅
|-
| ၁ || [[မင်းကြီးဖြူ]]&lt;br&gt;(Min Gyi Phyu) || [[စောဘုန်းခေါင်]]&lt;br&gt;(Saw Bhone Khaung) || ၃၃၀ || ၃၄၅ || ၉၆၈ || ၉၈၃ || ၁၄၉၉ || ၁၅၁၄ || ၃၂ || ၁၅ || ၄၇
|-
| ၈ || စည်သဘင်&lt;br&gt;(Si Tha Bin) || - || ၃၄၅ || ၃၄၇ || ၉၈၃ || ၉၈၅ || ၁၅၁၄ || ၁၅၁၆ || - || ၂ || -
|-
| ၉ || [[မင်းနု]]&lt;br&gt;(Min Nu) || [[ရှင်မကြီးနှမတော်]]&lt;br&gt;(Shin Ma Gyi) || ၃၄၇ || ၃၇၅ || ၉၈၅ || ၁၀၁၃ || ၁၅၁၆ || ၁၅၄၄ || ၁၉ || ၂၈ || ၄၇
|-
| ၁၀ || [[မင်းလာတော်]]&lt;br&gt;(Min Lar Taw) || [[စောဘီလူး]]&lt;br&gt;(Saw Bilu) || ၃၇၅ || ၃၉၅ || ၁၀၁၃ || ၁၀၃၃ || ၁၅၄၄ || ၁၅၆၄ || ၂၆ || ၂၀ || ၄၆
|-
| ၁၁ || [[မင်းကုလား]]&lt;br&gt;(Min Kular) || [[ရှင်စောဖြူ]]&lt;br&gt;(Shin Saw Phyu) || ၃၉၅ || ၄၂၃ || ၁၀၃၃ || ၁၀၆၁ || ၁၅၆၄ || ၁၅၉၂ || ၁၉ || ၂၈ || ၄၇
|-
| ၁၂ || [[မင်းဘီလူး]]&lt;br&gt;(Min Bilu) || [[စောစစ်]]&lt;br&gt;(Saw Sit) || ၄၂၃ || ၄၂၉ || ၁၀၆၁ || ၁၀၆၇ || ၁၅၉၂ || ၁၅၉၈ || ၃၀ || ၆ || ၇၁
|-
| ၁၃ || [[အသင်္ခယာအမတ်]]&lt;br&gt;(Asinkhaya) || - || ၄၂၉ || ၄၃၇ || ၁၀၆၇ || ၁၀၇၅ || ၁၅၉၈ || ၁၆၀၆ || - || ၈ || -
|-
| ၁၄ || [[မင်းဘုန်းသန်]]&lt;br&gt;(Min Bhone Than) || [[မျိုးရှင်စည်]]&lt;br&gt;(Myo Shin Si) || ၄၃၇ || ၄၅၁ || ၁၀၇၅ || ၁၀၈၉ || ၁၆၀၆ || ၁၆၂၀ || ၄၂ || ၁၄ || ၅၆
|-
| ၁၅ || [[မင်းပတိ]]&lt;br&gt;(Min Pati) || [[ယောင်သုံးဆယ်]]&lt;br&gt;(Yaung Thon Sel) || ၄၅၁ || ၄၆၄ || ၁၀၈၉ || ၁၁၀၂ || ၁၆၂၀ || ၁၆၃၃ || ၃၆ || ၁၃ || ၄၉
|}

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
* ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* အင်းစောက်ရာဇဝင်
*ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
*ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း]]</text>
      <sha1>fobjafnilq6labu7tauf1fgnp2vxn0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပဌမပုရိန်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2108</id>
    <revision>
      <id>20883</id>
      <parentid>8481</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828706}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3167" sha1="06gql692334ilvj5jhswyx3e59e9y8i" xml:space="preserve">==ပဌမပုရိန်မြို့ (အေဒီ ၁၁၀၃ မှ ၁၁၂၃ ထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀)==

လကျာ်မင်းနန်ရေ ပဉ္စမြို့ကိန်းခန်းကုန်လီရေတွက်နန့် မြို့သစ်ရှာရန် အဉ္စနနဒီမြစ်ကို စုန်လျှက် မြို့သစ်ရှာကေ စည်မျက်
နှာကဲ့သို့ ညီညာရေ မြေပြင်ကို တွိ့ရှိလေရေ။၎င်းအနီး ပြည်ညောင်ပင်ကြီး၌ အဝတ်ဖြူဝတ်ထားရေ လူကြီးတစ်ဦးရေ
(ပါးရိန်-ပါးရိန်)ဟုအော်၍ မြောက်အရပ်သို့ ပြေးလေရေ။ ထိုစကားကို ကြားတော်မူ၍၊ အတိတ်နမိတ်ဆောင်ပြီး ၎င်းအရပ်၌၊
ပုရိန်မြို့ကို တည်ထောင်ထီးနန်း စိုးစံလေရေ။ ပဌမပုရိန်မြို့ဧ့ ခြောက်ဆက်မြောက်ဖြစ်ရေ ကောလိယမင်းရေ စန ́ပဗ္ဗတ
ခေါ် မဟာထီးတောင်ကုန်းပေါ်၌ မဟာထီးဘုရားကြီးကို တည်ထားခဲ့ရေ။ ထိုတောင်စွယ်ဧ့အဆုံး၌ သဘာဝကျောက်ဆောင်
တွင် ကျောက်စာရေးထိုးခဲ့ရေ။ ၎င်းကျောက်စာကို ဂုအခါ မီးကျောင်းကျောက်စာဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ ထိုမင်းရေ
လောင်းကြက်နတ်တောင် သဘာဝကျောက်ဆောင်ကြီးတစ်ခုလုံး၌ အသဒိဿအလှူပေးခြင်းကို ကျောက်စာမော်ကွန်း ရေးထိုးခဲ့
ရေ။ ထိုကျောက်ဆောင်ကို မိုးကြိုးထိ၍ ကွဲအက်သွားခဲ့ရေ။ ကွဲအက်ရေ ကျောက်ဆောင်အတွင်း၌လည်း အပြင်မှာရေးထိုး
ထားရေ့ စာအတိုင်း ပေါ်နေရေကို ယနေ့တိုင် တွိ့မြင်နိုင်ရေ။ အလွန်ထူးဆန်းရေ ကျောက်စာတစ်ခုဖြစ်၍၊ နှစ်စဉ်
နှစ်တိုင်း နိုင်ငံခြားသုတေသီတို့ လာရောက်လေ့လာလျှက် ရှိကတ်ရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့နယ် ဖြစ်စဉ်သမိုင်း(p-13)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==


[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>06gql692334ilvj5jhswyx3e59e9y8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပထမ ဓညဝတီခေတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2109</id>
    <revision>
      <id>20884</id>
      <parentid>16922</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117548993}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9670" sha1="87qmt9woyjsp66nojvvuhjehs9vcf7g" xml:space="preserve">===ဓညဝတီခေတ် (ဘီစီ ၃၃၂၅-အေဒီ ၃၂၇)ဘီစီ===

ရခိုင်အစ ဓညဝတီကဟူ၍ ဆိုရိုးစကား ဟိခကတ်ရေ။ ဓညဝတီမင်းဆက်စတင်တည်ထောင်ရေမှစ၍ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု ကို စတင်ပျိုးထောင်လာရေလို့ ယူဆကတ်ရေ။ ရခိုင်သမိုင်းမှတ်တမ်းတိအရ ဓညဝတီခေတ်ရေ ၃၃၂၅:မှ အေဒီ ၃၂၇ ထိ ရှည်ကြာခရေ။ ဒေခေတ်ဧရုပ်ကြွင်းအဖြစ် ဓညဝတီမြို့တော်ဟောင်းရေ ဂနိတိုင် ထင်ရှားဟိနီသိမ်းရေ။ ယကေလည်း သုသေသနပြုခြင်းမဟိသိမ်းသဖြင့် ယင်းခေတ်၏ လူနီမှုအခြေအနီကို ရခိုင်သမိုင်း မှတ်တမ်းတိမှတဆင့်သာ သိဟိနီရသိမ်းရေ။

==ဓညဝတီမြို့တော်ကိုတည်ထောင်ခြင်း==
ဝါသုဒေဝညီနောင်တစ်ကျိပ်ရို့ 

တည်ထောင်ရေ ဒွါရာဝတီ(သံတွဲ)ရေ 

ပျက်သုဉ်းလားပြီးနောက်ပိုင်းမာ

ကုလားတန်မြစ်ဝှမ်းဟိ ဝေသာလီမြို့ကြီးရေ အင်အားကောင်းလာခပါရေ။

ဗြမ္မဏမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ပြီး 

တိုင်းပြည်စည်ပင် ဝပြောလာလီခပါရေ။ 

ယင်းအချိန်မာ 

မြိုလူမျိုးနန့် သက်လူမျိုးရို့ရေ 

ကုလားတန်မြစ်ညာမာအခြေချလို့ဟိလီပါရေ။

အခါတစ်ပါး အိန္ဒိယပြည် ကပိလဝတ်ဒေသမှ သတ္တ(အနွယ်ဝင်အဇ္ဇုနမင်းကြီးရေ လူ့ဘောင်ကို ငြီးငွေ့ပြီး ရသေ့ ရဟန်းပြုလီပါရေ။ 

သျှင်ရသေ့ရေ တောတောင်ကိုခိုမှီလို့အရှေ့ဘက်သို့ ခရီးထွက်လာပါရေ။ 

ကုလား တန်မြစ်ဖျားသို့ ရောက်လာလီရေခါ။ 

သျှင်ရသေ့ရေ သက်လူမျိုးရို့ဧ ဒေသသို့ရောက်လာရာ သက်မင်းကြီးသမီး ဣန္ဒမာယုနန့် ချစ်ကျွမ်းဝင်ပြီး သားတစ်ယောက်ထွန်းကားလီရေ။ 

သျှင်ရသေ့ဧသား မာရယုရေ လေးအတတ်၊ သံလျှက်အတတ်နန့် လှံအတတ်ရို့ကို ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်လာပြီးနောက် မြို့သင်းကြီးငအောင်လာသမီးမဘီနန့် ထိမ်းမြား၍ 'မြိုလူမျိုးရို့ဧ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရလီပါရေ။

ထိုအချိန်ဘီစီ ၃၃၃၇ တွင် “ ဝေသာလီရေပြည်ရေ မတည်မငြိမ်ဖြစ်လာရေ။

ဖြစ်ရခြင်းမာ ရက္ခိုက်ဟုခေါ် ရေ မျိုးနွယ်စုရို့ရေ ကျောက်တော်တောင်(သေလာဂီရိ)ပတ်ဝန်းကျင်ကို ခြေကုတ်ယူ၍ ဝေသာလီကို နှောင့်ယှက်ရေကြောင့် ဖြစ်ရလီရေ။ 

မကြာခင်မာ ဝေသာလီမင်းကြီး ဗြဟ္မသိဒ္ဓိရေ ရက္ခိုက်ရို့ဧ သတ်ဖြတ်ခြင်းကို့ ခံရလီရေ။ 

ရက္ခိုက်ရို့လည်း တိုင်းပြည်ကို အကြိမ်ကြိမ်ဖျက်ဆီးလီရေ။ 

ဒေအချိန်တွင် မာရယုမင်းရေ အလုံး အရင်းနန့်ဆင်းလာပြီး ဝေသာလီကို ကယ်တင်ခလီရေ။ 

ယင်းချင့်ကြောင့် ဘီစီ ၃၃၂၅ တွင် ရက္ခိုက်ရို့ဧ ဆူပူရေင်းကျန်းမှု ရေချုပ်ငြိမ်းလားလီရေ။ 

မာရယုကိုဘုရင်အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရပြီးနောက် ဝေသာလီကို စွန့်ခွာ၍ ဓညဝတီကို တည်ထောင်လီရေ။

==သမိုင်းစဉ်==
မာရယုမင်းကြီးရေ ဓညဝတီမြို့တော်ကို လုံခြုံရီးအတွက် စနစ်တကျတည်ထောင်လီရေ။ 

ယင်းမင်းလွန်ကေ သားမာရဇေတုက နန်းဆက်ခံရေ။ မာရယုမင်းဆက်ကို ဘီစီ ၃၀၂၀ တွင် ဘဏ္ဍာစိုးအမတ် ဆတ်အိုက ပုန်ကန်ပြီး နန်းလုလီရေ။ 

မင်းဆွေမင်းမျိုးရို့ရေ နန်းလုမင်းအား ဖြုတ်မချနိုင်ခပါ။ ယင်းလွန်ပြီးဗျာယ် ဘီစီ ၂၉၉၉တွင် မာရယုမင်းဆက်ပြန်လည်နန်းရလာရေ။

၁၇-ဆက်မြောက် ဂုတ္တစန္ဒရားလက်ထက်၊ ဘီစီ ၂၇၁၉ တွင် မြိုအမတ်(၃)ဦးရို့ဧ သတ်ဖြတ်နန်းလုမှုကို ခံရလီ ရေ။ 

မြိုအမတ်ရို့လည်း အချင်းချင်းမသင့်မမြတ်ဖြစ်လာဗျာယ် တနှစ်သာတည်တံ့ ခလီရေ။ 

ထိုနောက်နန်းရိုးမင်းတိ နန်တက်လာရေ။ ဆက်ခံရေ မင်းတိမှာ သာမန်မျှသာဖြစ်ရေ။

ဘီစီ ၁၅၁၅ ́ တွင် နန်းတက်ရေ မင်းငယ်ကျော်လှစည်သူရေ အရည်အချင်းညံ့ရေ။ ၎င်းနန်းသက် ၆နှစ်တွင်း မြို့တော်ကို ကန်သုံးဆင့်သို့ ရွှေ့လီရေ။ 

ထိုစဉ် အမတ်(၃)ဦးက ပုန်ကန်နန်းလုကတ်တေ။ မင်းဆွေမင်းမျိုး ရို့မှာ နီလာပန်းတောင်းသို့ တိမ်းရှောင်လားရလီရေ။ 

ဒေမာပင်မာရယုမင်းဆက်ပြတ်လီရေ။ 

မာရယုမင်းဆက်ရေ ‌၅၇ ဆက်စိုးစံအုပ်ချုပ်နိုင်ခဗျာယ် နန်းသက်နှစ်ပေါင်း ၁၈၁၈ နှစ်ရှည်ကြာခလီပါရေ။
&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊  ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉ခုနှစ်

=== မှီငြမ်းကိုးကားသောစာအုပ်တိ ===

* ၁။ ရခိုင်(လမ်းစဉ်ပါတီထုတ်)
* ၂။ ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ)
* ၃။ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ
* ၄။ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု (၁မှ ၈ထိ)(ဦးစက္ကိန္ဒ)
* ၅။ ရခိုင်ဂုဏ်ရည် (ဦးနာရဒ မေဃဝတီ) ဓညဝတီမဂ္ဂဇင်းအတွဲ(၁) အမှတ်(၁)
* ၆။ ဦးမင်းနိုင်၊
ရို့တိုင်းရင်းဖွားပြည်ထောင်စုသား၊
ဒို့ --ဒို့သား တိုင်းရင်းဖွား၊
ပြည်ထောင်စုအကပဒေသာ၊
ရခိုင်တေးသံ၊
ရခိုင်ဝတ္ထုပုံပြင်တိ၊

* ၇။ မကြန် ရခိုင်ပြည် ပညာရေးအခြေအနေ (သမိုင်းတံခွန်အတွဲ(၁) စာစောင်(၁)
* ၈။ ဦးကျော်ရင် ရက္ခိုင်အက္ခရာနှင့် ရခိုင်သင်ပုန်းကြီး (မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ခေတ်]]

{{ရခိုင်လူမျိုး}}</text>
      <sha1>87qmt9woyjsp66nojvvuhjehs9vcf7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပထမ ပုရိန်မင်းဆက် စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2110</id>
    <revision>
      <id>20885</id>
      <parentid>16897</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116378099}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2840" sha1="0j8lo6s78kgexmvrlhhs3c6uq3iz48v" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; border:1px solid #aaa;&quot;
|+ '''ပထမ ပုရိန်မင်းဆက် စာရင်း (The First Parein Dynasty)'''
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | စဉ်&lt;br&gt;(No.)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်ဘုရင်နန့် မိဖုရား&lt;br&gt;(King and Queen)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သက္ကရာဇ်&lt;br&gt;(Arakan Era)
! colspan=&quot;2&quot; | ခရစ်နှစ်&lt;br&gt;(AD)
! colspan=&quot;2&quot; | သာသနာနှစ်&lt;br&gt;(Buddhist Era)
! colspan=&quot;3&quot; | သက်တမ်းနန့် နန်းစံနှစ်&lt;br&gt;(Reign &amp; Age)
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! ဘုရင် (King) !! မိဖုရား (Queen) !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! အိမ်နိမ့် !! နန်းစံ !! အသက်
|-
| ၁ || [[လက်ယာမင်းနန်]]&lt;br&gt;(Letya Min Nan) || [[ရွှေဂူသာ]]&lt;br&gt;(Shwe Gu Thar) || ၄၆၄ || ၄၇၀ || ၁၁၀၂ || ၁၁၀၈ || ၁၆၃၃ || ၁၆၃၉ || ၃၅ || ၆ || ၄၁
|-
| ၂ || [[သီဟပါ]] (မင်းသီဟ)&lt;br&gt;(Thiha Par) || [[သမ္ဗူလ]]&lt;br&gt;(Thambula) || ၄၇၀ || ၄၇၁ || ၁၁၀၈ || ၁၁၀၉ || ၁၆၃၉ || ၁၆၄၀ || ၃၄ || ၁ || ၃၅
|-
| ၃ || [[မင်းရာဇာ]] (ရာဇာကြီး)&lt;br&gt;(Min Raza) || [[စောစံနီ]]&lt;br&gt;(Saw San Ni) || ၄၇၁ || ၄၇၄ || ၁၁၀၉ || ၁၁၁၂ || ၁၆၄၀ || ၁၆၄၃ || ၂၈ || ၃ || ၃၁
|-
| ၄ || [[သကျင်ကြီး]]&lt;br&gt;(Tha Kyin Gyi) || [[စောလှညို]]&lt;br&gt;(Saw Hla Nyo) || ၄၇၄ || ၄၇၆ || ၁၁၁၂ || ၁၁၁၄ || ၁၆၄၃ || ၁၆၄၅ || ၂၄ || ၂ || ၂၆
|-
| ၅ || [[သကျင်ချေ]]&lt;br&gt;(Tha Kyin Chay) || [[စောလှကြီး]]&lt;br&gt;(Saw Hla Gyi) || ၄၇၆ || ၄၇၉ || ၁၁၁၄ || ၁၁၁၇ || ၁၆၄၅ || ၁၆၄၈ || ၁၉ || ၃ || ၂၂
|-
| ၆ || [[ကောလိယ]]&lt;br&gt;(Kawliya) || [[ကုမ္မာရီ]]&lt;br&gt;(Kumari) || ၄၇၉ || ၄၈၄ || ၁၁၁၇ || ၁၁၂၂ || ၁၆၄၈ || ၁၆၅၃ || ၁၆ || ၅ || ၂၁
|}

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
* ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* အင်းစောက်ရာဇဝင်
*ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
*ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း]]</text>
      <sha1>0j8lo6s78kgexmvrlhhs3c6uq3iz48v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပထမစမ္ဘဝက်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2111</id>
    <revision>
      <id>20886</id>
      <parentid>14901</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828713}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8061" sha1="gckasladac0dgr1gspjgcx0ex6w3mm6" xml:space="preserve">==ပထမ စမ္ဘဝက်မြို့ (အေဒီ ၇၉၂-၈၁၈)==

ဝေသာလီဧ့ နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်ရေ စူဠစနြ ́ားမင်း နတ်ရွာစံချိန်တွင် စန ́ာဒေဝီမိဖုရားတွင် ကိုယ်ဝန်အရင့်
အမာနန့် ကျန်ရစ်လီရေ။ ၎င်းမင်းသား ဖွားမြင်ရေအချိန်တွင် မျိုးခြားမင်းတိ အုပ်ချုပ်နီရေ ကာလဖြစ်၍
နန်းရိုးမင်းမျိုးကို ဖြတ်ပစ်မည်စိုး၍ ချစ်ခင်သူတိက တောတောင်ထူထပ်ရေ ယခုစိုင်းတင် ရေတခွန်ဒေသဖြစ်ရေ
ဖတ်မရပါဖတ်မရပါဖတ်မရပါဖတ်မရပါဖတ်မရပါ အရပ်တွင် သိုဝှက်ထားလီရေ။ ထိုဒေသမှာ သက်လူမျိုးရို့ နီထိုင်ရေ အရပ်ဖြစ်၍ သက်ရို့က
ရခိုင်နန်းရိုးမင်းသားအဖြစ် ရိုသေလေးစားကတ်ကာ ငါရို့မင်း ဟု ခေါ်ရေ။ ၎င်းမှ ငတုန်မင်းဟုတွင်ရေ။ ငတုန်
မင်းသားအား မွေးမြူစောင့်ရှောက်ခကတ်ရေ တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတပ်နန့် ရခိုင်မူးမတ်ပြည်သူရို့
ညီညာ၍ အေဒီ ၇၉၄ တွင် နန်းတင်ကတ်ရေ။ ထိုမင်းရေ ဝေသာလီမြို့တော်ဟောင်းမှ အရှေ့တောင်ဘက် (၆)မိုင်
အကွာ အဉ္ဇလီနဒီမြစ်ကမ်းတွင် စမ္ဘဝက်မြို့တော်ကို တည်ရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-14)&lt;/ref&gt;

စမ္ပဝက်မြို့မှာ လေးမြို့မြစ်အနီး နဂါးစမ်းပွက်ရေနီရာတွင်ဖြစ်ရေ။ မြို့တည်နီရာကို ရေစမ်းကီးပြင်ဟူ၍ ခေါ်တါင်လီရေ။ မိုးကြိုးပြင်နန့် မနီးမဝီးတွင် ကျရောက်လီရေ။ ထိုတွင်ငတုံးမင်းရေ ၂၄ နှစ်တိုင်‘စိုးစံခလီ ရေ။ ထိုနောက်သားတော်ခေတ္တသင်မင်းလက်ထက်တွင် ပဉ္စာခေါ်ရေမြို့ကို ရွှေ့ပြောင်းလီရေ။ ထိုမြို့ကား စမ္ဘဝက်မြို့ဧတောင်ထက်တွင် ကျရောက်လီရေ။ ထိုမြို့၊ အနီးတွင် လှိုင်ဂူတစ်ခုဟိရာ၊ ဂုအခါ အထက်ငှက်ခေါင်း၊ အေက်ငှက်ခေါင်းဟူ၍ ခေါ်တွင်နီ့ကြရေ။ ထိုတွင် သစ္စဗန္ဓဝထေရ်သီတင်းသုံးနီခလီရေ။

စမ္မဝက်မြို့၌ ရဟန္တာရှစ်ရာထိ သီတင်းသုံးခရေဆိုဧ။ မြို့ သက်မှာ ခရစ် ၇၉၄မှ ၁၁၀၃ အေဒီထိ၊ အနှစ်သုံးရာ တိုင်ခရေ။ ငမင်းငတုံးကစ၍ စန္ဒသင်မင်းတိုင်အောင် သာသနာတော်ရီး မသျှင်းမလင်းဟိခလီရေ။ သျှင်ယောင်တိ နန့် ဂါမဝါသီရို့က မင်းချီးမြှောက်ခံရရန် လက်ဆောင်ပီးခလီရေ။

ထိုနောက် မင်းရင်ဖြူလက်ထက်အရောက်တွင် ရဟန္တာရှစ်ရာရို့ဖြင့် ဧကာဒသမ သံဂါယနာတင်ခရေ။ ရွှေပေ ချပ်တွင် စာရီးထိုးခံထားခလီရေ။ ထိုအကြောင်းကို ရာဇပုံကျမ်း၌ မှတ်တမ်းတင်ခကြရေဟု အဆိုဟိရေ။ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူရေ ကြေးဆင်းတုဘုရားတိကိုလည်း သွန်းလုပ်ခကြရေ။ မဟာမုနိရုပ်သျှင်တော်ကိုလည်း ကောင်းကင် ထက်သို့ ကြွရောက်လျှက် တန်ခိုးထင်ရှားပြခြင်းကြောင့် ကြည်ညိုသူတိခကြရေ။
အေဒီ ၉၈ဝ တွင် ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှ တောင်ထူထပ်ရေဒေသမှ လူမျိုးတိ ဝင်ရောက်လာပြီး မဟာမုနိကုန်း တော်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြရေ။ ထိုနောက် ၎င်းရို့ရေ ရုပ်ပွားတော်ကို ပင့်ဆောင်ယူရန် ရထားပေါ်တွင်တင်၍ ၇-ရက်တာမျှ စီစဉ်ခကြရေ။ ယကေလည်း ပင့်မရသဖြင့် သုံးနှစ်နှစ်ငါးလကြာစွာ ပျောက်ဆုံးနီခလီရေ။ သီဟိုဠ်ဘုရင် က အနုပညာရေတိ ဘုန်းကြီးတိနန့်လည်း ပြုပြင်ခကြရေဆိုဧ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉
===မှီငြမ်းကိုးကားသောစာအုပ်တိ===
*၁။ ရခိုင်(လမ်းစဉ်ပါတီထုတ်)
*၂။ ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ)
*၃။ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ  
*၄။ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု (၁မှ ၈ထိ)(ဦးစက္ကိန္ဒ)
*၅။ရခိုင်ဂုဏ်ရည် (ဦးနာရဒ မေဃဝတီ) ဓညဝတီမဂ္ဂဇင်းအတွဲ(၁) အမှတ်(၁)
*၆။ ဦးမင်းနိုင်၊
ရို့တိုင်းရင်းဖွားပြည်ထောင်စုသား၊
ဒို့ --ဒို့သား တိုင်းရင်းဖွား၊
ပြည်ထောင်စုအကပဒေသာ၊
ရခိုင်တေးသံ၊
ရခိုင်ဝတ္ထုပုံပြင်တိ၊
*၇။ မကြန့် ရခိုင်ပြည် ပညာရေးအခြေအနေ (သမိုင်းတံခွန်အတွဲ(၁) စာစောင်(၁) 
*၈။ ဦးကျော်ရင် ရက္ခိုင်အက္ခရာနှင့် ရခိုင်သင်ပုန်းကြီး (မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်)&lt;/ref&gt;

{{ရခိုင်လူမျိုး}}

==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>gckasladac0dgr1gspjgcx0ex6w3mm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပထမလောင်းကြက်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2115</id>
    <revision>
      <id>20887</id>
      <parentid>20589</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828720}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5079" sha1="rb8gd6j9xw3ahp1dtgnipf8yohxvptq" xml:space="preserve">==ပထမလောင်းကြက်မြို့(အေဒီ ၁၁၀၃)==

ပဉ္စမြို့မင်းဆက် မင်းဘီလူးလက်ထက်တွင် အမတ်တစ်ဦး ပုန်ကန်မှုကြောင့် မင်းဘီလူးဧ့သား မင်းရဲဘယနန့်
မိသားစုရေ ပုဂံမြို့သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခရလီရေ။ ပုဂံတွင် (၃၅)နှစ်တာ ကြာမြင့်ခရာ လက်ရာမင်းနန်
ဟူရေ သားတစ်ယောက်နန့် ပေါက်ညိုမြဟူရေ သမီးတစ်ယောက်ထွန်းကားခရေ။ မင်းရဲဘယ မလွန်မီ သားနန့်
သမီးကို မောင်နှမရင်းလက်ဆက်စေ၍ ရခိုင်ထီးနန်းကို ပြန်ရအောင် ကြံဆောင်ရန် မှာကြားခရေ။ လက်ယာမင်းနန်
ရေ ပုဂံမင်းဧ့အကူအညီဖြင့် အေဒီ ၁၁၀၃ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ထီးနန်းကို ပြန်လည်ရဟိခလီရေ။ 

ရခိုင်တိုင်းရင်းသားအပေါင်းရို့ကလည်း မိမိရို့ဧ့ နန်းရိုးမင်းသားနန့် မင်းသမီးရို့အား လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုခကတ်လီရေ။ လက်ယာမင်းနန်
ကို ပုဂံမင်းက ကူညီရာတွင် ပျူစစ်ရေ တစ်သိန်းပါဝင်ရေကို အကြောင်းပြ၍ ပျူတစ်သိန်းမင်းဟု လည်းခေါ်ရေ။
ထိုမင်းနန်းတက်ပြီးနောက် မှူးမတ်ပညာဟိရို့ လျှောက်တင်ချက်အရ ပဉ္စာမြို့ရေ ကိန်းခန်းကုန်ပြီ ဟုဆိုကာ မြို့ကို
စွန့်ခွာခလီရေ။ လေးမြို့မြစ်ကို ကူး၍ မြို့ရာရှာဖွေလီရာ စည်မျက်နှာကဲ့သို့ ညီညာရေမြေပြင် ကို တွိ့၍
လောင်းကြက်မြို့ကို တည်ရေ။ 

လောင်းကြက်မြို့တွင် နှစ်မလည်ခင် မင်းသမီးတစ်ပါး
အပါအဝင် လူသူဆင်မြင်းအတိအပြား သေဆုံးခ၍ မြို့ဧ့မြောက်ဘက် ပေါင်းတုတ်ချောင်းကို ဖြတ်ကာ
မြို့ရာရှာဖွေခရေ။ ညီညာရေမြေပြင်တွင် ပညောင်ပင်ကြီးတစ်ပင်မှ လူတစ်ဦးက ပီးရိန်ဟု
အော်ဟစ်ကာ မြောက်အရပ်သို့ ပြေးရေ။ ထိုနိမိတ်ယူ၍ ပုရိန်ဟု အမည်ပီးကာ ထိုနီရာတွင် မြို့သစ်တည်ရေ။
ပုရိန်မြို့ရေ လောင်းကြက်နန့် ပေါင်းတုတ်ချောင်းငယ်တစ်ခုသာကေ ခြားရေ။ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်ရေ
ပေါင်းတုတ်ချောင်း ဖြစ်ရေ။ ယခုအခါ တိမ်ကောနီပေပြီ။ လေးမြို့မြစ်ကမ်းကို မျက်နှာပြု၍ တောင်တန်းငယ်တစ်ခုကို
ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားရေ။ ကုလားတန်မြစ်နန့် လေးမြို့မြစ်အကြား မဟာဗျူဟာ အချက်အချာကျရေ။
နှောင်းပိုင်း မြောက်ဦးခေတ် ဘုရင်တိ ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင် နီရာဖြစ်ရေ။ အေဒီ ၁၁၂၃ တွင် ကောလိယမင်းဧ့သား
ဒဿရာဇာရေ ပုရိန်ကို အသစ်တဖန် တည်ဆောက်ရေ။ ဒုတိယပုရိန်ဟု အချို့က ခေါ်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-15)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် သမိုင်းဝင်မြို့တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>rb8gd6j9xw3ahp1dtgnipf8yohxvptq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းမာလ် ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2119</id>
    <revision>
      <id>20888</id>
      <parentid>8538</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828729}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2258" sha1="jnvwsdn0oqsbto9amqu4t8rkoazxunl" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| ခရေပန်း || ချရားပွင့်
|-
| ဗုဒ္ဓံသရဏံ  ||သဲတော်
|-
| ဇော်မွှား  ||ဆတောက်ပန်း
|-
| တရုတ်စကား  ||အင်ကြင်း၊ အင်ဂရား
|-
| ပုဏ္ဏရိပ်ပန်း  ||ဘောင်းဒလုပ်ကေ
|-
| ခတ္တာပန်း  ||ဒေါပန်း
|-
| ဆိတ်ဖလူး  ||ရိုးလှသန္တာ
|-
| ပိတောက်ပန်း  ||ပဒေါက်ပွင့်
|-
| မိုးဆန်းပန်း || ပန်းအေး
|-
| ခြောက်လွမ်း  ||သုံးဖန်လှ
|-
| ညမွှေးပန်း  ||ဂလန်ဒါ
|-
| အထပ်တရာ  ||အချပ်တရာ
|-
| ဂန္ဓမာပန်း  ||စက္ကူပန်း
|-
| စိန်ပန်း  ||ပကာသနီ
|-
| နေကြာပန်း  ||နီကြာပွင့်
|-
| ချယ်ရီပန်း  ||ရန်ကုန်ပန်း
|-
| ခေါင်းလောင်းပန်း || ဖလောင်းပွင့်
|-
| ပေါက်လဲပန်း || ပေါက်ပွင့်
|-
| နှစ်သစ်ကူးပန်း  ||သနပ်ခါးပွင့်
|-
| မျည်းတန်ရှည်  ||ကြောင်မဒုံး
|-
| ဇီဇဝါ || ဇီသဝါ
|-
| ပုန်းညက်  ||ခဒက်ချိုင်
|-
| ဗေဒါပန်း  ||ကောက်စရီ
|-
| မျည်းတန်တို || ကြွက်နား
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>jnvwsdn0oqsbto9amqu4t8rkoazxunl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်းမြတ်သဇင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2120</id>
    <revision>
      <id>20889</id>
      <parentid>8543</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828733}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1518" sha1="2ujopcl66m2aw5as1of871urni2j7hq" xml:space="preserve">ပန်းမြတ်သဇင်၊ ပန်းသဇင်၊ သဇင်ပေါ်စ နှင်းဝီပီကေ၊ နတ်တော်လလေ။ နတ်တော်လ။ ပြိုင်းတောင်ကျော်လမ်း၊ ခမောင်းပင်မှာ၊ သဇင်ပန်း။ ဆွတ်ခီ ဆွတ်ခီ၊ မေနှမမှာ၊ သဇင်ပန်းကို

ပန်ရစီလေ၊ ပန်ရစီ။

နှမပန်ချင်၊ ပျိုတိုင်းကြိုက်တေ ပန်းသဇင်

ငယ်ကြင်မောင်ဝေ၊ တက်လို့ဆွတ်ကေ၊ ရခရေလေ၊ ရခရေ။

ပန်းပွင့်သဇင်၊ မေ့ခေါင်းထက်မှာ၊ လှလို့ပင်။

တဝက်ကိုပန်၊ တတန်နောင်ကျိုး၊ မြတ်စိန္တေလေ၊ ညောင်ရေအိုးမှာ
အပြည့်ထိုးလေ၊ အပြည့်ထိုး။

မောင်နန္ဒမေ သဇင်ပန်းကို၊ အရင်းတည်။ မောင်မေနှစ်ဝ

(၁) အခါတန်၊ သင်္ကြန်လမှာ၊ ပေါင်းပါရစီ။

ဆံတော်ရှင်လေ၊ စေတီရင်းမှာ၊ ဆုတောင်းလီလေ၊ ဆုတောင်းလီ။


[[Category:ကဗျာ‎]]</text>
      <sha1>2ujopcl66m2aw5as1of871urni2j7hq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2124</id>
    <revision>
      <id>20890</id>
      <parentid>8575</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132131948}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13368" sha1="j0ndj840r2whgrx11e2gdc3cojfs63h" xml:space="preserve">==ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ်==
မြတ်စွာဘုရားသျှင်ဟောကြားတော်မူခရေ ပိဋကတ်တော်တိထဲက အန္တရာယ်ကင်းအရံအတား ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ်ကတော့ခါ -

[[မင်္ဂလသုတ်]]

[[ရတနသုတ်]]

[[မေတ္တသုတ်]]

[[ခန္ဓသုတ်]]

[[မောရသုတ်]]

[[ဝဋ္ဋသုတ်]]

[[ဓဇဂ္ဂသုတ်]]

[[အာဋာနာဋိယသုတ်]]

[[အင်္ဂုလိမာလသုတ်]]

[[ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်]]

[[ပုဗ္ဗဏှသုတ်]]
ရို့ဖြစ်ကက်ပါရေ။

ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ်ကို ဟှိ ရဟန်းပညာဟိနန့် လူပညာဟိရို့ လောကီအန္တရာယ်အမျိုးမျိုး ကင်းစီဖို့နန့် လောကုတ္တရာအကျိုး တိုးစီဖို့အတွက်  ပိဋကတ်သုံးပုံ ကျမ်းစာတိထဲက ထုတ်နုတ်ပနာ စီရင်ထားတော်မူခကက်ပါ‌ရေ ။ ရခိုင့်ဓလေ့ဧ့အစဉ်အလာတိမှာ သာရီး၊ နာရီး ကိစ္စတိဖြစ်တေ သမက်တတ်၊ သျှင်ပြု၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာ၊ နှစ်သစ်ကူးမင်္ဂလာ၊ အသုဘရှုအခမ်းအနားတိမှာ ရဟန်းတော်ရို့က ဒေ ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ် အစအဆုံးကိုဖြစ်စီ၊ သက်ဆိုင်ရာသက်ဆိုင်ရေ သုတ်တော်တချို့ကို ဖြစ်စီ ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ပီးလေ့ဟိပါရေ။ 


==အဓိပ္ပာယ်==

ပရိတ် ဆိုရေ ဝေါဟာရစွာ ပရိတ္တ ဆိုရေ ပါဠိပုဒ်က ဆင်းသက်လာရေ ပါဠိသက်ဝေါဟာရ ဖြစ်ပါရေ။ ကာကွယ်ပီးခြင်း၊ တားဆီးပီးခြင်း လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါရေ။ မြတ်စွာဘုရားသျှင်စွာ တပည့်သာဝကသင်္ဃာတော်ရို့အတွက် ဘေးအန္တရာယ်တိကို ကာကွယ်ဖို့အတွက်နန့် မလိုလားအပ်တေ ရလဒ်တိကို တားဆီးမဖြစ်ပေါ်စီဖို့အတွက် အများကြီးဖြစ်တေ အန္တရာယ်ကင်း အရံအတားသုတ်တော်ရို့ကို ဟောတော်မူခပါ‌ရေ။ ယင်း ဟောတော်မူခရေ အန္တရာယ်ကင်းသုတ်တော်တိထဲက ၁၁ သုတ်ကို ပညာရှိဟိသူတော်ကောင်းရို့က ထုတ်နှုတ်ပနာ ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ်လို့ သတ်မှတ်ပနာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်သူတော်စင်ရို့ကို အသုံးပြုပူဇော်ရွတ်ဆိုစီပါရေ။


==နိုင်ငံအလိုက် ရိုးရာဓလေ့တိ==

ပရိတ်ကြီး(၁၁)သုတ်လို့ အသိများရေ ပရိတ်တော်တိကို မြတ်စွာဘုရားသျှင်စွာ လူသားရို့ဧ့ လက်ဟိဘဝ အကာအကွယ်နန့်၊ အကျိုးစီးပွားဖြစ်စီဖို့အတွက် သီးခြားဟောတော်မူထားခစော် ဖြစ်ပါရေ၊၊

ပရိတ်ရွတ်ဖတ်ရေ အစဉ်အလာစွာ မြတ်စွာဘုရားသျှင် မပွင့်ခင်ကပင် တည်ဟိခရေလို့ လေ့လာရပါရေ၊၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုယုံကြည်ကိုးကွယ်ရေ  နိုင်ငံတိတိုင်းမှာ ပရိတ်ရွတ်ဖတ် နာယူရေအစဉ်အလာဟိကက်ပနာ နိုင်ငံအလိုက် ပရိတ်ရွတ်ပုံနန့်နာယူပုံကွဲပြားမှုတိဟိစွာကိုလေ့ တွိ့ရပါရေ။

ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ပရိတ်ရွတ်ရေအခါ တူရိယာတစ်မျိုးမျိုးနန့်တွဲပနာ စီးဝါးကျကျ ရွတ်ဖတ်‌စွာကို တွိ့ရပါရေ၊၊ အိန္ဒိယလူမျိုးရို့ဆိုကေ မန္တန်ရွတ်ရေပိုင် အသံရှည်ဆွဲပနာ ရွတ်ဖတ်ကက်ပါရေ၊၊ သီရိလင်္ကာလူမျိုးရို့ ပရိတ်ရွတ်ရေအခါ အသံရှည်ဆွဲပြီးကေ ဂီတသံပါပါနန့် ရွတ်ဆိုကက်ပါရေ၊၊

မဟာပရိတ်ပွဲကြီးတိမှာကျကေ ထထူးခခြား ရဟန်းသုံးပါးလောက်ပြိုင်တူ အသံကိုရှည်နိုင်သလောက် အရှည်ဆွဲပနာ ရွတ်ဖတ်လေ့ဟိကက်ပါရေ၊၊ ပရိတ်သုတ်အရီအတွက်မှာလေ့ သုတ်စုစုပေါင်း(၂၈) ဟိပါရေ၊၊ တခြားဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံတိမှာလေ့ ပရိတ်သုတ်အရီအတွက် အများကြီးကွာခြားကက်ပါရေ၊၊

သီရိလင်္ကာလူမျိုးရို့စွာ သံဃာတော်ရို့ဟှိနန့် ဘုရားပုထိုးဇာတီရို့မှာ ထိုင်ရေအခါ ဘုရား သင်္ဃာနန့် ဆင်းတု ဇာတီရို့ဘက်ကို “ခြီဆင်း”ပနာ ထိုင်ကက်ပါရေ၊၊ ရခိုင့်အယူအဆနန့်ကြေ့ဖို့ဆိုကေ ကကောင်းရိုင်းရေ ထိုင်ပုံထိုင်နည်းဖြစ်ပါရေ။

ပရိတ်ရွတ်ဖတ်ချိန်မှာ “ပရိတ်ကြိုး”ကို သင်္ဃာတော်ရို့က ပရိသတ်တိနန့်တတူတူကိုင်ထားကက်ပနာ ပြီးဆုံးရေအခါ သင်္ဃာ‌တော်ရို့က ပရိတ်ကြိုးကို အပိုင်းပိုင်းဖြတ်ပနာ လူအားလုံးဧ့ လက်ကောက်ဝတ်မှာ ချိုင်ပီးကက်ပါရေ ဒေချင့်က သီရိလင်္ကာရို့ဧ့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ဖြစ်ပါရ။


==ပရိတ်ဧ့ အကျိုးအာနိသင်==

ပရိတ်တရားတော်ရို့ကို အသေးစိတ်လေ့လာကြေ့ကေ ရတနာသုံးပါးရို့ဧ့ဂုဏ်ကျေးဇူးကို တိုင်တည်ပနာ ဘေးကင်းစီဖို့ဆုတောင်းကက်ပုံ သစ္စာပြုပနာ အကျိုးကိုတောင်းတပုံနန့် လောကတစ်ခွင်လုံးမှာဟိကက်တေ သတ္တဝါတိကို ဘေးကင်းစီဖို့ မေတ္တာပို့ရေ ပါဠိစာပိုဒ်တိဖြစ်ကြောင်းကို တွိ့ရပါရေ။

ပရိတ်တရားရို့ကို ရွတ်ဖတ်ခြင်း၊ နာယူခြင်းစွာ အမှန်တကယ်ဘေးကင်းစီပြီး၊ အကျိုးတရားကို ဖြစ်ပေါ်စီပါရေ၊၊ မမြင်ရရေ သရဲဆစ္ဆီတိ၊ မြေဘုတ်ဘီလူး၊ မှင်စာ၊ စုန်းကဝေစစွာတိဧ့ အန္တရာယ်ပီးမှုကို အကာအကွယ်ပီးနိုင်ကြောင်း ခိုင်မာရေ သာဓကတိ အများကြီးဟိပါရေ။

မြတ်စွာဘုရားသျှင်စွာ လူနတ်ရို့ဧ့ လက်ဟိဘဝ ဘေးကင်းရီးနန့်၊ အကျိုးစီးပွား တိုးပွားဖြစ်ပေါ်စီရီး နှလုံးမူပနာ ပရိတ်အဖြစ်ရွတ်ဖတ်နိုင်ရေ သုတ်တိကို သီးခြားလမ်းညွှန်ထားစွာ ဖြစ်ပါရေ။


==ပရိတ်တော်ကို ရည်ညွန်းထားရေ သုတ္တန်တိ==

ပရိတ်(၁၁)သုတ်စွာ ကျမ်းတစ်ကျမ်းတည်းမှာ စုစီးပနာဖော်ပြထားစွာမဟုတ်ပဲ ကျမ်းအမျိုးမျိုးရို့မှာ ပြန့်ကြဲပနာ ဖော်ပြထားစွာကို တွိ့ရပါရေ။ “မင်္ဂလသုတ်နန့် ရတနသုတ်၊ မေတ္တသုတ်” ရို့ကို “ခုဒ္ဒကပါဌကျမ်းနန့် သုတ္တနိပါကျမ်း”ရို့မှာ ဖော်ပြထားစွာကို တွိ့ရပါရေ။

ရတနသုတ်“ပဏိဓာနတော…ကနီ..ဗုဒ္ဓဂုဏေ အာဝေဇ္ဇတွာ”အထိ ပါဠိစကားပြေစွာ “ဓမ္မပဒအဌကထာ၊ ဒု-၂၇၅၊” မှာ ဖော်ပြထားပါရေ။

ခန္ဓသုတ်စွာ“စူဠဝါကျမ်း၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယကျမ်း-ပ၊ ဇာတကကျမ်း-ပ၊” ရို့မှာ ဖော်ပြပါဟိရေ ၊၊ မောရသုတ်စွာ “ဇာတိကပါဠိတော်-ပ” မှာ ပါဟိပါရေ။

ဝဋ္ဋသုတ်စွာ “စရိယာပိဋကကျမ်းနန့် ဇာတကပါဠိတော်”ရို့မှာ ဖော်ပြထားစွာကို တွိ့ရပါရေ။

“အာဋာနာဋိယသုတ်”ကနီ“ဝိပဿိဿစ..က..ဟိတံဒေဝမနုဿာနံ”အထိ စာပိုဒ်ခြောက်ခုစွာ“သုတ်ပါထေယျကျမ်း”မှာ ဖော်ပြထားပနာ “အဘိဝါဒနသီလိဿ”ဂါထာစွာ “ဓမ္မပဒကျမ်း” မှာ ဖော်ပြထားပနာ ကျန်ရေပါဠိစာပိုဒ်တိကို ပညာဟိဆရာတော်ကြီးရို့က ရွီးသားထည့်သွင်းထားခ‌စွာ ဖြစ်ပါရေ။

ကိုယ်၀န်ဟိ‌ရေမိခင်ရို့ မွီးဖွားလွယ်ကူစီဖို့  ရွတ်ဖတ်နာယူလေ့ဟိရေ “အင်္ဂုလိမာလသုတ်” စွာ “မဇ္ဈိမ ပဏ္ဏာသကျမ်း” မှာ ဖော်ပြထားပါရေ၊၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ်စွာ “သံယုတ်ကျမ်း-တ၊”မှ “ပထမဂိလာန သုတ်၊ ဒု-တ-ဂိလာနသုတ်” ရို့ကိုအမှီပြုပနာ ဆရာတော်ကြီးရို့က ဂါထာတိအဖြစ်ရွီးသားထား‌ရေလို့ ဆိုပါရေ။

ပုဗ္ဗဏှသုတ်က “ယံကိဥ္စိ ဝိတ္တံ” ဂါထာစွာ ရတနသုတ်ကဖြစ်ပါရေ၊၊ “သုနက္ခတ္တံ” စရေ ဂါထာသုံးပုဒ်စွာ “အင်္ဂုတ္တရနိကာယကျမ်း-ပ၊” မှာ ဖော်ပြထားပနာ ကျန်ရေပါဠိစာပိုဒ်တိကို ဆရာတော်ကြီးရို့ ထည့်သွင်း ရွီးသားထားကက်ပါရေ။


[[Category:ပရိတ်ကြီး]]</text>
      <sha1>j0ndj840r2whgrx11e2gdc3cojfs63h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိဋကတ် သုံးပုံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2145</id>
    <revision>
      <id>20891</id>
      <parentid>15483</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132444996}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7596" sha1="rvwstohkyoxs4dshk0ch17vvb0zg770" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
{{တမ်းပလိတ်:ပိဋကတ်သုံးပုံ}}
==ပိဋကတ် သုံးပုံ ရခိုင်ဘာသာပြန်==

ပိဋကတ်သုံးပုံ ဆိုစွာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား သက်ဟိထင်ရှားဟိစိုင် လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလအတွင်း ဟောကြားခရေ တရားတော် (ဗုဒ္ဓဝစန) ရို့ကို ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးနောက် ရီးသား မှတ်တမ်းတင်ထားရေ စာပီတိကို ခေါ်ဆိုလီရေ။ ပိဋကတ်ဆိုစွာ ဈီးပယိုင့်လို့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ထွက်ရေ အနောက်တိုင်း ပညာသျှင်ရို့က ပိဋကတ်ဆိုရေ ပုဒ်ကို ဗုဒ္ဓ၏ တရားတော်တိ သိုလောင်ရာ ရတနာသိုက်လို့ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူဖွင့်ဆိုကတ်ရေ။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ &quot;အ‌နေကဇာတိသံသာရံ&quot; အစချီပနာ &quot;ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ&quot; အဆုံး လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလပါတ်လုံး လှည့်လည်ဟောကြားထားရေ အဆုံးအမ တရားတော်တိကို မြတ်စွာဘုရား ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံအပြီး သုံးလအကျော် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ -ဘီစီ ၄၈၃) မာ တတိယသာဝက သျှင်မဟာကဿပ၊ ဝိနည်း ဧတဒဂ်ရ အသျှင်ဥပါလိနန့် သတိမမိန့်မလျော့ရေအရာ၊ ပညာနီရာမှာ ဧတဒဂ်ငါးဘွဲ့ရ ညီတော်အာနန္ဒာ အမှူးလုပ်ရေ ပဋိသမ္ပိဒါဆဠာဘိဉာ ရဟန္တာအသျှင်မြတ် အပါး ၅၀၀ က ခုနှစ်လလုံးလုံး အမျိုးအစားအလိုက်၊ အရွယ်အစားအလိုက် စနစ်တကျ စုစည်းပြီး စုပေါင်းရွတ်ဆိုပြီး မှတ်တမ်းခပြီး ယင်းနောက်ခါကစလို့ ပိဋကတ်သုံးပုံ စတင်ပေါ်ပေါက်ခပါရေ။

[[ဝိနည်းပိဋကတ်]]

[[အဘိဓမ္မာပိဋကတ်]]

[[သုတ္တန္တပိဋကတ်]]  ဆိုပနာ သုံးမျိုးခွဲခြားထားရေ။


==ပိဋက==

&quot;ပိဋက&quot; ဆိုရေအသုံးစွာ ပါဠိဝေါဟာရဖြစ်ရေ။ မူလ အဓိပ္ပာယ်မှာ &quot;ခြင်း၊ တောင်း၊ ဇီးပယိုင့်&quot; လို့ အဓိပ္ပာယ်ရရေ &quot;ဗုဒ္ဓဝစန&quot; တိကို &quot;ပိဋက&quot; ဆိုရေ အသုံးနန့် တွဲဖတ်ခေါ်တွင်ခြင်းနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ အယူအဆ နှစ်မျိုးဟိရေ။

ပထမအဆိုအရ ခြင်း၊တောင်း (ပိဋက) ရို့စွာ မျိုးတူဝတ်ထုဝန်တိကို ခွဲခြားသိုလှောင်ရာ ဖြစ်သပိုင် ဗုဒ္ဓဝစနတိကို သိုလှောင်ရာဖြစ်တေလို့ မှတ်သားရရေ။
ဒုတိယအဆိုကမူ အစိုင်အဆက် ဆင်းသက်လာခြင်းသဘောကြောင့်လို့ ဆိုရေ ရှီးခေတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ  အလုပ်သမားတိ မြီတူးသယ်ပို့ရာမှာ စနစ်တစ်ခုဟိရေ။ လူအများ တန်းစီပြီးကေ သယ်ယူဖို့ဝန်ကို ခြင်း (ပိဋက) ရို့မှာ ထည့်ပြီးကေ လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ယူကတ်ရေ။ ယင်းအတူ ပိဋက စာပီတိကိုလည်း ဗုဒ္ဓလက်ထက်ကစပြီးကေ ခေတ်အဆက်ဆက် ဆရာမှတပည့်သို့ တဆင့်စီ လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပို့ချပီးရေ စနစ်နန့် ထိန်းသိမ်းခကတ်ရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့်  လက်ဆင့်ကမ်းစနစ်ချင်း တူစော်ကို အစွဲလုပ်ပနာ ပိဋက နာမည်ပီးရေလို့ ဆိုကတ်ရေ။

မဟာယာနဂိုဏ်းသားရို့က ပိဋကတ်တော်ကို အာဂမ ( အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်ခြင်း) ဆိုရေ နာမည်နန့် ခေါ်ဆိုကက်အတွက်နန့် ဒေအယူအဆစွာလည်း ယုတ္တိတန်ရေလို့ ယူဆရရေ။

၄၅ ဝါအတွင်း ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ဘုရား ဟောကြားတော်မှူရေ တရားစကားတော်တိကိုလည်းကောင်း ထို ၄၅ ဝါအတွင်းမာဖြစ်စီ ယပြီးနောက်မှဖြစ်စီ ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ဘုရား၏ တပည့်သားရို့က ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ဘုရား၏ နည်းနာနိဿယကိုယူပြီးကေ ဟောကြားတော်မူခကက်ရေ တရားစကားတော်တိကို လည်းကောင်း ပါဠိတော်(စကားတော်အစိုင်) လို့ ခေါ်ဝေါ်ကက်လီရေ။ ထိုပါဠိတော်တိကို သင်္ဂါယနာတင်မှုလုပ်တော်မှုကက်ရေ အသျှင်မြတ်ရို့က -

[[ဝိမုတ္တိရသ]]အနီနန့် ၁

[[ဓမ္မဝိနယ]]အနီနန့် ၂

[[ဝစနာ]]အနီနန့် ၃

[[ပိဋက]]အနီနန့် ၃

[[နိကာယ်]]အနီနန့် ၅

[[ဓမ္မက္ခန္ဓာ]]အနီနန့် ၈၄၀၀၀ လို့ ပိုင်းခြားခွဲဝီပြီးကေ သတ်မှတ်ထားတော်မူကတ်ရေ။

==ကိုးကား==

၁။ Dr. Tin Swe,MBBS,Ph.D - Illustrated History of Buddha's Sasana (Vol.2. 1990)

၂။ ပါဠိတော်မြန်မာပြန်ကျမ်းတိ ကျမ်းဦးမှတ်ရာတိ (သာသနာရီး ဝန်ကြီးဌာန)


[[ကဏ္ဍ:ပိဋကတ် သုံးပုံ]]</text>
      <sha1>rvwstohkyoxs4dshk0ch17vvb0zg770</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိုးမွှား ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2152</id>
    <revision>
      <id>20892</id>
      <parentid>8717</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828755}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1101" sha1="inpee6xre7dsqcwcndd6zn4yt0rrhw5" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင်
|-
| ပဇင်းကောင်  ||ပဇိန်း
|-
|နှံပြီစုတ် || နှံစိမ်းကောင်
|-
| ပိုးစုံးကြူး  ||ပဒမြား
|-
| ပလူ  ||ပလီပလာ၊ ပလီပတာ
|-
| လိပ်ပြာ  ||ဖလံ၊ လဗြာ
|-
| ဂျပိုး  ||ကြမ်းပိုး
|-
| ဒီပိုး  ||ပလုပ်
|-
| ပိုးနသန်ကောင်  ||ဗဗန်း
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>inpee6xre7dsqcwcndd6zn4yt0rrhw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပီချောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2154</id>
    <revision>
      <id>20893</id>
      <parentid>20548</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814564}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1181" sha1="q4xs37cs8pjfxyl69pkgtqw4nj0dxj2" xml:space="preserve">ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်မှ ချောင်းဖျားခံပနာ ကျောက်တော်မြို့ မြောက်ဘက်အနီးမှာကုလားတန်မြစ်အထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်ရေ ပထမဦးဆုံး ချောင်းမကြီး ဖြစ်ဧ။ မိုင် ၅၀ မျှ ရှည်ရေ။ ပီ(ပေ)တိ ထွက်ဟိပနာ နာမည်တွင်ရေ။ ပီကိုးမြို့ ဟိခရေဟူဧ။ ယှေးအခါက ပီကျွန်းဟုလည်း ခေါ်ခရေ။ ချောင်းဖျားမှာကျောက်မသာ ကျောက်ဖျာရွာနန့် ဆိတ်ခွေးမွေးတောင်လမ်းဟူပနာ ဟိခရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင် ကမ်းခြီတိ‎]]
[[Category:ရခိုင် မြစ်တိ‎]]</text>
      <sha1>q4xs37cs8pjfxyl69pkgtqw4nj0dxj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပုခက်တင်မင်္ဂလာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2156</id>
    <revision>
      <id>20894</id>
      <parentid>8729</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814584}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2179" sha1="ogwi1tkgpq5qazoy5ydeakazamqdmuu" xml:space="preserve">ရခိုင်ရိုးရာမှာဒေမင်္ဂလာကို ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ဆင်ယင်ရရေ။ မင်္ဂလာနိ၌ သံဃာတော်တိကို ပင့်ဖိတ်ကာ ဆွမ်းကပ်လှူပြီး မင်္ဂလာသုတ်တိ၊ အန္တရာယ်ကင်း ပရိတ်တော်တိကို နာယူကတ်ရေ။ ကလေးငယ်ကို နာမည်နာမပေးကတ်ရေ။

ယှေးကပုခက်ကို ဝါးနှီးဖြင့်ရက်ပြီး လူနတ်ဘီလူးစရေဖြင့် ရေတွက်ကာ နတ်အကွက်ကျအောင်နန့် တစ်ရက်တည်း အပြီးရက်ရရေ။ ပုခက်တင်ခြင်းကို ဖြား(ဒီရေ)တက်ချိန်ကို ရွေးကတ်ရေ။ ကလေးကို စတိသဘောဖြင့် အောင်မြေနင်းစေရေ။ လူဖြစ်လေပြီ၊ နီလကို ကြည့်လော့ဟုဆိုကာ နီလကို ပြရရေ။ ရေစင်ထည့်ထားရေ ငွေဖလားမှာရွှေစငွေစရို့ကို ထည့်ပြီး ရွှေရည်ငွေရည် ပြုလျက် ကလေးငယ်နန့် ပုခက်ရို့ကို သပြေခက်ဖြင့်ဖြန်းကာ ဆုတောင်းရရေ။ ပုခက်မှာဒိုး (ဂုံညင်း) တစ်လက်၊ သံမှိုတစ်ချောင်းနန့် ကျောက်ခဲငယ်တစ်လုံးရို့ကို ထည့်ထားရရေ။ အန္တရာယ်ကင်းရန်နန့် ကျန်းမာစေရန် ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>ogwi1tkgpq5qazoy5ydeakazamqdmuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပုဗ္ဗဏှသုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2160</id>
    <revision>
      <id>20895</id>
      <parentid>8750</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132396367}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20557" sha1="1qj4jxu2j1l5326iqjkct9wq1vx7hgr" xml:space="preserve">==ပုဗ္ဗဏှသုတ်==

ပုဗ္ဗဏှသုတ်ကို ဂြိုဟ်စီးဂြိုဟ်နင်းမကောင်းအတွက်နန့် ကံဆိုးတိကျရောက်ရေအခါ ကံကောင်းစီရန် ရွတ်ဆိုကတ်ရေ။

၁။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊ ယောစာ မနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ၊ ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဝိနာသ’ မေန္တု။

၁။ မကောင်းရေ နိမိတ်၊ မကောင်းရေ အမင်္ဂလာ၊ မနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်တေ ငှက်ဆိုးသံ၊ မကောင်းရေ ဂြိုဟ်စီးဂြိုဟ်နင်း၊ မနှစ်သက်ဖို့အိပ်မက်ဆိုး အစဟိစော်ရို့စွာ မြတ်စွာဘုရားဧ့ ကြီးမြတ်ရေ အာနုဘော်တော်ကြောင့် မကျမရောက် ကင်းပျောက်ပါစီသတဲး။

၂။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊ ယောစာ မနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ၊ ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊ ဓမ္မာနုဘာဝေန ဝိနာသ’ မေန္တု။

၂။ မကောင်းရေ နိမိတ်၊ မကောင်းရေ အမင်္ဂလာ၊ မနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်တေ ငှက်ဆိုးသံ၊ မကောင်းရေ ဂြိုဟ်စီးဂြိုဟ်နင်း၊ မနှစ်သက်ဖို့အိပ်မက်ဆိုး အစဟိစော်ရို့စွာ တရားတော်မြတ်ဧ့ ကြီးမြတ်ရေ အာနုဘော်တော်ကြောင့် မကျမရောက် ကင်းပျောက်ပါစီသတဲး။

၃။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊ ယောစာမနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ၊ ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊ သံဃာနုဘာဝေန ဝိနာသ’ မေန္တု။

၃။ မကောင်းရေ နိမိတ်၊ မကောင်းရေ အမင်္ဂလာ၊ မနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်တေ ငှက်ဆိုးသံ၊ မကောင်းရေ ဂြိုဟ်စီးဂြိုဟ်နင်း၊ မနှစ်သက်ဖို့အိပ်မက်ဆိုး အစဟိစော်ရို့စွာ သံဃာတော်မြတ်ဧ့ ကြီးမြတ်ရေ အာနုဘော်တော်ကြောင့် မကျမရောက် ကင်းပျောက်ပါစီသတဲး။

၄။ ဒုက္ခပ္ပတ္တာ စ နိဒ္ဒုက္ခာ၊ ဘယပ္ပတ္တာ စ နိဗ္ဘယာ။ သောကပ္ပတ္တာ စ နိဿောကာ၊ ဟောန္တု သဗ္ဗေပိ ပါဏိနော။

၄။ ဒုက္ခရောက်နီကတ်သူအားနူံး ဒုက္ခကင်းကတ်ပါစီ၊ ဘေးတွိ့နီကတ်သူအားနူံးစော်လည်း ထိုဘေးအန္တရာယ်ရို့မှ လွတ်ကင်းကတ်ပါစီ၊ စိုးရိမ်ပူပန်သောကဖြစ်နီကတ်သူအားနူံး စိုးရိမ်သောက ကင်းဝီးကတ်ပါစီ။

၅။ ဧတ္တာဝတာ စ အမှေဟိ၊ သမ္ဘတံ ပုညသမ္ပဒံ။ သဗ္ဗေ ဒေဝါ နုမောဒန္တု၊ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိ သိဒ္ဓိယာ။

၅။ အထက်တွင် ဖော်ပြခပြီးရေ စကားစိုင်နန့် ကျွန်ုပ်ရို့စွာ ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခကတ်ရေ။ ဒေစော်ကို နတ်အပေါင်းရို့က ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာနန့် သာဓုခေါ်ကတ်ပါကုန်။

၆။ ဒါနံ ဒဒန္တု သဒ္ဓါယ၊ သီလံ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒါ။ ဘာဝနာဘိရတာ ဟောန္တု၊ ဂစ္ဆန္တု ဒေဝတာ ဂတာ။

၆။ အရာရာပြည့်စုံမှု ချမ်းသာမှု ဟိလာအောင် ယယုံကြကြေနန့် လှူဒါန်းကတ်ပါ၊ အကျင့်သီလ စောင့်ထိန်းကတ်ပါ။ ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာ ပွားများကတ်ပါ၊ အဂုအခါမာ တရားနာ ရောက်နီကတ်သော နတ်အပေါင်းရို့ ပြန်လားနိုင်ကတ်ပါယာ။

၇။ သဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓါ ဗလပ္ပတ္တာ၊ ပစ္စေကာနဉ္စ ယံ ဗလံ။ အရဟန္တာနဉ္စ တေဇေန၊ ရက္ခံ ဗန္ဓာမိ သဗ္ဗသော။

၇။ အားတော်ဆယ်ပါးနန့် ပြည့်စုံတော်မူကက်ကုန်ရေ မြတ်စွာဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဘုရားငယ်၊ ရဟန္တာအသျှင်သူမြတ်ရို့ဧ့ ဉာဏဗလစွမ်းရည် တန်ခိုးနန့် အရပ်ထက်ဝန်းကျင်မှ အစောင့်အရှောက်ကို ဖွဲ့ပါဧ့။

၈။ ယံ ကိဉ္စိဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။ န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊ ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။

၈။ လူ့ပြည်၊ နဂါးပြည်၊ ဂဠုန်ပြည်၊ နတ်ပြည်ရို့မာဟိတေ ရတနာရို့စွာ ဘုရားဆိုရေ ရတနာနန့် မတူချေ။ ထိုရတနာရို့ထက် ဘုရားရတနာစွာနိန်ပြီးကေ ပိုပြီးကေ မြတ်ဧ့။ ဒေသစ္စာစကားကြောင့် သတ္တဝါအတိ ချမ်းသာကတ်ပါစီသတဲး။

၉။ ယံ ကိဉ္စိဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။ န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန။ ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။

၉။ လူ့ပြည်၊ နဂါးပြည်၊ ဂဠုန်ပြည်၊ နတ်ပြည်ရို့မာဟိသော ရတနာရို့စွာ တရားဆိုရေ ရတနာနန့် မတူချေ။ ထိုရတနာရို့ထက် တရားရတနာစွာနိန်ပြီးကေ ပိုပြီးကေ မြတ်ဧ့။ ဒေသစ္စာစကားကြောင့် သတ္တဝါတိ ချမ်းသာကတ်ပါစီသတဲး။

၁၀။ ယံ ကိဉ္စိဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။ န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန။ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။

၁၀။ လူ့ပြည်၊ နဂါးပြည်၊ ဂဠုန်ပြည်၊ နတ်ပြည်ရို့မာဟိရေ ရတနာရို့စွာ သံဃာဆိုရေ ရတနာနန့် မတူချေ။ ထိုရတနာရို့ထက် သံဃာရတနာစွာနိန်ပြီးကေ ပိုပြီးကေ မြတ်ဧ့။ ဒေသစ္စာစကားကြောင့် သတ္တဝါတိ ချမ်းသာကတ်ပါစီသတဲး။

၁၁။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါ နုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။

၁၁။ သင့်အား မင်္ဂလာခပ်သိမ်း ပြည့်စုံပါစီ၊ နတ်ရို့က သင့်ကို စောင့်ရှောက်ပါစီ၊ အားနူံးသော မြတ်စွာဘုရားရို့ဧ့ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်တော်ကြောင့် သင့်အား ချမ်းသာသုခ ထာဝရ ပြည့်စုံပါစီ။

၁၂။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တုသဗ္ဗဒေဝတာ သဗ္ဗဓမ္မာ နုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။

၁၂။ သင့်အား မင်္ဂလာခပ်သိမ်း ပြည့်စုံပါစီ၊ နတ်ရို့က သင့်ကို စောင့်ရှောက်ပါစီ၊ အားနူံးသော တရားတော်ရို့ဧ့ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်တော်ကြောင့် သင့်အား ချမ်းသာသုခ ထာဝရ ပြည့်စုံပါစီ။

၁၃။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။ သဗ္ဗသံဃာ နုဘာဝေန၊ သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။

၁၃။ သင့်အား မင်္ဂလာခပ်သိမ်း ပြည့်စုံပါစီ၊ နတ်ရို့က သင့်ကို စောင့်ရှောက်ပါစီ၊ အားနူံးသော သံဃာတော်ရို့ဧ့ တန်ခိုးတေဇော် အာနုဘော်တော်ကြောင့် သင့်အား ချမ်းသာသုခ ထာဝရ ပြည့်စုံပါစီ။

၁၄။ မဟာကာရုဏိကော နာထော၊ ဟိတာယ သဗ္ဗပါဏိနံ။ ပူရေတွာ ပါရမီ သဗ္ဗာ၊ ပတ္တော သမ္ဗောဓိ မုတ္တမံ။ ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန၊ သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။

၁၄။ မစွာကရုဏာသျှင် မြတ်စွာဘုရားစွာ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားအပေါင်းဧ့ အကျိုးစီးပွားအတွက် ပါရမီတော်ကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူခအနိန်နန့် မြတ်လှစွာသော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်သို့ ရောက်တော်မူခလေပြီ၊ ယင်းပိုင် မှန်သောသစ္စာစကားကို ဆိုရအတွက်နန့် သင့်အား စီးပွားချမ်းသာ တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းပါစီသတဲး။

၁၅။ ဇယန္တော ဗောဓိယာ မူလေ၊ သကျာနံ နန္ဒိဝဍ္ဎနော။ ဧဝမေဝ ဇယော ဟောတု၊ ဇယဿု ဇယမင်္ဂလေ။

၁၅။ သာကီဝင် မင်းအပေါင်းရို့ဧ့ နှစ်သက်အားပါခြင်းကို တိုးပွားစီရေ မြတ်စွာဘုရားစွာ ဗောဓိပင်ရင်းမာ မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူသပိုင် ယင်းအတူ သင့်အား အောင်မြင်ခြင်း ဖြိုက်စီသတဲး၊ အောင်သင့်အောင်အပ်သော မင်္ဂလာဟူသမျှ သင့်အား အောင်မြင် ရဟိပါစီသတဲး။

၁၆။ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ၊ သီသေ ပုထု ဝိပုက္ခလေ။ အဘိသေကေ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ၊ အဂ္ဂပ္ပတ္တော ပမောဒတိ။

၁၆။ သဗ္ဗညူဘုရားအဆူဆူရို့ ဗုဒ္ဓါဘိသေကမင်္ဂလာ ခံယူရာလည်းဖြစ်တေ ကမ္ဘာမြီအပြင်မာ အထူးတင့်ရေပြီးကေ မြီတကာရို့ဧ့ အဦးအထိပ်လည်း ဖြစ်ရေ အပရာဇိတပန်လင်တော်မာ မြတ်စွာဘုရားစွာ လူသုံးပါးရို့ထက် မြတ်ရေ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်အနိန်နန့် ဝမ်းမြောက်တော်မူခလေပြီ။

၁၇။ သုနက္ခတ္တံ သုမင်္ဂလံ၊ သုပ္ပဘာတံ သုဟုဋ္ဌိတံ။ သုခဏော သုမုဟုတ္တော စ၊ သုယိဋ္ဌံ ဗြဟ္မစာရိသု။

၁၇။ ဒေနည်းအတူ သင့်အားလည်း နက္ခတ်ကောင်းကြုံပါစီ၊ မင်္ဂလာကောင်း ဟိပါစီ၊ ချမ်းမြီ့စွာ စစောမိုဃ်းသောက် အလင်းရောက်ပါစီ၊ ကောင်းစွာတိုးတက်ပါစီ၊ စက္ကန့်တိုင်း၊ မိနစ်တိုင်း၊ နာရီတိုင်း ကောင်းကျိုးချမ်းသာ မင်္ဂလာနန့် ပြည့်စုံပါစီ၊ အကျင့်မြတ်ကို မပြတ်ကျင့်ကြံနိန်ရေ သူတော်ကောင်းရို့အား ကောင်းစွာ ပူဇော်ခြင်း ဖြစ်ပါစီသတဲး။

၁၈။ ပဒက္ခိဏံ ကာယကမ္မံ၊ ဝါစာကမ္မံ ပဒက္ခိဏံ။ ပဒက္ခိဏံ မနောကမ္မံ၊ ပဏီဓိ တေ ပဒက္ခိဏေ။

၁၈။ မြတ်သော ကိုယ်အမှု၊ မြတ်သောနှုတ်အမှု၊ မြတ်သော စိတ်အမှု ကိစ္စတိကို ဆောင်ရွက်ကြရေအတွက် မြတ်သော အကျိုးတရားတိကို ရကြကုန်ဧ့၊ မြတ်သော အကျိုးတရားကို ရဟိသော သူရို့စွာ ချချမ်းသသာ ဟိကြကုန်ဧ့၊ ထိုသူရို့စွာ ဘုရားသာသနာမာ ကောင်းစားလာကတ်ကုန်ဧ့။ ထိုသူရို့စွာ မိမိရို့ အဆွေအမျိုးရို့နန့်အတူ ကျန်းမာချမ်းသာကတ်ပါစီကုန်ကေ။

၁၉။ ပဒက္ခိဏာနိ ကတွာန၊ လဘန္တ’တ္ထေ ပဒက္ခိဏေ၊ တေ အတ္ထလဒ္ဓါ  သုခိတာ၊ ဝိရူဠှာ ဗုဒ္ဓသာသနေ။ အရောဂါ သုခိတာ ဟောထ၊ သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ။

၁၉။ လူခပ်သိမ်း၊ နတ်ခပ်သိမ်းရို့စွာ မြတ်ရေ အမှုကိစ္စတိကို ဆောင်ရွက်ကက်ရေအတွက် မြတ်ရေ အကျိုးတရားတိကို ရကက်ကုန်ဧ့။ မြတ်ရေ အကျိုးတရားတိကို ရဟိရေ သူရို့စွာ ချချမ်းသသာ ဟိကက်ကုန်ဧ့။ ထိုသူရို့စွာ ဘုရားသာသနာမာ ကောင်းစားလာကတ်ကုန်ဧ့။ ထိုသူရို့စွာ မိမိရို့ အဆွေအမျိုးရို့နန့်အတူ ကျန်းမာချမ်းသာကတ်ပါစီကုန်သော်။

ပုဗ္ဗဏှသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။

ပုဗ္ဗဏှသုတ် ပြီးပါဗျာလ်။


ဘုရားသျှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ဇေတဝန် ကျောင်းတော်မာ သီတင်းသုံးနိန်တော်မူစိုင် စစော, နိန့်လယ်, ညနိန်ခင်းရို့မာ သုစရိုက်တရား ဆယ်ပါးကို ကျင့်သုံးကြရေသူရို့စွာ “သုပုဗ္ဗဏှ, သုမဇ္ဈနှိက, သုသာယနှ-ဖြိုက်ကေုန်ဧ့ဟု ရဟန်းရို့အား ဘုရားသျှင် ဟောကြားတော်မူရေသုတ်။

အဋ္ဌကထာမာ ဖွင့်ဆိုချက်များဟိပါရေ။

ဒေသုတ်တော်မာ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ရေ “သုနက္ခတ္တံ ... သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ” ဆိုရေ ဂါထာတိကိုမူတည်ပြီးကေ သင့်လျော်ရေ ဂါထာတိကို ဖြည့်စွက်ပြီးကေ ပရိတ်ကြီး ၁၁-သုတ်မာ “ပုဗ္ဗဏှသုတ်” ပရိတ်တော်ကို ရှီးဆရာတော်ကြီး များက စီစိုင်ထားစွာဖြစ်ပါရေ။

==ပုဗ္ဗဏှသုတ်ဧ့ အကျိုး==

ဂြိုလ်ဆိုး၊ နိမိတ်ဆိုး၊ အိပ်မက်ဆိုးတိကို ကင်းစေနိုင်စွာ၊ ကံရက်ချုပ်နိမ့်နိန်ခိုက် အထူးရွတ်ရန်သင့် စွာ၊ လုပ်သမျှလုပ်ငန်း အထစ်ထစ် အငေါ့ငေါ့ဖြစ်နိန်ကေ ဒေသုတ်ကို အထူးရွတ်သင့်စွာ၊ အရီးကြီးသော ကိစ္စတစ်ခုခုကို အောင်မြင် အောင် ဆောင်ရွက်လိုရေအခါ မလုပ်မီ ဒေသုတ်ကို သရဇ္ဈယ်ပါ၊ မုချအောင် ပါလီဖို့။

==ကိုးကား==

ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက်။ သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန။ ၂၀၀၅။

-အံ၊၁၊၂၉၈-၉။ အံ၊မြန်၊၁၊၃၁၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၄-၅။ -အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၅) ၅-မင်္ဂလဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။

[[Category:ပရိတ်ကြီး]]</text>
      <sha1>1qj4jxu2j1l5326iqjkct9wq1vx7hgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြည်လုံးချမ်းသာစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2179</id>
    <revision>
      <id>20896</id>
      <parentid>8835</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117830193}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6129" sha1="298cbq3mqq4u5m3wh6k782p60gxaclm" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာ မင်းသားကျွန်းအရပ်တွင် တည်ဟိပြီး ကောလိယသကျမုနိစေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်၊ ပန်းရုံးမြောင်းချောင်းဧ့ အနောက်ဘက်တွင် ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းဗာကြီးရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၈) ခု၊ အေဒီ (၁၅၃၆) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
မင်းဗာဘုရင်ရေ ပေါ်တူဂီနှင့် ဘင်္ဂါ (၁၂) မြို့ကို စစ်အောင်နိုင်သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ရန်အောင်ဇေယျ (ခေါ်) သျှစ်ရေင်းပုထိုးတော်ကြီးကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းပြီး နောက်တစ်နှစ်တွင် တစ်ပြည်လုံးချမ်းသာစေရမည်ဟူရေ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် ပြည်လုံးချမ်းသာဘုရားကြီးဟု အမည်ပေးကာတည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီတွင် စေတီတော်ကုန်း မဟာရံတံတိုင်းနှင့် ဆင်းတုတော်ကြီး ပလ္လင်တော်သာကျန်ဟိပါတော့ရေ။ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၉၉၀) ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်တွင် စေတီတော်တစ်ဝက်လောက် ကျန်ဟိနီသိစာကို တွေ့ဟိလိုက်ရပါ သိရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ပြည်လုံးချမ်းသာစေတီတော်နှင့် ဆင်းတုတော်တို့ကို ပန်းပျိုးမြောင်းချောင်းကမ်းနံဘေး တောင်စွယ်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်မဟာရံတံတိုင်း အရှေ့အနောက်အကျယ် (၉၀) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၆၀) ပေခန့်နှင့် တံတိုင်းထုအထူ (၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းထဲဟိ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေ အရှေ့အနောက်အကျယ် (၄၀) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၂၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကို လိုဏ်ဂူတော်နှစ်ဆင့်နှင့် တွေ့ဟိပါရေ။ ထီးတော်အညွှန့်အပိုင်းအစလည်း နှစ်မျိုးတွေ့ဟိရပါဧ့။ ဒုတိယလိုဏ်ဂူတော်အတွင်း နံရံတွင် နံရံကပ်မုခ်တိထွင်းထားပြီး ဆင်းတုတော်ငယ်တိ ပူဇော်ထားခပါရေ။ ပထမပင်မလိုဏ်ဂူတော်ထဲဟိ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော်အမြင့် (၆) ပေခန့်ဟိပြီး ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုဆစ်ထားရေ ဆင်းတု တော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်မှာ(၈) ပေခန့်ကျယ်ပြီး(၃) ပေခန့်မြင့်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်အထက်အောက်တို့တွင်
ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိ အနုစိတ်ထွင်းထုထားပါရေ။ စေတီတော် ကျောက်ပုံဘေးပတ်ဝန်းကျင်တွင် မူလကျောက်ဆစ်လက်ရာ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွတိ ပြန့်ကြဲနီရေကိုတွေ့ဟိရပါရေ။ ။

အချို့ အနည်းငယ် ကျောက်ဆစ်အနုလက်ရာတိကို မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်း ပြသလျက်ဟိပါရေ။ မင်းဗာဘုရင်လှူဒါန်းခစဉ်က ကုန်းဧ့မဟာရံတံတိုင်းထဲတွင် စဉ့်ကြမ်းခင်းပြားတိ ခင်းခပြီး ဒေခုအခါ စဉ်ပြားအပိုင်းအစအနည်းငယ်တွေ့ဟိရပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>298cbq3mqq4u5m3wh6k782p60gxaclm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထင်တော်မူစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2192</id>
    <revision>
      <id>20897</id>
      <parentid>14658</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716276}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4286" sha1="saytsilv1ia6425wyijds21t1xfoazy" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်း၏ အရှိဘက် (၃) ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ သကျမာရ်အောင်စေတီတော်၏ အနောက်တောင်ဘက်၊ ချင်းပျံတွင်းဂျိုင်၏ အရှိဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။
==ကုသိုလ်သျှင်==
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၀၀၃) ခု၊ အေဒီ (၁၆၄၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီးက တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းဗာကြီး တည်ထားလှူဒါန်းခရေ နံရိုးတော်၊ ရင်ရိုးတော်ဓာတ်စေတီတော် (၂) ဆူရေ လက်ဆည်ကန်အနီး လူနီအိမ်ကြားတွင် ကျရောက်နီသဖြင့် ဘုရင်နရပတိကြီးက သံဃာတော်တိနန့် ဆွေးနွေး တိုင်ပင်ကာ နန်းတော်ဦးအရှိဘက် တောင်ကုန်းတိထက်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီး၏ နန်းတက်စာတီတိအဖြစ်ပြောင်းရွိလှူဒါန်း တည်ဆောက်ခပါရေ။ အမတ်ဘဝက ငါရေမလွဲဧကန် နောင်အချိန်တွင် မင်းဖြစ်အံ့ဟု ထင်မြင်ခပြီး မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်လီရေ ထင်မြင်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သဖြင့် ထင်တော်မူစေတီကို တည်ထားခရာ ထင်တော်မူစေတီဟု ခေါ်တွင်ပါရေ။ နံရိုးတော်ဓာတ်မှာ အဂု ထင်တော်မူစေတီတော်ဖြစ်ပြီး (၁၀-၅-၂၀၀၇) ရက်နိတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်းမိသားစုမှ ထပ်မံပြုပျင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ထင်တော်မူစာတီမှာ ပေ (၁၅၀) ကျော်ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် အုတ်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားရေ စာတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ အောက်ခြီ လေးမျက်နှာဖြစ်ပြီး အနားတစ်မျက်နှာ (၃၆) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စာတီအမြင့်လည်း (၃၉) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အရှိဘက်တွင် မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါရေ။ စာတီတော်လိုဏ်ဂူတော်ထဲတွင် ပလ္လင်တော်ဖြင့် ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူပူဇော်ထားပါရေ။ စာတီတော်ကို လေးမျက်နှာ၊ ရှစ်မျက်နှာ၊ အဝန်းပုံစံသုံးမျိုးဖြင့် ဆင့်ပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>saytsilv1ia6425wyijds21t1xfoazy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထူပါရုံစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2204</id>
    <revision>
      <id>20898</id>
      <parentid>8947</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716296}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8666" sha1="jdylcbbauilu17p5grtspa9lezz4cti" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==

မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ လောင်ပွန်းပြောက်စေတီဧ့မြောက်ဘက်၊ ချိန်ကိုက်ပိဋကတ်တိုက်ဧ့တောင်ဘက်တွင်ကျရောက်ပါရေ။

==ကုသိုလ်သျှင်==

ဘုရင်မင်းရန်အောင်စောမွန်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၅၆) ခု၊ ဒီ (၁၄၉၄) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်း ခပါရေ။

==သမိုင်းအကျဉ်း ==

မြောက်ဦးမင်းဆက်တွင် အသက်အငယ်ဆုံး (၉) နှစ်ဖြင့် မင်းဖြစ်လာသော ဘုရင်မင်းရန်အောင်စောမွန်က တည်ဆောက်လှူဒါန်းခသည့် စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်ပြီး မြောက်ဦးခေတ်တစ်ခေတ်လုံးမှ ဘုရင်များမှာ စေတီတော်
အောင်မြေကိုနင်းပြီးမှ စစ်ချီ၊ စစ်ထွက် ပြုကြရေဟု သိဟိရပါရေ။ ကောဇာ-၉၇၅/အေဒီ-၁၆၁၃ တွင်လည်း ဘုရင်မင်းခမောင်းနန့် မိဖုရားကြီးသျှင်ထွေးတို့မှ ထပ်မံတည်ဆောက်လှူဒါန်းခပြီး ဒေစေတီတော်တစ်ဆူလုံးကိုလည်း ရွှေချလှူဒါန်းခပါရေ။ ရာဇဝင်များ၌ ထူပါရာမစေတီဟူတိလည်း ခေါ်တွင်ကြောင်း သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ် ဘုရင်တိဘိသိတ်မင်္ဂလာသွန်းလောင်းပြီးနောက် ဤစေတီတော်ကိုဖူးမျှော်ကာ အောင်မြေနင်းကြရေဟူတိလည်း သိဟိရပါရေ။ ဘုရင်မင်းဖလောင်းလက်ထက်တွင် ဤစေတီတော်ဧ့မဟာရံတံတိုင်းနှစ်ထပ်အကြား၌ ဇီဝိတဒါန ဆေးကုခန်းတိဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခရေ။ လက်ဟိတွင် စေတီတော်အရှေ့တောင်ထောင့် တံတိုင်းအနီးတွင် အလျား (၈၀) ပေခန့်၊ အနံ (၄၀) ပေခန့်ဟိသော ဆေးရုံရာကျော်က အဆောက်အဦတစ်လုံးလည်း တွေ့ဟိနိုင်ပါရေ။

ကျောက်ခုံအမြင့် (၃)ပေခန့်သာကျန်ဟိတော့ပြီး ကျောက်တုံးကျောက်ခဲတိဖရိုဖရဲပြန့်ကြဲစွာ တွေ့ဟိရပါရေ။ ဆေးရုံတွင် ဆေးဥ၊ ဆေးမြစ်တူးလူ လုပ်သား (၅ဝဝ)၊ ဆေးစပ်လူ လုပ်သား (၅၀၀)၊ ဆေးပေးသူ လုပ်သား (၅၀၀)၊ ဆေးကုသသော သမားတော် (၅၀၀) ခန့်ထားကာ တိုင်းသူပြည်သားများအား အခမဲ့ဆေးကုသပေးခရေဟု သမိုင်းများကဆိုပါရေ။

==ဗိသုကာလက်ရာ==

ထူပါရုံစေတီတော်ကြီးကို မြေညီပြင်၌ တံတိုင်းနှစ်ထပ်ကာရံပြီး တည်ဆောက်ထားပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်း လေးမျက်နှာ၌ ဝင်ပေါက်တစ်ပေါက်ကျစီဟိပါရေ။ အတွင်းတံတိုင်း ထောင့်ချိုးများတွင် မနုဿီဟရုပ်များထုလုပ် ထားခပါရေ။ စေတီတော်တစ်ခုလုံးကို ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး စေတီတော်၏အမြင့်မှာ ပေ (၈၀) ဟိတိ အောက်ခြေပတ်လည်မှာ (၂၈၀) ပေဖြစ်ရေ။ အောက်ခြေမှာ ရှစ်ထောင့်ဖြစ်ပြီး အောက်ခြေပန်းတင်ခုံနံရံတွင်ညောင်ရွက်သဏ္ဍာန်၊ ကြာဖူးသဏ္ဍာန်များဖြင့် ပတ်လည်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ ပန်းတင်ခုံအထက်တွင်လည်း လေးမျက်နှာ၌ မုခ်များဖွင့်ထားပါရေ။ မုခ်များထဲတွင် ဆင်းတုတော်တစ်ဆူစီ ပူဇော်ထားပါ၏။ မုခ်တံကဲမျက်နှာစာ များကို ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရအနုပန်းလက်ရာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ ပန်းတင်ခုံအထက် ပစ္စယံအဆင့်များကို ခိုနန်းချိုးများဖြင့် တွေ့ဟိရပါ၏။ ပစ္စယံများတွင် ကြာဖူး၊ ကြာရွက်များကို ပတ်ပတ်လည်ထုဆစ်ထားကာ မုခ်ထွက်တံက် လက်ရာများကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်ရေ။ ကြေးဝန်းအဆင့်များကိုလည်း ကြာဖတ်များဖြင့် ပတ်လည် တန်ဆာဆင် ထားပါရေ။ ကြာဆုံကို ကြာမှောက်ကြာလှန်များဖြင့် အလှဆင်ထားပါရေ။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်စဉ်က ရဟန်းတော်ဓာတ်တော် ကျောက်အရိုးအိုးနန့် ကျောက်ဆင်းတုတော် တစ်ဆူတွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေ အရှေ့ဘက်တွင်လည်း အာရုံခံအဆောက်အဦအရာနန့် ဆင်းတုတော်အကျိုးအပဲ့တိတွေ့ဟိရပါ ရေ။ သမိုင်းတချို့တွင် စေတီတော်ထောင့်များ၌ ပြာသာဒ်ကြီးများဆောက်လုပ်ခရေဟု ဆိုပါရေ။ စေတီတော် အနောက်တောင်ထောင့်တွင်လည်း လက်ဟိအခြေအနီ၌ စေတီတော်ပျက်တစ်ဆူ တွေ့ဟိရပါရေ။ ရှေးက ရင်ပြင်တော် တစ်ခုလုံးကို စဉ့်လက်ရာကြမ်းခင်းပြားများဖြင့် ခင်းခရေဟု သိဟိရပါရေ။ ခန့်ညားထည်ဝါ အနုလက်ရာမြောက်သော စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>jdylcbbauilu17p5grtspa9lezz4cti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒုတိယ ဓညဝတီခေတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2226</id>
    <revision>
      <id>20899</id>
      <parentid>15475</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117549312}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3387" sha1="ennnco4za7rzv9xc9n1zyrxtx4ihnup" xml:space="preserve">ကမ္ပရာဇာခေါင်းဆောင်ရေ အုပ်စုရေ ရခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပါရေ။ ယင်းရို့ရေ ဂု ပလက်ဝမြို့ အရှေ့ဖက်ဟိ ကျောက်ပန်းတောင်းအရပ်မာ အခြေစိုက်လျှက်ဟိရေ။ကောင်းကောင်း မကြာခင်မာ နီလာပန်းတောင်းအရပ်သားရို့ရေ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နန့် ပူးပေါင်းလားခလီပါရေ။ အင်အားကောင်းလာရေ ကမ္မရာဇာရေ အလုံးအရင်းနန့် ဘီစီ ၁၄၈၃ တွင် တောင်ပိုင်းသို့ ဆင်းလာခပြီးနောက် ဒုတိယဓညဝတီမြို့ကို ထူထောင်ဗျာယ်မင်းဆက်သစ်ကို စတင်တည်‌ ‌ောင်ခလီပါရေ။ ယင်းနောက် ဆက်ခံရေမင်းရို့မှာ အုပ်ချုပ်ရီးကောင်းကြာဟန်ဟိရေ။ နန်းလုမှုတိ တစုံတရာမပေါ်ပေါက်ခပါ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ကံရာဇာကြီမင်းစ၍ မင်းအနွယ်တော် ၂၈ ဆက်၊ နှစ်ပေါင်း ၉၂၇နှစ် ရှည်ခရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉
===မှီငြမ်းကိုးကားသောစာအုပ်တိ===
*၁။ ရခိုင်(လမ်းစဉ်ပါတီထုတ်)
*၂။ ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ)
*၃။ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ  
*၄။ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု (၁မှ ၈ထိ)(ဦးစက္ကိန္ဒ)
*၅။ရခိုင်ဂုဏ်ရည် (ဦးနာရဒ မေဃဝတီ) ဓညဝတီမဂ္ဂဇင်းအတွဲ(၁) အမှတ်(၁)
*၆။ ဦးမင်းနိုင်၊
ရို့တိုင်းရင်းဖွားပြည်ထောင်စုသား၊
ဒို့ --ဒို့သား တိုင်းရင်းဖွား၊
ပြည်ထောင်စုအကပဒေသာ၊
ရခိုင်တေးသံ၊
ရခိုင်ဝတ္ထုပုံပြင်တိ၊
*၇။ မကြန့် ရခိုင်ပြည် ပညာရေးအခြေအနေ (သမိုင်းတံခွန်အတွဲ(၁) စာစောင်(၁) 
*၈။ ဦးကျော်ရင် ရက္ခိုင်အက္ခရာနှင့် ရခိုင်သင်ပုန်းကြီး (မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်)&lt;/ref&gt;
{{ရခိုင်လူမျိုး}}
==ကိုးကား==
[[Category:ခေတ်]]</text>
      <sha1>ennnco4za7rzv9xc9n1zyrxtx4ihnup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒုတိယ ဓညဝတီမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2227</id>
    <revision>
      <id>20900</id>
      <parentid>20585</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828507}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="53vkmaws979a3px0fkv61u2r31na1sb" xml:space="preserve">==ဒုတိယ ဓညဝတီမြို့ (ဘီစီ ၁၄၈၃-၅၈၀)==

ကျောက်ပန်းတောင်းတွင် ၂၄နှစ်တာမျှ နန်းစံပြီး နောက်မိဖုရားဧ့တိုက်တွန်းချက်အရ ကုန်းမြင့်တောင်ပေါ်
မြို့မှ တောင်ဘက်မြေဆီဩဇာကောင်းရေ ကုလားတန်မြစ်ဝှမ်းသို့ စုန်ဆင်းလာခရေ။ ပထမဓညဝတီမြို့တော်ရာ
တွင် ဒုတိယဓညဝတီကို တည်ရေ။ ကံရာဇာကြီးမှ သီရိရာဇာထိ (၂၈)ဆက်အုပ်စိုးကတ်ရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-12)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် သမိုင်းဝင်မြို့တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>53vkmaws979a3px0fkv61u2r31na1sb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒုတိယစမ္ဘဝက်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2228</id>
    <revision>
      <id>20901</id>
      <parentid>9067</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828512}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1009" sha1="3a4yk3e2zsoq7db8ngxkf1n5ohdjbxo" xml:space="preserve">==ဒုတိယစမ္ဘဝက်မြို့(အေဒီ ၁၁၅၄-၁၁၆၃)==

ဓနုရူပေါမင်းရေ ခြိတ်မြို့တွင် ၃ နှစ်ခန့် နန်းစံပြီးနောက် ၁၁၅၄ ခုနှစ်တွင် စမ္ဘဝက်မြို့တော်ရာ၌ ဒုတိယ
စမ္ဘဝက်မြို့ကို တည်ရေ။ ၎င်းဘုရင် ထိုအမတ် စလင်္ကာဗိုလ်က လုပ်ကြံပြီး (၁)နှစ်နန်းစံရေ။ ၎င်းနောက် ဓနုရူပေါ
ဧ့သား ပဉ္ဇူသင်က ဤမြို့တွင် (၂)နှစ် နန်းစံရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-15)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==


[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>3a4yk3e2zsoq7db8ngxkf1n5ohdjbxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒုတိယ ဓညဝတီမင်းဆက် စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2229</id>
    <revision>
      <id>20902</id>
      <parentid>16879</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116377675}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6817" sha1="ejzuqwrcof64l87q4u5f0k5yuynrmee" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; border:1px solid #aaa;&quot;
|+ '''ဒုတိယဓညဝတီမင်းဆက် စာရင်း'''
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | စဉ်
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်ဘုရင်နှင့် မိဖုရား
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သက္ကရာဇ်
! colspan=&quot;2&quot; | ခရစ်နှစ် (BC)
! colspan=&quot;2&quot; | ကလိယုဂ်နှစ်
! colspan=&quot;3&quot; | သက်တမ်းနှင့် နန်းစံနှစ်
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! ဘုရင် !! မိဖုရား !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! အိမ်နိမ့် !! နန်းစံ !! အသက်
|-
| ၁ || [[ကံရာဇာကြီး]] || [[သုနန္ဒရီ]] || ၇၈၁၃ || ၇၈၅၀ || -၁၅၀၉ || -၁၄၇၂ || ၁၅၉၂ || ၁၆၂၉ || ၃၆ || ၃၇ || ၇၃
|-
| ၂ || [[သီလရာဇာ]] || [[သုဝဏ္ဏာ]] || ၇၈၅၀ || ၇၈၉၁ || -၁၄၇၂ || -၁၄၃၁ || ၁၆၂၉ || ၁၆၇၀ || ၂၃ || ၄၁ || ၆၄
|-
| ၃ || [[ဝါသုရ]] || [[နန္ဒာပီ]] || ၇၈၉၁ || ၇၉၂၂ || -၁၄၃၁ || -၁၄၀၀ || ၁၆၇၀ || ၁၇၀၁ || ၂၀ || ၃၁ || ၅၁
|-
| ၄ || [[နန္ဒသူရိယ]] || [[ဂန္ဒာပီ]] || ၇၉၂၂ || ၇၉၆၂ || -၁၄၀၀ || -၁၃၆၀ || ၁၇၀၁ || ၁၇၄၁ || ၂၂ || ၄၀ || ၆၂
|-
| ၅ || [[သူရိယနန္ဒ]] || [[ဓနာပီ]] || ၇၉၆၂ || ၇၉၉၄ || -၁၃၆၀ || -၁၃၂၈ || ၁၇၄၁ || ၁၇၇၃ || ၃၀ || ၃၂ || ၆၂
|-
| ၆ || [[သူရနန္ဒ]] || [[သုပဘာ]] || ၇၉၉၄ || ၈၀၁၇ || -၁၃၂၈ || -၁၃၀၅ || ၁၇၇၃ || ၁၇၉၆ || ၄၀ || ၂၃ || ၆၃
|-
| ၇ || [[စန္ဒမာရု]] || [[စန္ဒရာသီ]] || ၈၀၁၇ || ၈၀၄၉ || -၁၃၀၅ || -၁၂၇၃ || ၁၇၉၆ || ၁၈၂၈ || ၃၀ || ၃၂ || ၆၂
|-
| ၈ || [[သီရိစန္ဒာ]] || [[ရမ္မာပီ]] || ၈၀၄၉ || ၈၀၈၉ || -၁၂၇၃ || -၁၂၃၃ || ၁၈၂၈ || ၁၈၆၈ || ၃၅ || ၄၀ || ၇၅
|-
| ၉ || [[သီဟရာဇာ]] || [[ဝါသုစာပီ]] || ၈၀၈၉ || ၈၁၃၅ || -၁၂၃၃ || -၁၁၈၇ || ၁၈၆၈ || ၁၉၁၄ || ၂၇ || ၄၆ || ၇၃
|-
| ၁၀ || [[ဟနုသီ]] || [[ဓမ္မာပီ]] || ၈၁၃၅ || ၈၁၅၅ || -၁၁၈၇ || -၁၁၆၇ || ၁၁၉၄ || ၁၉၃၄ || ၁၈ || ၂၀ || ၃၈
|-
| ၁၁ || [[ပယာက]] || [[ရောဟနန္ဒီ]] || ၈၁၅၅ || ၈၁၈၆ || -၁၁၆၇ || -၁၁၃၆ || ၁၉၃၄ || ၁၉၆၅ || ၂၀ || ၃၁ || ၅၁
|-
| ၁၂ || [[နိလဂုဏ်]] || [[စောမနာ]] || ၈၁၈၆ || ၈၂၂၇ || -၁၁၃၆ || -၁၀၉၅ || ၁၉၆၅ || ၂၀၀၆ || ၁၈ || ၄၁ || ၅၉
|-
| ၁၃ || [[ရောဟဂုဏ်]] || [[ရောဟဏီ]] || ၈၂၂၇ || ၈၂၅၇ || -၁၀၉၅ || -၁၀၆၅ || ၂၀၀၆ || ၂၀၃၆ || ၃၈ || ၃၀ || ၆၈
|-
| ၁၄ || [[သီရိဂုဏ်]] || [[သမာပီ]] || ၈၂၅၇ || ၈၂၈၁ || -၁၀၆၅ || -၁၀၄၁ || ၂၀၃၆ || ၂၀၆၀ || ၂၀ || ၂၄ || ၄၄
|-
| ၁၅ || [[သမန်ဇာ]] || [[စန္ဒာပီ]] || ၈၂၈၁ || ၈၃၁၆ || -၁၀၄၁ || -၁၀၀၆ || ၂၀၆၀ || ၂၀၉၅ || ၁၉ || ၃၅ || ၅၄
|-
| ၁၆ || [[သုဏ္ဏကုမ္မာ]] || ဝါသဝါ || ၈၃၁၆ || ၈၃၃၆ || -၁၀၀၆ || -၉၈၆ || ၂၀၉၅ || ၂၁၁၅ || ၃၃ || ၂၀ || ၅၃
|-
| ၁၇ || [[သက်တင်ဖြူ]] || [[သီရိကုမ္မာရီ]] || ၈၃၃၆ || ၈၃၇၆ || -၉၈၆ || -၉၄၆ || ၂၁၁၅ || ၂၁၅၅ || ၂၈ || ၄၀ || ၆၈
|-
| ၁၈ || [[သက်တင်ဦး]] || [[မာလာရံ]] || ၈၃၇၆ || ၈၄၁၈ || -၉၄၆ || -၉၀၄ || ၂၁၁၅ || ၂၁၉၇ || ၂၁ || ၄၂ || ၆၃
|-
| ၁၉ || [[ဇေတန်]] || [[လက္ခဏာရီ]] || ၈၄၁၈ || ၈၄၅၄ || -၉၀၄ || -၈၆၈ || ၂၁၉၇ || ၂၂၃၃ || ၄၀ || ၃၆ || ၇၆
|-
| ၂၀ || [[မုဍိယ]] || [[သီတာရံ]] || ၈၄၅၄ || ၈၄၈၁ || -၈၆၈ || -၈၄၁ || ၂၂၃၃ || ၂၂၆၀ || ၃၄ || ၂၇ || ၆၁
|-
| ၂၁ || [[ကုမ္မာရိသုက]] || [[ရွှေစင်းကြန်]] || ၈၄၈၁ || ၈၅၅၈ || -၈၄၁ || -၇၆၄ || ၂၂၆၀ || ၂၃၃၇ || ၂၅ || ၇၇ || ၁၀၂
|-
| ၂၂ || [[ဝါသုမဏ္ဍလ]] || [[မဉ္ဇူူနာရီ]] || ၈၅၅၈ || ၈၅၉၂ || -၇၆၄ || -၇၃၀ || ၂၃၃၇ || ၂၃၇၁ || ၄၂ || ၃၄ || ၇၆
|-
| ၂၃ || [[ပုရန္ဒ္ဒ]] || [[ဂင်္ဂါယဉ်]] || ၈၅၉၂ || ၈၆၂၃ || -၇၃၀ || -၆၉၉ || ၂၃၇၁ || ၂၄၀၂ || ၂၈ || ၃၁ || ၅၉
|-
| ၂၄ || [[ရာလမာယု]] || [[ဂင်္ဂါယဉ်]] || ၈၆၂၃ || ၈၆၄၅ || -၆၉၉ || -၆၇၇ || ၂၄၀၂ || ၂၄၂၄ || ၃၂ || ၂၂ || ၅၄
|-
| ၂၅ || [[နာလမာယု]] || [[သဝမ္ပီ]] || ၂ || ၃၃ || -၆၇၇ || -၆၄၆ || ၂၄၂၄ || ၂၄၅၅ || ၂၆ || ၃၁ || ၅၇
|-
| ၂၆ || [[ဇိရတကုန်]] || [[သမာဓိ]] || ၃၃ || ၅၅ || -၆၄၆ || -၆၂၄ || ၂၄၅၅ || ၂၄၇၇ || ၂၈ || ၂၂ || ၅၀
|-
| ၂၇ || [[ဝိသုရာဇာ]] || [[ကာနာသူ]] || ၅၅ || ၆၇ || -၆၂၄ || -၆၁၂ || ၂၄၇၇ || ၂၄၈၉ || ၂၇ || ၁၂ || ၃၉
|-
| ၂၈ || [[သီရိရာဇာ]] || [[ကုမ္မာရံ]] || ၆၇ || ၉၇ || -၆၁၂ || -၅၈၂ || ၂၄၈၉ || ၂၅၁၉ || ၂၂ || ၃၀ || ၅၂
|}

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
* ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* အင်းစောက်ရာဇဝင်
*ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
*ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း]]</text>
      <sha1>ejzuqwrcof64l87q4u5f0k5yuynrmee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒုတိယ ပုရိန်မင်းဆက် စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2230</id>
    <revision>
      <id>20903</id>
      <parentid>16882</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116378136}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2469" sha1="am85bnmn9s7q133ouo1tf1ycznur60e" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; border:1px solid #aaa;&quot;
|+ '''ဒုတိယပုရိန်မင်းဆက် စာရင်း'''
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | စဉ်
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်ဘုရင်နှင့် မိဖုရား
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သက္ကရာဇ်
! colspan=&quot;2&quot; | ခရစ်နှစ် (AD)
! colspan=&quot;2&quot; | သာသနာနှစ်
! colspan=&quot;3&quot; | သက်တမ်းနှင့် နန်းစံနှစ်
|- style=&quot;background:#fffbef;&quot;
! ဘုရင် !! မိဖုရား !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! အိမ်နိမ့် !! နန်းစံ !! အသက်
|-
| ၁ || [[ဒဿရာဇာ]] || [[ရာမာဒေဝီ]] || ၄၈၄ || ၅၀၀ || ၁၁၂၂ || ၁၁၃၈ || ၁၆၅၃ || ၁၆၆၉ || ၁၅ || ၁၆ || ၃၁
|-
| ၂ || [[အနန္ဒသီရိ]] || [[သမာဓိ]] || ၅၀၀ || ၅၀၃ || ၁၁၃၈ || ၁၁၄၁ || ၁၆၆၉ || ၁၆၇၂ || ၂၄ || ၃ || ၂၇
|-
| ၃ || [[မင်းဖုန်းစား]] || [[သမာဓိ]] || ၅၀၃ || ၅၁၀ || ၁၁၄၁ || ၁၁၄၈ || ၁၆၇၂ || ၁၆၇၉ || ၂၅ || ၇ || ၃၂
|-
| ၄ || [[ပဉ္စကာလစက်]] || [[မင်းစည်ဖြူ]] || ၅၁၀ || ၅၁၂ || ၁၁၄၈ || ၁၁၅၀ || ၁၆၇၉ || ၁၆၈၁ || ၂၆ || ၂ || ၂၈
|-
| ၅ || [[ဓနရူပေါ]] || [[ကလျာပု]] || ၅၁၂ || ၅၂၁ || ၁၁၅၀ || ၁၁၅၉ || ၁၆၈၁ || ၁၆၉၀ || ၂၂ || ၉ || ၃၁
|-
| ၆ || စလင်္ကာဗိုလ်အမတ် || - || ၅၂၁ || ၅၂၂ || ၁၁၅၉ || ၁၁၆၀ || ၁၆၉၀ || ၁၆၉၁ || - || ၁ || -
|}

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
* ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* အင်းစောက်ရာဇဝင်
*ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
*ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း]]</text>
      <sha1>am85bnmn9s7q133ouo1tf1ycznur60e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒုတိယလောင်းကြက်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2233</id>
    <revision>
      <id>20904</id>
      <parentid>20586</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828518}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3465" sha1="onpsmun4z3hw735q308xhfraz3honi6" xml:space="preserve">==ဒုတိယလောင်းကြက်မြို့( အေဒီ ၁၂၅၁-၁၄၀၆)==

မြို့ဟောင်းတောင်ငူမင်းဆက်ဧ့ နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်ရေ အလောမာဖြူရေ ယင်းမြို့တွင် တစ်နှစ်နန်းစံပြီး
နောက် ပညာဟိတိဧ့ ဗေဒင်ကိန်းခန်းအရ မြို့သက်ကုန်ပြီးဖြစ်ကြောင်း လျောက်ထားကတ်၍ လေးမြို့ကို ကူးကာမြို့ရာ
ရှာဖွေလီရေ။ မူးမတ်ပညာဟိတိဧ့ ရွေးချယ်အကြံပြုချက်အရ အေဒီ ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင် ပထမလောင်းကြက်မြို့ရာ
ဟောင်းတွင်ပင် ဒုတိယလောင်းကြက်မြို့တော်ကို တည်လီရေ။ မြို့တော်မြို့ကို တည်လီရေ။ မြို့တော်ရှာဖွေရန်
အတွက် မင်းခမ်းမင်းနားဖြင့် လေးမြို့မြစ်ကို ကူးလာခရာ လောင်းကြက်မြို့ရာအနီး ကမ်းနဖူးကို ဦးတိုက်ခါနီးတွင်
သျှင်ဘုရင်စီးလာရေ့ လှေလောင်းတော်ဦးပိုင်ကို တောကြက်ဖတစ်ကောင် ဖြတ်သန်းပြန်သန်းခရေ။ ၎င်းကို
အတိတ်နိမိတ်ယူ၍ လောင်းကြက်ဟုတွင်ရေ။ ပညာဟိဟူးရားရို့က မြို့သက်ရှည်အံ့၊ တိုင်းပြည်ဧချမ်း သာယာအံ့
ဆိုပနာ နမိတ်ဖတ် လျှောက်တင်ကတ်လီရေ။ ယခုအခါ လောင်းကြက်မြို့ဧ့ တည်နီရာမှာ မြစ်လယ်က ကျွန်းတစ်ကျွန်း
ပေါ်တွင် ကျရောက်နီပေပြီ။ ဘုရားတိကို ရေတိုက်စားမှု ရွာသားတိက ရွှေ့ပြောင်းကာကွယ်ထားပြီးဖြစ်ကေလည်း
နန်းမြို့နန်းတော်ကုန်းမှာ မြစ်ရေက ဝါးမြိုခပေပြီ၊ ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာတိ မည်၍မည်မျှ ပျောက်ကွယ်ဆုံးရှုံးခရေကို
မခန့်မှန်းနိုင်ချေ။

ဤမြို့တော်တွင် မင်းပေါင်း ၁၈ ဆက်၊ နှစ်ပေါင်း ၁၅၅ နှစ်ကြာအုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-16)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် သမိုင်းဝင်မြို့တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>onpsmun4z3hw735q308xhfraz3honi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒေါင်းပြောက်ခုန်တမ်းကစားနည်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2243</id>
    <revision>
      <id>20905</id>
      <parentid>9151</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828539}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6764" sha1="hxi41f9lfc2ft21xe63por0yo5xk6hc" xml:space="preserve">
ရခိုင်ကျေးလက် အမျိုးသမီးငယ်တိဧ့ ကစားနည်းတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ လူ (၄)ယောက်မှ (၁၀)ယောက်အထိ ကစက်နိုင်ရေ။ ဒေကစက်နည်းမှာ တစ်ဦးချင်း ကျွမ်းကျင်မှုကို ပိုမို အလေးပီးရေ။ ပထမဦးစွာ &quot;အပုပ်တိုင်&quot;ချိုး၍ အပုပ်ကျသူ (ခံလှည့်ကျသူ) နှစ်ဦးအား မျက်နှာချင်းဆိုင် ခြီဆန့်ထိုင်ပြီး ခြီဖျားချင်း ထိထားရရေ။ ယင်းလူတိက ယင်းကိုခုန်ကတ်ရရေ။

ကန်တော်ကြီး။    ။ ခြီကို အကျယ်ဆုံးဆန့်ပနာ ထားရရေ။ ကစက်သူက တစ်လွှားချင်း ခုန်ရရေ။

ကန်တော်ချေ။    ။ ထိထားရေခြေကို အနည်းငယ်ကျဉ်းလိုက်ပြီး ယခင်ကဲ့သို့ ခုန်ရရေ။
 
ခြေနှစ်ဆင့်။    ။ ထိုင်လှည့်ကျသူနှစ်ဦးရေ မိမိဆန့်ထားရေ ခြီတစ်ချောင်းဧ့ ခြီထောက်တိပေါ်တွင် ကျန်ခြေတစ်ချောင်းဧ့ ခြီဖနောင့်တိကို တင်ထားရရေ။ ခုန်လှည့်ကျသူတိက ယင်းကို ခုန်ကျော်ကတ် ရေ။

တပွင့်။    ။ ယင်းသို့ ခြီနှစ်ချောင်းဆင့်ထားရေအထက်မှာ လက်ဖဝါးကိုဖြန့်၍ လက်မနန့် ခြေဖျားတိ ထိတွေ့ကာ ထောက်ထား၍ ခုန်စေရေ။

တပွင့်တငုံ။    ။ အထက်ပါအတိုင်း လက်ဖဝါးတစ်ဘက်ကိုဖြန့်၍ ထောင်ထားရေအပေါ် ကျန်တစ်ဘက်ကို လက်သီးဆုပ် ဆုပ်ပြီး တင်ထားရေ။ တစ်နည်းအားဖြင့် လက်ဝါးခြင်းမှာ တပွင့်ဟု ယူဆ၍၊ လက်သီးဆုပ် ကို ပန်းပွင့်တစ်ငုံဟု ယူဆကာ တပွင့်တငုံဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်ရေ။

နှစ်ပွင့်။    ။ တပွင်တငုံပြီး နောက်လက်ဖဝါးနှစ်ဘက်ကို ဖြန့်လျက် တစ်ဘက်ဧ့ လက်သန်းပေါ်တွင် ကျန်တစ်ဘက်ဧ့ လက်မကို တင်ထားလျက် ခုန်ရရေ။

ဒေါက်ခုန်။        ။ ထိုင်နီသူနှစ်ဦး ခြေနှစ်ဘက်ကို ဆန့်ထားရေကို ခုန်သူတိက ခြီတစ်ဘက်ကို မ,ကိုင်၍ ကျန်ခြီတစ်ဘက်တည်းနဲ့ ခုန်ရရေ။ ယင်းသို့ ခုန်ရာတွင် တစ်ဘက်မှ တစ်ဘက်ကို ကျော်ဖြတ် စည်းတားထားရေ ခြေနှစ်ချောင်းအတွင်း၌ ခြေထောက်တစ်ခေါက်တည်းသာ ထောက်၍ ခုန်ရရေ။ အကယ်၍ ယင်းအတွင်း၌ ခြေထောက်ကို နှစ်ခေါက်ချ၍ ခုန်လျှင် &quot;သေရေ&quot;ဟု ခေါ်ရေ။ ယင်းသို့ သေ သူရေ ထိုင်လှည့်သို့ရောက်၍ ကျန်သူတိ ခုန်စေရန် ထိုင်ပီးရရေ။

ဒူးကိုင်။    ။ ထိုင်နီရေ နှစ်ဦးရေ အထက်ပါနည်းအတိုင်း ခြီကိုကားထားရ၍ ခုန်သူက ဒူးတစ်ဘက် ကို နောက်သို့ကွေး၍ လက်တစ်ဘက်နဲ့ ဒူးကို မ,ကိုင်၍ ခြီတစ်ဘက်တည်းနဲ့ ဒေါက်ခုန် ခုန်ရရေ။

ကုလားထိုင်။    ။ ဘယ်ဘက်ခြီထောက်တိကို ညာခြောက် ဒူးထေဆစ်နောက်သို့ကွေး၍ ဘယ်လက်နဲ့ ထိန်းပနာ ဒေါက်ခုန် ခုန်ရရေ။

ကုလားထိုင်နောက်ပြန်။    ။ ဘယ်ခြီထောက်တိကို ညာခြီထောက် ဒူးဆစ်နောက်သို့ ကွေးတင်၍ ညာ လက်နဲ့  ထိန်းပနာ ဒေါက်ခုန် ခုန်ရရေ။


ဖယောင်းတိုင်။    ။ ဖယောင်းတိုင်ပုံထောင်ထားရေ ညာလက်ကို ဘယ်လက်ဖြင့်ကိုင်၍ မတ်ရပ်စုံခုန် ကာ ကျော်ရရေ။

ဝမ်းကြီး၊ ဝမ်းလတ်၊ ဝမ်းချေ။    ။ လက်နှစ်ဘက်ရှေ့တွင်ဝိုင်း၍ ဝမ်းပုံသဏ္ဍာန်လုပ်ကာ စုံခုန်၍ ဖြတ်ကျော် ရရေ။

အချေရွက်။    ။ ရင်ဘတ်၌ လက်နှစ်ဘက်ယှဉ်လျက် ကလေးချီထားရေ့ ပုံသဏ္ဍာန်ပြုလုပ်၍ စုံခုန် ကာ ကျော်ရရေ။

ရီချိုး၊ သနပ်ခါးလိမ်း၊ မှန်ကြည့်။    ။ ခြီဆန့်ထားရေကို ဒေါင်ခုန် ခုန်ရ၍ ကျော်ဖြတ်ရာ၌ ရေချိုးဟန်၊ သနပ်ခါးလိမ်းဟန်နန့် မှန်ကြည့်ဟန်သဏ္ဍာန် လုပ်ရရေ။

==ကိုးကား==

ရခိုင်သမိုင်းအလင်းပြကျမ်းမှ-

[[Category:ရခိုင်ရိုးရာအားကစား‎‎]]
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>hxi41f9lfc2ft21xe63por0yo5xk6hc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဓဇဂ္ဂသုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2250</id>
    <revision>
      <id>20906</id>
      <parentid>14683</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132356754}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40339" sha1="6h2x6obqnnmf2waatm8fgzq2z45pw21" xml:space="preserve">==ဓဇဂ္ဂသုတ်==

ဒေဓဇဂ္ဂသုတ်စွာ ပရိတ္တ(၁၁)သုတ်အပါအဝင် သုတ်ဖြစ်ပါ‌ရေ။

နတ်, အသူရာရို့စစ်ပွဲမှာ ဘယ, ဆမ္ဘိတတ္တ, လောမဟံသဖြစ်‌တေ နတ်ရို့စွာ သိကြားမင်း, ပဇာပတိနတ်မင်း, ဝရုဏနတ်မင်း, ဒေသာနနတ်မင်းကြီးရို့၏ ရထားဦး အောင်လံတံခွန်အဖျားကိုကြည့်ကေ ယင်းရို့ ပျောက်ကင်းလီဖို့လို့ သိကြားမင်းက မိန့်ကြားကေလေ့ သိကြားမင်းစွာ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ မကင်းသိရေအတွက်ကြောင့် ပျောက်ချင်လေ့ပျောက်ဖို့၊ မပျောက်ချင်လေ့ မပျောက်နိုင်။

အရည, ရုက္ခမူလ, သုညာဂါရမှာနီပနာ ဘာဝနာလုပ်ငန်း အားထုတ်နီကက်တေ ရဟန်းရို့က ယင်းသဘာဝတိဖြစ်ပေါ်လာကေ ဘုရားဂုဏ်တော်, တရား ဂုဏ်တော်, သံဃာဂုဏ်တော် တစ်မျိုးမျိုးကို ပွားများ‌ကေ ယင်းတိ ပျောက်ကင်းလားဖို့။ မြတ်စွာဘုရားစွာ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ ကင်းပြီးရေအတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပုံကို ရဟန်းရို့ကို ဘုရားသျှင် ဟောတော်မူရေသုတ်။

အဋ္ဌကထာမှာ သိကြားမင်း၏ ဝေဇယန္တာရထားအကြောင်းနန့် “ဓဇဂ္ဂ ပရိတ္တံ မံ ရက္ခတု ဟု ရွတ်ဆိုခြင်းကြောင့် ဒီဃဝါပီစေတီတော်အကြည်က ကျလာရေရဟန်း အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာခပုံကို ဖွင့်ဆိုထားပါရေ။ 
လူနတ်တို့၏ အကြီးအမြတ် ဖြစ်တော်မူရေ မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို မဆင်ခြင် မအောက်မိန့် ဖြစ်ကတ်ကေ သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ကောင်းစွာဟောကြားထားရေ တရားတော်၏ ဂုဏ်တော်ကို သတိရကက်။
တရားတော်၏ ဂုဏ်ကို အမှတ်မရကက်ကေ ကောင်းမှုမျိုးစိ စိုက်ပျိုးရာ အတုမဟိ လယ်မြေကောင်းနန့်တူရေ သံဃာတော်၏ ဂုဏ်ကို ဆင်ခြင်ပွားများကက်။
ဒေပိုင် မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စီ၊ တရားတော်မြတ်၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စီ၊ သံဃာတော်၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စီ ဆင်ခြင်အောက်မိန့် ကက်တေဆိုကေ ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွှီးညှင်း ထခြင်းအားလုံး လုံးဝ မဖြစ်ပေါ်လတ္တံ့။ 


၁။ ယဿာ နုဿရဏေနာပိ၊ အန္တ လိက္ခေပိ ပါဏိနော။ပတိဋ္ဌ မဓိဂစ္ဆန္တိ၊ ဘူမိယံ ဝိယ သဗ္ဗထာ။

၁။ ဒေဓဇဂ္ဂသုတ်ပရိတ်တော်ကို အောက်မိန့်ဆင်ခြင်ရုံနန့် ကောင်းကင်၌ပင် တည်ခိုက်ကြုံကေလေ့မြီပြင်မှာပိုင် ခိုင်ခိုင်မြဲမြဲ တည်ခွင့်ရလီရေ။

၂။ သဗ္ဗုပဒ္ဒဝဇာလမှာ၊ ယက္ခစောရာဒိသမ္ဘဝါ။ဂဏနာ န စ မုတ္တာနံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။

၂။ ဒေဓဇဂ္ဂသုတ် ပရိတ်တော်ကြောင့် ဘီလူးဘေး၊ ခိုးသူဘေးစရေ ဘေးအန္တရာယ် အသွယ်သွယ်မှ လွတ်မြောက်ကက်ရရေ လူတိကိုရီတွက်လို့ မကုန်နိုင်ပါချေ။ ဒေဂုအခါ ဒေပရိတ်တော်ကို အကျွန်ရို့ စုပေါင်း ရွတ်ကက်ပါကုန်စို့။

၃။ ဧဝံ မေ သုတံ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ၊ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ၊ အနာထ ပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။

၃။ သံဃဥက္ကဋ္ဌ သံဃနာယက ဖြစ်တော်မူရေ မဟာကဿပ အသျှင်ဘုရား…. တပည့်တော် အာနန္ဒာစွာ ဒေဓဇဂ္ဂသုတ် ပရိတ်တော်ကို မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ တိုက်ရိုက် ဒေပိုင် ကြားနာ မှတ်သားထားလိုက်ပါ၏။ အခါတစ်ပါးမှာ မြတ်စွာဘုရားစွာ သာဝတ္တိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေးကြီး၏ နှလုံးမွိလျော် ပျော်ဖွယ်ရာဟိရေ ဇေတဝန် ကျောင်းကြီးမှာ သီတင်းသုံးနီပါရေ။  

၄။ တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေ သိ၊ ဘိက္ခဝေါ တိ။ဘဒန္တေ တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ။ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ၊ဒေဝါ သုရသင်္ဂါမော၊ သမုပဗျူဠှော အဟောသိ။အထ ခေါ ဘိက္ခဝေ သက္ကောဒေဝါနမိန္ဒောဒေဝေ တာဝတိံ သေ အာမန္တေသိ —“သစေ မာရိသာ ဒေဝါနံ သင်္ဂါမ ဂတာနံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိ တတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ၊မမေဝ တသ္မိံ သမယေ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ။မမံ ဟိ ဝေါ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိကတ္တံ ဝါလောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။

၄။ ယင်းသို့နီတော်မူစဉ်အခါ မြတ်စွာဘုရားက &quot;ရဟန်းရို့&quot; လို့ဆိုပနာ ရဟန်းအရို့ကို ခေါ်တော်မူပါရေ။ ရဟန်းရို့လေ့ မြတ်စွာဘုရား စကားတော်ကို ခံယူဖို့ အသင့်ဖြစ်ကတ်တေ။ ယင်းချိန်ခါ မြတ်စွာဘုရားက ‌ဒေပိုင်မိန့်ကြား ဟောမြွက်တော်မူပါရေ။ &quot;ချစ်သားရို့… ရှီးအခါက တာဝတိံသာနတ်နန့် အသုရာ နတ်စစ်သည်တိ စစ်ခင်းခကက်ဖူး၏။ ယင်းအခါ သိကြားမင်းစွာ တာဝတိံသာနတ် စစ်သည်ရို့ကို ခေါ်ယူပြီးကေ ‌ဒေပိုင်ပြောကြားခ၏။ &quot;အမောင်နတ်သားရို့၊ သင်ရို့စွာ စစ်မြေပြင်မှာ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွှီးညှင်း ထခြင်းတိ ဖြစ်ခ ကက်ကေ ငါသိကြားမင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မော်ပနာ ကြည့်လိုက်ကုန်လော့။ ‌‌‌‌‌‌‌အေပိုင်ကြည့်ဖြစ်ကက်ကေ သင်ရို့ အကြောက်ပြေကက်လိမ့်မေ။ မတုန်မလှုပ် ရဲရင့်လာကကလိမ့်မေ။ ကြက်သီးမွီးညှင်း ထခြင်းတိလေ့ ပြေပျောက်လားကက်လိမ့်မေ&quot;။

၅။ နော စေ မေ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊အထ ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊ပဇာပတိဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ။ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါလောမဟံသော ဝါ၊ သော ပဟီယိဿတိ။

၅။ &quot;အကယ်တန္တိ ငါ၏တင်းခွန်ဖျားကို မော်ပနာ မကြည့်ဖြစ်ကေ  ပဇာပတိ နတ်မင်း၏ တင်းခွန်ဖျားကို မော်ပနာ ကြည့်ကတ်၊ ဒေပိုင် ပဇာပတိနတ်မင်း၏ တင်းခွန်ဖျားကို ‌ကြည့်ကတ်ကေလေ့ ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွှီးညှင်း ထခြင်းတိ ပျောက်ကင်းလားလိမ့်မေ&quot;။
၆။ နော စေ ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊အထ ဝရုဏဿ ဒေဝရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ။ဝရုဏဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။

၆။ &quot;အကယ်တန္တိ ပဇာပတိနတ်မင်း၏ တင်းခွန်ဖျားကို မကြည့်ဖြစ်ခကေ ဝရုဏနတ်မင်း၏ တင်းခွန်ဖျားကို မော်ပနာကြည့်ကတ်၊ ဝရုဏနတ်မင်း၏ တင်းခွန်ဖျားကို မော်ပနာကြည့်ဖြစ်ကတ်ကေလေ့ ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွှီးညှင်း ထခြင်းတိ ပြေပျောက်လားပါလိမ့်မေ&quot;။

၇။ နော စေ ဝရုဏဿ ဒေဝရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊အထ ဤ သာနဿ ဒေဝရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ။ဤသာနဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတီ” တိ။
၇။ &quot;အကယ်တန္တိ ဝရုဏနတ်မင်း၏ တင်းခွန်ဖျားကို မကြည့်ဖြစ်ခကေ ဒေသာနနတ်မင်း၏ တင်းခွန်ဖျားကို မော်ပြီးကေ ကြည့်ကတ်၊ ဒေသာနနတ်မင်း၏တင်းခွန်ဖျားကို မော်ပြီးကေ ကြည့်ဖြစ်ကတ်ကေ ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွီးညှင်း ထခြင်းတိ ပြေပျောက်လားလီဖို့။&quot; အေပိုင် သိကြားမင်းက တာဝတိံသာနတ်တိကို အသိပီးလီ၏။

၈။ တံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ၊သက္ကဿ ဝါ ဒေဝါနမိန္ဒဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊ပဇာပတိဿ ဝါ ဒေဝရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊ဝရုဏဿ ဝါ ဒေဝ ရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊ဤ သာနဿ ဝါ ဒေဝရာဇဿ၊ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယတံ၊ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိ တတ္တံ ဝါ၊လောမဟံသော ဝါ၊သော ပဟီယေထာပိ နောပိ ပဟီယေထ။

၈။ ချစ်သားရဟန်းရို့… နတ်ရို့အသျှင် သိကြားမင်း၏ တင်းခွန်ဖျားကို မော်ပြီးကေကြည့်ရေနတ်တိ၊ ယပိုင်မဟုတ်ကေ ပဇာပတိနတ်မင်း၊ ဝရုဏနတ်မင်း၊ ဒေသာနနတ်မင်းရို့၏ တင်းခွန်ဖျားကို မော်ပြီးကေ ကြည့်ရေနတ်တိအား ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွီးညှင်း ထခြင်းတိ ပျောက်ကေလည်း ပျောက်ဖို့၊ မပျောက်ဘဲလည်း နိန်ချင်နိန်လီဖို့။

၉။ တံ ကိဿ ဟေတု၊သက္ကော ဟိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝါနမိန္ဒော၊အဝီတရာဂေါ အဝီတဒေါသော၊အဝီတမောဟော၊ ဘီရု ဆမ္ဘီ ဥတြာသီ ပလာယီတိ။

၉။ အကြောင်းမူကား နတ်တို့အသျှင် သိကြားမင်းလည်း ရာဂကင်းသူ မဟုတ်၊ ဒေါသကင်းသူ မဟုတ်၊ မောဟကင်းသူ မဟုတ်၊ သူကိုယ်နှိုက်က ကြောက်တတ်၏။ တဆတ်ဆတ်တုန်တတ်၏။ လန့်ဖျပ်တတ်၏။ ထွက်ပြီးတတ်၏ ။

၁၀။ အဟဉ္စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧဝံ ဝဒါမိ —သစေ တုမှာကံ ဘိက္ခဝေ၊အရညဂတာနံ ဝါ ရုက္ခမူလဂတာနံ ဝါ၊သုညာဂါရ ဂတာနံ ဝါ၊ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊လောမဟံသော ဝါ၊ မမေဝ တသ္မိံ သမယေ အနုဿရေယျာထ —

၁၀။ ချစ်သားရဟန်းရို့… ငါဘုရားစွာကား မလွဲဧကန် အေပိုင် ဟောပေအံ့၊ ရဟန်းရို့အနိန်နန့် တောထဲမာ တစ်ပါးတည်း နိန်ရေအခါ သစ်ပင်ရင်းမာ နိန်ရေအခါ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်များမာ နိန်ရေအခါတိမာ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွီးညှင်း ထခြင်း တစ်ခုခုဖြစ်လာခကေ ဘုရားဂုဏ်တော်ကို အေပိုင် အောက်မိကက်ကုန်ဖိ -

၁၁။ “ဣတိပိသော ဘဂဝါ  အရဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ,ဝိဇ္ဇာစရဏ သမ္ပန္နော, သုဂတော, လောကဝိဒူ,အနုတ္တရော ပုရိသ ဓမ္မသာရထိ,သတ္ထာဒေဝ မနုဿာနံ၊, ဗုဒ္ဓေါ. ဘဂဝါ” တိ။

၁၁။ မြတ်စွာဘုရားစွာ ကိလေသာရို့မှ ကင်းဝီးတော်မူ၏။ ကိလေသာ ရန်သူတိကို ပယ်သတ်ပြီး ဖြစ်၏။ သံသရာ စက်ဝန်း၏ အကန့်အထောက်တိကို ဖျက်ဆီးပြီး ဖြစ်၏။ ဝန်လေးပါး ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်၏။ ဆိတ်ကွယ်ရာ အရပ်မာပင် မကောင်းမှုဒုစရိုက်ကို ယှောင်တော်မူ၏။

(၁)သို့အတွက်နန့် &quot;အရဟံ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါလီရေ။

(၂)မြတ်စွာဘုရားစွာ ကောင်းမွန်လှစွာ သယမ္ဘူဉာဏ် မြတ်မဟာနန့် မိမိအပိုင်သစ္စာလေးပါး တရားမြတ်ကို ထိုးထွင်းပြီးကေ သိတော်မူ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

(၃)မြတ်စွာဘုရားစွာ ဝိဇ္ဇာသုံးပါး၊ ဝိဇ္ဇာသျှစ်ပါး၊ စရဏ တစ်ဆယ့်ငါးပါးရို့နန့် အားလုံးဥဿုံ ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

(၄)မြတ်စွာဘုရားစွာ နိဗ္ဗာန်သို့နိန်ပြီးကေ ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း ကောင်းစွာလားတော်မူ၏။ စကားဆိုရန် ခွန်းခြောက်တန်ရို့တွင် ဟုတ်မှန်ကျိုးကြောင်း စကားကောင်းကိုရာ ဆိုတော်မူတတ်၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;သုဂတ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

(၅)မြတ်စွာဘုရားစွာ ကာမလောက၊ ရူပလောက၊ အရူပလောက ဆိုရေ လောကသုံးပါး၊ တစ်နည်းအားဖြင့် သတ္တလောက၊ သင်္ခါရလောက၊ ဩကာသလောက ဆိုရေ လောကကြီးသုံးပါးတိကို မဖောက်မပြန် သယမ္ဘူဉာဏ်နန့် အမှန်ထိုးထွင်း အလင်းထင်ပေါ် သိမြင်တော်မူ၏။ ယပြီးကေ &quot;လောကဝိဒူ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

(၆)မြတ်စွာဘုရားစွာ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အတုမဟိ သူတစ်ပါးရို့အားလည်း အတုမဟိရေ မိမိ၏တရားနန့် ဆုံးမတတ်၏။ ဆုံးမထိုက်သောလူ၊ နတ်၊ ဘီလူး၊ တိရစ္ဆာန်ကြမ်းတိကိုပင် သေဝပ် ငြိမ်သက်အောင် နိုင်နင်းစွာ ဆုံးတော်မူနိုင်၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

(၇)မြတ်စွာဘုရားစွာ လူအပေါင်း နတ်အပေါင်းရို့အား ကောင်းစွာ သွန်သင်ဆုံးမတတ်သော လူနတ်ရို့၏ ဆရာကောင်း ဖြစ်တော်မူ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;သတ္ထာဒေဝမနုဿာန&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

(၈)မြတ်စွာဘုရားစွာ တရားအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်လည်း ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူ၏။ သူတစ်ပါးရို့အားလည်း သစ္စာလေးပါး တရားကို သိမြင်အောင် ဟောပြော ပြသနိုင်၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;ဗုဒ္ဓ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

(၉)မြတ်စွာဘုရားစွာ အစိုးရခြင်း၊ တရားဟိခြင်း၊ အခြံအရံမျာခြင်း၊ ကျက်သရေဟိခြင်း၊ အလိုပိုင် ဖြစ်ခြင်း၊ လုံ့လ စွမ်းအား အပြည့်ဟိခြင်း ဆိုရေ ဘုန်းတော် ခြောက်ပါးနန့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;ဘဂဝါ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

၁၂။ မမံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ၊ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊လောမဟံသော ဝါ၊ သော ပဟီ ယိဿတိ။

၁၂။ ဒေပိုင် ငါဘုရားဧ့ ဂုဏ်တော် ကျေးဇူးတော်တိကို ဆင်ခြင်အောက်မိန့်ကတ်ဖိ။ ဘုရားဂုဏ်ကို ဆင်ခြင် အောက်မိန့်မိစွာ ဟိကေ သင်ရို့အား ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွီးညှင်း ထခြင်း ဟူသမျှ ပျောက်ကင်းလားပေလီဖို့။

၁၃။ နော စေ မံ အနုဿရေယျာထ၊အထ ဓမ္မံ အနုဿရေယျာထ —

၁၃။ အကယ်တန္တိ ဘုရားဂုဏ်တော်ကို မဆင်ခြင် မအောက်မိန့်မိစွာဟိကေ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားထားရေ တရားတော်၏ ဂုဏ်တော်ကို အေပိုင်အောက်မိသတိရကတ်။

၁၄။ “သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော,သန္ဒိဋ္ဌိကော, အကာလိကော, ဧဟိပဿိကော,သြပနေယျိကော, ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော, ဝိညူဟီ” တိ။

၁၄။ တရားတော်စွာ -

(၁)မြတ်စွာဘုရားက ကောင်းစွာ ဟောကြားထားရေ တရားတော် ဖြစ်အတွက်နန့် &quot;သွာက္ခာတ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံပါပေ၏။

(၂)တရားတော်စွာ မျက်မှောက်မာပင် ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ပီးတတ်ရေအတွက်နန့် &quot;သန္ဒိဋ္ဌိက&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံပါပေ၏။

(၃)တရားတော်စွာ အခါမလင့် အကျိုးပီးတတ်ရေအတွက်နန့် &quot;အကာလိက&quot; ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံပါပေ၏။

(၄)တရားတော်စွာ လာပါ၊ ရှုပါ၊ ကျင့်ကြံပါ ဆိုပနာ မပါပါအောင် ခေါ်ဆောင် တိုက်တွန်း ပြညွှန်းခြင်းငှာ ထိုက်ရေအတွက်နန့် &quot;ဧဟိပဿိက&quot; ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံပါပေ၏။

(၅)တရားတော်စွာ လူရို့အား နတ်ရွာနိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်ပီးတတ်ရေအတွက်နန့် &quot;ဩပနိန်ယျိက&quot; ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံပါပေ၏။

(၆)တရားတော်စွာ ပညာဟိသူ သျှင်လူအပေါင်း သူတော်ကောင်းရို့အနိန်နန့် အသီးသီး တစ်ဦးစီ တစ်ဦးစီ မိမိရို့၏ စိတ်မာ ကပ်ပြီးကေ ဆောင်ထားထိုက်ရေအတွက်နန့် &quot;ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ&quot; ဆိုရေ ဂုဏ်တော်နန့် ပြည့်စုံပါပေ၏။

၁၅။ ဓမ္မံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ၊ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ၊လောမဟံသောဝါ၊ သော ပဟီယိဿတိ။

၁၅။ အေပိုင်ပင် တရားတော်ဧ့ဂုဏ်တော်ကို ဆင်ခြင် အောက်မိန့်မိရေသူအား ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွီးညှင်း ထခြင်း ဟူသမျှ အားလုံး ပျောက်ကင်းလားပါလီဖို့။

၁၆။ နော စေ ဓမ္မံ အနုဿရေယျာထ၊အထ သံဃံ အနုဿရေယျာထ။

၁၆။ တကေလို့ ဘုရားဂုဏ်တော်ကိုပင်ဖြစ်စီ၊ တရားဂုဏ်တော်ကိုပင်ဖြစ်စီ မဆင်ခြင် မအောက်မိန့်ဖြစ်ပါက မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာတော်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မိရာ၏။

၁၇။ “သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော,ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသ ယုဂါနိ၊အဋ္ဌပုရိသ ပုဂ္ဂလာ၊ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊အာဟု နေယျော, ပါဟုနေယျော, ဒက္ခိနေယျော,အဉ္ဇလိကရဏီယော, အနုတ္ထရံ ပုညခေတ္တံ လောကဿာ” တိ။

၁၇။ မြတ်စွာဘုရားဧ့ တပည့်သား သံဃာတော်စွာ -

(၁) နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ကောင်းသောအကျင့်ကိုရာ ကျင့်တော်မူတတ်ပေ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;သုပ္ပဋိပန္န&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

(၂) သံဃာတော်စွာ နိဗ္ဗာန်မဂ်ဖိုလ် ရဟိရီးအတွက် ဖြောင့်မာ့ခ်ျစွာ လမ်းမှန်ရေ အကျင့်ကိုရာ ကျင့်တော်မူပါပေ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;ဥဇုပ္ပဋိပန္န&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

(၃) သံဃာတော်စွာ နိဗ္ဗာန်ရဟိရီးနန့် သင့်လျော်လောက်ပတ်ရေ အကျင့်ကိုရာ ကျင့်တော်မူပါပေ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;ဉာယပ္ပဋိပန္န&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

(၄) သံဃာတော်စွာ အရိုအသေပြုခြင်းကို ခံယူထိုက်အောင် အကျင့်သီလကို ကောင်းစွာ ဖြည့်ကျင့်တော်မူပါပေ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;သာမိစိပ္ပဋိပန္န&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

(၅) ထိုဘုရားတပည့် အရိယာသံဃာစွာ အချုပ်အားနန့် အရီအတွက်၄-စုံ၊ ပုဂ္ဂိုလ် ၈-ယောက် ဟိပေ၏။ ထိုသံဃာတော်စွာ အဝီးမှ ကြိုးစားပန်းစား ဆောင်ယူပြီးကေ ပူဇော်သမှု ပြုခြင်းကိုလည်း ခံယူထိုက်၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;အာဟုနိန်ယျ&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

(၆) အာဂန္တုရို့အား ရည်စူးပြီးကေ အထူးပြုလုပ်ထားရေ ပစ္စည်း ဝတ်ထုတိကိုလည်း မိမိအား လှူကေ ကောင်းစွာ ခံယူထိုက်၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;ပါဟုနိန်ယျ&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

(၇) လောကမာ အမြတ်ဆုံး အကောင်းဆုံးဖြစ်တေ အလှူကိုလည်း ထိုက်ထိုက်တန်တန် ခံယူနိုင်ပေ၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;ဒက္ခိဏေယျ&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

(၈) လူနတ်ရို့၏ ဟိခိုးခြင်းကိုလည်း ခံထိုက်၏။ 
သို့အတွက်နန့် &quot;အဉ္ဇလိကရဏီယ&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

(၉) လူရို့က ကောင်းမှုဆိုရေ မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးရာ ကြဲချရာ အတုမဟိ လယ်မြီကောင်းသဖွယ်လည်း ဖြစ်၏။ သို့အတွက်နန့် &quot;အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ&quot; ဆိုရေဂုဏ် ဟိပေ၏။

၁၈။ သံဃံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ၊ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊လောမဟံသော ဝါ၊ သော ပဟီယိဿတိ။

၁၈။ အေပိုင်ပင် သံဃာတော်၏ ဂုဏ်တော် ကျေးဇူးတော်ရို့ကို ဆင်ခြင်အောက်မိရာ၏။ သံဃာ့ဂုဏ်သို့ စိတ်ညွှတ်ပြီးကေ အာရုံပြုမိရေ သင်ရို့အား ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွီးညှင်း ထခြင်းဟူသမျှ ကင်းပျောက်လားလီဖို့။

၁၉။ တံ ကိဿ ဟေတု၊တထာဂတေ ဟိ ဘိက္ခဝေ။အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော၊အဘီရု အဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီတိ။

၁၉။ ထိုစကားမှန်ပါ၏။ အကြောင်းကတော့ခါ ဝိပဿီ စရေ ရှီးရှီးသော ဘုရားသျှင်များနည်းတူ ကောင်းစွာ ပွင့်ထွန်းလာရေ ငါဘုရားစွာ လူသူလေးပါးကင်းရေ ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်မာပင် မကောင်းမှုကို မပြုမလုပ်၊ ကောင်းစွာ ကိုယ်တိုင် သစ္စာတရားမြတ်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီးဖြစ်၏။ တဏှာရာဂ လုံးဝကင်း၏။ အမျက်ဒေါသ အားလုံးကင်း၏။ မသိမောဟ အားလုံး ကင်း၏။ ကြောက်လည်း မကြောက်တတ်၊ အကြောက်အလန့် မဟိ၊ ကြောက်ပြီးကေတုန်လှုပ်ရေဆိုစွာ လုံးဝမဟိ၊ မထိတ်တတ်၊ မလန့်တတ်၊ ကြောက်လန့်ပြီးကေ ထွက်ဗြီးစွာ ဆိုပနာလည်း ဇာအခါမျှမဟိ။ ယင်းချင့်ကြောင့် အေပိုင် ဘုရားဂုဏ်၊ တရားဂုဏ်၊ သံဃာဂုဏ်ကို အာရုံညွှတ်ပြီးကေ ကြည်ညိုစိတ်ထား ပွားများသူရို့မှာ ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွီးညှင်းထခြင်းဟူသမျှ ကင်းပျောက်ရမြဲ ဖြစ်လီ၏။

၂၀။ ဣဒ မဝေါစ ဘဂဝါ၊ ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော။အထာ ပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ။

၂၀။ မြတ်စွာဘုရားစွာ ဒေစကားကို မိန့်တော်မူ၏။ ယပြီးနောက်ဆက်လက်ပြီးကေ အေပိုင်ပြီးကေ မိန့်ကြားတော်မူပြန်၏ -

၂၁။ အရညေ ရုက္ခမူလေ ဝါ၊ သုညာဂါရေဝ ဘိက္ခဝေါ။ အနုဿရေထ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဘယံ တုမှာက နော သိယာ။

၂၁။ ချစ်သားရဟန်းရို့… သင်ရို့စွာ တောမာဖြစ်စီ၊ သစ်ပင်ရင်းမာဖြစ်စီ၊ ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်မာ ဖြစ်စီ နိန်ခိုက် ဘုရားဂုဏ်တော်ကို အောက်မိကတ်၊ အောက်မိကေ သင်ရို့ မကြောက်မရွံ့ နိန်နိုင်ကတ်လတ္တံ့ ။

၂၂။ နော စေ ဗုဒ္ဓံ သရေယျာထ၊ လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ။ အထ ဓမ္မံ သရေယျာထ၊ နိယျာနိကံ သုဒေသိတံ။

၂၂။ လူနတ်ရို့၏ အကြီးအမြတ် ဖြစ်တော်မူရေ မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို မဆင်ခြင် မအောက်မိဖြစ်ကတ်ကေ သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ကောင်းစွာဟောကြားထားရေ တရားတော်၏ ဂုဏ်ကို အောက်မိကတ်။

၂၃။ နော စေ ဓမ္မံ သရေယျာထ၊ နိယျာနိကံ သုဒေသိတံ။ အထ သံဃံ သရေယျာထ၊ ပုည က္ခေတ္တံ အနုတ္တရံ။

၂၃။ တရားတော်၏ဂုဏ်ကို အမှတ်မရကက်ကေ ကောင်းမှုမျိုးစိ စိုက်ပျိုးရာ အတုမဟိ လယ်မြီကောင်းနန့်တူရေ သံဃာတော်၏ ဂုဏ်ကို ဆင်ခြင်ပွားများကတ်။

၂၄။ ဧဝံ ဗုဒ္ဓံ သရန္တာနံ၊ ဓမ္မံ သံဃဉ္စ ဘိက္ခဝေါ။ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ၊ လောမဟံသော န ဟေဿတိ။

၂၄။ ဒေပိုင် မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စီ၊ တရားတော်မြတ်၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စီ၊ သံဃာတော်၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စီ ဆင်ခြင်အောက်မိလို့ဟိကေ ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွီးညှင်း ထခြင်း ဟူသမျှ လုံးဝ မဖြစ်ပေါ်လတ္တံ့။

ဓဇဂ္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ

ဓဇဂ္ဂသုတ် ပြီးပါဗျာလ်

==ရွတ်ဖတ်ရခြင်း၏ အကျိုး==

ဒေသုတ်ကို ရွတ်ဖတ်ပွားများကေ ပိုပြီးကေ ဉာဏ်ကောင်းလာစီနိုင်ရေ ဇာနိန်ရာသို့ဖြစ်စီ နိန့်နိန့်ညည လုံးချင်းတည်း  လားရဲလာရဲ နိန်ရဲစီရေ။ စိတ်တန်ခိုးလည်း ကြီးလာလီဖို့။ ပရိသတ်အလယ်မှာ ပြောရဲဆိုရဲ ဟိလာနိုင်ရေ မိမိ၏ ဘဝအခြီအနိန် ခိုင်မြဲစီရေ။ ရာထူး တည်မြဲရီး၊ စည်းစိမ် တည်မြဲရီးအတွက် အကျိုးပြုလီဖို့။ (ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာဂုဏ်တော် ရို့ကို သီးသန့် ပွားများနိုင်ရေ)။

[[Category:ပရိတ်ကြီး]]</text>
      <sha1>6h2x6obqnnmf2waatm8fgzq2z45pw21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဓညဝတီ ရာဇဝင်သစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2251</id>
    <revision>
      <id>20907</id>
      <parentid>9187</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828557}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3134" sha1="c519ove129gk7vaxty1m6cu3e80d9rn" xml:space="preserve">{{Book
|စာအုပ်နာမည်=ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်
| မျက်နှာဖုံကာဘာ=[[File:Rakhine Yazawin Thit.JPG|thumb|Rakhine Yazawin Thit]]
၁၉၉၇ ခုနှစ်ထုတ် ပထမတွဲ မျက်နှာဖုံး
|စာရီးသူ=စန္ဒမာလာလင်္ကာရ
|ဘာသာစကား=ဗမာဘာသာ
|အတွဲ=[[ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ]]
|စာပီအမျိုးအစား= [[ရာဇဝင်ကျမ်း]]၊ [[သမိုင်း]]
| ထုတ်ဝီရေရက်=၁၉၃၁
| ထုတ်ဝီသူ=
| စာပီခွင့်ပြုချက်အမှတ်=
| မီဒီယာ အမျိုးအစား=	ပုံနှိပ်
| အုပ်ရီ=
| စာမျက်နှာ=အတွဲ ၇ တွဲ
}}

ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် (ရခိုင်အသံထွက်: [ɹəkʰàiɴ ɹàzəwàɴ ðɪʔ]) ရေ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီးကေ ရခိုင်သမိုင်းကြောင်းကို မှတ်တမ်းမတင်ခင် အချိန်ကပင် 
ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ (၁၈၂၄–၁၈၂၆) အထိ ပါဝင်ဖော်ပြထားရေ။ 

ရီးသားသူမှာ ကိုလိုနီခေတ်၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းဟိ ဒက္ခိဏဝိဟာရရာမ ကျောင်းတိုက်မှ ဆရာတော် အသျှင် စန္ဒမာလာလင်္ကာရ ဖြစ်ရေ။ 

၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခပြီးကေ အရင်ဟိနန့်ပြီးကေ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိကို ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုတည်းအနိန်နန့် ရီသားဖော်ပြထားရေ။&lt;ref&gt;စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၁၊ ၁၉၉၇: စာ ၁၂–၁၃&lt;/ref&gt;

၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် မူလကျမ်းတွင် အတွဲ ၇ တွဲ ပါဝင်ခပြီးကေ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပထမ လေးတွဲကို တစ်တွဲတည်းအနိန်နန့် ထပ်မံထုတ်ဝေခရေ။ ကျန်သုံးတွဲကို နောက်ထပ်တစ်တွဲတည်းအနိန်နန့် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံပုံနှိပ်ဖြန့်ချိခရေ။&lt;ref&gt;၁၉၉၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ်ထုတ်များမှ ပုံနှိပ်မှတ်တမ်း&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ]]
[[Category:ရခိုင်ကျမ်းစာတိ‎]]</text>
      <sha1>c519ove129gk7vaxty1m6cu3e80d9rn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နဂါးစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2259</id>
    <revision>
      <id>20908</id>
      <parentid>9220</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716307}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7165" sha1="lghj304xq9xvhsxa02kg5lcoj50giwf" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
“မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး ကသစ်မြောင်းကျိုး အရှေ့ဘက်တံတိုင်းပေါ်အား လေးခင်းပြင်အရှေ့ဘက် တံတိုင်းမှလှမ်းကြည့်လျှင် မြင်နိုင်ပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းစောမွန်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းစောမွန်ရေ မြို့တည်ဘုရားတိနန့်အတူ အကာဘုရားတိအဖြစ် ဤနဂါးစေတီတော်ကိုလည်း တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေဟု သိဟိရပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
နဂါးစေတီတော်ရေ ကသစ်မြောင်းကျိုး အရှေ့ဘက်မြေသားတံတိုင်းပေါ်၌ ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက် ထားရေစေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်မှာ ရှစ်မျက်နှာဖြစ်ပြီး အရှေ့ဘက်၌ မုခ်ဦးကို မုခ်ကပ်ဖြင့်ဖွင့် ထားပါရေ။ မုခ်ဦးနန့်တစ်ဆက်တည်း အာရုံခံသိမ်ရာကိုလည်း တွေ့ဟိရပါရေ။ အာရုံခံသိမ်ပတ်ဝန်းကျင်၌ သိမ်သမုတ်တိုင်တိ စိုက်ထူထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေနန့် မုခ်ဦးတွင် နဂါးဦးခေါင်းတိ၊ နဂါးအကြေး ကွက်တိဖြင့် အလှဆင်ဖန်တီးထားပါရေ။ မုခ်ဦးအဝင်ဝကို တိုင်လုံးဖြင့်ပုံဖော်ထားပါဧ့။ တိုင်လုံးတွင် နဂါးရုပ်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ မုခ်ဦးတောင်ဘက်၊ မြောက်ဘက်မျက်နှာပြင်တိတွင် မှန်ကူကွက်၊ ပန်းကွက်တိဖြင့် အပြည့်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်ပစ္စယံအဆင့်တိ ပတ်ပတ်လည်ကိုလည်း ကြာပွင့်ဖတ်တိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်း အရှေ့အနောက်အကျယ် (၇၀) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၅၅) ပေခန့်နန့် မဟာရံတံတိုင်းထုအထူ (၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ တံတိုင်းထောင့်အချိုးအကွာအဝီးမှာ အတွင်းဘက်၌ (၁၂) ပေခန့်ရှည်ပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေအနားတစ်ဖက် (၈) ပေခန့်ဟိပြီး အချင်း (၂၃) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်မှာ လုံးပိတ်ဖြစ်ပြီး စေတီတော်အမြင့်လည်း (၂၃) ပေခန့်ဟိပါလိမ့်မည်။ စေတီတော်မှာ လက်ဟိအခြေအနီ၌ အမြင့် (၁၀) ပေခန့်သာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ စေတီတော်ကုန်းတော်တစ်ခုလုံးအား ကျောက်တံတိုင်းလေးဖက်ကာရံထားပြီး တံတိုင်းထောင့်ချိုးတိဟိရေ။ ကျောက်တံတိုင်းအမြင့်မှာ လက်ဟိအခြေအနီတွင် (၃) ပေခန့်သာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ မဟာရံတံတိုင်း အဝင်လမ်းကို အရှေ့ဘက်၌ ပြုလုပ်ထားစာကို တွေ့ဟိရပါရေ။ နဂါးစေတီနာမည်နန့် လိုက်အောင် နဂါးရုပ်တိ ထုဆစ်ထားပါရေ။

စေတီတော်မုခ်ဦးမှာ အရှေ့ဘက်သို့ (၄) ပေခန့်ထိုးထွက်နီပါဧ့။ မုခ်နန့်တဆက်တည်း အာရုံခံသိမ်ရာမှာ အရှေ့အနောက် ပေ (၂၀) ခန့်၊ တောင်မြောက် (၁၇) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်မုခ်ဦးထဲတွင် ဆင်းတုတော် တစ်ဆူဟိပါရေ။ ဤစေတီတော်မှ ဆင်းတုတော်တချို့ကို သျှစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီးစောင်းတန်း တောင်ဘက်တွင် ပူဇော်ထားလျက်ဟိပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းအတွင်း ရင်ပြင်တစ်ခုလုံးကို မင်းစောမွန်လှူဒါန်းခစဉ်က စဉ့်ကြမ်းခင်းပြား တိခင်းခပါလိမ့်မည်။ ယခုလည်းစဉ်လက်ရာ အနည်းငယ်တွေ့ဟိရပါသေးရေ။ နဂါးစေတီတော်မှာ နဂါးရုပ်တိ၊ မှန်ကူကွက်တိ၊ ပန်းကွက်တိ၊ ကြာပွင့်ဖတ်လက်ရာတိဖြင့် အလှဆင်ဖန်တီးထားရေစေတီတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>lghj304xq9xvhsxa02kg5lcoj50giwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နတ်လင်ဖမ်းပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2263</id>
    <revision>
      <id>20909</id>
      <parentid>9237</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814552}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="818" sha1="lmvutlcr6fpa6z51lwcq0s2n5benufm" xml:space="preserve">ရခိုင်ရိုးရာနတ်ဓလိ့အရ နှစ်စဉ် နတ်တက်ပွဲမှာရွာသျှင် ခေါ် နတ်လင်ကို ရွေးချယ်ရေပွဲ ဖြစ်ရေ။ အိမ်တိုင်းစေ့ ယောက်ျားတိ တက်ရပြီး နတ်ကောက်မက နတ်ဝင်လျက် ပန်းကုံးစွပ်ကာ ရွေးချယ်ပေးရရေ။ ရွာသျှင်(နတ်လင်)မှာ ရွာသားကိုယ်စားလှယ်ပင် ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>lmvutlcr6fpa6z51lwcq0s2n5benufm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နန်းတော်ဦးအဆောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2264</id>
    <revision>
      <id>20910</id>
      <parentid>9245</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716322}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3648" sha1="91aye1mikzbmcp9sc7wcinr4ysbwmb2" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် (၁) ဖာလုံခန့်အကွာ၊ ရွှေဂူတောင် တောင်တန်းဧ့ တောင်ဘက်အဆုံးထိပ်၊ ရွှေဂူတောင် ပိဋကတ်တိုက်အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ ကုသိုလ်သျှင် ကောဇာ (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန်မှ တည်ဆောက်ခပါရေ။ 

==သမိုင်းအကျဉ်း==

မြောက်ဦးခေတ်အစောပိုင်းတွင် ဘုရင်မင်းစောမွန် တည်ဆောက်ခပြီး ခေတ်အဆက်ဆက် အသုံးပြုခရေ အဆောင်တော် (၁) ခုဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် မြို့ဝန်တိနီထိုင်ခကတ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ခေတ်တွင်လည်း အင်္ဂလိပ်တိနီထိုင်ခရေ နန်းတော်ဦးဆောင် အဆောက်အဦတစ်ခုပင် ဖြစ်ပါရေ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==
ရွှေတောင် တောင်တန်းဧ့ တောင်ဘက်အဆုံး ပေ (၁၀၀) နီးပါးခန့် အမြင့်တွင် တည်ဆောက်ထားရေ အဆောက်အဦတစ်ခုပင်ဖြစ်ပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီ၌ အမြင့် (၅) ပေခန့်ဟိရေ တံတိုင်း (၄) ဘက်နန့် အုတ်ခုံသာ တွေ့ဟိနိုင်ပါတော့ရေ။ တံတိုင်း ၄ ဘက်ဧ့ တောင်မြောက်၊ အရှေ့အနောက်အကျယ်မှာ ပေ (၁၀၀) ခန့်စီဟိပါရေ။ တံတိုင်း (၄) ဘက်စလုံး၌ စောင်းတန်းလှေကား လေးစင်းတွေ့ဟိရပါရေ။ တောင်အောက်သို့ အဆင်းအတက်လုပ်ရေ လှေကားတိပင်ဖြစ်ရေ။ လက်ဟိအခြေအနီ၌ အရှေ့ဘက်လှေကားကို မတွိဟိနိုင်ပါယာ။ လှေကားတိအကျယ်မှာ (၁၂) ပေ ခန့်စီဟိရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ အနောက်ဘက်လှေကားမှာ အရှည်ဆုံးဖြစ်ပြီး ကျောက်အုတ်တိဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>91aye1mikzbmcp9sc7wcinr4ysbwmb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နိမ္ဗူဇာစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2281</id>
    <revision>
      <id>20911</id>
      <parentid>9327</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716335}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8388" sha1="p6l4zrbu0l1o2xbkgd8o20k9ns0vb8s" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ ဘုရားအုပ်စေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်၊ ဝင်းမနားကျီဧ့ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းစောအို (ခေါ်) စလတ္တာစောမွန်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၈၉) ခု၊ အေဒီ (၁၅၂၇) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းစောအို (ခ) စလတ္တာစောမွန် တည်ထားကိုးကွယ်ခရေ။ နိရ်ပူဇာဆိုရေ အမည်မှာ နရပူဇာ ဟူရေ ပါဠိစကားမှလာရေ အမည်ဖြစ်ပြီး လူအတိပူဇော်သက္ကာရပြုသည့်နီရာဟု အဓိပ္ပါယ်ရရေ။ သတ္တရဖန်တောင်စဉ်ခုနှစ်လုံးတို့၌ မင်းစောအိုရေ ကြီးကျယ်စွာရေစေတီ (၇) ဆူကို တည်ထားတော်မူရာတွင် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်ရေ။ နိမ္ဗူဇာစေတီမှာ (၃) ဆူဟိပြီး ဤစေတီတော်မှာ အောက်နိမ္ဗူဇာစေတီပင် ဖြစ်ပါရေ။ မြောက်ဘက်တောင် အလယ်ဆင့်တွင် အလယ်နိမ္ဗူဇာနန့် အလယ်နိမ္ဗူဇာဧ့ မြောက်ဘက်တောင်ထိပ်တွင် အထက်နိဇာကို ဖူးတွေ့နိုင်ပါရေ။ စေတီတော် (၃)ဆူစလုံးမှာ ခေတ်အတူတူလက်ရာတိပင် ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်တွင် ဝေသာလီခေတ်၊ လေးမြို့ခေတ် နန့်မြောက်ဦးခေတ်လက်ရာတိကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ခေတ်လက်ရာတိကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် စေတီတော်ဧ့ သက်တမ်းကို ခန့်မှန်းပနာ သိသာနိုင်ပါရေ။

==ဗိသုကာလက်ရာ==
နိမ္ဗူဇာစေတီတော်ကို ပေ (၁၀၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်လှူဒါန်း ခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ကို ပုံစံသုံးမျိုးဖြင့် တည်ထားပါဧ့။ အောက်ခြေမှာလေးမျက်နှာပုံစံတွေ့ဟိရပြီး ကြေးဝန်းမှောက် အောက်အဆင့်ကို ရှစ်မျက်နှာပုံစံ တွေ့ဟိရပါရေ။ ကြေးဝန်းအထက်အပေါ်မှ ငှက်ပျောဖူးထိ အဝန်းပုံစံဖြင့် တက်သွားရေကို တွေ့ဟိရပါဧ့။ ကြေးဝန်းအောက်အဆင့် ထောင့်ချိုးတိတွင် မူလက ပန်းလက်ရာနန့် အရုပ်တိ ပါဟိဟန်တူပါရေ။ သင်္ကန်းစည်းကို အပြင်သို့ ရှည်ထွက်နီရေ ရွဲလုံးတိဖြင့် ပတ်လည်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ ရွဲလုံးတိဧ့ အရင်း၌ ရွဲလုံးခါးပတ်တိဖြင့် ဆောင်ရွက်ထားရေကို ထူးခြားစွာတွေ့ဟိရပါရေ။ ရွဲလုံးတစ်လုံးဧ့အချင်းမှာ (၄) လက်မခွဲခန့်ဟိပြီး အပြင်ဘက်သို့ (၃) လက်မခန့်အရှည် တွေ့ဟိရ ပါရေ။ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေအကျယ် တစ်မျက်နှာလျှင် (၃၉) ပေခန့်ဟိပြီး အမြင့်မှာလည်း (၃၉) ပေခန့်ဟိ ပါရေ။ စေတီတော်ခြေရင်း အရှေ့ဘက်မျက်နှာတွင် (၁၀) ပေကျော်ခန့်မြင့်ရေ လေးမြို့ခေတ် ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူကို တွေ့ရပါရေ။ ဆင်းတုတော်မှာ ရောင်လျှံတော်လည်းပါဟိပါရေ။ ပဇင်္ဂမုဒြာ ဆင်းတုတော်မျိုးပင် ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်အား ပူဇော်ထားရေ ပလ္လင်တော်မှာ (၃) ပေခန့်မြင့်ပါဧ့။ ရိုးရိုးပလ္လင်တော်သာ ဖြစ်ပါရေ။ ဒေစေတီကို ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၉၉၇) ခုနှစ်က မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနမှ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခစဉ် ဝေသာလီခေတ် စာအရေးအသားပါ အုတ်ခွက်ဘုရားနန့် ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိ၊ လေးမြို့ခေတ်ဆင်းတုတော်တိ ကိုလည်း တွေ့ဟိခရပါရေ။ ယခုအခါ မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ပြသလျက်ဟိပါဧ့။ ဒေစေတီတော်အောက်ခြေတွင် မူလလက်ရာ ထီးတော်ဟောင်း ထီးဘုံဆင့်နှစ်ဆင့်ဧ့ အစိတ်အပိုင်းကို တွိဟိရပါဧ့။ ထီးတော်ဘုံတစ်ဆင့်မှာ အချင်း (၁) ပေ (၅) လက်မခန့်နန့် အမြင့် (၆) လက်မခန့်ဟိပါရေ။ အလယ်တွင် လေးထောင့်အပေါက်ကလေး ပါဟိပါရေ။ ထောင့်ချိုးကြောပွင့်ဖတ်တိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါဧ့။ ထီးတော်တစ်ဝက်သာ တွေ့ဟိရပါရေ။ ထီးတော်အခြားတစ်ဆင့်မှာ ထီးအစိတ်အပိုင်းတစ်ခြမ်းကိုသာ တွေ့ဟိရပါရေ။ အမြင့် (၅) လက်မခန့်နန့် အကျယ် (၉) လက်မခန့်ဟိပြီး ရိုးရိုးကြာဖတ်တိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်အား မူလကကျောက်ထီးတော်တင်လှူခရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>p6l4zrbu0l1o2xbkgd8o20k9ns0vb8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နီပူတောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2287</id>
    <revision>
      <id>20912</id>
      <parentid>20395</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814528}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="l9yk8sg65huc7lrr713up53ipubmd5n" xml:space="preserve">ရခိုင်ရိုးမဟိ တစ်ခုတည်းရေ အလှဆင်ကျောက် (မာဘယ်) ထွက်ဟိရာ တောင်ကြီး ဖြစ်ရေ။ တောင်ကုတ်မှ ၂၉ မိုင် ၄ ဖါလုံ အကွာ တောင်ကုတ်တောင်ကြားလမ်းဘေးမှာဟိပြီး ပင်လယ်ရေပြင်မှ အထက် ၂၂၂၃ ပေမြင့်ရေ။ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တိက စတင်တွေ့ဟိခလေရေ။

ကျောက်တောင်ရေ ဂုအမြင့်ပေ ၃၀၀ ခန့်ဟိရေ။ နှစ်သက်တမ်းမှာ ၇၅ သန်းကျော် ဟိရေ။ တန်ဘိုးမှာ ကုဋေကုဋာချီပနာဟိကြောင်း ဆိုကတ်ရေ။ နီပူတောင်ကျောက်ဧ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ နီပူထဲ၌ အေးမြနီခြင်းပင် ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိ တောင်တန်းတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောင်တန်းဒေသတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောင်ထိပ်တိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောတောင်တိ]]</text>
      <sha1>l9yk8sg65huc7lrr713up53ipubmd5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နီလာပန်းတောင်းမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2289</id>
    <revision>
      <id>20913</id>
      <parentid>20587</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828603}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="5bjyvmitxa4p77wfmg4sw51njo1f2l3" xml:space="preserve">==နီလာပန်းတောင်းမြို့ (ဘီစီ-၁၆ ရာစု)==

ကန်သုံးဆင့်မြို့တည် မင်းငယ်ပျော်လှစည်သူမှာ အမတ်(၃)ဦး ပုန်ကန်၍ လွန်ခရာ မိဖုရားစောစစ်ရေ
သမီးတော်နှစ်ဦးနန့် နောက်ပါရို့နန့်အတူ ကန်သုံးဆင့်မြို့မှ စွန့်ခွာခရေ။ ၎င်းနောက် နီလာပန်းတောင်းကို တည်ရေ။
၁၃မြောက်ဦးမြို့တော်ယာယီမြို့တော်မျှသာ ဖြစ်ဟန်တူရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-12)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် သမိုင်းဝင်မြို့တိ]]
[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>5bjyvmitxa4p77wfmg4sw51njo1f2l3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆံတော်ရှင်စေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2321</id>
    <revision>
      <id>20914</id>
      <parentid>9460</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814512}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2592" sha1="n8eusfdrlrld4c77e4w7a3imzt2j2x4" xml:space="preserve">ရခိုင်မွေသရီရဓာတ်ရို့မှာအဓိကရဖြစ်ပြီး သေလာဂီရိဗျာဒိတ်ဝင်တစ်ဆူ ဖြစ်ရေ။ မြေငူကျွန်းဧ တောင်ဘက်ပိုင်း အနောက်ကမ်းခြေဟိ နီလာပဗ္ဗတတောင်ပေါ်မှာတည်ဟိရေ။ ဂု ဉာဏ်တော်ပေ ၇၀ ဟိပြီး ထုချွန်ပုံ လုံးပိတ်စေတီ ဖြစ်ရေ။ ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ရေ သေလာဂီရိတောင်ပေါ်၌ ခေတ္တရပ်နားစဉ် ဇေဋ္ဌတိုင်းမှ နာဂသေနာပတိနန့်ရှစ်ဦးရို့က ဆွမ်းလုပ်ကျွေးရာ ဆံတော်လေးဆူရခပနာ နီလာပဗ္ဗတတောင်သို့ ပင့်ဆောင်ကြကာ ကျောက်ပုံအဖြစ် တည်ခကတ်ရေ။ မကြာမြင့်မီ ဓညဝတီပြည်ရှင် စန္ဒသူရိယမင်းရေ မိမိဧ မကိုဋ်ပုံတော်အတိုင်း အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် ပြုပြင်တည်ထားခလေရေ။ (မူကွဲတစ်ခုမှာ ရွှေတိဂုံသမိုင်းနန့် ဆက်စပ်ထားရေ။) ဘုရားပွဲတော်ကာလမှာ နတ်တော်လပြည့် (ဒီဇင်ဘာ) ဖြစ်ရေ။ ရခိုင်ဒေသ၌ အစည်ကားဆုံးရေ ဘုရားပွဲဖြစ်ရေ။ စစ်တွေမှ ရေလမ်းခရီး ၁၈မိုင်မှာစိုးမဲကျီဆိပ်သို့ ရောက်ဟိပြီး ၎င်းမှတစ်နာရီခန့် တောင်ကျော်ရရေ။ စေတီတော်တောင်ဘက် အနီးမှာခြေတော်ရာနန့် ကျောက်စတူပါတိ ကိန်းဝပ်ရေ သိမ်တော်ရာအရပ်ရို့ ဟိကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ‎]]</text>
      <sha1>n8eusfdrlrld4c77e4w7a3imzt2j2x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်း ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2324</id>
    <revision>
      <id>20915</id>
      <parentid>16852</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827964}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5947" sha1="dl1aan4wyal24nv33ebxha0mel1kgfy" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !! ရခိုင် !! IPA (ရခိုင်သံ) !! English
|-
| ဆွေမျိုးတော်စပ်တယ် || အမျိုးတော်ရေ || /əmɹó tɔ̀ ɹè/ || To be related
|-
| ဆွေမျိုးစပ်တယ် || ဆွေမျိုးစပ်တေ || /sʰwè mɹó saʔ te/ || To trace kinship
|-
| အဖေ || အဘ၊ အဖ၊ ဘားဘာ၊ အဘာ၊ အဖသျှင် || /əba̰/, /əpʰa̰/, /bà bà/ || Father
|-
| အမေ || အမိ၊ အမိသျှင်၊ အမင်၊ အီးယေ || /əmḭ/, /əmɪ̀ɴ/, /í ɹè/ || Mother
|-
| အဘိုး || အဖိုးသျှင်၊ အဖိုး၊ ဖိုးယေ || /əpʰó θɹɪ̀ɴ/, /pʰó ɹè/ || Grandfather
|-
| အဘွား || အဘောင်သျှင်၊ အဘောင်၊ ဘောင်ဘောင်၊ အဒါ || /əbàʊɴ θɹɪ̀ɴ/, /bàʊɴ bàʊɴ/ || Grandmother
|-
| မောင်ကြီး || မောင်ကြီး၊ မောင်ကြီးသျှင် || /màʊɴ dʑí θɹɪ̀ɴ/ || Elder brother (of a female)
|-
| မောင် || အစ်ကို၊ မောင်းမောင် || /əko/, /máʊɴ màʊɴ/ || Brother
|-
| အစ်ကိုကြီး || အကိုကြီး၊ ဂိုးဂိုကြီး || /əko dʑí/, /ɡó ɡò dʑí/ || Eldest brother
|-
| အစ်ကိုလေး || အကိုသျှေ၊ ဂိုးဂိုးသျှေ || /əko ʃè/, /ɡó ɡò ʃè/ || Younger brother
|-
| အဖေ၏အစ်မ || အရီးကြီး || /əɹí dʑí/ || Paternal aunt (Elder)
|-
| အဖေ၏အစ်မလင် || အခင်ကြီး၊ မင်းကြီး || /əkʰɪ̀ɴ dʑí/, /mɪ́ɴ dʑí/ || Uncle (Husband of paternal elder aunt)
|-
| အမေ၏ အစ်မကြီး || အကြီးသျှင်၊ ကြီးကြီး || /ədʑí θɹɪ̀ɴ/, /tɕí tɕí/ || Maternal aunt (Eldest)
|-
| အမေ၏ ညီမ || အယွေကြီး၊ ယေးယေကြီး || /əɹwè dʑí/, /ɹé ɹè dʑí/ || Maternal aunt (Younger)
|-
| အမေ၏ ညီမလင် || အဘေကြီး၊ ဘေးဘေကြီး || /əbè dʑí/, /bé bè dʑí/ || Uncle (Husband of maternal aunt)
|-
| အမေ၏ မောင်ကြီး || အခင်ကြီး၊ မင်းကြီး || /əkʰɪ̀ɴ dʑí/, /mɪ́ɴ dʑí/ || Maternal uncle (Elder)
|-
| အဖေ၏ အစ်ကို || ဘဂျီး၊ ဘကြီး၊ အဘာကြီး || /bədʑí/, /əbà dʑí/ || Paternal uncle (Elder)
|-
| ခဲအိုကြီး || ယောက်ဖကြီး၊ ခအိုကြီး || /ɹaʊʔ pʰə dʑí/, /kʰə ʔò dʑí/ || Brother-in-law (Elder)
|-
| ဦးလေး || အခင်၊ မင်းမင် || /əkʰɪ̀ɴ/, /mɪ́ɴ mɪ̀ɴ/ || Uncle
|-
| အဒေါ် || အရီး၊ ယေးယေ || /əɹí/, /ɹé ɹè/ || Aunt
|-
| အဖေအရွယ် || အဗေ၊ အခင်၊ ခင့်ခင် || /əbè/, /əkʰɪ̀ɴ/ || Father-like figure
|-
| အစ်မကြီး || အမျေကြီး၊ မကြီး || /əmɹè dʑí/, /mə dʑí/ || Eldest sister
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ အထက်ခုနစ်ဆက် အဖအမျိုး (Seven Ancestral Generations - Paternal)
|-
! မြန်မာ !! ရခိုင် !! IPA (ရခိုင်သံ) !! English
|-
| အဖေ၊ အဘိုး၊ အဘေး၊ အဘွေး၊ အဘဲး၊ အဘီ၊ အဘော် || အဖ၊ အဖိုးသျှင်၊ အဖီးသျှင်၊ အဇူသျှင်၊ အဇာသျှင်၊ အနုသျှင်၊ အနာသျှင် || /əpʰa̰, əpʰó θɹɪ̀ɴ, əpʰí θɹɪ̀ɴ, əzù θɹɪ̀ɴ, əzà θɹɪ̀ɴ, ənu θɹɪ̀ɴ, ənà θɹɪ̀ɴ/ || 7 levels of paternal ancestors
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ အထက်ခုနစ်ဆက် အမိအမျိုး (Seven Ancestral Generations - Maternal)
|-
! မြန်မာ !! ရခိုင် !! IPA (ရခိုင်သံ) !! English
|-
| အမေ၊ အဖွား၊ အဘေးမ၊ အဘွေးမ၊ အဘဲးမ၊ အဘီမ၊ အဘော်မ || အမိ၊ အဘောင်သျှင်မ၊ အဖီးသျှင်မ၊ အဇူသျှင်မ၊ အဇာသျှင်မ၊ အနုသျှင်မ၊ အနာသျှင်မ || /əmḭ, əbàʊɴ θɹɪ̀ɴ ma̰, əpʰí θɹɪ̀ɴ ma̰, əzù θɹɪ̀ɴ ma̰, əzà θɹɪ̀ɴ ma̰, ənu θɹɪ̀ɴ ma̰, ənà θɹɪ̀ɴ ma̰/ || 7 levels of maternal ancestors
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ အောက်ဆက် - သားသမီး ခုနစ်ဆက် (Seven Generations of Descendants)
|-
! မြန်မာ !! ရခိုင် !! IPA (ရခိုင်သံ) !! English
|-
| သား၊ မြေး၊ မြစ်၊ တီ၊ မျှော့၊ ကျွတ်၊ ဆတ် || သား၊ မြီး၊ မြစ်၊ တီ၊ ကြွက်၊ ဂျွတ်၊ ချွတ် || /θá, mɹí, mɹiʔ, tì, tɕwɛʔ, dʑʊʔ, tɕʰʊʔ/ || 7 levels of descendants
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]] [[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]] [[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>dl1aan4wyal24nv33ebxha0mel1kgfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဇမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2328</id>
    <revision>
      <id>20916</id>
      <parentid>14769</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828136}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2798" sha1="kcsph4cnsmyne5hzkh7lhi4y9w3ql8v" xml:space="preserve">==ဇမ်း==
ဇမ်း ဆိုသောစကားစော် စမ်း ဆိုရေ စကားက လာရေဟု ဆိုကတ်ပါရေ။
တစ်ယောက်နန့်တစ်ယောက် အရည်အချင်းစမ်းရေစကား၊ အပျို လူပျို အချစ်စမ်းရေ
စကားပင် ဖြစ်ရေ။ အထူးသဖြင့် ရမ်းဗြဲဘက်၌ ဂနိတိုင် ဇမ်းစကား ပြောနီကတ်စော်ကို
တွိရလီဖို့ဖြစ်ပါရေ။ ဇမ်းစကားမှာ စကားဟု ဆိုကေလည်း အသံနီ အသံထားနန့်
ပြောဆိုရကတ်ရသဖြင့် ဂီတသံပါရေ တေးသံတစ်မျိုး ဖြစ်လာရေ။

အပျို။ ။ အမောင် အမောင် တိုင်မှာမျှောင်၊ အမောင်ဇာကရောင်။

လပျို။ ။ သရက်ပင်ညို၊ အရိပ်ခို၊ လူပျိုပေါက်စ၊ တန်းလွဲက။

အပျို ။ ။ ကျောက်စရစ်ကေတန်းတင်၊ ရီရှင်ကေသွတ်သွတ်၊ ပျိုမေရီ ပျင်စဉ်
ကေဖြတ်လို့၊ ရီခပ်ကေထွက်လာ၊ ဘူးပွင့်ရံကြာတံပွင့်ကို တွဲလို့ပါ၊
စွာမောင်ရေ---။ လူမြင်ကေရှက်တေမဟိ၊ ဘူးပွင့်ကေရံ၊ ကြာတံပွင့်ကို
ရွှတ်ပါဘိလေ---။

လပျို။ ။ ခယင်ဝါးချေ၊ ခယင်ဝါးဖျား၊ တဆိုက်သျှေဖြီလို့ထွင်း၊ စံညှင်းကေပလီ၊
လက်ဆယ်ချောင်းနန့်၊ ခြောက်ချောင်းချီ၊ ပလွီစံကျော်မေရို့နိန်
အိမ်တောင်ဘက်က၊ မှုတ်ဖျော်ခေါ်၊ နာပျော်သလား၊ မေ့အသံကေ၊
တပ်တပ်ကေသိရေ၊ မေရို့အိမ် မီးလုံးလင်းလို့၊ ချစ်တေမောင် မဝင်ဝံ့
ဘဲ ခြံနားကေယောင်လို့။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p55&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]</text>
      <sha1>kcsph4cnsmyne5hzkh7lhi4y9w3ql8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဇုန်ဒတ်လင်္ကာပျံချီစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2345</id>
    <revision>
      <id>20917</id>
      <parentid>9552</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716226}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7704" sha1="jxe9hu5hon254rnuqhbitfs198r14uf" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အရှေ့မြောက်ဘက် (၃) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ ဇုန်ဒတ် လက်ျာ ပျံချီအိမ်တော်ရာဧ့အနောက်ဘက်တောင်ထိပ် ဦးမြဝါစေတီတော်ဧ့အရှေ့ဘက်တွင် ကျရောက်ပါ ရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၈၄) ခု အေဒီ (၁၆၂၂) ခုနှစ်တွင် ဘုရင် မင်းခမောင်းလက်ထက် ဇုန်ဒတ်လက်ျာပျံချီ အမတ်ကြီးမှ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းခမောင်းလက်ထက်တွင် ဇုန်ဒတ်လင်္ကာပျံချီ အမတ်ကြီးမှ တည်ထားခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဇုန်ဒတ်လင်္ကျာပျံချီဟူရေမှာ စစ်ပညာအရာ၌ သူမတူအောင် စွမ်းရည်ပြနိုင်ရေ စစ်သူကြီး၊ ကြည်း/ ရေ တပ်မတော်တို့၌ တစ်ဖက်ကမ်းခတ်အောင် ထူးချွန်လူတိကို ဇုန်ဒတ်လင်္ကာပျံချီဟူသည့် ဘွဲ့ထူးကို ပေးအပ်လေ့ ဟိရေ။ တစ်နည်းအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကို ခေါ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ ၎င်းအမတ်ကြီးမှာပင် ဇုန်ဒတ်လင်္ကာပျံချီစေတီတော်အနီး တောင်ဘက်ခြေရင်းတွင် ဇုန်ဒတ်လင်္ကာပျံချီ သိမ်ကျောင်းကိုလည်း ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၈၇) ခု၊ အေဒီ (၁၆၂၅) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခကြောင်းကို ကျောက်စာရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားခ ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
စေတီတော်ကို ပေ (၁၀၀) ကျော်ခန့်မြင့်ရေ ဇုန်ဒတ်တောင်ဧ့မြောက်ဘက်ထိပ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ကုန်းကို မဟာရံတံတိုင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားပြီး မဟာရံတံတိုင်းအကျယ်မှ (၅၃) ပေခန့်ဟိရေကို တွိဟိရပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းဧ့လက်ဟိအခြေအနီမှာ (၅) ပေ ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းဧ့အရှေ့နန့်အနောက်ဘက်တိတွင် တက်လမ်းလှေကားတိကို သေချာစွာတွေ့ ဟိရပြီး တောင်မြောက်တို့တွင်လည်း လှေကားတိဟိလိမ့်မည်ဟု ယူဆရပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်း အောက်ခြေကို မိုးလျှော၊ ဖောင်းလုံးတိဖြင့် အလှဆင်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ကို မဟာရံတံတိုင်းကုန်းပေါ် အလယ်တည့်တည့်တွင် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေအချင်း (၂၃) ပေခန့်ဟိပြီး လက်ဟိကျန်ဟိ နီသည့် အမြင့်မှာ (၁၂) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကို ရှစ်မျက်နှာပုံသဏ္ဌာန် တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေ မဟာရံတံတိုင်းတွင် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် (၃) ပေခန့်ဟိရေ ကျောက်ဆင်းတုတော်ကျိုးတစ်ဆူကို ဖူးတွေ့ရပါရေ။ ဤစေတီတော်အနီးမှာပင် ဇုန်ဒတ်လင်္ကာပျံချီ ကျောက်စားကြီးတစ်ချပ်ကိုတွေ့ဟိခရပြီး ယခုအခါ မြောက်ဦးရှေးဟောင်း သုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသလျက်ဟိပါရေ။ ကျောက်စာဧ့အမြင့်မှာ (၆) ပေခန့်ဟိပြီး အကျယ် ၂ ပေ ၈ လက်မခန့်နန့် ထုအထူ ၆ လက်မခန့်ဟိပါရေ။ ကျောက်စာမှာ ရခိုင်စာသက်သက်ဖြင့် ရေထိုးထားရေ

ကျောက်စာတစ်ချပ်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်အနီးဟိ ဇုန်ဒတ်လင်္ကျာပျံချီ သိမ်ကျောင်းတော်မှာ လက်ဟိအခြေအနီ၌ နံရံအမြင့် ၁ ပေကျော်ခန့်သာတွေ့ဟိနိုင်ပါတော့ရေ။
သိမ်ကျောင်းတော်ဧ့အလျားမှာ (၃၂)ပေခန့်၊ အနံ (၁၆)ပေခန့်နန့် နံရံအထူ (၃)ပေကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ ကျောင်းတော်ဧ့အနောက်ဘက်အခြမ်းတွင်လည်း ပလ္လင်ရာတစ်ခုကိုလည်းတွေ့ဟိရပါရေ။ ထို့အပြင် ဖုန်ဇတ်လက်ျာ ပျံချီအမတ်ကြီးနီထိုင်ခရေ အိမ်တော်ရာနီရာကိုလည်း စေတီတော်၏အရှေ့ဘက်တောင်ခြီရင်းတွင် ကပ်လျှက် ဂနိထိတိုင်တွေ့ဟိနီရပြီး အဆိုပါနီရာတွင် ယခုအခါ သီဟိုဠ်ပင်တိစိုက်ထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ] (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>jxe9hu5hon254rnuqhbitfs198r14uf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တစ်ဆယ့်နှစ်လရာသီတွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2356</id>
    <revision>
      <id>20918</id>
      <parentid>9637</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828431}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9259" sha1="sfxj6eogoh0df2qgtnbqim1rv3l1ydu" xml:space="preserve">ညွှန့်လန်းမင်္ဂလာ၊ မော်ခမ်းပြာစိမ့်၊ မဟာကပွေ၊ မီးရေလေကြောင့်၊ ဖျက်ချေတည်ထွန်း၊ လေးကွန်းမြင့်မိုရ်၊ ယုဂွါန် ထိုနှင့် ရေညိုသီတာ၊ တာရာနက္ခတ်၊ လနတ်သူရိန်၊ အချိန်မနှောင်း။

တန်းခူးမာသိန်၊ ဖန်ချိန်ခြိမ်း၊ ကြယ်ဖုသျှတိ၊ မိဿရာသီ၊ နှစ်ယံချီသော်၊ သင့်ညီစိတ်ကြ၊ ဆိတ်မြူးကလျက်၊ တာရဆံကျင်၊ သဇင်ရေသွန်း၊ ကံ့ကော်ပန်းနှင့်၊ ထူးဆန်းရင့်ခတ်၊ သူရိန်နတ်လည်း၊ မိန်းမတ်ရိပ်သွား၊ သုံးပဝါးဟု၊ ပိုင်း ခြားလှည့်က၊ နေ့ ညနာရီ၊ သုံးဆယ်စီတည်း။

ရာသီပြိဿ၊ ကဆုန်လဝယ်၊ မာဃနေဋ္ဌိန်၊ ကျော်ရှိန်သဲသဲ၊ ညောင်ရေပွဲဟု၊ ပွင့်မြဲစံကား၊ နှစ်ပဝါးတိ၊ နွားလာ ဥဿပ၊ တံဌနရာ။
သန်းခေါင်မှာတွင်၊ ဝိဿခါညီ၊ ညဉ့်နာရီထိ၊ ထာဝိသာဖွယ်၊ သုံးဆယ်နှစ်ကျွ၊ နာရီစေ့က။

မြူငွေ့မှူန်မှူန်၊ လနံယုန်ဝယ်၊ မေထုံရာသီ၊ ကိန္နရီဖိုမ၊ ဌသံကြိန်း၊ သူရိန်စစ၊ ဥတ္တရ ဘရရုံဏီ၊ ညဉ့်နာရီတိ၊ ဆဝိသတိ၊ ဇောတိနေး၊ ပန်းမြတ်လေးနှင့်၊ ငွေသွေးစမ္ပယ်၊ ကြယ်ပေ့စံပေး၊ ဧကေးဝင့်တာရာ၊ ဇကာပဝါး၊ တပြန်ထားရှင့်။

ဝါဆိုကရကတ်၊ နေခြည်ပြတ်က၊ စိတ်တြနှင့်၊ ဒေဝနတ်စက်၊ ပုန်းညက်ပွဲမြဲ၊ ပဉ္ဇင်းပွဲလျင်၊ သဲသဲသိမ့်အောင်၊ သန်ခေါင်ချိန်မှန်၊ ပြပ္ပာသံန်င့်၊ ဆဒ္ဒါန်တာရာ၊ ရုပ်ဝါထူးခွန်၊ လတ်ပုဇွန်ဟု၊ ရိပ်မွန်ပါး၊ သုန်ညတွက်ကြုံ၊ နာရီဆုန်ရှင်၊ နေ သုံးခောက်ဆယ်၊ ညရောက်ဇောပိ၊ ရင့်ကျူးချိ၏၊

ရာသီထိန်ဆောင်၊ ဝါခေါင်လဝယ်၊ ဖန်ရောင်ငြိမ်းလာ၊ ဝိဿခါနှင့်၊ ခတ္တာပန်းလှိုင်၊ သန်းခေါင်တိုင်က၊ မြင်းတာရာနှင့်၊ ထွန်းပသာရဝံ၊ ရုပ်မှုန်ခြင်း၊ စာရေးတံပွဲ၊ နှစ်ဆယ့်ခြောက်ည၊ ဇရတိ၊ နေ့ ကိန်းနာရီ၊ ကုံညီဖဝါး၊ တ ပြန်ထားရှင့်၊

မှတ်သားမြဲသွင်း၊ တော်သလင်းဝယ်၊ နေမင်းဝင်က၊ မူလနက္ခတ်၊ ရုံးမှတ်ဒေဝ၊ နတ်မိမ္မတိ၊ မွှေးပျရမာ၊ သန်း ခေါင်ခါကို၊ ပြုပ္ပာပရပိုက်၊ ရေနှိုက်သဘင်၊ လှေပွဲဆင်၍၊ မွန်ပျင်ငြိမ်လစ်၊ သုံးဆယ့်နှစ်တိ၊ နေ ပြစ်နာရီ၊ ညဉ့် ထာဝီတိ၊ ရာသိကံမှ၊ တာရဦးဗျိုင်း၊ ရိပ်တိုင်းဖဝါး၊ ဒေဟုထားရှင့်။

စည်းလျားမချွတ်၊ လဝါကျွတ်မူ၊ တူရာသီလ၊ နေ့နှင့်ညကို၊ တွက်ဆနာရီ၊ သုံးဆယ်စီတိ၊ သုံရဝိဂေါယာ လှည့်ကာ ကွယ်လွန်၊ သရဝန်ဟု၊ မိုးဃ်ခွန်ပြောင်လျက်၊ ညဉ့်နှစ်ချက်ကို၊ ရှည်လျက်ထွန်းပ၊ ကျီတကနှင့်၊ အဿ ဝနီ၊ တရိဖဝါး၊ ငါးပါးကြာပန်း၊ ထူးဆန်းချိန်ခွင်၊ နတ်လျင်ကိုင်ဟန်၊ သဏ္ဌာန်ရုပ်ကျော့၊ ကံ့တောပွဲကြီး၊ ဆီမီးမြင့်မိုရ်ရောင်၊ တိုင်းလုံးပြောင်မျှ။
တန်ဆောင်မုန်းချီ။ ရာသီ၊ ဇရဖဝါး၊ ပျော်ပါးမြူးကွန်၊ ကင်းပုဇွန်ဟု၊ ပွဲမွန်ကထိန်၊ မာရဇိန်ကို၊ ကောင်းငြိမ်းလှူဒါန်း၊ ခဝဲပန်းဟု၊ ညဉ့်သန်းယံမှာ၊ ကြတ္ထကာနှင့်၊ ကာရာကက္ကတ၊ ငြိမ်းစနေခြည်၊ တည်သည်နက္ခတ်၊ သတ္တဗိသျှ၊ ချင်းမြညဉ့်ရီ၊ ပါတီတို၊ ထာဝီမှန်သော်၊ နေ့ ကိန်းခေါ်၏။

နတ်တော်မှန်လှ၊ ဟင်းသတာရာ၊ မဟာပိန်းနဲ၊ ဆွဲရထားငင်၊ ကမုံးအင်နှင့်၊ သဇင်ပျံ့သင်း၊ မန္တာန်မင်းတိုင်၊ ပျော်ခင်းအန၊ နတ်နန်းလှ၏၊ ပဉ္စငါးခု၊ ဖဝါးစု၍၊ စနူရာသီ၊ သန်ခေါင်ရိက၊ မိတ္တသိမည်၊ ရောင်ခြည်ရဝိန်၊ ပန်ရှိန်ကွယ် က၊ ဥက္ကရာပရပိုက်၊ မွှန်းဆိုက်တည့်တုန်း၊ ဆယ့်သုံးနှစ်လီ၊ နေ့ နာရီကို၊ ညပြီတွက်ရေး၊ သုံးဆယ့်လေးတိ။

စဉ့်ရှေးပြောဆို၊ လပြည်သိုဝယ်၊ ခွာညိုနွယ်ပန်း၊ မကန်းရုပ်လှ၊ မကာရတိ၊ ဖုသျှသန်ခေါင်၊ နေရောင်ပျောက်ပြီ၊ ဘရနီဟု။ နာရီထွက်ပွဲ ၊ သုံးဆယ့်ခြောက်ည၊  ံရနွေးနေ ၊ ဘဝါနေ ပျောက်ပြန်၊ ပုဇွန်တာရ၊ ရောင်မြလျှံလင်း၊ နေလျှံ ကင်းက၊ မြင်းခင်းသဘင်၊ စီရင်ခန် မြဲ။

တပို့တွဲဝယ်၊ ပေါက်လေဆူးပန်း၊ ညဉ့်သန်းချိန်က၊ ကြယ်မာဃနှင့်၊ တာရချိန်စင်း၊ နေမင်းဝင်ရီ၊ ရောဟနီတိ၊ နာရီတိဝ၊ ဆနွေးချမှ၊ ဇရကိန်း၊ နေ့ကိန်းနာရီ၊ ကုံရာသီဟု၊ လှူကောင်းမူဖြင့်၊ ရာကုမီးပုံး၊ တိုင်းလုံးလျှံဖြိုး၊ ကြာသွတ် အိုးနှင့်၊ ကြာမျိုးစိုက်ထ၊ ပဉ္စပဝါး၊ ယူသွားဆောင်းယောင်း၊ လတပေါင်းဝယ်၊ ချိန်မောင်းရိုက်ချီး၊ နစ်ယံတီးက၊ ချိန်တုလနှင့်၊ ဥတ္တရ တရဘူနိ၊ ညနာရီဟု၊ နာရီတွက်စစ်၊ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ကို၊ နေ့ ပြစ်မှန်လှ၊ ဒွေးတိညတိ၊ ဇရာဘဝါး၊ ရုပ်ထားမ လွှတ်၊ ငါးခြင်းပွတ်ဟု၊ ပွင့်ဝတ်သရဖီ၊ အညီအင်းကြင်င်း၊ နေလျံကင်းက၊ ကဿတိ၊ များလှအညီ၊ သဲစေတီကို၊ မြောက်ချိုရွှင်ပျ၊ လှူန်ဒါန်းကြရှင့်။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>sfxj6eogoh0df2qgtnbqim1rv3l1ydu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တတိယ ဓညဝတီခေတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2358</id>
    <revision>
      <id>20919</id>
      <parentid>15467</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117549438}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32836" sha1="ktauxosfcyutbwlymoc0ez01vaco05w" xml:space="preserve">ဘီစီ ၅၈ဝတွင် နန်းတက်ရေ 

စန္ဒသူရိယမင်းရေ တတိယဓညဝတီကို တည်ထောင်လို့ မြို့တော်ကို တောင့်တင်းခိုင်မာအောင်ပြုလုပ်ဗျာယ် သူရိယမင်းဆက်ကို တည်ထောင်လီခပါရေ။ ဓညဝတီမြို့ရေ အေဒီ- ၃၂၇ ထိ မြို့တော်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ဟိခရေ။ စန္ဒသူရိယမင်းမှ သူရိယကေတုမင်းထိ ၂၅ ဆက် နှစ်ပေါင်း ၉ဝ၆ နှစ်ကြာညောင်းခရေ။

==အုပ်ချုပ်ရီး==
ဓညဝတီခေတ်အုပ်ချုပ်ရီးမှာ ပုံစံတမျိုးတည်းသာကေ ဖြစ်ဟန်ဟိရေ။ မင်းအဆက်ဆက်လက်ဆင့်ကမ်း အုပ်ချုပ်လာခကေလည်း မူလပုံစံပျောက်ကွယ်လားရေအထိ ပြောင်းလဲဟန်မတူပေ။ အစဉ်အလာရိုးရာအတိုင်းအုပ် ချုပ်သည့်ပုံစံဟု ယူဆရရေ။ အမတ်တိ ခန့်ထားရီးကို တွိ့ဟိရသဖြင့် သျှင်ဘုရင်သဘောတစ်ခုတည်းဖြင့် သက်ဦး ဆံပိုင်ဆန်ဆန်အုပ်ချုပ်ခဟန်မတူပေ။ ဓညဝတီပထမခေတ်တွင် အမတ်တိနန်းလုမှု (၃)ကြိမ်ပေါ်ပေါက်ခရေမှာ အုပ်ချုပ်ရီးညံ့ဖျင်းလာခြင်း အမတ်တိအခွင့်အာဏာကြီးမားလာခြင်းရို့ကြောင့် ဖြစ်ဟန်တူပေရေ။ ဓညဝတီဒုတိယ နန့် တတိယခေတ်ရို့တွင် နန်းလုမှုတိကို လုံးဝမတွိ့ရပေ။ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရီးမှာ အသားကျလာဟန်ဟိရေ။ ဓညဝတီခေတ်တစ်ခုလုံးဧ အုပ်ချုပ်ရီးရေ ငြိမ်းချမ်းရီးနန့် မကျူးကျော်ရီးဝါဒကို အခြေခံဟန်ဟိရေ။

အင်အားတောင့်တင်းသည့်မင်းတိ ပေါ်ထွန်းခကေလည်း နယ်ပယ်ထပ်မံချဲ့ထွင်ခြင်းမဟိခချေ။ ပြည်သူရို့ရေ စစ်မက်ကို နှစ်သက်ဟန်မတူပေ။ ဘီစီ ၁ဝဝ၄ တွင် နန်းထက်ရေ သုဝဏ္ဏကုမ္မာရေ စစ်မက်အလွန်ကြူးသဖြင့် ပြည်သူရို့က မနှစ်သက်ခကြပေ။

ဘီစီ ၁၅၉၉တွင် နန်းတက်ရေ မင်းနံလှရေ ဆင်စီးခြင်း၊ မြင်းစီးခြင်းအတတ်၌ လိမ္မာဧမူကြောင်းဆိုရေ။ ယင်းကာလကပင် ရခိုင်ရို့ရေ ဆင်နန့်မြင်းကို စစ်အတွက်အသုံးပြုဟန်ဟိရေ။ ဘီစီ ၁၁၁၄ တွင် နန်းတက်ချသာ နီလဂုဏ်ရေ ဆင်အတတ်ကို အလွန်တတ်လှရေ။ ယင်းမင်းလက်ထက်ဆင်လည်း ရှေးမင်းရို့ထက် အလွန်တိပြား ရေဟု ရခိုင်သမိုင်းက ဖော်ပြထားရေ။
ကမ္မရာဇာကို ဆက်ခံရေ သာခသီဟရာဇာလက်ထက်တွင် အခွန်အကောက်ကို လျှော့၍ကောက်ခံပြီး တိုင်းပြည် ကို 'စည်းရုံးခလီရေ။ အဆိုးဆုံးမင်းမှာ ဘီစီ ၄၂၈ တွင် နန်းတက်သည့် သူရိယရူပဖြစ်ရေ။ ရသဓမ္မမဟိ။အုပ်ချုပ် သဖြင့် တိုင်းပြည်မှာ အဘက်ဘက်က ဆုတ်ယုတ်ခရေ။ တိုင်းပြည်ကို အမတ်တိနန့် ညှိနှိုင်းအုပ်ချုပ်ခြင်း ရေ ́ ဓညဝတီတတိယခေတ်တွင် တိပြားဟန်ဟိရေ။ ရခိုင်ပြည်ရေ ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ကြွလာပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်ဧ အုပ်ချုပ်ရီးရေ ယခင်ကထက် 'ကောင်းလာခြင်းဖြစ်ရေ။

==ကိုးကွယ်မှုစာပီအနုပညာ==
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ရောက်ခြင်းမဟိသိမ်းခင်က ရခိုင်ရို့ရေ မိရိုးဖလာယုံကြည်မှုနန့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုရို့ကို ပြုခဟန်တူရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ကူးပြောင်းကိုးကွယ်ခပြီးနောက်တွင်လည်း ဒေအယူအဆရို့ကမှာ ပျောက်ကွယ်လား ဟန်မတူပေ၊ ဒေခေတ်တွင် ပါဠိဘာသာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဟန်ဟိရေ။

ဝေသာလီခေတ်ဧ အနုပညာလက်ရာရို့ကို ခန့်မှန်းနိုင်ရန် တတိယ ဓညဝတီမြို့တော်ဟောင်းဧ ရုပ်ကြွင်းတိရေ ဂနိတိုင်ဟိနီသိမ်းရေ။ ယကေလည်း ပြည့်ပြည့်စုံစုံကား မဟုတ်တော့ပြီ။
တူးဖော်မှုသုတေသနမလုပ်ကြသိမ်းသဖြင့် မြို့တော်ဟောင်းအနုပညာလက်ရာတိမှာ သုတေသနမလုပ်ကြသိမ်း သငြဖို့ မြို့တော်ဟောင်းအနုပညာလက်ရာတိမျာ မြေတွင်မြုပ်နီဆဲဖြစ်ရေ။ နန်းတော်ဧ ဧရိယာရေ ၆၄ ဧကမျှ ကျယ်သည့်အပြင် မြို့ကို မြို့ရိုးတံတိုင်းကျုံးရို့ဖြင့် ကာရံထားရေ။ မြို့ရိုးနန်းရိုးရို့ကို အုတ်ဖြင့်ပြုလုပ်ရေ။ ကျောက်ကိုအသုံးပြုမပြုမှာ မသိရသိမ်းချေ။ မြို့တော်ဟောင်းအနီးပတ်ဝန်ကျင်မှ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတိကို ရံဖန်ရံခါ ရတတ်ရေ။ မြို့တော်ဧအပြင် မြို့ရိုးနန်းရိုးရို့ကို ဂုစတင်တူးဖော်လျှက်ဟိနီရေ။ မြို့ဝင်ဝတံတိုင်းတိကို တူးဖော် ၍ ပြုလုပ်ထားပြီးဖြစ်ပေရေ။
ရခိုင်တိုင်းသမိုင်းတွင် ဓညဝတီခေတ် ယဉ်ကျေးမှုရေ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုဧအခြေခံအုပ်မြစ်ဖြစ်ရေ။ ဓညဝတီ ခေတ်ဧသြဇာရေ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုအပေါ် တိစွာလွှမ်းမိုးလာရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ရခိုင်ပြည်ကို ခေါ်ရာ၌ “ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်” ဟူ၍ပင် ဂုဏ်ပုဒ်တပ်ခေါ်တွင်နီခြင်းဖြစ်ရေ။ ဓညဝတီဟူရေ ဓည-စပါး။ ဝတီ-ဟိရေ။ ပြည့်ဝရေ။ ဓညဝတီ-ဆန်ရေစပါးပေါတိရာဒေသဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။

==ဓညဝတီသို့ ဘုရားသျှင်ကြွရောက်ခြင်း==

ဗုဒ္ဓဘုရားသျှင်ရေ မဇ္ဈိမဒေသ၌ လှည့်လည်တရားဟော၍ 'ရဟန်းသံဃာတိစွာကို ချွေချွတ်တော်မူလီရေ။ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၊ ပုဗ္ဗါရုံကျောင်းတော်ကို အလှူခံလီရေ။ ထိုနောက် ရာဇဂြိုဟ်မြို့၌ ဝေဠုဝန် ကျောင်းကို လက်ခံယူတော်မူရေ။ ထို့ပြင် အရပ်ရပ်ရေ မြို့ရွာတိရို့၌လည်း ကျောင်းကန်တိကို လက်ခံ၍ သာသနာတော်ကို တည်ထောင်တော်မူခလီရေ။ ထိုဘုရားသျှင် မဇ္ဈိမဒေသ၌ သာသနာပြုနီပုံကို ထိုဒေသက လာရောက်ကြရေ ခရီးရေတိက ရောက်ရာဒေသ၌ သတင်းဖြန့်ခကြလီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ဓညဝတီပြည်သို့ရောက် ကြရေ ရသေ့ရဟန်းတိ၊ ခရီးလားတိထံမှာ ဘုရားသျှင်ပွင့်ထွန်းနီကြောင်းကို ကြားသိရတော့ရေ။
ထိုအခါ စန္ဒသူရိယဘုရင်ရေ ဘုရားသျှင်ကို ဖူးမြင်လို့သဖြင့် မှူးမတ်တိကို ခေါ်ယူ၍ ဘုရားပင့်ဆောင်ရန် အမိန့်တော်မြတ်ကို ချမှတ်တော်မူလီရေ။ ထိုအခါ မတတ်နိုင်သူတိက ငြင်းပယ်ကြလီကေ တောတောင်ရို့သို့ နှင်ထုတ်ခြင်းကို ခံခရလီရေ။ နောက်ဆုံး၌ ဘုရင်ဧသမီးတော်က လျှောက်ထားသဖြင့် ခမည်းတော်မွေးဖွားခါကပင် ဘုရားသျှင်ကို ဖူးတွိ့ရလတ္တံ့ဟူရေ နမိတ်ကိုလည်း ဟောကြားခပြီးဖြစ်ရေ။ ဂုဘုရားသျှင်လည်း ဧကန်ပင်ဘုရား ဖြစ်တေနပြီးသည့်အတိုင်း မလွဲမသွေဖူးမြင်ရမည်သာဖြစ်ရေဟုလျှောက်ထားလီရေ။ ထိုနောက် ဘုရားသျှင်ဟိရာသို့ မျက်နှာပြု၍ ပန်းပေါက်ပေါက်၊ ဆီမီး-နံ့သာရို့ဖြင့် ပူဇော်လျှက် နှုတ်တော်ဖြင့်လျှောက်ထားပင့်ဘိတ်လီရေ။ ထိုပင့် ဖတ်ချက်ကို ကြားရကေ အနာထပိဏ်သူဌေးအား ဓညဝတိက ငါ့အားပင့်ဖိတ်ပြီးကြောင်း ပြောကြားခလီရေ။

ထိုနောက် ရဟန်းသံဃာရို့အား ခေါ်ယူလျှက် ဓညဝတီသို့ကြွရန် အမိန့်ဟိရေအခါ အားလုံးလိုက်နာခံယူခကြ လီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့်ဘုရားသျှင်ရေ ဓညဝတီသို့ကြွရန် စီစဉ်ရေအခါ သိကြားမင်းက ပြဿဒ်ယာဉ်ပျံငါးရာကို စီစဉ်ပီးလီရေ။ ထိုငါးရာရေ ပြဿဒ်ပျံဖြင့် ဘုရားသျှင်ရေ ရခိုင်ဓညဝတီသို့ ကြွလီကေ ကျောက်တော်မြို့အနီး သေလာဂီရိကျောက်တော်တောင်တွင် ရပ်တန့်ခလီရေ။ ထိုအခါ ကျောက်တော်တောင်ပေါ်မှနီ၍ ရခိုင်ပြည်တွင် တည်ထားလတ္တံ့ရေ ဓာတ်တော်စေတီတော်ရို့ကို ဗျာဒိတ်ပီးခလီရေ။ ဗျာဒိတ်ဝင်ဓာတ်တော်စေတီတော်တိ ၂၄၇ ဆူဖြစ်လီရေ။ မဟာမုနိသျှင်တော်ဘုရားနန့်ပါဆိုကေ ၂၄၈ ဆူဖြစ်ကြောင်း ဗုဒ္ဓဗျာဒိတ်ကျမ်း ရခိုင်ပြည်သာသ နာဝင်ကျမ်းရို့၌ မိန့်ဆိုထားလီရေ။

ဘုရားသျှင်ကြွရောက်ကေ ရောင်ခြည်တော်တိ ကွန့်မြူးသဖြင့် ဓညဝတီပြည်သူတိလည်း ဖူးမြင်ကြရရေ ဘုရားသျှင်ကြွရောက်လာခြင်းဖြစ်ရာရေဟု ရေင်းရေင်းဖျဖျ ဦးချကန်တော့ကြရေ။ ထိုနောက် ဘုရင်မင်းနန့်အတူ ကျောက်တော်တောင်သို့ကြွရောက်၍ ဖူးမြင်ခကြရေ။ ဘုရားသျှင်ကိုလည်း ပင့်ဘိတ်ခကြရေ။ စန္ဒသူရိယမင်းကြီးရေ ဘုရားသျှင်ကို ယာယီကျောင်းတော်ကြီးဆောက်၍ ကိုးကွယ်ထားဟိလီရေ။ နောက်ဆုံးဘုရားသျှင် ပြန်ကြွရမည်အခါတွင် စန္ဒသူရိယမင်းကြီးက ဗုဒ္ဓသျှင်တော်မြတ်ထံမှ ကိုယ်စားတော် မဟာမြတ်မုနိသျှင်တော်ကို သွန်လုပ်ပီးပါရန် လျှောက်ထား ခလီရေ။ ဘုရားသျှင်လက်ထက်တော်ကပင် ကိုယ်ငွေ့တော်ခုနစ်ခါထည့်၍ သွန်းလုပ်ခရေ ကိုယ်စားတော်မဟာမြတ် မုနိရေ ဗုဒ္ဓသျှင်တော်နန့်ခွဲမရအောင် တူညီလျှက်ဟိလီရေ။ ယကေလည်း ဘုရားစကားမပြောဘဲ တုဏှိဘောဆိတ်ဆိတ် သာ အပူဇော်ခံတော်မူရန် အမိန့်ဟိခလီရေ။ ဘုရားသျှင်လည်း ကိုယ်တော်တိုင်ပုံတော်ကို သွန်းလုပ်စဉ်က ရှုစားခရေကိုလည်း ရခိုင်သမိုင်းကမှတ်တမ်းတင်ခရေ။ ယကေလည်း ထိုဘုရားရေ ဉာဏ်တော် ၁၂ ပေ၊ ၇ လက်မ ဟိ၍ ဓညဝတီမြို့တော်အတွင်း၌ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ဆောက်လုပ်၍ နှစ်ပေါင်းတိစွာ’ ကိုးကွယ်ခကြရေ။ နောက်ဆုံးတွင် မဟာမြတ်မုနိရုပ်ထုတော်ကို ရခိုင်ပြည်ကို သိမ်းပိုက်ခကြရေ ဘိုးတော်ဘုရားဧ အိမ်ရှေ့မင်းသားနန့့် စစ်ရေတိ ပင့်ဆောင်လားခကြလီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ဂုမန္တလေးမြို့တွင် အေဒီ ၁၇၈၅ ခုနှစ်ကပင် ကြွရောက် သီတင်းသုံးလျှက် ́ အပူဇော်ခံယူဟိနီပါရေ။ 

==ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်လာခြင်း==

ရခိုင်ပြည်တွင် ဘုရားသျှင်ကြွရောက်၍ မဟာမုနိကိုယ်စားတော်ကို သွန်းလုပ်ခြင်း၊ ရုပ်ထုတော်မဟာမုနိရေ ဘုရားသျှင်ဧကိုယ်စားတော်ဖြစ်ခြင်း ရဟန်းသံဃာတော်တိကို ထားတော်မူခခြင်း ဓညဝတီ၌ သီတင်းသုံးစဉ်က တရား ဟောကြား၍ ရဟန္တာမတိ ဥပါသယ်မတိဖြစ်ကြခြင်း စရေ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်၊ အယူဝါဒလက်ခံကျင့်သုံး ခကြခြင်းရို့ကား ရခိုင်ရို့တိစွာ ဂုဏ်ယူကြရလီရေ။ သျှင်တော်ဘုရားအဆုံးအမကို မင်းနန့်တကွပြည်သူအားလုံးက လက်ခံကျင့်သုံးကြသဖြင့်၊ ထိုအချိန်ကစ၍ ရခိုင်ပြည်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာထွန်းကားခရေဟု မှတ်ယူကြရလီရေ။

==သာသနာ့ဒါယကာ==
ရခိုင်ပြည်သျှင် စန္ဒသူရိယမင်းတိလည်း ရှေးခုနှစ်ဘဝ(ခုနစ်ဆက်)ကပင် ဘုရားသျှင်နန့်အတူဖြစ်ခဘူးသည့်အလျောက်၊ ဘုရားသျှင်ကို ရိုသေလေးစားဟိသူဖြစ်ရေ။ ဂုမင်းအဖြစ်နန့်ဆိုကေ ပို၍သာသနာ့ဒါယကာအဖြစ်ခံယူလိုသူ ဖြစ်ပေရေ။ သာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခွင့်ကို ရပါမူကား မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ တိစွာကျေး ဇူးကြီးမားမည်အမှန်ဖြစ်ပေရေ။ ထိုအကြောင်းတိကို တွေးမြင်တော်မူ၍ ဘုရားသျှင်ရေ ၎င်းဧတောင်းခံခရေ မဟာမုနိရုပ်သျှင်တော်ကို ကိုယ်တော်တိုင်အစီအမံဖြင့် သွန်းလုပ်ပီးတော်မူခရေ။ ထို့ပြင်ဘုရားသျှင်ဧ ဒါယကာတော် အဖြစ်ကိုလည်း ချီးမြှောက်ပီးသနားတော်မူခလီရေ။ စန္ဒာသူရိယမင်းနန့် သာသနာတော်ရေ မကွဲပြား၊ တသားတည်း ဂဟေဆက်လျှက်ဟိခလီ ၊ ယကေလည်း စန္ဒသူရိယမင်းရေ ဘုရားထက်တစ်နှစ်သာ အသက်ရှည်ခရေ။ သားတော်သူရိယ ဓိပတိမင်းလက်ထက် ဘုရားသျှင်ရေ ဘိုးတော်အဉ္ဇနဖြိုကြွင်းသကြဇ် ၁၄၈ တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်ကွယ်လွန်ခလီရေ။ ဘုရားသျှင်နောက် နှစ်နှစ်မြောက်တွင် စန္ဒသူရိယမင်းလည်း နတ်ရွာစံခလီရေ။ ယပြီးကေ ဆက်ခံလာရေ သားတော် သူရိယဓိပတိ မင်းရေ ဘုရားအလိုတော်အတိုင်း မင်းကအာဏာတိထုတ်ပြန်ချက်ဖြင့် ထုံးဥပဒေပညတ်ခြင်းတိကို ပြုလုပ်ခလီရေ။ ထိုအမိန့်တွင် ရဟန်းသံဃာရို့မှာ ဧကစာရ (အရညဝါသီဂိုဏ်း)ဂိုဏ်း ဗဟိုစာရ(ဆဗ္ဗဂ္ဂီဂိုဏ်း)ဂိုဏ်းဟူ၍ နှစ်သင်း သတ်မှတ်ချက်ပြုခရေ။ ဧကစာရဂိုဏ်းမှာ အရညဝါသိတိစီဝလိုက် ဆောက်တည်ရရေ။ ဗဟုစာရဂိုဏ်းမှာ ဂါမဝါသိ ဂိုဏ်း ပွဲကျောင်းရဟန်းတိကဲ့သို့ တိရေအမှုရို့ကို ဆည်းကပ်ကျင့်သုံးနိုင်လီရေ။ မဟာမုနိရုပ်ထုတော် ဓာတ်မွေတော်တိတွင် တံတိုင်းပြင်ဖက်ကေ မျက်နှာ၌ ကျောင်းရံဆောက်၍နီထိုင်နိုင်ခွင့်ရဟိကြလီရေ။ ဘုရားမှာ လှူသမျှ ဝတ္ထုရို့ကို အသုံးပြုနိုင်လီရေ။ ဓညဝတီခေတ် မဟာမုနိဘုရားရှေးတော်အရပ်တွင် ဝိနည်းဓိုရ်ကျောင်းဟိခရေ။ ထိုကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနီခရေ နန္ဒသီရိမထေရ်ရေ, ဝိနည်းဓိုရ်ဆရာတော်ပင်ဖြစ်ရေ။

သို့ရာတွင် ဗဟိုစာရဂိုဏ်းအနီဖြင့် ပဥတင်၊ သံ၊ သာမဏေပြုု ခြင်း၊ စရေသျှင်ရဟန်းသွတ်သွင်းခြင်းကို မပြုကြရချေ။ စေတီပုထိုးရုပ်ပွားဆင်းတုတိကို ပဋိရူပအရပ်တွင်သာတည်ထားရရေ။လူနီအိမ်အနီးအပါးရို့၌ မတည်မလုပ် ကြရချေ။ ဓာတ်တော်မွေတော်တိတွင် ထီး၊ တံခွန်၊ ပန်း၊ မှန်၊ ဆွမ်း၊ သင်းဘုတ်ရို့ကို တင်လှူရလီရေ။ သူရိယဓိပတိ မင်းရေ ပိဋကတ်တော်တိကို သန့်သျှင်း၍ထားခရေဆိုဧ။ ထိုမင်းထားခရေ ပိဋကတ်တော်ကို ပဏာမသုတ် ရင်းကျမ်း(ဟိရင်းမဏာမသုတ်)ဟုခေါ်ရေ။ ထိုကျမ်းရင်းနန့် ညှိနှိုင်း၍ သာသနာရီးရို့ကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခကြလီရေ။

==အယူဝါဒ==
ရခိုင်လူမျိုးရို့ရေ ဓညဝတီခေတ်ကပင်စ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်မှုပြုလာခကြရေ။ ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ရေ ဘီစီ ၅၅၄တွင် တတိယဓညဝတီမြို့တည် စန္ဒသူရိယမင်းလက်ထက်က ရခိုင်ပြည်သို့ ကြွရောက်ခကြောင်းကို ရခိုင်ရာဇ ဝင်ရို့က ဖော်ပြထားကြလီရေ။ ဘုရားကြွရောက်ကြောင်း အထောက်အထားအဖြစ် တောင်ပေါက်ကြီးကျောက်စာ တွင် မှတ်တမ်းရီးထိုးထားဟိခလီရေ။ ရီးထိုးခရေ စာပေမှာ ဗြဟ္မီအက္ခရာပါဠိဘာသာဖြင့်ဖြစ်ရာ စာကြောင်းရေ ကြောင်းဖြစ်လီရေ” ထို့ပြင် ဝေသာလီဆတ် အေဒီ ၅ဝဝ ခန့်တွင် ထွင်းထုရေ ကျောက်ဆစ်လက်ရာတစ်ခုတွင် လည်း ဗုဒ္ဓသျှင်တော်က စန္ဒသူရိယမင်းအား တရားဟောဟန်ထွင်းထုထားပုံ- ကိုတွိ့ကြရရေ။

==စန္ဒသူရိယမမင်းမှ ၆ဆက်မြောက် သူရိယစက္ကမင်း(ဘီစီ ၃၁၅-၂၇၁)လက်ထက်== 

အိန္ဒိယပြည် မတိုင်းမှ ရဟိရေ ဓာတ်တော် ၂၁၈ဆူကို အရေကမင်းက ရခိုင်ပြည်သို့ ကိုးကွယ်ခွင့်ပြုခလီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ရခိုင်ပြည်မှ အသျှင်မဟာတိဿ၊ အသျှင်ဗာကုလထေရ်ရို့က ကြွ၍ ထိုဓာတ်တော်တိကို ပင့်ဆောင်ယူခလီရေ။ ထိုဓာတ်တော်တိ ဆိုကေ ဗျာဒိတ်ဝင်နီရာရို့၌ စေတီတည်ထားခြင်း ပြုခကြလီရေ။ ဗုဒ္ဓဝင်သမိုင်း၊ ဗျာဒိတ်ဝင်သမိုင်း၊ ဓာတ်တော် သမိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်ဘုရားသမိုင်းဟူ၍ မှတ်တမ်းတိ ဟိလာခကြရေ။ အရေကမင်းနန့် သူရိယစက္ကမင်းရို့ရေ မင်းပြိုင်ဖြစ်ကြရေ။ ဓညဝတီဘုရင် သူရိယစိတြ(ခရစ်အေဒီ ၈ဝ-၁၁၆)နန့် ကနိသျှက (သကမင်း)ရို့ရေ ထီးနန်း ပြိုင်ကြလီရေ။ ထိုသူရိယစတ္တမင်းလက်ထက် မာဂဓတိုင်း၌ ဓမ္မာရေကမင်းလက်ထက် တတိယသင်္ဂါယနာတင်၍ အပြီးတွင် မဟာရေဝတ အမှူးပြုရေ ရဟန္တာအသျှင်ငါးပါးရို့ ရခိုင်ပြည်သို့ သာသနာပြုကြွရောက်တော်မူလာလီရေ။ သူရိယမင်း ၂၂ ဆက်ဖြစ်ရေ သူရိယသီရိမင်းလက်ထက်တွင် သီဟိုဠ်သို့ သာသနာပြုကြွခရရေ။ ဇိနမာရ်အောင် ဆရာတော်နန့် အဖော်ကက်သက် ၁၂ ပါး ပါဝင်ကြွခရရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် သီဟိုဠ်နန့် ရခိုင်ရေ ဓညဝတီခေတ်ကပင် သာသနာရီးစဉ်လာဆက်သွယ်ရင်းနှီးမှုဟိလာခကြောင်း မှတ်ယူခကြလီရေ။ အေဒီသုံးရာစုတွင် ရီးထိုးခရေ နာဂါဂျူနီကွင်ဒါကျောက်စာ၌ ဗင်္ဂါနယ်မှ သံဃာတော်တိသီဟိုဠ်သို့ သာသနာပြုကြရောက်တော်မူခကြရေဆိုဧ။

==သူရိယကေတုမင်းလက်ထက်==
ဓညဝတီမင်းဆက် ၂၅ ဆက်အဆုံး၊ သူရိယကေတုမင်း (အေဒီ ၂၇၃-၃၂၇)လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာမြို့ပျက် ၍ ပျူ၊ သက်၊ ကမ်းယံရို့ ဓညဝတီမြို့ သို့ ဝင်ရောက်လာခရေ။ ပျူမှာလေးကျော့တပ်တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခရပြီး ရေင်းတီးကျွန်းကို စားကျေးရဟိခလီရေ။ ကမ်းရုံမှာ ရမ်းဗြဲ၊ မာန်အောင်၊ စကု၊ ပတင်း၊ မရစည်း၊ ကုက္ကို၊ ကျွန်းသာယာ၊ စက်ခေါ်၊ ကွမ်းချောင်းကျွန်းတိတွင် ချထားခံခရလီရေ။ သက်ရို့ကိုမူ မရိပ်ချောင်းညာဝေလာတောင် တွင် ကြိန်တန်းတောင်တိတွင် ချထားခံခရလီရေ။ ပျူတိရေ မင်းတုံးမြို့ သို့ ဝင်ရောက်ကြောင်းသိရ၍ ညီတော် သူရိယဒုတ္ထကို ချီလားစီ၍ ပြန်လည်နီရာချထားပီးခလီရေ။ သူရိယကေတုမင်းလက်ထက်တွင် ဓညဝတီမြို့ နိဂုံချုပ်လားခရလီရေ။ 
&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉
===မှီငြမ်းကိုးကားသောစာအုပ်တိ===
*၁။ ရခိုင်(လမ်းစဉ်ပါတီထုတ်)
*၂။ ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ)
*၃။ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ  
*၄။ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု (၁မှ ၈ထိ)(ဦးစက္ကိန္ဒ)
*၅။ရခိုင်ဂုဏ်ရည် (ဦးနာရဒ မေဃဝတီ) ဓညဝတီမဂ္ဂဇင်းအတွဲ(၁) အမှတ်(၁)
*၆။ ဦးမင်းနိုင်၊
ရို့တိုင်းရင်းဖွားပြည်ထောင်စုသား၊
ဒို့ --ဒို့သား တိုင်းရင်းဖွား၊
ပြည်ထောင်စုအကပဒေသာ၊
ရခိုင်တေးသံ၊
ရခိုင်ဝတ္ထုပုံပြင်တိ၊
*၇။ မကြန့် ရခိုင်ပြည် ပညာရေးအခြေအနေ (သမိုင်းတံခွန်အတွဲ(၁) စာစောင်(၁) 
*၈။ ဦးကျော်ရင် ရက္ခိုင်အက္ခရာနှင့် ရခိုင်သင်ပုန်းကြီး (မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်)&lt;/ref&gt;
{{ရခိုင်လူမျိုး}}
==ကိုးကား==

[[Category:ခေတ်]]</text>
      <sha1>ktauxosfcyutbwlymoc0ez01vaco05w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တတိယ ဓညဝတီမင်းဆက်စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2359</id>
    <revision>
      <id>20920</id>
      <parentid>16872</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116377743}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6095" sha1="eiqosv0rnr5r5bja6ue9yswoslznzx3" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ '''တတိယ ဓညဝတီမင်းဆက် စာရင်း'''
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | စဉ်
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်နိုင်ငံတော်အား အုပ်ချုပ်ခရေ မင်းနန့် မိဖုရား
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သက္ကရာဇ်
! colspan=&quot;2&quot; | ခရစ်နှစ် (AD/BC)
! colspan=&quot;2&quot; | ရခိုင်သာသနာနှစ်
! colspan=&quot;3&quot; | သက်တမ်းနန့် နန်းစံနှစ်
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! ဘုရင် !! မိဖုရား !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! နန်းတက် !! နန်းကျ !! အိမ်နိမ့် !! နန်းစံ !! အသက်
|-
| ၁ || [[စန္ဒသူရိယ]] || [[စန္ဒီမာလာ]] || ၉၇ (ဖြို) || ၁ || -၅၈၂ || -၅၃၀ || ၀ || ၁ || ၂၅ || ၅၂ || ၇၇
|-
| ၂ || [[သူရိယဓိပတိ]] || [[သူရိယာရံသီ]] || ၁ || ၄၈ || -၅၃၀ || -၄၈၃ || ၁ || ၄၈ || ၂၉ || ၄၇ || ၇၆
|-
| ၃ || [[သူရိယပတိပါတိ]] || [[သုဝဏ္ဏကလျာ]] || ၄၈ || ၁၀၄ || -၄၈၃ || -၄၂၇ || ၄၈ || ၁၀၄ || ၃၁ || ၅၆ || ၈၇
|-
| ၄ || [[သူရိယရူပ]] || [[သုပဘာ]] || ၁၀၄ || ၁၄၉ || -၄၂၇ || -၃၈၂ || ၁၀၄ || ၁၄၉ || ၁၈ || ၄၅ || ၆၃
|-
| ၅ || [[သူရိယစန္ဒာလ]] || [[နန္ဒာဝရ]] || ၁၄၉ || ၂၁၃ || -၃၈၂ || -၃၁၈ || ၁၄၉ || ၂၁၃ || ၁၄ || ၆၄ || ၇၈
|-
| ၆ || [[သူရိယစက္က]] || [[ရုစိတာ]] || ၂၁၃ || ၂၅၇ || -၃၁၈ || -၂၇၄ || ၂၁၃ || ၂၅၇ || ၃၀ || ၄၄ || ၇၄
|-
| ၇ || [[သူရိယနာထ]] || [[ဝိသုဒ္ဓိ]] || ၂၅၇ || ၂၉၉ || -၂၇၄ || -၂၃၂ || ၂၅၇ || ၂၉၉ || ၂၇ || ၄၂ || ၆၉
|-
| ၈ || [[သူရိယံသ]] || [[ဝရသီရိ]] || ၂၉၉ || ၃၃၉ || -၂၃၂ || -၁၉၂ || ၂၉၉ || ၃၃၉ || ၂၇ || ၄၀ || ၆၇
|-
| ၉ || [[သူရိယဗန္ဒ]] || [[ဝါသုလနန္ဒာ]] || ၃၃၉ || ၃၆၅ || -၁၉၂ || -၁၆၆ || ၃၃၉ || ၃၆၅ || ၄၀ || ၂၆ || ၆၆
|-
| ၁၀ || [[သူရိယကလျာဏ]] || [[သိရိကုမ္မာရီ]] || ၃၆၅ || ၄၀၃ || -၁၆၆ || -၁၂၈ || ၃၆၅ || ၄၀၃ || ၂၂ || ၃၈ || ၆၀
|-
| ၁၁ || [[သူရိယရက္ခ]] || [[ကလျာဒေဝီ]] || ၄၀၃ || ၄၃၃ || -၁၂၈ || -၉၈ || ၄၀၃ || ၄၃၃ || ၃၁ || ၃၀ || ၆၁
|-
| ၁၂ || [[သူရိယတေဇ]] || [[ဝရဒေဝီ]] || ၄၃၃ || ၄၈၃ || -၉၈ || -၄၈ || ၄၃၃ || ၄၈၃ || ၂၀ || ၅၀ || ၇၀
|-
| ၁၃ || [[သူရိယပုည]] || [[ရောဟနီ]] || ၄၈၃ || ၅၁၈ || -၄၈ || -၁၃ || ၄၈၃ || ၅၁၈ || ၂၂ || ၃၅ || ၅၇
|-
| ၁၄ || [[သူရိယသုတ]] || [[စိတြ ကလျာဏီ]] || ၅၁၈ || ၅၅၄ || -၁၃ || ၂၃ || ၅၁၈ || ၅၅၄ || ၃၀ || ၃၆ || ၆၆
|-
| ၁၅ || [[သူရိယပဘာ]] || [[သုဝဏ္ဏ]] || ၅၅၄ || ၆၀၈ || ၂၃ || ၇၇ || ၅၅၄ || ၆၀၈ || ၂၅ || ၅၄ || ၇၉
|-
| ၁၆ || [[သူရိယစိတြ]] || [[သုဘတ္တာ]] || ၆၀၈ || ၃၅ || ၇၇ || ၁၁၃ || ၆၀၈ || ၆၄၄ || ၃၂ || ၃၆ || ၆၈
|-
| ၁၇ || [[သူရိယဇေထ]] || [[ဣစ္ဆာမယ]] || ၃၅ || ၅၇ || ၁၁၃ || ၁၃၅ || ၆၄၄ || ၆၆၆ || ၄၆ || ၂၂ || ၆၈
|-
| ၁၈ || [[သူရိယဝိမလ]] || [[ကေသရံသီ]] || ၅၇ || ၇၅ || ၁၃၅ || ၁၅၃ || ၆၆၆ || ၆၈၄ || ၄၀ || ၁၈ || ၅၈
|-
| ၁၉ || [[သူရိယရေနု]] || [[ကေသရံသီ]] || ၇၅ || ၉၇ || ၁၅၃ || ၁၇၅ || ၆၈၄ || ၇၀၆ || ၃၈ || ၂၂ || ၆၀
|-
| ၂၀ || [[သူရိယကံသ]] || [[သုနန္ဒာ]] || ၉၇ || ၁၁၃ || ၁၇၅ || ၁၉၁ || ၇၀၆ || ၇၂၂ || ၂၂ || ၁၆ || ၃၈
|-
| ၂၁ || [[သူရိယသကျ]] || [[သမာဓိ]] || ၁၁၃ || ၁၂၁ || ၁၉၁ || ၁၉၉ || ၇၂၂ || ၇၃၀ || ၄၀ || ၈ || ၄၈
|-
| ၂၂ || [[သူရိယသီရိ]] || [[ဝရကလျာဏီ]] || ၁၂၁ || ၁၄၁ || ၁၉၉ || ၂၁၉ || ၇၃၀ || ၇၅၀ || ၁၉ || ၂၀ || ၃၉
|-
| ၂၃ || [[သူရိယကေသီ]] || [[ပဉ္စကလျာ]] || ၁၄၁ || ၁၆၂ || ၂၁၉ || ၂၄၀ || ၇၅၀ || ၇၇၁ || ၁၉ || ၂၁ || ၄၀
|-
| ၂၄ || [[သူရိယကုမ္မာ]] || [[သုဏှာဒေဝီ]] || ၁၆၂ || ၁၉၄ || ၂၄၀ || ၂၇၂ || ၇၇၁ || ၈၀၃ || ၂၇ || ၃၂ || ၅၉
|-
| ၂၅ || [[သူရိယကေတု]] || [[သုဘာသီ]] || ၁၉၄ || ၂၄၈ || ၂၇၂ || ၃၂၆ || ၈၀၃ || ၈၅၇ || ၃၂ || ၅၄ || ၈၆
|-
| ၂၆ || [[မဟာတိုဉ်းစန္ဒရား]] || - || ၂၄၈ || ၂၄၉ || ၃၂၆ || ၃၂၇ || ၈၅၇ || ၈၅၈ || - || ၁ || -
|}

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
* ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* အင်းစောက်ရာဇဝင်
*ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
*ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း]]</text>
      <sha1>eiqosv0rnr5r5bja6ue9yswoslznzx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တရားတဘောင် တက်တက်ပြောင်မွဲ အထောက်စာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2366</id>
    <revision>
      <id>20921</id>
      <parentid>9681</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828439}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4599" sha1="3i5sdt5bhnrr7l1xsnipn3zo8m3fi1i" xml:space="preserve">==တရားတဘောင် တက်တက်ပြောင်မွဲ အထောက်စာ==
ဟူးဟူး ရေရေဟူး ...

မထောက်ကေလည်းမထောက်၊ ထောက်လုပ်ပြီးသော်၊ နောက်ကို

လည်း တမျိုးတဆွေ ထောက်လိုက်မည်ပ၊ ဆံခြည်ညိုမြ

(ကြာကန်ရွာ) အပျိုမတို့၊ ရင်စတင်ဆစ်၊ ရဲစစ်လည်းဝင်၊ မိနံပါးနှင့်

ဖနံပါးမှာ မအိပ်ချင်ဟု၊ ကိုယ်တွင်း အထည်၊ ပဲနံသာကို ဖုံဖုံနှီးဗျာ၊

ကိုယ့်သပေါ့ချေနှင့်၊ ကိုယ်အိပ်ချင်ရေ၊ ရွာတွင် ကလွေ၊ လူပျိုချေ

ရို့ကလည်း၊ သိလတ်မည် မကြောက်၊ ချွေးတပေါက်ပေါက် ကေမို့၊

နီဝင်လတ်သော်၊ ထိုအိမ်နားကို၊ ရစ်ကာဝင်ဟု၊ ထရံပေါက်က၊

ချစ်ကတ်မေ ကြိုက်ကတ်မေဟု၊ ပြောလတ်သောခါ၊ မိအိုမက၊

နီးလတ်သောခါ၊ ခွီးယောင်ဝတ်ယောင်၊ ဇာယောင်တစ်ခု၊ တရုရုဟု၊

ငါ့အိမ်နားမျာ၊ တခါတရံ၊ ခါရံတထူး၊ မကြားဖူးဟု၊ ဆိုလတ်

သောခါ၊ ထိုကလွေချေက၊ စိတ်ဆိုး မာန်ပေါက်၊ ဒေါသရောက်၍၊

ယင်းဝါကြီးမသမီး၊ ညဇာတွင်က၊ ကန်ဘောင်အောက်မာ၊ ဇာလီးပျင်း

ဖို့၊ မှာခရေဟု၊ ပြောသံဆိုသံ၊ ကြားပြန်လတ်သော်၊ ဝါကြီးဘိုက၊

နိုးလတ်သောခါ၊ ကျွန်ယုတ်မသား၊ ထိုးသတ်ပစ်မည်ဟု၊ ဆင်းလို့

အလိုက်၊ မောင်းကာအတွင်း တိုင်တွင်ထိခိုက်၊ ဝါကြီးဘိုထိပ်မှာ၊

ကြက်ဥ လောက်တစ်လုံးဖြစ်တေ၊ တရိပ်လွန်မြောက်၊ မိုးလင်းသောက်

လတ်သော်၊ ကာလုံတတ်ပါးမှာ၊ တိုင်အဲထားမည်ဟာကလွေ၊ တရိပ်

လွန်မြောက်၊ မိုးလင်း သောက်ခါ၊ မာတာပီတ၊ မိနှင့်ဖကိုလည်း

မရှက်၊ ခြောင်းဟတ်လို့လည်းမကြား၊ အကျွန်ထိပ်ကို၊ ခဲကောက်ပစ်

တေ၊ ကာလုံတတ်ဟု၊ ဆိုလတ်တေခါ၊ ထိုကလွေချေက၊ ချေဆိုပြန်ရေ

မှာ၊ မြတ်မွန်ဟိရာ၊ နွားမွန်လာ၊ အပျိုဟိရာ လူပျိုလာ၊ မလာရဘဲ၊

ဝါကြီးမက၊ တလီဆဲ၊ ဝါကြီးဘိုက၊ နိုးလတ်သောခါ၊ ကျွန်ယုတ်မ

သား၊ ထိုးသတ်ပစ်မည်ဟု၊ ဆင်းလို့အလိုက်၊ မောင်းကာလ အတွင်း၊

တိုင်တွင်ထိခိုက်၊ ယင်းအဖြစ်ကို ကျွန်မျိုးသာမသိပါ၊ ခဲကောက်လို့

လွန်သည်မြောက်ကေက၊ ဝါကြီးသမီးကိုပီးလီ၊ မင်းကေက၊ ဒဏ်ငွေ

ခြောက်ဆယ်လျော်ရမေ၊ မလျော်ကေက၊ တရားတဘောင် ရုံးကို

ဆောင်ကေ၊ ဝါကြီးမ အိမ်ထောင်၊ တက်တက်ပြောင်မွဲ ။ ။&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ(ရခိုင်ပြည်နယ်) -ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ (၂) -p63&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:အထောက်စာ]]</text>
      <sha1>3i5sdt5bhnrr7l1xsnipn3zo8m3fi1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တဝဂူစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2368</id>
    <revision>
      <id>20922</id>
      <parentid>9691</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716246}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4209" sha1="3sqj3p5w2oavzov55pesg85eav9vnfp" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့တောင်ဘက်မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည် ဟိပြီး မျှော်တော်မူ ကျီတော်ရာဧ့ တောင်ဘက်၊ လွမ်းစေတီဧ့ အနောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းဗာကြီးလက်ထက် ဇုနှုတ်စစ်သူကြီး သီဟပတိမှကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၆) ခု၊ အေဒီ (၁၅၃၄) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 

==သမိုဝ်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းဖလောင်းလက်ထက် ဇုနှုတ်စစ်သူကြီး နန္ဒသူရရေ စစ်မြေပြင်မှ အပြန်တွင် မိမိဧ့ကတော်ဖြစ်သူ စောမြနန္ဒာအား မထင်မရှားသည့် စောင်းသမားတစ်ဦးနန့် အထင်လွဲပြီး မိမိဇနီးနန့် စောင်းသမားကို တဝဂူတွင် ဂူပိတ်ပနာ သတ်ခရေ။ နောက်ပိုင်းအဖြစ်မှန်ကို သိရေအခါမှ လွမ်းစေတီတစ်ဆူကို တည်ထားခရာ စေတီတော်မပြီးမီ စစ်သူကြီးမှာ မိမိဇနီးအား လွမ်းဆွတ်တသခြင်း၊ နောင်တရခြင်းဝေဒနာတိဖြင့် ရင်ကွဲနာနန့် သေဆုံးခရလေရေ။ ၁၉၉၈-ခုနှစ်တွင် အလယ်ဈေးတံတား တည်ဆောက်ခရေ အင်ဂျင်နီယာ ဦးကျော်မောင်မှ ထပ်မံတည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ။ ဒေစေတီအား တဝဂူစေတီဟုခေါ်ရေ။ ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==
တဝဂူစေတီတော်ရေ ပေ (၁ဝဝ) ခန့်မြင့်ရေ တောင်စောင်းတောင်စွယ်တွင် တည်ဆောက်ထားရေ အုတ်စေတီတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေ အချင်းမှာ (၃၂) ပေခန့်ဟိပြီး အမြင့်ပေ (၃၀) ကျော်ခန့် ဟိပါရေ။ အောက်ခြေ လေးထောင့်ပန္နက်ပုံပေါ်တွင် ပစ္စယာသုံးဆင့်ခံပနာ ခေါင်းလောင်းမှောက်မှ ငှက်ပျောဖူးအထိ အဝန်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အရှေ့ဘက်သို့ (၂) ပေခန့်ထုတ်ကာ မုခ်ဦးဖွင့်ထားပြီး မုခ်လိုဏ်ဂူထဲတွင် (၃) ပေကျော်ခန့်မြင့်ရေ ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို (၁) ပေခန့်ဟိရေ ပလ္လင်တော်ပေါ်တွင် ပူဇော်ထားပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>3sqj3p5w2oavzov55pesg85eav9vnfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တိရိစ္ဆာန်ကျေးငှက် ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2378</id>
    <revision>
      <id>20923</id>
      <parentid>9733</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828445}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3156" sha1="pfmetk09mp2vzd3ppxh3po2xbmvovju" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ !!ရခိုင် 
|-
| တောင်ဆိတ်|| [[ရှား]]
|-
|တောကြောင် ||[[ဘာဟုန်]]၊ [[ဘက်]]
|-
| မျောက်လွှဲကျော်|| [[ချတိုးချတာ]]
|-
| ခွေးအ ||[[ခဲဝါ]]
|-
| ဖျံ ||[[ဖန်]]
|-
| ကင်းလိပ်ချော|| [[ဂျင်လိပ်]]
|-
| မြွေ ||[[မြွီ]]
|-
| မြွေပါ || [[မြွီပါ]]
|-
| ကြွက်|| [[ကြွရော့]]
|-
| ရှည့် ||[[ချိုင့်]]
|-
| ခွေး|| [[ခွီး]]
|-
| ရေဝမ်းဘဲငယ် ||[[ကရကြက်]]
|-
| ပရွက်ကြီး ||[[ကရင်နီ]]
|-
| တောက်လူမ ||[[ကလူကွက်]]
|-
| ငှက်ပျင်း ||[[ကုက်ကလောင်]]
|-
| ခင်ပုတ်ငှက်|| [[ကြက်ချီးစား]]
|-
| ဇီးကွက် ||[[ကြက်ချီးစား ခုန်ဗုတ်]]
|-
| ကြက်ဖ၊ ||[[ကြက်ထီး ကြက်ဖား]]
|-
| ဆက်ရက်ငှက်|| [[ဇရက်ငှက်]]
|-
| ခွေးထီး ||[[ခွတီး]]
|-
| ဇင်ယော်ငှက် ||[[စိုင်းဒရားမင်းခွာ]]
|-
| ငှက်ကြီးဝန်ပို ||[[ငှက်ကြီး ဝေပု]]၊ [[ငှက်ကြီးဝေပို]]
|-
| ဥသြ|| [[ဝေါ]]
|-
| ငှက်ကျား ||[[ဘာစီ]]၊ [[ခြည်ခင်စွပ်]]
|-
| လင်းဆွဲ|| [[ဘာဒလီ]]
|-
| လင်းနို့ ||[[လင်လုပ်]]
|-
| သစ်တောက်ငှက်|| [[လောင်းဆရာ]]
|-
| ဂျိုး(ချိုး) ||[[ဂြိုး]] ([[ခြိုး]])
|-
| ကြိုးကြာ|| [[ဂြိုးဂြာ]]
|-
| ယောက်ဖခွေးခေါ် ||[[ဝက်သားခြောက်ပေါင်]]
|-
| ခို ||[[ခွာ]]
|-
| စာကလေး|| [[စာသျှေ]]
|-
| ကျီးအ|| [[ကျီးကန်း]]
|-
| သိန်းငှက်|| [[ဝန်လက်]]
|-
| တောစာ ||[[ပန်းစိတ်ကေသျှေ]]
|-
| မောက်ထောင်|| [[ဇရက်မောက်တင်]]
|-
|မိုးဇီငှက် ||[[ဇင်ရော်]]
|-
| ပဇင်း ||[[ရီပန်းဇင်း]]
|-
| တောဘဲငယ် ||[[တန်းဆိတ်]]၊ [[ဆိတ်ဆရီ]]
|}

==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]</text>
      <sha1>pfmetk09mp2vzd3ppxh3po2xbmvovju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တိဿဘူတိမထေရ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2385</id>
    <revision>
      <id>20924</id>
      <parentid>9755</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q128179268}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3336" sha1="fnps80gnxl56d54rdfnfnvxpf3zy91f" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}
&lt;ref&gt;တိဿဘူတိတ္ထေရ (ပု) [တိဿဘူတိ+ထေရ]&lt;/ref&gt; တိဿဘူတိ-နာမည်ဟိသော ထေရ်ရေ  ပိဋကတ်တော်၌ မှတ်တမ်းတင်ထားသော သီဟိုဠ်ကျွန်းသား [[ရဟန်း|ရဟန်းတော်]]တစ်ပါး ဖြစ်ရေ။ 

ယင်းရေ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီဟိုဠ်ကျွန်း]] [[အနုရာဓပူရမြို့]] [[အနုရာဓပူရမစွာဝိစွာရ|မစွာဝိစွာရကျောင်းတိုက်]]၌ ဂန္ထဓုရ “ကျမ်းဂန်ကို သင်ယူမှု”နန့် ကြာမြင့်စွာရေ ကိလေသာကို ပယ်ခွါထားခလေရာ အခါတစ်ပါး ဆွမ်းခံဝင် ခိုက် ဝိသဘာဂ မာတုဂါမ အာရုံကို ကြည့်မိပြီးကေ ကာမဝိတက် ဖြစ်လီါ်လာအနိန်နန့် သပိတ်၌ ရရား ယာဂု ဆွမ်းကို နောက်လိုက် တပည့်အား စွန့်ခပြီးကေ ကမ္မဋ္ဌာန်းဆရာ့အထံသို့ ချဉ်းကပ်ပနာ မသာကမ္မဋ္ဌာန်းကို တောင်းယူပြီးကေ ရဟန်းကိစ္စမပြီးကေ ဆရာ့အထံပြန်မရောက် နိုင်ပါ”ဟု လျှောက်ကာ ရိုသေစ္စာ ဟိခိုးဦးချ ထွက်ကျယားကေ ကိုယ်နန့်အသက်ကို မငဲ့တော့ပဲ ရဟန်းတရားပွါးများ အားထုတ်လေရာ စစောမလင်းမီ ရဟန်းကိစ္စ ပြီးမြီာက်ပြီးကေ နောက်တနိန့် သင်ယူမြဲ ကျမ်းဂန်ကို ဆက်လက် သင်ယူနိုင်သော စာသင်သား မထေရ် တစ်ပါး ဖြစ်ဧ့ &lt;ref&gt;(အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀-၁)&lt;/ref&gt;, သီဟိုဠ်ကျွန်း ကာလကရွာ မဏ္ဍလာရာမ ကျောင်းတိုက်၌ သံဃထေရ် ဖြစ်ဧ့ &lt;ref&gt;(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁။ ယင်း ၂။ ၄၂၉)&lt;/ref&gt;, B. E.-၄၅၀-တွင် ဒုတိယအကြိမ် နန်းတက်သော ဝဋ္ဋဂါမဏိ “ဝလဂမ္ဗာ” မင်း လက်ထက်၌ ထင်ယှားသော မထေရ် ဖြစ်ဧ့ &lt;ref&gt;(သီဟိုဠ် အဋ္ဌကထာ၊ ကထာဝထု။ ၁၀၀)။ တိဿဘူတိတ္ထေရော... အာဟ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၃၀။ (အံ၊ဋီ၊၁၊၈၁။) &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;တိပိဋကအဘိဓာန်&quot;&gt;တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၉&lt;/ref&gt;

=== ကိုးကား ===
{{Reflist}}

[[Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်တိ]]</text>
      <sha1>fnps80gnxl56d54rdfnfnvxpf3zy91f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တေဇာရာမစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2388</id>
    <revision>
      <id>20925</id>
      <parentid>9768</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716260}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7542" sha1="0gevawxkff94o103z1qonp97bzpzgeo" xml:space="preserve">==တည်နီရာ==
- မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး ရှမ်းတောင်စေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်၊ ရွှေကြာသိမ်စေတီတော် (၃) ဧ့ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်သိင်္ဂသူစောမွန် (ခ) စလင်္ကသူစောမွန်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၆၃) ခု၊အေဒီ (၁၅၀၁) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
တေဇရာမစေတီတော်ကို ဘုရင်သိင်္ဂသူစောမွန်မှ စတင်တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ ဘုရင်နရပတိကြီးကလည်း ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁ဝဝဝ) ပြည့်၊ အေဒီ (၁၆၃၈) ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၀၈၀) ခု၊ အေဒီ (၁၇၁၈) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်စန္ဒဝိဇယျရာဇာကလည်းကောင်း ထပ်မံပြုပြင်တည်ဆောက်ခပါရေ။ ဘုရင် သိင်္ဂသူစောမွန်ရေ သံဃာ့ရာဇာ သာသနာပိုင် တေဇရာမဆရာတော်ကြီးအတွက် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော်ဖြစ်ပနာ တေဇရာမစေတီတော်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။
==ဗိသုကာလက်ရာ==
တေဇရာမစေတီတော်ကြီးကို မြေညီပြင်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော် ကြီးတစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေလေးမျက်နှာပုံစံဖြစ်ပြီး ခိုနန်းချိုးတိဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားခပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေအချင်းမှာ (၇၂) ပေခန့်ဟိပြီး စေတီတော် ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ (၇၀)ကျော်ခန့် ဟိပါရေ။ စေတီတော် ဒုတိယနန့် တတိယပစ္စယံ (၂) ဆင့်တွင် လေးမျက်နှာစလုံး၌ မုခ်ကလေးတိ ပါဟိပါရေ။ ထိုမုခ်ငယ်တိဧ့ တစ်ဖက်စီတွင် မဟာဗောဓိစေတီပုံ စေတီငယ်တိဟိရေ။ ကြေးဝန်းအောက်အဆင့်အထိ ခိုနန်းချိုး တိဖြင့် တွေ့ရပါရေ။ ကြေးဝန်းအဆင့်တိကိုလည်း ကြောဖတ်တိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ ကြေးဝန်းအထက်ပိုင်းကို အဝိုင်းပုံစံတိဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားပါရေ။ သပိတ်မှောက်နန့် ကြာဆုံတွင် ရခိုင်ရိုးရာစိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ဖွဲ့စည်းတန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ ထီးတော်မှာ မူလကကျောက်ထီးတော်ဖြင့် ပူဇော်ခရေဟုသိဟိရပါရေ။ တေဇရာမစေတီတော်ကြီးဧ့ အရှေ့ဘက် (၁၁) ပေခန့်အကွာတွင် အာရုံခံကျောက်ဂူတစ်ခုကိုလည်း တည်ဆောက် လှူဒါန်းထားပါရေ။ ကျောက်ဂူ နံရံအလင်းပေါက်အား ကြာပွင့်ပုံစံဖြင့် ပူဇော်ထားပါရေ။ ဂူတော်အပေါ်တွင် ပင်မစေတီ (၁) ဆု၊ အရံစေတီ (၄) ဆူပေါင်း (၅) ဆူဖြင့် တင်လှူပူဇော်ထားပါရေ။ အရံစေတီတော် (၄)ဆူမှာ အဝိုင်းပုံစံဖြစ်ပြီး ပင်မစေတီတော်မှာ ရှစ်မျက်နှာပုံစံအဖြစ်တွေ့ဟိရပါရေ။ ဂူတော်ကို အရှေ့ဘက်၌မုခ်ဦးဖွင့်ထားပြီး ဂူတော်ထဲ၌ ကျောက်ပလ္လင်ပေါ်တွင် ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ထွင်းထုထားပါရေ။ ဂူတော်မုစ်ဦးမျက်နှာပြင်ကို ရှေးခေတ်ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိ၊ ဘီလူးပန်းကိုက်တိဖြင့် ထုဆစ်ဖွဲ့စည်း အလှဆင်ထားပါရေ။ ဘုရင်စန္ဒဝိဇယျရာဇာ ပြုပြင်ချိန်က တေဇရာမစေတီတော်ဧ့တောင်ဘက်အနီးဟိ ဂူငယ်ထဲ၌စေတီတော်နန့်ကျောင်း အတွက် မြေအလှူမှတ်တမ်း ကျောက်စာ (၄) ချပ်ကို စိုက်ထူထားဟိခရာ ယခုအခါမြောက်ဦးရှေးဟောင်း သုတေသနပြတိုက်တွင် ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ထူ ထိန်းသိမ်းပြသထားဟိပါရေ။ စေတီတော်နန့် အာရုံခံဂူတော်ကို မဟာရံတံတိုင်းကြီး လေးဘက်ဖြင့် ကာရံထားပါရေ။ တေဇရာမစေတီတော်အနီးတွင် တေဇာရာမကျောင်းတော် ရာဟောင်းကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>0gevawxkff94o103z1qonp97bzpzgeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တောင်ကုတ်ခရိုင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2389</id>
    <revision>
      <id>20926</id>
      <parentid>16732</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828459}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2442" sha1="tiidsf1fhkyckq87d8988zl32k0mow1" xml:space="preserve">တောင်ကုတ်ခရိုင် (အင်္ဂလိပ်: Taungup District) ရေ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်ရေ ခရိုင်ဖြစ်ရေ။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တောင်ကုတ်မြို့ဖြစ်ရေ။

==ပါဝင်ရေမြို့နယ်တိ==

 [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]
 [[မာန်အောင်မြို့နယ်]]

တောင်ကုတ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်ရေ မြို့နယ်တိနန့် မြို့တိမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း။&lt;/ref&gt;

 [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]

 *[[တောင်ကုတ်မြို့]]

 *[[မအီမြို့]]

 *[[တန်းလွဲရွာမမြို့]]

 [[မာန်အောင်မြို့နယ်]]

 *[[မာန်အောင်မြို့]]

==သမိုင်းကြောင်း==

၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နိတွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခရိုင်အသစ်တိ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခရေ။&lt;ref&gt;နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များတွင် ခရိုင် ၄၆ ခရိုင် အသစ်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည့်အတွက် စုစုပေါင်းခရိုင် ၁၂၁ ခရိုင်ရှိလာ။&lt;/ref&gt; သံတွဲခရိုင်မှ တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်မှ မာန်အောင်မြို့နယ် ရို့ကိုခွဲထုတ်ကာ တောင်ကုတ်ခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခရေ။

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

{{ရခိုင်ပြည်နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိ ခရိုင်တိ]]</text>
      <sha1>tiidsf1fhkyckq87d8988zl32k0mow1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တောထွက်အန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2395</id>
    <revision>
      <id>20927</id>
      <parentid>9804</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117828468}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7744" sha1="krpu9lcnnwdwifpbqpxj3w5vsf28vuo" xml:space="preserve">==တောထွက်အန်==
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ 

၁။ နကိုဟူကား၊ နရာအထွတ်၊ သိဒ္ဓပျော်ရာ၊ တုသိတာက၊ သက်လှကျ
သည်၊ မိလှမာတာ၊ ဝမ်းထဲသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၂။ မာယာဝမ်းထဲ၊ အမြဲပဋိသန္ဓီ၊ ဆယ်လနီသည်၊ ဖွားချိန်တန်ဝယ်၊
နိမိတ် သည်ကား၊ ကိုယ်ရောင်ဝါသည်၊ ပြင်လှတဝင်း၊ တဝင်း
သော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၃။ တဝင်းကိုယ်ရောင်၊ လတန်းဆောင်သည်၊ အခေါင်မယ်တော်၊ မိဘ
မျှော်သည်၊ ရွှင်ပျော်အင်္ဂရာ၊ တောသာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၄။ အင်္ဂရာတောသာ၊ ဖွားခါတုံလှစ်၊ ခုနစ်ဖဝါး၊ မြောက်သို့သွားသည်၊
ကြီးမားထင်ကာ၊ ထင်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၅။ ကြီးမားထင်လှစ်၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်တွင်၊ ထိမ်းမြားကျင်သည်၊ မေပင်
မျောက်သား၊ ယသော်သော်လည်း ဟန်စွလေ။


၆။ မျောက်သာယသော်၊ ဆင်းမြကျော်နှင့်၊ ရွှင်ပျော်တူနီ၊ ချစ်ကြိုးဖြီသည်၊
တုံရွှီပြာဿဒ်၊ အချာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၇။ ပြာသာဒ်အချာ၊ နီလီခါဝယ်၊ အခါတပါး၊ ဥယျာဉ်သွား၍၊ လေးပါးနိ
မိတ်၊ မြင်လီသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၈။ နိမိတ်လည်းမြင်၊ တောထွက်ချင်သည်၊ လုလင်မင်းသား၊ သိဒ ̈တ်သော်
လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၉။ သိဒ ̈တ်မင်းသား၊ စိတ်ပြတ်ကြည်ညို၊ ကျွန်ဆန်ခေါ်သည်၊ မြင်းတော်
ခက်စီး၊ ခက်စီးသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။

၁၀။ မြင်းတော်ခက်စီး၊ မီထွီးစကား၊ ကျွန်ဆန်ကြားသည်၊ ရွှင်ပါးဝမ်းပန်း၊
ဝမ်းသာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၁၁။ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ၊ ခက်လီရာဝယ်၊ မြူးစွာမြင်းလှ၊ ခန္တီက(ကဏ္ဍက)
သော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၁၂။ ခန္တီကဟူ၊ မြင်းလှစီးလျှင်၊ တောကြီးထွက်သည်၊ ညဉ့်နက်သန်းခေါင်၊
အခါသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၁၃။ ညဉ့်နက်အခါ၊ နတ်များလာ၍၊ ခြောက်သန်းမီးရှုတ် (မီးရှူး)၊ ထွန်း
လှာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၁၄။ မီးရှုတ်ခြောက်သန်း၊ လမ်းစွန်ခရီး၊ ညွှန်လိုက်ပြီးမှာ၊ မြစ်ကြီးနော်မာ၊
ကမ်းနားသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၁၅။ နော်မာကမ်းနား၊ ခုန်လီသွားသည်၊ ပြင်ပေါ်သဲဖြူ၊ ကျွန်းပေါ်သော်
လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၁၆။ သဲဖြူကျွန်းတွင်၊ ကိုင်လျှင်အမြဲ၊ သက်လျက်စွဲ၍၊ အမြဲဆံတော်
ဖြတ် ကာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၁၇။ ဆံတော်လည်း ဖြတ်၊ ကောင်းခင်လွှတ်သည်၊ ဆွဲလှာပန်းဆိုင်၊
အသွင် သော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၁၈။ ပန်းဆိုင်အသွင်၊ ဆံကို မြင်သည်၊ ပြုချင်ရဟန်း၊ အဖြစ်သော်လည်း၊
ဟန်စွလေ။


၁၉။ ရဟန်းအဖြစ်၊ တည်လတ်သောခါ၊ ထက်ဗြဟ္မာက၊ ကပ်လှာသင်္ကန်း၊
တရံသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၂၀။ သင်္ကန်းကပ်ပြီး၊ ဝတ်ရပြီးမှာ၊ မြစ်ကြီးနော်မာ၊ နေရဉ္ဇရာသော်လည်း၊
ဟန်စွလေ။


၂၁။ နေရဉ္ဇရာ၊ မြစ်သာချောင်းနား၊ နို့ဆွမ်းစားသည်၊ ဖလားရွှေခွက်၊
မျှောကာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၂၂။ ရွှီခွက်မျှောပြီး၊ ဗောဓိအောက်တွင်၊ ရပ်လီကျင်သည်၊ ပလ္လင်ရွှီထီး၊
ပေါက်ကာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၂၃။ ရွှီထီးဆန်းကြည်၊ ပလ္လင်ဝယ်တွင်၊ တင်ပျဉ်ဖွဲ့၍၊ ဖွဲ့လျှင် နီကာ၊
နီကာ သော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၂၄။ ဖွဲ့လျှင်နီမှာ၊ မာရှ်စစ်လာ၍၊ ဗိုလ်ပါသိန်းသောင်း၊ ကုဋီသော်လည်း၊
ဟန်စွလေ။


၂၅။ သိန်း သောင်း ကုဋေ၊ မာရ်စစ်ခြီကို၊ ဝသုန ̈ရီ၊ သက်သိထားငြား၊
ဆံရီချသည်၊ ကြီးစွာမာရ်စစ်၊ အောင်မြင်သော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၂၆။ မာရ်စစ်အောင်မြင်၊ သုံးလူ့ရှင်သည်၊ မဂ္ဂင်ခရီး၊ ညွှန်းကာသော်လည်း၊
ဟန်စွလေ။


၂၇။ ခရီးညွှန်းမြောက်၊ စိုင် (စဉ်)တလျှောက်သည်၊ ကျွတ်ထိုက်လူနတ်၊
ဗြဟ္မာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


၂၈။ လူ နတ် ဗြဟ္မာ၊ များစွာကျွတ်ပြီး၊ နိဗ္ဗာန်မှီးသည်၊ ဘုန်းကြီးသုံးလူ၊
ဆရာသော်လည်း၊ ဟန်စွလေ။


တောထွတ်အန် ဤတွင်ပြီးပြီ။&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ(ရခိုင်ပြည်နယ်) -ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ (၂) -p175&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:အန်ချင်း]]</text>
      <sha1>krpu9lcnnwdwifpbqpxj3w5vsf28vuo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငကျည်တောက်ကျော်လမ်းတိုက်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2400</id>
    <revision>
      <id>20928</id>
      <parentid>9819</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814080}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1305" sha1="mfs1vzawd95dfv5kti4jhnxi8mf4ioz" xml:space="preserve">ငကျည်တောက်အရပ်ကျော်လမ်းမှာဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက မဟာမိတ်တပ်နန့် ဂျပန်ရို့ဧ တိုက်ပွဲမှာ ၁၉၄၄ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီ ၅ရက်မှ ၂၃ရက်ထိ ကြာခရေ။ မဟာမိတ်ရို့ဧ ကွပ်ကဲရေးစခန်းရေ အဝိုင်းခံရရေ်လည်း နောက်မဆုတ်ခချေ။ ရိက္ခာနန့်လက်နက်ကို လေထီးဖြင့် ချပေးခရေ။ ဂျပန် တပ်ဆုတ်ရေအခါ အလောင်း ၄၆၀၀ ကျန်ခရေ။ ဂျပန်အတိအပြား လက်နက်ချခရေ။ သို့ဖြစ်ပနာ ဂျပန်ရို့ဧအိန္ဒိယသို့ စစ်ချီမည့် အရေးရေ ကမောက်ကမ ဖြစ်လားရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင်ပြည်တွင်းတိုက်ပွဲတိ]]</text>
      <sha1>mfs1vzawd95dfv5kti4jhnxi8mf4ioz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငခွက်ပေါက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2401</id>
    <revision>
      <id>20929</id>
      <parentid>9823</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814068}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1357" sha1="2betrdvr1cw8xeoar7xz7tuwayutntr" xml:space="preserve">
ရခိုင်မြို့ဝန်အာကာကျော်ထင်ထံ ကျွဲတစ်ကောင်နိုင်နန့်အတူ ခစားနီရေ လူသန်လူမြန် ဖြစ်ရေ။ ၁၇၉၃မှာဝန်ထောက်ကျော်ခိုင်က ၎င်းရို့ကိုတောင်းရာ ၎င်းရို့ရေ [[ငပေါလုံး]] ထံ ခိုဝင်ထကြွခကတ်ရေ။ စစ်တကောင်းသို့ ခိုလှုံပြီးနောက် ၁၇၉၅ ခုမှာသုံးဦးသားရေ အမရပူရမြို့သို့ လွှဲအပ်ခြင်း ခံရရေ။ စလင်းဆင်ဖြူကျွန်းသို့အရောက်မှာထွက်ပြေးပနာမလွတ်ပဲ ငပေါလုံးနန့်အတူ အဖမ်းခံရကာ အသတ်ခံရရေ။ [[ကျွဲတစ်ကောင်နိုင်]]မှာ လွတ်မြောက်လားရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင်နိုင်ငံရီးဂေါင်းဆောင်တိ]]</text>
      <sha1>2betrdvr1cw8xeoar7xz7tuwayutntr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငစည်ခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2402</id>
    <revision>
      <id>20930</id>
      <parentid>9827</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827141}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4339" sha1="lwu1qb0wc2n6p39m67o5m7t414p3f5q" xml:space="preserve">ငစည်ခြင်း
ငစည်ခြင်းကို ငစည်ကရေခါ ငစည်တတ်ကဆိုရရေ။ လုံးချင်း ကရရေ။ ငစည်တတ် တစ်ယောက်တည်းကပင် ဇာတ်ကောင်အမျိုးမျိုးလုပ်ပြီးကေ ကရ၊ ဆိုရ၊ ပြောရရေ။
ကရာတွင် လက်ဖျောက်တီးပြီးကေ ကရရေ။ ငစည်ကရာမှာ လိုရေ ပစ္စည်းကိရိယာတိမှာ
ဆုံတစ်လုံး၊ ကန်တော့ပွဲတစ်ခု၊ ဆန်တစ်ခွက်၊ ယက်သဲ့တစ်ခု၊ ပယိုင့် (ပလိုင်း) တစ်လုံး၊
လှော်တက်တစ်ချောင်း ဖြစ်ပါရေ။ မြေပြင်မှာ ဖျာခင်းပြီးကေ ကရရေ။ အဆင်အပြင်မှာ
ငစည်တတ်ကောင်းမှာ ဆင်နှာမောင်းပိုင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်းထားရရေ။ ဒယောစွန်တောင် (လုံချီ)ကို ဆင်နှင့်တူအောင် - မဒုံး (အမြီး)ထုတ်လုပ်လောကျိတ် (ခတောင်းကျိတ်)
ထားရရေ။ ဒေရခိုင်ရိုးရာအကမျိုးမှာ ကိရိယာလည်းနည်း၊ အဆင်အပြင်ကလည်း ရိုးပြီးကေ စရိတ်ကလည်းသက်သာရေအတွက် တောင်သူလယ်သမား အရပ်သူ အရပ်သားရို့အတွက်သင့်လျော်ရေ ကပွဲတစ်မျိုးပင် ဖြစ်ရေ။

ဇာတ်လမ်းမှာ ရှေးရာဇဝင် ဇာတ်လမ်းတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ဘုရင်ကိုနံနှိပ်လိုရေအတွက်
ကပြရေ ကပွဲ ဖြစ်ခရေ။ ဘုရင်ဧ့နံတူဖြစ်ရေ ငစည်ကြံစုံ ကို လိုက်ရှာခန်းတိပါဝင်ရေ။
အသောအရွှန်းတိ ထည့်သွင်းထားရေအတွက် ပရိသတ်ကြိုက်ရေ။

==ငစည်ခြင်း==

ကိုးရာကိုးဆယ်၊ ကိုးခုဝယ်တွင်၊ ငတွင်စရေ၊ ညရေတန်းခွ၊ ပြည်မမက်ကျွန်း၊ ဟန်ပန်

ကောင်းစွာ၊ ကျွန်ရည်ကောင်းသည်၊ ပါရဲဘ။

ဟုတ်တည့်လင်ရှာ၊ လင်နွဲ့နှောင်း၊ လင်ကောင်းဆိုသည်၊ ကောင်းလတ်မည်၊ ငစည်

ယူယူ၊ နှာရောင်ဖြူကို၊ မောင်ဖြူကျုံး၍ မရတကား၊ ပါရဲဘ။

ငစည်ဣပေါက်၊ ငါရကောက်မှာ၊ ရှိလေသည်လည်း၊ ပါရဲဘ။

ကျေးကတုတ်ပင်ရင်း၊ ငစည်တွင်း၊ နင်းလေမောင်မင်း၊ တစ်ယောက်ချင်း၊ နင့်မိ

မောင်ကြီး၊ နင့်ဝရီးမှာ၊ တူရွင်းငှားခီ၊ တူရွင်းမရ၊ ရန်တင်းရှာ၊ ခရာစိုးမည်၊ အိုမိမ၊

နင့်မိမောင်ကြီး နင့်ဝရီးမှာ၊ အိုးပျဉ်ငှားခီ၊ အိုးပျဉ်မရ၊ ရန်တင်းရှာ၊ ခရာစိုးမည်၊ အိုမိမ၊

ငစည်ယူယူ၊ နှာရောင်ဖြူကို၊ မောင်ဖြူကျုံးလို့ မရတကား။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p54&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]</text>
      <sha1>lwu1qb0wc2n6p39m67o5m7t414p3f5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငစည်အက</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2403</id>
    <revision>
      <id>20931</id>
      <parentid>9839</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827155}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21239" sha1="dgsm2stawngozxwz7lk57y34p6sx4kl" xml:space="preserve">ငစည်အကရေ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အထူးသဖြင့် ရမ်းဗြည့်ကျွန်း၌ ကပြပါရေ။ သို့ သော် ရခိုင်သက္ကရာဇ် ၉၉၉-ခု၊ သီရိသုဓမ္မမင်း လက်ထက်က နန်းတွင်းတွင် ငပုသလအမတ် စီစဉ်တင်ဆက် ခရေ ငစည်(ငစွေ) အကနန့် နောက်ပိုင်း ကပြကတ်ရေ ငစည်(ငစွေ)အကတို့မှာ ရည်ရွယ်ချက်ချင်းကား အများကြီးကွာခြား လီရေ။

သီရိသုဓမ္မမင်း လက်ထက်က မြောက်ဦးမြို့တွင် ကပြရေ ငစည် (ငစွေ)အကမှာ နတ်ရှင်မယ်မိဖုရားနန့် ငကုသလအမတ်တို့က ဘုရင်ဧ့ နံကိုအကြောင်းပြုပနာ ဘုရင်သုဓမ္မရာဇာ မြန်မြန် နတ်ရွာစံအောင် တဘောင်၊ ယတြာ၊ အတိတ်၊ နိမိတ်တို့ဖြင့် လုပ်ကြံ ဖန်တီးပနာ ကပြခဲ့ရေအကဖြစ်ရေ။

ရခိုင်ကျေးလက်တွင် နောက်ပိုင်းကပြကတ်ရေ ငစည်(ငစွေ) အကမှာမူ နတ်ရှင်မယ်နန့် ငကုသလအမတ်တိက ဘုရင် သုဓမ္မရာဇာအား ယုတ်မာရက်စက်စွာ လုပ်ကြံခကတ်ပုံကို နောင်လာ နောက်သားတိ သတိသံဝေဂ ရစေခြင်းငှာ ကပြရေ ငစည် (ငစွေ)အကဖြစ်ရေ။ သို့ကြောင့် ရည်ရွယ်ချက်ချင်းကား တိစွာကွာခြား လှ ရေ။

ငစည်(ငစွေ)အက ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် တစ်လျှောက်လုံးတွင် လူငယ်ကြိုက် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာ ဟာသ တိ နန့် လူကြီးကြိုက်မှတ်သားဖွယ်ရာ အတိတ်၊ နိမိတ်၊ တဘောင်၊ တြင်းနန့် နောင်ဖြစ် လာမည့် အနာဂါတ် စသည်တိ ကိုလည်း ငစည် (ငစွေ)ဆရာက ပြောဆို ကပြသွားလီရေ။

ရခိုင် သက္ကရာဇ် ၉၉၉-ခုတွင် ငကုသလနန့် နတ်ရှင်မယ်တို့က ဖန်တီးထားခဲ့ရေ ငစည်အကမှာ အလွန် ရှေးကျရေ ရခိုင်ရိုးရာ အကတစ်မျိုးအဖြစ် တွင်ကျန်ရစ်ခဲ့ရေ။ သီရိသုဓမ္မမင်း လက်ထက် က မြောက်ဦး မြို့၌ နန်းတွင်း နန်းပြင်ကပြခဲ့ရေ ထိုအကရေ ကာလကြာသော် ကျေးလက်ထိပျံ့နှံ့ကာ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ် အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိသွားခဲ့ရေ။

ရမ်းဗြည့်ကျွန်းတွင် သီတင်း ဝါလကျွတ်ချိန်မှရေ မိုးဦးမကျမီ အချိန်ထိ ငစည် (ငစွေ) တတ် ခေါ် ငစည်(ငစွေ)ဆရာက ရွာစဉ်လှည့် ကပြရေ။ သူ့အတွက် အခကြေးငွေမှာ တစ်အိမ်လျှင် ဆန်နို့ဆီဘူး တစ်လုံး၊ တတ်နိုင်သူတိက ဆန်သုံးလေးတောင်း ပီးပနာလည်းကောင်း အက ခိုင်းတတ်ကတ် ရေ။ အဖိုးအခ သက်သာသလို ကျေးလက်တောရွာတိတွင် လရောင်အောက်၌ လည်းကောင်း၊ မီးခွက်၊မီးတိုင်၊ အောက် လင်း ဓါတ်မီး ထွန်းပနာ လည်းကောင်း မြေကွက်လပ် တလင်းပြင်တွင် ကပြရေ။ ငစည် (ငစွေ) အကအတွက် လိုအပ်ရေ ပစ္စည်းတိမှာလည်း အပန်းမကြီးလှ။ ဘုရင်ဧ့ ရာဇပလ္လင်အဖြစ် ငစည် (ငစွေ)ဆရာထိုင်ရန် တောရွာတိုင်းတွင်ဟိရေ ဆန်ဖွတ်ဆုံ တစ်လုံး(သို့) ကုလားထိုင်တစ်လုံး၊ ငါးသဲ့ရန် ယက်သဲ့တစ်ခု၊ ငစည် (ငစွေ)ရလျှင် ထည့် ရန်ပလိုင်းတစ်လုံး၊ ငစည်အရှာ ထွက်ရန် လှော် တက်တစ်ချောင်း၊ တောင်းတစ်လုံး၊ ဆန်တစ်ခွက်၊ ကန်တော့ပွဲ တစ်ခုသာဖြစ်ရေ။

ငစည် (ငစွေ)တတ် ငစည် (ငစွေ)ဆရာဧ့ အဝတ်အဆင်မှာလည်း သာမန်သစ်သစ် လွင်လွင် အဝတ်အဆင် တစ်ထည် သာဖြစ်ရေ။ ငစည်(ငစွေ)ဧ့ အစွယ်ပမာ ရှေ့တည့်တည့်ကို တစ်ထွာတစ်မိုက် အစွန်းထုတ်ပနာ ပဝါကို ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားပြီး၊ လံချည်စကို နောက်သို့ အမြီးထုတ်ပနာ ခါးတောင်းကျိုက်ထားရေ။ ငစည် (ငစွေ) ဆရာရေ ဘုရင်အသံ၊ အမတ်အသံ၊ ယောကျ်ားအသံ၊ မိန်းမအသံ၊ လှိုင်းအသံ၊ လေသံ၊ အမျိုးမျိုး ကို ဆိုရွတ်ပနာ ခြေလှမ်းဟန်ကို အဓိကထားကာ လက်ဖျောက်တီးပြီး ဟန်မာန် အပြည့်နန့် ကပြလေရေ။ ငစည် (ငစွေ)ချင်းကို အသံနီ အသံထားနန့် ဌာန်၊ ကရိုဏ်းကျကျ ရွှတ်ဆိုကာ တိုင်းပြည်တည်ခြင်း၊ ဇာတ် ကွက် ဖေါ်ခြင်း၊ အပြန်(၃၀) ပါရမည်ဟုရေ စည်းကမ်းအတိုင်း ဘုရင် သုဓမ္မရာဇာက ဝါလှဖြူ(ဝါစိုးဖြူ) မည်ရေ တင်းဝါးစား အမတ်ဧ့သမီး အလှဂုဏ်သတင်းကြောင့် မိဖုရားမြှောက်ထိုက်၊ မမြှောက်ထိုက်ကို အမတ်မင်းတိအား ကြည့်ရှု လေ့လာခိုင်း လိုက်ရေ။ ထိုအခါ ဝါလှဖြူ (ဥပမာ) ကျောင်းသို့ ဆွမ်းပို့သွားရာ ၌ ဝါလှဖြူဧ့ အလှကို မြင်သဖြင့် ကယောင် ချောက်ချား ဖြစ်ကာ အမြင်မှောက်ကတ်ပုံကို “ဆွမ်းအုပ်က ဝါလှဖြူ ကို ရွက်ယူလား။ ဘုန်းကြီးထက်မှာ ပြူတင်းပေါက်ထိုင်ယာ” စသည်ဖြင့် အမြင်မှောက်ကတ်ပုံကို ပရိသတ်တိ ပွဲကျအောင် ကပြနိုင်သည့်အပြင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနန့် မဇ္စိုမတစ်ခါင် ပြဲပြဲစင်အောင် ဗူးစင်ရွာသား ဘာရဲဖ ငစည် ရှာထွက်ရာ၌လည်း မာန်အောင်ကျွန်းက ငါးမျိုးစုံသည့် သစ်ပုံချောင်းထိ ရောက်ခဲ့ကြောင်းကို ပရိ သတ်တိ တဝါးဝါး တဟားဟား ဖြစ်အောင် ကပြတတ်လေရေ။

ငစည်(ငစွေ)ဆရာရေ ပထမဦးဆုံး အောင်အတိတ် အောင်နိမိတ်ယူကာ အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို ယှိခိုးဦး တင် ကန်တော့စွာမှာ-

“××× အောင်မင်္ဂလာ အောင်နိမိတ်နန့်၊ဘိသိတ်ဖြာကေ အောင်ရာသမှု အောင်ပါလေ၊ ဇောယျတုန အောင် ဆုကိုရှာ အောင်မ မောင်အောင်သံပလို့ ဉာဏဂမီ ္ဘ၊ ဉာဏ်သင်္ဂီ ဉာဏ်ဆီတစ်လုံး ပဒေသာ လိုရာသုံးကေ၊ ဉာဏ်ဘုန်းတော်ကြွ အာကာသမှာ သရဏဝီလက်ချေ၊ တိမ်တိုက်ထဲမှာ အလင်းပြလို့ ဗုဒ္ဓဉာဏ်ရှင် ကိုးဂုဏ် အင်ကို ကျွန်လျှင် လိမ္မာကန်တော့ပါရဲ့။ မာတာမိခင်၊ ကျေးဇူးရှင် ဖခင်ကိုလည်း ကာယဝစီ မနောချီ ဆယ်လီ ညွှတ်ခ သီးနှိမ်ချလို့ သိပ္ပပညာ ဆယ့်ရှစ်ဖြာကို လိမ္မာစေကြောင်း မြတ်ဆရာ ဝိဟာကျောင်းမှာ နည်းကောင်း ခံလို့ ကျီး သန္တာပျံကာဝဲကေ ရမ်းဗြည့်သားမှာ××××”

ငစည်(ငစွေ)ဆရာက ထိုသို့အနန္တောအနန္တငါးပါးကို ယှိခိုးပြီးရေအခါ ငစည်(ငစွေ)အက တတ်အောင် သင် ကြားပီးရေ သူ့ဆရာနာမည်၊သူ့အရပ်သူ့ရွာကို ဖေါ်ကျူးချီးပရေမှာ-

“××× စိမ့်စမ်းရေ ဉာဏ်ကျယ်ဆရာ ရှေ့တောင်ရွာမှာ ဆရာဂုဏ်ထွန်း အပြည်ပြည်လာ နီဆန်းကေ ကျော် ပန်းလိမ္မာ၊ ကျွန့်ဆရာကို၊ ဆယ်ဖြာလက်ဦး  ကန်တော့ဖူးခါ၊ သက်ေ၀ ထွန်းရောင် အပျို့မြင်ကေ၊ ကြင်မဝလို့ ကျော်ပန်း မောင်က××××”

အပျိုမြင်တိုင်းကို သူချစ်၍ ကြင်၍ မဝနိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုက်ရေအခါ ပရိသတ်တိမှာ ဝါးခနဲ ပွဲကျသွားကတ် ရေ။ အပျို မြင်သမျှကို ချစ်ချင် ကြင်ချင်ရေဆိုရေ ငစည်(ငစွေ)ဆရာ ဦးကျော်ပန်းဧ့ အသက်(၅၀) ကျော်(၆၀) အရွယ်ဧ့ သရုပ်ပြသွားဟန်မှာ ပရိသတ်ကို ပတ်တုတ်မရအောင်ဖြစ်စေဧ့။

ထို့နောက် ငစည်(ငစွေ)ရှာ သွားရမည်ဖြစ်ရေကြောင့် မိုးလင်းခါနီး၌ အအိပ်ကြီးရေ ဇနီးသည်ဧ့ တင်ပါး ကို ဗုံတီးသလို တီးပနာ နှိုးရဟန်၊ အအိပ်ကြီးပြီး အိပ်ရာထဲ သေးပေါက်သဖြင့် လင်ခယောက် စိုသွားဟန်၊ ပွဲပြင် သွားရာ၌ လှချင် ပချင်လွန်းပနာ သူတိဆီမှ ငှားဝတ်ထားရေ လက်ကောက်၊ နားဋောင်းတို့ကို ပိုင်ရှင်ထံ ချက်ချင်း ပြန်မပီးသေးဘဲ ရွာရိုးကိုးပေါက်လျှောက်ပြီး ခွေးတစီစီနန့် ဟန်ရေးပြနီတတ်ရေ သူ့မိန်းမပုံ ကို-

“ဘုဝေမိလေ ဘုဝေမိ၊ ဘုဝေမိ။ အရင်ရာလည်းထ၊ ထပါယင့်လေ၊ အယိုးလေး၊ အယိုးလေး။ ယားယားယူယူ ငါ့နံပါးအိပ်တေသူ၊ ငါ့နားထိုင် တင်ပျဉ်ကြီးမ ဗုံတီးမလိုင် မယားလိုင်။ မိုးလင်းနိမ်ခါ ဆန်ကိုပြာ ကြက်လာ မလိုင် အယိုးလိုင်။ ပွဲသို့လားခါ သူ့လက်ကောက်ကို ငှားလို့ပန် ပြန်ခါပီးခ အိပ်ရာဝင် လင်ခယောက်ကို သီး ပေါက်မလိုင် အယိုးလိုင်၊××× နီ့ခြင်းကြောင်တောင် ခွီးဟောင်မလိုင် အယိုးလိုင်”

ဟု မိန်းမဖြစ်သူကို ငယ်ကျိုးငယ်နာဖေါ်ပနာ နှိုးလိုက်ရေအခါ မိန်းမက စိတ်ဆိုးပြီး ထလာစွာကို ချော့ပြန် စွာမှာ-

“ ××× အဝန်းကိုးရာ၊ မဇ္စိုမာ လကျ်ာကျငန်း အနောက်ပြည် ငစည်ရှာ လားပါခိမယ် အထွေထွေ ဘုဝေမိကို မှာခဲ့ မယ်ကား။ သုံးပေါ်နိမ် နိမ်မွန်းစောင်းမှာ ငါးရှာခေါ် မတော်သည့်ခိုက် လှကေသွယ် မယ်မလိုက်ကေ့၊ ငါးချင်းမတူ ငါးတောက်တူ ငါးခူစူးကေ့ အီးလိမယ်နှောင်း၊ ဟင်းရှာခေါ် မတော်သည်ခိုက် လှကေ သွယ် မေမလိုက်ကေ့၊ တန်းပျင်းကုန်းဖြီ မောင်မရောက်မီ ကုန်ပတ်စီ၊ ယင်းဟာမလောက် မောင်းဂါတိုင် တိုင် ခြောက်လုံးကို ထင်းပေါက် ဆိတ်လီ၊ ပေါက်ဆိတ် လီနှ၊ နောက်ဆုံးတစ်တွေ လှသက်ဝေကို မှာခဲ့မည်ကား ငကြောင်ချေကို ဝါစိထုတ် ကျားကြုတ်ကိုက်မေ ငါ့နှမမှာ ကိုယ်နန့်အတူ တင်သိပ်လီနှောင်း တင်သိပ်လီ × ××”

ငစည်(ငစွေ)ရှာ သွားရမည့် ဘာရဲဖက သူ့မိန်းမကို ချော့မော့ဖျောင်းဖျ ချစ်ကြောင်းပြလိုက်ရေအခါ မယား သည်က ဘာရဲဖကို စိုးရိမ်ပနာ တစ်ခါမှာပြန်စွာမှာ-

“×××အငယ်ကပင် ချစ်ကျွမ်းဝင် သားရှင်ဖကို မှာလိုက်မေကား-(မိန်းမသံနွဲ့နွ့ဲနန့်) ဂြိုးချေကူကေ မပူလီကေ့၊ ကိုယ့်မှာကြင် သျှင်ရေကြီး အရီသားလိုင်။ ကျီးကန်းအာကေ မရှာလီကေ့၊ ကိုယ့်သဇင် နောက်ပြန် ထားကေ ချစား မောင်လှိုင်၊ ငှက်တော်ထိုး မညှိုးလီကေ့၊ အသားဖြူကို မယူလီကေ့၊ အသားပြာကို မရှာလီ ကေ့၊ ခါးထ မီ မလိမ်လီကေ့၊ ဆံတောက်ကော့ကော့ နောက်ကျော့ကျော့န အပျိုမတိကိုလည်း အကြိုက်လီ ကေ့နှောင်း ×××”

ယင်းချင့်တိမှာ ဇာတ်သဘောအရ လူငယ်ကာလသား ကာလသမီးတိ အကြိုက်နှစ်ပါးသွားခန်းဟု ပြော၍ရ ရေ။ &lt;ref&gt;ဖိုးကျော့ ၊(ငစည်(ငစွေ)အက&lt;/ref&gt;

ငစည်အကလို့ခေါ်တွင်ရေ ငစည်အကဇာတ်ကွက်ဆိုကေ ပန်းတျားစည်သံတီးကွက်နန့် ကရရေ အက ဖြစ်သည်။ 

ငပြီငါး တက်သက်သံဟန်ဆိုပနာ ကရပါရေ။ ငါးငစည်(ငရှဉ့်)ယှာရေပုံစံ ဇာတ်လမ်းအစမှာကား သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀ပြည့်နှစ်တွင် မြောက်ဦး နန်းတော်၌ နန်းတွင်းအရှုပ်အထွေးတိကို သတိရစီခြင်းငှာ စာဆိုတော်ပညာယှိကြီးဦးဒိုးဝေက ရက္ခိုင်ဒဏ္ဍာရီတိ(Folk Dance) ရို့ကို ရပ်ရွာတိုင်းဟိ ကလေး သူ ငယ်ရို့ကို သီဆိုကပြစီသည်။ 

ယင်းပိုင်ခါမှာ နန်းတွင်းအရှုပ်အထွေးတွင် အဓိကပါဝင်ရေ မိဖုရားခေါင်ကြီးနတ်ရှင်မယ်က စာဆိုတော်ကြီး ဦးဒိုးဝေအားဖမ်းဆီးစီသည်။ စာဆိုတော်ကြီးရှောင်တိမ်းထွက်ပြီးပြီးကေ ရမ္မာဝတီ မြို့က စလို့ အကျယ်ချဲ့ပနာ တစ်ညလုံး ကပြနိုင်ရေ ကကွက်ကြီးတစ်ခုကို ကပြစီပါ‌ရေ။ 

ယင့်အခါကပင်စပနာ ပေါ်ပေါက်ကပြလာကတ်စွာဆိုကေ ဂနိထိတိုင်အောင်ဖြစ်သည်။ ယကေလည်းသော ၁၁၄၆ ခုနှစ်မှစတင်ပနာ လူအများကြီးပါဝင် မ ကပြနိုင်ဖဲ တစ်ယောက်တည်းလုံးချင်းရာ ကပြနိုင်လေသည်။ 

ကနည်းမှာ အဆိုနန့်အက နှစ်ခုပါပြီးကေ အတီးလွတ်အကမျိုး ဖြစ်ပါရေ။ ယကေလည်းသော ပထမအချေတိ သီဆိုရေ ပန်တျာချင်းတွင် စည်တော်တိ၊ တီးကွက်တိကို တီးနိုင်သည်။ 

ငစည်အကဟူ၍ ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ ယင်းနန်းတွင်း ဇာတ်တော်ကြီးဧ့ အဓိကမှာ ငစည်ကို အကြောင်းပြုပြီးကေ ဖြစ်ပျက်နီခြင်းကြောင့် ငစည်အကဟူ၍ နာမည်တွင်ပါရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ အမှတ်(၅)-အသျှင်စက္ကိန္ဒ&lt;/ref&gt;

[[Category:အကတိ‎‎]]
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
==ကိုးကား==</text>
      <sha1>dgsm2stawngozxwz7lk57y34p6sx4kl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငနက်ကေ စေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2408</id>
    <revision>
      <id>20932</id>
      <parentid>9871</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716163}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4766" sha1="3giujk49s9dxxpybfhv1qmcjz59e8m1" xml:space="preserve">{{Infobox ရခိုင်ပုထိုးတော်တိ
| အမည် =ငနက်ကေ စေတီ 
| ဓာတ်ပုံ = 
| တည်နီရာ=[[မြောက်ဦးမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်]]
| ကုသိုလ်သျှင် = [[မင်းစောမွန်]]
| တည်ထားခုနှစ် =ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်
 }}
==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်ဘက်မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး လက်ကွယ်တောင်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်၊ ဝင်္ကပါ စေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်တွင်ဟိပါရေ ။ ကုသိုလ်ရှင်
ဘုရင်မင်းစောမွန်ရေ  ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါ ရေ ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဘုရင်မင်းစောမွန်ရေ  မြို့တည်ဘုရားတိကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းရေအခါ ဤငနက်ကေစေတီတော်ကိုလည်း အကာဘုရားတိထဲတွင် အကာဘုရားတစ်ဆူအဖြစ် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ ဟု သိဟိရပါရေ ။ ငနက်ကေဟူရေ မှာ မြို့စောင့်ဘီလူးအမည်ကို ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုမြို့စောင့်ဘီလူးအမည်ကို အစွဲပြုကာ စေတီတော်ကိုလည်း ငနက်ကေစေတီတော်ဟူပနာလည်း မဲ့ခေါ်လာကြပါရေ ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ငနက်ကေစေတီတော်ကို ပေ (၈၀) နီးပါးခန့်မြင့်ရေ  ငနက်ကေတောင်ကုန်းထိပ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ ။ စေတီတော်ဟိ အာရုံခံနန့် လှေကားကို အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ ကိုလည်း သိဟိရပါဧ့။ လက်ဟိစေတီတော်ဧ့ လက်ကျန်အနီအထားမှာ အမြင့် (၉) ပေခန့်ဟိပါရေ ။ အောက်ခြေလေးမျက်နှာပုံစံဖြစ်ပြီး အနားတစ်ဖက်လျှင် (၂၉) ပေခန့်ဟိပါရေ ။ စေတီတော်လေးမျက်နှာစလုံးတွင် မုခ်ကပ်တိဖြင့် ထွင်းထုထားရေ ကို တွေ့ဟိပါဧ့။ စေတီတော်မုခ်ကပ်ထဲတွင် ဆင်းတုတော်တိပူဇော်ထားပါရေ ။ စေတီတော်ကို ကျောက်ဆစ်အနုလက်ရာတိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားရေ ကို တွေ့ဟိရပါရေ ။ စေတီတော်အရှေ့ဘက်မုခ်ထဲမှ (၁၂၈x၄) အတိုင်းအတာဟိ ရဟန်းတော် (၅) ပါး ဆွမ်းခံကြွနီဟန် ကျောက်ဆစ်ရုပ်ကြွတစ်ခုကိုလည်း ထူးခြားစွာတွေ့ဟိရပါရေ ။ ထိုကျောက်ဆစ်ရုပ်ကြွကို မြောက်ဦးရှေးဟောင်း သုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသလျက်ဟိပါရေ ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>3giujk49s9dxxpybfhv1qmcjz59e8m1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငနှလုံး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2409</id>
    <revision>
      <id>20933</id>
      <parentid>14887</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814110}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="n87y9gyiz33c6ipc60s4sb8hpqiq1qn" xml:space="preserve">ငနှလုံးမင်းကြီး

နရိဉ္စရာတောင်ငူထီးနန်းကို ခမည်းတော် နယ်သိမ်းမင်းထံမှ ၁၂၄၆-ခုနှစ်မှာဆက်ခံသူ ဖြစ်ရေ။ မင်းကြီးရေ ပညာနှလုံးနန့်ပြည့်စုံသူလို့ နာမည်တွင်ပြီး ဘေးတော်ဘိုးတော် ခမည်းတော်ရို့ကျင့်ထုံးကို လက်သုံးပြုရေ။ ပြည်သူရွာသားရို့ရေ နှောင့်ရှက်ခြင်း ကင်းကုန်၏။ အလွန်တရာ ချမ်းသာဝပြောကုန်၏။

ဒေမင်း၏အမတ် ပညာဟိဝိဇိလမှာ ထင်ရှားရေ။

ဒေမင်းလက်ထက် ဘင်္ဂလားသို့စစ်ချီအပြန်တွင်ရခရေ သုံ့ပန်း ၄၇၅ဝဝရို့ကို ဘုရင်ပိုင်လုပ်ငန်းဌာနတိ၌ ချထားခရေ။ သူ၏စွမ်းဆောင်မှုကြောင့် ရခိုင်၏အနောက်တံခါးရေ ပိုပနာ လုံခြုံခလီရေ။

နန်းစံ ၄-နှစ်မှာလွန်ခပြီးကေ သားတော်အလောမာဖြူက ဆက်ခံရေ။ အနှလုံးမင်းလည်း ဟူ၏။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
{{ရခိုင်မင်းဆက်}}
==ကိုးကာ==


[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ]]</text>
      <sha1>n87y9gyiz33c6ipc60s4sb8hpqiq1qn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငလက်ရုံး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2413</id>
    <revision>
      <id>20934</id>
      <parentid>9892</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814149}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1853" sha1="tkkq5gi7sn5hlfrotjhoyblx4z6e2w6" xml:space="preserve">==ငလက်ရုံး (၁၅၆၁-၁၆၄၃)==

မြောက်ဦးခေတ်လယ်မှာထင်ရှားရေပညာဟိ သိုက်တတ်အမတ်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ရေ။ ပညာဝံသ(ကျီးညို)ဧသား ဖြစ်ရေ။

သီရိသုဓမ္မရာဇာလက်ထက်မှာလေးမြို့စားဖြစ်ခရေ။ မင်းကြီးကံကုန်မည့်အကြောင်း တြင်းသံကို ဖတ်ကြားလျှောက်တင်ရာ မနာယူသဖြင့် ပညာနည်းရေမင်းထံ ဆည်းကပ်ပနာ နီချေရေ် နောင်အပြစ်ကြီးစွာ ဖြစ်ရာရေဟု မှတ်ယူလျက် ရဟန်းပြုပနာနီလီရေ။

နရပတိကြီးနန်းရရေ ၁၆၃၈ ခုမှာကံသာရေကြည်ပြည်သို့ ပြေးရေ်လည်း မလွတ်ခချေ။ နရပတိက ၎င်းအား ပြည်စိုးကြီးနန့်မင်းတိုင်ပင်အမတ်ပြုပနာ ထားခရေ။

ငလက်ရုံးဟောတမ်း (သိုက်ကျမ်း) ဟူပနာ ဟိရေ။

၎င်းလွန်ရေအခါ နရပတိကြီးရေ မင်းမျိုးရို့ကို ဖုတ်ကြည်းသင်္ဂြိုဟ်ပိုင် သင်္ဂြိုဟ်တော် မူခရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;

==ကိုးကာ==
[[Category:ပညာယှိအမတ်တိ]]</text>
      <sha1>tkkq5gi7sn5hlfrotjhoyblx4z6e2w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ငွီကြေးနန့် ပတ်သက်ရေ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2415</id>
    <revision>
      <id>20935</id>
      <parentid>16848</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827202}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4127" sha1="dx6gdr9t5146uo73ziyssetcngvqrf8" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ငွေကြေးနန့် ပတ်သက်ပနာ အခေါ်အဝေါ်
|-
! မြန်မာ !! ရခိုင် !! IPA (ရခိုင်အသံထွက်) !! English
|-
| ကြေးငွေ ဥစ္စာ || တင်္ကားပွီသာ || /tɪ̀ɴɡá pwì θà/ || Wealth / Money
|-
| ရွှေဒင်္ဂါး || ပေါင်ခတ် || /pàʊɴ kʰaʔ/ || Gold coin
|-
| ငွေစင်ဒင်္ဂါး || ငွေသားတင်္ကား || /ŋwè ðá tɪ̀ɴɡá/ || Silver coin
|-
| ငွေစက္ကူ || ငွေတစ်ပြား၊ ငွေတစ်ချပ် || /ŋwè təbɹá/, /ŋwè tətɕʰaʔ/ || Banknote
|-
| ကျပ်တန် || ငွေကြွီ၊ ပြားသျှေ || /ŋwè dʑwì/, /pɹá ʃè/ || Small change / Coins
|-
| အနုတ် || အကွီ၊ ပြွီသာကြွီ || /ə dʑwì/, /pwì θà dʑwì/ || Loose change
|-
| ငါးကျပ်တန် || ငါးပြားတန် || /ŋá bɹá dàɴ/ || Five-kyat note
|-
| ငွေစက္ကူတစ်ချပ် || တင်္ကားစက္ကူတစ်ရွက် || /tɪ̀ɴɡá sʰɛʔ kù təɹwɛʔ/ || One banknote
|-
| ပြားစေ့ || ပြားခတ် || /pɹá kʰaʔ/ || Pya coin
|-
| အတုငွေကြွီ || ခဲခတ် || /kʰɛ́ kʰaʔ/ || Counterfeit coin (lit: Lead coin)
|-
| ငွေရေတွက်ကြည့် || စိတ်ပြာကြည့်ရေ || /seiʔ pɹà tɕì ɹè/ || Counting money
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ သိမ်းပိုက်စတွင် ငွေကြေးအခေါ်တိ
|-
! မြန်မာ !! ရခိုင် !! IPA (ရခိုင်အသံထွက်) !! English
|-
| ငွေတစ်ကျပ် || တင်္ကားတစ်ပြား || /tɪ̀ɴɡá təbɹá/ || One Kyat (One Rupee)
|-
| ငါးမူး || မူခွဲ || /mù ɡwɛ́/ || Half Kyat / 50 Pyas
|-
| တစ်မတ် || တစ်သိုးကာ || /təθó kà/ || One Quarter (25 Pyas)
|-
| တစ်မူး || မူခြမ်း || /mù dʑáɴ/ || One-eighth Kyat (12.5 Pyas)
|-
| တစ်ပဲ || တစ်မျက် || /təmɹaʔ/ || One-sixteenth Kyat (6.25 Pyas)
|-
| ပိုက်ဆံတစ်ပြား || တစ်စိ || /təsḭ/ || One Pya (Smallest unit)
|-
| တစ်ပိုင် || တစ်အာဒါ || /tə ʔà dà/ || One Pie (Historical unit)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ အိန္ဒိယအခေါ်သို့ ပြောင်းလဲချိန်
|-
! မြန်မာ !! ရခိုင် !! IPA (ရခိုင်အသံထွက်) !! English
|-
| ငွေတစ်ကျပ် || တင်္ကားတစ်ပြား || /tɪ̀ɴɡá təbɹá/ || One Rupee / One Kyat
|-
| ငါးမူး || မူခွဲ (ရှစ်ပဲ) || /mù ɡwɛ́/ || Eight Annas
|-
| တစ်မတ် || လေးအာနာ (လေးပဲ) || /lé ʔà nà/ || Four Annas
|-
| တစ်မူး || နှစ်အာဏာ (နှစ်ပဲ) || /n̥iʔ ʔà nà/ || Two Annas
|-
| တစ်ပဲ || တစ်အာဏာ || /tə ʔà nà/ || One Anna
|-
| ပိုက်ဆံတစ်ပြား || ပိဿာ၊ ပွီသာ || /peiʔ θà/, /pwì θà/ || Pice (Indian currency unit)
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]] [[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]] [[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>dx6gdr9t5146uo73ziyssetcngvqrf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စကားစပ်၊ စကားတွဲတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2419</id>
    <revision>
      <id>20936</id>
      <parentid>16850</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827204}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8895" sha1="sinlvwwcwuevgittr3dnrgvh55xvwly" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! စကားတွဲ !! မြန်မာ !! ရခိုင် !! IPA (ရခိုင်သံ) !! English
|-
| နံဘေး || ဘေးချင်းယှဉ်သွားကြတယ် || နံချင်းပြိုင်လားကတ်တေ || /nàɴ tɕʰɪ́ɴ pɹàɪɴ lá kaʔ te/ || They are walking side by side.
|-
| ဆိုက်ကပ် || သင်္ဘောဆိုက်ပြီလား || သင်္ဘောကပ်ပလား || /θɪ̀ɴbɔ́ kaʔ pəlá/ || Has the ship docked?
|-
| ဆိုက်ရောက် || သင်္ဘောဆိုက်ပြီလား || သင်္ဘောရောက်ပလား || /θɪ̀ɴbɔ́ ɹaʊʔ pəlá/ || Has the ship arrived?
|-
| မူးယစ် || အရက်မူးလာတယ် || အရက်ယစ်လာရေ || /əɹɛʔ ɹɪʔ là ɹè/ || He is getting drunk.
|-
| သွားလား || ဘယ်သွားသလဲ || ဇာလားလဲ || /zà lá lɛ́/ || Where are you going?
|-
| ဘဇာ || ဘာဖြစ်သလဲ || ဇာဖြိုက်လဲ || /zà pʰɹaɪʔ lɛ́/ || What happened?
|-
| ရိုက်သတ် || ဆရာက တပည့်ကို ရိုက်တယ် || ဆရာက တပည့်ကို သတ်နီရေ || /səɹà ɡa̰ təbɹḛ ɡo̰ θaʔ nì ɹè/ || The teacher is beating the student.
|-
| ဆူပူသောင်းကြမ်း || ဆူဆူပူပူ မလုပ်ကြပါနှင့် || မသောင်းကျန်းကတ်ကဲ့ || /mə θáʊɴ dʑáɴ kaʔ kḛ/ || Do not be rowdy/violent.
|-
| အေးချမ်း || သိပ်အေးတယ် || ကကောင်းချမ်း(ချိုင်း)ရေ || /ɡəɡáʊɴ tɕʰáɴ ɹè/ || It is very cold.
|-
| ဆူညံ || သိပ်ဆူတာပဲ || ကကောင်းညံရေကာ || /ɡəɡáʊɴ ɲàɴ ɹè kà/ || It is so noisy!
|-
| စိုစွတ် || လုံချည်ရေစိုနေတယ် || ဒယောရီစွတ်နီရေ || /dəɹɔ́ ɹì sʊʔ nì ɹè/ || The sarong is wet with water.
|-
| လျှော်ဖွတ် || အဝတ်လျှော်နေတယ် || အဝတ်ဖွတ်နီရေ || /əwuʔ pʰʊʔ nì ɹè/ || Washing clothes.
|-
| ဆူဝ || သိပ်ဆူတာပဲ || ကကောင်းဝရေကာ || /ɡəɡáʊɴ wa̰ ɹè kà/ || He is so fat!
|-
| ပိန်ကြုံ || သိပ်ပိန်တယ် || သူ ကကောင်းကြုံရေ || /θù ɡəɡáʊɴ tɕòʊɴ ɹè/ || He is very skinny.
|-
| တစွန်းတစ || အစွန်းထွက်နေတယ် || အစထွက်နီရေ || /əsə tʰwɛʔ nì ɹè/ || A bit is sticking out.
|-
| မွဲပြာ || သူသိပ်မွဲသွားပြီ || သူပြာချီးကျလခဗျာယ် || /θù pɹà tɕʰí tɕa̰ lə pɹàɪ/ || He has become penniless/destitute.
|-
| တိမ်းစောင်း || ဘယ်ဘက်တိမ်းနေတယ် || ဘယ်ဘက်စောင်းနီရေ || /bɛ̀ bɛʔ sáʊɴ nì ɹè/ || It is tilting to the left.
|-
| ယိမ်းယိုင် || တစ်ဘက်ကို နည်းနည်းယိမ်းနေတယ် || တစ်ဘက်တစိသျှေ ယိုင်နီရေ || /təbɛʔ təsḭ ʃè ɹàɪɴ nì ɹè/ || It is leaning a bit to one side.
|-
| တိုင်းတာ || ဘယ်လောက်ဝေးတယ် တိုင်းကြည့် || ဇာလောက်ဝီးလေ တာကြည့် || /zà laʊʔ wí lè tà tɕì/ || Measure how far it is.
|-
| တည်ဆောက် || ထမင်းအိုး တည်ထားတယ် || ထမင်းအိုး ဆောက်ထားရေ || /tʰəmɪ́ɴ ó sʰaʊʔ tʰá ɹè/ || The rice pot is set on the stove.
|-
| ပါးနပ် || ဒီကောင် သိပ်ပါးတာပဲ || အေသူ ကကောင်းနပ်တေ || /ʔè θù ɡəɡáʊɴ naʔ te/ || This guy is very clever/cunning.
|-
| စုပုံ || အစုလိုက်ထားတယ် || အပုံလိုက်ထားရေ || /əpòʊɴ laɪʔ tʰá ɹè/ || Kept in a pile.
|-
| နီးပါး || အနီးမှာ ရှိတယ် || အပါးမှာ ဟိရေ || /əpá m̥à hḭ ɹè/ || It is nearby.
|-
| ရွေးကောက် || အကောင်းဆုံး ရွေးယူတယ် || ဂေါင်ခေါက် ကောက်ယူရေ || /ɡàʊɴ kʰaʊʔ kaʊʔ ɹù ɹè/ || Selecting the best one.
|-
| ဝန်ပစ္စည်း || ပစ္စည်းတွေ ပါလာတယ် || ဝန်တိပါလာရေ || /wʊ̀ɴ dì pà là ɹè/ || Luggage/goods are brought along.
|-
| ကွေးကောက် || ဒီတိုင် နည်းနည်းကွေးတယ် || အေတိုင် တစိသျှေ ကောက်တေ || /ʔè dàɪɴ təsḭ ʃè kaʊʔ te/ || This pole is a bit curved.
|-
| ကန်ကျောက် || ဘောလုံးကန်နေကြတယ် || ဘောလုံး ကျောက်နီကတ်တေ || /bɔ́lóʊɴ tɕaʊʔ nì kaʔ te/ || They are playing football.
|-
| ထပ်ဆင့် || အိမ်အပေါ်ထပ် || အိမ်အထက်ဆင့် || /ʔèɪɴ ətʰɛʔ sɪ̰ɴ/ || The upper floor of the house.
|-
| ဝမ်းဗိုက် || ဗိုက်နာတယ် || ဝမ်းခဲရေ || /wáɴ kʰɛ́ ɹè/ || Stomach ache.
|-
| ရပ်တန့် || ကားရပ်နေတယ် || မော်တော်ကားတန့်နီရေ || /mɔ̀ dɔ̀ ɡá ta̰ɴ nì ɹè/ || The car is stopped.
|-
| ချောလှ || ဒီမိန်းမသိပ်ချောတယ် || ဒေမမာ့ကကောင်းလှရေ || /dè məma̰ ɡəɡáʊɴ l̥a̰ ɹè/ || This woman is very beautiful.
|-
| ကာဆီး || ဝင်းထရံဆီးထားတယ် || တပ်ကာထားရေ || /taʔ kà tʰá ɹè/ || The fence is set up.
|-
| လိမ်ညာ || လိမ်သွားတယ် || ညာလခါ့ရေ || /ɲà lə ɡa̰ ɹè/ || He told a lie.
|-
| နွမ်းရိ || သိပ်နွမ်းတယ် || ကကောင်းရိရေ || /ɡəɡáʊɴ ɹɪ̰ ɹè/ || Very worn out/tired.
|-
| တိုးတိုးတိတ်တိတ် || တိုးတိုးလေးပြောတယ် || တိတိတ်သျှေပြောရေ || /tid̥eɪʔ ʃè pɹàɔ ɹè/ || Speaking very quietly.
|-
| ကွင်းပြင် || လယ်ကွင်းဆင်းသွားကြတယ် || လယ်ပြင်ကို လခါ့ကြတ်တေ || /lɛ̀ bɹɪ̀ɴ ɡo̰ ləɡa̰ tɕɛʔ te/ || They went down to the fields.
|-
| လျင်မြန် || သိပ်မြန်တာပဲ || ကကောင်းလျင်ယင့် || /ɡəɡáʊɴ lɹɪ̀ɴ ɹɪ̰ɴ/ || It is very fast.
|-
| ယောင်လည် || လျှောက်လည်နေကြတယ် || ယောင်နီကြတ်တေ || /ɹàʊɴ nì tɕɛʔ te/ || They are wandering around.
|-
| ညှိုးနွမ်း || ဒီပန်းတွေ ညှိုးသွားပြီ || အေပန်းတိ ညှိုးလခဗျာယ် || /ʔè páɴ dì ɲó lə pɹàɪ/ || These flowers have withered.
|-
| ဆာမွတ် || ထမင်းဆာတယ် || ထမင်းမွတ်တေ || /tʰəmɪ́ɴ m̥ʊʔ te/ || I am hungry for rice.
|-
| ဟောင်းနွမ်း || ဒီလုံချည်နွမ်းသွားပြီ || ဒေဒယောဟောင်းလခဗျာယ် || /dè dəɹɔ́ háʊɴ lə pɹàɪ/ || This sarong is old.
|-
| သင်းကြိုင် || အမွှေးနံ့တွေ သင်းနေတယ် || အမွှီးနန့် ကြိုင်နီရေ || /əm̥wí na̰ɴ tɕàɪɴ nì ɹè/ || The fragrance is wafting.
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သဒ္ဒါ]] [[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>sinlvwwcwuevgittr3dnrgvh55xvwly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စကားယင့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2421</id>
    <revision>
      <id>20937</id>
      <parentid>9926</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827211}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1193" sha1="01ky9hh3rve3v3zj71tk1l0ya2buu3u" xml:space="preserve">==စကားယင့်==
စကားယင့်မှာ ယင့်၍ဆိုရရေ ဗျာရတုကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ပါရေ။

(က) ခြိုးဗြီပျံကေ၊ ယင်ရွေးခြုံမှာ၊ နားယောင်မယ်လေ၊ မောင်ရို့လာကေ၊ ရွှီဇင်းခါမှာ၊

ရောက်ယောင်မယ်လေ၊ ပွီချာတအာနာ၊ လက်မှာကိုင်ရို့၊ ရွှီသီးယူမေ၊ ဘားဇီး

တန်းကို၊ ဝင်ယောင်မယ်လေ။

(ခ) လက်ပံပင်မှာ၊ ဇီးရက်သျှေရီစွတ်၊ အတောင်ဖျားကို၊ ဗြုံးဗြုံးခတ်၍၊ အပွင့်ကိုခြီ၊

သီးတံချီချ၊ လက်ပံခိုင်မှာ၊ မကိုယလေ၊ မကိုယ။&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p58&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>01ky9hh3rve3v3zj71tk1l0ya2buu3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စက်လေးပါး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2426</id>
    <revision>
      <id>20938</id>
      <parentid>20632</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814461}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2092" sha1="4fz76vrs3bjezoggyaki8o9n3gc3582" xml:space="preserve">စက်လေးပါးဆိုရေမှာ မြို့တော်ဧ ကောင်းမြတ်ရေ အင်္ဂါရပ်လေးပါး ဖြစ်ရေ။ 

(၁) ထီးနန်းစိုက်ရာ ပဋိရူပစရေ စက်လေးပါး ညီရေ အောင်မြေမင်္ဂလာအရပ်၌ မြတ်စွာဘုရားဓါတ်တော်မွေတော် ပိဋကတ်တော်ကျမ်းဂန်၊ သီလဝန်၊ဂုဏဝန်၊ ဆရာမွန်ဆရာမြတ်၊ မှူးမတ်ကောင်းပြည့်စုံပနာ သာသနာတော်ထွန်းလင်း ပြည်ရှင်မင်းဘုန်း ကျက်သရေတိုးခြင်း၊

(၂)ဆင်ဆယ်မျိုးထက်မြတ်ရေဆဒ္ဒန်ဆင်ဖြူရောက်တော်မူခြင်း

(၃)ခုနစ်ပြည်ထောင်မင်းရို့ ဝပ်စင်းကြည်ညို ရိုသေလေးမြတ်စွာ သားသမီးရတနာရို့ကို ဆက်သပနာ ရွှေငွေ၊ ကျောက်သံပတ္တမြား တိ ခြင်းနန့်

(၄)ရန်သူမျိုးငါးပါးမဖျက်ဆီးနိုင်ရာ၊ရန်မန်တကာရို့ကို အောင်မြင်ခြင်းရို့ဖြစ်ကတ်ရေဟုစကားထုံးပုံကိုညွှန်းပနာ မဟာပညာကျော်လျှောက်ထုံး ၌ ပါဟိရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင် ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း]]‎
[[Category:ရခိုင် ရှိးဟောင်းသမိုင်း]]‎
[[Category:ရခိုင် ရာဇဝင်]]</text>
      <sha1>4fz76vrs3bjezoggyaki8o9n3gc3582</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စစ်တကောင်းမြို့စစ်ဆင်ထုံး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2433</id>
    <revision>
      <id>20939</id>
      <parentid>9973</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814298}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3500" sha1="k4933uz2hh7u47ekqlm2va83tk0tjfv" xml:space="preserve">မင်းထီး လက်ထက် မောက်သူဇာဘင်္ဂါဆယ့်နှစ်မြို့ ကုလားရို့ သက်မင်း ငဖုန်းနန့် ပေါင်းပြီးပနာ ဒီလီပဆာမင်း ထံဝင်လျက် ရေင်းကျန်းလေပြန်ရာ စစ်သူကြီးဓမ္မဇေယျနန့် ကိုယ်ရံ ကြီးပြသထ ထိုနှစ်ယောက်ကိုရဲမက်တစ်သိန်းငါးရေင်းနန့်ချီတက်စေခါ နှိမ်နင်းခရေ။

မဟားစိုးကျွန်းမှာသက်ရို့ရေ ခိုင်လုံစွာနန့်ကြိမ်တန်းတောင်ကခံနီလေရေ။ ကုလားတိလည်း စစ်တကောင်းအဝင် ဟင်ရာဝက သင်္ဘောတစ်ရာ၊ လက်နက်အစုံနန့် ဆီးဆို့နီလေရေ။ ရခိုင်တပ်က မရိမ်ဝမှာသူရဲတစ် ရေင်းနန့် ခိုင်ခန့်စွာနီပြီး စပ်တင်လှေကြီးငါးရာကို ကျောက်တင်စေပြီးမှ သင်္ဘောထွက် ရေကြောင်း၌ ညဉ့်အခါလားပနာ မြှုပ်ထားစေရေ။ ထိုသို့ပြီးလေရာ ဝါးဖေါင်တစ်ထောင်၌ အမှိုက်ပြည့်စွာထည့်လျက် လူရုပ်သဏ္ဍာန် လက်နက်စွဲကိုင်စေပနာ စစ်ဝတ်ဆင်ပြီးလျင် ထိုဝါးဖေါင်မှာအတိ ထည့်လေရေ။ ယင်းသို့ ပြီးမူ ယမ်းအိုးတိစေ့အောင် ဝါးဖေါင်၌ ထည့်လေပနာ ဖြားကြီးရေနိ၌ မြစ်ညာက ထိုဝါးဖေါင်ရို့ကို မျှောလေရာ သင်္ဘောကုလားရို့က လူအမှတ်ထင်ပနာ အမြောက်နန့် ပစ်လေရေ ကာလ ဝါးဖေါင်၌ ယမ်းအိုးကမီးထပနာ သင်္ဘောသို့ ရောက်လတ်လျင် ပင်လယ်သို့ထွက်လေရာ ရေကြောင်းပိတ်ဆို့ ဟိပြန်လေရေကြောင့် မထွက်နိုင်လေ။ ထိုဝါးဖေါင်ရို့ရေ မီးပုံကြီးစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ မျောလာထိခိုက် သင်္ဘောကို မီးစွဲလေပနာ သင်္ဘောတပ် ပျက်သုံးလေရာ ကုန်းတပ်ကုလားရို့ စစ်တကောင်းမြို့က ဆုတ်လားကြလေလျှင် မြို့ကို ဓါးလှံမကျိုး လွယ်ကာနန့် ရလေရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင်ရှေးခေတ်စစ်ဗျူဟာတိ]]</text>
      <sha1>k4933uz2hh7u47ekqlm2va83tk0tjfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2434</id>
    <revision>
      <id>20940</id>
      <parentid>20208</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q116324069}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6398" sha1="axzy4u1kb5u3ce4b4996qiyg0ye3wi7" xml:space="preserve">
'''၁၉၆၇ စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာ'''  စွာ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီအစိုးရခေတ်]] ၁၉၆၇ ခုနှစ် မိုးရာသီတွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၌ စားနပ်ရိက္ခာ ယှားပါးပြီး အငတ်ဘေးကြုံရသဖြင့် ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နိတွင် [[စစ်တွေမြို့]]လမ်းမပေါ်သို့ ထွက်ကာ ဆန်ရဟိရေးအတွက် ဆန္ဒပြတောင်းဆိုခကတ်ရေ ပြည်သူတိကို စစ်တပ်က သေနတ်ဖြင့် ပစ်သတ်မှု ‌ကြောင့် လူပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်သေဆုံးခရေ ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ရေ။&lt;ref &gt;ထွန်းခိုင် (တောင်ရင်းကျွန်း) |(၅၃) နှစ်မြောက် စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာနိ ဝမ်းနည်းအောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနားကို ရခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဖွဲ့မှ စစ်တွေတွင်ကျင်းပ |https://burmese.narinjara.com/news/detail/5f352c373a28961ad1c9ff79&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;=စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာ နှစ်ပတ်လည် ကုသိုလ်ပြုပွဲ |https://www.rfa.org/burmese/news/sittwe-rice-affair-08132011133346.html&lt;/ref&gt;&lt;ref &gt;ခေတ်သမိုင်းတွေကို နှောင်းလူငယ်တွေသိစေဖို့ စစ်တွေဆန်ပြဿနာနိကို ကျင်းပရခြင်းဟု ANP ခေါင်းဆောင်ဒေါ်အေးနုစိန်ပြော |https://www.bnionline.net/mm/news-67297&lt;/ref&gt;

အဆိုပါ ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နိကို စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာနိ အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဝမ်းနည်းအောက်ိဖွယ် အခမ်းအနားတိကို  နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ်နန့် နိုင်ငံတကာဟိ ရခိုင်လူမျိုးတိဟိရေနီရာတိတွင်  ကျင်းပကတ်ရေ။&lt;ref&gt;၄၄ နှစ်မြောက် ရခိုင်ပြည် ဆန်ပြဿနာနိ |http://blog.irrawaddy.com/2011/08/blog-post_7907.html &lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်၌ ရာသီဥတုမကောင်းမွန်၍ စိုက်ပျိုးပင်တိမဖြစ်ထွန်းရေအတွက် ဆန်စပါးမှာလည်း အထွက်နည်းလားခရေ။ ဦးနေဝင်းဧ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီအစိုးရစွာ ရခိုင်ဒေသစပါးအထွက်နူန်း ကျဆင်းမည်ကိုသိဟိလျက် နိုင်ငံခြားသို့ စပါးတင်းရေပြည့်မီအောင် ရောင်းချနိုင်ရေးကိုသာ ဦးစားပီးခသဖြင့် ဒေသတွင်း ဝမ်းစာမဖူလုံဖြစ်ခရရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနန့် လူငယ်တိအစည်းအရုံး |နှစ် (၅၀) မြောက် ဆန်ပြဿနာနိ အထိမ်းအမှတ်အတွက် သဘောထားထုတ်ပြန်ကြေညာချက် |https://progressivevoicemyanmar.org/2017/08/13/%E1%82%8F%E1%80%BD%E1%80%85%E1%80%B9-%E1%81%85%E1%81%80-%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%BB%E1%80%95%E1%82%86%E1%80%94%E1%80%AC%E1%80%B1/&lt;/ref&gt;

ထိုကြောင့် ရခိုင်ပြည်ဟိ အခြေခံလူထုမှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုပြဿနာကို ကြုံတွိ့ခရရေ။ စစ်တွေမြို့ဟိ ဆန်ဂိုထောင်တိတွင် ဆန်အပြည့်ဟိကေလည်း အစိုးရမှ ဆန်ရောင်းချမပီးခြင်း၊ လူတစ်ယောက်ကေ နို့ဆီဗူးဖြင့် ၁၄ ဗူးသာ ရောင်းချပီးခခြင်းရို့ကြောင့် နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရန် ဆန်ဂိုဒေါင်တိ၌ လှောင်ထားရေဆန်တိကို ရောင်းချပီးရန် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နိတွင် စစ်တွေမြို့ဟိ ရခိုင်ပြည်သူလူထုစွာ &quot;ပြုတ်ဆန်မစား ရခိုင်သား၊ ဆန်ခွဲမစားရခိုင်သား&quot; ဟု ဟစ်ကြွေးကာ ငြိမ်းချမ်းစွာ လှည့်လည်ဆန္ဒပြတောင်းဆိုခကတ်ရေ။ ထိုသို့ ငြိမ်းချမ်းစွာဖြင့် တောင်းဆိုခစွာကို အစိုးရမှ လိုက်လျောခြင်း မဟိရေအပြင် ခလရ ၂၀ တပ်ရင်းမှူးက ပစ်မိန့်ပီးနှိမ်နှင်းခသဖြင့် ဒေသခံရခိုင်ပြည်သူ ၂၀၀ ကျော် သေဆုံးခရရေ။


== ကိုးကား ==


[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်တွင်း အဓိကရုဏ်းတိ]]</text>
      <sha1>axzy4u1kb5u3ce4b4996qiyg0ye3wi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စစ်တွေ အဝဘက်နန့် ကျောက်ဖြူ - ရမ်းဗြဲ ပြောစကားတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2435</id>
    <revision>
      <id>20941</id>
      <parentid>16853</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827219}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6072" sha1="1fu0jyt8vhw65wb5hqt5uct8b6sm3gk" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! မြန်မာ (Burmese) !! အစစ်တွေ/မြောက်ပိုင်း (Sittwe/North) !! ကျောက်ဖြူ၊ ရမ်းဗြဲ (Kyaukpyu/Ramree) !! IPA &amp; English
|-
| ဘာလဲ || ဇာလဲ၊ ဇာချင့်လဲ || ဇာရောင်၊ အစွာရောင် || /zà lɛ́/ - What?
|-
| ဤဟာ၊ ထိုဟာ || အေချင့်၊ ယင်းချင့် || အေဟာ၊ ယန်းဟာ || /ʔè tɕʰɪ̰ɴ/ / /ɹɪ́ɴ tɕʰɪ̰ɴ/ - This/That
|-
| ငါတို့ || ငရို့ || ငယို့၊ အဒို့ || /ŋəɹo̰/ / /ədò/ - We
|-
| အနည်းငယ် || တစိသျှေ၊ တဆိသျှေ || စကေသျှေ || /təsḭ ʃè/ - A little bit
|-
| ထံမှ || ပါးက၊ ဗက်က || ဗက်က၊ ဖက်က || /əpá ɡa̰/ - From
|-
| ဤလို၊ ဤကဲ့သို့ || အေချင့်ပိုင် || အေပိုင်ချောင်၊ ယင်းပိုင်ချောင် || /ʔè tɕʰɪ̰ɴ bàɪɴ/ - Like this
|-
| ပြီးပြီ || ပြီးဗျာယ်၊ ပီးဗျာယ် || ပြီးယာ၊ ပီးယာ || /pɹì bɹàɪ/ / /pɹì ɹà/ - Finished
|-
| ဘယ်သွားသလဲ || ဇာလားလေ || ဇာ (အစွာ) လားရောင် || /zà lá lè/ - Where are you going?
|-
| ဘယ်လိုလဲ || ဘဇောင်ချင့် || အစော်ပိုင်သျှောင် || /bəzàʊɴ tɕʰɪ̰ɴ/ - How is it?
|-
| ဘယ့်နှယ်လဲ || ဇာပိုင်လေချင့် || ဇာပိုင်သျှောင် || /zà bàɪɴ lè tɕʰɪ̰ɴ/ - How?
|-
| ဘယ်လိုလုပ်တာလဲ || ဘဇောင်လုပ်လေ || အစော်ပိုင်လုပ်ရောင် || /bəzàʊɴ loʊʔ lè/ - How did you do it?
|-
| ဒီအတွက်ကြောင့် || ယေဇုနန့် || အေပိုင်ချောင်နန့် || /ɹèzṵ na̰ɴ/ - Because of this
|-
| ဒါပေမယ့် || ယေဂေလဲ့ || ယေဒါလဲ့ || /ɹè ɡè lɛ̰/ - However / But
|-
| ဒီလိုဆိုရင် || အေပိုင်ဆိုကေ || ဒေပိုင်ချောင်ဆိုယင် || /ʔè bàɪɴ sʰò ɡè/ - If so
|-
| နောက်ပြီးတော့ || အေပြီးကေ || ယေပြီးကေ || /ʔè pɹì ɡè/ - After that
|-
| ဒီလိုဖြစ်လို့ || အေပိုင်ဖြစ်လို့ || ဒေပိုင်ချောင်ဖြစ်လို့ || /ʔè bàɪɴ pʰɹaɪʔ lo̰/ - As it happened like this
|-
| မှန်ပါတယ် || ဟုတ်ပါရေ၊ ဟုတ်ပါယင့် || ဟုတ်ပါယန့်၊ ဟုတ်ကဲ့ || /hoʊʔ pà ɹè/ - That's right
|-
| ရှိပါတယ် || ယှိ (ဟိ) ပါရေ || ယှိ (ဟိ) ပါယန့် || /hḭ pà ɹè/ - It is there
|-
| ရမည်မဟုတ် || ရဖို့မဟုတ် || ယဖို့မဟုတ် || /ɹa̰ fò m̥oʊʔ/ - Won't get it
|-
| ဒါကြောင့် || အေဇုနန့် || အေပိုင်ချောင်နန့် || /ʔè zṵ na̰ɴ/ - Therefore
|-
| သိပ်ကောင်းတယ် || ကကောင်းကောင်းရေ || ကောင်းကောင်းရေ || /ɡəɡáʊɴ káʊɴ ɹè/ - Very good
|-
| သိပ်နွမ်းတယ် || ကကောင်းရိရေ || ကောင်းရိရေ || /ɡəɡáʊɴ ɹɪ̰ ɹè/ - Very worn out
|-
| သိပ်မောတယ် || ကကောင်းညောင်းရေ || ကောင်းညောင်းရေ || /ɡəɡáʊɴ ɲàʊɴ ɹè/ - Very tired
|-
| ပြီးလျှင် || ပြီးကေ၊ ပီးဂေ || ပီးဂေ || /pɹì ɡè/ - When finished
|-
| လိုသေးတယ် || လိုသိရေ || လိုသိရေမတာ || /lò θì ɹè/ - Still need
|-
| ထမင်းစားပြီလား || ထမင်းစားဗျာယ်လား || ထမင်းစားယာလား || /tʰəmɪ́ɴ sá bɹàɪ lá/ - Have you eaten?
|-
| ကျန်းမာပါရဲ့လား || မာဂတ်ယင့်လား || မာမာမနား || /mà ɡaʔ ɹɪ̰ɴ lá/ - Are you healthy?
|-
| မြန်မြန်လာ || အယင်လာလတ် || အယန်လာ || /əɹɪ̀ɴ là laʔ/ - Come quickly
|-
| ဘာဟင်းနဲ့ စားသလဲ || ဇာငါးနန့်စားလဲ || အစော်ဟန်းနန့်စားရောင် || /zà ŋá na̰ɴ sá lɛ́/ - What curry did you eat with?
|-
| အဲပေါ့ || အေမနားယေ || အေမတောင် || /ʔè mə nà ɹè/ - That's right (Expression)
|-
| စားကြစို့ || စားကြတ်မေ || စားပ || /sá tɕɛʔ mè/ - Let's eat
|-
| မှန်ပါတယ် || ဟုတ်ပါယင့်၊ ဟွာရာ || ဟုတ်ပါယန့် || /hoʊʔ pà ɹɪ̰ɴ/ - Correct
|-
| နင်တို့ || နင်ရို့ || နန်ရို့ || /nɪ̀ɴ ɹo̰/ - You all
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]] [[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]] [[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>1fu0jyt8vhw65wb5hqt5uct8b6sm3gk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စစ်တွေမီးပြ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2438</id>
    <revision>
      <id>20942</id>
      <parentid>20440</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814192}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1500" sha1="bq5pjxtzjvpp5mey3v40c05ngk2igmf" xml:space="preserve">စစ်တွေမီးပြရေ စစ်တွေမြို့ဧ ပွိုင့်အငူမှာတည်ဟိရေ။ မူလက စစ်တွေမြို့တည်စခါ အုတ်အဆောက်အဦနန့် တည်ခရေ။ ၂၅ ပေခန့် မြင့်ရေ။ မြန်မာကမ်းရိုးတန်းမှာယှေးအကျဆုံးမီးပြတိုက် ဖြစ်ရေ။

၁၈၄၄ ခုနှစ်မှာလေးရှင်းတောင်မီးပြကို တည်ဆောက်သဖြင့် စစ်တွေမီးပြရေ ရပ်တန့်ခရေ။ တဖန် လေးရှင်းတောင်မီးပြမှာ ရေတိုက်စားမှု အန္တရာယ်ကြောင့် ရပ်လားပြန်သဖြင့် ၁၉၆၃ ခုမှစပနာ စစ်တွေမီးပြသစ်ကို သံဘောင်မျှော်စင်ဖြင့် တည်ခရေ။ ဂုမီးပြရေ ပင်လယ်ရေပြင်ထက် ပေ ၉၀ မြင့်ရေ။ မိုင်၂၀ အဝီးမှ မြင်နိုင်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည် မီးပြတိုက်တိ]]</text>
      <sha1>bq5pjxtzjvpp5mey3v40c05ngk2igmf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စည်ခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2442</id>
    <revision>
      <id>20943</id>
      <parentid>10038</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827238}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="agpqj74889z0tu8ch2r0hxe52sza2k7" xml:space="preserve">==စည်ခြင်း==
စည်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြီးကေ တီးရပါရေ။

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ပဏာမစည်သံ
|-
! စည်ခြင်း!!  အတီး
|-
| ၁။ အဘိ(ဉာဏ်ရောင်)၃၊ ထိန်လင်းပြောင်  ||        ဗြိန်း---(စောင်)၄ (ဗြိန်း)၂
|-
| ၂။ အခေါင် (ရာလေ)၃၊စိုးချိန်၊ မာရဇိန်  ||  ဗြိန်းစောင်(စောင်)၃ (ဗြိန်း)၂
|-
| ၃။ အစိန္တေယျ---တုမရ၊ဗြိန်းစောင်||  ဗြိန်းစောင် (ဗြိန်းစောင်)၂(ဗြိန်း)၂
|-
| ၄။ လောက---(ရာလေ)၂၊မြတ်ဘုရား||   ဗြိန်းစောင် (စောင်)၃(ဗြိန်း)၂ စောင်
|}
&lt;pre&gt;
==ကက္က ဌာစည်ဘွဲ့==

၁။ ((ကက္ကဌာ)      ၂ (စည်ကြီး))၃     (တီး)၃

      (( ဗြိန်    ဗြိန်    ဗြိန် )         (ဗြိန်းစောင်)၂ )၃
       စောင် စောင် စောင်

၂။ စည်ကြီး ကက္ကဌာ --- တီးလိုက်ပါ။

     (ဗြိန်စောင် ဗြိန်      ဗြိန်     ဗြိန်      စောင် စောင်)
                     စောင် စောင် စောင်

၃။ စည်ကြီးတီးလိုက်ခါ ----- လွန်ပင် လွန်သာယာ၊

ဗြိန်းစောင် ဗြိန်း            စောင် စောင် စောင် ဗြိန်း ဗြိန်း(စောင်)၂
                စောင်

အစဟိသဖြင့် တီးရေရ။ &lt;/pre&gt;&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p14&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]</text>
      <sha1>agpqj74889z0tu8ch2r0hxe52sza2k7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စပါးဈီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2456</id>
    <revision>
      <id>20944</id>
      <parentid>20387</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814276}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2257" sha1="2zlsq2xcv0lzmfrlbh1lbjgp7p7y7d1" xml:space="preserve">၁၆၈၇ ခုမာ တိုင်းပြည်မှာဝက်သက်ရောဂါပေါက်ပနာ လူတိစွာ သီကတ်တေအတွက်နန့် စပါးအတောင်း တရာကို ငွေဒင်္ဂါးသုံးဆယ် ပီးရလီရေ။ (ကိုယ်ရံတော်ရို့၏လစာမှာ လေးဒင်္ဂါးရာဖြစ်၏) ၁၇၈၆ ခုနှစ် ဝါဆို၊ ဝါခေါင်၊ တော်သလင်းလတိုင်အောင် ကျားရဲ၏၊ ထမင်းငတ်၏၊ စပါးအတောင်း တရာကို ဒင်္ဂါးသုံးဆယ် ပီးရ၏၊ လူသူတိစွာ သီပျောက်ကုန်၏။

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှာစပါးဈီးရေ ရွှေဈီးနန့်အတူ ဟိခရေ။ စပါးတင်းတရာလျင် မူလငါးကျပ်မှ စစ်ကြီးဖြစ်စအထိမှာငါးဆယ်ကျပ်အထိ ဟိခရေ။ 

၁၉၄၈ ခုမှာ သာမန်စပါးရေ ၂၈၅ိ မျှ ဟိခရေ။ 

၁၉၆၂ ခုနှစ်မှာ ၃ဝဝိ၊ 

၁၉၇၂ မှာ ၄၂၅ိ၊ 

၁၉၇၃ မှာ ၆ဝဝိ၊ ၁၉၇၄) ၉ဝဝိ၊ 

၁၉၈၈ မှာ ၁ရဝဝိ ၊ 

၁၉၈၉ ၂၅ဝဝိ၊ 

၁၉၉၀ ၄ရဝဝိ၊ 

၁၉၉၂ ရဝဝဝိ၊ 

၁၉၉၅ ၈ဝဝဝိ

အစဟိသဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်လာခရေ။ ၁၉၆ရမှ ၂၀၀၃ခုနှစ်အထိ အစိုးရ ဈီးနှုန်းထက် ပြင်ပ ပေါက်ဈီးက ကြီးမြင့်ခရေ။ ၂၀၀၃ ခုမှ စပနာ စပါးဈီးမာ ပေါက်ဈီးအတိုင်း ဖြစ်လာရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိ စျီးတိ]]</text>
      <sha1>2zlsq2xcv0lzmfrlbh1lbjgp7p7y7d1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စာပီအမျိုးအစားအလိုက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2459</id>
    <revision>
      <id>20945</id>
      <parentid>18711</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827267}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1474" sha1="rdn5tx27cf63ywvaveudp7dz5v21yvm" xml:space="preserve">*[[အက္ခရာ]]
*[[ဗျည်း]]
*[[သရ]]
*[[သဒ္ဒါ]]
*[[ဝါကျ]]
*[[အရွီးအသား]]
*[[စကားပုံတိ]]
*[[ရခိုင်ကျောက်သင်ပုန်း]]
*[[ဆောင်းပါး]]
*[[ကဗျာ‎]]
*[[စွယ်စုံကျမ်း]]
*[[ဘာသာစကားအလိုက်]]
*[[ဘာသာရီးစာပီ]]
*[[ရိုးရာပုံပြင်]]
*[[ဝတ္ထုတို]]
*[[နိုင်ငံအလိုက် စာပီ]]
*[[ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရွီး ကုမ္ပဏီတိ]]
*[[စာအုပ်ဆုတိ]]
*[[အလင်္ကာ]]
*[[ကာရန်]]
*[[ကျောက်စာ]]
*[[ခေါင်းလောင်းစာ]]
*[[ပေစာ]]
*[[ရတု]]
*[[ဂျာနယ်]]
*[[စကားပြေ]]
*[[စာစီစာကုံး]]
*[[စာတည်း]]
*[[စာတတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှု]]
*[[ဂျာနယ်]]
*[[စာနယ်ဇင်း]]
*[[ဆိုရိုးစကား]]
*[[ဋီကာကျော်]]
*[[ပုရပိုက်စာ]]
*[[ပီစာ]]
*[[မင်စာ]]
*[[လုံးချင်းဝတ္ထု]]
*[[ဝတ္ထုတို]]
*[[အုတ်ခွက်စာ]]

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category: စာအုပ်အညွှန်းတိ]]</text>
      <sha1>rdn5tx27cf63ywvaveudp7dz5v21yvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စိတ္တဂုတ္တမထေရ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2462</id>
    <revision>
      <id>20946</id>
      <parentid>10163</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q127321336}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9979" sha1="nt09v7luaabz13wbdne1j36rl2y5qw4" xml:space="preserve">{{ဗုဒ္ဓဘာသာ}}

[[ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ]]ကို ဖြည့်စွမ်းလိုသော ပုဂ္ဂိုလ်ရေ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီဟိုဠ်ကျွန်း]] ကုရဏ္ဍကလိုဏ်ဂူ၌ သီတင်းသုံးနီထိုင်ရေ စိတ္တဂုတ္တမထေရ်ပိုင်၎င်း, စောရကကျောင်းတိုက်ကြီး၌ သီတင်းသုံးနီထိုင်ရေ [[မစွာမိတ္တမထေရ်]]ပိုင်၄င်း ဖြိုက်စီရဖို့လို့ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ မထေရ်အကြောင်း ပါဟိလီရေ။&lt;ref name=&quot;မဟာဗုဒ္ဓဝင် &quot;&gt;မဟာဗုဒ္ဓဝင် ပထမတွဲ (ပဌမပိုင်း) မင်းကွန်းဆရာတော်&lt;/ref&gt;

==စိတ္တဂုတ္တမထေရ်ကြီးဝထု==
ကုရဏ္ဍကခေါ် လိုဏ်ဂူကြီး၌ ဝိပဿီအစဟိသော မြတ်စွာဖရား ခုနစ်ဆူရို့ဧ့ တောထွက်ခဏ်းကို အဆန်းတကြယ် နှစ်သက်ဖွယ်ရာ ပဂျီဆေး ရီးချယ်ထားလီရေ။ အများကြီးသော အာဂန္တုရဟန်းရို့စွာ ကျောင်းစဉ်လှည့်လည် ကြည့်ရှုကြရေအခါ [[ပဂျီ]]ဆေး ရီးချယ်ထားရေ တောထွက်ခဏ်းကို မြင်ကြပြီးကေ မထေရ်မြတ်ထံ ဝင်ရောက်ပြီးကေ “အသျှင်ဖရားသီတင်းသုံးရာ လိုဏ်ဂူ၌ ရီးချယ်ထားရေ တောထွက်ခဏ်း ရုပ်ပုံတော်များရေ လွန်စွာနှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်ရေ”ဟု လျှောက်ထားကြကုန်ဧ့။ မထေရ်မြတ်က.. “ငါ့သျှင်ရို့.. ငါရေ အနှစ်ခြောက်ဆယ်ကျော် ဒေလိုဏ်ဂူကြီးမှာ နိန်ခရေ်လည်း ပဂျီဆေးရီးရုပ် ဟိရေ မဟိစော်ကို ငါမသိပါ၊ ဒေနိန့်မှ မျက်စိအမြင် ကကောင်းစူးယှကြသော ငါ့သျှင်တိကိုမှီပြီးကေ ပဂျီဆေးရီးရုပ်ဟိကြောင်း သိရလီရေ”ဆိုပနာ အမိန့်ဟိလီရေ။ (မထေရ်မြတ်ကား နှစ်ပေါင်းခြောက်ဆယ်ကျော် ရှည်မြင့်စွာ သီတင်းသုံးခရေ်လည်း လိုဏ်ဂူကို တကြိမ်မျှ မော်ပြီးကေမကြည့်ဘူးချေ။ ထိုလိုဏ်ဂူဧ့ အဝမှာလည်း ကံ့ကော်ပင်ကြီးတပင်ဟိဧ့၊ ထိုကံ့ကော်ပင်ကြီးကိုလည်း မော်ပြီးကေ မကြည့်ဘူးချေ၊ နှစ်တိုင်းနှစ်တိုင်းပင် မြီအပြင်၌ ကံ့ကော်ဝတ်ဆံတိ ကြွီကျနိန်ရေကိုမြင်မှ ထိုကံ့ကော်ပင်ကြီး ပွင့်စော်ကို သိဟိတော်မူလီရေ။)

မထေရ်မြတ်ဧ့ ဒေမျှလောက် [[ဣန္ဒြေ]]သိက္ခာ စောင့်ရှောက်ခြင်း ဂုဏ်ကျေးဇူးနန့် ပြည့်စုံစော်ကို ဘုရင်မင်းမြတ်ရေ သတင်းစကား ကြားရပြီးကေ ဟိခိုးလိုအနိန်နန့် သုံးကြိမ်အထိ လူလွှတ်ပြီးကေ ပင့်ပါကေလည်း မထေရ်မြတ် မကြွလာပဲနိန်ရေအခါ မထေရ်မြတ်ဆွမ်းခံရာ ထိုရွာအတွင်း၌ နို့မေအရွယ် အသျှေငယ်ဟိသော မိမများဧ့ရင်ကို အသျှေများ နို့မတိုက်နိုင်အောင် အဝတ်နန့်စည်းကာ မထေရ်မြတ် ကြွမလာ မခြင်း အသျှေတိကို နို့တိုက်ခွင့်မရဆိုပနာ အမိန့်ပြန်ကာ တံဆိပ်ခတ်စေလီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် အသျှေများ နို့မမေရအနိန်နန့် ငိုကြွီးဒုက္ခရောက်နိန်ကတ်ရေကို မထေရ်မြတ် သိရေအခါ အသျှေတိကို သနားအနိန်နန့် မစွာဂါမမြို့သို့ ကြွလာတော်မူဧ့။

ဘုရင်မင်းမြတ်ရေ မထေရ်မြတ်ကြွလာကြောင်း သတင်းစကား ကြားသိပြီးကေ “အချင်းရို့.. အဂုပင် လားကြချေ။ မထေရ်မြတ်ကို နန်းတော်တွင်းသို့ ပင့်ဆောင်ခကတ်ဖိ၊ သီလခံယူလိုရေ”ဟု အမိန့်ဟိကာ နန်းတော်သို့ ပင့်ဆောင်စေပြီးကေ ဟိခိုးပြီးကေ ဆွမ်းကပ်လှူပြီးကေ“အသျှင်ဖရား.. ဒေနိန့် သီလခံယူဘို့ရန် အခွင့်မအားပါ၊ နက်ဖန်မှ သီလခံယူပါမည်”ဟု လျှောက်ထားပြီးကေ မထေရ်ဧ့သပိတ်ကို ထမ်းပြီးကေ တဖဲ့ချေလိုက်ပြီးကေ မိဖုရားနန့်တကွ ဟိခိုးကာ ပြန်နစ်လီရေ။

မထေရ်မြတ်ရေ မင်းကပင် ဟိခိုးရေဖြိုက်စီ၊ [[မိဖုရား]]ကပင် ဟိခိုးရေဖြိုက်စီ၊ “မင်းကြီး ချမ်းသာခြင်းဟိရေ ဖြစ်ပါစီ”ဆိုပနာသာ မိန့်ဆိုတော်မူဧ့။ အေပိုင်နည်းနန့် ခုနစ်ရက်ကြာရေအခါ ရဟန်းများက “အသျှင်ဖရား.. ဘုရင်မင်းမြတ်က ဟိခိုးရေဖြိုက်စီ၊ မိဖုရားက ဟိခိုးရေဖြိုက်စီ၊ အသျှင်ဖရားရို့စွာ မင်းကြီး.. ချမ်းသာခြင်းဟိရေ ဖြစ်ပါစီ”ဆိုပနာသာ မိန့်ဆိုတော်မူကြကုန်ဧ့ဆိုပနာ လျှောက်ထားကြကုန်ဧ့။ ယင်းခါ မထေရ်မြတ်က “ငါ့သျှင်ရို့.. ငါရေ မင်းဖြစ်ရေဆိုပနာ၎င်း မိဖုရားဖြစ်ရေဆိုပနာ၎င်း ပိုင်းခြားမှတ်သားခြင်းကို မပြုပေ”ဟု အမိန့်ဟိပြီးကေ ခုနစ်ရက်လွန်ပြီးနောက် ဘုရင်မင်းမြတ်ရေ “ဒေမြို့တွင်း၌ မထေရ်သီတင်းသုံးရခြင်းမှာ ဆင်းရဲရေ”ဟု သိပြီးကေ ခွင့်လွှတ်ရေအခါမှ မထေမြတ်ရေ မိမိဧ့ လိုဏ်ဂူအတွင်းသို့ ပြန်ကြွပြီးကေ ညအခါ စင်္ကြံ သို့တက်ပြီးကေ စင်္ကြံကြွတော်မူဧ့။

ကံ့ကော်ပင်၌ စောင့်သောနတ်ရေ ဆီမီးတိုင်ကိုကိုင်ပြီးကေ ရပ်တည်လာဧ့။ ယင်းခါ မထေရ်မြတ်ဧ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရေ ကကောင်းစင်ကြယ်အနိန်နန့် ထင်လင်းလှပေဧ့၊ မထေရ်ရေ “အဘယ့်ကြောင့် ဒေနိန့် ငါ့[[ကမ္မဋ္ဌာန်း]]ရေ ထင်လင်းလှသနည်း”ဟု နှစ်သက်အားရသော စိတ်ဟိရေဖြစ်ပြီးကေ သန်းခေါင်ကျော်အချိန်တွင် တောင်ကြီးတတောင်လုံးကို ပဲ့တင်ထပ်စေပနာ [[ရဟန္တာ]]အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလေဧ့။ (ဒေမထေရ်မြတ်ဧ့ ဣန္ဒြိယသံဝရ= ဣန္ဒြေစောင့်စည်းပုံကို အတုယူဖွယ် ကောင်းလှပေဧ့။)&lt;ref name=&quot;မဟာဗုဒ္ဓဝင် &quot;/&gt;
=== ကိုးကား ===
{{Reflist}}

[[Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်တိ]]</text>
      <sha1>nt09v7luaabz13wbdne1j36rl2y5qw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စိုင်းတင်ချောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2479</id>
    <revision>
      <id>20947</id>
      <parentid>20552</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814321}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1684" sha1="53vag0xa60z3iknk75g30dvpqji33js" xml:space="preserve">မယူမြစ် ဧ လက်ယာကမ်းဟိ အဓိကပင်မမြစ်လက်တက်ဖြစ်ရေ။ ပေတစ်ထောင်ကျော်မြင့် ရေတောတောင်လျှိုမြောင်တိကို မိုင် ၃၀ မျှနန့် မြေနုလွင်ပြင် ၁ဝမိုင်မျှကို ဖြတ်လာကာ ဘူးသီးတောင်မြို့ ဧ တောင်ဘက် ၆ မိုင် အကွာမှာကုလားပန်ဇင်းချောင်း နန့်ပေါင်းဆုံရေ။ ပင်မစိုင်းတင်ချောင်းရေ စိုင်းဒင်ရေတံခွန် မြောက်ဘက်အနီးတွင်အရှေ့ဘက်မှ ရိချောင်းနန့်ပေါင်းဆုံရေ။ ဝါးတောကြီးတိဟိရေ။ယှေးအခါကဝါဂွမ်းနန့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းတိ ထွက်ဟိရေ။ စိုင်းတင်(မြို့) စားဟု ဟိခရေ။ အဝပိုင်းမှာဒုံးသိမ်မှာ ထင်ရှားရေ။ ချောင်းရိုးမှာမြို နန့် ခမီး တိ နီထိုင်ကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင် ကမ်းခြီတိ‎]]
[[Category:ရခိုင် မြစ်တိ‎]]</text>
      <sha1>53vag0xa60z3iknk75g30dvpqji33js</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စိုင်းဒင်ရေတံခွန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2480</id>
    <revision>
      <id>20948</id>
      <parentid>10227</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814348}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1848" sha1="2sppb4j10hpezl2re1v6q5a6fppxz8u" xml:space="preserve">ရခိုင်ကမ်းမြှောင်ဒေသမှာအကြီးမားဆုံးရေ ရီတံခွန် ဖြစ်ရေ။ စိုင်းတင်ချောင်း တွင်ဟိပနာ နာမည်တွင်ရေ။ ပေ ရဝခန့်မြင့်ပြီး အကျယ်ပေ ရဝဝခန့်ဟိရေ။ ပေ ၅ဝဝကျော် မြင့်ရေ တောင်တန်းကြီး နှစ်ခုအကြား ကျောက်လွှာပြတ်မှ ရီလုံးကျဆင်းခြင်းဖြစ်ရေ။ ရီဖမ်းနယ်မှာ မြောက်ဘက် ဘင်္ဂလားဒေ့ခ်ျနယ်စပ်အထိရှည်လျားပြီး အလျားမိုင်၃၀၊ အနံ၁၅မိုင်မျှကျယ်ဝန်းရေ။ ရီတံခွန်တစ်ဝိုက်မှာသဘာဝဝါးတော ကြီးတိ ဟိရေ။ သဘာဝရီအား လျှပ်စစ်နန့် စက္ကူထုတ်လုပ်ရန် အရင်းအမြစ်တိ ဟိကြသဖြင့် အင်္ဂလိပ်ခေတ် ကပင် ထုတ်ယူသုံးစွဲရန် ကြိုးပမ်းခကတ်ရေ။ရီတံခွန်ရေ မယူမြစ်ဝမှ မိုင် ၅၀၊ စစ်တွေမြို့ မှ အဖြောင့်မိုင် ၆၀ ဝီးရေ။ စိုင်းတင်ရီတံခွန်ဟုလည်း ရီးကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရီတံခွန်တိ]]</text>
      <sha1>2sppb4j10hpezl2re1v6q5a6fppxz8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စိုင်းဒရားဘွဲ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2481</id>
    <revision>
      <id>20949</id>
      <parentid>10231</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827290}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37484" sha1="pe9df76b2dop7m0mdowopcp5idicoia" xml:space="preserve">==စိုင်း ဒရားဘွဲ့  (စန္ဒြားဘွဲ့)==
ပီမူ၊ ပရပိုက်တိတွင် စိုင်းဒရားဟုတွိ့ရရေ။ ဝေသာလီခေတ် အမတ်ကြီး ဓမ္မဇေယျစပ်ခရေ။ အချို့က သီရိစန္ဒြမင်းဧ့ အမတ်ကြီး မေဓပညာ မော်ကွန်းရီးသားသူ မေဓပညာဖြစ်ရေ ဟုလည်း ဆိုရေ။ ပီမူတိတွင် ရီးသားရေ လက်ရီးလက်သားနန့် ပါဟိရေ ကြောင်းအရာတိအရ ဝေသာလီခေတ် နန်းတွင်းအရီးအခင်းကြောင့် ရခိုင်ပြည်မြောက်ဘက် သက်ထောင်၊ ဖလံထောင်၊ မြုံပြည်၊ တြိပူရ ဘက်သို့ ထွက်ပြီး ထိမ်းရှောင်ခရေ အမတ်ကြီး ဓမ္မဇေယျပင် ဖြစ်နိုင်ရေ။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မဖြစ်ခင်က စိုင်းဒရားဘွဲ့ကို ရခိုင်ရိုးရာ အုန်းမှုတ်ခွက် တယောနန့်လည်းကောင်း၊ စောင်းနန့်လည်းကောင်း သီဆိုတီးမှုတ်နီကတ်ရေ အဘိုးကြီးအရွယ် ဂီတပညာသျှင်တိဟိခရေဟု သိရရေ။ ဂုအခါတွင် ရှားပါးလားပါဗျာလ်၊ ရခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်း နယ်ခြားဒေသတိတွင်ကား ဂုခါ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သီဆို
နီကြသိမ်းရေဟု သိရရေ။ ယင်းဒေသတိမှ စိုင်းဒရားဘွဲ့တိမှာ အဖွဲ့အနွဲ့နန့် ဝေါဟာရ အသုံးနှုန်းနန့် ရေ ပိုပြီးကေရှေးကျရေ လက္ခဏာတိတွိရရေ။ ရှေးပိုင်း ဒရားမင်း ရို့ခေတ် စောင်းသံ ဟုခေါ်ဆိုကတ်သိမ်းရေ။ အောက်တွင် ဖော်ပြထားရေ စိုင်းဒရားဘွဲ့မှာ ၁၂၉၁-ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း (၄)ရက်နိတွင် ရီးကူးထား ရေ ပရပိုက်မူဖြစ်ပါရေ။ “က” မှ “ခေါ် “ ချပ်ထိ ပါဟိပါရေ။ ဂေါင်းစဉ်တွင် “စည်ဒါရာဖွေအရင်” ဟုဖော်ပြ ထားရာ “စန္ဒြားဖွဲ့မူရင်း (သို့မဟုတ်) အစ ဟု အဓိပ္ပါယ်ရရေ။ စန္ဒြားပွဲတိမှာ နီရာဒေသအလိုက် လီယူလီသိမ်း အသံထွက်အနည်းငယ် ကွဲပြားကတ်ရေ။ အောက်တွင် ရှေးကျရေ ပုရပိုက် “က” ချပ်ကို မူရင်းအတိုင်း ဖော်ပြထားပါရေ။ ယင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြထားရေ စားဘွဲ့နန့် အစပိုင်းနန့် နှိုင်းယှဉ် ဖတ်ရှုကတ်စီလိုပါရေ။

==“က”==
လုမြေကျော်သောင်၊ မင်ကောင်ရာဇာကျောက်လှီကြာမှာ၊
နမောတသ၊ ဘဂဝတော၊ အာရဟတော၊ သမ္မာသမ္ဗုတသာတိ၊ ထွန်လောင်ကျက်သရီ၊ ကိုင်ဆက်ပါရေ၊ လောင်တော်နန်သျှင်၊ ဘုံအင်တင်မျိုဝ်၊ အာနာမိုင်လိုင်၊ နန် ဂိုဝ်စည်လှာ၊ ဝေသာလီမှာ၊ မင်ဖြစ်လှာသော်၊ ဝက္ကာအနှံ၊ လှံပျံလေရာ၊ ဘုံတောက်သံငြာ၊ စည်ဒါရာလည်၊ ဆက် ငြားဘာ၊ ပြေတိုင်သူမှာ၊ ပိုင်တုံလှာသော်၊ ကြည်ညာသို့ (သ္မီး) ရှိပြည်သျှင်ကို၊ လက်ဆောင်ပိ၍၊ နန်ဝါဂိုင်နိ၊ ကျောက်မျိုင်သော်၊ ဘုံရွှီပြဿဒ် ရွှီပြည်သျှင်မှာ၊ အတက်တက်နှင်း နန်ဂိုင်တခွင်၊ အသေတိုင်မှာ၊ ပြိုင်ပြက် တောက်လိုင်၊ လှောခြင်တင်တေ၊ အသေတိုင်မှာ၊ စိန်ပြာသလိုင်---

==စန္ဒြားမင်းဘွဲ့==

၁။ ထွန်းလင်းကြက်သရေ လူ့ပြည်ရာကျော်သောင်း မင်းလောင်းရာဇာ ဝေသာလီမှာ မင်းပြင်လှာရေ ... 

၂။ စကြာအမှန်လျံပျံလည်းရ ဘုန်းတော်သံ ဝေသာလီမှာ စားလေ့ ...
 
၃။ ဘုန်းအာတက်တို့ အာဏာလေးမိုးက နန်းရိုးစိုင်လာ ကျောက်လှေကားမှာ ကိုးဆက်ပေါ်... 

၄။ ဂိုင်ညာလည်းသ္မီး ပြည်တိုင်းသာမှာ ရွှီပြည်ရှင်ကို လက်ဆောင်ပီးရေ ... ...

၅။ နန်းဝလည်းရိပ်ငြိမ် ကျောက်မျိုးစီ၍ ဘုန်းရှိရာပြဿဒ် ရွှီပြည်ရှင်မှာ အထင်ထင်လေ့ 

၆။ နန်းရိပ်ကြခွင် အသေထိုင်းမှာ ပြောင်ပြောင်တောက်၍...

၇။ ခြုံပန်းခြံနွယ် အသေတိုင်းမှာ စိန်မြသွယ်၍....

၈။ မြောက်နွယ်လည်းရွှေ့ ခါ ရှိတောင်နန်းမှာ စိန်ပြဿဒ်လေ့ .

၉။ စန္ဒြားလည်းဒေဝီ ခေါ်ညီလေးတွင်လှ နန်းရှိတောင်မှ မိဖုရား လေ့ 

၁၀။ ပျော်ပါလည်းမောင်နှံ ဒို့ သျှင်ရာမင်းလည်း ရွှေတောင်နန်းမှာ မနောစံရေ ... 

၁၁။ ရှိလွန်သောခါ ဖြစ်ခြင်းလည်းရာကို မသိရာပါဘဲ ရွှေပြည်သျှင်မှာ ဦးတော်ခဲ၍ 

၁၂။ ဂျူးလံမသာ ကိုယ့်ရောဂါကို သာပါစေဇိချင် ရွှေပြည်သျှင်မာ ဆေးဝါးတင်ရေ.. 

၁၃။ မသာလေပါသိ တပ်ရာပိတွင် ဒို သျှင်မင်းက ဒါဏ်ကြီးဝင်ရေ ...

၁၄။ ကျော်ထင်လေပေါက်ပြား ယပ်ကိုရာလွယ်၍ ထီးနီဆောင်းလေ မင်းကောင်းဆရာ ... 

၁၅။ ပရောလေဟိတ ဒို့ သျှင်မင်းမှာ ခေါ်ခြင်းရာကား ...

၁၆။ ကောင်သာလေပြစ်က ထွက်စားလေးကြည့်ချင် ငါ့ထံလာကေဆရာရို့ ...

၁၇။ ငါဟိလေးရောဂါ ဦးဂင်္လိပ်နာကို မသိချင်လေငါ့တွင်ထားက ဆရာများမောင် ဗေဒကောင်းလေ့ ... 

၁၈။ ဟူးရားဖြူးဟူးရာညို ဤတွင်ဆိုကေ ဗေဒင်ပျိုလေ့ .

၁၉။ သာမလေယဇ္ဈ ကုဂုအတတ် အတပတ္တဗေဒင် အကျိပ်သားမှာ သုံးယောက်မြင်ရေ... 

၂ဝ။ နတ်မြင်းလေးသုံးယောက် ယင်းနိရက်မှာ ဒို့ သျှင်မင်းကိုကထား လျှောက်တယ် ... 

၂၁။ ဇောင်သာလေပြစ်ကေ မထွက်လေဝမ်းဘား အမိန့် တော်ကို လွန်ကြောက်လာရေ .. 

၂၂။ ပဇောင်မာကြီကေ ဒို့ ဆရာလေး ယခုတက်မှာ ထွက်နိုင်မည်လေး ... 

၂၃။ သံချိုင့်ခုနှစ်ထပ်မှာ တွက်မည်လေးအမှန် ဒို ဆရာကအတွေ့ခံရေ ... 

၂၄။ ယင်းနိလေးကပင် ပန်းပဲလည်းပန်းထိမ် သံကိုခယက အပြင်းစီရေ . 

၂၅။ ချသောအာဏာ ဒို့ သျှင်မင်းလေး ဝေသာလိမာ မင်းရိုးပါလေ ... 

၂၆။ ပြီးချင်လည်းထိုခါ သံမြိုင်ကြီးလေ ဒို့ သျှင်မင်းကို ပို လှာငြားရေ ... 

၂၇။ ကောင်သာလေပြစ်က ကျီးသားရှိရောင် တောင်စီမြက ကျောက်မင်းလေ ... 

၂၈။ ယူဆောင်လ ခဏ ကျီးသား၍ယ်လေ မြိုင့်မှာ လှောင်က မရလေး ...

၂၉။ ကျီးသားလည်းသံဒါ ကျီးရှိဝါက ချိန်ခါလေတိုင်လပ် ခုချိန်ဖြစ်က သင်ခေါင်းဝင်ရေ ... 

၃၀။ ကျီးသားလည်းမောင်နှံ ကကေသံကို တရံလေချောက်ချား ဒေဝဒတ်မှာ တောင်းလှာငြားရေ . 

၃၁။ စကားလည်းပုံးပြု မင်းဝတ္ထုကို ယခုအားလျှင် ဒို့ ဆရာလေးသံမြိုင်ထဲကို လုံးခြုံဝင်ရေ .... 

၃၂။ ဇောင်သာလေပြစ်ကေ တရုပ်ရာဟူကေ အလွန်ဝီးကေ သင်းတွဲပြည်ကို ... 

၃၄။ ယူလျှင်သန္ဓေ ဆယ်လနေ၍ ပွားချိန်ရာတိုင်လတ် သူကြွယ်အိမ်မာ ရွီးလျှင်ပစ်ဧက ... 

၃၅။ ခွေးနှင့်လည်းတွားတတ် ယင်းနိလေးရက်မှာ သူကြွယ်မနန် တနံနက်တည်း... 

၃၆။ သူကြွယ်လည်းကြီးခါ သူကြွယ်မမာ ကျောင်းမှာထားရေ ..

၃၇။ သူဌေးလည်းကျွန်မ ရှိကျောင်းသားကိုဆွမ်းပို့ လာခါ ...

၃၈။ ခိုးသငယ်လေ ကျွန်မနားက ခေါက်တိုင်းပါ၍ ...

၃၉။ ကျောင်းသားလူများ မြူကစား၍ နင့်မာလေလင်လော့ ထိုရွိုးငယ်ပင် မျောက်သားလားလေ ... 

၄၀။ ရှက်များလေရှောင်ဖွယ် ကျွန်မတို့ မှာ ရလတ်တေရာ ...

၄၁။ ကျွန်မလေမာန်ပါ ယင်းနိရက်မှာ ဝိဟာကျောင်းမှာ မခံသာလေ ...

၄၂။ ပြည်လာလတ်လျှင် လမ်းစပ်ကြားမှာ ခွေးကိုလည်းသတ် ခိုးငယ်အသက် ထွက်သည်ကိုပင် ကျွန်မမြင်ရေ ... 

၄၃။ ခွေးငယ်လေးအကောင် ပုတ်ဟောင်ရာလောက်ကျ လူများရွံဖွယ် အန္တရာယ်ပင် ဖြစ်လိမ့်မည်လေ ... 

၄၄။ ယူငြားအားလျှင် ညောင်ပင်ဂွတွင် ချပ်တင်ထား၍ ...

၄၅။ ကာများလေတာရှည့် ဆိုးကြီးကျလတ် ဦးခွံကျွတ်၍ .

၄၆။ ယလောက်ရာပြီးမှ ကြီးလှာလေညောင်ပင် ဦးခေါင်းခွံကို မျိုးလိုဝင်၍ ...

၄၇။ တပေါင်းရွက်ကျင် လီရွှင်ထဆိုက် ဒို့ သျှင်မင်းလေ ရွှေတောင် နန်းမာ ဦးဂရွပ်ကိုက်တေ ... 

၄၈။ မျက်တော်ပါက မင်းကျော်ရုပ်သုတ် ဒါးသံလျက်နှင့် ထရို့ ခုတ်တေ ...

၄၉။ ခုနစ်ထပ်ယာ ခြောက်ထပ်လေကျွန် သံမြိုင့်ကြီးမှာ တထပ်ကျန်ရေ . 

၅၀။ ဒေါဟေ့ လက်ပြန် မတ်တော်ကြီးလေ တမစစ်မှာ ဟန်လီပြန်ရေ ... 

၅၁။ မင်းကျော်ရာမင်းလှ ကိုယ့်သတိကို ချုပ်ဆွဲရ..

၅၂။ ပဇောင်ကြံရေ ဒို့ ဆရာလေး သင်းတွဲ မြို့ ကို ရောက်နိုင်မေလေး ... ... 

၅၃။ သင်းကနက်လှိကြီး ကိုးသောင်းဝိ၍ ကိုးထဲ့ကိုးလံ ကိုးပင်းဂံကို .. 

၅၄။ ရပြီးသွားလျှင် ဒို့ သျှင်မင်းလေ သင်းတွဲမြို့ ကို ရောက်မိထင်ရ... 

၅၅။ လက်သမားလေးငါးရာ ဒို့ သျှင်မင်းမာ ခေါ်ခြင်းရာကား ... 

၅၆။ သင်္ဂနက်လှီးကြီး ကိုးသောင်းစီ၍ ကိုးဆဲ့ကိုးလံ ကိုးပင်းဂံကို ... ... 

၅၇။ လျှင်ဆွမနိ စီးတော်လှကို စွတ်ရာမေရာ ...

၅၈။ ခုနစ်ရက်နန့် ခြောက်ရက်မာတလေ စီးတော်လိုကို ပီးရေမေလေး ...

၅၉။ ဒေါက်လှန်းလေဝီဝီ ရနံလေဆီနံ့ ရွှေပြည်သျှင်မာ အပြည့်တင်မေ .. 

၆ဝ။ ပဲ့ကားဘေနှစ်ရောင် နာဂါမလေညီနောင် မာဒင်ခွင်မာ စွပ်ကြယောင်ရာ 

၆၁။ အလယ်ကလေနှစ်ရောင် ခြင်္သေ့မာညီနောင် ဒို့ သျှင်လောင်းမာ ကိုက်ကြယောင်ရာ ... 

၆၂။ ဦးကလေးနှစ်ရောင် ဟင်္သာမာညီနောင် ဒို့ သျှင်လောင်းမာ ထပြိုင်ယောင်ရာ ... 

၆၃။ ယလောက်ပြီးမှ တိုင်းသူပြည်သား ဒို သျှင်လောင်းကို အံ့ဩပါရေ ... 

၆၄။ လက်သမားလေးငါးရာ ယင်းနိရက်မာ ဒို့ သျှင်လောင်းကို ပြီးတုံပါရေ ... 

၆၅။ သူရဲလာည်းဗိုလ်ပါ လူဒါလေးဆင်မြင်း ဒို့ သျှင်မင်းမာ လုံးလတ်ခြင်းရာ ... 

၆၆။ လားမေနှင့်ပင် ဒို့ သျှင်မင်းလေ သင်းတွဲမြို့ ကို ရှိခိုးတင်ရေ .. 

၆၇။ စန္ဒာလည်းဒေဝီ ခေါ်သည့်ထွင်လ နန်းရွှေတောင်မှ မိဖုရားလေ ... 

၆၈။ ငါဇာပြောမေ ဧချင်းလေစိမ့်စိမ့် လှေဒေဝီမာ နားထောင်ပိလေ ... 

၇၀။ ငါမဟိကေ ငါဟိလေတူစွာ လှဒေဝီမှာ နိလတ်ပါရေ ...

၇၁။ ငါမရောက်လျှင် ငါ့တွင်ရာလက်စွပ် နဝရက်ကို ထားရတော့မေ 

၇၂။ တန်အပ်သောသူ ဘုန်းဟိလူလေ ငါပြည်နန်းကို စိုးတော်မူပါ ..

၇၃။ ဟိလိုက်ရေကျစ်ဆူ မြို့ တိုင်းလူနှင့် အူအူသောင်းသောင်း ဘုံ မောင်းခရာ ပြည်တိုင်းသားမယ တီးချွတ်ပါ၍ ... 

၇၄။ နိမိတ်လေးဇာနိဝါ ဒို့ သျှင်မင်းလေ ကိုယ့်ပြည်ရွာကို နောက်ဝိုင်းမေ

၇၅။ ဧချင်းလေးဆို ဒို့ သျှင်မင်းလေ ရွှေတောင်နန်းမ ငိုလဲငိုရေ ..

၇၆။ လက်ချေရာဆယ်ချောင်း စုစွာပေါင်း၍ မမွတ်လေပျင် ဆယ်ချောင်းလက်ကို ဦးထိပ်တင်ရေ ... 

၇၇။ လက်ျာခြံရင် လှဒေဝီလေ ဒို့ သျှင်မင်းကို ဦလည်းထိုက်တေ...

၇၈။ ဧချင်းလည်းဆို လှဒေဝီကား ရှိနန်းတောင်မှာ လှူးလို့ငိုရ ...

၇၉။ သျှင်မဟိဧက ဆိတ်ဆိတ်လည်းညံ့ညံ့ ရွှေတောင်းနန်းမာ ဟိလိဓမေလေ ..

၈၀။ အလောင်းလည်းမင်းကျော် မီးလောင်းရာတော်မာ တက်ပါရာ လိပ်ဘုန်းတော်သံလို မရှိပါ .. 

၈၁။ မရှိလည်းမင်းမွန် သလဲရာဂွန်ကိုလိမ် ပြန်ခေါက်ချိုးယူ၍အသာ ..

၈၂။ လက်ျာလည်းမောင်မာ သုတ်ပါလီဖိ ဘုန်းတော်ကြောင်က လှီတွင်ရှိ၍ ... 

၈၃။သင်္ဂနက်လှိကြီး ကိုးသောင်းစီး၍ ကိုးဆဲ့ကိုးလံ ကိုးပင်ဂံကို ...

၈၄။ ကျင်သံဘစီး စီးတော်လိုက စည်လည်းတီးဗျာ ...

၈၅။ အမတ်ကြီးရာ ထမစစ် အမြောက်ရာတော်ကို စီးတော်လှက သုံးချိန်းပစ်တေ ... 

၈၆။ ချီပလည်းဟောက် စီးတော်လိုက ပြောင်းလည်းပေါက်ကေ ...

၈၇။ အူအူသောင်းသောင်း ဗုံမောင်းလေးခရာ ပတ္တလင်းခွင်း ဧသာခြင်းနှင့် .. ။ 

၈၈။ မြို့ ပြည်ကိုစ္စာ တွက်လိရာပါမြောက် ဝပိးချပ်ကို ဇိတေ ရောက်ဗျာ

၈၉။ ရောက်ပြီးသွာလျှင် ဒို့ သျှင်ရာမင်းလေ ကိုယ်ဆံပင်ကို ပြီးလီ ကျင်ရေ ...

၉ဝ။ ပြီးလီကျင်လေထိုခါ ဒို သျှင်ရာမင်းလေ ကိုယ့်ခေါင်းပြီးကိုထားခဲ့ပါရေ ... 

၉၁။ ဝဖီးချပ်ကို လွန်လေရာပါမြောက် ဆံတော်ဓာတ်ကို ဇိတော့ရောက်ဗျာ ...

၉၂။ ကာယလေဝဇီ ဒို သျှင်ရာမင်းကား ဆံတော်ဓာတ်မှာ မနေချိရေ ...

၉၃။ ရွှေငွေရတနာ ပါသည့်များကို ဒို့ သျှင်မင်းမှာ ပူဇော်ပါရေ ...

၉၄။ ဆံတော်ရှင်ကို လွန်လိရာပါမြောက် ရက္ခလေတန်းကျောင်း နိုင်ငံတော်ပြည် ကျယ်မကျယ်ကို ... 

၉၅။ ဆိုဖွယ်မရ ဒို့ သျှင်မင်းမှာ ဟိလတ်ကလေ ...

၉၆။ သိကြားလည်းနတ်မွန် ချီလတ်ဟန်ယောင် ဗိသံသိကြား မင်းထံ လားတည်း ...

၉၇။ မင်းရုံးလည်းတောင်ပိုင် ရက္ခိုင်လေးနယ်ခြား ဆင်ခေါင်းဝတွင် ...

၉၈။ ဒို့ လျှင်ရာမင်းလေ ဆင်ခေါင်းဝတွင် ရောက်လီကျင်ဗျာ ...

၉၉။ ကွမ်းတယာကို စားလိုလေမိခါ သတိလေလက်လွတ် ဒို့သျှင်မှာ စိတ်ယွင်းချွက်တေ ... 

၁ဝဝ။ ကွမ်းယာကိုပင် ဒို့ သျှင်မင်းလေ ဆင်ခေါင်းဝတွင် ပစ်လီကျင်ရေ ...

၁၀၁။ အောက်ကိုတလွန် စိုးထပိုင်ခြင်း နဂါမင်းမှာ ..

၁၀၂။ ရင်တွင်လည်းသမီး မိဇံသီးက ပျိုပေါင်းလေးငါးရာ ဆယ်ခေါင်းဝတွင် ရေကစား၍ ... 

၁၀၃။ လူသားလည်းကွမ်းယာ မိဇံသီးလည်း ဆင်ခေါင်းဝတွင် ရပြန်လှရေ ... 

၁၀၄။ ဒေကွမ်းယာပင် ဘေသူလေးကွမ်းယာ ဖြစ်ပါတော့မေ မွေးဒေသမှာ မီးရမေရာ ... 

၁၀၅။ လျင်ဆွမနေ မိဇံသီးလေး သခင်ထံကို လာလတ်တေရာ ...

၁၁၆။ လက်ျာခြီရစ် မိဇံသီးဂေ မွိုးသခင်ထံကို ဦးလည်းထိုက်တေ ...

၁ဝ၇။ ဒေကွမ်းယာပင် ဘေသူလဲကွမ်းယာ ပြင်ပါတော့မေ မွိုးဒေသမာ ပြောရမေရာ ... 

၁၀၈။ ငါသာလေပြောမေ ဧချင့်လေစိမ့်စိမ့် မိဇံသီးမှာ နားထောင်ပီလေ ....

၁၀၉။ ထွန်းလင်းကျက်သရေ သူ့ပြည်ရာကျော်သောင်း မင်းကောင်းလေရာဇာ ဝေသာလီမာ မင်းဖြစ်လာရေ ... 

၁၁၀။ ခေါင်းခဲလေရောဂါ ဦးဂရွပ်လေးနာကို ကောင်းကီရာတော့မေ သင်းတွဲပြည်ကို လားခရေရာ ...

၁၁၁။ သူ ဒါလေးကွမ်းယာ ဖြစ်ပါရာတော့မေ ဥိးဒေဘမှာ ပြောလတ်တေရာ .

၁၁၂။ ကွမ်းယာတို့ပင် လှလိကျင်၍ ကွမ်းယာရှင်ကိုလိုချင်သတိ မိဇံသီးမာ စိတ်ကဟိရေ .. 

၁၁၃။ သံချိုရာပြညောင် ယင်နိလေးရောက်မှ ကွမ်းယာရှင်ကို အရတောင်းရေ ...

၁၁၄။ ဂုဇလေတမူ သူ့ တိုင်းသူ့ပြည် သင်းတွဲပြည်ကို လားခရေရာ . 

၁၁၅။ ပြန်လတ်တော့ခါ ရဇမေရာ နိပါလှစ်မင်း နန်းတွင်ဟိတေ သမီးရင်းလေ ... 

၁၁၆။ ယင်းနိလေကပင် သျှစ်သောင်းနဂါး ဆင်ခေါင်းဝတွင် အစောင့်ထားရေ ... 

၁၁၇။ ဆင်ခေါင်းဝကို လွန်လီပါမြောက် သင်းတွဲပြည်ကို ဇီတေ့ရောက်ရောက်တေ ... 

၁၁၈။ ရမ္မာလေးဝတီ ရိုင်စီစိုးခြင်း ရမ်းဗြဲမင်းမှာ ...

၁၁၉။ ဂိုင်ညာလေသမီး ရွှီးပြည်ရှင်ကို လက်ဆောင်ပီးရေ .. 

၁၂၁။ ဒွါရာလေဝတီ သိုင်းဝိခိုးခြင်း သံတွဲမင်းမှာ ... 

၁၂၁။ ဂိုင်ညာလေးသမီး ရွှေရုံပြည်ရှင်ကို လက်ဆောင်ပီးရေ .. 

၁၂၂။ ကသဲးလေပြုပြည် ဂိုင်းစီးစိုးခြင်း သံတွဲမင်းမှာ . 

၁၂၃။ ဂိုင်ညာလေသမီး ရှိပြည်ရှင်ကို လက်ဆောင်ပီးရေ ... 

၁၂၄။ စခန်းလေနေရာ ဒို့ သျှင်မင်းလေ သင်းတွဲမြို့မှာပျံ့ပါရေ ..

၁၂၅။ ယင်းညောင်လေပင်ကို ရှာကျင်လေခုတ်တိုက် တိုင်းပြည်သူမှာ တူးပြိုပစ်တေ ... 

၁၂၆။ ဦးဂေါင်းခွံလျှင် ထိုညောင်ပင်မှာ ယင်းနီရက်မာ ရလီကျင်ရ... 

၁၂၇။ ဦးဂရွပ်ဓာတ်လျှင်၊ ဒို့ သျှစ်မင်းလေ၊ သင်းတွဲမြို့မှာ၊ တည်လီကျင်ရေ ... 

၁၂၈။ ငါဟဲ့ရောဂါ ဦးဂရွပ်နာလေ သင်းတွဲမြို့မှာ ရှင်းရှင်းသာရေ ... 

၁၂၉။ သုံးနှစ်လည်းတိုင်ပင်၊ ဒို့ သျှင်မင်းလေ၊ သင်းတွဲမြို့မှာ၊ ကြာလိကျင်ဗျာ ... 

၁၃ဝ။ ကိုယ့်ပြည်ကပါ လူဒါလေဆင်မြင်း သင်းတွဲမြို့မှာ ပျက်စီးခြင်းရာ ..

၁၃၁။ စောင်းသည်လည်းညီနောင် နှစ်ယောက်ရာမောင်ကို တတဝါးဆယ် ပီးမယ်အမှန် ထမစစ်မှာ အတူခံရ ... 

၁၃၂။ ဒို့ ဒါဖြစ်လျှင် သနားလည်းမောင်ပင် လုလင်စောင်းသည် သဘိုလ်ညဉ့်မာ တိုးရမေရာ ...

၁၃၃။ ပျောက်စိတ်ကနဂါးဖောင်၊ လကိုမျှောင်၍၊ သူယောင်ပင်ထမ်း၊ ထက်ဂေါင်းခင်မှာ၊ ကြယ်ကနန်းလေ ... 

၁၃၄။ လောင်းတော်သခင် အသျှင်လည်းပြန်ချိန် ဝေသာလိကို တန်လေပြီရာ ...

၁၃၅။ ညဦးလည်းထွက်ကြယ်၊ ကြည့်ဘို့မလေ၊ မထန်လေရောဂါ၊ တောင်မျက်နှာကို လွန်ခဲ့ပြီးရာ ... 

၁၃၆။ လောင်းတော်လည်းသခင် အသျှင်လည်းပြန်ချိန်၊ ဝေသာလီကို တန်လေပြီးရာ . 

၁၃၇။ ကြယ်ဖြူရာထောင်သောင်း၊ အထက်လည်းဂေါင်းခင်၊ အာကာပြင်မာ၊ ကြယ်မီးကျောင်းရာ ... 

၁၃၈။ ခုနှစ်ရက်ကြယ်ဝိုင်၊ အထက်လည်း ဂေါင်းခင်၊ အာကာပြင်မှာ၊ ကြယ်တံတိုင်းလေ ... 

၁၃၉။ လူတွင်တွင်ကေ၊ လူတွင်ကျော်ဖို့၊ ထက်လဲရာပြောင်ပြောင်၊ ဝေသာလီမာ၊ နန်းသုံးဆောင်လေ ... 

၁၄၀။ လောင်းတော်သခင်၊ အသျှင်လည်ပြန်ချိန်၊ ဝေသာလီကို၊ တန်လေပြီရာ .. 

၁၄၁။ လူတွင်တွင့်ကေ၊ လူတွင်ရာဇာ၊ စီယံဒါကို၊ အာကာ ပိုးဧက၊ မိုးသိကြား ...

၁၄၂။ လောင်းတောသခင်၊ ဘုရင်ပြန်ချိန်၊ ဝေသာလီကို၊ တန်ကောင်းပြီလေ ... 

၁၄၃။ ဖြူဆောင်လေဆူဆူ၊ ရငြားရတနာ၊ ထီးဖြူကာကေ၊ ရာဇာလုထွဋ် အိုမင်းမြတ်လေ ... 

၁၄၅။ အာဏာချုပ်ပေ့၊ စိုးအုပ်ရာလေငြား၊ နန်းရွှေတောင်၊ လောင်းဘုရားလေ .. 

၁၄၆။ စန္ဒာလည်း ဒေဝီ ၊ ခေါ်ညိလေ တွင်ထား၊ နန်းရွှေတောင်၊ မိဖုရားက ... 

၁၄၇။ အသျှင်မလာ၊ သျှင်မလေညိုးပါ ၊ ဝီယံနန်းမာ၊ လွမ်းဗျာယာနှင့် ...

၁၄၈။ လောင်းတော် လည်းသခင်၊ အသျှင်လည်း ပြန်ချိန်၊ ဝေသာလီကို ၊ တန်လေပြီရာ ... 

၁၄၉။ သတိလေးရကေ၊ ဒို့သျှင်မင်းကား၊ ဝေသာလီကို၊ ထွက်လို့ ရရေ ...

၁၅၀။ သတိလည်းလက်လွန်၊ ဒို့ သျှင်မင်းကား၊ သင်းတွဲမြို့မှာ ဟီလိပြန်ရေ ..

၁၅၁။ မျိူးတော်လေး သျှစ်သောင်း၊ မတ်တော် ပေါင်းတို့ ၊ လျှင်ဆွမနေ၊ စီးလောင်းတော်ကို ဂုချလေဟု ... 

၁၅၂။ သူရဲလည်းဗိုလ်ပါ၏ သူဒါလည်းဆင်မြင်း၊လို့ သျှင်မင်းစား၊ လုံးလတ်ခြင်းရာ ... 

၁၅၃။ ယလောက်ရာပြီးမှ ဒို့ သျှင်မင်းလေ၊ ကိုယ့်ပြည်ရွာကို၊ ပြန်၍ လာရေ ...

၁၅၄။ပြန်၍လာလျှင်၊ ဒို့ သျှင်မင်းလေ၊ ဆင်းခေါင်းဝတွင်၊ ရောက်လီကျင်ဗျာ ... 

၁၅၅။ မြောက်ထလေးပြိုးစွာ၊ မိုးကြီးရွာ၍၊ ဒေရာလည်းတပီး လောင်းပြည်ရှင်မာ၊ မီးကြီးတို့ရေ . 

၁၅၆။ အေဒါလေပီးကို၊ မသိချင်လော့၊ ငါ့တင်ထားကေ၊ ဆရာများမောင်၊ ဗေဒင်ကောင်လေ..

၁၅၇။ ဘောဂဝတီ၊ ပိုင်းစီစိုးခြင်း၊ နဂါးမင်းမှာ ..

၁၅၈။ ရင်တွင်လည်းသမီး၊ မိဇံသီးက၊ တောင်းဆုလေယူတေ၊ လျင်ဆူလည်းဧကန်၊ ချောင်းပြည်သျှင်ကို၊ နစ်မည်ကြံရေ

၁၅၉။ အေဒေလေပီးကို၊ လွှတ်လေတော်ငြား၊ ဆရာများမှာ၊ မတက်ပါလော့ ...

၁၆၀။ ရှိကသမုဒ္ဒရာ၊ မျက်နှာတော်ထား၊ လှံဦးလေမျက်မူ၊ လောင်းပြည့်ရှင်မာ၊ ထိုတ်တန်ပါလော့ ..

၁၆၁။ ဧချင့်လေးဆို၊ ဒို ချင်မင်းလေး၊ ရွှေသဖုံးမှာ၊ ထိုင်လို့ ငိုရေ ...

၁၆၂။ ခါးမလည်းဒုတ်စိ၊ ခြီမလည်းဘိနပ်၊ မကိုင်သရဖောင်၊ မှင်ဂုသင်္ချာ၊ ရွှေသဖုံးမှာ၊ ဝတ်တုံပါ၍ ...

၁၆၃။ လာလတ်သောခါ၊ ဒို့ ချင်မင်းလေ၊ ကိုယ့်ဘောင်ဂွန်ပင်၊ စွဲလောင်ထမီ၊ တခဏကို၊ ပြန်ကြည့်မိရေ ... 

၁၆၄။ ရွယ်ကာလေရစ်ပတ်၊ ယင်းနိရက်မာ၊ မီးလောင်းတော်ကို၊ သုံးပိုင်ဖြစ်တေ ...

၁၆၅။ မီးလည်းပြောင်းပြောင်း၊ မြစ်လုံးမြင်ရေ ..

၁၆၆။ နပတကိုးသိန်း၊ ပါအံ့လေတော်သူ၊ ကိုးကွယ်လေမရ၊ မြစ်မသိဒါမာ၊ ပျက်စီးငြားရေ ...

၁၆၇။ ရှိကလည်းတတန်၊ လွန်လီပမြောက်၊ ဝီးလတ်လေစ္စာရှောင်၊ လှီတသောင်းနန့်၊ ထမစစ်လေ၊ ဝေသာလီကို ပြန် ရောက်လာရေ ...

၁၆၈။မတ်လက်ျာလေး၊ ဗိုလ်ဒတ်လည်းချီစီ၊ ထမစစ်ကို။ ရန်ထားခီဟု ...

၁၆၉။ ဒို့ သျှင်မင်းလေ၊ ငါဒါထမရစ်၊ လောင်းပြည်သျှင်ကို၊ နဂါးနစ်တေ ...

၁၇ဝ။ လောင်းပြည်လေးသျှင်ကို၊ နဂါးနစ်ကေ၊ ပြန်တော့တေလေး ...

၁၇၁။ ငါဒါလေထားကေ၊ ငါဒါထမရစ်၊ လောင်းပြည်သျှင်ကို၊ နဂါးနိုက်တေ၊ မှန်တော့တေရာ ..

၁၇၂။ ဇရာလည်းဝန်ဆန်၊ ဖွားလွန်မရှား၊ သားမယားနန်...

၁၇၃။ တူကွာအုပ်စုံ၊ ပြည်ကချကေ၊ သွားတော့မူလေ ...

၁၇၄။ ကုလားတန်မြောက်၊ ဆန်လီပါမြောက်၊ သဲးပြူးကျွန်းကို၊ ဇိတေ့ရောက်ဗျာ ...

၁၇၅။ ယေဒေခဏ၊ ထမစစ်လေ၊ သဲးပြူးကျွန်းမာ၊ စခန်းချရေ ...

၁၇၆။ ယကေလည်းတတန်၊ လွန်လီလေပါမြောက်၊ လူများတို့ တွင်၊ မြို့ပြည်တွင်ရေ ...

[[Category:ဘွဲ့]]</text>
      <sha1>pe9df76b2dop7m0mdowopcp5idicoia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စိုင်းဒြားမင်းကိုးဆက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2482</id>
    <revision>
      <id>20950</id>
      <parentid>14257</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814366}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2122" sha1="i7svz6gp729a1b2pem42mnrcj9mq47e" xml:space="preserve">စိုင်းဒြားမင်းကိုးဆက်

ရခိုင်ဟိ [[ဝေသာလီမြို့တော်]]ကို လျှမ်းလျှမ်းတောက် ထွန်းကားအောင် စွမ်းဆောင် ပီးနိုင်ခရေ စန္ဒြားဘွဲ့ခံ မင်းကိုးဆက်ကို ရခိုင်စကားအရ ခေါ်ခြင်းဖြစ်တေ။

မြို့တည်မင်း တိုင်းစန္ဒြာ(စိုင်းဒြား)ကအစ၊ သူရိယ၊ မောလ၊ ပေါလ၊ ကာလ၊ ထူလ၊ သီရိ၊ သိင်္ဂနန့် စူဠစန္ဒြားရို့ကိုးဆက် ဖြစ်ကတ်တေ။ ဒေမင်းဆက်ရို့မှာ ရတနာမိုးရွာသွန်းဖြိုးရေအထိ စည်ပင်ဝပြောခကြောင်း ဆိုပါရေ။

သားစဉ်မြီးမပျက် မင်းစဉ်ဆက်ဖြစ်ကတ်ပြီး စုစုပေါင်း နန်းသက်ကာလကို အချို့က ၁၅၀ နှစ်၊ အချို့က ၂၅၀ နှစ်ဟု ယူဆကတ်တေ။ နန်းဆက်ရှည် ယူဆကတ်သူတိက အေဒီ ၃၂၇ မှာပထမဆုံးစန္ဒြားက နန်းရကြောင်း ပြဆိုကတ်ပြီး၊ နန်းသက်တို ယူဆကတ်သူတိက အေဒီ ၉၅၇ ခုမှ ဝေသာလီစတင်ရေ လို့ ဆိုပါရေ။ ရုပ်ကြွင်း အထောက်အထားတိအရ ဝေသာလီမှာ အေဒီ ၄ ရာစုမှာ စတင်ရေလို့ ဆိုပါရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ]]</text>
      <sha1>i7svz6gp729a1b2pem42mnrcj9mq47e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စုန္ဒထေရ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2487</id>
    <revision>
      <id>20951</id>
      <parentid>10255</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q127323072}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3321" sha1="aijm3ax3kry24uyczcg1o75n7qzx1tj" xml:space="preserve">'''အသျှင်စုန္ဒထေရ်''' ရေ မြတ်စွာဖရားဧ့ သာသနာတော်ဟိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်ဧ့။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဝင်္ကန္တပုဏ္ဏားဖြစ်ခ မိခင်ဖြစ်သူမှာ သရီပုဏ္ဏေးမ ဖြစ်ဧ့။ ဗြဟ္မဏမျိုးရိုးဖြစ်ဧ့။&lt;ref name=&quot;ထေရာပဒါန်ပါဠိတော် &quot;&gt;{{Cite book
|title= ထေရာပဒါန်ပါဠိတော်၊ ဥပါလိဝဂ်၊ စုန္ဒတ္ထေရအပဒါန်
|author= 
|publisher= 
|location= 
|date= 
|pages=
}}&lt;/ref&gt;

==ဘဝဇာတ်ကြောင်း== 
===သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဖရားလက်ထက် ===
အသျှင်စုန္ဒထေရ်ရေ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဖရားအား ရည်မှန်းပြီးကေ မုလေးပန်းရို့နန့် ပန်းဇာတီပြုလုပ်ဧ့။ ကြွင်းကျန်သောပန်းတိကို မြတ်စွာဖရားအား လှူခဧ့။ &lt;ref name=&quot;ထေရာပဒါန်ပါဠိတော် &quot;/&gt;

===အကျိုးခံစားရခြင်း===
ယင်းခါ မြတ်စွာဖရားရေ အောက်ပါပိုင် ဗျာဒိတ်မြွက်ကြားတော်မူဧ့။ “ဒေယောက်ျားရေ လူ့ပြမှလွန်ခရေ် နတ်အပေါင်းခြံရံကာ မုလေးပန်းရို့ပြွမ်းပနာ နတ်ပြည်သို့ လားရဖို့။ ပတ္တမြားနန့် ပြီးရေ ရွှေဗိမာန်ကြီးစော်လည်း ထင်ယှားဖြစ်လီါ်မည်။ ထိုပပြင် ၇၄ ကြိမ် နတ်မင်းအဖြိုက်ကေိုလည်းကောင်း၊ အကြိမ်သုံးရာ ဧကရာဇ်မင်းဖြိုက်ကေိုလည်းကောင်း၊ ၇၅ ကြိမ် စကြဝတေးမင်းအဖြိုက်ကေို ရဖို့။ နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဖရားဧ့ သာသနာတော်တွင် “စုဠစုန္ဒ” နာမည်နန့် ရဟန္တာဖြစ်လီဖို့” ဟု မိန့်တော်မူဧ့။&lt;ref name=&quot;ထေရာပဒါန်ပါဠိတော် &quot;/&gt;

===ဂေါတမမြတ်စွာဖရားထက်ထက်===
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဖရားဧ့ သာသနာတော်တွင် အသျှင်စုန္ဒထေရ် အဖြစ်နန့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူဧ့။&lt;ref name=&quot;ထေရာပဒါန်ပါဠိတော် &quot;/&gt;

==ကိုးကား==
 {{Reflist}}

[[Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်တိ]]</text>
      <sha1>aijm3ax3kry24uyczcg1o75n7qzx1tj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စူဠစန္ဒရား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2488</id>
    <revision>
      <id>20952</id>
      <parentid>14258</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827354}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4321" sha1="enax7q1zcf6z2qzuf9fsk031m2jx01t" xml:space="preserve">==စူဠစန္ဒြမင်း (အေဒီ၇၃၃-၇၆၉)==
စန္ဒြ ၉ဆက်မြောက်မင်းမှာ စူဠစန္ဒြမင်းဖြစ်လီရေ။ ဦးယဉ်းနာဖြစ်၍ ဗေဒင်ဆရာတိ ဟောကိန်းအရ ပဉ္စလရာဇ်သင်းတွဲပြည်သို့ လှီဖောင်ဖြင့် ကြွခရလီရေ။ အပြန်တွင် မော်တင်၌ လှီဖောင်ပျက်၍ နတ်ရွာစံခရလီရေ။ ထိုအခါ မိဖုရား စန္ဒာဒေဝီက လက်စွပ်နန့်တန်သူအား ရွီးချယ်၍ ထီးနန်းတင်ခရေ။ မင်းဖြစ်ရေအခါ မြိုလူမျိုး၊ အမြတူ၊ အမြကျွံ၊ ပဲဖြူရို့ ၂၄နှစ် အုပ်ချုပ်ခကတ်လီရေ။ ထိုမင်းရို့လက်ထက် မြောက်ဖက်မှ ဝင်လာရေလူတိက မဟာမုနိနားမှာ အခြီချနီထိုင်ခကတ်ပနာ ရွှီငွီရို့ကို တူးယူ၍ ဂန္ဓကုဋီကိုလည်း မီးတိုက်ခကတ်ကြောင်း ဒေါက်တာဖိုချမ္မာက ပြဆိုထားရေ၊ ထိုမင်းကို သျှမ်းမင်းသိုခ်ဘွားကြီးတိုက်ခိုက်ရေအတွက် ဝေသာလီမြို့ပျက်စီးခရလီရေ။ 

ထိုပြူလူမျိုးလက်ထက်တွင်

“အတ္တနောမတိ၊ မိလက္ခတ်၊ ယုတ်ရေအကျင့်၊ အသိအလေ့ဟိရေ အမျိုးဖြစ်ရာ သာသနာရီးကိုမသိ၊ ဂါမဝါသီ စာလဇ္ဇီ၊ ပွဲကျောင်းရဟန်းစည်ကားလီ၍ သာသနာတော်ရေ ရီမှေးခကြလီရေ။” ဟု မင်းရာဇာကြီးစာတမ်း၌ ဆိုလီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ထိုမြိုမင်းကို စန္ဒြမင်း၏သားတော်ငမင်းငတုံ (စောရွှေလူး)မင်းက လုပ်ကြံ၍ ဆက်ခံခလီရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ပထမတွဲ)၊ ရခိုင်သားကြီးစာပေ၊ ၂၀၀၉
===မှီငြမ်းကိုးကားသောစာအုပ်တိ===
*၁။ ရခိုင်(လမ်းစဉ်ပါတီထုတ်)
*၂။ ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ရခိုင်ပြည်နယ်ကောင်စီ)
*၃။ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ  
*၄။ ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု (၁မှ ၈ထိ)(ဦးစက္ကိန္ဒ)
*၅။ရခိုင်ဂုဏ်ရည် (ဦးနာရဒ မေဃဝတီ) ဓညဝတီမဂ္ဂဇင်းအတွဲ(၁) အမှတ်(၁)
*၆။ ဦးမင်းနိုင်၊
ရို့တိုင်းရင်းဖွားပြည်ထောင်စုသား၊
ဒို့ --ဒို့သား တိုင်းရင်းဖွား၊
ပြည်ထောင်စုအကပဒေသာ၊
ရခိုင်တေးသံ၊
ရခိုင်ဝတ္ထုပုံပြင်တိ၊
*၇။ မကြန့် ရခိုင်ပြည် ပညာရေးအခြေအနေ (သမိုင်းတံခွန်အတွဲ(၁) စာစောင်(၁) 
*၈။ ဦးကျော်ရင် ရက္ခိုင်အက္ခရာနှင့် ရခိုင်သင်ပုန်းကြီး (မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်)&lt;/ref&gt;
==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ဘုရင်တိ]]
{{ရခိုင်မင်းဆက်}}</text>
      <sha1>enax7q1zcf6z2qzuf9fsk031m2jx01t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စူဠာမုဏိကျမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2490</id>
    <revision>
      <id>20953</id>
      <parentid>10269</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814488}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1393" sha1="cr0prcaefmeqxz5slikkmgixzklxyh5" xml:space="preserve">စူဠာမုဏိကျမ်းစော် ဘုရင်လက်ထက်နန်းတွင်းသုံးဆီးကျမ်းတစ်ဆူဖြစ်လီရေ။ ဒေကျမ်းအလားအတိုင်း ပြည်သူရို့ဧ ကျန်းမာရေးအတွက် ရခိုင်မင်းအဆက်ဆက် အားကိုး အသုံးပြုခရေ။ ဆေးကုဌာနတိကိုဖွင့်လှစ်ပေးရရေ။ မြို့ရွာတိကို တည်ထောင်ရာမှာဒေကျမ်းပါအတိုင်း ကျန်းမာရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ရရေ။ မြောက်ဦးခေတ်မှာဆရာမြဝါနန့် မဟာပညာကျော် ရို့ကအသစ်တစ်ဖန်ပြုစုခရေ။

ယပြီးနောက် မင်းခမောင်း(၁၆၁၂-၁၆၂၂)လက်ထက်မှာ အဆင့်ဆင့် ကျယ်ပြန့် ကောင်းမွန်အောင် ပြုစု ရေးသားခရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင်ကျမ်းစာတိ‎]]</text>
      <sha1>cr0prcaefmeqxz5slikkmgixzklxyh5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စောမဲကျီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2492</id>
    <revision>
      <id>20954</id>
      <parentid>10278</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814412}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1778" sha1="ho7rjs8puvypyb6cyrbxeue4xo5cxfs" xml:space="preserve">စောမဲကျီ မိဘုရားကို ပတ္တမြားဒေဝီစောမဲကျီလို့ အခေါ်များကတ်ပါရေ။
သာမန်အရပ်သူဘဝမှ ပတ္တမြားမျက်ရှင်တစ်လုံး ယက်သဲ့ရာမှ ရဟိလားသဖြင့် မင်းဖလောင်းဧ ပယ်မိဖုရားအဖြစ် ထင်ရှားလာခရာ ဝရိုက်တော်စေတီမှာ ၎င်းဧပြည်တန်ပတ္တမြားကို ဌာပနာပနာ တည်ရေဟူဧ။ စိုးမဲကျီဟုလည်းတွင်ရေ။ စိုးမဲကျီဆိပ်ဟူပနာ ဆံတော်ရှင်စေတီ ဘုရားဖူးခရီး တစ်ထောက်မှာဟိနီသေးရေ။

ရခိုင်အလယ်ပိုင်းနန့် တောင်ပိုင်းရို့မှာသာသနာပြုမိဖုရားအဖြစ် ထင်ရှားရေ။ ခေတ်စာရေးဆရာတိကြောင့် သူမဧနိဂုံးဘဝရေ ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ ဖြစ်လားရရေအပြင် ဇာတိအရပ်လည်း ကွဲပြားလာရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;

စောမဲကျီ စွာ [[ပရံဆရာမောင်ရွှေသီး]]ဧ ငယ်ရည်းစား လည်း ဖြစ်ခပါရေ။ 
==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်မိဘုရားတိ]]</text>
      <sha1>ho7rjs8puvypyb6cyrbxeue4xo5cxfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စွန်ရဲမြစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2494</id>
    <revision>
      <id>20955</id>
      <parentid>20551</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814429}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="g23ynljj9kjbljk7qgz4igk03gqyit8" xml:space="preserve">လက်ယာကမ်းဟိ စွန်ရဲရွာကို အစွဲပြုပနာ ခေါ်ရေ။ ကျွဲကူးမြစ် ထဲသို့ မြောက်ဘက်မှ စီးဝင်ရေ။ မြစ်အထက်ဘက်ကို ဓါးမကျမြစ်ဟု တွင်ခရေ။ မြောင်းဘွေချောင်းနန့် ဆက်လားရေ။ မင်းပြားမြို့နယ် နန့် ပေါက်တေမြို့နယ် ရို့ကို ခွဲခြားထားရေ မျဉ်းဖြစ်ရေ။ အရှည် ၁၂၁၆ ပေဟိ မြစ်ကူးတံတားကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်မှာတည်ဆောက်ပြီးစီးခရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင် ကမ်းခြီတိ‎]]
[[Category:ရခိုင် မြစ်တိ‎]]</text>
      <sha1>g23ynljj9kjbljk7qgz4igk03gqyit8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆင်ဖြူကုန်းစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2498</id>
    <revision>
      <id>20956</id>
      <parentid>10341</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716209}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5865" sha1="8awfq9g2uh62sjmksfgvwbnjx7x5b9j" xml:space="preserve">{{Infobox ရခိုင်ပုထိုးတော်တိ
| အမည် =ဆင်ဖြူကုန်းစေတီတော် 
| ဓာတ်ပုံ = 
| တည်နီရာ=[[မြောက်ဦးမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်]]
| ကုသိုလ်သျှင် = [[မင်းဒေါလျာ]]
| တည်ထားခုနှစ် =ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၄၄) ခု၊အေဒီ (၁၄၈၂) ခုနှစ်
 }}

==တည်နီရာ==


မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက်ကပ်လျက် ဟာရီတောင်ဧ့ အရှေ့ဘက်တောင်စွယ်ထက်တွင် တည်ဟိပြီး ဟာရီတောင်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်၊ ဆင်ဖြူကန်ဧ့တောင်ဘက်တွင် ဟိပါရေ ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းဒေါလျာရေ  ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၄၄) ခု၊အေဒီ (၁၄၈၂) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ ။

==သမိုင်းအကျဉ်း==

ဘုရင်မင်းဒေါလျာမှာ မြောက်ဦးခေတ်ဘုရင်အဆက်ဆက် ဆင်ဖြူတော်တိထားဟိခရေ  ကုန်းတော်ထက်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ ကြောင့် စေတီတော်ကိုလည်း ဆင်ဖြူကုန်းစေတီတော်ဟု ခေါ်တွင်ခကတ်ခြင်းဖြစ်ပါရေ ။ ဆင်ဖြူကုန်းနန့် တဆက်တည်းကပ်လျက် မြောက်ဘက်တွင် ဆင်ဖြူကန်ကိုလည်း ဂနိထက်တိုင် တွိဟိရပါရေ ။ ညောင်ပင်ဈေး ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တရေဝတကို ဦးထိပ်ထားလျက်ဂူတော်ကို ( ၁၁-၉-၂ဝဝ၇ ) ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ စေတီတော်ကို (၂၁-၁၁-၂၀၁၀) ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဦးမိုးကျော်သူ ဇနီးဒေါ်မံမေတို့ မိသားစုနန့် ဒကာ/ ဒယိကာမတိမှ ထပ်မံပြုပြင် လှူဒါန်းတည်ဆောက်ခပါရေ ။ ဆင်ဖြူကုန်းစေတီတော်အနီးဟိ နီရာအတော်တိတိမှာမြောက်ဦးခေတ်တစ်ခေတ်လုံး၌ မိဖုရားအဆောင်၊ မိဖုရားအိမ်တော်တိ ထားဟိခရေ  နီရာတိပင်ဖြစ်ပါရေ ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==
ဆင်ဖြူကုန်းစေတီတော်မှာ ဟာရီတောင်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ထိုးထွက်နီရေ  ပေ (၁၀) ကျော်ခန့်မြင့်သည့် တောင်စွယ်တောင်ကုန်းထက်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ  စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ ။ စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်တွင် ဂူတော်ကိုလည်း တဆက်တည်းတည်ဆောက်ထားပါရေ ။ စေတီတော်အောက်ခြေအချင်း (၁၈) ပေခန့်ဟိပြီး ဂူတော်အရှေ့အနောက်အချင်း (၂၂) ပေခန့်ဟိပါရေ ။ စေတီတော်အမြင့် (၂၇) ပေခန့်ဟိပြီး ဂူတော်အမြင့် ပေ (၂၀) ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်ဟိပါရေ ။ စေတီတော်အောက်ခြေမှာ လေးမျက်နှာပုံစံဟိပြီး ပစ္စယံအဆင့်တိကို ရှစ်မျက်နှာဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ ။ ပစ္စယံအလယ်အဆင့်တွင် မုခ်ကပ်တိကို တစ်ခုစီတပ်ဆင်ထားပါရေ ။
ကြေးဝန်းမှ အပေါ်ပိုင်းထီးတော်ကို အဝိုင်းပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ ။ ဂူတော်မှာ ရှစ်မျက်နှာဖြစ်ပြီး ဂူထဲတွင် (၄) ပေကျော်ခန့်မြင့်ရေ  ကျောက်ဆင်းတု တော်တစ်ဆူကို (၂) ပေကျော်ခန့်မြင့်ရေ  ပလ္လင်တော်ပေါ်တွင် ပူဇော်ထားပါရေ ။


==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>8awfq9g2uh62sjmksfgvwbnjx7x5b9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆတ်ရိုးကျချောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2504</id>
    <revision>
      <id>20957</id>
      <parentid>20550</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814498}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1305" sha1="lk3a1lsm2zd57dax8w1a2esyvfylv82" xml:space="preserve">စစ်တွေမြို့ မြောက်ဘက်မှာနယ်နမိတ် သတ်မှတ်ပေးထားရေချောင်း ဖြစ်ရေ။ ဆိပ်ခံတံတားတိဟိပြီး ရခိုင်ဒေသ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဧ ဗဟိုချက်မတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ပြည်တွင်းရေကြောင်း သင်္ဘောဆိပ်တိ၊ သင်္ဘောကျင်းတိ ဟိကတ်ရေ။ တစ်ချိန်ခါက ကမ်းနဖူးတစ်လျှောက် ဆန်စက် ၃၃ စက်အထိ ဟိခရေ။ ဒေချောင်းရေ ကုလားတန်မြစ်သို့ အနောက်မှ စီးဝင်ပြီး၊ မင်းကန်မြစ်သို့ တောင်ဘက်မှ စီးဝင်ရေ။ စုစုပေါင်းရှစ်မိုင်မျှ ရှည်ရေ။ &lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==
[[Category:ရခိုင် ကမ်းခြီတိ‎]]
[[Category:ရခိုင် မြစ်တိ‎]]</text>
      <sha1>lk3a1lsm2zd57dax8w1a2esyvfylv82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ချိန်ကိုက်ပိဋကတ်တိုက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2518</id>
    <revision>
      <id>20958</id>
      <parentid>10429</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716147}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7376" sha1="i1dnqr11jvh3w3287n52erdkkzcyhe5" xml:space="preserve">{{Infobox ရခိုင်ပုထိုးတော်တိ
| အမည် =ချိန်ကိုက်ပိဋကတ်တိုက် 
| ဓာတ်ပုံ = 
| တည်နီရာ=[[မြောက်ဦးမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်]]
| ကုသိုလ်သျှင် = [[မင်းဖလောင်း]]
| တည်ထားခုနှစ် =ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၅၃)ခု၊ အေဒီ (၁၅၉၁)
 }}
==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပါရေ။ ထူပါရုံစေတီတော်ဧ့မြောက်ဘက်၊ ချိန်ကိုက်တံတိုင်းဧ့တောင်ဘက်တွင်ကျရောက်ပါရေ။
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းဖလောင်းမှ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၅၃)ခု၊ အေဒီ (၁၅၉၁) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခ ပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဒေပိဋကတ်တိုက်မှာ မြောက်ဦးမြို့ပေါ်ဟိပိဋကတ်တိုက်(၄၈) လုံးရှိသည့်အနက် (၁) လုံးအပါအဝင်ဖြစ်ပါရေ။ ဒေပိဋကတ်တိုက်ဧ့အနောက်ဘက် တောင်ညိုကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးနီထိုင်ကြရေ သံဃာတော်အသျှင်သူမြတ်တိ အသုံးပြုရန် ဘုရင်မင်းဖလောင်းက တည်ထားလှူဒါန်းခရေ ပိဋကတ်တိုက်တစ်လုံးဖြစ်ရေဟု သိရှိရပါရေ။ ဒေပိဋကတ်တိုက်၌ ရွှေချထားရေ ပိဋကတ်ကျမ်းဂန် ပေ၊ ပုရပိုဒ်တိ၊ လူနန့်ဆိုင်ရေ ကျင့်ထုံး၊ ရဟန်းနန့်ဆိုင်ရေ ကျင့်ထုံး၊ လောကီလောကုတ္တရာနှစ်ဖြာရေ ကျမ်းဂန်တိထားရှိပါရေ။ ပိဋကတ်တိုက်တော်ထဲတွင် ရှေးအခါက ရတနာကိုးပါးဖြင့် သွန်းလုပ်ရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူလည်း စံပ္ပါယ်ခရေဟုသိရှိရပါရေ။ သက္ကရာဇ် (၁၀၀၀) ပြည့်၊ အေဒီ (၁၆၃၈) ခုနှစ်တွင်လည်း လောင်းကြက်စား ငကုသလအမတ်ရေ နရပတိဘွဲ့ကိုခံယူပြီး သီဟိုဠ်မှ ပို့ဆက်လိုက်ရေ ပိဋကတ်တော်တို့ကိုလည်း ထားရှိခပါရေ။ စန္ဒသုဓမ္မရာဇာလက်ထက် (အေဒီ ၁၆၅၂-၁၆၈၄) ခုနှစ်တွင်လည်း အဆိုပါပိဋကတ်တိုက်တော်ကို ထပ်မံမွမ်းမံခရေဟု သိရှိရပါရေ။ ပိဋကတ်ကျမ်းဂန် ပေ၊ ပုရပိုဒ်တို့ကို ထည့်သိုထားရာ အဆောက်အဦဖြစ်ပနာ ပိဋကတ်တိုက်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ချိန်ကိုက်တံတိုင်းအနီးတည်ရှိပနာ ချိန်ကိုက်ပိဋကတ်တိုက်ဟု ခေါ်ပါရေ။ ထူပါရုံစေတီတော်နန့် ချိန်ကိုက်တံတိုင်းအကြား မြေညီပြင်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==

ပိဋကတ်တိုက်တော်ကို ကျောက်တံတိုင်းလေးဘက် ကာရံထားပါရေ။ အရှေ့ဘက်တွင် ဝင်ပေါက်ပါယှိပါရေ။ အောက်ခြီလေးထောင့်တိုင်းတွင် ခိုနန်းချိုးတိနဲ့တွိယှိရပါဧ့။ ကျောက်နံရံလေးဘက်မှာ အပေါ်သို့ ကားထွက်သွား ပါရေ။ အပေါ်ပိုင်းရေ အောက်ခြေထက်ပိုပနာ ကျယ်ကားသွားပါရေ။ အပေါ်ပိုင်းကို ပြာသာဒ်၊ ဘုံအဆင့်ဆင့်တိဖြင့် ထုဆစ်ထားပါရေ။ ဘုံဆင့် (၅) ဆင့်ဟိအဆင့်တိုင်းတွင် ပန်းခက်၊ ပန်းနွယ်၊ စုလစ်မွန်းချွန်၊ စိန်တောင်တိနန့် ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် အနုစိတ်ထုဆစ်ဖန်တီးထားပါရေ။ အောက်ခြေတောင်မြောက်အကျယ် (၁၅) ပေခန့်ရှိပြီး၊ အရှေ့ အနောက်မုခ်ထွက်ပါ (၂၁) ပေခန့်နန့် အမြင့် (၁၈) ပေခန့်ယှိပါရေ။ အောက်ခြေမှ အပေါ်သို့ ကြာပွင့်သဏ္ဌာန်ပွင့်အာပြီး အပြင်နံရံလေးဘက်တွင်လည်း ပန်းပွင့်၊ ပန်းနွယ်၊ ပန်းခက် ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် အလှဆင်ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်ပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ် ပိဋကတ်တိုက် လက်ရာတိထဲတွင် အလွန်လက်ရာပြောင်မြောက်ရေ ပိဋကတ်တိုက်တစ်လုံးပင် ဖြစ်ပါရေ။ ရခိုင့်ကိုယ်ပိုင်ဟန် ဗိသုကာ အဆောက်အဦ တစ်ခုဖြစ်ရေဟုလည်း ဆိုလောက်ပေရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}</text>
      <sha1>i1dnqr11jvh3w3287n52erdkkzcyhe5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခြိတ်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2523</id>
    <revision>
      <id>20959</id>
      <parentid>10448</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827093}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2624" sha1="hqgxom5yq98q2ofq856wc1koydlytyf" xml:space="preserve">==ခြိတ်မြို့(အေဒီ ၁၁၄၂-၁၁၅၄)==
ပုရိန်မြို့တွင် အနန္တသိရိနတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၁၄၂ ခုနှစ်တွင် ၎င်းဧ့ညီ မင်းဘုန်းစား နန်းတက်ရေ။
၎င်းရေ ပုရိန်ကို မနှစ်သက်၍ မြောက်ဘက်ကို ဆန်တက်ပြီး လေးမြို့မြစ်ဧ့ချောင်းလက်ထက်ဖြစ်ရေ ခြိတ်ချောင်း
ဖျားတွင် ခြိတ်မြို့ကို တည်ရေ။ မြောက်ဦးမြို့မှ မြောက်ဘက် (၉)မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိရေ။ လူသူ
အရောက်အပေါက်နည်း၍ ချောင်ကျရေ။ လုံခြုံရီးရ ရွေးခရဟန်တူရေ။ ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံအရ ဧက(၃၀)ခန့်
ကျယ်ဝန်း၍ တစ်ဘက်ကေ ၁၂၀ဝ ပေခန့်ဟိရေ စတုရန်းပုံ နန်းမြို့ဟိရေ။ နန်းမြို့ဧ့အပြင်ဘက်တွင် ကျဉ်းမြောင်း
ရေ ကျုံးငယ်ဖြင့် ဝန်းရံထားရေ။ ဓညဝတီ၊ ဝေသာလီကဲ့သို့ နန်းမြို့အပြင်ဘက်တွင် ပတ်လည်ဝန်းရံထားရေ
မြို့တံတိုင်း မတွိ့ရဘဲ တောင်ဘက်နန်းမြို့ရိုးနန့် ပြိုင်၍တံတိုင်းတစ်ထပ် တွိ့ရရေ။ ပေ ၃၅၀ဝ ခန့်ရှည်ရေ။
ရန်သူတိ တောင်ဘက်အရပ် လေးမြို့ကမ်းမှတဆင့် လာရောက်တတ်ရေကြောင့် ဖြစ်နိုင်ရေ။ ထိုမြို့တွင် မင်း
(၃)ဆက် ၁၂ နှစ်ခန့်သာ နန်းစံကတ်၍ ဖတ်မရ တိ မကျန်ရစ်ခရခြင်း ဖြစ်နိုင်ရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-15)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>hqgxom5yq98q2ofq856wc1koydlytyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂဏန်းသင်္ချာဧ အခြီခံသီအိုရမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2534</id>
    <revision>
      <id>20960</id>
      <parentid>10489</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827113}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7464" sha1="piimqds3e0yccy4j4ku6qk8y71s44mx" xml:space="preserve">
[[ကိန်းသီအိုရီ]]တွင် '''ဂဏန်းသင်္ချာဧ အခြေခံသီအိုရမ်''' (Fundamental theorem of arithmetic) ဆိုသည့် [[ဂဏန်းသင်္ချာ]]တွင် အခြေခံအုတ်မြစ်ဟု ဆိုနိုင်ရေ ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (factorization) နန့် သက်ဆိုင်သည့် နိယာမတစ်ခုဟိရေ။ ဒေသီအိုရမ်ဧ မူရင်းမှာ နိ့စဉ်သုံး [[ကိန်း]]ဂဏန်းတိ၊ (ပို၍ တိတိကျကျဆိုရကေ [[ကိန်း#ကိန်းပြည့်တိ (Integers)|ကိန်းပြည့်တိ]]အစု &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt;၊) နန့်သာ ပတ်သက်ဧ။ ယကေလည်း [[သင်္ချာ]]ပညာ ထွန်းကားကျယ်ပြန့်လာရေနန့်အမျှ ဒေသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုထားသည့် သင်္ချာသဘောတရားတိလည်း ထွန်းကားလာရာ၊ နိ့စဉ်သုံး ကိန်းပြည့်တိအပြင် အခြားအက္ခရာသင်္ချာတည်ဆောက်ပုံ အမြောက်အမြား သာဓကအားဖြင့် ကိန်းပြည့်မြောက်ကိန်းတိ (integer coefficients) သာ သုံးသည့် ပိုလီနိုမီရယ်တိ (polynomials) အစု၊ သင်္ကေတအားဖြင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}[x]&lt;/math&gt;၊ တွင်လည်း ဒေနိယာမ မှန်ရေ။ ဆိုလိုရေမှာ &lt;math&gt;\mathbb{Z}[x]&lt;/math&gt; မှ သုညမဟုတ်သည့်၊ ယူနစ်မဟုတ်သည့် (non unit) ပိုလီနိုမီရယ်တိုင်းကို ထပ်မံဆခွဲ မခွဲနိုင်ရေ ပိုလီနိုမီရယ်တိ (irreducible polynomials) သုံး၍ ဆခွဲ ခွဲနိုင်ရေ။ ထိုဆခွဲပုံတိမှာလည်း (ရှေ့နောက်အစီအစဉ်ကို မကြည့်ကေ) တူညီရေ။ (ဒေတွင် တစ်ထက်ကြီးရေ ကိန်းပြည့်အစား သုညမဟုတ်သည့်၊ ယူနစ်မဟုတ်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်၊ သုဒ္ဓကိန်းအစား ထပ်မံဆခွဲ မခွဲနိုင်ရေ ပိုလီနိုမီရယ် စရေဖြင့် အစားထိုးအသုံးပြုခြင်းမှအပ၊ နိယာမဧ အမြုတေသဘောမှာ အတူတူပင်။)  တွင်လည်း ဒေသီအိုရမ် မှန်ကန်ကြောင်း [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ]]ဧ ကျေးဇူးကြောင့် ဂုအခါ သိလာရရေ။

ဒေနိယာမဧ မူရင်းအဆိုကို အကြမ်းရီးရကေ ဒေပိုင်ဖြစ်ရေ။

'''တစ်ထက်ကြီးသည့် မည်သည့် ကိန်းပြည့် (integer) ကိုမဆို'''
* '''သုဒ္ဓကိန်းအချို့ဧ မြောက်လဒ်အဖြစ် ဆခွဲကိန်း ခွဲနိုင်ရေ၊'''
* '''ဆခွဲကိန်းခွဲရာတွင် မည်သို့ပင်ခွဲစေကာမူ၊ အခါခါခွဲစေကာမူ ရဟိသည့် ဆခွဲကိန်းတိမှာ (ရှေ့နောက်အစီအစဉ်ကို မကြည့်ကေ) အတူတူပင်ဖြစ်ရေ။'''

သာဓကအားဖြင့် ၁၉၆၀ ကိုကြည့်ပါ။ ဒေကိန်း ၁၉၆၀ မှာ တစ်ထက်ကြီးရေ ကိန်းပြည့်ဖြစ်ရေကြောင့် နိယာမဧ ပထမအဆိုအရ ၁၉၆၀ ကို သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း ခွဲ၍ ရကို ရရမည်ဖြစ်ရေ။ အောက်ပါအတိုင်း ဆခွဲကိန်း ခွဲရေ ဆိုပါစို့။

၁၉၆၀ = ၂ x ၂ x ၂ x ၅ x ၇ x ၇

ဆခွဲကိန်းတိအားလုံးမှာ သုဒ္ဓကိန်းတိဖြစ်ပြီး၊ ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ ပါကြောင်း သတိပြုပါ။ ၎င်း ကိန်း ၁၉၆၀ ကိုပင် အောက်ပါအတိုင်း ရီးနိုင်ရေ။

၁၉၆၀ = ၅ x ၂ x ၂ x ၇ x ၂ x ၇

ဆခွဲကိန်းတိအားလုံးမှာ သုဒ္ဓကိန်းတိဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကိန်းတိကို ပထမအကြိမ် ဆခွဲကိန်းခွဲစဉ်အခါကဲ့သို့ ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီမထားကေလည်း ပါဝင်သည့် သုဒ္ဓကိန်းတိကို ရေတွက်ပါက၊ ပထမအကြိမ်မှာကဲ့သို့ပင် ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ နန့် ၇ နှစ်ခါပင် ဖြစ်ရေ။ (ဂုဖော်ပြထားရေ ဆခွဲကိန်း စီစဉ်ပုံနှစ်မျိုးမှာ ဖြစ်နိုင်သမျှ အစီအစဉ် အမျိုး ၆၀ စနစ်တကျ ရေတွက်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုနိုင်မည့် [[ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ်]] (combinatorics) ဘာသာရပ်သုံး၍ &lt;math&gt;\dfrac{6!}{3!1!2!}=60&lt;/math&gt; ဟုတွက်ခြင်းဖြစ်ရေ။ ထဲမှ နှစ်ခုသာရေဖြစ်ရေ။ ၎င်း အစီအစဉ် အမျိုး ၆၀ ထဲမှ မည်သည့် အစီအစဉ်တွင်မဆို ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ ပါကို ပါရမည်ပင်။) ဒေပိုင် ဆခွဲကိန်းတိ အစီအစဉ် မတူညီစေကာမူ ပါဝင်သည့် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းတိ (၂၊ ၅ နန့် ၇) တူညီခြင်းနန့် ၎င်းသုဒ္ဓဆခွဲကိန်း တစ်ခုချင်းစီဧ မြောက်လဒ်တွင် ပါဝင်မှု အကြိမ်အရေအတွက် (၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ) တူညီခြင်းကို '''ဆခွဲကိန်းတိမှာ (ရှေ့နောက်အစီအစဉ်ကို မကြည့်ကေ) အတူတူပင်ဖြစ်ရေ၊''' အင်္ဂလိပ်ဖြင့် &quot;prime factors are unique up to the order&quot; ဟု ခေါ်ရေ။


[[Category:ကိန်းသီအိုရီ]]</text>
      <sha1>piimqds3e0yccy4j4ku6qk8y71s44mx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျပန်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2567</id>
    <revision>
      <id>20681</id>
      <parentid>10734</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q17}}</comment>
      <origin>20681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229971" sha1="mxjxvpufuzbmpu5sy3jlzz93f1d5gz1" xml:space="preserve">{{Infobox country
| နိုင်ငံနာမည်အပြည့် = ဂျပန်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်
| နာမည်_ရင်း = {{Native name|ja|日本国|italics=off}}&lt;br&gt;{{Small|{{Transl|ja|Nippon-koku}} or {{Transl|ja|Nihon-koku}}}}
| common_name = ဂျပန်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်
| image_flag             = Flag of Japan.svg
| alt_flag               = Centered deep red circle on a white rectangle
| image_coat             = Imperial Seal of Japan.svg
| alt_coat               = Golden circle subdivided by golden wedges with rounded outer edges and thin black outlines
| symbol_type            = Imperial Seal
| other_symbol = &lt;div style=&quot;padding:0.2em;&quot;&gt;[[File:Goshichi no kiri.svg|80px|Seal of the Office of the Prime Minister and the Government of Japan]]&lt;/div&gt;
| other_symbol_type = အစိုးရ စည်းတံဆိပ်
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = 
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{Nihongo|&quot;[[ကီမီဂါယို]]&quot;|君が代|italics=off}}&lt;br&gt;&quot;အသင်ဧ ခေတ်&quot;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;{{Center|[[File:Kimi ga Yo instrumental.ogg]]}}&lt;/div&gt;
| ပုံ_နီရာ = 
| alt_map = Projection of Asia with Japan's Area colored green
| map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်ကို အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြင့်ဖော်ပြထားပြီး ပိုင်ဆိုင်ရေဟုဆိုကေလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမဟိရေ မြေကို အစိမ်းနုဖြင့် ဖော်ပြထားရေ။
| မြို့တော် = [[တိုကျိုမြို့]] (東京)
| coordinates = {{Coord|35|41|N|139|46|E|type:city}}
| အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော်
| အကြီးဆုံးပြည်နယ် = 
| ရုံးသုံးဘာသာတိ = [[ဂျပန်ဘာသာစကား|ဂျပန်]]
| demonym = Japanese
| government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]] [[:en:constitutional monarchy|စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]]
| leader_title1 = [[ဂျပန် ဧကရာဇ်|ဧကရာဇ်]]
| leader_name1 = [[နာရူဟီတို]]
| leader_title2 = [[ဂျပန်နိုဘုရင်နိုင်ငံတော်ဧ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]
| leader_name2 = [[ဖူမီအို ခီဟိဒ]]
| legislature = [[ဒိုင်းယက်လွှတ်တော်]]
| upper_house = [[:en:House of Councillors (Japan)|House of Councillors]]
| lower_house = [[:en:House of Representatives (Japan)|House of Representatives]]
| sovereignty_type = [[ဂျပန်နိုင်ငံဧ သမိုင်း|တည်ထောင်ခြင်း]]
| established_event1 = [[:en:Yamato Dynasty|ဧကရာဇ်မင်းဆက်ထူထောင်ခြင်း]]
| established_date1 = ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက် ၆၆၀ ဘီစီ
| established_event2 = [[:en:Meiji Constitution|မေဂျီအခြီခံဥပဒေ]]
| established_date2 = ၁၈၉၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်
| established_event3 = {{Nowrap|[[ဂျပန်နိုင်ငံဧ ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေ|လက်ဟိဖွဲ့စည်းပုံ]]}}
| established_date3 = ၁၉၄၇ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်
| area_km2 = ၃၇၇,၉၇၅
| area_footnote = &lt;ref name=&quot;area-2019&quot;&gt;{{Cite web|script-title=ja:令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html|publisher=Geospatial Information Authority of Japan|language=ja|date=December 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415123703/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html|archive-date=April 15, 2020|url-status=dead|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|accessdate=26 September 2021|archivedate=15 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415123703/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html}}&lt;/ref&gt;
| percent_water = ၁.၄ (၂၀၁၅ ခုနှစ်အရ)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=October 11, 2020|publisher=OECD|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}&lt;/ref&gt;
| area_rank = ၆၂ &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| population_estimate = {{Decrease neutral}} ၁၂၅,၃၆၀,၀၀၀&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Population Estimates Monthly Report July 2021)|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html|publisher=Statistics Bureau (Japan)|date=July 20, 2021}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_rank = ၁၁
| population_estimate_year = ၂၀၂၁
| population_census = ၁၂၆,၂၂၆,၅၆၈&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.e-stat.go.jp/en/stat-search/files?page=1&amp;layout=datalist&amp;toukei=00200521&amp;tstat=000001136464&amp;cycle=0&amp;year=20200&amp;month=24101210&amp;tclass1=000001136465&amp;tclass2=000001154388&amp;tclass3val=0|title=2020 Population Census Preliminary Tabulation|accessdate=June 26, 2021|publisher=Statistics Bureau (Japan)}}&lt;/ref&gt;
| population_census_year = ၂၀၂၀
| population_census_rank = 
| population_density_km2 = ၃၃၄
| population_density_rank = ၂၄
| GDP_PPP = {{Increase}} $၅.၅၈၆ ထရီလီယံ&lt;ref name=&quot;IMFWEOJP&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=158,&amp;s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2019&amp;ey=2026&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1|title=World Economic Outlook database: April 2021|publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]]|date=April 2021}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = ၂၀၂၁
| GDP_PPP_rank = ၄
| GDP_PPP_per_capita = {{Increase}} $၄၄,၅၈၅
| GDP_PPP_per_capita_rank = ၂၇
| GDP_nominal = {{Increase}} $၅.၃၇၈ ထရီလီယံ&lt;ref name=&quot;IMFWEOJP&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year = ၂၀၂၁
| GDP_nominal_rank = ၃
| GDP_nominal_per_capita = {{Increase}} $၄၂,၉၂၈
| GDP_nominal_per_capita_rank = ၂၃
| Gini = ၃၃.၄ &lt;!-- Number only. --&gt;
| Gini_year = ၂၀၁၈
| Gini_change = decrease&lt;!-- Increase/decrease/steady. --&gt;
| Gini_ref = &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm|title=Inequality - Income inequality - OECD Data|publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)|access-date=25 July 2021}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank = ၇၈
| HDI = ဝ.၉၁၉ &lt;!-- Number only, between 0 and 1. --&gt;
| HDI_year = ၂၀၁၉&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year. --&gt;
| HDI_change = increase &lt;!-- Increase/decrease/steady. --&gt;
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=December 15, 2020|accessdate=December 15, 2020}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ၁၉
| currency = [[ဂျပန် ယန်း]] (¥)
| ဗဟိုဘဏ် = 
| time_zone = [[ဂျပန် စံတော်ချိန်|JST]]
| utc_offset = +09:00
| drives_on = ဘယ်
| calling_code = [[ဂျပန်နိုင်ငံဟိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်တိ|+၈၁]]
| cctld = [[.jp|.jp]]
| official_website = &lt;!----- do not add www.japan.go.jp – The article is about the country, not the government -----&gt;|today
}}
'''ဂျပန်နိုင်ငံ'''({{Lang-ja|日本; နိဟွန်}}၊ တရားဝင်နာမည်: {{Lang-ja|日本国; နိဟွန်းကိုကု}})ရေ အရှေ့အာရှတွင်ဟိရေ ကျွန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း၌ တည်ဟိပြီး ဂျပန်ပင်လယ်၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ [[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|မြောက်ကိုရီးယား]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]နန့် [[ရုရှား]]ရို့ဧ အရှေ့ဘက်တွင် ဟိပြီး မြောက်ဘက်ဟိ အိုဟွတ်ပင်လယ်မှတောင်ဘက် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်နန့် [[ထိုင်ဝမ်]]ရို့အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ဟိရေ။ ဂျပန်ဧ နာမည်ကို ဖော်ကျူးထားရေ စာလုံးမှာ &quot;နေပင်; နေမြစ်; နေဧ အရင်းအမြစ်&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။

ဂျပန်ရေ ကျွန်းပေါင်း ၆၈၅၂ကျွန်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုနိုင်ငံဖြစ်ရေ။ အကြီးဆုံးကျွန်းတိမှာ [[ဟွန်ရှူး]](本州)၊ [[ဟော့ကိုင်းဒိုး]](北海道)၊ [[ကျူရှူး]] (九州) [[နန့် ရှီကိုကူး]] (四国) ရို့ဖြစ်ကတ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံဧ မြေနီရာစုစုပေါင်းဧ ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှဟိရေ။ ဟွန်းရှူးကျွန်းပေါ်တွင် မြို့တော်တိုကျိုနန့် အခြားအိုဆာကာ၊ကျိုတို ကဲ့သို့မြို့ကြီးတိလည်းဟိရေ။ ကျွန်းအများစုမှာ တောင်ထူထပ်ပြီးအများအပြားမှာ မီးတောင်တိဖြစ်ကတ်ပြီး မီးတောင်ပေါင်း၁၁၀ဟိရေ။ ထိုမီးတောင်တိအနက် မီးတောင်၄၇ခုရေ မီးတောင်သျှင်တိဖြစ်ရေဟု သိပ္ပံပညာသျှင်တိက ဆိုကတ်ရေ။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျပန်ဧ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်ရေ [[ဖူဂျီတောင်]] (富士山) ရေ [[မီးတောင်]]တစ်ခုဖြစ်ရေ။ 

ဂျပန်ရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒဿမမြောက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၁၂၈ သန်းမျှဟိရေ။  တိုကျိုမြို့ရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးမြို့ကြီးတိထဲတွ င်ပါဝင်ရေ။ မြို့တော်ဖြစ်ရေ တိုကျို့မြို့ကိုစီရင်စု(၃)ခုဖြင့်ဖွဲစည်းထားကာ ခန့်မှန်းလူဦးရေ သန်း ၃်၈.၁၄ နီထိုင်ကတ်ရေ။

ရှေးဟောင်းသုတေသန လေ့လာချက်တိအရ [[ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း]] အချိန်ကာလကပင် ဂျပန်ကျွန်းတိ ပေါ်တွင် လူတိ နီထိုင်လျက် ဟိကြောင်း သက်သေအထောက်အထားတိ တွိ့ဟိရရေ။ ဂျပန်ဟူရေ နာမည်နာမကို သမိုင်းမှတ်တမ်းအဖြစ် ပထမအေဒီရာစုနှစ်မှ တရုတ်သမိုင်းစာအုပ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် တွိ့ဟိရပြီး အကျဉ်းချုံးသာ ဖော်ပြထားရေ။

အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ တသီးတသန့် နေခပြီးနောက် ပြင်ပကမ္ဘာမှ လွှမ်းမိုးမှုတိ ရောက်ဟိလာခြင်းရေ ဂျပန်သမိုင်းဧ သွင်ပြင်လက္ခဏာပင်ဖြစ်ရေ။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဂုလက်ဟိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေကို စတင်သုံးစွဲသည့် အချိန်မှစ၍ ဂျပန်ရေ ဘုရင်ဟိရေ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်နန့် ဒိုင်းယက်ခေါ် လူထုကိုယ်စားလှယ်တိဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရေ အထက်နန့် အောက်လွှတ်တော်ရို့ တပေါင်းတစည်းတည်းအုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ကို ထိန်းသိမ်းကျင့်သုံးလာခရေ။

ဂျပန်ရေ အဓိက စီးပွားရီး အင်အားစုဖြစ်ပြီး nominal GDP (စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်တန်ဖိုး) အရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး စီးပွားရီးစနစ်ဖြစ်ပြီး တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဝယ်အားဟိသည့် နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ ဂျပန်ရေ ကုလသမဂ္ဂ၊ G8၊ G4၊ OECD နန့် [[APEC]] ရို့ဧ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကာကွယ်ရီးသုံးငွေ ပဉ္စမမြောက် အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္တမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်စည်တင်ပို့သူဖြစ်ပြီး ဆဋ္ဌမမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်စည် တင်သွင်းသူဖြစ်ရေ။ ဂျပန်ရေ လူနေမှု အဆင့်အတန်း မြင့်မားရေ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ လူထုဖွံဖြိုးမှုကိန်းညွှန်းနိုင်ငံတိ စာရင်းတွင် အဆင့် ၈ ဟိရေ။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နည်းပညာ၊ စက်ပစ္စည်းနန့် စက်ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တိတွင် ဦးစီးဦးဆောင်သည့် နီရာမှဟိရေ နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ ကုလသမဂ္ဂနန့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရီးအဖွဲ့ဧ ခန့်မှန်းချက်အရ လူ့သက်တမ်းအရှည်ဆုံးနန့် ကလေးသူငယ်သေဆုံးမှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ရေ။

''[[ကီမီဂါယော့]]''ရေ ဂျပန်ပြည်ဧ နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြစ်ရေ။ ဒေသီချင်းရေ [[ဂျပန်အင်ပါယာ]]ဧ နိုင်ငံတော်သီချင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ဂျပန်ဧကရာဇ်ဧ ဘုန်းတော်ဘွဲ့တေးလည်းဖြစ်ရေ။

== အခေါ်အဝေါ် ==
အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ဂျပန်နိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုကေလည်း ဂျပန်ဘာသာ စကားတွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို နိပွန် သို့မဟုတ် နိဟွန်း ဟုခေါ်ဆိုကတ်ပြီး ထိုနာမည် နှစ်ခုစလုံးကို ဂျပန် ခန်းဂျီး အက္ခရာဖြင့် ( 日本) ဟု ရီးရေ။ ဂျပန်တွင် နိပွန် ဆိုရေ နာမည်ကို ရုံးသုံးအတွက် အသုံးတိကတ်ပြီး ဂျပန်ယန်းငွေ၊ စာတိုက်တံဆိပ်ခေါင်း နန့် နိုင်ငံတကာ အားကစားပွဲတိတွင် သုံးနှုန်းလေ့ ဟိကတ်ရေ။ နိဟွန်း ဆိုရေ အခေါ်အဝေါ်ကိုမူ ဂနိခေတ် စကားပြောတိတွင် သုံးကတ်ရေ။ ဂျပန် လူမျိုးရို့ကို သူရို့ဘာသာ ဂျပန် ဘာသာစကားဖြင့် နိဟွန်းဂျင်း ဟု လည်းကောင်း၊ ဂျပန်ဘာသာကို နိဟွန်းဂေါ့ ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုလေ့ ဟိပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ နေအမျိုးအနွယ်ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး တစ်ခါတရံ နေထွက်ရာတိုင်းပြည် (Land of the Rising Sun) ဟု ဘာသာပြန်ဆိုတတ်ကတ်ရေ။ ထိုအသုံးအနှုန်းမှာ တရုတ်ပြည်ဟိ ဂျပန်သံတမန်တိမှ စတင်ခခြင်း ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံနန့် နှိုင်းယှဉ်ကေ ဂျပန်က ပို၍ ရှေ့ဘက်သို့ ကျခြင်းကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်ရေ။

== သမိုင်းကြောင်း ==
{{Main|ဂျပန်သမိုင်း}}
=== [[သမိုင်းမတင်မီခေတ်]] နန့် ရှေးခေတ် သမိုင်းကြောင်း ===
[[File:Horyu-ji11s3200.jpg|thumb|left|200px|ဟိုးယူးဂျိ မှ ရွှေခန်းမ နန့် ငါးထပ်ဘုရား ရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး သစ်သားအဆောက်အအုံတိတွင် ပါဝင်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံဧ အမျိုးသားရီးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာ နီရာနန့် [[ယူနက်စကို]]မှ ကမ္ဘာ့အမွေခံနီရာတိ စာရင်းဝင် ဖြစ်ရေ။]]

ဂျပန်ကျွန်းစုတွင် လူသားရို့ အခြီချနီထိုင်ခသည့် လက္ခဏာကို [[ကျောက်ခေတ်ဟောင်း]] ကာလ ဘီစီ ၃၀,၀၀၀ ခန့်က ပင်တွိ့ဟိရရေ။ ယပြီးနောက်တွင် ဂျိုမွန်ကာလ ဘီစီ ၁၄,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ [[ကျောက်ခေတ်လယ်]] နန့် [[ကျောက်ခေတ်သစ်]] ကာလဟိ ဂနိခေတ် အအီနု လူမျိုးနန့် ယာမာတိုလူမျိုး &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Matsumara|first=Hirofumi; Dodo, Yukio|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/117/2/117_080325/_article |title=Dental characteristics of Tohoku residents in Japan: implications for biological affinity with ancient Emishi|journal=Anthropological Science|year=2009|volume=117|issue=2|pages=95–105|doi=10.1537/ase.080325|last2=Dodo|first2=Yukio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hammer|first=Michael F., et al|url=http://www.nature.com/jhg/journal/v51/n1/abs/jhg20068a.html |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer Y chromosomes|journal=Journal of Human Genetics|year=2006|volume=51|issue=1|pages=47–58|doi=10.1007/s10038-005-0322-0|pmid=16328082|last2=Karafet|first2=TM|last3=Park|first3=H|last4=Omoto|first4=K|last5=Harihara|first5=S|last6=Stoneking|first6=M|last7=Horai|first7=S}}&lt;/ref&gt; ရို့ဧ ဘိုးဘေးတိ ဖြစ်ကတ်ရေ တစ်နီရာမှ တစ်နီရာသို့ အမြဲတစေ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုတော့ဘဲ ကျောက်ဂူတွင်း နီထိုင်ရေ မုဆိုးနန့် ပစ္စည်းယှာဖွီသူရို့ဧ အကြွင်းအကျန်တိ နန့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရီး လုပ်ငန်းရို့ဧ အကြွင်းအကျန်တိကို တွိ့ရရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Travis|first=John|title= Jomon Genes|url=http://www.pitt.edu/~annj/courses/notes/jomon_genes.html|publisher=University of Pittsburgh|accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt; ထိုကာလမှ ရွှံ့ဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး အလှဆင်ထားရေ ခွက်တိရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစောဆုံးရေ [[အိုးလုပ်ငန်း]]မှ လက်ရာတိပင် ဖြစ်ရေ။ ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်တွင် ယာယိုအီ လူမျိုးရို့ ဂျပန်ကျွန်းတိသို့ ရောက်ဟိလာကတ်ပြီး ဂျိုမွန်လူမျိုးရို့နန့် ရောနှောနီထိုင်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Denoon|first=Donald; Hudson, Mark|title=Multicultural Japan: palaeolithic to postmodern|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=0-521-00362-8|pages=22–23}}&lt;/ref&gt;

ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် စတင်ရေ ယာယိုအီ ကာလတွင် အလေ့အထအသစ်တိ စတင်မိတ်ဆက်လာရေကို တွိ့ရရေ။ ၎င်းရို့မှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Road of rice plant|url=http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html|publisher=[[National Science Museum of Japan]]|accessdate=January 15, 2011|archivedate=30 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430010530/http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html}}&lt;/ref&gt; အိုးလုပ်ငန်း ပုံစံအသစ်&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kofun Period|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/kofu/hd_kofu.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt; နန့် သတ္တုပညာ ရို့ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယား နန့် တရုတ်မှ ရွှေ့ပြောင်းလာရေသူရို့ ယူဆောင်လာခြင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yayoi Culture|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/yayo/hd_yayo.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံနန့် ပတ်သက်သည့် အစောဆုံး မှတ်တမ်းကို တရုတ်လူမျိုးရို့ဧ &quot;ဟန်မှတ်တမ်း&quot; ဟုခေါ်ရေ တရုတ်သမိုင်းမှ&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Takashi | first=Okazaki | last2=Goodwin | first2=Janet | title=The Cambridge history of Japan, Volume 1: Ancient Japan | year=1993 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=0-521-22352-0 | page=275 | chapter=Japan and the continent}}&lt;/ref&gt; တဆင့် တွိ့ရရေ။ တရုတ်ရို့ဧ &quot;ပြည်ထောင် ၃ ခု မှတ်တမ်း&quot; ဟု နာမည်ရရေ သမိုင်းစာအုပ်အရ အေဒီ ၃ရာစုတွင် ဂျပန်ကျွန်းစုပေါ်မှ အင်အားအကောင်းဆုံး တိုင်းပြည်ကို ယာမာတိုင်းကိုကု ဟု ခေါ်ရေဟု ဆိုရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဂျပန်နိုင်ငံနန့် စတင် ရောက်ဟိလာရေမှာ ကိုရီးယား ပတ်ချဲ တိုင်းပြည်မှ ဖြစ်ရေ။ ယကေလည်းလည်း နောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုးတက် ပြန့်ပွားလာမှုတွင် တရုတ်ရို့ဧ လွှမ်းမိုးမှု များစွာ ပါဝင်လီရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |editor=Brown, Delmer M.|year=1993 |title=The Cambridge History of Japan |publisher=Cambridge University Press |pages=140–149}}&lt;/ref&gt; အစောပိုင်းက လက်မခံမှုတိဟိကေလည်း နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားတိက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပြန့်ပွားအောင် လုပ်ဆောင်လာကတ်ပြီး အာဆုကာ ခေတ် (၅၉၂-၇၁၀) သို့ ရောက်ရေ အခါတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံ လာကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Japanese Experience: A Short History of Japan |first=William Gerald|last=Beasley |publisher=University of California Press |year=1999 |page=42 |isbn=0-520-22560-0 }}&lt;/ref&gt;

၈ ရာစုနှစ် နာရာခေတ် (၇၁၀-၇၈၄) သို့ ရောက်ရေအခါတွင် ဟဲအိဂျို နန်းတော် (ဂနိခေတ် နာရာ နီရာ) နီရာကို ဗဟိုပြု၍ အင်အား အလွန်ကောင်းရေ ဂျပန်တိုင်းပြည် ဖြစ်ပေါ်လာခရေ။ နာရာခေတ်မှစ၍ ဂျပန်စာပေ အစပျိုးလာခပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာပေါ် အခြီခံရေ ဂျပန် အနုပညာ နန့် ဗိသုကာပညာရပ်ရို့ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Conrad|last=Totman |year=2002 |title=A History of Japan |publisher=Blackwell |pages=64–79 | isbn=978-1-4051-2359-4}}&lt;/ref&gt; ၇၃၅-၇၃၇ ကြား ဖြစ်ပွားခရေ ကျောက်ရောဂါ ကပ်ကြီးကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေ သုံးပုံတစ်ပုံခန့် သေဆုံးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hays|first=J.N.|title=Epidemics and pandemics: their impacts on human history|url=https://archive.org/details/cruisersbattlecr00osbo|year=2005|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=1-85109-658-2|page=[https://archive.org/details/cruisersbattlecr00osbo/page/31 31]}}&lt;/ref&gt; ၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ကန်မူးမင်းက မြို့တော်ကို နာရာမှ နာဂါအိုကာကျိုး နီရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခပြီး ထိုမှ တဆင့် ဂနိခေတ် [[ကျိုတိုမြို့]] နီရာ ဖြစ်ရေ ဟဲအိအန်ကျိုး သို့ ၇၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခရေ။

[[File:Mōko Shūrai Ekotoba Mongol Invasion Takezaki Suenaga 2 Page 5-7.jpg|thumb|မွန်ဂိုရို့ ဂျပန်သို့ ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဆာမူရိုင်းတိ မွန်ဂိုရို့နန့် ရင်ဆိုင်နေစဉ်။ ကာမိကာဇဲဟု နာမည်ရရေ တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း နှစ်ခုက ဂျပန်ရို့ကို မွန်ဂိုတပ်ရို့ဧ ရန်မှ ကာကွယ်ပီးခရေဟု ဆိုရေ။]]
ထိုအချိန်မှစ၍ ဟဲအိအန် ခေတ် (၇၉၄-၁၁၈၅) စတင်ခပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ တသီးတခြားဖြစ်ရေ ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု ခိုင်မာစွာ ပေါ်ထွန်းလာခကာ အနုပညာ၊ အိုးလုပ်ငန်း နန့် ဘာသာစကားရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ လေဒီ မူရာဆာကီဧ ဂန်းဂျိ ပုံပြင်တိနန့် ဂျပန်နိုင်ငံတော် သီချင်းဖြစ်ရေ ကိမိဂါရိုရို့ကို ထိုအချိန်က ရီးသားခကြခြင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Conrad|last=Totman |year=2002 |title=A History of Japan |publisher=Blackwell |pages=79–87, 122–123 | isbn=978-1-4051-2359-4}}&lt;/ref&gt;

ဟဲအိအန်ခေတ်အတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြန့်ပွားလာခပြီး အဓိကအားဖြင့် ဂိုဏ်းနှစ်ခု ဖြစ်ရေ ဆိုင်ချိုးဧ တန်ဒိုင်းဂိုဏ်း နန့် ကူးကိုင်းဧ သျှင်ဂုံဂိုဏ်းရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာဧ ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု ဖြစ်ရေ သန့်သျှင်းရေမြေဧ ဗုဒ္ဓဝါဒ (ဂျိုဒိုရှူး ၊ ဂျိုဒိုသျှင်ရှူး ) မှာ ၁၁ ရာစုဧ နောက်တစ်ဝက်တွင် အလွန် ထင်ရှားလာခရေ။

=== မြေသျှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ်ကာလ ===
ဂျပန်ရို့ဧ မြေသျှင်ပဒေသရာဇ် ခေတ်ကာလမှ [[ဆာမူရိုင်း]] ဟုခေါ်ရေ အုပ်ချုပ်သူ စစ်သူရဲတိ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနန့် ထင်ရှားလာခြင်းရို့ဖြင့် အစပျိုးခရေ။ ၁၁၈၅ ခုနှစ် ဂန်ပီးစစ်ပွဲအတွင်း တိုင်ရာ မျိုးနွယ်စုရို့ ရှုံးနိမ့်ခပြီးနောက် ဟဲအိကဲပုံပြင်တိအရ ဆာမူရိုင်း မိနာမိတို နော့ ယိုရီတိုမိုကို [[ရှိုးဂန်း]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခပြီး ကမာကူရာ တွင် အခြီစိုက် အုပ်ချုပ်ခရေ။ သူ သေဆုံးပြီးနောက် ဟိုဂျို မျိုးနွယ်စုရေ ရှိုးဂန်း တိအတွက် အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်လာခရေ။ ကမာကူရာ ခေတ် (၁၁၈၅-၁၃၃၃) အတွင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်မိတ်ဆက်ခပြီး ဆာမူရိုင်းအလွှာတိ ကြားတွင် ရေပန်းစားလာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=106–112}}&lt;/ref&gt;  ကမာကူရာ ရှိုးဂန်းရို့က ၁၂၇၄ နန့် ၁၂၈၁ တွင် မွန်ဂို ကျူးကျော်သူရို့ကို တွန်းလှန်ခကေလည်း နောက်ဆုံးတွင် ဂိုဒိုင်ဂိုမင်းမှ နောက်ဆုံးတွင် သူရို့အား ဖယ်ရှားပစ်ခရေ။ ဂိုဒိုင်ဂိုမင်းရေ ၁၃၃၆တွင် အာရှီကာဂါ တာကာအူဂျီ အား ရှုံးနိမ့်ခရေ။

[[File:Samurai-Edo-Customs-1798-Shiji-no-Yukikai.png|thumb|left|ဆာမူရိုင်းရို့ရေ အရပ်သားရို့ကို အသေးအဖွဲစော်ကားမှုတိနန့်ပင် သတ်ဖြတ်တတ်ကြအတွက်နန့် အဲဒိုခေတ် (၁၇၉၈)အတွင်း ဂျပန်ပြည်သူရို့က အကြီးအကျယ် ကြောက်ရွံ့ကတ်ရေ။]] 
အာဟိကာဂါ တာကာအူဂျီက မူရိုမာချီ ၊ ကျိုတိုတွင် ရှိုးဂန်းနိတ် ကို တည်ထောင်ခပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မူရိုမာချီခေတ် (၁၃၃၆-၁၅၇၃) စတင်ခရေ။ အာရှီကာဂါ ရှိုးဂန်းနိတ် ရေ အာဟိကာဂါ ယိုရှီမိဆု လက်ထက်တွင် ဂုဏ်ရောင် ထွန်းပြောင်ခပြီး ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြီခံရေ ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်မြင့်မားခရေ။ ထိုမှတဆင့် ဟီဂါဟိယာမ ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာခပြီး ၁၆ ရာစုတိုင်အောင် တိုးတက် မြင့်မားခရေ။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ နောက် ဆက်ခံရေ အာဟိကာဂါ ရှိုးဂန်းတိရေ ဒိုင်မျိုဟုခေါ်ရေ မြေသျှင်ပဒေရာဇ် စစ်ခေါင်းဆောင်တိကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခခြင်း မဟိဘဲ ၁၄၆၇ တွင် အိုးနင်စစ်ပွဲဟု ခေါ်ရေ ပြည်တွင်းစစ် စတင်ခကာ ရာစုနှစ်တစ်ခုစာ ကြာသည့် ဆန်ဂိုးကုခေတ် ဟုခေါ်ရေ ပြည်ထောင်စစ်ပွဲတိ စတင်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |first=George|last=Sansom |year=1961 |title=A History of Japan: 1334–1615 |url=https://archive.org/details/historyofjapan00sans|publisher=Stanford University Press|pages=[https://archive.org/details/historyofjapan00sans/page/42 42], 217 | isbn=0-8047-0525-9}}&lt;/ref&gt;

၁၆ရာစု အတွင်းတွင် ပေါ်တူဂီမှ ကုန်ရေတိနန့် ခရစ်ယာန် သာသနာပြုတိ ဂျပန်သို့ ရောက်ဟိလာခပြီး ဂျပန်နန့် အနောက်တိုင်းရို့အကြား ကုန်သွယ်ရီးနန့် ယဉ်ကျေးမှု တိုက်ရိုက်ဖလှယ်ခြင်း စတင်ခရေ။ အိုဒါ နိုဘူနာဂါရေ အခြား ဒိုင်မျိုတိကို ဥရောပ နည်းပညာနန့် လက်နက်တိကို အသုံးပြု၍ အောင်နိုင်ခရေ။ ၁၅၅၂ ခုနှစ် သူ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ဆက်ခံသူ တိုယိုတိုမီ ဟီဒဲယိုရှီက ၁၅၉၀တွင် နိုင်ငံကို ပေါင်းစည်းခရေ။ ဟီဒဲယိုရှီက ကိုရီးယားကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကျူးကျော်ခရေ။ ကိုရီးယားနန့် မင်မင်းဆက်ဧ တရုတ်တပ်တိကို ရှုံးနိမ့်ပြီး ဟီဒဲယိုရှီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဂျပန်တပ်တိ ကိုရီးယားမှ ၁၅၉၈ တွင် ဆုတ်ခွာလာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Stephen|last=Turnbull|year=2002 |title=Samurai Invasion: Japan's Korean War |url=https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn|publisher=Cassel |page=[https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn/page/227 227]| isbn=978-0-304-35948-6}}&lt;/ref&gt; ထိုခေတ်ကို အာဇူချီ-မိုမိုယာမာခေတ် (၁၅၇၃-၁၆၀၃) ဟု ခေါ်ရေ။
[[File:Japan map 1783.jpeg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံဧ မြေပုံကို ပြန်လည် ထွင်းထုထားပုံ]]
တိုဂူဂါဝါ အိအဲယာဆု ရေ ဟိဒဲယိုရှီဧ သားအရွယ်မရောက်မီ ယာယီအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် အမှုထမ်းခပြီး သူဧ နီရာကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံရီးနန့် စစ်ရီး ထောက်ခံမှု ရဟိစီရန် ပြုလုပ်ခရေ။ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားရေ အခါတွင် သူရေ ၁၆၀၀ ခုနှစ်၌ ပြိုင်ဘက် မျိုးနွယ်စုရို့ကို ဆဲကိဂါဟာရ စစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရခရေ။ အိအဲယာဆုရေ ၁၆၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှိုးဂန်းအဖြစ် ခန့်အပ်ခရပြီး အဲဒိုခေါ် ဂနိခေတ်တိုကျို နီရာတွင် တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် ကို တည်ထောင်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Turnbull|first=Stephen|title=Toyotomi Hideyoshi|url=https://archive.org/details/toyotomihideyosh00turn_184|year=2010|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84603-960-7|page=[https://archive.org/details/toyotomihideyosh00turn_184/page/n62 61]}}&lt;/ref&gt; တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် ရေ ဘူကဲ ရှိုဟတ်တို အပါအဝင် စည်းမျဉ်းတိကို ချမှတ်ခပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒိုင်မျိုတိ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက် လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=142–143}}&lt;/ref&gt; ၁၆၃၉ ခုနှစ်တွင် ဆာကိုကု ဟုခေါ်ရေ တံခါးပိတ် ဝါဒ ပေါ်လစီကို ရာစုနှစ် ၂ ခုခွဲမျှ ကြာအောင် ကျင့်သုံးခပြီး  အားပျော့ရေ နိုင်ငံရီးဆိုင်ရာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု အချိန်ကာလ ဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ် (၁၆၀၃-၁၈၆၈) အဖြစ် တည်ဟိခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Toby|first=Ronald P.|title=Reopening the Question of Sakoku: Diplomacy in the Legitimation of the Tokugawa Bakufu|journal=Journal of Japanese Studies|year=1977|volume=3|issue=2|pages=323–363|doi=10.2307/132115}}&lt;/ref&gt;  ရန်းဂါးကု ဟုခေါ်ရေ အနောက်တိုင်း သိပ္ပံပညာတိကို နာဂါဆာကီဟိ ဒတ်ချ်ရို့ စုဝီးရာ ဖြစ်ရေ ဒဲဂျီးမားမှ တဆင့်  ဆက်လက်လေ့လာခရေ။ အဲဒိုခေတ်တွင် ကိုကုဂကု (အမျိုးသားရီး ဘာသာ) ဟုခေါ်ရေ ဂျပန်ရို့မှ ဂျပန်နိုင်ငံ အကြောင်း လေ့လာရေ ဘာသာရပ်လည်း တိုးတက် ထွန်းကားလာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ohtsu|first=M.|title=Japanese National Values and Confucianism|journal=Japanese Economy|year=1999|volume=27|issue=2|pages=45–59|doi=10.2753/JES1097-203X270245|last2=Ohtsu|first2=Makoto}}&lt;/ref&gt;

=== ခေတ်သစ်ကာလ ===
၁၈၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အမေရိကန် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးချုပ် မက်သယူးပယ်ရီရေ အမေရိကန်ရေတပ်မှ သင်္ဘောနက်ဟု ဂျပန်ရို့ခေါ်ရေ အနောက်တိုင်း သင်္ဘောတိဖြင့် ရောက်ဟိလာပြီး ကာနာဂါဝါ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဂျပန်ရို့ကို ဖိအားပီး၍ ပြင်ပကမ္ဘာနန့် ဆက်သွယ်စီခရေ။ ဘာကူမတ်ဆု ခေတ်အတွင်း နောက်ဆက်တွဲ အနောက်နိုင်ငံတိနန့် ချုပ်ဆိုရေ အလားတူစာချုပ်တိကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စီးပွားရီး နန့် နိုင်ငံရီး ပြဿနာတိ ဖြစ်ပေါ်စီခရေ။ ရှိုးဂန်း နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဘိုသျှင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီး ဘုရင်အောက်တွင် အားလုံး စုပေါင်းထိန်းချုပ်ရေနိုင်ငံ (မေဂျီပြန်လည်တည်ထောင်ရီး) အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=289–296}}&lt;/ref&gt;

[[File:Great Victory of Pyongyang and Capture of Chinese Qing Generals by Migita Toshihide 1894.jpg|thumb|left|240px|၁၈၉၄-၁၈၉၅ ပထမ တရုတ်-ဂျပန်စစ်တွင် တရုတ် ဗိုလ်ချုပ်ရို့ ဂျပန်ရို့ ထံတွင် လက်နက်ချစဉ်]]
အနောက်တိုင်းမှ နိုင်ငံရီး၊ တရားစီရင်ရီး နန့် စစ်ရီးအဖွဲ့အစည်းတိ ပုံစံကို ယူပြီးနောက် ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့ရေ ပရိုင်ဗီကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခပြီး မေဂျီ ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေ ကို စတင်မိတ်ဆက်ကာ ဂျပန်လွှတ်တော်ကို တည်ထောင်ခရေ။ မေဂျီ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရီးမှ ဂျပန် အင်ပိုင်ယာကို စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိစီခပြီး ၎င်းဧ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်ရန်အတွက် စစ်ရီးပဋိပက္ခတိကို စတင် ဖန်တီးခရေ။ [[ပထမ တရုတ်-ဂျပန်စစ်]] (၁၈၉၄-၁၈၉၅) နန့် ရုရှား-ဂျပန်စစ် (၁၉၀၄-၁၉၀၅) ရို့  အပြီးတွင် ဂျပန်ရို့ရေ ထိုင်ဝမ်၊ ကိုရီးယား နန့် ဆာခါလင်ဧ တောင်ဘက် တစ်ဝက်ကို ရယူ ထိန်းချုပ်နိုင်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Matsusaka|first=Y. Tak|title=Companion to Japanese History|year=2009|publisher=Blackwell|isbn=9781-4051-1690-9|pages=224–241|editor=Tsutsui, William M.|chapter=The Japanese Empire}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေမှာ ၁၈၇၃တွင် ၃၅ သန်းမှ ၁၉၃၅ တွင် သန်း ၇၀ သို့ တိုးတက်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hiroshi|first=Shimizu|title=Japan and Singapore in the world economy : Japan's economic advance into Singapore, 1870–1965|year=1999|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-19236-1|author2=Hitoshi, Hirakawa|page=17}}&lt;/ref&gt;

[[File:Meiji tenno1.jpg|thumb|upright|မေဂျီ ဘုရင် (၁၈၆၈-၁၉၁၂) သူဧ နာမည်ဖြင့် တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် အပြီးတွင် ဘုရင်စနစ်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းခရေ။]]
၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် တိုင်းရှိုး ဒီမိုကရေစီခေတ်အနိန်နန့် ခဏတာ ဟိခကေလည်း နယ်ချဲ့စနစ်နန့် စစ်အင်အားတိုးချဲ့မှုရို့က လွှမ်းမိုးလားခရေ။ [[ပထမကမ္ဘာစစ်]] တွင် ဂျပန်ရို့ရေ စစ်နိုင်သည့် မဟာမိတ်တိဘက်မှ ဟိခပြီး သူရို့ဧ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနန့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုကို ချဲ့ထွင်နိုင်ခရေ။ ဂျပန်ရို့ရေ နယ်ချဲ့ ပေါ်လစီကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးခပြီး ၁၉၃၁တွင် [[မန်ချူးရီးယား]]ကို သိမ်းပိုက်ခအတွက်နန့် နိုင်ငံတကာမှ ကန့်ကွက် ရှုံ့ချခြင်းကို ခံခရရေ။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဂျပန်ရို့ [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး]] မှ နုတ်ထွက်ခရေ။ ၁၉၃၆တွင် ဂျပန်ရို့ရေ နာဇီဂျာမနီ နန့် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရီး ပဋိညာဉ် စာချုပ်ကို လက်မှတ် ထိုးခပြီး ၁၉၄၀တွင် သုံးပွင့်ဆိုင် ပဋိညာဉ် စာချုပ်ကို လက်မှတ်ရီးထိုးပြီးနောက် ဝင်ရိုးတန်းအင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိလာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Axis Alliance|url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/pre-war/361125a.html#3|publisher=iBiblio|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt; ၁၉၄၁ တွင် ဂျပန်ရို့က ဆိုဗီယက်-ဂျပန် စစ်မတိုက်ရီး ပဋိညာဉ်စာချုပ်ကို ညှိနှိုင်း ချုပ်ဆိုခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|page=442}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်အင်ပိုင်ယာရေ ၁၉၃၇တွင် တရုတ်နိုင်ငံ အခြားဒေသတိကို ကျူးကျော်ခပြီး [[ဒုတိယ တရုတ်-ဂျပန်စစ်]] (၁၉၃၇-၁၉၄၅) ကို ဆင်နွှဲခရေ။ ဂျပန် ဘုရင့် တပ်မတော်ရေ နန်ကျင်းမြို့ကို အကေအမြန် သိမ်းပိုက်ခပြီး [[နန်ကင်း လူသတ်ပွဲ]]ကို ကျူးလွန်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/PTO/IMTFE/IMTFE-8.html |title=Judgment International Military Tribunal for the Far East, Chapter VIII: Conventional War Crimes (Atrocities) |publisher=iBiblio |date=November 1948}}&lt;/ref&gt; ၁၉၄၀ တွင် ဂျပန်ရို့ ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနားကို ကျူးကျော် ဝင်ရောက်ခပြီးနောက် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]]က ဂျပန်ရို့အား လောင်စာဆီ ရောင်းချမှု ပိတ်ပင်ကန့်သတ်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Roland H., Jr. |last=Worth |title=No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific |publisher=McFarland |year=1995 |pages=56, 86|isbn=0-7864-0141-9}}&lt;/ref&gt; ၁၉၄၁ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်တွင် ဂျပန်ရို့က အမေရိကန် ရေတပ်စခန်း ဖြစ်ရေ [[ပုလဲဆိပ်ကမ်း]] ကို တိုက်ခိုက်ပြီး စစ်ကြေညာခကာ အမေရိကန်ရို့ကို [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် လာစီခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sankei.co.jp/seiron/koukoku/2005/0504/ronbun3-2.html |title=インドネシア独立運動と日本とスカルノ（２） |work=馬 樹禮 |publisher=産経新聞社 |date=April 2005 |accessdate=October 2, 2009 |language=Japanese |archivedate=1 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501141220/http://www.sankei.co.jp/seiron/koukoku/2005/0504/ronbun3-2.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/1941/411208c.html |title=The Kingdom of the Netherlands Declares War with Japan |publisher=iBiblio |accessdate=October 2, 2009}}&lt;/ref&gt; ဆိုဗီယက်ရို့က မန်ချူးရီးယားကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး ဟီရိုရှီးမားနန့် နာဂါဆာကီ မြို့ရို့တွင် [[အနုမြူဗုံး|အဏုမြူဗုံး]] ကြဲချခြင်း ခံရပြီးနောက် ဂျပန်ရို့ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် အကန့်အသတ်မဟိ လက်နက်ချခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pape|first=Robert A.|title=Why Japan Surrendered|url=https://archive.org/details/sim_international-security_fall-1993_18_2/page/154|journal=International Security|year=1993|volume=18|issue=2|pages=154–201|doi=10.2307/2539100}}&lt;/ref&gt; စစ်ပွဲကြောင့် ဂျပန် နန့် အရှေ့အာရှ တစ်ခုလုံးတွင် လူသန်းပေါင်းများစွာ သေဆုံးခပြီး နိုင်ငံဧ စက်မှုလုပ်ငန်းနန့် အခြီခံ အဆောက်အအုံများစွာ ပျက်စီးခရေ။ အမေရိကန် ဦးဆောင်ရေ မဟာမိတ်တိက အာရှတဝှမ်းဟိ ကိုလိုနီတိ နန့် စစ်စခန်းတိမှ ဂျပန် သန်းပေါင်းများစွာကို အိမ်ပြန်ပို့ခရပြီး ဂျပန် အင်ပိုင်ယာကို ဖျက်သိမ်းကာ ၎င်းရို့ သိမ်းယူထားရေ နယ်မြေတိကို လွတ်လပ်ရီး ပြန်လည် ရဟိစီခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Watt|first=Lori|title=When Empire Comes Home: Repatriation and Reintegration in Postwar Japan|publisher=Harvard University Press|year=2010|isbn=978-0-674-05598-8|pages=1–4}}&lt;/ref&gt; မဟာမိတ်တိက အရှေ့ဖျားဒေသအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ခုံရုံးကို ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခပြီး ဂျပန်ခေါင်းဆောင် အချို့ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုတိ အတွက် တရားစွဲဆိုခရေ။ ယကေလည်းလည်း ဘက်တီးရီးယား သုတေသန ဌာန နန့် ဘုရင့်မိသားစုရို့ကိုမူ တရားခွင်သို့ တက်ရောက်စီခကေလည်း ရာဇဝတ်သားအဖြစ် တရားစွဲဆိုခြင်းမှ မဟာမိတ်တပ်တိဆိုင်ရာ စစ်သေနာပတိချုပ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပီးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Thomas|first=J.E.|title=Modern Japan|url=https://archive.org/details/modernjapansocia0000thom|year=1996|publisher=Longman|isbn=0-582-25962-2|pages=[https://archive.org/details/modernjapansocia0000thom/page/284 284]–287}}&lt;/ref&gt;

၁၉၄၇ တွင် ဂျပန်ရို့က  လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရေစီဝါဒကို အလေးပီးရေ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေအသစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခရေ။ ၁၉၅၂ တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကို စာချုပ်ဖြင့် မဟာမိတ်ရို့ ဂျပန်မှ ထွက်ခွာလားခကာ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2007/03/06/national/52-coup-plot-bid-to-rearm-japan-cia/ |title='52 coup plot bid to rearm Japan: CIA |first=Joseph |last=Coleman| date=March 6, 2007|work=The Japan Times  |accessdate=April 3, 2007}}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၆ တွင် ဂျပန်ရို့အား ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံခရေ။ ယပြီးနောက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံရေ အကေအမြန် တိုးတက်လာခပြီး ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရီး ဟိရေနိုင်ငံ ဖြစ်လာခရေမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ် တရုတ်ရို့ ကျော်တက် မလားခင်အချိန်အထိ ဖြစ်ရေ။ ထိုတိုးတက်မှုမှာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်လည်တိတွင် အဓိက စီးပွားရီး ကျဆင်းမှု ကြုံတွိ့ပြီးနောက် ပြီးဆုံးလားခရေ။ ၂၁ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် အပေါင်းလက္ခဏာ ဆန်ရေ တိုးတက်မှုတိဖြင့် စီးပွားရီး ပြန်လည် တိုးတက်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5178822.stm |title=Japan scraps zero interest rates |publisher=BBC News |date=July 14, 2006 |accessdate=December 28, 2006}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဂျပန်ရို့ရေ သမိုင်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံးရေ ငလျင်နန့် ကြုံတွိ့ခရပြီး [[နျူကလီးယားစွမ်းအား|နျူကလီးယား စွမ်းအင်]]ဧ သမိုင်းတလျှောက်တွင် အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ရေ ဖူကူရှီးမား ဒိုင်အိချိ နျူးကလီးယား ကပ်ဘေးနန့် ကြုံတွိ့ခရရေ။&lt;ref name=&quot;nytimes-tsunami&quot;&gt;{{Cite news|last=Fackler|first=Martin; Drew, Kevin|title=Devastation as Tsunami Crashes Into Japan|url=http://www.nytimes.com/2011/03/12/world/asia/12japan.html?ref=world|accessdate=March 11, 2011|newspaper=The New York Times|date=March 11, 2011}}&lt;/ref&gt;

== အစိုးရနန့် နိုင်ငံရီး ==
[[File:Emperor Naruhito (cropped).jpg|thumb|လက်ဟိ ဧကရာဇ် [[နာရူဟီတို]]]]

ဂျပန်နိုင်ငံရေ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးရေ နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဘုရင်ဧ ဩဇာအာဏာမှာ အနည်းအကျဉ်းမျှသာ ဟိရေ။ ပွဲလမ်းသဘင်တိအတွက် ဥသျှောင် ဖြစ်ရေ ဘုရင်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေက &quot;နိုင်ငံတော်နန့် ပြည်သူရို့ဧ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ဧ ပြယုဂ်&quot; ဟု သတ်မှတ်ထားရေ။ ဩဇာအာဏာမှာ ဝန်ကြီးချုပ် နန့် ဒိုင်းယက်ဟု ခေါ်ရေ လွှတ်တော်ဧ ရွီးချယ်ခံ အမတ်တိ တွင်သာ ဟိရေ။ အချုပ်အခြာ အာဏာမှာ ပြည်သူရို့ ထံတွင်သာ ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;Constitution&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.kantei.go.jp/foreign/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html |title=The Constitution of Japan |publisher=Prime Minister of Japan and His Cabinet |date=November 3, 1946 |accessdate=February 14, 2014}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံဧ လက်ဟိဘုရင်မှာ နာရူဟီတိုဖြစ်ရေ

ဂျပန်နိုင်ငံဧ ဥပဒေပြု အစိတ်အပိုင်းမှာ နေသျှင်နယ် ဒိုင်းယက် ဟုခေါ်ရေ လွှတ်တော် နှစ်ရပ်ဖြစ်ရေ။ လွှတ်တော်တွင် အမတ် နီရာ ၄၈၀ ပါရေ အောက်လွှတ်တော် ပါဝင်ပြီး ၄ နှစ်တကြိမ် သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းသည့် အခါတွင် ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်ရေ မဲဖြင့် ရွီးချယ်ခန့်အပ် ကတ်ရေ။ ဟောက်စ်အော့ဖ် ကောင်ဆယ်လာ ခေါ်ရေ အထက်လွှတ်တော်တွင် အမတ်နီရာ ၂၄၂ နီရာ ပါဝင်ပြီး ၆ နှစ်သက်တမ်း ဟိရေ။ အသက် ၂၀ ပြည့်ပြီးသူတိုင်း မဲပီးပိုင်ခွင့် ဟိပြီး&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{Cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=US Department of State|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt; ရွီးချယ်ခံ နီရာတိ အားလုံးအတွက် လျှို့ဝှက်မဲစနစ်&lt;ref name=&quot;Constitution&quot;/&gt; ကို ကျင့်သုံးရေ။ လွှတ်တော်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ဘရယ် ပါတီ ဖြစ်ရေ ဂျပန် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ နန့် ကွန်ဆာဗေးတစ် ဖြစ်ရေ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီရို့ ကြီးစိုးနီကတ်ရေ။ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီမှာ ၁၉၅၅ မှစ၍ မဲအရေအတွက် အသာရခပြီဂ ၁၉၉၃ နန့် ၁၉၉၄ ကြား ၁၁ လ နန့် ၂၀၀၉ နန့် ၂၀၁၂ ကြား ကာလတိမှ လွဲ၍ ဖြစ်ရေ။ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ အောက်လွှတ်တော်တွင် ၂၉၄ နီရာနန့် အထက်လွှတ်တော်တွင် ၈၃ နီရာ ရဟိထားရေ။

ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဂျပန်အစိုးရဧ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ပြီး လွှတ်တော်တိမှ အမတ်တိထဲနေ၍ ရွီးချယ် သတ်မှတ်ပြီးနောက် ဘုရင်မှ ခန့်အပ်ရေ။ ဝန်ကြီးချုပ်ရေ အစိုးရအဖွဲ့ဧ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားရီးဝန်ကြီးကို ခန့်အပ်ပိုင်ခွင့် နန့် ထုတ်ပယ်နိုင်ခွင့် ဟိရေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပြီး လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီမှ အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခပြီးနောက် [[သျှင်ဇို အာဘေး]]မှ ယိုရှီဟီကို နိုဒါဧ နီရာတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၆ မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Fackler|first=Martin|title=Ex-Premier Is Chosen To Govern Japan Again|url=http://www.nytimes.com/2012/12/27/world/asia/shinzo-abe-selected-as-japans-prime-minister.html?_r=1&amp;|accessdate=March 12, 2013|newspaper=The New York Times|date=December 27, 2013|location=New York}}&lt;/ref&gt;  ဝန်ကြီးချုပ်နီရာကို ဘုရင်က ခန့်အပ်ခြင်း ဖြစ်ကေလည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံ ဥပဒေအရ လွှတ်တော်မှ သတ်မှတ်ပီးသူ မည်သူကို မဆို ဘုရင်က ခန့်အပ်ပီးရဖို့ဟု ဖော်ပြပါဟိရေ။&lt;ref name=&quot;Constitution&quot;/&gt;

[[File:Fumio Kishida 20170216.jpeg|thumb|လက်ဟိဝန်ကြီးချုပ် [[ဖူမီအို ခီဟိဒ]]]]
ဂျပန် ဥပဒေမှာ သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်ဥပဒေဧ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ဟိကေလည်း အဲဒိုခေတ် အတွင်းတွင် &quot;ကူဂျီကာတာ အိုဆာဒါမဲဂါကီ&quot; အစဟိရေ သီးသန့် ဥပဒေတိ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက် လာခရေ။
&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dean|first=Meryll|title=Japanese legal system: text, cases &amp; materials|url=https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean|year=2002|publisher=Cavendish|isbn=978-1-85941-673-0|pages=[https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean/page/55 55]–58|edition=2nd}}&lt;/ref&gt; ယကေလည်းလည်း ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းမှ စ၍ တရားစီရင်ရီး စနစ်မှာ ဥရောပမှ အရပ်ဘက် ဥပဒေတိ ပေါ်တွင် များစွာ အခြီခံလာပြီး အထူးအတွက်နန့် ဂျာမနီ နိုင်ငံ ဥပဒေ ပေါ်တွင် အခြီခံရေ။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၈၉၆ တွင် ဂျပန် အစိုးရမှ ဂျာမန် ဥပဒေကြမ်း တစ်ခုပေါ်တွင် မူတည်၍ အရပ်ဘက် ဥပဒေ တစ်ခုကို ပြဋ္ဌာန်းခပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး ပြင်ဆင် ပြီးချိန် အထိတိုင်အောင် သက်ရောက်မှု ဟိခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kanamori|first=Shigenari|title=German influences on Japanese Pre-War Constitution and Civil Code|journal=European Journal of Law and Economics|date=January 1, 1999|volume=7|issue=1|pages=93–95|doi=10.1023/A:1008688209052}}&lt;/ref&gt; ဥပဒေပြု လွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ရေ ဥပဒေတိကို ဘုရင်က တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုပီးရရေ။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေအရ ဘုရင်ရေ လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုလိုက်ရေ ဥပဒေကို အတည်ပြုပီးရန် လိုအပ်ပြီး ထိုပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ဆန့်ကျင်ရန် အခွင့်အာဏာ ပီးမထားပေ။&lt;ref name=&quot;Constitution&quot;/&gt; ဂျပန် တရားရုံးစနစ်ကို လေးပိုင်း ခွဲခြားထားပြီး တရားရုံးချုပ် နန့် အောက်ရုံး ၃ ခု ရို့ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kantei.go.jp/foreign/judiciary/0620system.html |publisher=Office of the Prime Minister of Japan |title=The Japanese Judicial System |accessdate=March 27, 2007}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံ ပြဋ္ဌာန်း ဥပဒေဧ အဓိက အပိုင်းကို ဥပဒေ သတ်မှတ်ချက်ဟု ခေါ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dean|first=Meryll|title=Japanese legal system: text, cases &amp; materials|url=https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean|year=2002|publisher=Cavendish|isbn=978-1-85941-673-0|page=[https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean/page/131 131]|edition=2nd}}&lt;/ref&gt;

==နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရီး နန့် စစ်ရီး==
[[File:SM3 from JDS Kongo.jpg|thumb|upright|ဂျေဒီအက်စ် ကွန်ဂို (DDG-173) ထိန်းချုပ် ဒုံးကျည်ဖျက်စနစ်မှ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ ဖျက် ဒုံးကျည်ကို ပစ်လွှတ်နေစဉ်]]
ဂျပန်ရေ ဂျီအိတ် (G8)၊ [[အေးပက်]] နန့် အာဆီယံ ပေါင်း ၃ နိုင်ငံ ရို့ဧ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပြီး အရှေ့အာရှ ညီလာခံတွင် ပါဝင်သူ ဖြစ်ရေ။ ဂျပန်ရေ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]နန့် လုံခြုံရီး ပဋိဉာဏ် စာချုပ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် လက်မှတ် ရီးထိုးခပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/australia/joint0703.html |title=Japan-Australia Joint Declaration on Security Cooperation |publisher=Ministry of Foreign Affairs|accessdate=August 25, 2010}}&lt;/ref&gt; [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နန့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လက်မှတ် ရီးထိုးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/india/pmv0810/joint_d.html |title=Joint Declaration on Security Cooperation between Japan and India |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=October 22, 2008 |accessdate=August 25, 2010}}&lt;/ref&gt; အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးရီး ရန်ပုံငွေ အတွက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နန့် ပြင်သစ်နိုင်ငံရို့ ပြီးကေ တတိယမြောက် အများဆုံး လှူဒါန်းရေ နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၉.၄၈ ဘီလီယံ လှူဒါန်းခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Net Official Development Assistance in 2009|url=http://www.oecd.org/dataoecd/17/9/44981892.pdf|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]|accessdate=January 16, 2011|archivedate=26 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110426173037/https://www.oecd.org/dataoecd/17/9/44981892.pdf}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံရေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနန့် စီးပွားရီး၊ စစ်ရီး အရ နီးစပ်မှု ဟိရေ။ ဂျပန်-အမေရိကန် လုံခြုံရီးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုရေ ဂျပန်နိုင်ငံခြားရီး ပေါ်လစီဧ အရီးပါရေ ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.realclearpolitics.com/articles/2007/03/japan_is_back_why_tokyos_new_a.html |title=Japan Is Back: Why Tokyo's New Assertiveness Is Good for Washington| author=Michael Green |publisher=Real Clear Politics | accessdate=March 28, 2007}}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့ကုလသမ္မဂ္ဂဧ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခပြီးနောက် ဂျပန်နိုင်ငံရေ လုံခြုံရီးကောင်စီဧ အမြဲတမ်းမဟုတ်ရေ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ် တာဝန်ယူခရေမှာ စုစုပေါင်း နှစ် ၂၀ မျှ ဟိပြီး လတ်တလော အနေနန့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်နန့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ရို့တွင် ဖြစ်ရေ။ ဂျပန်ရေ ဂျီဖိုး နိုင်ငံတိထဲမှ [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရီးကောင်စီ]]ဧ အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ရန် ကြိုးစားနီရေ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.centralchronicle.com/20070111/1101194.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221044357/http://www.centralchronicle.com/20070111/1101194.htm |archivedate=February 21, 2007 |title=UK backs Japan for UNSC bid |work=Central Chronicle | accessdate=March 28, 2007}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်ရေ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတိနန့် နယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ကေ ဟိရေ။ ၎င်းရို့မှာ ရုရှားနိုင်ငံနန့် တောင်ကူရီးကျွန်းတိ အငြင်းပွားမှု၊ တောင်ကိုရီးယားနန့် လျန်ကုတ် ကျောက်ဆောင် အငြင်းပွားမှု နန့် တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရို့နန့် ဆန်ကာကူးကျွန်း အငြင်းပွားမှု၊ တရုတ်နန့် အိုကီနိုတိုရီရှီမာ ပတ်ဝန်းကျင် သီးသန့်စီးပွားရီးဇုန် ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုရို့ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Peace in Northeast Asia|url=https://archive.org/details/peacenortheastas00scho|year=2008|publisher=Edward Elgar Publishing Limited|pages=[https://archive.org/details/peacenortheastas00scho/page/n33 26]–29|editor=Schoenbaum, Thomas J.}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် ဂျပန်ရို့ရေ [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] နန့် ဂျပန်နိုင်ငံသားရို့အား ပြန်ပီးဆွဲမှု နန့် နျူးကလီးယားလက်နက် နန့် ဒုံးကျည်တိ ကိစ္စရို့ကြောင့် ပြဿနာ ဖြစ်ပွားလျက် ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Chanlett-Avery|first=Emma|title=North Korea's Abduction of Japanese Citizens and the Six-Party Talks|url=http://www.fas.org/sgp/crs/row/RS22845.pdf|work=CRS Report for Congress|publisher=Federation of American Scientists|accessdate=January 7, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်ရေ ကမ္ဘာပေါ်ဟိ နိုင်ငံတိထဲမှ စစ်ရီး အသုံးစရိတ် အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံတိတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The 15 countries with the highest military expenditure in 2009|url=http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/milex_15|publisher=Stockholm International Peace Research Institute|accessdate=January 16, 2011|archivedate=17 February 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110217084451/http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/milex_15}}&lt;/ref&gt; အီရတ်စစ်ပွဲ အတွင်းက ဂျပန်နိုင်ငံမှ တိုက်ခိုက်ရီး မဟုတ်ရေ တပ်တိကို စေလွှတ်ခကေလည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခရေ။&lt;ref name=&quot;Iraq deployment&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php |title=Tokyo says it will bring troops home from Iraq |work=International Herald Tribune |date=June 20, 2006 |accessdate=March 28, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060701220151/http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php |archivedate=1 July 2006 }}&lt;/ref&gt; ဂျပန်ဧ ရေကြောင်းကာကွယ်ရီးတပ်မှာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ကမ်းခြေ နိုင်ငံတိ စစ်ရီးလေ့ကျင့်မှုတွင် အမြဲပါဝင်လေ့ ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About RIMPAC|url=http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/exrimpac/abt_rimpac.html|publisher=Government of Singapore|accessdate=March 2, 2014|archivedate=6 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806203903/http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/exrimpac/abt_rimpac.html}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်စစ်တပ် (ဂျပန်ကာကွယ်ရီးတပ်) အား ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ အရ စစ်ကြေညာခြင်းနန့် နိုင်ငံတကာ အငြင်းပွားမှုတိတွင် စစ်ရီးအရ ဖြေသျှင်းခြင်းကို တားမြစ်ထားရေ။ ဂျပန် ကာကွယ်ရီးတပ်ရေ ပုံမှန် စစ်တပ်တစ်ခု ဖြစ်ကေလည်း ဂျပန်နိုင်ငံ ပြင်ပတွင် သေနတ်တစ်ချက်မျှ မဖောက်သည့် စစ်တပ် ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;正論, May 2014 (171).&lt;/ref&gt; ဂျပန်စစ်တပ်ကို ကာကွယ်ရီးဝန်ကြီးဌာနက အုပ်ချုပ်ပြီး အခြီခံအားဖြင့် ဂျပန်မြေပြင်ကာကွယ်ရီးတပ်(JGSDF) ၊ ဂျပန်ရေကြောင်း ကာကွယ်ရီးတပ် (JMSDF) နန့် ဂျပန် လေကြောင်းကာကွယ်ရီးတပ် (JASDF) ရို့ ပါဝင်ရေ။ ထိုတပ်တိရေ လတ်တလောတွင် ငြိမ်းချမ်းရီး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရီး လုပ်ငန်းတိတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက် ဟိရေ။ အီရတ်သို့ ဂျပန်တပ်တိပို့လွှတ်ခြင်းမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ ပထမဆုံး ဂျပန်စစ်တပ်အား နိုင်ငံခြားတွင် အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;Iraq deployment&quot;/&gt; နိပွန်ကဲအီဒန်ရန် ဟု ခေါ်ရေ ဂျပန်စီးပွားရီး အသင်းမှ ဂျပန်နိုင်ငံ အနေနန့် နိုင်ငံတကာ စစ်လေယာဉ်နန့် ဒုံးကျည် ပူးပေါင်း တည်ဆောက်သည့် စီမံကိန်းလုပ်ငန်းတိတွင် ပါဝင်နိုင်ရန် အတွက် အစိုးရအား လက်နက်တင်ပို့မှုကို ပိတ်ပင်ထားခြင်းမှ ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုလျက် ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://in.reuters.com/article/2010/07/13/idINIndia-50097320100713 |title=Japan business lobby wants weapon export ban eased |publisher=Reuters |date=July 13, 2010 |accessdate=April 12, 2011 |archivedate=29 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141029205933/http://in.reuters.com/article/2010/07/13/idINIndia-50097320100713 }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် သျှင်ဇိုအာဘေးမှ ဂျပန် အနေနန့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့် အချိန်မှ စ၍ ထိန်းသိမ်းထားရေ ပါဝင်ပတ်သက်မှု မဟိခြင်းကို ရပ်တန့်၍ ဒေသတွင်း လုံခြုံရီးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တိတွင် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်လိုရေဟု ပြောကြားခရေ။ သူဧ ပြောကြားချက်အရ ဂျပန်အနေနန့် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတိအား ဂျပန်ဧ ပံ့ပိုးမှုကို ပီး၍ အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လိုရေဟု ဆိုရေ။&lt;ref name=&quot;JapanAsia&quot;&gt;{{Cite news|title=Abe offers Japan's help in maintaining regional security|url=http://www.japanherald.com/index.php/sid/222467193/scat/c4f2dd8ca8c78044/ht/Abe-offers-Japans-help-in-maintaining-regional-security|accessdate=May 31, 2014|publisher=Japan Herald|archivedate=31 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140531184828/http://www.japanherald.com/index.php/sid/222467193/scat/c4f2dd8ca8c78044/ht/Abe-offers-Japans-help-in-maintaining-regional-security}}&lt;/ref&gt;


==အုပ်ချုပ်ရီး ဒေသတိ==
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပရီဖက်ချာပေါင်း ၄၇ ခုဟိပြီး ပရီဖက်ချာ တစ်ခုစီတွင် ရွေးချုပ်ထားရေ အုပ်ချုပ်ရီးမှူး၊ ဥပဒေရီးရာ အဖွဲ့ နန့် အုပ်ချုပ်ရီး အဖွဲ့ရို့က ကြီးကြပ်ရေ။ ပရီဖက်ချာတိကို မြို့တော်တိ၊ မြို့တိ နန့် ကျေးရွာတိ အဖြစ် ဆက်လက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0333710002|pages=84–85}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံရေ လက်ဟိတွင် မြို့တော်တိ၊ မြို့တိ နန့် ကျေးရွာတိကို ပြန်လည် ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းလျက် ဟိရေ။ ယင်းပိုင် ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ပရီဖက်ချာတိဧ အုပ်ချုပ်ရီး ဒေသတိ လျော့နည်းလားပြီး အုပ်ချုပ်ရီးဆိုင်ရာ အသုံးစရိတ်ကို လျှော့ချနိုင်ရန် မျှော်လင့်ထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mabuchi |first=Masaru |url=http://siteresources.worldbank.org/WBI/Resources/wbi37175.pdf |title=''Municipal Amalgamation in Japan''|publisher=World Bank |date=May 2001 | accessdate=December 28, 2006}}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီဝင်==

[[File:Japan topo en.jpg|thumb|ဂျပန်ကျွန်းတိဧမြေမျက်နှာသွင်ပြင်]]

ဂျပန်နိုင်ငံရေ အရှေ့အာရှ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်တွင် ကျွန်းပေါင်း ၆,၈၅၂ ကျွန်း ဟိရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံနန့် ပိုင်ဆိုင်ရေ ကျွန်းတိရေ မြောက်လတ္တီကျု ၂၄° မှ ၂၆° အတွင်း နန့် အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၁၂၂° မှ ၁၄၆° အတွင်း တည်ဟိရေ။ အဓိကကျွန်းတိမှာ မြောက်မှ တောင်သို့ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၊ ဟွန်ရှူးကျွန်း၊ ဟိကိုကူးကျွန်း နန့် ကျူရှူးကျွန်း ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ အိုကီနာဝါ ပါဝင်ရေ ရူကျူးကျွန်းတိမှာ ကျူရှူးကျွန်းဧ တောင်ဘက်တွင် ဆက်လျှက် တည်ဟိရေ။ ထိုကျွန်းတိအားလုံးကို စုပေါင်း၍ ဂျပန်ကျွန်းစုတိဟု ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0-333-710002 |pages=8–11}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံဧ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ သစ်တောထူထပ်ပြီး တောင်ကုန်းတိပြားအတွက်နန့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရီး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရန် နန့် လူနီထိုင်ရန် မသင့်လျော်ပေ။&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=US Department of State|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt; ထို့အတွက်ကြောင့် လူနီထိုင်နိုင်ရေ အထူးအတွက်နန့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတိတွင် လူနေ အလွန်ထူထပ်ရေ။ ဂျပန်ရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူနီထိုင်မှု သိပ်ရီးမှု အများဆုံး နိုင်ငံတိတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://esa.un.org/unpp/ |title=World Population Prospects |publisher=UN Department of Economic and Social Affairs |accessdate=March 27, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070321013235/http://esa.un.org/unpp/ &lt;!--Added by H3llBot--&gt; |archivedate=March 21, 2007}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်ကျွန်းတိရေ ပစိဖိတ် မီးကွင်းဟု ခေါ်ရေ မီးတောင်ဇုန်ပေါ်တွင် တည်ဟိရေ။ ယင်းပိုင်ဖြစ်ရခြင်းမှာ လွန်ခရေ နှစ်သန်းရာပေါင်းများစွာက ဆီလူရီယန် အလယ်ပိုင်းမှ ပလေစတိုဆင်း အထိ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရွေ့လျားမှုတိကြောင့် ဖြစ်ရေ။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် တောင်ဘက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်ကျောက်လွှာထုမှ အာမူရီယန် ကျောက်လွှာထုနန့် အိုကီနာဝါ ကျောက်လွှာထု အောက်သို့ ဝင်ရောက်လားခပြီး မြောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ် ကျောက်လွှာထု က အိုကောက်စ် ကျောက်လွှာထုအောက်သို့ ဝင်ရောက်လားခရေ။ ဂျပန်ရေ ရှေးယခင်က ယူရှေးရှန်း တိုက်ကြီးဧ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းနန့် တွဲဆက်နေခရေ။ ကျောက်လွှာထုတိ ရွှေ့လျားပြီး အောက်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်း ၁၅ သန်းခန့်က ဂျပန်ကျွန်းစု နီရာကို အရှေ့သို့ ဆွဲထုတ်ခပြီး ဂျပန်ပင်လယ်ကို ဖြစ်ပေါ်စီခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://shinku.nichibun.ac.jp/jpub/pdf/jr/IJ1501.pdf|last=Barnes|first=Gina L.|title=Origins of the Japanese Islands|publisher=[[University of Durham]]|year=2003|accessdate=August 11, 2009}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မီးမငြိမ်းသေးရေ မီးတောင်ပေါင်း ၁၀၈ ခု ဟိရေ။ ရာစုနှစ်အတွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးစေရေ ငလျင်တိနန့် ဆူနာမီတိ မကြာမကြာဆိုပိုင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://volcano.und.edu/vwdocs/volc_images/north_asia/japan_tec.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070204064754/http://volcano.und.edu/vwdocs/volc_images/north_asia/japan_tec.html |archivedate=February 4, 2007 |title=Tectonics and Volcanoes of Japan |publisher=Oregon State University |accessdate=March 27, 2007}}&lt;/ref&gt; ၁၉၂၃ တိုကျို ငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ သေဆုံးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=James|first=C.D.|title=The 1923 Tokyo Earthquake and Fire|url=http://nisee.berkeley.edu/kanto/tokyo1923.pdf|publisher=University of California Berkeley|accessdate=January 16, 2011|year=2002|archivedate=7 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140807010932/https://nisee.berkeley.edu/kanto/tokyo1923.pdf}}&lt;/ref&gt; လတ်တလော ဖြစ်ပွားခရေ အဓိက ငလျင်ကြီးတိမှာ ၁၉၉၅တွင် ဖြစ်ပွားရေ မဟာဟန်သျှင်းငလျင် နန့် ရစ်ချ်တာစကေး ၉.၀ ဟိပြီး&lt;ref name=&quot;USGS9.0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2011/usc0001xgp/neic_c0001xgp_wmt.php |title=USGS analysis as of March 12, 2011 |publisher=Earthquake.usgs.gov |date=June 23, 2011 |accessdate=November 9, 2011 |archivedate=13 March 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5x9dgiIL8?url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2011/usc0001xgp/neic_c0001xgp_wmt.php }}&lt;/ref&gt;  ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ရက်တွင် ဖြစ်ပွားခရေ တိုဟိုကူး ငလျင်ရို့ ပြီး ထိုငလျင်ကြောင့် ကြီးမားရေ ဆူနာမီ လှိုင်းလုံးကြီးတိဧ ရိုက်ခတ်မှုကို ခံခရရေ&lt;ref name=&quot;nytimes-tsunami&quot; /&gt; ပစိဖိတ် မီးကွင်း ပေါ်တွင် တည်ဟိရေကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံရေ ငလျင်လှုပ်ရန် နန့် ဆူနာမီ ဖြစ်ပေါ်ရန် အခြီအနေတိပြီး ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတိတွင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အတွက် အမြင့်မားဆုံး အန္တရာယ် ဟိသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2013 World Risk Report |url=http://www.worldriskreport.com/uploads/media/WorldRiskReport_2013_online_01.pdf |accessdate=5 August 2014 |archivedate=16 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140816173655/http://www.worldriskreport.com/uploads/media/WorldRiskReport_2013_online_01.pdf }}&lt;/ref&gt;

===ရာသီဥတု===
[[File:Cherry blossoms at Yoshinoyama 01.jpg|thumb|ယိုရှီနိုတောင်တွင် ချယ်ရီပန်းတိပွင့်နေပုံမှာ ပြဇာတ်တိနန့် ဝါကာ ကဗျာတိတွင် ချယ်မှုန်း သရုပ်ဖော်လေ့ ဟိရေ။]]
[[File:Kongobuji Koyasan07n3200.jpg|thumb|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နီရာဖြစ်ရေ ကိုယာတောင်ပေါ် ကွန်ဂိုဘူဂျိဟိ ဆောင်းဦးရာသီ မေပယ်လ်ရွက်တိ]]

ဂျပန်နိုင်ငံဧ ရာသီဥတုမှာ အများအားဖြင့် အပူအအေးမျှတကေလည်း မြောက်မှတောင်သို့ များစွာ ကွဲပြားခြားနားရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံဧ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ ရာသီဥတုဇုန် ၆ ခု ကွဲပြားနေရေ။ ၎င်းရို့မှာ ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ ဂျပန်ပင်လယ်၊ အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့် ဒေသ၊ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ နန့် ရူကျူးကျွန်းတိ ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံး အပိုင်းဖြစ်ရေ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် စိုစွတ်ရေ ကုန်းမြေ ရာသီဥတု ဟိပြီး ရှည်လျားပြီး အေးမြရေ ဆောင်းရာသီတိနန့် အလွန်ပူနွေးရေမှ အေးမြရေ နွေရာသီတိ ဟိရေ။ မိုးရေချိန် မတိကေလည်း ဆောင်းရာသီတွင် ဧရာမ နှင်းထုကြီးတိ ဖြစ်ပေါ်လေ့ ဟိရေ။&lt;ref name=autogenerated2&gt;{{Cite book|last=Karan|first=Pradyumna Prasad|title=Japan in the 21st century|url=https://archive.org/details/japanin21stcentu0000kara|year=2005|publisher=University Press of Kentucky|isbn=0-8131-2342-9|pages=[https://archive.org/details/japanin21stcentu0000kara/page/18 18]–21, 41|author2=Gilbreath, Dick}}&lt;/ref&gt;

ဟွန်ရှူးကျွန်းဧ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ဟိရေ ဂျပန်ပင်လယ်ဇုံတွင် အနောက်မြောက် ဆောင်းလေကြောင့် နှင်းတိ အများအပြား ကျရောက်တတ်ရေ။ နွေရာသီတွင်မူ ပစိဖိတ်ဒေသထက် ပို၍ အေးမြတတ်ကေလည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဖာန်းလေတိကြောင့် အလွန်မြင့်မားရေ အပူချိန် ဖြစ်ပေါ်လေ့ ဟိရေ။ အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ပုံမှန် စိုစွတ်ရေ ကုန်းမြေရာသီဥတု ဟိကေလည်း နွေရာသီနန့် ဆောင်းရာသီ၊ နေ့နန့်ည ရို့တွင် အပူချိန် ကွာခြားမှု မြင့်မားရေ။ မိုးရေချိန်နည်းကေလည်း ဆောင်းရာသီတွင် အစဉ်အတွက်နန့် နှင်းကျလေ့ဟိရေ။ ချူးဂိုးကု နန့် ရှီကိုးကုဒေသရို့မှ တောင်ကုန်းတိရေ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်ကို ရာသီလေတိမှ ကာဆီးထားအတွက်နန့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး မအေးလွန်းရေ ရာသီဥတု ဟိရေ။&lt;ref name=autogenerated2 /&gt;

ပစိဖိတ် ကမ်းရိုးတန်းမှာမူ စိုစွတ်ရေ အပူလျော့ပိုင်း ရာသီဥတု ဟိပြီး အရှေ့တောင် ရာသီလေတိကြောင့် တစ်ခါတရံ နှင်းကျတတ်ရေ မအေးလွန်းသည့် ဆောင်းရာသီနန့် ပူပြင်းပြီး စိုစွတ်ရေ နွေရာသီတိ ဟိရေ။ ရူကျူးကျွန်းတိတွင် အပူလျော့ပိုင်း ရာသီဥတု ဟိပြီး နွေးထွေးရေ ဆောင်းရာသီနန့် ပူပြင်းရေ နွေရာသီတိ ဟိရေ။ မိုးရေချိန်မှာ အလွန်တိပြီး အထူးအတွက်နန့် မိုးရာသီတွင် ဖြစ်ရေ။ ယေဘူယျအားဖြင့် စိုစွတ်ပြီး အပူအအေးမျှတရေ ရာသီဥတု တိကြောင့် နွေဦးရာသီတွင် ချယ်ရီပန်းတိ ပွင့်ဝေခြင်း၊ နွေရာသီ ပုစဉ်းရင်ကွဲရို့ဧ အော်မြည်သံတိ၊ ဆောင်းရာသီ သစ်ရွက်ရို့ဧ အရောင်အဆင်းစရေရို့ကို ဂျပန်အနုပညာ နန့် ဂျပန် စာပေရို့တွင် ဖော်ထုတ်ခြယ်မှုန်းလေ့ ဟိကတ်ရေ။&lt;ref name=autogenerated2 /&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံဧ ပျမ်းမျှ ဆောင်းရာသီ အပူချိန်မှာ ၅.၁&amp;nbsp;°C (၄၁.၂&amp;nbsp;°F) ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ နွေရာသီအပူချိန်မှာ ၂၅.၂&amp;nbsp;°C (၇၇.၄&amp;nbsp;°F) ဖြစ်ရေ။.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Climate|url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/essential/climate.html|publisher=[[Japan National Tourism Organization|JNTO]]|accessdate=March 2, 2011}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်တွင် အမြင့်ဆုံးတိုင်းတာခရေ အပူချိန်မှာ ၄၀.၉&amp;nbsp;°C (၁၀၅.၆&amp;nbsp;°F) ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်တွင် တိုင်းတာခခြင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.japannewsreview.com/society/national/20070816page_id=1553 |title=Gifu Prefecture sees highest temperature ever recorded in Japan – 40.9 |publisher=Japan News Review Society |date=August 16, 2007 |accessdate=August 16, 2007 |archivedate=18 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160818051003/http://www.japannewsreview.com/society/national/20070816page_id=1553 }}&lt;/ref&gt; မိုးရာသီမှာ အိုကီနာဝါတွင် မေလ အစောပိုင်းတွင် စတင်ပြီး တဖြည်းဖြည်း မြောက်ဘက်သို့ ရွေ့လျားလားရာ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ဇူလိုင် နှောင်းပိုင်း မှ စတင်လေ့ဟိရေ။ ဟွန်ရှူးကျွန်း နီရာ အများစုတွင် မိုးရာသီရေ ဇွန်လ အလယ်ပိုင်း မတိုင်မီ စတင်လေ့ဟိပြီး ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ်မျှ ကြာမြင့်လေ့ ဟိရေ။ နွေရာသီ နှောင်းပိုင်း နန့် ဆောင်းဦးရာသီ အစောပိုင်းတွင် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းတိကြောင့် မကြာမကြာ မိုးကြီးလေ့ ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;climate&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/essential/climate.html |title=Essential Info: Climate |publisher=[[Japan National Tourism Organization|JNTO]] |accessdate=April 1, 2007}}&lt;/ref&gt;

===ဇီဝမျိုးကွဲတိ===
[[File:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|thumb|ဂျိဂိုကုဒါနိ ရေပူစမ်းမှ ဂျပန်မျောက်တိမှာ ဆောင်းရာသီတွင် ရေပူစမ်းသို့ လာရောက်လေ့ ဟိသည့်အတွက် ထင်ရှားရေ။]]
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်တော ဂေဟဒေသ ကိုးခု ဟိပြီး ထိုဒေသတိမှ ကျွန်းတိဧ ရာသီဥတုနန့် ပထဝီဝင်ကို ထင်ဟပ်ပြ နီကတ်ရေ။ ထိုဒေသတိတွင် ရူကျူး နန့် ဘိုနင်ကျွန်းတိဟိ အပူလျော့ပိုင်း စိုစွတ်ရေ ဆောင်းရွက်ကြွေ သစ်တောတိမှ အအေးလျော့ရေ ဒေသတိနန့် ပင်မကျွန်းတိဟိ သမမျှတရေ ဆောင်းရွက်ကြွေနန့် မျိုးစုံ သစ်တောတိ၊ မြောက်ဘက်ကျွန်းတိဟိ အအေးပိုင်းဒေသတိမှ သမမျှတရေ ထင်းရူးတောတိ အထိ ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.us.emb-japan.go.jp/jicc/spotflora.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070213035135/http://www.us.emb-japan.go.jp/jicc/spotflora.htm |archivedate=February 13, 2007 |title=Flora and Fauna: Diversity and regional uniqueness |publisher=Embassy of Japan in the USA |accessdate=April 1, 2007}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်တွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် မျိုးပေါင်း ၉၀,၀၀၀ ကျော် ဟိပြီး [[ဝက်ဝံညို]]၊ [[ဂျပန်မျောက်]]၊ [[ဂျပန် ရက်ကွန်းခွေး]] နန့် [[ဧရာမ ဂျပန်ရေပုတ်သင်]] ရို့ ပါဝင်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Wildlife in Japan|url=http://www.env.go.jp/nature/yasei/pamph/pamph01/en.pdf|publisher=Ministry of the Environment|accessdate=February 19, 2011|archivedate=23 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110323165908/http://www.env.go.jp/nature/yasei/pamph/pamph01/en.pdf}}&lt;/ref&gt; ဒေသရင်း အပင်နန့် တိရစ္ဆာန်ရို့ဧ အရီးပါရေ ဒေသတိကို ထိန်းသိမ်းရန် အမျိုးသား ဥယျာဉ် အများအပြား ဟိပြီး ရမ်ဆာ စိမ့်မြေဒေသ ၃၇ ခုလည်း ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/ |title=National Parks of Japan |publisher=Ministry of the Environment |accessdate=May 11, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ramsar.org/cda/en/ramsar-pubs-annolist-japan/main/ramsar/1-30-168^16573_4000_0__ |title=The Annotated Ramsar List: Japan |publisher=Ramsar |accessdate=May 11, 2011}}&lt;/ref&gt; နီရာ ၄ခုမှာ သဘာဝ အများုင်း အလွန်ထူးခြားရေ တန်ဖိုးတိ ဟိအတွက်နန့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားခြင်း ခံရရေ။&lt;ref name=&quot;unesco1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/jp |title=Japan – Properties Inscribed on the World Heritage List |publisher=UNESCO |accessdate=July 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

===သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်===
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး အလျင်အမြန် စီးပွားရီး တိုးတက်လာရေ အချိန်တိတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရီး ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီတိကို အစိုးရနန့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရီး ကော်ပိုရီးသျှင်းတိမှ ဘေးဖယ်ထားခကတ်ရေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်တိ နန့် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တိတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုကို အနှံ့အပြား ကြုံတွိ့ရရေ။ ထိုပြဿနာတိနန့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှု တိပြားလာအတွက်နန့် ၁၉၇၀ တွင် အစိုးရမှ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရီး ဥပဒေအချို့ကို ထုတ်ပြန်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=日本の大気汚染の歴史|url=http://www.erca.go.jp/taiki/history/ko_syousyu.html|publisher=Environmental Restoration and Conservation Agency|accessdate=March 2, 2014|language=Japanese|archivedate=1 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501085231/http://www.erca.go.jp/taiki/history/ko_syousyu.html}}&lt;/ref&gt; ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခရေ ရေနံအခက်အခဲကြောင့်လည်း သဘာဝ အရင်းအမြစ် မဟိရေ ဂျပန်ရို့အား စွမ်းအင်တိကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရန် တွန်းအားဖြစ်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sekiyama|first=Takeshi|title=Japan's international cooperation for energy efficiency and conservation in Asian region|url=http://nice.erina.or.jp/en/pdf/C-SEKIYAMA.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216005103/http://nice.erina.or.jp/en/pdf/C-SEKIYAMA.pdf|archivedate=February 16, 2008|publisher=Energy Conservation Center|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt; လက်ဟိ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတိတွင် မြို့ပြလေထု ညစ်ညမ်းမှု (မိုနို နိုက်ထရိုဂျင် အောက်ဆိုက်ဒ်၊လေထဲတွင်တွဲခိုနီရေ အမှုန်အမွှားတိ နန့် အဆိပ်အတောက်တိ) ၊ အညစ်အကြေး စွန့်ထုတ်မှု စီမံခန့်ခွဲရီး၊ ရေထု ညစ်ညမ်းခြင်း၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲ၊ ဓာတုပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှု နန့် ထိန်းသိမ်းရီး အတွက် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုရို့ ပါဝင်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Environmental Performance Review of Japan|url=http://www.oecd.org/dataoecd/0/17/2110905.pdf|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံရေ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နန့် သဟဇာတဖြစ်ရေ နည်းပညာတိကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကမ္ဘာ့ရှေ့ဆောင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဧ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အနာဂတ် ရည်မျှော် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာရေ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ညွှန်းကိန်းတွင် အဆင့် ၂၆ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Environmental Performance Index: Japan|url=http://epi.yale.edu/epi/country-profile/japan|publisher=Yale University|accessdate=February 3, 2014|archivedate=19 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219070452/http://epi.yale.edu/epi/country-profile/japan}}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၇ ခုနှစ် ကျိုတိုပရိုတိုကောလ် ကို လက်မှတ်ရီးထိုးထားပြီး နန့် ၎င်းအစည်းအဝီးကို လက်ခံကျင်းပရေ အိမ်သျှင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ရေ ဂျပန်နိုင်ငံအနေနန့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ် ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချရန်နန့် ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲကို ထိန်းချုပ်နိုင်မည့် အခြား လုပ်ဆောင်ချက်တိကို ဆောင်ရွက်ရန် စာချုပ်ပါ စည်းကမ်းတိအရ တာဝန်ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wbcsd.org/plugins/DocSearch/details.asp?txtDocTitle=kyoto%20protocol%20japan&amp;txtDocText=kyoto%20protocol%20japan&amp;DocTypeId=-1&amp;ObjectId=MzQ4ODc&amp;URLBack=result.asp%3FtxtDocTitle%3Dkyoto+protocol+japan%26txtDocText%3Dkyoto+protocol+japan%26DocTypeId%3D-1%26SortOrder%3D%26CurPage%3D1 |title=Japan sees extra emission cuts to 2020 goal -minister |publisher=World Business Council for Sustainable Development |accessdate=March 2, 2011 |archivedate=26 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141026035508/http://www.wbcsd.org/plugins/DocSearch/details.asp?txtDocTitle=kyoto%20protocol%20japan&amp;txtDocText=kyoto%20protocol%20japan&amp;DocTypeId=-1&amp;ObjectId=MzQ4ODc&amp;URLBack=result.asp%3FtxtDocTitle%3Dkyoto+protocol+japan%26txtDocText%3Dkyoto+protocol+japan%26DocTypeId%3D-1%26SortOrder%3D%26CurPage%3D1 }}&lt;/ref&gt;

==စီးပွားရီး==

===စီးပွားရီး သမိုင်းကြောင်း===
[[File:The_Tokyo_Stock_Exchange_-_main_room_3.jpg|thumb|အာရှတွင် အကြီးမားဆုံး စတော့ခ်အိတ်ချိန်း ဖြစ်ရေ တိုကျိုစတော့ အိတ်ချိန်း&lt;ref name=&quot;fm&quot;&gt;{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/global-markets/China-becomes-worlds-third-largest-stock-market/articleshow/6068129.cms|title= Japan's Tokyo Stock Exchange is the second largest stock market with a market value of $3.8 trillion |work=The Economic Times |location=India|accessdate=June 19, 2010|date=June 19, 2010}}&lt;/ref&gt;]]

ဂျပန်နိုင်ငံဧ စီးပွားရီးဖွံ့ဖြိုးမှုနန့် ပတ်သက်ရေ ဖွဲ့စည်းပုံ အင်္ဂါရပ်တိဖြစ်သည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးဆိုင်ရာ ကုန်းလမ်းနန့် ရေလမ်း လမ်းကြောင်းကွန်ယက်တိ နန့် အိုဆာကာ ဆန်ကုန်ရေရို့ဧ အနာဂတ်သို့ ကြိုတင်ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနန့် အာမခံလုပ်ငန်းရို့ မှာ အဲဒိုခေတ်မှ စတင်ဖွံ့ဖြိုးလာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Origins of Japanese Trade Supremacy |author=Howe, Christopher |publisher=Hurst &amp; Company |year=1996 |isbn=1-85065-538-3|pages=58f}}&lt;/ref&gt; မေဂျီခေတ် ၁၈၆၈ မှစ၍ ဂျပန်ရေ စီးပွားရီး အရ ဖွံဖြိုးလာခပြီး ဈေးကွက်စီးပွားရီး စနစ်ကို ကျင့်သုံးလာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=312–314}}&lt;/ref&gt;
ဂနိခေတ်ဧ စီးပွားရီး လုပ်ငန်း အများစုမှာ ထိုအချိန်မှ စတင်ထည်ထောင်ခခြင်း ဖြစ်ပြီး ဂျပန်အနေနန့် အာရှဧ အဖွံ့ဖြိုးဆုံး နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0-333-71000-2 |pages=18–19}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၀ ခုနှစ်တိ မှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တိ အတွင်း အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်ခသည့် စီးပွားရီး တိုးတက်မှုတိကို ဂျပန်ဧ စစ်ပြီးခေတ် စီးပွားရီး ထူးထွေဆန်းပြားခြင်းတိဟု ခေါ်တွင်ခရေ။ စီးပွားရီး တိုးတက်မှုမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တိမှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တိအတွင်း ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၇.၅ ရာခိုင်နှုန်း ဟိခပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်တိမှ ၁၉၉၀ခုနှစ်တိ အစောပိုင်း အထိ ၃.၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဟိခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ryan|first=Liam|title=The &quot;Asian economic  miracle&quot; unmasked: The political economy of the reality|journal=International Journal of Social Economics|date=January 1, 2000|volume=27|issue=7–10|pages=802–815|doi=10.1108/03068290010335235}}&lt;/ref&gt;

၁၉၉၀ ခုနှစ်တိတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု သိသိသာသာ လျော့ကျလားခပြီး ထိုအချိန်ကို ဂျပန်ရို့က ဆုံးရှုံးမှု ဆယ်စုနှစ်ဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ အဓိကအားဖြင့် ဂျပန်ရို့ဧ ပိုင်ဆိုင်မှုတိဆိုင်ရာ ပူဖောင်း အကျိုးသက်ရောက်မှု အပြီး သက်ရောက်မှုတိနန့် စတော့ခ်ဈေးကွက်နန့် အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်တိမှ ဈေးကစားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အပိုတန်ဖိုးတိကို ညှစ်ထုတ်ယူရန် ကြိုးစားသည့် ပြည်တွင်း ပေါ်လစီတိကြောင့် ဖြစ်ရေ။ စီးပွားရီး ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ပြန်လည် သျှင်သန်ရန် ကြိုးစားသည့် အစိုးရဧ ကြိုးပမ်းမှုတွင် အောင်မြင်မှု တဖဲ့ချေသာ ရဟိပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်တိအတွင်း ကမ္ဘာ့စီးပွားရီး ကျဆင်းမှုကြောင့်လည်း ပိုပြီးကေ၍ အဟန့်အတား ဖြစ်စီခရေ။&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt; ၂၀၀၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် စီးပွားရီးမှာ ပြန်လည်အသက်ဝင်မည့် လက္ခဏာတိ ပြသလာခပြီး ထိုနှစ်ဧ ဂျီဒီပီ တိုးတက်မှုနှုန်းမှဦ ၂.၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်အတွက်နန့် အမေရိကန်နန့် ဥရောပသမဂ္ဂရို့ဧ ထိုအချိန်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးမှုနှုန်းထက် သာလွန်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Masake|first=Hisane|title=A farewell to zero|url=http://www.atimes.com/atimes/Japan/HC02Dh01.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Asia Times|date=March 2, 2006|archivedate=20 November 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061120013846/http://www.atimes.com/atimes/Japan/HC02Dh01.html}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၂ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဂျပန်ရေ အမေရိကန်နန့် တရုတ်နိုင်ငံရို့ပြီးကေ နိုင်ငံအဆင့် နာမည်ခံ ဂျီဒီပီအားဖြင့် တတိယ စီးပွားရီး အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး&lt;ref&gt;{{Cite news| title=China confirmed as World's Second Largest Economy|newspaper=[[The Guardian]] | date=January 21, 2011| url=http://www.guardian.co.uk/business/2011/jan/21/china-confirmed-worlds-second-largest-economy| accessdate=January 21, 2011 | first=James | last=Inman | location=London}}&lt;/ref&gt; ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း ကွာခြားမှုနှုန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ကေ အမေရိကန်၊ တရုတ် နန့် အိန္ဒိယရို့ ပြီးကေ စတုတ္ထမြောက် နိုင်ငံအဆင့် စီးပွားရီး အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=imf2&gt;{{Cite web |title=Japan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=June 28, 2014 |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=54&amp;pr.y=12&amp;sy=2014&amp;ey=2014&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=158&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အစိုးရဧ ကြွေးမြီမှာ နိုင်ငံဧ စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်မှ ၂၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ထက်ကျော်လွန်အတွက်နန့် ကမ္ဘာပေါ်ဟိ နိုင်ငံအားလုံးတွင် ဒုတိယမြောက် ကြွေးမြီ အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခရေ။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ မူဒီ စံသတ်မှတ်ချက်တွင် နိုင်ငံအလိုက် ဘတ်ဂျက် လိုငွေပြမှုနန့် ချေးငွေအပေါ်တွင် မူတည်၍ ဂျပန်ဧ နှစ်ရှည်နိုင်ငံ ကြွေးမြီ စံသတ်မှတ်ချက်အား Aa3 မှ Aa2 သို့ တစ်ဆင့် လျှော့ချ ခရေ။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စီးပွားကျဆင်းမှုနန့် ၂၀၁၁ မတ်လ ငလျင်နန့် ဆူနာမီရို့ကြောင့် ဖြစ်ရေ အစိုးရဧ ကြွေးမြီနန့် ဘတ်ဂျက် လိုငွေပြမှုရို့ကြောင့် ယင်းပိုင် စံသတ်မှတ်ချက် လျှော့ချ ခံခရခြင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/business-14625969 |title=Moody's cuts Japan's debt rating on deficit concerns |date=August 24, 2011 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍမှ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းဝင်ငွေဧ ၄ပုံ ၃ပုံမျှကို ပံ့ပိုးပီးလျက် ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Manufacturing and Construction|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c06|work=Statistical Handbook of Japan|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt;

===တင်ပို့ကုန်တိ===
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနန့် ပတ်သက်၍ ကြီးမားရေ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းဟိရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးနန့် နည်းပညာအားဖြင့် အများုးတက်ဆုံး ဖြစ်ရေ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အချို့ ဖြစ်သည့် မော်တော်ကား၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ စက်ကိရိယာတိ၊ စတီးလ်နန့် သံမဟုတ်ရေ သတ္တုတိ၊ သင်္ဘောတိ၊ ဓာတုပစ္စည်းတိ၊ အဝတ်အထည်တိ၊ အစားအရေက် ကုန်ချောတိ စရေရို့ ထုတ်လုပ်လျက် ဟိရေ။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရီး လုပ်ငန်းအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံရေ မြေစုစုပေါင်းဧ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းကို စိုက်ပျိုးထားပြီး တကမ္ဘာလုံးဟိ ငါးဧ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ဂျပန်မှ ဖမ်းဆီးလျက် ဟိကာ တရုတ်နိုင်ငံပြီးကေ ဒုတိယ နီရာမှ လိုက်ရေ။&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt;  ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်သူ ၆၅.၉ သန်းမျှ ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm |title=Background Note: Japan |publisher=US State Department |accessdate=March 19, 2011}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်း နည်းပြီး ၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ဟိရေ။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ သန်း ၂၀ သို့ လူဦးရေဧ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းရေ ဆင်းရဲမွဲတေမှု သတ်မှတ်ချက်ဧ အောက်တွင် ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japan Tries to Face Up to Growing Poverty Problem|url=http://www.nytimes.com/2010/04/22/world/asia/22poverty.html?source=patrick.net|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=April 21, 2010|first=Martin|last=Fackler}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံဟိ လူနေအိမ်တိမှာ မြို့ပြနီရာတိတွင် မြေ မလုံလောက်မှုနန့် ကြုံတွိ့နေရရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=2008 Housing and Land Survey|url=http://www.e-stat.go.jp/SG1/estat/NewListE.do?tid=000001028768|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;

[[File:Toyota Prius plug-in -- 2010 DC.jpg|thumb|250px|ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးရေ ကားထုတ်လုပ်ရီး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သည့် တိုယိုတာမှ ထုတ်လုပ်ရေ ပလဂ်အင် ဟိုက်ဘရစ် ကား&lt;ref&gt;{{Cite web|title=World Motor Vehicle Production by Country|url=http://oica.net/wp-content/uploads/worldprod_country.PDF|publisher=[[Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles|OICA]]|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt;]]

ဂျပန်နိုင်ငံဧ တင်ပို့ကုန်မှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လူတစ်ဦးချင်းအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၂၁၀ မျှ ဟိရေ။ ဂျပန်ဧ အဓိကတင်ပို့ကုန် ဈေးကွက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ (၁၈.၁ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အမေရိကန် (၁၇.၈ ရာခိုင်နှုန်း)၊ တောင်ကိုရီးယား (၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ထိုင်း (၅.၅ ရာခိုင်နှုန်း) နန့် ဟောင်ကောင် (၅.၁ ရာခိုင်နှုန်း) ရို့ဖြစ်ရေ အဓိက တင်ပို့ကုန်တိမှာ မော်တော်ကား၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ ကိရိယာတိနန့် ဓာတုပစ္စည်းတိရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဂျပန်ဧ အဓိက တင်ပို့ကုန်တိမှာ တရုတ် (၂၁.၃ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အမေရိကန် (၈.၈ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ဩစတြေးလျ (၆.၄ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ (၆.၂ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အာရပ်စော်ဘွားတိ ပြည်ထောင်စု (၅.၀ ရာခိုင်နှုန်း)၊ တောင်ကိုရီးယား (၄.၆ ရာခိုင်နှုန်း) နန့် ကာတာ (၄.၀ ရာခိုင်နှုန်း) ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt;

===တင်သွင်းကုန်တိ===
ဂျပန်နိုင်ငံဧ အဓိက တင်သွင်းကုန်တိမှာ စက်ယန္တရားတိ၊ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းမှ ရရေ လောင်စာတိ၊ အစားအရေက်တိ (အထူးအတွက်နန့် အမဲသား)၊ ဓာတုပစ္စည်းတိ၊ အဝတ်အထည်တိ နန့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတိ အတွက် ကုန်ကြမ်းတိရို့ ဖြစ်ရေ။ ဈေးကွက်ဝေစုအားဖြင့် ကြည့်ကေ ပြည်တွင်း ဈေးကွက်ရေ အိုအီးစီဒီ နိုင်ငံတိတွင် ပြင်ပသို့ တံခါးဖွင့်မှု အနည်းဆုံး ဖြစ်ရေ၎င်း&lt;ref name=&quot;oecd2008&quot;/&gt; ဂျူနီချီရို ကိုအိဇူမီ ဧ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြိုင်ဆိုင်မှုနန့် ပတ်သက်၍ အလေးပီးရေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရီးတိ ပြုလုပ်ခပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တိုးတက်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Foreign investment in Japan soars|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4632747.stm|accessdate=January 16, 2011|newspaper=''BBC''|date=June 29, 2005}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံရေ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ၌ စီးပွားရီးလုပ်ရန် လွယ်ကူရေ တိုင်းပြည်တိ ညွှန်းကိန်းတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၉နိုင်ငံအတွင်း အဆင့် ၂၇ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရရေ။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတိတွင် အခွန်ဝင်ငွေ အနည်းဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံဧ အရင်းသျှင်စနစ်တွင် သိသာထူးခြားရေ လက္ခဏာရပ်တိ ဟိရေ။ ၎င်းရို့အနက် ကဲရက်ဆု ဟုခေါ်ရေ ကုမ္ပဏီ အစုအဖွဲ့တိမှာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု တိခြင်း၊ တသက်တာလုံး အလုပ်ခန့်အပ်မှု ဟိခြင်း၊ အလုပ်တွင် အဆင့်ဆင့်တိုးတက်ရာတွင် လုပ်သက်ကို ဦးစားပီးခြင်းရို့မှာ ဂျပန် လုပ်ငန်း ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထင်ရှားရေ။&lt;ref name=&quot;oecd2008&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.oecd.org/document/17/0,3343,en_2649_34111_40353553_1_1_1_1,00.html |title=Economic survey of Japan 2008 |publisher=[[OECD]] |accessdate=August 25, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.economist.com/node/7193984?story_id=7193984 |title=Japan's Economy: Free at last |newspaper=The Economist |date=July 20, 2006 |accessdate=January 23, 2011}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်ကုမ္ပဏီတိတွင် တိုယိုတာဧနည်းလမ်းကဲ့သို့ရေ စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းလမ်းတိမှာ ထင်ရှားပြီး ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်သူရို့ဧလှုပ်ရှားပြောင်းလဲရီး လှုပ်ရှားမှုမှာ ရှားပါးရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Activist shareholders swarm in Japan|url=http://www.economist.com/node/9414552?story_id=9414552|accessdate=January 23, 2011|date=June 28, 2007|newspaper=The Economist}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံဟိ အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီတိထဲတွင် တိုယိုတာ၊နစ်တန်ဒိုး၊ အင်န်တီတီ ဒိုကိုမို၊ ကင်နွန်၊ ဟွန်ဒါ၊ တာကဲဒ ဆီးဝါး ကုမ္ပဏီ၊ ဆိုနီ၊ ပင်နာဆိုးနစ်၊ တိုရှီဘာ၊ ရှပ်၊ နစ်ပွန်စတီးလ်၊ နစ်ပွန်ရေနံ နန့် ဆဲဗင်းန်အင်န် အိုင် ဦးပိုင် ကုမ္ပဏီရို့ ပါဝင်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japan 500 2007|url=http://www.ft.com/cms/s/0/1b939a9a-2587-11dc-b338-000b5df10621.html|accessdate=January 23, 2011|newspaper=[[Financial Times]]|archivedate=26 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120726122226/http://www.ft.com/cms/s/0/1b939a9a-2587-11dc-b338-000b5df10621.html}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဘဏ်အချို့ ဟိပြီး နစ်ကီ ၂၂၅ နန့် တိုပစ်အညွှန်းရို့ကြောင့် ထင်ရှားရေ တိုကျိုစတော့ခ်အိတ်ချိန်းရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဈေးကွက် အရင်းအနှီးအားဖြင့် ဒုတိယ အကြီးဆုံး ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Market Data|url=http://www.nyse.com/events/1170156816059.html|publisher=New York Stock Exchange|accessdate=August 11, 2007|date=January 31, 2006|archivedate=11 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011121725/http://www.nyse.com/events/1170156816059.html}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အနေနန့် ဖော်ဘီ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီ ၂၀၀၀ စာရင်းတွင် ၃၂၆ ခု ပါဝင်ခပြီး ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ၁၆.၃ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=The Forbes 2000|url=http://www.forbes.com/lists/2006/18/06f2000_The-Forbes-2000_Rank.html|work=Forbes|accessdate=January 7, 2011}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ယှေလကျောက် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တိကို တင်သွင်းမည်ဟု ကြေညာခရေ။&lt;ref&gt;[http://www.bloomberg.com/news/2013-09-24/abe-says-japan-canada-agree-to-cooperate-on-natural-gas.html Abe Says Japan, Canada Agree to Cooperate on Natural Gas]&lt;/ref&gt;

===သိပ္ပံနန့် နည်းပညာ===
[[File:Kibo PM and ELM-PS.jpg|thumb|250px|နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းတွင် တွိ့ရရေ ဂျပန်ရို့ဧ စမ်းသပ်မှု အစိတ်အပိုင်း (ကီဘို)]]
ဂျပန်နိုင်ငံရေ သိပ္ပံသုတေသနတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုနီရေ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အထူးအတွက်နန့် နည်းပညာ၊ စက်ယန္တရားနန့် ဇီဝဆီးပညာ သုတေသနရို့တွင် ဖြစ်ရေ။ သုတေသနပညာသျှင်ပေါင်း ၇၀၀,၀၀၀ ခန့်ရေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃၀ ဘီလံယံ မျှ ဟိရေ သုတေသနနန့် ဖွံ့ဖြိုးရီး ဘတ်ဂျက်ကို ခွဲဝေသုံးစွဲ နီကတ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အကြီးမားဆုံး ဘတ်ဂျက်ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=McDonald|first=Joe|title=China to spend $136 billion on R&amp;D|newspaper=BusinessWeek|date=December 4, 2006}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်ရေ အခြီခံ သိပ္ပံ သုတေသနတွင် ကမ္ဘာ့ဦးဆောင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ နန့် ဆီးပညာရို့တွင် နိုဘယ်လ်ဆုသျှင် ၁၆ဦး ၊&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Japanese Nobel Laureates |publisher=[[Kyoto University]] |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/nobel.htm/ |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=9 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309181812/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/nobel.htm/ }}&lt;/ref&gt; ဖီးဒ် တံဆိပ်ဆုသျှင် ၃ ဦး ၊ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Japanese Fields Medalists |publisher=Kyoto University |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/fields.htm |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=10 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100310203313/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/fields.htm/ }}&lt;/ref&gt; ဂေါက်စ်ဆုသျှင်  တစ်ဦးရို့ ထွက်ပေါ်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dr. Kiyoshi Ito receives Gauss Prize |publisher=Kyoto University |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/gauss.htm |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=9 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309181805/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/gauss.htm/ }}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံဧ နည်းပညာဆိုင်ရာ ပါဝင်မှုတိတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ မော်တော်ယာဉ်၊ စက်ယန္တရား၊ ငလျင်အင်ဂျင်နီယာဘာသာ၊ စက်ရုံသုံး စက်ရုပ်၊ အော့ပတစ်၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဆီမီးကွန်ဒပ်တာ နန့် သတ္တု နယ်ပယ်ရို့တွင် ဖြစ်ရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံရေ စက်ရုပ် ထုတ်လုပ်မှုနန့် အသုံးပြုမှုတွင် ကမ္ဘာ့ရှေ့ဆောင်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ဟိ စက်ရုပ်တိထဲမှ တစ်ဝက် (၇၄၂,၅၀၀၀ မှ ၄၀၂,၂၀၀) ကို ပိုင်ဆိုင်ရေ နိုင်ငံဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Boom in Robot Investment Continues|url=http://www.unece.org/press/pr2000/00stat10e.htm|publisher=UN Economic Commission for Europe|accessdate=December 28, 2006|date=October 17, 2000}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံဧ အာကာသဆိုင်ရာ အေဂျင်စီကို ဂျပန် လေကြောင်းနန့် အာကာသ စူးစမ်းယှာဖွီရီး အေဂျင်စီ (ဂျာဆာ) ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းရို့မှာ အာကာသ၊ ဂြိုဟ်တိ၊ လေကြောင်းသွာလာရီးရို့နန့် ပတ်သက်ရေ သုတေသနလုပ်ငန်းတိကို လုပ်ဆောင်ကတ်ပြီး ဒုံးပျံ နန့် ဂြိုဟ်တိုရို့ကို ထုတ်လုပ်ရာတွက် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ဖြစ်ရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံရေ နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်းတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရေ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်ရို့ဧ စမ်းသပ်မှု အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်ရေ ကီဘိုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် အာကာသလွန်းပျံယဉ်ဧ တပ်ဆင်ရီးအတွက် ပျံသန်းမှုတွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းသို့ ထည့်သွင်း တပ်ဆင်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Japan Aerospace Exploration Agency Homepage |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |date=August 3, 2006 |url=http://www.jaxa.jp/index_e.html |accessdate=March 28, 2007 |archivedate=21 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070321160909/http://www.jaxa.jp/index_e.html }}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံဧ အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရီး အစီအစဉ်တိတွင် ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်ကို လေ့လာမည့် အာကာဆူကီ အာကာသ စူးစမ်းရီး ယာဉ် လွှတ်တင်ရီး&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jaxa.jp/projects/sat/planet_c/index_e.html|title=JAXA {{!}} Venus Climate Orbiter &quot;AKATSUKI&quot; (PLANET-C)|publisher=Japan Aerospace Exploration Agency|accessdate=December 4, 2010|archivedate=11 April 2012|archiveurl=https://www.webcitation.org/66pe8RvRF?url=http://www.jaxa.jp/projects/sat/planet_c/index_e.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.isas.jaxa.jp/e/enterp/missions/planet-c/index.shtml |title=ISAS {{!}} Venus Meteorology AKATSUKI (PLANET-C) |work=[[Institute of Space and Astronautical Science]] |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |accessdate=December 4, 2010 |archivedate=13 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513024411/http://www.isas.jaxa.jp/e/enterp/missions/planet-c/index.shtml }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တင်မည့် မာကျူရီဂြိုဟ်ဧ သံလိုက်စက်ကွင်းကို လေ့လာမည့် ဂြိုဟ်ပတ်ယာဉ် &lt;ref name=FACTS&gt;{{Cite web | url=http://sci.esa.int/bepicolombo/47346-fact-sheet/ | title=ESA Science &amp; Technology: Fact Sheet | publisher=esa.int | accessdate=February 5, 2014}}&lt;/ref&gt; နန့် ၂၀၃၀တွင် လကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြီစိုက်စခန်း တည်ဆောက်ရန်ရို့ ပါဝင်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Japan Plans Moon Base by 2030 |publisher=MoonDaily |date=August 3, 2006 |url=http://www.moondaily.com/reports/Japan_Plans_Moon_Base_By_2030_999.html |accessdate=March 27, 2007}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံရေ ဆယ်လင်း ဟုအများုကောက်ခေါ်ရေ လကမ္ဘာဆိုင်ရာနန့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ စူးစမ်းလေ့လာရီး ယာဉ်ကို H-IIA ရောကက်ဖြင့် တာနဲဂါရှီးမား အာကာသစခန်းမှ လွှတ်တင်ခရေ။ ဆယ်လင်းကို ဂျပန် ဝါးခုတ်သမားပုံပြင်ထဲမှ မင်းသမီးလေးဧ နာမည် ကာဂုယာ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;jaxa_nickname&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jaxa.jp/countdown/f13/special/nickname_e.html| title=&quot;KAGUYA&quot; selected as SELENE's nickname| accessdate=October 13, 2007}}&lt;/ref&gt; ကာဂုယာရေ အပိုလို အစီအစဉ်ပြီးကေ လကမ္ဘာအား စူးစမ်းလေ့လာရေ မစ်သျှင်တိတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ရေ။ ၎င်းဧ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လကမ္ဘာဧ မူလအစ နန့် ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲပုံရို့ကို လေ့လာရန်ဖြစ်ရေ။ ထို ယာဉ်ရေ လပတ်လမ်းကြောင်းအတွင်းသို့ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်တွင် ဝင်ရောက်ခပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.japancorp.net/Article.Asp?Art_ID=15429 |title=Japan Successfully Launches Lunar Explorer &quot;Kaguya&quot; |publisher=Japan Corporate News Network|accessdate=August 25, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6994272.stm |title=Japan launches first lunar probe |publisher=BBC News |date=September 14, 2007 |accessdate=August 25, 2010}}&lt;/ref&gt; ၆၂မိုင် (၁၀၀ကီလိုမီတာ) အမြင့်မှ ပျံသန်းနေခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.jaxa.jp/press/2008/10/20081009_kaguya_e.html |title=JAXA, KAGUYA (SELENE) Image Taking of &quot;Full Earth-Rise&quot; by HDTV |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |accessdate=August 25, 2010 |archivedate=29 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429155331/http://www.jaxa.jp/press/2008/10/20081009_kaguya_e.html }}&lt;/ref&gt; ထိုစူးစမ်းလေ့လာရီးမှာ ဂျာဆာက ထိုယာဉ်ကို လမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ရည်ရွယ်ချက်ဟိဟိ ဖျက်ချခခြင်းဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8094863.stm |title=Japanese probe crashes into Moon  |publisher=BBC News |date=June 11, 2009 |accessdate=April 12, 2011}}&lt;/ref&gt;

===အခြီခံ အဆောက်အအုံ===
[[File:Shinkansen Nozomi in Tokyo.jpg|thumb|250px|တိုကျို ဘူတာတွင် တွိ့ရရေ ကျည်ဆန်ရထား သို့ နိုဇိုမိ သျှင်းကန်းဆင်&lt;ref&gt;{{Cite book| first=Christopher P. | last=Hood | year=2006 | title=Shinkansen – From Bullet Train to Symbol of Modern Japan | url=https://archive.org/details/shinkansenfrombu00hood | publisher=Routledge | isbn=0-415-32052-6|pages=[https://archive.org/details/shinkansenfrombu00hood/page/61 61]–68}}&lt;/ref&gt;]]

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံဧ စွမ်းအင်တိထဲမှ ၄၆.၁ ရာခိုင်နှုန်းကို လောင်စာဆီ၊ ၂၁.၃ ရာခိုင်နှုန်းကို ကျောက်မီးသွေး၊ ၂၁.၄ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ၊ ၄.၀ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယား စွမ်းအင်နန့် ၃.၃ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယားစွမ်းအင်မှ ထုတ်လုပ်ခရေ။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဧ ၉.၂ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယားစွမ်းအင်မှ ထုတ်လုပ်ခပြီး ယခင်နှစ် ၂၄.၉ ရာခိုင်နှုန်းမှ ကျဆင်းလာခြင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Energy|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c07|work=Statistical Handbook of Japan 2013|publisher=Statistics Bureau|accessdate=February 14, 2014}}&lt;/ref&gt;  ယကေလည်းလည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နိတွင် ဖူကူရှီးမား ဒိုင်အိချိ နျူးကလီးယား ကပ်ဘေး အပြီး အများပြည်သူဧ ကန့်ကွက်မှုကြောင့် နိုင်ငံတဝှမ်းဟိ နျူးကလီးယား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပီး စက်ရုံအားလုံးကို ရပ်တန့်ခရရေ။ ယကေလည်းလည်း အစိုးရ တာဝန်ဟိသူတိက အများပြည်သူဧ ဆန္ဒကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားလျက် ဟိကတ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံဧ နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို အနည်းဆုံး ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ပြန်လည် အသုံးပြုနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက် ဟိကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Tsukimori|first=Osamu|title=Japan nuclear power-free as last reactor shuts|url=http://www.reuters.com/article/2012/05/05/us-nuclear-japan-idUSBRE84405820120505|accessdate=May 8, 2012|agency=[[Reuters]]|date=May 5, 2012|archivedate=18 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718185518/http://www.reuters.com/article/2012/05/05/us-nuclear-japan-idUSBRE84405820120505}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံခြားမှ စွမ်းအင် တင်ပို့မှုကို ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရအတွက်နန့်&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Can nuclear power save Japan from peak oil??url=http://ourworld.unu.edu/en/can-nuclear-power-save-japan-from-peak-oil/|publisher=Our World 2.0|accessdate=March 15, 2011|date=February 2, 2011}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံရေ ရင်းမြစ်တိကို မျိုးစုံအသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုကို ထိရောက်မှု ဟိစီရန် လုပ်ဆောင်လျက် ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=U.S. Department of State|accessdate=March 15, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံဧ ကုန်းလမ်းအတွက် အသုံးပြုငွေမှာ အလွန်တိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japan's Road to Deep Deficit is Paved with Public Works|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9500E3DC1031F932A35750C0A961958260|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|first=Andrew|last=Pollack|date=March 1, 1997}}&lt;/ref&gt; အဓိက သယ်ယူပို့ဆောင်ရီး လမ်းကြောင်းမှာ ၁.၂ သန်း ကီလိုမီတာမျှ ခင်းထားသည့် လမ်းတိ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Transport|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c09cont.htm|work=Statistical Handbook of Japan 2007|publisher=Statistics Bureau|accessdate=March 2, 2014|archivedate=27 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427071603/http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c09cont.htm}}&lt;/ref&gt; အဓိကမြို့ကြီးတိကို ကွန်ယက်တစ်ခုတည်းဖြစ်ပြီး အမြန်မောင်းနိုင်ရေ၊ ပိုင်းခြားထားရေ၊ သုံးစွဲမှု ကန့်သတ်ထားရေ လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံရေ လမ်းတိဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံရေ ကုမ္ပဏီတိမှ တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်လျက် ဟိရေ။ ကားအသစ်နန့် အဟောင်းတိမှာ ဈေးမကြီးပေ။ ကားပိုင်ဆိုင်မှု အခွန် နန့် လောင်စာဆီ လဲဗီးတိဖြင့် စွမ်းအင် ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်မှုကို မြှင့်တင်လျက် ဟိရေ။ ယကေလည်းလည်း ခရီးအားလုံးဧ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းတွင်သာ ကားကို အသုံးပြုအတွက်နန့် ဂျီအိတ် နိုင်ငံတိတွင် မော်တော်ကား အသုံးပြုမှု အနည်းဆုံး ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;transtatsjp&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.iraptranstats.net/jp|title=Transport in Japan|accessdate=February 17, 2009|work=International Transport Statistics Database|publisher=[[International Road Assessment Program]]}} {{Subscription required}}&lt;/ref&gt;

ရထားကုမ္ပဏီ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာရို့ရေ ဒေသတွင်းနန့် မြို့တွင်း ခရီးရေ သယ်ယူပို့ဆောင်ရီး ဈေးကွက်တွင် ပြိုင်ဆိုင်လျက် ဟိကတ်ရေ။ အဓိက ကုမ္ပဏီတိတွင်း ဆဲဗင်း ဂျေအာရ် အင်တာပရိုက်စ်၊ ကင်တက်ဆု ကော်ပိုရီးသျှင်း၊ ဆဲဘု ရထားကုမ္ပဏီ နန့် ကဲအိယို ကော်ပိုရီးသျှင်းရို့ ပါဝင်ရေ။ အဓိက မြို့ကြီးတိကို သျှင်းကန်းဆင်ဟု ခေါ်ရေ ကျည်ဆန်ရထား ၂၅၀ ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး ဂျပန်ရထားတိမှာ လုံခြုံစိတ်ချရမှုနန့် အချိန်မှန်မှု ရို့အတွက် နာမည်ကြီးရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.jr-central.co.jp/about/safety.html|title=About the Shinkansen – Safety|accessdate=October 17, 2011|publisher=Central Japan Railway Company}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hitachi-rail.com/rail_now/column/just_in_time/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513230217/http://www.hitachi-rail.com/rail_now/column/just_in_time/index.html|archivedate=May 13, 2008|title=Corporate Culture as Strong Diving Force for Punctuality- Another &quot;Just in Time&quot;|accessdate=April 19, 2009|publisher=Hitachi}}&lt;/ref&gt; တိုကျိုနန့် အိုဆာကာ ကြားတွင် [[သံလိုက်ရထား]]ဖြင့် ဆက်သွယ်ရန် အဆိုပြုချက်မှာ အတော် ခရီးရောက်နေပြီ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/japan-to-approve-plans-for-new-supertrain-2275308.html |title=Japan to approve plans for a new super-train |work=The Independent |date=April 27, 2011 |accessdate=May 11, 2011 |location=London |archivedate=18 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141118052921/http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/japan-to-approve-plans-for-new-supertrain-2275308.html }}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေဆိပ်ပေါင်း ၁၇၃ ခု ဟိပြီး အကြီးဆုံး ပြည်တွင်းလေဆိပ်ဖြစ်ရေ ဟနဲဒါလေဆိပ်ရေ အာရှတွင် ဒုတိယမြောက် လူသုံးအများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-5-212-218-222_666_2__ |title=Year to Date Passenger Traffic |publisher=Airports Council International |date=November 11, 2010 |accessdate=March 2, 2014 |archivedate=11 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110111152406/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-5-212-218-222_666_2__ }}&lt;/ref&gt; အကြီးဆုံးရေ နိုင်ငံတကာ လေဆိပ်တိမှာ [[နာရိတ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]၊ ကန်ဆိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နန့် ချူးဘူး စင်န်တာအဲယား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Nakagawa|first=Dai|title=Transport Policy and Funding|url=https://archive.org/details/transportpolicyf00dnak|year=2006|publisher=Elsevier|isbn=0-08-044852-6|page=[https://archive.org/details/transportpolicyf00dnak/page/n71 63]|author2=Matsunaka, Ryoji}}&lt;/ref&gt; နာဂိုယာ ဆိပ်ကမ်းမှာ ဂျပန်နိုင်ငံဧ အကြီးမားဆုံး နန့် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံကုန်သွယ်ရီးဧ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Port Profile|url=http://www.port-of-nagoya.jp/english/about_port.htm|publisher=Port of Nagoya|accessdate=January 7, 2011|archivedate=30 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130050032/http://www.port-of-nagoya.jp/english/about_port.htm}}&lt;/ref&gt;

==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နီထိုင်ပုံ==
[[File:Bjs48 02 Ainu.jpg|thumb|250px|ဂျပန်နိုင်ငံဟိ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ရေ အအိနု လူမျိုးတိ]]
[[File:Meiji-jingu wedding procession - P1000847.jpg|thumb|250px|မေဂျီဘုရားကျောင်းမှ ဂျပန်မင်္ဂလာပွဲ]]

ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၂၇.၃သန်းမျှ ဟိပြီး ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းရေ လူဦးရေမှာ ဟွန်ရှူးကျွန်းပေါ်တွင် နီထိုင်ကတ်ရေ။ ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာသာစကားအားဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ဖြစ်စေ တူညီကတ်ပြီး &lt;ref name=MulticulturalJapan&gt;{{Cite news|title='Multicultural Japan' remains a pipe dream|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20070327zg.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Japan Times|date=March 27, 2007|archiveurl=https://archive.is/20120716140322/http://www.japantimes.co.jp/text/fl20070327zg.html%23.UAQfIKgo9Rw|archivedate=16 July 2012}}&lt;/ref&gt; ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဂျပန်လူမျိုးတိ ဖြစ်ကာ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |title=CIA Factbook: Japan |publisher=Cia.gov |accessdate=November 9, 2011 |archivedate=20 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151220044055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html }}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံခြား အလုပ်သမား လူနည်းစု ဟိရေ။&lt;ref name=MulticulturalJapan/&gt;  ဇိုင်းနိချိကိုရီးယားလူမျိုး၊&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japan-born Koreans live in limbo|url=http://www.nytimes.com/2005/04/01/news/01iht-nurse.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=April 2, 2005}}&lt;/ref&gt; ဇိုင်းနိချိ တရုတ်လူမျိုး၊ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး၊ အများအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း ဆင်းသက်လာကတ်ရေ ဘရာဇီးလူမျိုး&lt;ref name=&quot;nikkeijin&quot;&gt;{{Cite news|title=An Enclave of Brazilians Is Testing Insular Japan|url=http://www.nytimes.com/2008/11/02/world/asia/02japan.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=November 1, 2008|first=Norimitsu|last=Onishi}}&lt;/ref&gt; နန့် ပီရူးလူမျိုး ရို့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း လူနည်းစု လူမျိုးတိ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title='Home' is where the heartbreak is for Japanese-Peruvians|url=http://www.atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Asia Times|date=October 16, 1999|archivedate=6 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100106194749/http://atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လက်တင်အမေရိကမှ မဟုတ်ရေ အနောက်တိုင်းသား ၁၃၄,၇၀၀ နန့် လက်တင် အမေရိကမှ ၃၄၅,၅၀၀ မျှ ဟိရေ နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်ပညာသျှင်တိ ဟိကတ်ရေ။ လက်တင်အမေရိကသားထဲမှ ၂၇၄,၇၀၀ ဦးမှာ ဘရာဇီးလူမျိုးတိ ဖြစ်ကတ်ပြီး (ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်လာသူ သို့မဟုတ် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ရွှေ့ပြောင်းရောက်ဟိလားသူတိနန့် ၎င်းရို့ဧ အိမ်ထောင်ဘက်တိ) ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း အကြီးမားဆုံးရေ အနောက်နိုင်ငံသား အစုအဝီးဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Registered Foreigners in Japan by Nationality|url=http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050824195238/http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf|archivedate=August 24, 2005|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဌာနေလူမျိုးစုတိထဲတွင် အများဆုံးမှာ ယာမာတိုလူမျိုးတိ ဖြစ်ပြီး အဓိက လူနည်းစု လူမျိုးတိတွင် ရှေးဦးနေ အအိနု လူမျိုးတိ &lt;ref&gt;{{Cite news |first= Philippa |last= Fogarty|title= Recognition at last for Japan's Ainu|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7437244.stm|publisher=BBC|date= June 6, 2008|accessdate=June 7, 2008 }}&lt;/ref&gt; နန့် ရူကျူးလူမျိုးတိ အပြင် လူမှုရီး အရ လူနည်းစု ဖြစ်ရေ ဘူရာကူမင် လူစု တိလည်း ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=The Invisible Race|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Time|date=January 8, 1973|archivedate=16 December 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121216231723/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html}}&lt;/ref&gt; ယင့်ချင့်အပြင် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်က သွေးနှောနေခရေ လူတိလည်း ဂျပန်လူမျိုး သို့ ယာမာတိုတိထဲတွင် ဟိနေပြီး ဥပမာအားဖြင့် အိုဂါဆာဝါရာ ကျွန်းစုတိမှ ဂျပန်တိတွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ဥရောပ၊ အမေရိကန်၊ မိုက်ခရိုနီးရှန်း နန့် ပိုလီနီးသျှင်း နောက်ခံတိ ဟိနေပြီး အချို့မှာ မျိုးဆက် ခုနစ်ဆက်မျှ ဟိရေ။ လူအများစုက ဂျပန်တွင် လူမျိုးအားဖြင့် အားလုံးတူညီရေဟု ယုံကြည်ကတ်ပြီး (၂၀၀၉တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နေရင်းမဟုတ်ရေ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမားမှာ လူဦးရေဧ ၁.၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ဟိရေ။)&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20121228222338/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1892469,00.html Japan to Immigrants: Thanks, But You Can Go Home Now] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121228222338/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1892469,00.html |date=28 December 2012 }}&quot;. ''[[Time (magazine)|Time]]''. April 20, 2009.&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံသားတိတွင် လူမျိုးစု နန့် ဆိုင်ရေ စာရင်းဇယားမဟိကေလည်း ပရော်ဖက်ဆာ ဇွန်လိုင်း ကဲ့သို့ရေ အနည်းဆုံး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု တစ်ခုအရ ဂျပန်တွင် လူမျိုးကွဲများစွာဟိရေ လူ့အဖွဲ့အစည်းဟု ဆိုရေ။ &lt;ref&gt;[[John Lie]] ''Multiethnic Japan'' (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2001)&lt;/ref&gt; ယကေလည်းလည်း ထိုယူဆချက်ကို ဂျပန် လူ့အဖွဲ့အစည်းဧ အလွှာပေါင်း များစွာမှ လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ကတ်ပြီး သူရို့ အနေနန့် ဂျပန်နိုင်ငံရေ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုတည်းဟိရေ နိုင်ငံ ဆိုရေ အယူအဆကိုသာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း လိုကတ်ရေ။ ထိုအယူအဆကို လူနည်းစု လူမျိုးစုတိ ဖြစ်ရေ အအိနုနန့် ရူကျူးလူမျိုးတိကပင် ငြင်းဆန်ကတ်ရေ။ ယင်းပိုင်ရေ လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းသာ ဟိရေဟူရေ အယူအဆကြောင့် လူမျိုးကွဲပြားမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ငြင်းဆန်လေ့ ဟိကတ်ရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံဧ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း တာရို အာဆိုက ဂျပန်ရေ &quot;လူမျိုးတစ်မျိုး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၊ ဘာသာစကားတစ်မျိုး၊ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခု&quot; ဟု ဆိုခဖူးရေ။ &lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20160129014929/http://www.japantimes.co.jp/news/2005/10/18/national/aso-says-japan-is-nation-of-one-race/ Aso says Japan is nation of 'one race']&quot;. The Japan Times. October 18, 2005.&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူ့သက်တမ်းအားဖြင့် ဒုတိယမြောက် အရှည်ဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀-၂၀၁၅ အတွင်း မွေးဖွားရေ လူတိဧ သက်တမ်းမှာ ၈၃.၅ နှစ် ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;haaretz.com&quot;&gt;{{Cite news|title=WHO: Life expectancy in Israel among highest in the world|url=http://www.haaretz.com/news/who-life-expectancy-in-israel-among-highest-in-the-world-1.276618|accessdate=January 15, 2011|newspaper=Haaretz|date=May 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Table A.17&quot;&gt;{{Cite web|title=Table A.17|url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf|work=United Nations World Population Prospects'', 2006 revision''|publisher=UN|accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် လူဦးရေ အများအပြား တိုးတက်မှု နန့် နောက်ပိုင်း မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းမှုကြောင့် လူဦးရေမှာ အသက်ကြီးသူ တိပြားလာရေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေဧ ၂၄.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အသက်၆၅ နှစ်ကျော်ပြီ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိုးမှာ ၂၀၅၀တွင် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသို့ တိုးတက်လာလိမ့်မည် ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;handbook&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c02 |title=Statistical Handbook of Japan 2013: Chapter 2—Population |publisher=Statistics Bureau |accessdate=February 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

ယင်းပိုင် လူဦးရေ အချိုးအစား ပြောင်းလဲလာခြင်းရေ လူမှုရီး ဆိုင်ရာ ပြဿနာများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေရေ။ အထူးအတွက်နန့် အလုပ်လုပ်နိုင်ရေ လူဦးရေ ကျဆင်းနိုင်ခြင်း နန့် ပင်စင် ကဲ့သို့ရေ လူမှုဖူလုံရီး စရိတ်တိ တိပြားလာခြင်းရို့ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;[[Gonzalo Garland]] et al &quot;Dynamics of Demographic Development and its impact on Personal Saving : case of Japan&quot;, with Albert Ando, Andrea Moro, Juan Pablo Cordoba, in ''Ricerche Economiche'', Vol 49, August 1995&lt;/ref&gt; ဂျပန်လူငယ်တိထဲတွင် လက်မထပ်လိုသူနန့် မိသားစု မထူထောင်လိုသူ တိပြားလာရေ။&lt;ref name=&quot;Ogawa&quot;/&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေမှာ ငါးနှစ်မြောက် အဖြစ် ကျဆင်းခပြီး ၁၂၆.၂၄ သန်းမှ ၂၀၄,၀၀၀ ကျဆင်းခခြင်း ဖြစ်ရေ။ ယင်းပိုင် ကျဆင်းမှုမှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ရေ စာရင်းဇယား စတင်ကောက်ယူသည့် အချိန်မှစ၍ ပထမအကြိမ် အများဆုံး ကျဆင်းခခြင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bloomberg.com/news/2012-01-02/japanese-population-drops-most-since-world-war-ii-after-quake.html |title=Japan Population Drops Most Since World War II |date=January 2, 2012}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက် ငလျင်နန့် [[ဆူနာမီ]]ကလည်း ယင်းပိုင် ကျဆင်းမှုကို ပိုပြီးကေဆိုးရွားစီခပြီး လူပေါင်း ၁၆,၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးကာ ခန့်မှန်းခြေ လူ ၃,၀၀၀ ခန့်မှာ ပျောက်ဆုံးနေဆဲ ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ryall|first=Julian|title=Japan's population contracts at fastest rate since at least 1947|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/8989372/Japans-population-contracts-at-fastest-rate-since-at-least-1947.html|accessdate=October 29, 2013|newspaper=The Telegraph|date=January 3, 2012}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေမှာ ၂၀၅၀တွင် ၉၅ သန်းသို့ ကျဆင်းမည်ဟု ခန့်မှန်းရရေ။&lt;ref name=&quot;handbook&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_GraphicalDisplay.aspx?ListNames=%27Population%2c+History+and+Forecast%27&amp;HistFor=True&amp;GrpOp=0&amp;Dim1=81&amp;File=0 Forecast provided] by [[International Futures]]&lt;/ref&gt; လူဦးရေ အချိုးအစား လေ့လာသူတိနန့် အစိုးရ စီမံကိန်း ရီးဆွဲသူတိက ထိုပြဿနာကို မည်သို့မည်ပုံ ဖြေသျှင်းမည် ဆိုရေ အချက်ကို အပြင်းအထန် ငြင်းခုံဆွေးနွေးလျက် ဟိကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;Ogawa&quot;&gt;{{Cite web|last=Ogawa|first=Naohiro|title=Demographic Trends and their implications for Japan's future|url=http://www.mofa.go.jp/j_info/japan/socsec/ogawa.html|work=Transcript of speech delivered on 7 March 1997|publisher=Ministry of Foreign Affairs|accessdate=May 14, 2006}}&lt;/ref&gt; ရွှေ့ပြောင်းနီထိုင်သူတိကို လက်ခံခြင်းနန့် ကလေးမွေးသူတိကို အကျိုးအမြတ်ပီးခြင်းရို့ဖြင့် လူငယ်တိ အနိန်နန့် အသက်ကြီးသူ အများအပြားကို ထောက်ပံ့လာနိုင်မည်ဟု ဆွေးနွေး အဖြေရှာခြင်းမျိုးလည်း ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://jipi.gr.jp/english/message.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929222250/http://jipi.gr.jp/english/message.html |archivedate=September 29, 2007 |title=Japan Immigration Policy Institute: Director's message| first= Hidenori|last=Sakanaka| publisher=Japan Immigration Policy Institute |date=October 5, 2005 |accessdate=January 5, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=French|first=Howard|title=Insular Japan Needs, but Resists, Immigration|url=http://www.nytimes.com/2003/07/24/international/asia/24JAPA.html?ei=5007&amp;en=53c7315175389e69&amp;ex=1374379200&amp;partner=USERLAND&amp;pagewanted=all&amp;position=|accessdate=February 21, 2007|newspaper=The New York Times|date=July 24, 2003}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံရေ နိုင်ငံသား အသစ် ၁၅,၀၀၀ ကို နှစ်စဉ် ပုံမှန် လက်ခံလျက် ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=帰化許可申請者数等の推移|url=http://www.moj.go.jp/TOUKEI/t_minj03.html|publisher=Ministry of Justice|accessdate=March 17, 2011|language=Japanese}}&lt;/ref&gt; ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခရေတိဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးဧ အဆိုအရ ဂျပန်အနေနန့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခရေ ၁၈ ဦးကိုသာ ပြန်လည် အခြီချနိုင်ရန် လက်ခံခရေဟု ဆိုရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=2012 saw record-high 2,545 people apply for refugee status in Japan |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2013/03/20/national/2012-saw-record-high-2545-people-apply-for-refugee-status-in-japan/#.UXWOPEpnhIE |newspaper=Japan Times|date=March 20, 2013}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်နိုင်ငံကမူ ဒုက္ခရေပေါင်း ၇၆,၀၀၀ ကို ယင့်အချိန်က လက်ခံခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Presidential Memorandum--Fiscal Year 2012 Refugee Admissions Numbers and Authorizations of In-Country Refugee Status|url=http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2011/09/30/presidential-memorandum-fiscal-year-2012-refugee-admissions-numbers-and- |publisher=The White House|date=September 30, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုနှုန်း အလွန်တိပြားရေ။&lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E1DB173FF936A25754C0A96F958260&amp;sec=health&amp;spon=&amp;scp=29&amp;sq=suicide%20japan&amp;st=cse|title=In Japan, Mired in Recession, Suicides Soar|last=Strom|first=Stephanie|date=July 15, 1999|newspaper=The New York Times|accessdate=September 20, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Times&gt;{{Cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article4170649.ece|title=Japan gripped by suicide epidemic|last=Lewis|first=Leo|date=June 19, 2008|newspaper=[[The Times (London)|The Times]]|accessdate=September 20, 2008}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေသူ ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရေမှာ ၁၂ နှစ်ဆက်တိုက် ဖြစ်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news| title = Bare statistics mask human cost of Japan’s high suicide rate| newspaper = Japan Today| date = March 31, 2010| url = http://www.japantoday.com/category/opinions/view/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%E2%80%99s-high-suicide-rate| accessdate = February 3, 2014| archivedate = 4 March 2016| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304080231/http://www.japantoday.com/category/opinions/view/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%E2%80%99s-high-suicide-rate}}&lt;/ref&gt; မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုမှာ အသက် ၃၀ အောက် လူငယ်တိအတွက် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းအရင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;ozawa-desilva&quot;&gt;{{Cite journal| last = Ozawa-de Silva| first = Chikako
 | title = Too Lonely to Die Alone: Internet Suicide Pacts and Existential Suffering in Japan| url = https://archive.org/details/sim_culture-medicine-and-psychiatry_2008-12_32_4/page/516| journal = Cult Med Psychiatry | volume = 32 | issue = 4 | pages = 516–551 |date=December 2008 | doi = 10.1007/s11013-008-9108-0| pmid = 18800195}}&lt;/ref&gt;

===ဘာသာရီး===
[[File:Itsukushima torii distance.jpg|thumb|250px|ဟီရိုရှီးမားမြို့ အနီးဟိ အိဆုကူရှီးမား ဝတ်ပြုကျောင်းမှ ဂိတ်တံခါး ရေ ဂျပန်နိုင်ငံဧ အလှဆုံးနီရာသုံးခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နီရာတစ်ခု ဖြစ်ရေ။]]

ဂျပန်နိုင်ငံရေ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေဧ အပိုဒ် ၂၀ အရ ဘာသာရီး လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝ ဟိရေ။ ခန့်မှန်းချက်အရ ဂျပန်လူဦးရေ ဧ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သို့မဟုတ် သျှင်တိုဘာသာကို ကိုးကွယ်ကတ်ရေပြီး ထိုဘာသာ နှစ်ခု စလုံးကို လက်ခံသူလည်း အများ အပြား ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71342.htm |title=International Religious Freedom Report 2006 |author=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |publisher=US Department of State |date=September 15, 2006 |accessdate=December 4, 2007}}&lt;/ref&gt; ယကေလည်းလည်း ထိုခန့်မှန်းချက်မှာ ဘုရားကျောင်းနန့် ဆက်နွယ်နေသူကိုသာ ခန့်မှန်းခြင်း ဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ် ယုံကြည်သက်ဝင်သူကို ခန့်မှန်းခြင်း မဟုတ်ပေ။ အခြားလေ့လာချက်တစ်ခု အရ လူဦးရေဧ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းက နီပြီးကေ ဘာသာတရား တစ်ခုခုကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူတိဟု မိမိရို့ဘာသာ ဆိုကတ်ရေ ဟု ဆိုရေ။&lt;ref name=Kisala&gt;{{Cite book| last = Kisala | first = Robert | editor= Wargo, Robert| title = The Logic Of Nothingness: A Study of Nishida Kitarō | url = https://archive.org/details/logicofnothingne0000warg | publisher = University of Hawaii Press| year = 2005| pages = [https://archive.org/details/logicofnothingne0000warg/page/n3 3]–4 | isbn = 0-8248-2284-6}}&lt;/ref&gt; အက်ဒ်ဝင် ရိုင်းရှာဝါ နန့် မားရီးယပ်စ် ဂျန်ဆန်ရို့ဧ အဆိုအရ ဂျပန်လူမျိုး ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စာရင်းဇယား ကောက်ယူသူတိအား သူရို့ရေ မည်သည့်ဘာသာကိုမှ ကိုးကွယ်သူတိ မဟုတ်ဟု ပြောလေ့ဟိကြောင်း သိရရေ။&lt;ref name=ReischauerJansen215&gt;{{Cite book
| publisher = Belknap Press of Harvard University Press
| isbn = 978-0-674-47184-9
| last1 =
| first1 = Edwin Oldfather
| author1-link = Edwin O. Reischauer
| first2 = Marius B.
| last2 = Jansen
| author2-link = Marius Jansen
| title = The Japanese today: change and continuity
| year = 1988
| edition = 2nd
| page = 215
}}&lt;/ref&gt;

ယကေလည်းလည်း ဘာသာရီးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုမှာ မြင့်မားပြီး အထူးအတွက်နန့် ပွဲတော်တိနန့် နန့် နှစ်သစ်ကူး ပထမဆုံး ဘုရားကျောင်းသို့ လားခြင်း စရေ အခါကြီးတိတွင် ဖြစ်ရေ။ တရုတ်နိုင်ငံမှာ တာအိုဘာသာ နန့် ကွန်ဖြူးရှပ် ဘာသာရို့မှာလည်း ဂျပန်ရို့ဧ ယုံကြည်မှုနန့် ထုံးတမ်းစဉ်လာတိကို လွှမ်းမိုးမှု ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|page=72}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံ ဟိ လမ်းတိမှာ တာနာဘာတာ (ကြယ်ပွဲတော်)၊ အိုဘွန် (သင်္ချိုင်းကန်တော့ပွဲ) နန့် ခရစ်စမတ်ရို့တွင် အလှဆင်ထားလေ့ ဟိရေ။ ဂျပန်လူဦးရေဧ ၁ ရာခိုင်နှုန်း အောက်မှာသာ ခရစ်ယာန် ဘာသာ ကိုးကွယ်ကတ်ရေ။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကိုကိုးကွယ်သူတိလည်းဟိရေ။[[File:Tokyo Camii 2009.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုမြို့ဟိဗလီပုံ]]ျပန်နိုင်ငံဟိ[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ဝင်လူဦးရေဧ၉၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ[[ပါကစ္စတန်]]၊[[အင်ဒိုနီရှား]]အစဟိသည့်[[မွတ်ဆလင်]]နိုင်ငံတိမှလာရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြသည့်ပြောင်းရွှေ့လုပ်သားတိဖြစ်ပြီးကျန်၁၀ရာခိုင်နှုန်းမှာဂျပန်နိုင်ငံသားတိဖြစ်ရေ။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]အားကိုးကွယ်သူ၂၀၀၀၀၀ဟိရေ။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကိုဂျပန်နိုင်ငံလူဦးရေဧဝဒဿမ၁ရာခိုင်နှုန်းကိုးကွယ်ကတ်ရေ&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kato|first=Mariko|title=Christianity's long history in the margins|newspaper=Japan Times|date=February 24, 2009}}&lt;/ref&gt; ယင့်ချင့်အပြင်ဟိန္ဒူဘာသာဝင်၊ ဆစ်ခ်ဘာသာဝင်နန့် ဂျူးဘာသာဝင် တဖဲ့ချေမျှလည်း ဟိရေ။&lt;ref name=&quot;Clarke&quot;&gt;{{Cite book|title=The World's religions : understanding the living faiths|url=https://archive.org/details/isbn_9780895775016|year=1993|publisher=Reader's Digest|isbn=978-0-89577-501-6|editor=Clarke, Peter|page=[https://archive.org/details/isbn_9780895775016/page/208 208]}}&lt;/ref&gt;

===ဘာသာစကား===
ဂျပန်လူဦးရေဧ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းမှာ [[ဂျပန်ဘာသာစကား]]ကို ပထမ ဘာသာစကားအနိန်နန့် ပြောဆိုကတ်ရေ။&lt;ref name=&quot;cia&quot;/&gt;  ဂျပန်ဘာသာမှာ အဓိပ္ပာယ်ဟိသာ စာလုံးတစ်လုံးစီကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် စာလုံးတွဲ ဖြစ်ပေါ်ရေ ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဂုဏ်ပြုခြင်း ချီးမြှောက်ခြင်းကို အလေးပီးကာ ဂျပန် လူ့အဖွဲ့အစည်းဧ ဝါစဉ် ခွဲခြားမှု သဘာဝကို ထင်ဟပ်ပြနေပြီး ကြိယာနန့် အချို့ရေ စကားလုံးတိမှာ နားထောင်သူနန့် ပြောကြားသူရို့ဧ အဆင့်ကို ညွှန်းဆိုလျက် ဟိရေ။ ဂျပန် စာ ရီးသားရာတွင် ခန်းဂျီး ဟု ခေါ်ရေ တရုတ်စကားလုံးတိကို အသုံးပြုကတ်ပြီး ရိုးသျှင်းရေ တရုတ်အက္ခရာတိကို အခြီခံထားရေ ခါန ဟုခေါ်ရေ အက္ခရာစဉ် နှစ်မျိုးဟိကာ လက်တင် အက္ခရာနန့် အာရပ်ကိန်းဂဏန်းတိကိုလည်း အသုံးပြုကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Miyagawa|first=Shigeru|title=The Japanese Language|url=http://web.mit.edu/jpnet/articles/JapaneseLanguage.html|publisher=Massachusetts Institute of Technology|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်ဘာသာစကား အပြင် ရူကျူးဘာသာစကားတိ ဖြစ်ရေ အာမာမိ၊ ကူနိဂါမိ၊ အိုကီနာဝန်၊ မိယာကို၊ ယဲယမာ၊ ယိုနဂူနိ အစဟိရေ ဂျပိုနစ် မိသားစုဝင် ဖြစ်ရေ ဘာသာစကား ဖြစ်ရေ ဘာသာစကားတိကိုလည်း ရူကျူးကျွန်းတိတွင် ပြောဆိုကတ်ရေ။ ကလေးငယ်တိထဲမှ ထိုဘာသာစကားတိကို သင်ယူသူ နည်းပါးရေ။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Heinrich|first=Patrick|title=Language Planning and Language Ideology in the Ryūkyū Islands|journal=Language Policy|date=January 2004|volume=3|issue=2|pages=153–179|doi=10.1023/B:LPOL.0000036192.53709.fc}}&lt;/ref&gt; ယကေလည်းလည်း ဂု လတ်တလောနှစ်တိတွင် ဒေသခံ အစိုးရတိက ရိုးရာ ဘာသာစကားနန့် ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်စားမှု တိုးပွားလာရန် လုပ်ဆောင်လျက် ဟိရေ။ အိုကီနာဝါ ဂျပန်ဘာသာစကားခွဲကိုလည်း ထိုနယ်မြေတွင် ပြဆိုကတ်ရေ။ အအိနု ဘာသာစကားမှာ ဂျပန်ဘာသာစကားနန့် မည်သည့် ဘာသာစကားနန့်မျှ ဆက်စပ်ခြင်း မဟိဘဲ ပျောက်ကွယ်မည်ကို စိုးရိမ်ရသည့် အခြီအနေဖြစ်နီပြီး ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင်သာ အသက်ကြီးရေ ဌာနေ စကားပြောသူ အချို့  ကျန်ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.un.org/works/culture/japan_story.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080106062419/http://www.un.org/works/culture/japan_story.html |archivedate=January 6, 2008 |title=15 families keep ancient language alive in Japan |publisher=UN | accessdate=March 27, 2007}}&lt;/ref&gt; အစိုးရကျောင်းနန့် ပုဂ္ဂလိက ကျောင်း အတော်တိတိတွင် ကျောင်းသားတိ အနေနန့် ဂျပန်ဘာသာနန့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှစ်ခုစလုံးကို သင်ယူရန် လိုအပ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060427225148/http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html |archivedate=April 27, 2006 |title=Japan Digest: Japanese Education |date=September 1, 2005 |first= Lucien|last=Ellington|publisher=Indiana University |accessdate=April 27, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ItaGiappone&gt;Ambasciata d'Italia a Tokio: [http://www.ambtokyo.esteri.it/Ambasciata_Tokyo/Menu/I_rapporti_bilaterali/Cooperazione_culturale/linguaitaliana_Giappone/ Lo studio della lingua e della cultura italiana in Giappone.]&lt;/ref&gt;

===ပညာရီး===
[[File:Tokyo University Entrance Exam Results 6.JPG|thumb|250px|တိုကျိုတက္ကသိုလ်တွင် ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ အောင်စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ကြေညာနေစဉ်]]

၁၈၇၂ ခုနှစ် မေဂျီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရီးခေတ်တွင် မူလတန်းကျောင်းတိ၊ အထက်တန်းကျောင်းတိ နန့် တက္ကသိုလ်တိကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fpri.org/footnotes/087.200312.ellington.japaneseeducation.html |title=Beyond the Rhetoric: Essential Questions About Japanese Education |first=Lucien |last=Ellington |publisher=Foreign Policy Research Institute |date=December 1, 2003 |accessdate=April 1, 2007 |archivedate=5 April 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070405075716/http://www.fpri.org/footnotes/087.200312.ellington.japaneseeducation.html }}&lt;/ref&gt; ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ မူလတန်းနန့် အလယ်တန်း ပညာရီးကို မသင်မနေရ ပညာရီး အဖြစ် သတ်မှတ်ခပြီး အချိန်ကာလ အားဖြင့် အသက် ၆ နှစ် မှ ၁၅ နှစ် အထိ ၉ နှစ် ကြာမြင့်ရေ။ [[ပညာရီး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနန့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန (ဂျပန်)|ဂျပန် ပညာရီး၊ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနန့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] ဧ အဆိုအရ အလယ်တန်း အောင်မြင်ပြီးရေ ကလေးငယ် အတော်တိတိက အထက်တန်း ၃ နှစ်ကို ဆက်လက်သင်ယူကတ်ရေ။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း အောင်မြင်ပြီးသူ ၇၅.၉ ရာခိုင်နှုန်းရေ တက္ကသိုလ်၊ ဂျူနီယာ ကောလိပ်၊ ကုန်သွယ်ရီး သင်တန်းကျောင်းနန့် အခြားရေ အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကျောင်းတိသို့ ဆက်လက် တက်ရောက်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url= http://www.mext.go.jp/english/statist/05101901/005.pdf |title= School Education |publisher= [[Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (Japan)|MEXT]] |accessdate= March 2, 2014 |archivedate= 2 January 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080102112620/http://www.mext.go.jp/english/statist/05101901/005.pdf }}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်တွင် ထိပ်ဆုံးအဆင့် သတ်မှတ်ထားရေ တက္ကသိုလ် နှစ်ခုမှာ တိုကျိုတက္ကသိုလ် နန့် ကျိုတိုတက္ကသိုလ်ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.globaluniversitiesranking.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=94&amp;Itemid=131|title=TOP – 100|publisher=Global Universities Ranking|year=2009|accessdate=March 22, 2010|archivedate=16 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100316173528/http://www.globaluniversitiesranking.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=94&amp;Itemid=131}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010|title=QS World University Rankings 2010|publisher=QS TopUniversities|year=2010|accessdate=January 15, 2010|archivedate=3 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110403044940/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010}}&lt;/ref&gt; အိုအီးစီဒီမှ ကြီးမှူးကျင်းပရေ နိုင်ငံတကာကျောင်းသားတိဧ အရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ၁၅ နှစ်သား ကျောင်းသားတစ်ဦးဧ အသိပညာနန့် အတတ်ပညာကို တကမ္ဘာလုံး ဆဋ္ဌမ အဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=OECD's PISA survey shows some countries making significant gains in learning outcomes|url=http://www.oecd.org/document/22/0,3343,en_2649_201185_39713238_1_1_1_1,00.html|publisher=[[OECD]]|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt;

===ကျန်းမာရီး===
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကျန်းမာရီး စောင့်ရှောက်မှုကို နိုင်ငံအစိုးရနန့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရတိက တာဝန်ယူပီးရေ။ တစ်ဦးချင်းအတွက် ကျန်းမာရီး ဝန်ဆောင်မှုနန့် သက်ဆိုင်ရေ အဖိုးအခတိကို အားလုံးနန့် ဆိုင်ရေ ကျန်းမာရီး အာမခံစနစ်မှ ပီးဆောင်ပြီး အားလုံး တန်းတူညီမျှ အသုံးပြုနိုင်ကာ အစိုးရ ကော်မတီမှ အဖိုးအခတိကို သတ်မှတ်ပီးရေ။ အလုပ်သျှင်မှ အာမခံ ထားမပီးရေ လူတိ အနိန်နန့် တစ်နိုင်ငံလုံးနန့် ဆိုင်ရေ ကျန်းမာရီး အာမခံတွင် ပါဝင်နိုင်ပြီး ဒေသခံ အစိုးရတိမှ စီမံခန့်ခွဲပီးရေ။ ၁၉၇၃ မှစ၍ အသက်ကြီးရေ သူတိအားလုံးကို အစိုးရမှ ထောက်ပံ့ရေ အာမခံဖြင့် အကာအကွယ် ပီးထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nyu.edu/projects/rodwin/lessons.html |first=Victor|last=Rodwin|title=Health Care in Japan |publisher=New York University |accessdate=March 10, 2007}}&lt;/ref&gt; လူနာတိ အနိန်နန့် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆီးကုသမည့် နီရာကို မိမိစိတ်ကြိုက် ရွီးချယ်ခွင့် ဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ipss.go.jp/s-info/e/Jasos/Health.html |title=Health Insurance: General Characteristics |publisher=National Institute of Population and Social Security Research |accessdate=March 28, 2007}}&lt;/ref&gt;

==ယဉ်ကျေးမှု==
[[File:Kinkaku-ji 01.jpg|thumb|250px|ကျိုတိုမြိုမှ ကင်ကကုဂျိ သို့မဟုတ် ရွှေကနား ဘုရားကျောင်း ရေ အထူးသမိုင်းဝင်နီရာတိ၊ ရှုမျှော်ကွင်း လှပရေ အထူးနီရာတိနန့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံနီရာတိတွင် ပါဝင်ရေ။]]

ဂျပန်ရို့ဧ ယဉ်ကျေးမှုရေ ရှေးဦးအစ ယဉ်ကျေးမှုမှ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲ လာခခြင်းဖြစ်ရေ။ ခေတ်ပြိုင် ယဉ်ကျေးမှုတွင် အာရှ၊ ဥရောပ နန့် မြောက်အမေရိကမှ လွှမ်းမိုးမှုတိ ပေါင်းစပ်နေရေကို တွိ့ရရေ။ ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှုတိတွင် လက်မှုပညာတိဖြစ်ရေ ကြွေထည်၊ အဝတ်အထည်၊ ယွန်းထည်၊ ဓား နန့် အရုပ်တိ၊ ဖျော်ဖြေမှုတိ ဖြစ်ရေ ဘွန်းရာကု (ရုပ်သေး)၊ ကာဘုကီ(ကဇာတ်)၊ နို (ဂီတပဒေသာ)၊ အက နန့် ရာကုဂို (ကွက်စိပ်)၊ အခြားယဉ်ကျေးမှုတိ ဖြစ်ရေ လက်ဖက်ရည်ပွဲ(ရေနွေးကြမ်း)၊ အိကဲဘာနာ (ပန်းအလှဆင်ခြင်း)၊ ကိုယ်ခံပညာ၊ လက်ရီးလှပညာ၊ အိုရိဂါမီ (စက္ကူခေါက်ပညာ)၊ အွန်ဆန်(ရေပူစမ်းချိုးခြင်း)၊ ဂေးရှား(ကချေရေ) နန့် ကစားပွဲတိ ပါဝင်ရေ။ ဂျပန်ရေ ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုတိအပြင် ရုပ်ဝတ္ထုမဟုတ်သည့် ယဉ်ကျေးမှု လက္ခဏာတိနန့် အမျိုးသားရီး အမွေအနှစ်တိကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် စနစ်တစ်ခု ထားဟိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bunka.go.jp/english/index.html |title=Administration of Cultural Affairs in Japan |publisher=Agency for Cultural Affairs |accessdate=May 11, 2011}}&lt;/ref&gt; ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နီရာတိတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ နီရာ ၁၆ခု ပါဝင်ပြီး ၁၂ ခုမှာ ယဉ်ကျေးမှုနန့် သက်ဆိုင်ရေ နီရာတိ ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=&quot;unesco1&quot;/&gt;

===အနုပညာ===
အိဆဲ ဝတ်ပြုကျောင်းရေ ဂျပန် ဗိသုကာ ပညာဧ ဥပမာ တစ်ခု အဖြစ် မှတ်ယူကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ise: Prototype of Japanese Architecture |author1=Tange, Kenzo |author2=Kawazoe, Noboru |year=1965 |publisher=Massachusetts Institute of Technology Press}}&lt;/ref&gt; အများအားဖြင့် သစ်သားကို အသုံးပြုထားရေ ဂျပန်ရိုးရာအိမ်တိနန့် တိပြားလှစွာရေ ဘုရားကျောင်းတိတွင် တာတာမီ ခေါ် မြက်ဖျာတိနန့် ဘေးသို့ ဆွဲဖွင့်ရရေ တံခါးတိ အသုံးပြုထားရေကို တွိ့နိုင်ပြီး ထိုတံခါးတိမှာ အခန်းတိ အချင်းချင်း ခွဲခြားရန်နန့် အတွင်းနန့် အပြင် ခွဲခြားရန် အသုံးပြုလေ့ ဟိကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |title=What is Japanese Architecture?: A Survey of Traditional Japanese Architecture with a List of Sites and a Map |author1=Kazuo, Nishi |author2=Kazuo, Hozumi |year=1995 |publisher=Kodansha |isbn=978-4-7700-1992-9}}&lt;/ref&gt; အများအားဖြင့် သစ်သား အသုံးပြုရေ ဂျပန်ပန်းပုပညာ နန့် ဂျပန်ပန်းချီရို့မှာ ဂျပန် အနုပညာတိထဲတွင် ရှေးအကျဆုံး ဖြစ်ပြီး အစောဆုံး ရုပ်ပုံရီးဆွဲမှုမှာ ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်ကပင် တွိ့နိုင်ရေ။ ဂျပန်ဧ ပန်းချီ သမိုင်းမှ ဌာနေဂျပန်ရို့ဧ အမြင် နန့် ပြည်ပမှ ဝင်ရောက်လာရေ အတွေးအမြင်တိ ရောနှောမှုနန့် အားပြိုင်မှုကို တွိ့ရရေ။&lt;ref name=autogenerated3&gt;{{Cite book|last=Arrowsmith|first=Rupert Richard|title=Modernism and the Museum: Asian, African, and Pacific Art and the London Avant-Garde|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-959369-9}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နန့် ဥရောပ အနုပညာရို့အကြား ဆက်နွယ်မှုမှာ ထင်ရှားရေ။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉ ရာစုတွင် တင်ပို့ခရေ အူကီယို-အဲ ပန်းချီတိမှာ ဂျပိုနစ်ဆင်ဟု သိကတ်ပြီး အနောက်တိုင်းတွင် မော်ဒန်ပန်းချီတိ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအတွက် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုဟိကာ အထူးအတွက်နန့် ပို့စ်အင်ပရက်စ်သျှင်နစ်ဆင် ပေါ်တွင် ဖြစ်ရေ။&lt;ref name=autogenerated3 /&gt; ထင်ရှားရေ အူကီယို-အဲ ပန်းချီဆရာတိတွင် ဟိုကုဆိုင်းနန့် ဟိရိုဟိဂဲရို့ ပါဝင်ရေ။ ရိုးရာ သစ်သားတုံးဖြင့် ပုံနှိပ်ခြင်းအား အနောက်တိုင်း အနုပညာနန့် ရောနှောလိုက်သည့်အခါ ဂု ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းနန့် ပြင်ပ တွင် ကျော်ကြားရေ မန်ဂါဟူသည့် ရုပ်ပြစာအုပ် ဖြစ်ပေါ်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga1.html |title=A History of Manga |publisher=NMP International |accessdate=March 2, 2014 |archivedate=2 January 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102040820/http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga1.html }}&lt;/ref&gt;  မန်ဂါဧ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာရေ တီဗွီနန့် ရုပ်သျှင်တိကို အန်နီမဲ ဟုခေါ်ရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ရေ ဗွီဒီယိုဂိမ်းစက်တိရေ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တိမှ စ၍ လူကြိုက်တိခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929122934/http://uk.gamespot.com/gamespot/features/video/hov/index.html |url=http://uk.gamespot.com/gamespot/features/video/hov/index.html |title=The History of Video Games |first=Leonard |last=Herman |author2=Horwitz, Jer |author3=Kent, Steve |author4=Miller, Skyler |publisher=[[GameSpot]] |year=2002 |archivedate=29 September 2007 |accessdate=April 1, 2007 }}&lt;/ref&gt;

===ဂီတ===
ဂျပန်ရို့ဧ ဂီတမှာ ရွီးချယ်စရာ တိပြားပြီး အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြားခြားနားရေ။ ရိုးရာတူရိယာတိဖြစ်ရေ ကိုတို ဟုခေါ်ရေ ဂျပန်ဒုံမင်း စရေရို့ကို ၉ ရာစု နန့် ၁၀ ရာစုနှစ်တိကပင် စတင် အသုံးပြုခရေ။ နို ဂီတပဒေသာတိနန့် အတူ ယှဉ်တွဲတင်ဆက်လေ့ ဟိရေ စကားပြောဂီတတိမှာ ၁၄ ရာစုကတည်းကပင် ဟိခပြီး လူကြိုက်တိ၍ ရှားမိဆန် ဟုခေါ်ရေ ဂစ်တာနန့် အလားသဏ္ဍန်တူသည့် တူရိယာနန့် တွဲဖက်လေ့ဟိရေ ကျေးလက်ရိုးရာ ဂီတတိမှာ ၁၆ ရာစုမှပင် အစပျိုးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Malm|first=William P.|title=Traditional Japanese music and musical instruments|url=https://archive.org/details/traditionaljapan0000malm|year=2000|publisher=Kodansha International|isbn=978-4-7700-2395-7|pages=[https://archive.org/details/traditionaljapan0000malm/page/31 31]–45|edition=New}}&lt;/ref&gt; ၁၉ ရာစုတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခရေ အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင် ဂီတမှာ ဂုအခါတွင် ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှုဧ အရီးပါရေ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခပြီ ဖြစ်ရေ။ ဂျပန်နန်းတော်ဧ တူရိယာဝိုင်းဧ ဂါဂါကု ဂီတ ရေ အချို့ရေ ၂၀ရာစု အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင် တေးရီးတိဧ အချို့ရေ သီချင်းတိတွင် လွှမ်းမိုးမှု ဟိရေကို တွိ့ရရေ။&lt;ref&gt;See for example, [[Olivier Messiaen]], ''Sept haïkaï'' (1962),  (''Olivier Messiaen: a research and information guide'', Routledge, 2008, By Vincent Perez Benitez, page 67) and (''Messiaen the Theologian'', Ashgate Publishing, Ltd., 2010, page 243-65, By Andrew Shenton)&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဂန္ထဝင် ဂီတဖန်တီးသူတိတွင် နာမည်ကျော်ကြားသူတိမှာ တိုရု တာကဲမိဆု နန့် ရန်န်တာရိုး တာကီ ရို့ ဖြစ်ရေ။ စစ်ပြီးခေတ် ဂျပန်ဧ လူကြိုက်တိရေ ဂီတတိရေ အမေရိကန်နန့် ဥရောပရို့ဧ ဂီတရေစီးကြောင်းတိမှ အကြီးအကျယ်လွှမ်းမိုးမှု ဟိပြီး ထိုမှတဆင့် ဂျေပေါ့ပ် ဂီတ သို့မဟုတ် ဂျပန်လူကြိုက်တိဂီတ အမျိုးအစား ဖြစ်ပေါ်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.guardian.co.uk/music/2005/aug/21/popandrock3 |title= J-Pop History |work=The Observer | accessdate=April 1, 2007 | first=Chris | last=Campion | date=August 22, 2005 | location=London}}&lt;/ref&gt; [[ကာရာအိုကေ]] သီဆိုခြင်းရေ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား ကျင့်သုံးရေ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အေဂျင်စီဧ ၁၉၉၃ စစ်တမ်းအရ ဂျပန်အများစုမှာ နှစ်တစ်နှစ်အတွင် ကာရာအိုကေ သီဆိုချိန်ရေ အခြားယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့တိဖြစ်ရေ အိကဲဘာနာ ခေါ် ပန်းအလှဆင်ခြင်းနန့် လက်ဖက်ရည်ပွဲ ကျင်းပခြင်းရို့ထက် ပို၍ တိကြောင်း တွိ့ရရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The worlds of Japanese popular culture: gender, shifting boundaries and global cultures|url=https://archive.org/details/worldsjapanesepo00mart|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-63729-9|page=[https://archive.org/details/worldsjapanesepo00mart/page/n89 76]|edition=Repr.|editor=Martinez, D.P.}}&lt;/ref&gt;

===စာပေ===
[[File:Genji emaki 01003 001.jpg|thumb| ၁၂ ရာစုမှ ဂျပန်အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်ရေ ဂန်းဂျိပုံပြင်တိလက်ရီးဖြင့် ရီးသားထားရေမူ]]

ဂျပန်နိုင်ငံဧ အစောဆုံး စာပေတိတွင် ကိုဂျိကိ မော်ကွန်းနန့် နိဟွန်းရှိုးကိ မော်ကွန်းရို့ ပါဝင်သည့်အပြင် မန်းယိုးရှုဟုခေါ်ရေ ကဗျာညွန့်ပေါင်း တိပါဝင်ရေ။ ထိုစာပေတိကို ၈ ရာစုက ဖန်တီးခခြင်း ဖြစ်ပြီး တရုတ်အက္ခရာတိဖြင့် ရီးသားထားရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Seeds in the Heart: Japanese Literature from Earliest Times to the Late Sixteenth Century |author=Keene, Donald |publisher=Columbia University Press |year=2000 |isbn=978-0-231-11441-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.meijigakuin.ac.jp/~ascj/2000/200015.htm |title= Asian Studies Conference, Japan (2000) |publisher=Meiji Gakuin University |accessdate=April 1, 2007}}&lt;/ref&gt; ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဟိရာဂန နန့် ခတ်တာခန အက္ခရာတိ တီထွင်ဖန်တီးလာခရေ။ သစ်ခုတ်သမားပုံပြင်ရေ ဂျပန်နိုင်ငံဧ အစောဆုံးပုံပြင်ဟု ဆိုနိုင်ရေ။&lt;ref name=&quot;ispmsu&quot;&gt;{{Cite web |url=http://isp.msu.edu/AsianStudies/wbwoa/eastasia/Japan/literature.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011065654/http://isp.msu.edu/AsianStudies/wbwoa/eastasia/Japan/literature.html |archivedate=October 11, 2007 |title= Windows on Asia—Literature : Antiquity to Middle Ages: Recent Past |publisher=Michigan State University |accessdate=December 28, 2007}}&lt;/ref&gt; ဟဲအိအန် နန်းတွင်းဘဝကို ဆဲအိ ရှိုးနာဂွန်ဧ ခေါင်းအုံးစာအုပ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခပြီး မူရာဆာကိ ဟိကိဘုဧ ဂန်းဂျိ ပုံပြင်တိမှာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဝတ္တုဟုပင် အမြဲလိုလို ရည်ညွှန်းလေ့ ဟိကတ်ရေ။
&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=126–127}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Tale of Genji|editor=Royall, Tyler|publisher=[[Penguin Classics]]|year=2003|isbn=0-14-243714-X|pages=i–ii, xii}}&lt;/ref&gt;

အဲဒိုခေတ်တွင် ချိုးနင်း ဟုခေါ်ရေ မြို့နေလူထုက စာပေဖတ်ရှုသူနန့် ဖန်တီးသူတိ အဖြစ် ဆာမူရိုင်း အထက်တန်းလွှာရို့ အား ကျော်တက်လားခရေ။ ဆိုင်းကကုဧ စာပေတိ လူကြိုက်တိလာခြင်းက စာဖတ်သူ လူတန်းစားနန့် စာရီးဆရာ လူတန်းစား ပြောင်းလဲလာမှုကို ဖော်ပြနေခပြီး [[ဘရှိုး]] က ကိုကင်းရှု ကဗျာ ယဉ်ကျေးမှုကို သူဧ ဟိုက္ကူ ကဗျာတိဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းခကာ ခရီးလား ကဗျာမှတ်တမ်း အိုကုနော့ ဟိုဆိုမိချီကို ဖန်တီးခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |title=World Within Walls: Japanese Literature of the Pre-Modern Era, 1600–1867 |url=https://archive.org/details/worldwithinwalls0000keen_w7k3 |author=Keene, Donald |publisher=Columbia University Press |year=1999 |isbn=978-0-231-11467-7}}&lt;/ref&gt; မေဂျီခေတ်တွင် ဂျပန်ရိုးရာ စာပေတိ ယုတ်လျော့လာခပြီး ဂျပန်စာပေတိမှာ အနောက်တိုင်း လွှမ်းမိုးမှုတိဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာခရေ။ နဆုမဲ ဆိုဆဲကိ နန့် မိုရိ အိုဂါအိရို့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံဧ ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ဝတ္ထုရီး ဆရာတိ ဖြစ်ကတ်ပြီး သူရို့နောက်တွင် ရူးနိုဆုကဲ အကုတာဂါဝါ၊ ဂျူးနိချိရို တာနိဇာကီ၊ ရူကီအို မီဟိမာရို့ ပေါ်ထွက်ခကာ လတ်တလောတွင် [[ဟာရူကီ မူရာကာမီ]] ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ဂျပန် စာရီးဆရာ ယာဆုနာရီ ကာဝါဘာတာ နန့် ကင်ဇာဘူရို အိုအဲ ရို့ရေ စာပေဆိုင်ရာ နိုဘဲလ်ဆု တစ်ခုစီကို ရဟိခရေ။&lt;ref name=&quot;ispmsu&quot;/&gt;

===အစားအရေက်တိ===
[[File:Breakfast at Tamahan Ryokan, Kyoto.jpg|thumb|right|ရိုကန်ခေါ် အင်းတွင် တည်ခင်းရေ နံနက်စာ]]

ဂျပန်ရို့ဧ အစားအရေက်တိမှာ နိစိုင်စားသုံးနီကတ်ဖြစ်ရေ ထမင်း သို့မဟုတ် ခေါက်ဆွဲကို ဟင်းရည် နန့် အိုကာဇု ဟုခေါ်ရေ ငါးဖြင့် ချက်ထားရေ ဟင်းတစ်မျိုး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ရို့ဖူးနန့် အလားသဏ္ဍန်တူရေအရာတိဖြင့်  အရသာဟိစီရန် တွဲဖက်စားသုံးလေ့ ဟိကတ်ရေ။ မျက်မှောက်ခေတ် အစောပိုင်းတွင် ဂျပန်တွင် ယခင်က ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စားသုံးလေ့ မဟိကတ်ရေ အသားနီ ခေါ် အမဲသားကဲ့သို့ရေ အစားအစာတိကို စတင် စားသုံးခကတ်ရေ။ ဂျပန်အစားအရေက်တိရေ ရာသီအလိုက် အစားအစာတိပေါ်တွင် အလေးပီးခြင်း&lt;ref&gt;[http://www.tjf.or.jp/eng/content/japaneseculture/pdf/ge09shun.pdf &quot;A Day in the Life: Seasonal Foods&quot;], The Japan Forum Newsletter No.September 14, 1999.&lt;/ref&gt;၊ ပါဝင်ရေ ဟင်းခတ်တိနန့် ဟင်းပွဲပြင်ဆင်မှုရို့ကြောင့် ထင်ရှားရေ။ ဂျပန်အစားအရေက်တိတွင် ဒေသအလိုက် အထူးပြု ချက်ပြုတ်မှုတိ အမျိုးမျိုး အစားစား ဟိပြီး ရိုးရာချက်ပြုတ်နည်းတိနန့် ဒေသခံ ဟင်းခတ်တိကို သုံးစွဲလေ့ ဟိကတ်ရေ။ မီရှဲလင်း လမ်းညွှန်မှ ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်းဟိ စားရေက်ဆိုင်တိကို ကြယ်ပွင့် အဆင့် သတ်မှတ်ချက်ပီးရာတွင် ဂျပန်စားရေက်ဆိုင်တိဧ ကြယ်ပွင့်ပေါင်းရေ အခြားတကမ္ဘာလုံးဟိ စားရေက်ဆိုင်တိ အားလုံးပေါင်းခြင်းထက် ပိုတိရေကို တွိ့ရရေ။&lt;ref name=michelin20101124&gt;{{Cite web|title=「ミシュランガイド東京・横浜・鎌倉2011」を発行　三つ星が14軒、 二つ星が54軒、一つ星が198軒に|url=http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/|publisher=Michelin Japan|accessdate=February 7, 2011|date=November 24, 2010|language=Japanese}}&lt;/ref&gt;

===အားကစား===
[[File:Sumo ceremony.jpg|thumb|ဆူမို နပန်းသမားတိ ကွင်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပွဲတွင် ဒိုင်လူကြီးအား ဝိုင်းရံနေရေကို တွိ့ရပုံ]]
ဆူမို နပန်း သတ်ခြင်း ရေ ဂျပန်နိုင်ငံဧ အမျိုးသား အားကစားနည်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pbs.org/independentlens/sumoeastandwest/sumo.html |title=Sumo: East and West |publisher=[[PBS]] |accessdate=March 10, 2007 |archivedate=30 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930041547/http://www.pbs.org/independentlens/sumoeastandwest/sumo.html }}&lt;/ref&gt; ဂျပန် ကိုယ်ခံပညာတိ ဖြစ်ရေ [[ဂျူဒို]]၊ [[ကရာတေး]] နန့် ကန်ဒိုရို့ကို လူအများအပြား ကစားကတ်ပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းဟိ ပရိသတ် အများအပြား ကြည့်ရှုအားပီးကတ်ရေ။ မေဂျီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရီးခေတ်အပြီးတွင် အနောက်တိုင်း အားကစားနည်းတိကို ဂျပန်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခပြီး ပညာရီးစနစ်အတွင်း ပျံ့နှံ့လားခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.uk.emb-japan.go.jp/en/facts/culture_dailylife.html#sports |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070317192109/http://www.uk.emb-japan.go.jp/en/facts/culture_dailylife.html#sports |archivedate=March 17, 2007|title=Culture and Daily Life |publisher=Embassy of Japan in the UK |accessdate=March 27, 2007}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံရေ ၁၉၆၄တွင် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို အိမ်သျှင် အဖြစ်လက်ခံကျင်းပ ခရေ။ ဂျပန်ရေ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ကို နှစ်ကြိမ်တိုင် အိမ်သျှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဆပ်ပိုရို၊ ၁၉၉၈တွင် နာဂါနို ရို့၌ ကျင်းပခခြင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Olympic History in Japan|url=http://www.joc.or.jp/english/historyjapan/history_japan_bid.html|publisher=Japanese Olympic Committee|accessdate=January 7, 2011}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုရေ နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို အိမ်သျှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး အာရှမြို့တော်တိတွင် အိုလံပစ် ကစားပွဲ နှစ်ကြိမ်တိုင် လက်ခံကျင်းပရေ ပထမဆုံး မြို့တော် ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။&lt;ref&gt;[http://www.olympic.org/news/ioc-selects-tokyo-as-host-of-2020-summer-olympic-games/208784 IOC selects Tokyo as host of 2020 Summer Olympic Games]&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံရေ ရပ်ဂ်ဘီ ယူနီယံ ကစားနည်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးရေ အာရှနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရှ ငါးနိုင်ငံပြိုင်ပွဲကို စံချိန်တင် ၆ ကြိမ်တိုင် အနိုင်ရခကာ အသစ်ဖွဲ့စည်းရေ အိုင်အာရ်ဘီ ပစိဖိတ်နိုင်ငံတိ ဖလားကို ၂၀၁၁ တွင် ရဟိခရေ။ ဂျပန်ရေ ၂၀၁၉တွင် အိုင်အာရ်ဘီ ရပ်ဂ်ဘီ ကမ္ဘာ့ဖလားကို အိမ်သျှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rugbyworldcup.com/rugbyworldcup2019/news/newsid=2069327.html#japan+reaches+rest+asia|title=rugbyworldcup.com|accessdate=November 1, 2013|archivedate=17 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217224929/http://www.rugbyworldcup.com/rugbyworldcup2019/news/newsid%3D2069327.html#japan+reaches+rest+asia}}&lt;/ref&gt;

ဘေ့စ်ဘောလ် ကစားနည်းရေ ဂုလက်ဟိတွင် ဂျပန်၌ အားပီးသူ အများဆုံး အားကစားနည်း ဖြစ်ရေ။ ဂျပန်ဧ ထိပ်တန်း ပရော်ဖက်သျှင်နယ် လိဂ် ဖြစ်ရေ နိပွန် ပရော်ဖက်သျှင်နယ် ဘေ့စ်ဘောလ် ကို ၁၉၃၆ တွင် စတင် တည်ထောင်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Nagata, Yoichi; Holway, John B. |editor=Palmer, Pete |title=Total Baseball |edition=4th |year=1995 |publisher=Viking Press |page=547 |chapter=Japanese Baseball}}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဂျပန် ပရော်ဖက်သျှင်နယ် ဘောလုံးလိဂ်ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘောလုံး ကစားနည်းကို အားပီးသူ တိပြားလာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tjf.or.jp/takarabako/PDF/TB09_JCN.pdf |title= Soccer as a Popular Sport: Putting Down Roots in Japan |publisher= The Japan Forum | accessdate=April 1, 2007}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်ရေ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ကြီးတိ ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခရာ နီရာဖြစ်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ နန့် အတူ အိမ်သျှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Previous FIFA World Cups|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/index.html|publisher=[[FIFA]]|accessdate=January 7, 2011|archivedate=2 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102150338/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/index.html}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်ရေ အာရှတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံးအသင်းတိတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး အာရှဖလားကို လေးကြိမ်တိုင် ဆွတ်ခူးရဟိခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Team Japan|url=http://www.afcasiancup.com/team/en/Japan|publisher=Asian Football Confederation|accessdate=March 2, 2014|archivedate=25 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160125085954/http://www.afcasiancup.com/team/en/Japan}}&lt;/ref&gt; ထို့အတူ မကြာသေးမီက ၂၀၁၁ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့အမျိုးသမီး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ဂျပန်မှ ဖလားရဟိခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255989/match=300144437/summary.html|title=Japan edge USA for maiden title|date=July 17, 2011|work=[[FIFA]]|accessdate=July 17, 2011|archivedate=12 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112083228/http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255989/match=300144437/summary.html}}&lt;/ref&gt; ဂေါက်သီးကစားခြင်းမှာလည်း ဂျပန်တွင် လူကြိုက်တိရေ ကစားနည်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://metropolis.co.jp/tokyo/604/sports.asp |title= Japanese Golf Gets Friendly |publisher=''[[Metropolis (English magazine in Japan)|Metropolis]]'' |first=Fred |last=Varcoe|accessdate=April 1, 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926215517/http://metropolis.co.jp/tokyo/604/sports.asp |archivedate = September 26, 2007}}&lt;/ref&gt; ထို့အတူ ကားပြိုင်ပွဲတိ ဖြစ်ရေ စူပါ ဂျီတီ နန့် ဖော်မြူလာ နိပွန် ရို့မှာလည်း လူကြိုက်တိရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://metropolis.co.jp/tokyo/623/sports.asp |title= Japanese Omnibus: Sports |work=Metropolis |first=Len|last=Clarke|accessdate=April 1, 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926215524/http://metropolis.co.jp/tokyo/623/sports.asp |archivedate = September 26, 2007}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်ရေ အမေရိကန် အင်န်ဘီအေ ဘတ်စကက်ဘော လိဂ်တွင် ကစားရေ ကစားသမား ယူတာ တာဘုဆဲကို မွေးထုတ်ပီးနိုင်ခရေ။&lt;ref name=consulteny&gt;{{Cite news|url=http://www.ny.us.emb-japan.go.jp/en/c/vol_12-4/title_04.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203204908/http://www.ny.us.emb-japan.go.jp/en/c/vol_12-4/title_04.html|archivedate=December 3, 2010|title=Hoop Dreams – Yuta Tabuse, &quot;The Jordan of Japan&quot;|publisher=Consulate General of Japan in New York|date= December 2004 – January 2005|accessdate=January 19, 2009}}&lt;/ref&gt;

အစားအရေက်

==ကိုးကား==
{{Reflist|2}}
== အခြားဖတ်ရန် ==
* [[ထွက်နေအလံ]]
* [[မဟာဂျပန်စကြာဝတ္တိ]]


[[Category:နိုင်ငံတိ]]
[[Category:အာရှတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိ]]
[[Category:ကျွန်းနိုင်ငံတိ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]]
[[Category:အရှေ့အာရှဟိ နိုင်ငံတိ]]
[[Category:အရှေ့မြောက်အာရှဟိ နိုင်ငံတိ]]</text>
      <sha1>mxjxvpufuzbmpu5sy3jlzz93f1d5gz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျပန်သမိုင်းကြောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2570</id>
    <revision>
      <id>20682</id>
      <parentid>11078</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q130436}}</comment>
      <origin>20682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39753" sha1="dfym1k4wr55swrhw1qzlit9rpul3rk8" xml:space="preserve">== [[သမိုင်းမတင်မီခေတ်]] နန့် ရှေးခေတ် သမိုင်းကြောင်း ==
[[File:Horyu-ji11s3200.jpg|thumb|left|200px|ဟိုးယူးဂျိ မှ ရွှေခန်းမ နန့် ငါးထပ်ဘုရား ရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး သစ်သားအဆောက်အအုံတိတွင် ပါဝင်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံဧ အမျိုးသားရီးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာ နီရာနန့် [[ယူနက်စကို]]မှ ကမ္ဘာ့အမွေခံနီရာတိ စာရင်းဝင် ဖြစ်ရေ။]]

ဂျပန်ကျွန်းစုတွင် လူသားရို့ အခြီချနီထိုင်ခသည့် လက္ခဏာကို [[ကျောက်ခေတ်ဟောင်း]] ကာလ ဘီစီ ၃၀,၀၀၀ ခန့်က ပင်တွိ့ဟိရရေ။ ယပြီးနောက်တွင် ဂျိုမွန်ကာလ ဘီစီ ၁၄,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ [[ကျောက်ခေတ်လယ်]] နန့် [[ကျောက်ခေတ်သစ်]] ကာလဟိ ဂနိခေတ် အအီနု လူမျိုးနန့် ယာမာတိုလူမျိုး &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Matsumara|first=Hirofumi; Dodo, Yukio|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/117/2/117_080325/_article |title=Dental characteristics of Tohoku residents in Japan: implications for biological affinity with ancient Emishi|journal=Anthropological Science|year=2009|volume=117|issue=2|pages=95–105|doi=10.1537/ase.080325|last2=Dodo|first2=Yukio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hammer|first=Michael F., et al|url=http://www.nature.com/jhg/journal/v51/n1/abs/jhg20068a.html |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer Y chromosomes|journal=Journal of Human Genetics|year=2006|volume=51|issue=1|pages=47–58|doi=10.1007/s10038-005-0322-0|pmid=16328082|last2=Karafet|first2=TM|last3=Park|first3=H|last4=Omoto|first4=K|last5=Harihara|first5=S|last6=Stoneking|first6=M|last7=Horai|first7=S}}&lt;/ref&gt; ရို့ဧ ဘိုးဘေးတိ ဖြစ်ကတ်ရေ တစ်နီရာမှ တစ်နီရာသို့ အမြဲတစေ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုတော့ဘဲ ကျောက်ဂူတွင်း နီထိုင်ရေ မုဆိုးနန့် ပစ္စည်းယှာဖွီသူရို့ဧ အကြွင်းအကျန်တိ နန့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရီး လုပ်ငန်းရို့ဧ အကြွင်းအကျန်တိကို တွိ့ရရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Travis|first=John|title= Jomon Genes|url=http://www.pitt.edu/~annj/courses/notes/jomon_genes.html|publisher=University of Pittsburgh|accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt; ထိုကာလမှ ရွှံ့ဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး အလှဆင်ထားရေ ခွက်တိရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစောဆုံးရေ [[အိုးလုပ်ငန်း]]မှ လက်ရာတိပင် ဖြစ်ရေ။ ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်တွင် ယာယိုအီ လူမျိုးရို့ ဂျပန်ကျွန်းတိသို့ ရောက်ဟိလာကတ်ပြီး ဂျိုမွန်လူမျိုးရို့နန့် ရောနှောနီထိုင်ကတ်ရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Denoon|first=Donald; Hudson, Mark|title=Multicultural Japan: palaeolithic to postmodern|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=0-521-00362-8|pages=22–23}}&lt;/ref&gt;

ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် စတင်ရေ ယာယိုအီ ကာလတွင် အလေ့အထအသစ်တိ စတင်မိတ်ဆက်လာရေကို တွိ့ရရေ။ ၎င်းရို့မှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Road of rice plant|url=http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html|publisher=[[National Science Museum of Japan]]|accessdate=January 15, 2011|archivedate=30 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430010530/http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html}}&lt;/ref&gt; အိုးလုပ်ငန်း ပုံစံအသစ်&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kofun Period|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/kofu/hd_kofu.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt; နန့် သတ္တုပညာ ရို့ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယား နန့် တရုတ်မှ ရွှေ့ပြောင်းလာရေသူရို့ ယူဆောင်လာခြင်း ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yayoi Culture|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/yayo/hd_yayo.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=January 15, 2011}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်နိုင်ငံနန့် ပတ်သက်သည့် အစောဆုံး မှတ်တမ်းကို တရုတ်လူမျိုးရို့ဧ &quot;ဟန်မှတ်တမ်း&quot; ဟုခေါ်ရေ တရုတ်သမိုင်းမှ &lt;ref&gt;{{Cite book | last=Takashi | first=Okazaki | last2=Goodwin | first2=Janet | title=The Cambridge history of Japan, Volume 1: Ancient Japan | year=1993 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=0-521-22352-0 | page=275 | chapter=Japan and the continent}}&lt;/ref&gt; တဆင့် တွိ့ရရေ။ တရုတ်ရို့ဧ &quot;ပြည်ထောင် ၃ ခု မှတ်တမ်း&quot; ဟု နာမည်ရရေ သမိုင်းစာအုပ်အရ အေဒီ ၃ရာစုတွင် ဂျပန်ကျွန်းစုပေါ်မှ အင်အားအကောင်းဆုံး တိုင်းပြည်ကို ယာမာတိုင်းကိုကု ဟု ခေါ်ရေဟု ဆိုရေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဂျပန်နိုင်ငံနန့် စတင် ရောက်ဟိလာရေမှာ ကိုရီးယား ပတ်ချဲ တိုင်းပြည်မှ ဖြစ်ရေ။ ယကေလည်းလည်း နောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုးတက် ပြန့်ပွားလာမှုတွင် တရုတ်ရို့ဧ လွှမ်းမိုးမှု များစွာ ပါဝင်လီရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book |editor=Brown, Delmer M.|year=1993 |title=The Cambridge History of Japan |publisher=Cambridge University Press |pages=140–149}}&lt;/ref&gt; အစောပိုင်းက လက်မခံမှုတိဟိကေလည်း နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားတိက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပြန့်ပွားအောင် လုပ်ဆောင်လာကတ်ပြီး အာဆုကာ ခေတ် (၅၉၂-၇၁၀) သို့ ရောက်ရေ အခါတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံ လာကတ်ရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Japanese Experience: A Short History of Japan |first=William Gerald|last=Beasley |publisher=University of California Press |year=1999 |page=42 |isbn=0-520-22560-0 }}&lt;/ref&gt;

၈ ရာစုနှစ် နာရာခေတ် (၇၁၀-၇၈၄) သို့ ရောက်ရေအခါတွင် ဟဲအိဂျို နန်းတော် (ဂနိခေတ် နာရာ နီရာ) နီရာကို ဗဟိုပြု၍ အင်အား အလွန်ကောင်းရေ ဂျပန်တိုင်းပြည် ဖြစ်ပေါ်လာခရေ။ နာရာခေတ်မှစ၍ ဂျပန်စာပေ အစပျိုးလာခပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာပေါ် အခြီခံရေ ဂျပန် အနုပညာ နန့် ဗိသုကာပညာရပ်ရို့ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book |first=Conrad|last=Totman |year=2002 |title=A History of Japan |publisher=Blackwell |pages=64–79 | isbn=978-1-4051-2359-4}}&lt;/ref&gt; ၇၃၅-၇၃၇ ကြား ဖြစ်ပွားခရေ ကျောက်ရောဂါ ကပ်ကြီးကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေ သုံးပုံတစ်ပုံခန့် သေဆုံးခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hays|first=J.N.|title=Epidemics and pandemics: their impacts on human history|url=https://archive.org/details/cruisersbattlecr00osbo|year=2005|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=1-85109-658-2|page=[https://archive.org/details/cruisersbattlecr00osbo/page/31 31]}}&lt;/ref&gt; ၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ကန်မူးမင်းက မြို့တော်ကို နာရာမှ နာဂါအိုကာကျိုး နီရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခပြီး ထိုမှ တဆင့် ဂနိခေတ် [[ကျိုတိုမြို့]] နီရာ ဖြစ်ရေ ဟဲအိအန်ကျိုး သို့ ၇၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခရေ။

[[File:Mōko Shūrai Ekotoba Mongol Invasion Takezaki Suenaga 2 Page 5-7.jpg|thumb|မွန်ဂိုရို့ ဂျပန်သို့ ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဆာမူရိုင်းတိ မွန်ဂိုရို့နန့် ရင်ဆိုင်နေစဉ်။ ကာမိကာဇဲဟု နာမည်ရရေ တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း နှစ်ခုက ဂျပန်ရို့ကို မွန်ဂိုတပ်ရို့ဧ ရန်မှ ကာကွယ်ပီးခရေဟု ဆိုရေ။]]
ထိုအချိန်မှစ၍ ဟဲအိအန် ခေတ် (၇၉၄-၁၁၈၅) စတင်ခပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ တသီးတခြားဖြစ်ရေ ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု ခိုင်မာစွာ ပေါ်ထွန်းလာခကာ အနုပညာ၊ အိုးလုပ်ငန်း နန့် ဘာသာစကားရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ လေဒီ မူရာဆာကီဧ ဂန်းဂျိ ပုံပြင်တိနန့် ဂျပန်နိုင်ငံတော် သီချင်းဖြစ်ရေ ကိမိဂါရိုရို့ကို ထိုအချိန်က ရီးသားခကြခြင်း ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book |first=Conrad|last=Totman |year=2002 |title=A History of Japan |publisher=Blackwell |pages=79–87, 122–123 | isbn=978-1-4051-2359-4}}&lt;/ref&gt;

ဟဲအိအန်ခေတ်အတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြန့်ပွားလာခပြီး အဓိကအားဖြင့် ဂိုဏ်းနှစ်ခု ဖြစ်ရေ ဆိုင်ချိုးဧ တန်ဒိုင်းဂိုဏ်း နန့် ကူးကိုင်းဧ သျှင်ဂုံဂိုဏ်းရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာဧ ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု ဖြစ်ရေ သန့်သျှင်းရေမြေဧ ဗုဒ္ဓဝါဒ (ဂျိုဒိုရှူး ၊ ဂျိုဒိုသျှင်ရှူး ) မှာ ၁၁ ရာစုဧ နောက်တစ်ဝက်တွင် အလွန် ထင်ရှားလာခရေ။

== မြေသျှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ်ကာလ ==
ဂျပန်ရို့ဧ မြေသျှင်ပဒေသရာဇ် ခေတ်ကာလမှ [[ဆာမူရိုင်း]] ဟုခေါ်ရေ အုပ်ချုပ်သူ စစ်သူရဲတိ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနန့် ထင်ရှားလာခြင်းရို့ဖြင့် အစပျိုးခရေ။ ၁၁၈၅ ခုနှစ် ဂန်ပီးစစ်ပွဲအတွင်း တိုင်ရာ မျိုးနွယ်စုရို့ ရှုံးနိမ့်ခပြီးနောက် ဟဲအိကဲပုံပြင်တိအရ ဆာမူရိုင်း မိနာမိတို နော့ ယိုရီတိုမိုကို [[ရှိုးဂန်း]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခပြီး ကမာကူရာ တွင် အခြီစိုက် အုပ်ချုပ်ခရေ။ သူ သေဆုံးပြီးနောက် ဟိုဂျို မျိုးနွယ်စုရေ ရှိုးဂန်း တိအတွက် အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်လာခရေ။ ကမာကူရာ ခေတ် (၁၁၈၅-၁၃၃၃) အတွင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်မိတ်ဆက်ခပြီး ဆာမူရိုင်းအလွှာတိ ကြားတွင် ရေပန်းစားလာခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=106–112}}&lt;/ref&gt; ကမာကူရာ ရှိုးဂန်းရို့က ၁၂၇၄ နန့် ၁၂၈၁ တွင် မွန်ဂို ကျူးကျော်သူရို့ကို တွန်းလှန်ခကေလည်း နောက်ဆုံးတွင် ဂိုဒိုင်ဂိုမင်းမှ နောက်ဆုံးတွင် သူရို့အား ဖယ်ရှားပစ်ခရေ။ ဂိုဒိုင်ဂိုမင်းရေ ၁၃၃၆တွင် အာရှီကာဂါ တာကာအူဂျီ အား ရှုံးနိမ့်ခရေ။

[[File:Samurai-Edo-Customs-1798-Shiji-no-Yukikai.png|thumb|left|ဆာမူရိုင်းရို့ရေ အရပ်သားရို့ကို အသေးအဖွဲစော်ကားမှုတိနန့်ပင် သတ်ဖြတ်တတ်ကြအတွက်နန့် အဲဒိုခေတ် (၁၇၉၈)အတွင်း ဂျပန်ပြည်သူရို့က အကြီးအကျယ် ကြောက်ရွံ့ကတ်ရေ။]]
အာဟိကာဂါ တာကာအူဂျီက မူရိုမာချီ ၊ ကျိုတိုတွင် ရှိုးဂန်းနိတ် ကို တည်ထောင်ခပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မူရိုမာချီခေတ် (၁၃၃၆-၁၅၇၃) စတင်ခရေ။ အာရှီကာဂါ ရှိုးဂန်းနိတ် ရေ အာဟိကာဂါ ယိုရှီမိဆု လက်ထက်တွင် ဂုဏ်ရောင် ထွန်းပြောင်ခပြီး ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြီခံရေ ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်မြင့်မားခရေ။ ထိုမှတဆင့် ဟီဂါဟိယာမ ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာခပြီး ၁၆ ရာစုတိုင်အောင် တိုးတက် မြင့်မားခရေ။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ နောက် ဆက်ခံရေ အာဟိကာဂါ ရှိုးဂန်းတိရေ ဒိုင်မျိုဟုခေါ်ရေ မြေသျှင်ပဒေရာဇ် စစ်ခေါင်းဆောင်တိကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခခြင်း မဟိဘဲ ၁၄၆၇ တွင် အိုးနင်စစ်ပွဲဟု ခေါ်ရေ ပြည်တွင်းစစ် စတင်ခကာ ရာစုနှစ်တစ်ခုစာ ကြာသည့် ဆန်ဂိုးကုခေတ် ဟုခေါ်ရေ ပြည်ထောင်စစ်ပွဲတိ စတင်လာခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book |first=George|last=Sansom |year=1961 |title=A History of Japan: 1334–1615 |url=https://archive.org/details/historyofjapan00sans|publisher=Stanford University Press|pages=[https://archive.org/details/historyofjapan00sans/page/42 42], 217 | isbn=0-8047-0525-9}}&lt;/ref&gt;

၁၆ရာစု အတွင်းတွင် ပေါ်တူဂီမှ ကုန်ရေတိနန့် ခရစ်ယာန် သာသနာပြုတိ ဂျပန်သို့ ရောက်ဟိလာခပြီး ဂျပန်နန့် အနောက်တိုင်းရို့အကြား ကုန်သွယ်ရီးနန့် ယဉ်ကျေးမှု တိုက်ရိုက်ဖလှယ်ခြင်း စတင်ခရေ။ အိုဒါ နိုဘူနာဂါရေ အခြား ဒိုင်မျိုတိကို ဥရောပ နည်းပညာနန့် လက်နက်တိကို အသုံးပြု၍ အောင်နိုင်ခရေ။ ၁၅၅၂ ခုနှစ် သူ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ဆက်ခံသူ တိုယိုတိုမီ ဟီဒဲယိုရှီက ၁၅၉၀တွင် နိုင်ငံကို ပေါင်းစည်းခရေ။ ဟီဒဲယိုရှီက ကိုရီးယားကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကျူးကျော်ခရေ။ ကိုရီးယားနန့် မင်မင်းဆက်ဧ တရုတ်တပ်တိကို ရှုံးနိမ့်ပြီး ဟီဒဲယိုရှီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဂျပန်တပ်တိ ကိုရီးယားမှ ၁၅၉၈ တွင် ဆုတ်ခွာလာခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book |first=Stephen|last=Turnbull|year=2002 |title=Samurai Invasion: Japan's Korean War |url=https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn|publisher=Cassel |page=[https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn/page/227 227]| isbn=978-0-304-35948-6}}&lt;/ref&gt; ထိုခေတ်ကို အာဇူချီ-မိုမိုယာမာခေတ် (၁၅၇၃-၁၆၀၃) ဟု ခေါ်ရေ။

[[File:Japan map 1783.jpeg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံဧ မြေပုံကို ပြန်လည် ထွင်းထုထားပုံ]]
တိုဂူဂါဝါ အိအဲယာဆု ရေ ဟိဒဲယိုရှီဧ သားအရွယ်မရောက်မီ ယာယီအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် အမှုထမ်းခပြီး သူဧ နီရာကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံရီးနန့် စစ်ရီး ထောက်ခံမှု ရဟိစီရန် ပြုလုပ်ခရေ။ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားရေ အခါတွင် သူရေ ၁၆၀၀ ခုနှစ်၌ ပြိုင်ဘက် မျိုးနွယ်စုရို့ကို ဆဲကိဂါဟာရ စစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရခရေ။ အိအဲယာဆုရေ ၁၆၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှိုးဂန်းအဖြစ် ခန့်အပ်ခရပြီး အဲဒိုခေါ် ဂနိခေတ်တိုကျို နီရာတွင် တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် ကို တည်ထောင်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Turnbull|first=Stephen|title=Toyotomi Hideyoshi|url=https://archive.org/details/toyotomihideyosh00turn_184|year=2010|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84603-960-7|page=[https://archive.org/details/toyotomihideyosh00turn_184/page/n62 61]}}&lt;/ref&gt; တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် ရေ ဘူကဲ ရှိုဟတ်တို အပါအဝင် စည်းမျဉ်းတိကို ချမှတ်ခပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒိုင်မျိုတိ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက် လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=142–143}}&lt;/ref&gt; ၁၆၃၉ ခုနှစ်တွင် ဆာကိုကု ဟုခေါ်ရေ တံခါးပိတ် ဝါဒ ပေါ်လစီကို ရာစုနှစ် ၂ ခုခွဲမျှ ကြာအောင် ကျင့်သုံးခပြီး  အားပျော့ရေ နိုင်ငံရီးဆိုင်ရာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု အချိန်ကာလ ဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ် (၁၆၀၃-၁၈၆၈) အဖြစ် တည်ဟိခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Toby|first=Ronald P.|title=Reopening the Question of Sakoku: Diplomacy in the Legitimation of the Tokugawa Bakufu|journal=Journal of Japanese Studies|year=1977|volume=3|issue=2|pages=323–363|doi=10.2307/132115}}&lt;/ref&gt; ရန်းဂါးကု ဟုခေါ်ရေ အနောက်တိုင်း သိပ္ပံပညာတိကို နာဂါဆာကီဟိ ဒတ်ချ်ရို့ စုဝီးရာ ဖြစ်ရေ ဒဲဂျီးမားမှ တဆင့်  ဆက်လက်လေ့လာခရေ။ အဲဒိုခေတ်တွင် ကိုကုဂကု (အမျိုးသားရီး ဘာသာ) ဟုခေါ်ရေ ဂျပန်ရို့မှ ဂျပန်နိုင်ငံ အကြောင်း လေ့လာရေ ဘာသာရပ်လည်း တိုးတက် ထွန်းကားလာခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ohtsu|first=M.|title=Japanese National Values and Confucianism|journal=Japanese Economy|year=1999|volume=27|issue=2|pages=45–59|doi=10.2753/JES1097-203X270245|last2=Ohtsu|first2=Makoto}}&lt;/ref&gt;

== ခေတ်သစ်ကာလ ==
၁၈၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အမေရိကန် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးချုပ် မက်သယူးပယ်ရီရေ အမေရိကန်ရေတပ်မှ သင်္ဘောနက်ဟု ဂျပန်ရို့ခေါ်ရေ အနောက်တိုင်း သင်္ဘောတိဖြင့် ရောက်ဟိလာပြီး ကာနာဂါဝါ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဂျပန်ရို့ကို ဖိအားပီး၍ ပြင်ပကမ္ဘာနန့် ဆက်သွယ်စီခရေ။ ဘာကူမတ်ဆု ခေတ်အတွင်း နောက်ဆက်တွဲ အနောက်နိုင်ငံတိနန့် ချုပ်ဆိုရေ အလားတူစာချုပ်တိကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စီးပွားရီး နန့် နိုင်ငံရီး ပြဿနာတိ ဖြစ်ပေါ်စီခရေ။ ရှိုးဂန်း နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဘိုသျှင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီး ဘုရင်အောက်တွင် အားလုံး စုပေါင်းထိန်းချုပ်ရေနိုင်ငံ (မေဂျီပြန်လည်တည်ထောင်ရီး) အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=289–296}}&lt;/ref&gt;

[[File:Great Victory of Pyongyang and Capture of Chinese Qing Generals by Migita Toshihide 1894.jpg|thumb|left|240px|၁၈၉၄-၁၈၉၅ ပထမ တရုတ်-ဂျပန်စစ်တွင် တရုတ် ဗိုလ်ချုပ်ရို့ ဂျပန်ရို့ ထံတွင် လက်နက်ချစဉ်]]

အနောက်တိုင်းမှ နိုင်ငံရီး၊ တရားစီရင်ရီး နန့် စစ်ရီးအဖွဲ့အစည်းတိ ပုံစံကို ယူပြီးနောက် ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့ရေ ပရိုင်ဗီကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခပြီး မေဂျီ ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေ ကို စတင်မိတ်ဆက်ကာ ဂျပန်လွှတ်တော်ကို တည်ထောင်ခရေ။မေဂျီ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရီးမှ ဂျပန် အင်ပိုင်ယာကို စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိစီခပြီး ၎င်းဧ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်ရန်အတွက် စစ်ရီးပဋိပက္ခတိကို စတင် ဖန်တီးခရေ။ [[ပထမ တရုတ်-ဂျပန်စစ်]] (၁၈၉၄-၁၈၉၅) နန့် ရုရှား-ဂျပန်စစ် (၁၉၀၄-၁၉၀၅) ရို့  အပြီးတွင် ဂျပန်ရို့ရေ ထိုင်ဝမ်၊ ကိုရီးယား နန့် ဆာခါလင်ဧ တောင်ဘက် တစ်ဝက်ကို ရယူ ထိန်းချုပ်နိုင်ခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Matsusaka|first=Y. Tak|title=Companion to Japanese History|year=2009|publisher=Blackwell|isbn=9781-4051-1690-9|pages=224–241|editor=Tsutsui, William M.|chapter=The Japanese Empire}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံဧ လူဦးရေမှာ ၁၈၇၃တွင် ၃၅ သန်းမှ ၁၉၃၅ တွင် သန်း ၇၀ သို့ တိုးတက်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hiroshi|first=Shimizu|title=Japan and Singapore in the world economy : Japan's economic advance into Singapore, 1870–1965|year=1999|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-19236-1|author2=Hitoshi, Hirakawa|page=17}}&lt;/ref&gt;

[[File:Meiji tenno1.jpg|thumb|upright|မေဂျီ ဘုရင် (၁၈၆၈-၁၉၁၂) သူဧ နာမည်ဖြင့် တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် အပြီးတွင် ဘုရင်စနစ်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းခရေ။]]

၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် တိုင်းရှိုး ဒီမိုကရေစီခေတ်အနိန်နန့် ခဏတာ ဟိခကေလည်း နယ်ချဲ့စနစ်နန့် စစ်အင်အားတိုးချဲ့မှုရို့က လွှမ်းမိုးလားခရေ။ [[ပထမကမ္ဘာစစ်]] တွင် ဂျပန်ရို့ရေ စစ်နိုင်သည့် မဟာမိတ်တိဘက်မှ ဟိခပြီး သူရို့ဧ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနန့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုကို ချဲ့ထွင်နိုင်ခရေ။ ဂျပန်ရို့ရေ နယ်ချဲ့ ပေါ်လစီကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးခပြီး ၁၉၃၁တွင် [[မန်ချူးရီးယား]]ကို သိမ်းပိုက်ခအတွက်နန့် နိုင်ငံတကာမှ ကန့်ကွက် ရှုံ့ချခြင်းကို ခံခရရေ။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဂျပန်ရို့ [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး]] မှ နုတ်ထွက်ခရေ။ ၁၉၃၆တွင် ဂျပန်ရို့ရေ နာဇီဂျာမနီ နန့် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရီး ပဋိညာဉ် စာချုပ်ကို လက်မှတ် ထိုးခပြီး ၁၉၄၀တွင် သုံးပွင့်ဆိုင် ပဋိညာဉ် စာချုပ်ကို လက်မှတ်ရီးထိုးပြီးနောက် ဝင်ရိုးတန်းအင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိလာခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Axis Alliance|url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/pre-war/361125a.html#3|publisher=iBiblio|accessdate=January 16, 2011}}&lt;/ref&gt; ၁၉၄၁ တွင် ဂျပန်ရို့က ဆိုဗီယက်-ဂျပန် စစ်မတိုက်ရီး ပဋိညာဉ်စာချုပ်ကို ညှိနှိုင်း ချုပ်ဆိုခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|page=442}}&lt;/ref&gt;

ဂျပန်အင်ပိုင်ယာရေ ၁၉၃၇တွင် တရုတ်နိုင်ငံ အခြားဒေသတိကို ကျူးကျော်ခပြီး [[ဒုတိယ တရုတ်-ဂျပန်စစ်]] (၁၉၃၇-၁၉၄၅) ကို ဆင်နွှဲခရေ။ ဂျပန် ဘုရင့် တပ်မတော်ရေ နန်ကျင်းမြို့ကို အကေအမြန် သိမ်းပိုက်ခပြီး [[နန်ကင်း လူသတ်ပွဲ]]ကို ကျူးလွန်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/PTO/IMTFE/IMTFE-8.html |title=Judgment International Military Tribunal for the Far East, Chapter VIII: Conventional War Crimes (Atrocities) |publisher=iBiblio |date=November 1948}}&lt;/ref&gt; ၁၉၄၀ တွင် ဂျပန်ရို့ ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနားကို ကျူးကျော် ဝင်ရောက်ခပြီးနောက် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]]က ဂျပန်ရို့အား လောင်စာဆီ ရောင်းချမှု ပိတ်ပင်ကန့်သတ်ခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book |first=Roland H., Jr. |last=Worth |title=No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific |publisher=McFarland |year=1995 |pages=56, 86|isbn=0-7864-0141-9}}&lt;/ref&gt; ၁၉၄၁ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်တွင် ဂျပန်ရို့က အမေရိကန် ရေတပ်စခန်း ဖြစ်ရေ [[ပုလဲဆိပ်ကမ်း]] ကို တိုက်ခိုက်ပြီး စစ်ကြေညာခကာ အမေရိကန်ရို့ကို [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် လာစီခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sankei.co.jp/seiron/koukoku/2005/0504/ronbun3-2.html |title=インドネシア独立運動と日本とスカルノ（２） |work=馬 樹禮 |publisher=産経新聞社 |date=April 2005 |accessdate=October 2, 2009 |language=Japanese |archivedate=1 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501141220/http://www.sankei.co.jp/seiron/koukoku/2005/0504/ronbun3-2.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/1941/411208c.html |title=The Kingdom of the Netherlands Declares War with Japan |publisher=iBiblio |accessdate=October 2, 2009}}&lt;/ref&gt; ဆိုဗီယက်ရို့က မန်ချူးရီးယားကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး ဟီရိုရှီးမားနန့် နာဂါဆာကီ မြို့ရို့တွင် [[အနုမြူဗုံး|အဏုမြူဗုံး]] ကြဲချခြင်း ခံရပြီး နောက် ဂျပန်ရို့ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် အကန့်အသတ်မဟိ လက်နက်ချခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pape|first=Robert A.|title=Why Japan Surrendered|url=https://archive.org/details/sim_international-security_fall-1993_18_2/page/154|journal=International Security|year=1993|volume=18|issue=2|pages=154–201|doi=10.2307/2539100}}&lt;/ref&gt; စစ်ပွဲကြောင့် ဂျပန် နန့် အရှေ့အာရှ တစ်ခုလုံးတွင် လူသန်းပေါင်းများစွာ သေဆုံးခပြီး နိုင်ငံဧ စက်မှုလုပ်ငန်းနန့် အခြီခံ အဆောက်အအုံများစွာ ပျက်စီးခရေ။ အမေရိကန် ဦးဆောင်ရေ မဟာမိတ်တိက အာရှတဝှမ်းဟိ ကိုလိုနီတိ နန့် စစ်စခန်းတိမှ ဂျပန် သန်းပေါင်းများစွာကို အိမ်ပြန်ပို့ခရပြီး ဂျပန် အင်ပိုင်ယာကို ဖျက်သိမ်းကာ ၎င်းရို့ သိမ်းယူထားရေ နယ်မြေတိကို လွတ်လပ်ရီး ပြန်လည် ရဟိစီခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Watt|first=Lori|title=When Empire Comes Home: Repatriation and Reintegration in Postwar Japan|publisher=Harvard University Press|year=2010|isbn=978-0-674-05598-8|pages=1–4}}&lt;/ref&gt; မဟာမိတ်တိက အရှေ့ဖျားဒေသအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ခုံရုံးကို ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခပြီး ဂျပန်ခေါင်းဆောင် အချို့ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုတိ အတွက် တရားစွဲဆိုခရေ။ ယကေလည်းလည်း ဘက်တီးရီးယား သုတေသန ဌာန နန့် ဘုရင့်မိသားစုရို့ကိုမူ တရားခွင်သို့ တက်ရောက်စီခကေလည်း ရာဇဝတ်သားအဖြစ် တရားစွဲဆိုခြင်းမှ မဟာမိတ်တပ်တိဆိုင်ရာ စစ်သေနာပတိချုပ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပီးခရေ။ &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Thomas|first=J.E.|title=Modern Japan|url=https://archive.org/details/modernjapansocia0000thom|year=1996|publisher=Longman|isbn=0-582-25962-2|pages=[https://archive.org/details/modernjapansocia0000thom/page/284 284]–287}}&lt;/ref&gt;

၁၉၄၇ တွင် ဂျပန်ရို့က  လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရေစီဝါဒကို အလေးပီးရေ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေအသစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခရေ။ ၁၉၅၂ တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကို စာချုပ်ဖြင့် မဟာမိတ်ရို့ ဂျပန်မှ ထွက်ခွာလားခကာ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2007/03/06/national/52-coup-plot-bid-to-rearm-japan-cia/ |title='52 coup plot bid to rearm Japan: CIA |first=Joseph |last=Coleman| date=March 6, 2007|work=The Japan Times  |accessdate=April 3, 2007}}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၆ တွင် ဂျပန်ရို့အား ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံခရေ။ ယပြီးနောက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံရေ အကေအမြန် တိုးတက်လာခပြီး ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရီး ဟိရေနိုင်ငံ ဖြစ်လာခရေမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ် တရုတ်ရို့ ကျော်တက် မလားခင်အချိန်အထိ ဖြစ်ရေ။ ထိုတိုးတက်မှုမှာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်လည်တိတွင် အဓိက စီးပွားရီး ကျဆင်းမှု ကြုံတွိ့ပြီးနောက် ပြီးဆုံးလားခရေ။ ၂၁ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် အပေါင်းလက္ခဏာ ဆန်ရေ တိုးတက်မှုတိဖြင့် စီးပွားရီး ပြန်လည် တိုးတက်လာခရေ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5178822.stm |title=Japan scraps zero interest rates |publisher=BBC News |date=July 14, 2006 |accessdate=December 28, 2006}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဂျပန်ရို့ရေ သမိုင်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံးရေ ငလျင်နန့် ကြုံတွိ့ခရပြီး [[နျူကလီးယားစွမ်းအား|နျူကလီးယား စွမ်းအင်]]ဧ သမိုင်းတလျှောက်တွင် အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ရေ ဖူကူရှီးမား ဒိုင်အိချိ နျူးကလီးယား ကပ်ဘေးနန့် ကြုံတွိ့ခရရေ။ &lt;ref name=&quot;nytimes-tsunami&quot;&gt;{{Cite news|last=Fackler|first=Martin; Drew, Kevin|title=Devastation as Tsunami Crashes Into Japan|url=http://www.nytimes.com/2011/03/12/world/asia/12japan.html?ref=world|accessdate=March 11, 2011|newspaper=The New York Times|date=March 11, 2011}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[Category:အရှေ့အာရှဟိ နိုင်ငံတိ]]
[[Category:နိုင်ငံတိ]]</text>
      <sha1>dfym1k4wr55swrhw1qzlit9rpul3rk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျိမ်းစ် မက်စ်ဝဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2574</id>
    <revision>
      <id>20683</id>
      <parentid>11092</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q9095}}</comment>
      <origin>20683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6100" sha1="fccup353xsd387tj5ncwg5h7qcp1jgd" xml:space="preserve">[[File:James Clerk Maxwell.png|thumb|250px|ဂျိမ်းစ် ကလပ် မက်စ်ဝဲ]]

'''ဂျိမ်းစ် ကလပ် မက်စ်ဝဲ ''' ({{Lang-en|James Clerk Maxwell}}) ကို စကော့တလန်၌ ၁၈၃၁ ခုနှစ်က မွေးဖွားရေ။ ၁၉ ရာစုနှစ်ဧ အရီးပါဆုံး သိပ္ပံပညာသျှင်ဟု မသတ်မှတ်ကေမှ သူ့ကို ၁၉ ရာစုနှစ်ဧ အကြီးမြတ်ဆုံးရေ အယူအဆရီးရာ ရူပဗေဒ ပညာသျှင်ဟူပနာ အတိက မှတ်ယူထားကတ်ရေ။

မက်စ်ဝဲရေ သူဧ ထူးချွန်ရေ သင်္ချာစွမ်းရည်နန့် သိပ္ပပညာဧ သဘာဝကို ထိုးထွင်းသိမြင်စွမ်းရေ ဉာဏ်ရို့ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သူဖြစ်ရေ။ ဒေချင့်ပိုင် စွမ်းရည်ကြောင့်ပင် ထိုခေတ် ယင်းပိုင်ခါက ရူပဗေဒ ပညာရပ်တွင် အရီးအကြီးဆုံး နယ်ပယနှစ်ခုဖြစ်ရေ လျှပ်စစ်သံလိုက်ပညာနန့် ဓာတ်ငွေ့တိဧ ရွေ့လျားသဘောတရားရို့တွင် လက်ဖျားခါရလောက်အောင် တိုးတက်မှုတိကို ၎င်းက ဖော်ဆောင်နိုင်ခရေ။ နက္ခတ္တဗေဒနန့် ဇီဝဗေဒ နယ်ပယ်ရို့၌လည်း တော်သည့်သူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ရေ။

အလင်းရောင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၊ ပိုင်က်ဓာတ်နန့် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတိ (စွမ်းအင်ဧ ရွေ့လျားနေရေ လှိုင်းတိ) အကြား မည်သို့ ဆက်သွယ်မှုပီးရေကို ဖော်ထုတ်နိုင်သဖြင့် မက်စ်ဝဲမှာ လူသိတိရေ ရူပဗေဒ ပညာသျှင်တစ်ဦးဖြစ်ရေ။ ညီမျှခြင်း ၄ ခုပါဝင်သည့် မက်စ်ဝဲညီမျှခြင်းတိက သူဧ သိပ္ပံပညာရပ်တွင် အကြီးမြတ်ဆုံး အောင်မြင်မှုကို ထုတ်ပြနေခြင်းဖြစ်ရေ။ 

အလင်းရောင်တွင် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတိ ပါဝင်ကြောင်းကို မက်စ်ဝဲက ဖော်ထုတ်ပြခရေ။ 

လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနန့် သံလိုက်ဓာတ်ရို့ရေ မည်သို့ အမှန်တကယ် လျှပ်စစ်သံလိုက် ပညာကဏ္ဍဖြစ်ရေကို သူက သျှင်းပြခရုံမက ခေတ်သစ် ရူပဗေဒပညာဧ ထူးခြားသည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာကို ဖော်ပြနေရေ လျှပ်စစ်သံလိုက် ဖြာထွက်ခြင်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တစ်ကြောလုံးကို ဖော်ထုတ်ပြီး အသုံးချနည်းကိုပါ လမ်းဖွင့်ပီးခရေ။ 

ဂုအခါ ယင်းနယ်ပယ် တစ်ကြောတွင် ရေဒီယိုလှိုင်းတိ၊ [[အနီအောက်ရောင်ခြည်]]၊ [[ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်]]နန့် အိတ်စရီး ရောင်ခြည်တိလည်း ပါဝင်ကြောင်း ရူပဗေဒပညာသျှင်တိ သိပီးကတ်ရေ။ 

မက်စ်ဝဲဧ ဒုတိယ အကြီးမားဆုံး အောင်မြင်မှုမှာ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ သီအိုရီ ဖြစ်ရေ။ အထူးသဖြင့် [[မော်လီကျူး]]တိ ရွေ့လျားနှုန်းကို ဖြေသျှင်းပြခြင်း ဖြစ်ရေ။ သူဧ ဓာတ်ငွေ့တိ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ သီအိုရီတွင် အပူဧ သဘာဝဗီဇရေ မော်လီကျူးတိ လှုပ်ရှားနေမှုတွင် တည်ပီးကြောင်း မက်စ်ဝဲက အပြီးသတ် သက်သေထူခရေ။ ထို သီအိုရီတွင် ဓာတ်ငွေ့တစ်ခု အတွင်းမှ မော်လီကျူးတိ ရွေ့လျားမှုနန့် ဓာတ်ငွေ့ဧ အပူချိန်၊ အခြားရေ ဂုဏ်သတ္တိတိ အချင်းချင်း ဆက်နွယ်မှုကို သျှင်းပြထားရေ။ 

မက်စ်ဝဲရေလည်း အခြားရေ သဘောတရားနန့် လက်တွေ့နယ်ပယ် သုံးလေးခုတွင်လည်း အရီးပါရေ အချက်တိကို ဖော်ထုတ်ပီးနိုင်သူ ဖြစ်ရေဟု သိရရေ။

[[Category:ရူပဗေဒပညာသျှင်တိ]]
{{Lifetime|၁၈၃၁|၁၈၇၉}}
[[Category:ကမ္ဘာ့ဩဇာအကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်(၁၀၀)‎]]</text>
      <sha1>fccup353xsd387tj5ncwg5h7qcp1jgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျိုင်ရိုစကုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2576</id>
    <revision>
      <id>20684</id>
      <parentid>11100</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q483400}}</comment>
      <origin>20684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10377" sha1="q9ovoubz1lytqog69uqskkcc4qmfh7l" xml:space="preserve">[[Image:3D Gyroscope.png|thumb|250px|right|ဂျိုင်ရိုစကုပ်]]
ဂျိုင်ရိုစကုပ်ဟူရေကား လည်ပတ်နိုင်ရေ ဘီးတစ်ခုကို လွတ်လပ်စွာ လှုပ်ရှားနိုင်ရေ ဝင်ရိုးတစ်ခုပေါ်၌ တပ်ဆင် ထားသည့် ကိရိယာပင် ဖြစ်ရေ။ ဂျိုင်ရိုတော့ခေါ် အချေ ကစားရာဂျင်ကို အချို့မြင်ဘူးကတ်ပေမည်။ ယင်းမှာ လက်တွိ့စမ်းသပ်ခန်းတွင် ထားဟိအသုံးပြုလိဟိရေ ဂျိုင်ရိုစကုပ်နန့် မည်သို့မျှ မခြားပေ။ ဂျိုင်ရိုစကုပ်တွင် ဝင်ရိုးတပ်ထားရေ လေးလံသည့်ဘီးဝိုင်း တစ်ခုပါဟိ၍ ဘီးလည်ပတ်နိုင်စေရန် အဆိုပါဝင်ရိုးကို ပေါင်ဝိုင်း တစ်ခုအတွင်း၌ ဆုံလည်သဘော ဖြင့် တပ်ဆင်ပီးထားရေ။ ထိုပေါင်ကို တဖန် အခြားပေါင် ဝိုင်းတစ်ခုအတွင်း၌ ဆုံလည်ဆက်ဖြင့် ကန့်လန့်ဖြတ်၍ တပ် ဆင်ထားပြန်ရေ။ ထိုသို့ ဆုံလည်တပ်ပေါင်နှစ်ခုနန့် တပ်ဆင် ထားသည့်အတွက် ဘီးကို အလိုဟိသလို တိမ်းစောင်း လည်ပတ် စေနိုင်ရေ။

ဘီးလည်၍ မနီရေ အချိန်၌ဘီးကို ကြိုက်သလိုထားနိုင် ရေ။ တိမ်းစောင်းပီးနိုင်ရေ။ ယကေလည်း ဝင်ရိုးတွင် ကြိုးနန့် ရစ်ပတ်၍ ကြိုးစကိုဆောင့်၍ ဆွဲပီးခြင်းဖြင့် ဘီးကိုလည်စေ ရေ အချိန်၌မူ ယင်းကို စိတ်ကြိုက်အတိုင်း တိမ်းစောင်းပီး၍ မရတော့ချေ။ ဘီးလည်နိစဉ် အချိန်တွင်မူ ဂျိုင်ရိုစကုပ်၌ ပြင်း ထန်ရေ ကိုယ်ပိုင်အားတစ်ခုဝင်၍ နီပေပြီ။ ဘီးကို လည် အောင်ပြုပြီးနောက် ဂျိုင်ရိုစကုပ်ကို လက်တွင်ကိုင်ကာ အခန်း ထဲ၌ ဟိုဟိုရေရေ ကွေ့ကောက်၍ လျှောက်ကြည့်ရေ ဆိုကတ်ပါစို့။ မည်သို့ လှည့်ပတ်ကွေ့ကောက်၍ လားစေကာမူ ဘီးဧ ဝင်ရိုးညွှန်ပြရာအရပ်ရေ မည်သို့မျှ မပြောင်းဘဲ မူလကအတိုင်းပင် တည်မြဲလျက်ဟိရေကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ 

ယကေလည်း ဂျိုင်ရိုစကုပ်ကို မူလနီရာတွင် ပြန်ထားပြီး နောက် လက်ဖြင့်ဝင်ရိုးစွန်းကို တွန်းရွှေ့ကြည့်ပါက ဝင်ရိုးစွန်းရေ စိုက်ထုတ်ရေ အားကို တွန်းကန်ရုံသာမက တွန်းရွှေ့ပီးသည့် ဘက်နန့် ထောင့်မတ်ကျသည့်ဘက်ကို လည်လားရေကို တွေ့ရပေမည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျိုင်ရိုစကုပ်ဧ ဝင်ရိုးစွန်းကို ရေပြင်ညီအတိုင်း ဘယ်ညာတဖက်ဖက်သို့ တွန်းရွှေ့ကြည့်ကေ ဝင်ရိုးရေ ထောင်လိုက်ရွှေ့ရေကို တွေ့ရမည်။ တဖန် ထိုဝင်ရိုးစွန်းကို ထက်အောက် ထောင်လိုက် တွန်းရွှေ့ကြည့်ကေ ဝင်ရိုးစွန်းရေ ရေပြင်ညီအလိုက် ရွေ့ရေကို တွေ့ရလိမ့်မည်။

အချေကစားရေဂျင်ရေ လည်နီချိန်၌ ထောင်လိုက် တည်နီနိုင်ရေ။ ရိုင်ဖယ်ကျည်ဆန်ရေလည်းကောင်း၊ ကျွန်ုပ် ရို့ဧ ကမ္ဘာအပါအဝင်ဖြစ်ရေ ဂြိုဟ်တိရေလည်းကောင်း အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် ရွေ့ရှားလားလျက်ဟိစဉ် စောက်ထိုးပြောင်းပြန် ဖြစ်မလားဘဲ တသမတ်တည်းပင် ရွေ့လျားရေ။ ယင်းရို့မှာ ဂျိုင်ရိုစကုပ်အား သဘောကြောင့်ပင် ဖြစ်ရေ။

ဂျိုင်ရိုစကုပ်တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အနည်းငယ် မျှရေ တည်နီရာ ပြောင်းလဲမှုကိုပင် သိဟိနိုင်ရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ဂျိုင်ရိုစကုပ်သဘောဖြင့် စီမံထားရေ ဂျိုင်ရို ကိရိယာတိကို ခေတ်မီမီးရထား၊ သင်္ဘောနန့် လီယာဉ်ပျံ တိတွင် မြောက်အရပ်ပြပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ တည်ငြိမ်မှုထိန်းကိရိယာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း တပ်ဆင်အသုံးပြုထားကတ်ရေ။

သံလမ်းတစ်လမ်းတည်းပေါ်၌ ပြေးရေမီးရထားတွဲတိရေ သံလမ်းတလျှောက်ပြေးလျက်ဟိစဉ် တိမ်းမှောက်၍ မလားခြင်း၊ တော်ပီဒိုတိ အနီနန့် ချိန်ထားသည့် လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဖြောင့်မတ်စွာလားခြင်းရို့မှာလည်း အလားတူဂျိုင်ရိုစကုပ်မျိုးကို အထိန်းသဘောနန့် တပ်ဆင်၍ ထားရေကြောင့်ပင် ဖြစ်ရေ။ မောင်းသူမဲ့လီယာဉ်တိကို ကြံစည်နိုင်ခြင်းမှာလည်း အဆိုပါ အထိန်းကိရိယာရို့ဧ ကျေးဇူးကြောင့်ပင် ဖြစ်ဧ။ ရေခဲပြင် ပေါတိရာ အရပ်ဒေသ၌ လမ်းရှင်းပီးရရေ ရေခဲပြင်ခွဲ သင်္ဘောတိတွင်မူ သင်္ဘောတိကို တမင်လူးလိမ့်နီစေရန် ယိမ်းထိုး ဂျိုင်ရိုဘီးတိကို တပ်ဆင်ပီးထားရပေရေ။

ဂျိုင်ရိုစကုပ်ကို ၁၉ ရာစုခေတ်အစလောက်က တီထွင်ခဟန် တူကေလည်း မည်သူက စတင်တီထွင်ခရေကို မည်သူမျှ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ ယကေလည်း ဂျိုင်ရိုစကုပ်ဧ ထူးခြား ရေ သတ္တိတိကို ဖူးကိုးဆိုသူ ပြင်သစ်ရူပဗေဒဆရာကြီး တစ်ဦးက ၁၈၅၂ခုနှစ်တွင် လိလာခရေ။ ယပြီးကေ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် စပဲရီဆိုသူက တဖန် ဂုအခါတွင် ထင်ရှားလျက် ဟိသည့် ဂျိုင်ရိုအိမ်မြှောင်ကို လက်တွေ့စမ်းသပ်ခပြန်ရေ။ ရှေးအထက်ကစ၍ သင်္ဘောတိ၌ အသုံးပြုခကတ်ရေ အိမ်မြှောင်မျိုးမှာ သံလိုက်အပ်တိဖြင့် တပ်ဆင်ပြုလုပ်ထားသည့် အတွက် ပြင်ပမှ သံလိုက်အား တစ်ခုခုကြောင့် ညွှန်ပြရာ အရပ်ရေ တိမ်းပါးလွဲမှားလားနိုင်ရေ။ ဂျိုင်ရိုကွန်ပါကိုမူ ဂျိုင်ရိုစကုပ်ဧ ဝင်ရိုးမြဲခြင်းသဘောကြောင့် မည်သည့်သံလိုက် အားကမျှ မနှောင့်ယှက်နိုင်ချေ။ ယင်းချင့်ကြောင့်ဂုအခါ ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးတိုင်းလိုလိုမှာပင် ဂျိုင်ရိုအိမ်မြှောင်တိကို တပ်ဆင် သုံးစွဲလျက် ဟိကတ်ပေရေ။

&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==


[[Category:လက်မူနည်းပညာတိ]]</text>
      <sha1>q9ovoubz1lytqog69uqskkcc4qmfh7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျိုးဇက် ပရီးစ်တ်လီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2578</id>
    <revision>
      <id>20685</id>
      <parentid>11110</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q159636}}</comment>
      <origin>20685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4084" sha1="h53gni272ajqsay3wssd3zy4o3eiz55" xml:space="preserve">
'''ဂျိုးဇက် ပရီးစ်တ်လီ'''(Joseph Priestley)&lt;ref&gt;[http://www.collinsdictionary.com/dictionary/american/priestley &quot;Priestley&quot;] &lt;/ref&gt;; ၁၇၃၃ မတ် ၂၄ – ၁၈၀၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၆) ရေ အင်္ဂလိပ် ဓာတုဗေဒပညာသျှင်၊ သဘာဝဒဿနပညာသျှင်၊ ခွဲထွက်ရီးဝါဒီ၊ ဘာသာရီးပညာသျှင်၊ သဒ္ဒါဆရာ၊ ကျောင်းဆရာ၊ လစ်ဘရယ် နိုင်ငံရီးသီအိုရီဆရာဖြစ်ပြီး လက်ရာပေါင်း (၁၅၀၀) ကျော် ထုတ်ဝေခရေ။ ၁၇၄၄ တွင် မာကျူရီအောက်ဆိုဒ်ကို သီးခြားခွဲခြားပြီးကေကေပူပီးပြိုကွဲစီခြင်းကြောင့် [[အောက်ဆီဂျင်]]ကို တသီးတခြား ရှာဖွေတွိ့ဟိသူလို့ ထင်မှတ်ခံရသူဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;General Chemistry ၊4th ၊H.&amp;nbsp;I. ၊1950,page=134&lt;/ref&gt; ယကေလည်း ဆွီဒင် ဓာတုဗေဒပညာသျှင် [[ကားလ် ဗီဟိမ်း ရှေးလာ]]ရေလည်း ထိုတွိ့ဟိကြောင်းကို ခိုင်ခိုင်မာမာဆိုခကေလည်း ပရီးစ်တ်လီက စာစီးပြီးကေ  ယင်းဧတွိ့ဟိချက်တိကို ဖြန့်ချိခရေ။ ရှေးလာက ၁၇၇၂ ၌ ပိုတက်စီယမ် နိုက်ထရိတ်၊ မာကျူရီအောက်ဆိုဒ်၊ အခြားတိစွာရို့ကို အပူပီးခြင်းဖြင့် တွိ့ဟိခြင်းဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;Kuhn, 53–60; Schofield (2004), 112–113. The difficulty in precisely defining the time and place of the &quot;discovery&quot; of oxygen, within the context of the developing [[chemical revolution]], is one of [[Thomas Kuhn]]'s central illustrations of the gradual nature of [[paradigm shift]]s in ''[[The Structure of Scientific Revolutions]]''.&lt;/ref&gt; 

သူ့ဘဝတစ်လျှောက် ပရီးစ်တ်လီဧ သိသာထင်ရှားရေ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဂုဏ်ဒြပ်တိစွာ ယင်းဧ ကာဗွန်နိတ်ရေ ဖန်တီးခြင်း၊ လျှပ်စစ်အကြောင်း ရီးသားချက်တိ၊ ဓာတ်ငွေ့အချို့ကို ရှာဖွေတွိ့ဟိမှုတိအပေါ်တွင် တည်မှီခကာ နာမည်အကျော်ဆုံးရေ&lt;ref&gt;Joseph Priestley, Discoverer of Oxygen National Historic Chemical &lt;/ref&gt; ထိုဓာတ်ငွေ့တိတွိ့ဟိခြင်းဖြစ်ပြီး အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို &quot;dephlogisticated air&quot; (လောင်ကျွမ်းမီးလျှံလီ) ဟု အမည်ပီးသတ်မှတ်ခရေ။ ပရီးစ်တ်လီဧ phlogiston theory ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ခိုင်မာစွာဆုံးဖြတ်ခမှု၊ ဓာတုဗေဒ တော်လှန်ရီးဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကိစ္စကို ငြင်းပယ်မှုတိက ၎င်းအား သိပ္ပံဆိုင်ရာ လူမှုအဖွဲ့အစည်းနန့်ကင်းကွာလားစီခရေ။

==ကိုးကား==

[[Category:ဖီလိုဆိုဖာတိ]]
[[Category:အနောက်တိုင်းဖီလိုဆိုဖာ‎]]
[[Category:ခေတ်သစ်ဖီလိုဆိုဖာတိ‎]]</text>
      <sha1>h53gni272ajqsay3wssd3zy4o3eiz55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျီဘူတီ သမ္မတနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2580</id>
    <revision>
      <id>20686</id>
      <parentid>11115</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q977}}</comment>
      <origin>20686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24953" sha1="c59wucr64nmvnpv7cma4kzr7s6phjh0" xml:space="preserve">{{Infobox country
| နိုင်ငံနာမည်အပြည့် = ဂျီဘူတီ သမ္မတနိုင်ငံ
| နာမည်_ရင်း = {{Unbulleted list | item_style=font-size:88%; | {{Native name|fr|République de Djibouti}} | {{Small|{{Transl|ar|Jumhūrīyah Jībūtī}}}} {{Native name|ar|جمهورية جيبوتي}} | {{Native name|so|Jamhuuriyadda Jabuuti}}|{{Native name|aa|Gabuutih Ummuuno}}}}
| common_name              = Djibouti
| ပုံ_အလံ =  
| ပုံ_တံဆိပ် = 
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = &lt;br /&gt;
{{Native phrase|so|Midnimo, Sinnaan, Nabad|italics=off}}&lt;br /&gt;{{Native phrase|aa|Inkittiino, Qeedala, Wagari|italics=off}}&lt;br /&gt;{{Native phrase|fr|Unité, Égalité, Paix|italics=off}}&lt;br /&gt;{{Native phrase|ar|اتحاد، مساواة، سلام|italics=off}}&lt;br /&gt;{{Native phrase|en|Unity, Equality, Peace|italics=off}}
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = ''[[:en:Djibouti (anthem)|Djibouti]]''&lt;br /&gt;{{Center|[[File:The Djiboutian anthem.ogg]]}}
| ပုံ_နီရာ = 
| မြို့တော် = ဂျီဘူတီမြို့
| အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော်
| coordinates              = {{Coord|11|36|N|43|10|E|type:city_region:DJ}}
| အကြီးဆုံးပြည်နယ် = 
| ရုံးသုံးဘာသာတိ = [[ပြင်သစ်ဘာသာစကား|ပြင်သစ်]]၊ [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]] &lt;ref name=2007factbook&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html|title=Djibouti|accessdate=2007-09-18|date=2007-09-06|work=World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|archivedate=2 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702024855/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html}}&lt;/ref&gt;
| languages_type           = အမျိုးသားဘာသာစကား
| languages                = {{Hlist |[[:en:Somali language|Somali]]|[[:en:Afar language|Afar]]&lt;ref name=CIA/&gt;}}
| ethnic_groups            = {{Ublist|[[:en:Somalis|ဆိုမာလီ]] ၇၀%|[[:en:Afar people|အဖာ]] ၃၀%&lt;ref name=CIA/&gt;}}
| religion                 = ၉၄% [[:en:Islam in Djibouti|အစ္စလာမ်]]&lt;br/&gt;၆% [[:en:Christianity in Djibouti|ခရစ်ယာန်]]
| demonym                  = [[:en:Djiboutians|Djiboutian]]
| government_type          = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[:en:Dominant-party system|ကြီးစိုးပါတီ]] [[သမ္မတစနစ်|သမ္မတ]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|သမ္မတနိုင်ငံစနစ်]]
| leader_title1            = [[ဂျီဘူတီနိုင်ငံဧ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲတိစာရင်း|သမ္မတ]]
| leader_title2            = [[ဂျီဘူတီနိုင်ငံဧ အစိုးရအကြီးအကဲတိစာရင်း|ဝန်ကြီးချုပ်]]
| leader_name1             = Ismaïl Omar Guelleh
| leader_name2             = Abdoulkader Kamil Mohamed
| legislature              = [[အမျိုးသားလွှတ်တော် (ဂျီဘူတီ)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
| sovereignty_type         = [[ဂျီဘူတီနိုင်ငံဧ သမိုင်း|တည်ထောင်ခြင်း]] 
| established_event1               = [[:en:French Somaliland|ပြင်သစ် ဆိုမာလီလန်း]]
| established_date1                = ၁၈၈၃ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်
| established_event2       = [[:en:French Territory of the Afars and the Issas|အဖာနန့် အစ်ဆက် ပြင်သစ်နယ်မြေ]]
| established_date2        = ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်
| established_event3       = [[ပြင်သစ်]]မှ လွတ်လပ်ရီးရဟိခြင်း
| established_date3        = ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်
| established_event4               = [[ကုလသမဂ္ဂ]]သို့  [[:en:United Nations Security Council Resolution 412|ဝင်ရောက်ခြင်း]]  
| established_date4               = ၁၉၇၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်
| established_event5       = [[ဂျီဘူတီနိုင်ငံဧ ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေ|လက်ဟိဖွဲ့စည်းပုံ]]
| established_date5        = ၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်
| ဧရိယာအဆင့်                = ၁၄၆ &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| area_footnote            = &lt;ref name=CIA&gt;{{Cite web |title=Djibouti |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/djibouti/ |work=The World Factbook |publisher=CIA |access-date=26 February 2013 |date=5 February 2013 |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| area_km2                 = ၂၃,၂၀၀&lt;ref name=CIA/&gt;
| area_sq_mi               = ၈,၉၅၈ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း            = {{Nowrap|ဝ.၀၉ (၂၀ km² / ၇.၇ sq mi)}}
| population_estimate      = ၉၂၁,၈၀၄
| population_estimate_year = ၂၀၂၀
| population_density_km2   = ၃၇.၂
| population_density_sq_mi = ၉၆.၄ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank  = ၁၆၈
| GDP_PPP                  = $၃.၉၇၄&amp;nbsp;ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;imf2&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=72&amp;pr.y=16&amp;sy=2018&amp;ey=2021&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=611&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|title=Djibouti |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]]}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year             = ၂၀၁၈
| GDP_PPP_per_capita       = $၃,၇၈၈&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| GDP_nominal              = $၂.၁၈၇&amp;nbsp;ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| GDP_nominal_year         = ၂၀၁၈
| GDP_nominal_per_capita   = $၂,၀၈၄&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| Gini_year                = ၂၀၁၇
| Gini_change              = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini                     = ၄၁.၆ &lt;!--number only--&gt;
| Gini_ref                 = &lt;ref name=&quot;cia-gini&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |title=Gini Index coefficient  |publisher=CIA World Factbook |access-date=12 August 2021}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank                = 
| HDI_year                 = ၂၀၁၉ &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change               = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI                      = ဝ.၅၂၄ &lt;!--number only--&gt;
| HDI_ref                  = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=10 December 2019|access-date=10 December 2019|format=PDF|archive-date=29 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200429042243/http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|url-status=dead|accessdate=27 September 2021|archivedate=30 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200430080741/http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                 = ၁၆၆
| ဗဟိုဘဏ် = 
| currency                 = [[ဂျီဘူတီ ဖရန့်]]
| currency_code            = DJF
| country_code             = 
| time_zone                = [[အရှေ့အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်|EAT]]
| utc_offset               = +3
| time_zone_DST            = 
| utc_offset_DST           = 
| drives_on                = ညာ
| calling_code             = +၂၅၃
| cctld                    = [[.dj|.dj]]
| today                    = 
}}
'''ဂျီဘူတီ''' ('''Djibouti''') ဧ တရားဝင်နာမည်မှာ ဂျီဘူတီသမ္မတနိုင်ငံ ('''Republic of Djibouti''') ဖြစ်ရေ။ အာဖရိကတိုက်ဧ အရှေ့ဘက်၊ ပင်လယ်နီဧ ထွက်ပေါက် ဖြစ်ရေ အရှေ့ဘက် ရေလက်ကြားအနီးဟိ [[အာဖရိက ဦးချိုဒေသ]] တွင် တည်ဟိရေ။ မြောက်ဘက်တွင် [[အီရီထရီးယားနိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်နန့်တောင်ဘက်တွင် [[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]ရို့နန့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေရေ။ ကျန်ရေအရပ်မျက်နှာတိတွင် [[ပင်လယ်နီ]]  နန့် [[အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့]] ရို့နန့် ထိစပ်နေရေ။ ယခင်က ပြင်သစ် ဆိုမာလီနိုင်ငံ ဖြစ်သည့် အဖားနန့် အစ္စတ်နယ်နှစ်ခုပေါင်းစည်း ထားခြင်းဖြစ်ရေ။ ကျဉ်းမြောင်းရေ နိုင်ငံငယ်ဖြစ်ကေလည်း ဆူးအက်တူးမြောင်း ပင်လယ်ရေကြောင်း လမ်းခရီး၌ တည်ဟိရေကြောင့် ဒေနိုင်ငံငယ်ရေ အရီးပါနေလီရေ။၂၀၀၉ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈၆၅,၀၀၀ မျှသာဟိရေ ဂျီဘူတီနိုင်ငံရေ အာဖရိကတိုက်ဧ လူနေအကျဲပါးဆုံးရေတိုင်းပြည် ဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;[http://data.worldbank.org/country/djibouti World Bank country data Djibouti (2009) (number rounded)]&lt;/ref&gt; [[အစ္စလမ်ဘာသာ]]ရေ လူဦးရေဧ ၉၄% က ကိုးကွယ်ကတ်ပြီး အများစုကိုးကွယ်ရာဘာသာဖြစ်ရေ။ ကျန်ရေ ၆%မှာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ဖြစ်ရေ။  ဂျီဘူတီနိုင်ငံတွင် ဆိုမာ လီအနွယ်ဝင် အစ်ဆာလူမျိုး၆၀ % ၊အက်ဖာ လူမျိုး ၃၅% နန့်အတူ ကျန် ၅% ရို့မှာ ဥရောပတိုက်သားတိ၊ အာရပ်လူမျိုးတိလည်း လူနည်းစုအဖြစ် နီထိုင်ကတ်ရေ။

မြို့တော်မှာ ဂျီဘူတီမြို့ ဖြစ်ရေ။  ၁၈၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်တိတွင် [[ပြင်သစ်]]ရို့က ဆိုမာလီ[[ဆူလတန်]]ရို့နန့် စာချုပ်အမျိုးမျိုး ချုပ်ဆိုကာ ဂျီဘူတီနန့် [[ပြင်သစ်ဆိုမာလီ]] ရို့ကို [[ကိုလိုနီ]]အဖြစ်သိမ်းပိုက်ခရေ။ &lt;ref&gt;[http://www.infoplease.com/ipa/A0107467.html Djibouti,Geography,Government,History&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;  နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော် ပြင်သစ်ရို့ဧ ကိုလိုနီ ဘဝဖြင့် နီထိုင်ခရရေ ဂျီဗူတီနယ်သူ နယ်သားတိရေ ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတိုင်မီကပင် နိုင်ငံရီး လှုပ်ရှားမှုတိ ပြုလုပ်၍ လွတ်လပ်ရီး တောင်းဆိုခကြ လီရေ။ ပြင်သစ်ရို့က လက်မလွှတ်လိုကြသကဲ့သို့ နယ်စပ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ဟိရေ အီသီအိုးပီးယားနိုင်ငံနန့် ဆိုမာလီးယား နိုင်ငံရို့ကလည်း ယင်းရို့ဧ နယ်ပယ်တိအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုကတ်ရေ။  

၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အီသီအိုးပီးယန်း လူမျိုးရို့နန့် နှီးနွှယ်ရေ အဖားတိုင်းရင်းသားရို့နန့် ဆိုမာလီရို့နန့် နှီးနွှယ်ရေ အစ္စတ်တိုင်းရင်းသားရို့ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ခကြ သေးရေ။ ယကေလည်း အဖားတိုင်းရင်းသားတိနန့် အစ္စတ်တိုင်းရင်းသားတိဧ လွတ်လပ်ရီးကို စုပေါင်းတောင်းဆို ဆန္ဒပြမှုတိကြောင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဇွန် လ ၂၇ ရက် နေ့ တွင် ဂျီဘူတီနိုင်ငံအဖြစ် လွတ်လပ်ရီး ရခလီရေ။ လွတ်လပ်ရီးရပြီးကေလည်း ဂျီဘူတီနိုင်ငံရေ ပြင်သစ်နိုင်ငံနန့် နက်ရှိုင်းစွာဆက်ဆံပြီး စစ်ရီး၊ စီးပွားရီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ဟိရေ။ ပြင်သစ်ထံမှာ လုံခြုံရီးနန့် စီးပွားရီးအကူအညီမြောက်မြားစွာ ရယူနေဆဲဖြစ်ရေ။ &lt;ref&gt;[http://globaledge.msu.edu/countries/djibouti/government/ Djibouti: Government &gt;&gt; globalEDGE: Your source for Global Business Knowledge&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

လွတ်လပ်ရီးရဟိခရေ ဂျီဗူတီသမ္မတနိုင်ငံအား ၁၄၈ နိုင်ငံမြောက် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုရန် လုံခြုံရီးကောင်စီက မဲပီးထောက်ခံခလီရေ။၁၉၇၇၊ စက်တင်ဘာလ (၂၀)ရက်တွင် [[ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ]] သို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခရေ။ &lt;ref&gt;[http://www.historyorb.com/countries/djibouti Djibouti in History - On This Day&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.un.org/en/members/index.shtml#d United Nations member states]&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံအတွင်း ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနန့် မွေးမြူရီး လုပ်ငန်းတိမှအပ အခြားလုပ်ငန်း ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မဟိလှချေ။ ဆားရေအဖိုးတန်ဆုံးရေ ထွက်ကုန်ဖြစ်ရေ။ အီသီအိုးပီးယားနိုင်ငံမှ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရီးရေ ဂျီဗူတီဆိပ်ကမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်ရလီရေ။
&lt;ref&gt;စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၇၈)&lt;/ref&gt;


နိုင်ငံဧ အကြီးအကဲမှာ သမ္မတဟက်ဆန်ဂူးလက်အက်တီဒွန် ဖြစ်ရေ။ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နိတွင် နိုင်ငံလွတ် လပ်ရီးရသည့် အချိန်မှအစပြု၍ သမ္မတဖြစ်လာရေ အက်တီ ဒွန်ရေ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ရွေးကောက်ပွဲတွင် နောက်သက် တမ်း ခြောက်နှစ်အတွက် ထပ်မံ၍ရွီးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခ ရရေ။ ဝန်ကြီးချုပ် ဂူရက်ဟာမာဒူရေ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ အပြီး ဇွန်လ ၃ဝ ရက်နိတွင် အစိုးရအဖွဲ့ နုတ်ထွက်စာကို သမ္မတထံ တင်သွင်းခရေ။ သမ္မတက လက်ခံခပြီး ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နိတွင် အစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဓိက ရာထူးပြောင်းလဲမှု မဟိပဲ၊ ယခင်အများုင်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပီးခရေ။ ပြည်သူ့လုပ် ငန်းနန့် စက်မှုဝန်ကြီးတိသာ လူသစ်တိဖြစ်ခပြီး ကျန်ပုဂ္ဂိုလ် တိမှာ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတိဖြစ်ရေ။

ဂျီဗူတီနိုင်ငံရေ အီသီယိုးပီးယားနန့် ဆိုမာလီးယားနှစ်နိုင်ငံ ပြဿနာတွင် ငြိမ်းချမ်းမှုရစီရန် ကြားဝင် ဆောင်ရွက်ပီးခ ရေ နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ ဂျီဗူတီသမ္မတ အက်တီဒွန်ရေ ၁၉၈၁ ခု မတ်လ ၁၅ ရက်နိမှ ၂၁ ရက်နိထိ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ သို့လည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂၁ ရက်မှ ၂၅ ရက်ထိ ကင်ညာ နိုင်ငံသို့လည်းကောင်း၊ ဧပြီလ ၁ဝ ရက်မှ ၁၆ ရက်ထိ ဆိုမာ လီးယားနိုင်ငံသို့လည်းကောင်း၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်မှ ၂ဝ ရက်နိ ထိ ဆူဒန်နိုင်ငံသို့လည်းကောင်း၊ တောင်ယီမင်နိုင်ငံသို့လည်း ကောင်း ချစ်ကြည်ရီး ခရီးစဉ်တိအဖြစ် လားရောက်လည်ပတ် 
ခရေ။

အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ ခရီးစဉ်အပြီးတွင် နှစ်နိုင်ငံသမ္မတတိ ရေ ချစ်ကြည်ရီးနန့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရီး သဘောတူ စာချုပ်တိကို လက်မှတ်ရီးထိုးခကတ်ရေ။ အဆိုပါ သဘော တူညီမှုအရ စီးပွားရီးနည်းပညာနန့် သိပ္ပံပညာရပ်တိတွင် နှစ်နိုင်ငံရေ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြမည်ဖြစ်ရေ။ ထို့ပြင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရီးနန့် စပ်လျဉ်း၍လည်း အထွေထွေ သဘော တူညီချက်ကို လက်မှတ်ရီးထိုးခရေ။ ယင်းသဘောတူညီချက် တွင် အီသီယိုပီးယားနန့် ဂျီဗူတီ မီးရထားလမ်းဖောက်ရီးနန့် စပ်ဆိုင်ရေ စီမံချက်တိ ပါဝင်လီရေ။ ယင်းမီးရထား လမ်းရေ အီသီယိုပီးယားနိုင်ငံဧ ပြည်ပပို့ကုန် ၆၁ ရာခိုင် နှုန်းကို တင်ပို့ရာ ခရီးလမ်းဖြစ်ပြီး စောစောပိုင်းက ဆိုမာလီး ယားရို့က ဖျက်ဆီးမှုပြုခရေ။

ကင်ညာခရီးစဉ် အပြီး၌လည်း ကင်ညာနန့်ဂျီဗူတီသမ္မတ နှစ်ဦးရို့ရေ နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရီး တိုးမြှင့်ရန် ထပ်မံ၍ ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုခကတ်ရေ။

ဆိုမာလီးယားနိုင်ငံ ခရီးစဉ်အပြီးတွင်လည်း နှစ်နိုင်ငံသမ္မတ တိရေ ချစ်ကြည်ရီးနန့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရီးစာချုပ်ကို 
လက်မှတ်ရီးထိုးခကတ်ပြီး အာဖရိက ဦးချိုဒေသတွင် ငြိမ်းချမ်း ရီးရဟိစီရန် အစွမ်းဟိသရွေ့ ဆောင်ရွက်ကြရန်ကိုလည်း နှစ် 
နိုင်ငံပူးတွဲကြေညာချက်၌ ဖော်ပြထားရေ။ ဂျီဗူတီ အမျိုးသားလွှတ်တော် သဘာပတိ အက်ဒီကာဒါဝါ ဘရီရေ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နိတွင် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ လားရောက်ခရေ။

ဂျီဗူတီနိုင်ငံရေ အနောက်ဂျာမနီနန့် အီရတ်နိုင်ငံတိထံမှ အကူအညီ အထောက်အပံ့တိ ရဟိမည်ဖြစ်ကြောင်းဖြင့် ဂျီဗူတီ အစိုးရပိုင်းက ကြေညာရေ။ အီရတ်နိုင်ငံမှ ဒေါ်လာ ၄၈၅ဝဝဝ အကူအညီရဟိမည်ဖြစ်ပြီး၊ အနောက်ဂျာမနီနိုင်ငံထံမှ ခရီးရေ တင် သင်္ဘောတစ်စင်း၊ ယာဉ်မျိုးစုံတစ်ဒါဇင်နန့်အတူ ရေဒီယို ပစ္စည်းတိပါ ရဟိမည်ဖြစ်ကြောင်းဖြင့် မတ်လ ၂၃ ရက်နိတွင် ကြေညာရေ။

ဂျီဗူတီနိုင်ငံတွင် လွန်ခရေ နှစ်နှစ်ခန့်မှစ၍ မိုးခေါင်နေခ ရာမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မတ်လအတွင်း၌ မိုးရီးထန်စွာရွားသွန်းခ ရေ။ ဂျီဗူတီအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ရေလျှံမှုကြောင့် လူတစ် သိန်း အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခပြီး လူ ၂၅ ဦး သေဆုံးခရရေ။ ဂျီဗူ တီနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံအများအပြားမှ အရီးပေါ်အကူအညီတိ ပီးခ ကတ်ပြီး အစ္စလာမ်မစ်ကွန်ဖရင့်အဖွဲ့ဧ သွေးစည်းညီညွတ်ရီး 
ရန်ပုံငွေမှ ဒေါ်လာသုံးသိန်းထောက်ပံ့ရန် ကတိပြုခလီရေ။

&lt;ref&gt;စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၂)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:နိုင်ငံတိ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]]
[[Category:အာဖရိကတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိ]]</text>
      <sha1>c59wucr64nmvnpv7cma4kzr7s6phjh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျီဩမေတြီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2581</id>
    <revision>
      <id>20687</id>
      <parentid>11118</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q8087}}</comment>
      <origin>20687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54977" sha1="cuua10m9e57ics53rp03pf3ry361svg" xml:space="preserve">
[[File:Calabi-Yau.png | thumb | ကလာဘီ ရောင်း အထွေး]]
'''ဂျီဩမေတြီ''' (Geometry, ဂရိဘာသာ အားဖြင့် γεωμετρία; geo = earth, metria = measure) ရေ ပမာန၊ ပုံသဏ္ဌာန် နန့် ပုံရို့ဧ နီရာရို့နန့် ပတ်သက်ရေ [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်ရေ။ ဂျီဩမေတြီရေ အလွန် ရှေးကျရေ [[သိပ္ပံ]]ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်ရေ။ အစပိုင်းတွင် ဂျီဩမေတြီရေ [[အလျား]]၊ [[ဧရိယာ]]၊ [[ထုထည်]] သာ ပတ်သက်ခရေ။ ၃ ရာစုနှစ်တွင် [[ယူကလစ်]] (Elucid) က ဂျီဩမေတြီ [[အဆိုပြုချက် သဘော]] (axiomatic form) ဖြင့် စတင်ခပြီး ၎င်း တင်ပြချက်ကို [[ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ]] ဟု နောင်ရာစုနှစ်ပေါင်းတိစွာထိ စံအဖြစ် ရပ်တည်ခရေ။ [[နက္ခတ္တ]] ပညာတွင် အထူးသဖြင့် ကြယ်တိနန့် ၎င်းရို့ဧ စက်လုံးပုံ ဂြိုဟ်တိဧ နီရာတိကို တွက်ချက်ရာတွင် ဂျီဩမေတြီရေ နောက်ထပ် နှစ်ပေါင်း ၁၅၀၀ အထိ တိုင်အောင် အဓိက ဖြေရှင်းပီးလျက်ဟိရေ။

[[ရာနယ် ဒေကာ့]]ဧ [[ကိုဩဒီနိတ်]]စနစ် စတင်လိုက်ခြင်းနန့် တပြိုင်တည်းတိုးတက်လာရေ [[အက္ခရာ သင်္ချာ]] ရို့ရေ ဂျီဩမေတြီ ကို အခြီအနီသစ် တစ်ခုအဖြစ်သို့ တိုးမြင့်လိုက်ပြီး [[မျဉ်းကွေး]] (plane curves) စသည့် ဂျီဩမေတြီ ပုံရို့ကို [[ဖန်သျှင်]]၊ ညီမျှခြင်း စသည့် [[အက္ခရာ]]တိဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ရေ။ ၎င်းရေ ၁၇ ရာစုတွင် ပေါ်ပေါက်ခရေ [[ကဲကုလပ်]] ကို အခြီခံပီးလီရေ။ ထို့အပြင် [[မြင်ကွင်း သဘော]] (perspective) သီအိုရီ ရေ ပုံဧ အတိုင်းအဆတိထက် အခြား အဘောတိလည်းပါကြောင်း ပြသရေ။ ဂျီဩမေတြီ ဘာသာကို [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ|အူလာ]] (Eular) နန့် [[ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်|ဂေါက်]] (Gauss) ရို့က ဂျီဩမေတြီပုံရို့၌ တည်ဆောက်ပုံရို့ဧ အရင်းစစ် (intrinsic) သဘောတိကို ဆက်လက်လိလာကတ်ပြီး [[တိုပိုလိုဂျီ]] နန့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ဂျီဩမေတြီ (differential geometry) ရို့ ပေါ်ပေါက်ခရေ။

၁၉ ရာစုနှစ်က ပေါ်ပေါက်ခရေ ယူကလစ်-အလွန် ဂျီဩမေတြီ (non-Euclidean geometry) ကြောင့် [[နီရာ]] (space) မှာ အခြီခံမှစ၍ ပြောင်းလဲခရေ။ ခေတ်ပေါ် ဂျီဩမေတြီ ရေ [[အထွေး]] (manifold)၊ နီရာ ရို့ကို ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ ထက် အခြီခံကျစွာ စဉ်းစားခပြီး ၎င်းရို့မှာ ရိုးရှင်းရေ အခြီအနီ ရို့မှာသာ တူကတ်ရေ။ ၎င်းနီရာ ဟူရေတွင် အပို သဏ္ဌာန်တိ ပါလာကတ်ပြီး နီရာရေလည်း အရှည်ပင် ပြောလို့ရလာရေ။ [[ရေမင်နီရမ် ဂျီဩမေတြီ]] (Riemannian geometry) နန့် [[ယေဘုယျ နိုင်ဆခြင်း]] (general relativity) တိုတွင် ဖော်ပြ သကဲ့သို့ ခေတ်သစ် ဂျီဩမေတြီ ရေ [[ရူပဗေဒ]] နန့် ဆက်စပ်မှုဟိရေ။

ရှူမြင်နိုင်ရေ အကြောင်းတိကြောင့် ဂျီဩမေတြီရေ အစဦးပိုင်းက အခြား [[သင်္ချာဘာသာ]] ရပ်တိထက် ပို၍ ပေါက်ရောက်ရေ။ ယကေလည်း ဂျီဩမေတြီ ဘာသာစကားရေ မူလ ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ ထက် တိစွာ ကျယ်ပြန့်ခပြီး [[အပိုင်းအစ ဂျီဩမေတြီ]] (fractal geometry)၊ အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာ ဂျီဩမေတြီ]] (algebraic geometry) ရို့မှာ မူလ ပုံသဘောကိုပင် ပယ်ခလီရေ။&lt;ref&gt;It is quite common in algebraic geometry to speak about ''geometry of [[Algebraic variety|algebraic varieties]] over [[finite field]]s'', possibly [[Singularity theory|singular]]. From a naïve perspective, these objects are just finite sets of points, but by invoking powerful geometric imagery and using well developed geometric techniques, it is possible to find structure and establish properties that make them somewhat analogous to the ordinary [[sphere]]s or [[Cone (geometry)|cones]].&lt;/ref&gt;

= သမိုင်း =
[[File:Woman_teaching_geometry.jpg | thumb | အမျိုးသမီး ဂျီဩမေတြီ သင်ကြားပုံ။ [[ယူကလစ် ဧ အဲလိမန့်]] ကို ပုံဖော်စဉ် (၁၃၁၀ ခု)]]
၃၀၀၀ BCE လောက် မှ စ၍ ဂျီဩမေတြီ အစဧ အထောက်အထား တိကို [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]]ဧ [[မေဆိုပိုတမီးယာ]] နန့် [[အင်းဒက် တောင်ကြား]] (Indus Valley) ရို့တွင် တွေ့ရရေ။ အစပိုင်း ဂျီဩမေတြီ မှာ [[အလျား]]၊ [[ဧရိယာ]]၊ [[ထုထည်]] ရို့နန့် ပတ်သက်ရေ လက်တွိ့နည်းစဉ် စုစည်းမှု တိ ဖြစ်ပြီး ၎င်းရို့ကို [[မြေစာရင်း ကောက်ယူခြင်း]]၊ အဆောက်အဦး တည်ဆောက်ခြင်း၊ [[နက္ခတ္တ]] နန့် ဖန်တီးမှု မျိုးစုံ ရို့တွင်သုံးရေ။ 
== ရှေးဂရိရို့ဧ မြေကိုတိုင်းတာရေပညာ ==
ဂျီဩမေတြီပညာကို ကျောင်းသားအတိပင် လိလာသင်ကြားကတ်ရပေမည်။ သင်္ချာဘာသာတွင် အလွန်အရီးပါရေ ပညာတစ်ရပ် ဖြစ်ဧ။ မြေတိုင်းရာမှစ၍ ဒေပညာမှာ တစ်ဆင့် တစ်ဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခရေ။ ထိုပညာကို စနစ်တကျ ဖြစ်အောင် လိလာစီစဉ်ခသူ ရှေးဂရိပညာဟိကြီး ယူကလစ်ကို အစွဲပြု၍ ရှေးက ထိုပညာကို ယူကလစ်ဟူ၍ပင် ကျွန်ုပ်ရို့ ခေါ်ဝေါ်ခ 
ကတ်သိမ်းရေ။


ဂျီဩမေတြီဟူရေ ဝေါဟာရရေ ဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာ၍ မြေကိုတိုင်းရေဟု အဓိပ္ပာယ်ရဧ။ ဂျီဩမေတြီရေ ရှေးဂရိလူမျိုးရို့အဖို့ မြေကြီးတိုင်းတာရေ ပညာ 
ရခကေလည်း ယခုအခါ ဂျီဩမေတြီဧ အဓိပ္ပာယ်မှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်၍ လာရေ။

ဂျီဩမေတြီရေ အလွန်ရှေးကျရေ ကာလမှစ၍ တည်မြဲလာသည့် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ထိုပညာကို ရှေးခေတ်အီဂျစ်လူမျိုးရို့ စတင် အသုံးပြုခကတ်ဟန်တူရေ။  အီဂျစ်ပြည်တွင်း နိုင်းမြစ်ရေလျှံမှုကြောင့် မြေယာနယ်နိမိတ်တိကို မကြာခဏ ပြန်လည် တိုင်းတာခကတ်ရရေ။ ထိုသို့ တိုင်းတာရာတွင် ထောင့်တိကို ရီးဆွဲ၍ တိုင်းတာခကတ်ရေ။ ဧရိယာတိကို တွက်ချက်၍လည်း တိုင်းတာခကတ်ရေ။ ပိရမစ်ခေါ် ကမ္ဘာကျော် အဆောက်အအုံကြီးတိကို ဆောက်လုပ်ရာတွင် အီဂျစ်လူမျိုးရို့ရေ ဂျီဩမေတြီ၌ ထင်ရှားရေ စည်းမျဉ်းတိကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုခကတ်ရေ။

အီဂျစ်လူမျိုးရို့ အသုံးပြုခရေ ဂျီဩမေတြီ၌ စည်းမျဉ်းဥပဒေ အနည်းငယ်မျှ ပါဟိရေ။ ထိုစည်းမျဉ်းတိဖြင့် သူရို့ရေ ဂျီဩမေတြီပုံ အမျိုးမျိုးရို့ဧ ဧရိယာတိကို တိုင်းတာခ
ကတ်ရေ။ အထူးသဖြင့် ထောင့်မှန်တိကို စနစ်တကျတိုင်းတာ ဆောက်လုပ်ခကတ်ရေ။ ဂရိလူမျိုးရို့ရေ ဂျီဩမေတြီတိုင်းတာ နည်းတိကို သိပ္ပံပညာရပ်အခြီသို့ ရောက်အောင် ပြုစု ပျိုးထောင် ပီးခကတ်ရေ။

ရှေးဂရိပညာဟိရို့တွင် ယူကလစ်ရေ ဂျီဩမေတြီပညာကို စနစ်တကျ ဖြစ်အောင် လိလာစီစဉ်ခရေသူ ဖြစ်ရေ။ ယူကလစ် ရီးသားခရေ စာအုပ် ၁၃ အုပ်အနက် ပထမ ၆ အုပ်နန့် နောက်ဆုံး ၃ အုပ်တွင် ပလိန်း ဂျီဩမေတြီနန့်ဆော လစ်ဂျီဩမေတြီအကြောင်းအရာတိ ပါဟိလီရေ။ ပလိန်းဂျီဩမေတြီဆိုရေမှာ မျက်နှာပြင်ညီ တစ်ခုတည်း၌ဟိရေ ပုံတိနန့် စပ်လျဉ်း၍ လိလာရရေ ဂျီဩမေတြီကို ဆိုရေ။ 

ထိုပုံတိရေ စတုရန်း၊ တြိဂံ၊ စက်ဝိုင်း၊ အနားပြိုင်စတုဂံ စသည့် အလျားနန့် အနံသာဟိရေ ပုံတိနန့် ဖြစ်ကတ်ရေ။ ဆောလစ်ဂျီဩမေတြီဆိုရေမှာ ထုပုံတိနန့် စပ်လျဉ်း၍ လိလာရရေ ဂျီဩမေတြီကို ဆိုရေ။ ထုပုံတိရေ ကုဗတုံး၊ ဆလင်ဒါ၊ စက်ဝိုင်းလုံး၊ အဝိုင်းထုချွန် စသည့် အလျား၊ အနံ၊ အမြင့်ဟိရေ ထုပုံတိဖြစ်ကတ်ရေ။ ယခုအခါ 
ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီပညာရပ်တိကို ခေတ်နန့်လျော်အောင် ပြုပြင်၍ ကျောင်းတိ၌ သင်ကြားကတ်ဧ။ ဂျီဩမေတြီသင်ကြားရာတွင် ထောင့်တိကို နားလည်ရန်မှာ တိစွာပင် အရီးကြီးပေရေ။ အကြောင်းမှာမူ ကျွန်ုပ်ရို့ ရေ ထောင့်တိ နီရာတကာတွင် တွေ့ရရေကြောင့် ဖြစ်ပေရေ။ စာအုပ်၌၎င်း၊ အရုပ်ကား၌၎င်း၊ အခန်း၌၎င်း၊ လမ်းဆုံတိ၌၎င်း ထောင့်တိကို ဟိကတ်ရေ။ ထောင့်မှန်ရေ ကျွန်ုပ်ရို့ အတွေ့အကြုံ အတိဆုံးရေ ထောင့်မျိုး ဖြစ်ဧ။ မျဉ်းဖြောင့် နှစ်ကြောင်းရေ အမှတ်တစ်ခုတွင် တွေ့ဆုံ ဖြတ် 
သန်းကတ်ရေအခါ ထောင့်တိ ဖြစ်ပေါ်လာရေ။ ထောင့်မှန် အပြင် အခြားထောင့်တိလည်း ဟိသိမ်းရေ။ မြို့တစ်မြို့ဧ မြေပုံကိုကြည့်ကေ လမ်းတိရေ ထောင့်အမျိုးမျိုးဖြစ်အောင် တစ်ခုနန့်တစ်ခု ဖြတ်နီကတ်ရေကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ ထောင့် ဆောင်မျဉ်းဖြောင့်တိကို ထောင့်လက်တံတိဟု ခေါ်ရေ။ 

မျဉ်း ၂ ကြောင်း တွေ့ဆုံရေနီရာရေ ထောင့်ဧထိပ် ဖြစ်ရေ။ ပုံတွင် ကဝနန့် ခဝရို့ရေ ဝ ၌ တွေ့ဆုံကတ်သဖြင့် ကဝနန့်ခဝ ရို့ရေ လက်တံတိဖြစ်ကတ်၍ ဝ ရေ ထိပ် ဖြစ်ရေ။ ထောင့်တစ်ခုကို ဖော်ပြလိုရေအခါ ကဝခ ထောင့် ဟူ၍ အက္ခရာသုံးလုံးဖြင့် ဖော်ပြလိဟိရေ။ ထောင့်ကိုတဖန် ဟူရေ အမှတ်အသားဖြင့် ဖော်ပြလိဟိရာပုံတွင် ပြထားရေ ထောင့်ကို ကဝခ (ကဝခ)သို့မဟုတ်အက္ခရာတစ်လုံး တည်းဖြင့် ဝ (ဝ)ဟု ရီးသား ဖော်ပြလိဟိကတ်ရေ။ သိပ္ပံ အလိုအားဖြင့် မျက်နှာပြင်တစ်ခုပေါ်တွင် မျဉ်းတစ်ကြောင်းရေ အခြားတည်မြဲရေ မျဉ်းတစ်ကြောင်းမှ တည်မြဲရေ အမှတ်တစ်ခုကို အစွဲပြု၍ လှည့်ပတ်လားရေအခါ ထောင့်တိ ဖြစ်လာကတ်ရေ။ အောက်ပါစက်ဝိုင်းပုံတွင် မြားပြထားရေ လက်တံရေ မျက်နှာပြင်ပေါ်ဟိ တည်မြဲရေ မျဉ်းမှစ၍ တည်မြဲရေအမှတ်ကို လှည့်ပတ်လားနီရေ။ လက်တံရပ်ရေအခါ လက်တံနန့် မျဉ်းရို့ရေ ပုံတွင်ပြထားသည့်အတိုင်း ထောင့်မှန်ကျလျက် ဟိရေ။ ထောင့်မှန်စတုဂံတွင် ဒေထောင့်မျိုး ဟိရေ။ ထောင့်တိတွင် လက်ယာလှည့်ထောင့်နန့် လက်ဝဲလှည့် ထောင့်ဟု ၂ မျိုး ဟိရေ။ သို့ရာတွင် ဒေနီရာ၌ လက်ဝဲလှည့် ထောင့်တိကိုသာ စဉ်းစားမည်။

ထောင့်တိကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရေအခါ ကျွန်ုပ်ရို့ရေပထမပုံတွင် လက်တံနန့် မျဉ်းမြဲရို့ဆောင်ရေ ထောင့်ငယ် တစ်မျိုးကို တွေ့ကတ်ရဧ။ ဒေထောင့်မျိုးကို ထောင့်မှန်ထက် 
ငယ်ရေကြောင့် ထောင့်ကျဉ်းဟု ခေါ်ရေ။ ဒုတိယပုံတွင် မျဉ်းမြဲနန့်လက်တံတိုဧအကြားဟိထောင့်ရေ ထောင့်မှန်တစ်ခု ထက် ကြီးကေလည်း ထောင့်မှန် ၂ ခုထက် ငယ်ရေ။ 

ဒေထောင့်မျိုးကို ထောင့်ကျယ်ဟု ခေါ်ရေ။ မျဉ်းမြဲနန့် လက်တံတိုရေ တတိယပုံတွင် ဖြောင့်တန်းလျက် ဟိကတ် လီရေ။ လက်တံ ၂ ခုရို့ တစ်ဖြောင့်တည်းနီရေကြောင့် ဒေထောင့်မျိုးကို ထောင့်ဖြောင့်ဟု ခေါ်ရေ။ စတုတ္ထပုံတွင် လက်တံရေ မူလနီရာဖက်သို့ ပြန်လားသဖြင့် ဒေထောင့် မျိုးကို ထောင့်ပြန်ဟု ခေါ်ရေ။ဒေထောင့်မျိုးရေ ထောင့်မှန်
၂ ခုထက်ကြီးဧ။ ယကေလည်း ထောင့်မှန် ၄ ခုထက် ငယ်ရေ။ ပဉ္စမပုံတွင် လက်တံရေ တစ်ပတ်တိတိလည်ပြီး ဖြစ်ရေ။ ဒေပိုင်တစ်ပတ်လည်၍ ဖြစ်လာရေထောင့်ကို တပတ် 
လည်ထောင့်ဟုခေါ်ရေ။

ရှေးခေတ်လူရို့ရေ နက္ခတ်တာရာတိ လှည့်ပတ်ခြင်းကို လိလာခစဉ်က တစ်ပတ်လည်ထောင့်၌ ၃၆ဝ ဒီဂရီဟိရေဟု တန်ဖိုးထားခကတ်ရေ။ ထိုအခါမှအစပြု၍ ယခုတိုင်အောင် ဒေ 
တန်ဖိုးရေ တည်မြဲလျက်ဟိရေ။ တစ်ပတ်လည်ထောင့်တွင် ၃၆ဝ ဒီဂရီဟိရေကြောင့် တစ်ပတ်ဝက်ဟိရေထောင့် သို့မဟုတ် ထောင့်ဖြောင့်တွင် ဒီဂရီ ၁၈ဝ ဟိ၍ တစ်ပတ်ဧ 
လေးစိတ်တစ်စိတ် သို့မဟုတ် ထောင့်မှန်တွင် ဒီဂရီ ၉ဝ ဟိရေ။ တစ်ဖန် ၁ ဒီဂရီကို မိနစ် ၆ဝ၊ ၁ မိနစ်ကို စက္ကန့် ၆ဝ ဟူ၍ ခွဲစိတ်ထားကတ်ပြန်သဖြင့် ကျွန်ုပ်ရို့ရေ မည်သည့် 
ထောင့်မျိုးကိုမဆို အလွယ်တကူ တိကျ မှန်ကန်စွာ တိုင်းတာ နိုင်ပေရေ။

== ထောင့်တိုင်းနည်း ==
ထောင့်တိကို တိုင်းရာ၌ ထောင့်တိုင်းကရိယာ (အဂ‡လိပ်လို ပရိုထရက်တာ)ကို အသုံးပြုကတ်ရရေ။ ပုံတွင်ပါသည့် ကဝခ ကို တိုင်းလိုကေ ကဝခတွင် ဝက 
ဝက လက်တံရေ နီရာမြဲ ရေ ဝအ မျဉ်းမှတည်မြဲရေ ဝ အမှတ်ကိုပတ်၍ လှည့်လား ရာ ဝခ နီရာသို့ ရောက်လားရေဟု ယူဆပါ။ ဒေပိုင်ယူဆကေ ဝကကို အစမျဉ်းဟုခေါ်၍ ဝခ ကို အဆုံးမျဉ်းဟု ခေါ်ပါ။ အထက်ပါ ထောင့်ကို တိုင်းလိုရေအခါ ကဝ ကို ဂ အထိဆွဲ၍ ပရိုထရက်တာဧ ဗဟိုကို ထောင့်ထိပ်ပေါ်တွင် တည့်တည့်ကျနီအောင် တင်ထားပါ။
ထိုနောက် ပရိုထရက် တာဧ အနားကို ကဂ မျဉ်းနန့် တစ်ထပ်တည်းဖြစ်နီအောင် ရွှေ့ပီးပါ။ ထိုအခါ အဆုံးမျဉ်းရေ ပရိုထရက်တာဧ စက်ဝိုင်းကို မည်သည့်နီရာ၌ ဖြတ်သန်းရေကို ကြည့်ပါ။ ဖြတ်သန်းရေနီရာတွင် ရီးမှတ်ထားရေ ဒီဂရီရေ ကဝခ ထောင့် မည်မျှကျယ်ရေကို ပြပေလိမ့်မည်။ ကဝဂ ထောင့် ရေ ၁၈ဝ ဒီဂရီ ကျယ်ရေ။
အကယ်၍ ကဝခ ထောင့်ရေ ၄ဝ ဒီဂရီဖြစ်ကေ ခဝဂ = ကဝဂ - ကဝခ = ၁၈ဝ - ၄ဝ = ၁၄ဝ ဒီဂရီဖြစ်ဧ။ ယင်းချင့်ကြောင့်ပရိုထရက်တာတွင် ၄ဝ ဒီဂရီ မှတ်ထားရေနီရာ၌ ၁၄ဝ ဒီဂရီမှတ်ထားရေကိုလည်း တွေ့ရပေမည်။

တြိဂံဆိုရေမှာ မျဉ်းဖြောင့်သုံးကြောင်းရို့က လုံခြုံအောင် ဝန်းရံထားရေ မျက်နှာပြင်ညီပုံ ဖြစ်ရေ။ မျဉ်းတံ၊ ကွန်ပါ၊ ပရိုထရက်တာခေါ် ထောင့်တိုင်းကိရိယာကို အသုံးပြု၍ ကျွန်ုပ် 
ရို့ရေ အောက်ပါ တြိဂံတိကို ရီးဆွဲနိုင်ရေ။

တြိဂံတိကို အမျိုးအစား ခွဲခြားရာ၌ အနားကို အကြောင်း ပြု၍ သုံးနားညီတြိဂံ (တြိရန်း)၊ နှစ်နားညီတြိဂံ၊ အနားမညီ တြိဂံဟု ခေါ်ဝေါ်ကတ်ရေ။ အနားမညီရေ တြိဂံကို အဂ‡လိပ် 
လို စကေလင်းတြိဂံဟုခေါ်ရေ။ ထောင့်တစ်ခုကို အကြောင်းပြု၍လည်း ထောင့်မှန်တြိဂံ၊ ထောင့်ကျဉ်းတြိဂံ၊ ထောင့်ကျယ်တြိဂံဟု ခေါ်ကတ်ဧ။ အကယ်၍ 
ဝက မျဉ်းကို ဝ အမှတ်တွင် စွဲမြဲစွာထား၍ တစ်ပတ်အပြည့်လှည့်ပီးကေ ဝက တွင် သတ် မှတ်ထားသည့် ပ အမှတ်တစ်ခုရေ မျဉ်းကောက်တစ်ခုကို ထင်ပေါ်လာစေလိမ့်မည်။ ထိုမျဉ်းကောက်ကို စက်ဝိုင်းဟု ခေါ်ရေ။

ယင်းချင့်ကြောင့်စက်ဝိုင်းရေ ပိတ်နီရေမျဉ်းကောက်ဧ ပုံဖြစ်၍ ထိုမျဉ်းကောက်ပေါ်ဟိ အမှတ်အားလုံးရို့ရေ မျက်နှာပြင် တစ်ခုတည်းပေါ်၌ တည်ဟိလျက် မျဉ်းကောက်အတွင်းဟိ 
တည်မြဲရေ အမှတ်တစ်ခုမှ အကွာအဝေး တူညီကတ်ဧ။ စက်ဝိုင်းဆွဲရန် ကွန်ပါခေါ် ကိရိယာကို အသုံးပြုကတ်ရရေ။ ကွန်ပါဧ ခြီ ၂ ချောင်းကို အနည်းငယ် ကားထား၍ စက္ကူ 
တစ်ရွက်ပေါ်ဟိ ဝ အမှတ်တွင် ခြီတစ်ချောင်းကို တည်မြဲအောင် (ရွေ့မလားအောင်)ထောက်ထားပါ။ ထိုနောက် ခဲတံပါရေခြီကို လှည့်လိုက်ကေ စက်ဝိုင်းတစ်ခု ရဟိလာမည်။ ဒေစက်ဝိုင်းတွင် ဝ အမှတ်ကို ဗဟိုဟုခေါ်၍ စက်ဝိုင်းဧ နယ်နိမိတ်ဖြစ်ရေ မျဉ်းကောက်ကို စက်ဝန်းဟု ခေါ်ရေ။ ဗဟိုနန့် စက်ဝန်းပေါ်ဟိ အမှတ်တစ်ခုခုကို ဆက်ထားသည့် 
ဝက ခေါ် မျဉ်းကို အချင်းဝက်ဟုခေါ်ရေ။ ခဝဂ မျဉ်းကဲ့သို့ ဗဟိုချက်ကိုဖြတ်၍ စက်ဝန်းပေါ်တွင် အဆုံးသတ်ရေမျဉ်းကို အချင်းဟု ခေါ်ရေ။ အချင်းရေ စက်ဝိုင်းကို နှစ်ခြမ်း အညီအမျှ ပိုင်းရေ။ စက်ဝိုင်းတစ်ခြမ်းစီကို စက်ဝိုင်းခြမ်းဟု ခေါ်ရေ။ စက်ဝန်းပိုင်းတွင် စက်ဝန်းဧ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည့် အချင်းဝက်နှစ်ခုကြားဟိ စက်ဝိုင်းဧ အစိတ်အပိုင်းကို စက်ဝိုင်းစိတ်ဟု ခေါ်ရေ။ စက်ဝန်းပိုင်းကို ဂျီဩမေတြီတွင် အတို နောက်တစ်နည်းဖြင့်ဟူ၍ ရီးသားလိ ဟိကတ်ရေ။ 
ကခ ဧ အဓိပ္ပာယ်မှာ စက်ဝိုင်းပိုင်း ကခ ဖြစ်ဧ။ စက်ဝိုင်းတိုင်း၌ စက်ဝိုင်းနန့် အချင်းဧအချိုးရေတစ်သမတ်တည်းဟိ၍ ထိုအချိုးကို ပိုင်( )ဟူရေဂရိအမှတ်အသားဖြင့် ရီးသား ဖော်ပြလိဟိရေ။ တန်ဖိုးမှာ ၃ ဒသမ ၁၄၁၆ ခန့် ဖြစ်ရေ။ စက်ဝိုင်းတစ်ခုတွင် စက်ဝန်းဧ အရှည် ၂ နန့် ညီမျှရေ 
ဟူရေ ပုံသေတွက်နည်းဖြင့်၎င်း၊ ဧရိယာရေ မ နန့် ညီမျှရေဟူရေ ပုံသေတွက်နည်းဖြင့်၎င်း၊
တွက်ချက် သိဟိနိုင်ရေ။ (ရေ စက်ဝန်းပိုင်းဧ အချင်းဝက်ဖြစ်ဧ။)

ဖြတ်မျဉ်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရေ ထောင့်တိ။။
မျဉ်း ၂ကြောင်းကိုဖြစ်စေ၊ ထိုထက်တိရေ မျဉ်းရို့ကို ဖြစ်စေ ဖြတ်သန်းလားရေ မျဉ်းဖြောင့်ကို ဖြတ်မျဉ်းဟု ခေါ် ရေ။ ပုံတွင် လအ ရေ ပဖ နန့် ဗမ မျဉ်းနှစ်ကြောင်းကို ဖြတ်လားသည့် ဖြတ်မျဉ်းတစ်ကြောင်း ဖြစ်ရေ။ ပဖနန့် ဗမရို့ အပြင်ဘက်တွင် ကျရောက်နီသည့် ကာ၊ ကဲ၊ ခိ၊ ခု ထောင့်တိကို အပြင်ထောင့်တိဟုခေါ်၍ အတွင်းဘက်တွင် ကျရောက်နီသည့် ကိ၊ ကု၊ ခါ၊ ခဲ ထောင့်တိကို အတွင်း ထောင့်တိဟု ခေါ်ရေ။ ဖြတ်မျဉ်းဧ တစ်ဖက်တည်းဟိ အပြင်ထောင့် ကဲနန့် အတွင်းထောင့် ခဲကို သက်ဆိုင်ရာ 
ထောင့်တိဟု ခေါ်ရေ။ အခြားသက်ဆိုင်ရေထောင့်တိမှာ ကာ နန့် ခါ၊ ခိနန့် ကိ၊ ခုနန့် ကုရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ကိနန့် ခဲ၊ ကု နန့် ခါ ထောင့်တိကိုမူကား 
ဝိသမသတ်ထောင့်တိဟု ခေါ်ရေ။ အကယ်၍ ပဖနန့် ဗမရေ မျဉ်းပြိုင်တိဖြစ်ကေ အောက်ပါ အချက်တိကို သိရမည်ဖြစ်ရေ။

# သက်ဆိုင်ရာထောင့်ချင်း ညီရေ။
# ဝိသမသတ်ထောင့်ချင်း ညီရေ။
# ဖြတ်မျဉ်းတဖက်တည်းဟိ အတွင်းထောင့် ၂ ခုရို့ဧ 
ပေါင်းရကိန်းရေ ထောင့်မှန် ၂ ခုနန့် ညီရေ။ အပြန်အလှန် ကိုဆိုကေ ပဖနန့် ဗမရို့ကို ဖြတ်မျဉ်းတစ်ခုဖြတ်၍ သက်ဆိုင်ရာထောင့်တိ ညီကေဖြစ်စေ၊ ဝိသမသတ်ထောင့်တိ ညီကေ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ဖြတ်မျဉ်းတစ်ဖက်တည်းဟိ အတွင်းထောင့် ၂ ခုရို့ဧ ပေါင်းရကိန်းရေ ထောင့်မှန်နှစ်ခုနန့်ညီ ကေဖြစ်စေ၊ ပဖ နန့် ဗမ ရို့ရေ မျဉ်းပြိုင်တိ ဖြစ်ကတ်ရေဟု ဆိုရပေမည်။

== စတုဂံတိ ==
စတုဂံဆိုရေမှာ အနား ၄ ခုဟိရေ ပုံဖြစ်ရေ။ အကယ်၍ မျက်နှာချင်းဆိုင် အနားချင်းပြိုင်နီကတ်ကေ ထိုပုံကို အနားပြိုင်စတုဂံဟု ခေါ်ရေ။ အနားပြိုင်စတုဂံနန့် စပ်လျဉ်း၍ မှတ်သားရန် အချက်တစ်ခုမှာ မျဉ်းပြိုင်နှစ်စုံရေ တစ်စုံနန့် တစ်စုံ ဖြတ်ရေအခါ အနားပြိုင် စတုဂံတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်လာစေရေဟူရေ အချက်ပင် ဖြစ်ရေ။ အနားပြိုင် စတုဂံတွင် ထောင့်တစ်ခုရေ ထောင့်မှန်ဖြစ်ကေ ထိုပုံကို ထောင့်မှန် စတုဂံ ဖြစ်ရေ။ ရွံးဗတ်ရေ ၄ နားညီ အနားပြိုင် စတုဂံ ဖြစ်ဧ။ 

ဂျီဩမေတြီတွင် အောက်ပါဝေါဟာရတိကို အမြဲလိုပင် တွေ့ကတ်ရသဖြင့် ယင်းရို့ဧ အဓိပ္ပာယ်ကို သေချာစွာ သိထားရပေလိမ့်မည်။

== အဆို ==
အဆိုတွင် အဓိပ္ပာယ် နှစ်မျိုး ဟိရေ။ သီအိုရမ်ကိုကေ ၎င်း၊ ပရော်ဗလမ်(ပြဿနာကို)ကေလည်းကောင်း အဆိုဟု ခေါ်ရေ။

== သီအိုရမ် ==
သီအိုရမ်ရေ သက်သေပြန်ရန်လိုရေ သစ္စာ(မှန်ကန်ချက်) တစ်ရပ်ဖြစ်၍ ဂျီဩမေတြီတွင် ဒေကဲ့ယကေလည်း သစ္စာအသီးသီး မှန်ကန်ကြောင်းကို သက်သေပြထားရေ။ 

== ပရော်ဗလမ် ==
ပရော်ဗလမ်ရေ တစ်စုံတစ်ရာ ဆောက်လုပ်ရန် သို့မဟုတ် ရီးဆွဲရန်လိုရေ ပြဿနာ ဖြစ်ရေ။ ပမာအားဖြင့် ပီးထားရေ မျဉ်းဟိ အမှတ်တစ်ခု၌ ပီးထားရေထောင့်နန့် ညီသည့် ထောင်တစ်ခုကို ရီးဆွဲရန်မှာ ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်ရေ။

== ကော်ရော်လာရီ ==
အဆိုတစ်ခုဧ မှန်ကန်ချက်မှ ပေါ်ပေါက်လာရေ အခြား မှန်ကန်ချက်ရေ ကော်ရော်လာရီ ဖြစ်ရေ။ ပမာအားဖြင့် တြိဂံတစ်ခုဧ ထောင့်တစ်ခုရေ ထောင့်မှန်ဖြစ်ကေ ကျန် ထောင့် ၂ ခုရို့ဧ ပေါင်းရကိန်းရေ ထောင့်မှန်တစ်ခု ဖြစ်ဧ ဟူရေ မှန်ကန်ချက်မှာ ကော်ရော်လာရီ ဖြစ်ဧ။

ဇာကြောင့်ဆိုကေ ထိုမှန်ကန်ချက်ကား တြိဂံတစ်ခုဟိ ထောင့် ၃ ခုရို့ဧ ပေါင်းရကိန်းရေ ထောင့်မှန် ၂ ခုနန့် ညီရေဟူရေ အဆိုပေါ်တွင် အမှီပြုရေကြောင့်ပေတည်း။

== ပီးထားချက် ==
သီအိုရမ်တွင် မှန်ကန်ရေဟု ယူဆထားရေ အချက်တိ နန့် ကြိုတင်တိုင်းတာထားရေ အရာတိကို ပီးထားချက်တိ ဟု ခေါ်ရေ။

== သက်သေပြရန်အချက် ==
သက်သေပြရန် အချက်တိုရေကား သက်သေပြရန်လိုရေ အချက် ဖြစ်ရေ။

== အပြန်အလှန် သီအိုရမ် ==
သီအိုရမ်တစ်ခုဧ ပီးထားချက်နန့် သက်သေပြန်ရန်အချက် ရို့ရေ အခြားသီအိုရမ်တစ်ခုဧ သက်သေပြရန် အချက်ရို့ရေ ပီးထားချက်အသီးသီးရို့နန့် အပြန်အလှန် တူညီနီ 
ကေ ထိုသီအိုရမ် ၂ ခုကို အပြန်အလှန် သီအိုရမ်ဟု ခေါ် ရေ။ ပမာအားဖြင့် တြိဂံတစ်ခုဧ အနား ၂ ဖက်ရေ တစ်ခုနန့်တစ်ခု ညီကတ်ကေ ထိုအနား ၂ ဖက်နန့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရေ ထောင့်တိ တစ်ခုနန့်တစ်ခု ညီမျှကတ်ကေ ထိုထောင့်တိနန့် မျက်နှာချင်း ဆိုင်နီရေ အနား တိရေ တစ်ခုနန့်တစ်ခု တူညီကတ်ရေဟူရေ သီအိုရမ်ရို့ရေ အပြန်အလှန် ဖြစ်ကတ်ရေ။

သီအိုရမ်တိကို သက်သေပြရေ နည်းအမျိုးမျိုး ဟိရေ။ ထိုနည်းတိကား တိုက်ရိုက်နည်းဖြင့် သက်သေပြနည်း၊ ပုံထပ်သက်သေပြနည်း၊ ထပ်တူညီမျှရေ တြိဂံတိဖြင့် သက်သေ ပြနည်း၊ ပယ်နည်းဖြင့် သက်သေပြနည်း၊ သွယ်ဝိုက် နည်းဖြင့် သက်သေပြနည်းနန့် ပရိစ္ဆေဒနည်း (ဝါ)အနာလစ်စစ်နည်းရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။

ဂျီဩမေတြီပရော်ဗလမ်တိကို ဖြေရှင်းရာ၌ အရီးအကြီးဆုံး အချက်တိမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ရေ။ အဆိုတိကို ရှေးဦးစွာ နားလည်အောင်၊ မှတ်မိအောင် ဖတ်ထားကျက်ထား 
ရန် ဖြစ်ရေ။ ထိုနောက် ပရော်ဗလမ်ဧ သဘောကို နားလည် အောင် ၂ ကြိမ်၊ ၃ ကြိမ်ဖတ်ပါ။ နားလည်ရေအခါ ပြတ်သားရေပုံကို ရီးဆွဲပါ။ အကယ်၍ ရီးဆွဲရမည့်ပုံရေ တြိဂံဖြစ်ကေ ပီးထားချက်မဟိပါက နှစ်နားညီ သို့မဟုတ် သုံးနားညီတြိဂံမျိုးကို မဆွဲဘဲ စကေလင်းခေါ် အနားမညီ တြိဂံမျိုးကိုသာ ရီးဆွဲရမည်။ ပရော်ဗလမ်ကို မတွက်ချက် မဖြေရှင်းမီ ပီးထားချက်နန့် သက်သေပြရန်အချက်ကို သီးသန့် ရီးသားဖော်ပြရမည်။ တစ်ခါတစ်ရံ သက်သေပြရာ၌ ဆောက်လုပ်ချက်တိ ပြုလုပ်ရန် လိုရေ။ ပုံတိကိုရီးဆွဲ၍ လိုအပ်သည့် ဆောက်လုပ်ချက်တိကို ပြုလုပ်ပြီးစီးရေအခါ မိမိသင်ကြား မှတ်သားထားရေ အဆိုစသည့် အချက်အလက်တိကို အကိုးအကား ပြုကာ သာဓကပြရရေ။

ဂျီဩမေတြီ ၂ မျိုးဟိရေ။ အထက်တွင် ရီးသားခရေတိမှာ ပလိန်းဂျီဩမေတြီနန့်သာ သက်ဆိုင်ရေ။ အခြားတစ်မျိုးမှာ ဆောလစ်ဂျီဩမေတြီ ဖြစ်ဧ။

ဂျီဩမေတြီသဘောအရ အစိုင်အခဲသာကေ ထုပုံဖြစ်ရေ မဟုတ်။ အချေတိကစားရေ ဆပ်ပြာပူဖောင်းရေလည်းထုပုံဖြစ်ရေ။ ဇာကြောင့်ဆိုရေ ဟင်းလင်းပြင် (လဟာ 
ပြင်)တွင် နီရာယူရေ မည်သည့်အရာဝတ္ထုကိုမဆို ထုပုံဟုခေါ်ရေကြောင့်တည်း။ ထုပုံတစ်ခုဧ မျက်နှာပြင်ရေ ထုံပုံနန့်ပတ်ဝန်းကျင် လဟာပြင်ရို့ကို ခြားနားထားရေ။ 
ထုပုံတစ်ခုဧ အရောင်အဆင်း အလေးချိန်ကို စစ်ဆေးခြင်း ရေ ဂျီဩမေတြီဧ အလုပ်မဟုတ်ချေ။ ဂျီဩမေတြီဧ အလုပ်ကား ထုံပုံတစ်ခုဧ သဏ္ဌာန်နန့် ပမာန(ထုထည်)ရို့ကို ကြည့်ရှုနှိုင်းယှဉ်ရေ အလုပ်သာ ဖြစ်ရေ။ ပီးထားသည့် ထုပုံဧ အရွယ်ရေ ကုဗလက်မကဲ့သို့ရေ ပုံစံအတိုင်းအတာ ဧ အဆပေါင်းမည်မျှဟိရေကို ရှာဖွေကေ ပီးထားရေထုပုံ နန့် ကုဗလက်မရို့ကို နှိုင်းယှဉ်ရာ ရောက်ပေရေ။ ထိုကြောင့် ပမာဏကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်းရေ ပမာဏကိုတိုင်းတာခြင်းနန့်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူပေရေ။ မျက်နှာပြင်ကို တိုင်းတာရာတွင် အလျား၊ အနံကိုသာ တိုင်းတာရန် လိုရေ။ ထုပုံတိုင်းတာရာ၌ မူကား အလျား၊ အနံအပြင် အမြင့်ကိုလည်း တိုင်းတာရန် လိုပေရေ။ ဒေ တိုင်းတာမှုကြောင့် ဆောလစ်ဂျီဩမေတြီရေ မင်ဆူရေရှင်းခေါ် ပမာဏသချ‡ာနန့် နီးကပ်စွာ ဆက်သွယ်လျက် ဟိရေ။

မကြာမကြာ တွေ့မြင်ရရေ ထုပုံရို့ကို အထက်တွင် ရီးဆွဲထားရေ။ ဒေထုပုံ အသီးသီးဧအဓိပ္ပာယ် သို့မဟုတ် ဂုဏ်ထူးဝိသေသကိုလည်း ရီးသားဖော်ပြထားရေ။

ကုဗတုံးဧ မျက်နှာ ၆ ခုလုံးရေ စတုရန်းတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ မျက်နှာတစ်ခုနန့် တစ်ခု ဖြတ်ရေနီရာရေ ကုဗတုံးဧ အနားတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ အနား ၃ ခုဆုံရာ အမှတ်ရေ ထောင့်စွန်းဖြစ်ရေ။

အပြိုင်စတုဂံတုံးမှန်ဧ မျက်နှာ ၆ ခုလုံးရေ ထောင့်မှန်စတုဂံတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ထိုကြောင့် ဒေထုပုံဧ အလျား၊ အနံ၊ အမြင့်ရို့ရေ တစခုနန့်တစ်ခု မတူညီကတ်ချေ။ (ကုဗတုံးနန့် 
နှိုင်းယှဉ်ပါ)။

အပြိုင်စတုဂံတုံးယိုင်ဧ မျက်နှာတိရေ အနားပြိုင်စတုဂံ တိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ထိုကြောင့် ယင်းကို အရွယ်တူ ထောင့်မှန်စတုဂံတုံးနန့် ဂျီဩမေတြီနည်းအရ နှိုင်းယှဉ်ပြီးသာကေ 
ယင်းဧပမာဏကို တိုင်းတာနိုင်ရေ။

ဆလင်ဒါ(ဒလိမ့်)။။
ထောင့်မှန်စတုဂံပုံဟိ စက္ကူတစ်ချပ်ကို ကွေးလိုက်ကေ ဆလင်ဒါတစ်ခု ဖြစ်လာရေ။

အဝိုင်းထုချွန်။။
စက်ဝိုင်းစိတ်တစ်ခုကို ကွေးလိုက်ကေ ထုချွန်တစ်ခု ဖြစ် လာရေ။

ပိရမစ်(ထုချွန်)။။
စက္ကူတစ်ချပ်ကို ကြယ်ပုံည|ပ်ပြီးနောက် အစွန်းထွက်နီရေ တြိဂံတိကို အောက်ခံအနားတလျှောက် ချိုးကာ ယင်းရို့ဧ ထိပ်တိကို စုလိုက်ရေအခါ ပိရမစ်ပုံဖြစ်လာရေ။

စက်ဝိုင်းလုံးကို လုပ်ပြရန် ခဲယဉ်းရေ။ ယကေလည်း စက်ဝိုင်းခြမ်းတစ်ခုကို အချင်းမဏ္ဍိုင်ပြုကာ လှည့်လိုက်ကေ စက်ဝိုင်း လုံး ပုံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာရေ။
&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)&lt;/ref&gt;

= ဂျီဩမေတြီ ဆိုရေမှာ =

[[File:Chinese pythagoras.jpg | thumb | ချူပိုင် ရှူရန် ချင်း တွင် [[ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်]] ကို ပုံနန့် [[သက်သေပြ]] ပုံ၊ ၅၀၀-၂၀၀ ဘီစီ]]
မှတ်တမ်းဟိ ဂျီဩမေတြီ တိုးတက်မှုမှာ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ခပြီ ဖြစ်ရေ။ ထိုနှစ်တိ အတွင်း ဂျီဩမေတြီ ဧ အဓိပ္ပာယ် ပြောင်းလဲခရေမှာ အံ့ဩစရာ မဟုတ်ပေ။ ဂျီဩမေတြီ နည်းစဉ်ကို အောက်ဖော်ပြသည့်အတိုင်း ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ် အမှန် ခွဲခြားခြင်း မဟုတ်ပဲ ပြခန်းတိတင် ပြသလို ပြထားရေ။

== လက်တွိ့ဂျီဩမေတြီ ==

ဂျီဩမေတြီကို အရှည်၊ ဧရီယာ၊ ထုထည် တိုင်းတာမှုတိ တွင်သုံးရေ လက်တွိ့ကျ သဏ္ဌာန် သိပ္ပံဘာသာရပ် ဖြစ်ရေမှာ သံသယ ဖြစ်ရန် မလိုပေ။ မှတ်သားဖွယ် အောင်မြင်မှုတိအနက်မှ [[ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်]]၊ [[စက်ဝိုင်း]]ဧ အဝန်း နန့် ဧရိယာ တွက်ချက်ခြင်း၊ တြီဂံဧ ဧရီယာ၊ ဆလင်ဒါ၊ စက်လုံး နန့် ပိရမစ် ရို့ဧ ထုထည် တွက်ချက်ခြင်း စသည့် [[ဖော်မြုလာ]] တိ တွေ့နိုင်ပေရေ။ [[နက္ခတ္တ]] တိုးတက်မှုမှရေ [[တြီဂိုနိုမေတြီ]] နန့် [[စက်လုံး တြီဂိုနိုမေတြီ]] (spherical trigonometry) ရို့ မှာ တွက်ချက်ခြင်း နည်းပညာတိဧ ဆက်လက် အောင်မြင်မှုတိပင်ဖြစ်ရေ။

== အဆိုပြု ဂျီဩမေတြီ ==

အချို့ရေ မပေါက်ရောက်နိုင်သည့် အကွာအဝေးတိ တွက်ချက်ရာတွင် ဂျီဩမေတြီ ပုံ တူခြင်း ကို အခြီခံ၍ [[သဲလစ်]] (Thales) တီထွင်ခရေ နည်းစဉ်ရေ [[ယူကလစ်]] ဧ [[အဲလီမန့်]] ထက် တာလားပြီး လွှမ်းမိုးမှု အဟိဆုံး စာအုပ်ဖြစ်ရေ။ ယူလလစ်ရေ အချို့ရေ [[အဆိုပြုချက်]] (axiom) သို့ [[တွေးဆချက်]] (postulate)၊ ပင်ကိုကရှင်းနီရေ အမှတ်၊ အတန်း နန့် အပြား ရို့ကို ဖော်ပြခြင်း စတင်ခရေ။ ယူကလစ်ရေ ၎င်းရို့ဧ တန်ဖိုး (property) ကို သင်္ချာနည်းကြကြ ဖြေခြင်းချက် ထုတ်ယူနိုင်ရန် စတင်ခရေ။ ယူကလစ်ဧ အဒီက သဘော်မှာ ဂျီဩမေတြီ ကို သင်္ချာနည်းကြကြ ဟိစေခြင်းပင်ဖြစ်ရေ။ ၂၀ ရာစုတွင် [[ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ်]] (David Hilbert) ရေ ယူကလစ်ဧ အဆိုပြုချက် သဘောကို ပြုပြင်ခပြီး ခေတ်ပေါ် ဂျီဩမေတြီ ဧ အခြီခံ ပေါ်ပေါက်ခရေ။

== ဂျီဩမေတြီ ပုံဆွဲခြင်း ==

ရှေးသိပ္ပံပညာသျှင် ရို့ရေ ဂျီဩမေတြီ ပုံဆွဲခြင်းကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် အထူးတလည်း အလေးထား ဖော်ပြခရေ။ ဂျီဩမေတြီ တည်ဆောက်ခြင်း ဆိုင်ရာ သမိုင်းဝင် ကရီယာ ရို့မှာ [[ထောက်တန်း]] နန့် မျဉ်းတန်း (straightege) ရို့ဖြင့်ရေ။ ယကေလည်း အချို့ရေ ပြဿနာရို့မှာ ခက်ခဲပြီး သို့ ၎င်းရို့သာနန့် ဖြေရှင်းရန် မဖြစ်နိုင်ရေကြောင့် ပါရာဗိုလ်လာ နန့် အခြား မျဉ်းကွေးတိပါ တီထွင်သုံးလာကတ်ရေ။ ဂျီဩမေတြီ ပြဿနာတိကို ဂျီဩမေတြီ ကရိယာတိဖြင့် ဖြေရှင်းနည်းကို ဖန်တီးမှု ဂျီဩမေတြီ (synthetic geometry) ဟုခေါ်ရေ။

== ဂျီဩမေတြီ မှ ကိန်းတိ ==

[[ပိုက်သာဂိုရ]] ခေတ်ကတည်းက ဂျီဩမေတြီတွင် ကိန်းတိဧ ကဏ္ဍကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခပြီဖြစ်ရေ။ ယကေလည်း [[မတိုင်းတာ နိုင်ရေ]] (incommensurable) အရှည် အကြောင်းကို ရှာဖွေတွေ့ဟိပြီးရေအခါ ဖီလိုဆိုဖီ အမြင်နန့် သွေဖည်ခပြီး ကိန်းတိ ကိုစွန့်လွှက်ကာ အလျား၊ အနံ၊ ဧရိယာ စသည့် ဂျီဩမေတြီ အတိုင်းအတာတိရေသာ ပို၍ အခြီခံကျကြောင်း သိမြင်လာကတ်ရေ။ ကိန်းတိကို ဂျီဩမေတြီ တွင် [[ဒက်ကာဒ်]] (Descartes) က [[ကိုဩဒီနိတ်]]စနစ် ဖြင့် ပြန်လည် ဆန်းသစ်ခရေ။ ဒက်ကာဒ် ရေ ဂျီဩမေတြီ ပုံတိကို လိလာရာတွင် အက္ခရာ ညီမျှခြင်းတိဖြင့် ဖော်ပြခြင်းဧ အရီးပါမှုကို သိမြင်ခရေ။ [[အက္ခရာ ဂျီဩမေတြီ]] (analytic geometry) ရေ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] နည်းစဉ်ကို ဂျီဩမေတြီ ပြဿနာတိ ရှင်းလင်းရာတွင် သုံးပြီး တနည်းအားဖြင့် မျဉ်းကွေးတိနန့် အက္ခရာ ညီမျှခြင်း ရို့ဧ ဆက်စပ်မှုပင် ဖြစ်ရေ။ ၎င်းအတွေးရေ ၁၇ ရာစုတွင် ပေါ်ပေါက်မည့် မျဉ်းကွေးတိဧ အခြား သဘာဝတိကို ဖော်ပြနိုင်ရေ [[ကဲကုလပ်]] ဧ အခြီခံ အုတ်မြစ်ပင် ဖြစ်ရေ။ ခေတ်ပေါ် [[အက္ခရာ ဂျီဩမေတြီ]] ရေ ၎င်း ညီမျှခြင်း တိကို ပိုမို၍ အတွေးအခေါ် ဆန်ဆန် သုံးထားရေ။

= ကိုးကား =


[[Category:ဂျီဩမေတြီနန့် တိုပေါ်လော်ဂျီ ]]</text>
      <sha1>cuua10m9e57ics53rp03pf3ry361svg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျူဒို</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2582</id>
    <revision>
      <id>20688</id>
      <parentid>11123</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q11420}}</comment>
      <origin>20688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5512" sha1="rcofaxfaq0nnwnsbkurzryk6dnuose0" xml:space="preserve">'''ဂျူဒို'''ကို ခေတ်ပေါ် [[ဂျပန်]]ကိုယ်ခံပညာရပ်အဖြစ် စာရင်းသွင်းထားပြီးကေ၊ ယင်းခါကပင် [[အိုလံပစ်အားကစားပြိုင်ပွဲ]]တိ၌ ထည့်သွင်း ကျင်းပရေ။ ယင်းအားကစားနည်းကို ၁၈၈၂ တွင် ဂျိဂိုရိုး ခနိုး (Jigoro Kano) က ဂျပန်တွင် ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးနန့် စာရိတ္တ ကြံ့ခိုင်ရီးအတွက် တီထွင်ခရေ။ ရန်သူနန့် သူသီကိုယ်သီ ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရေ [[ဂျူးဂျစ်ဆူအတတ်|ဂျူဂျစ်ဆုသိုင်း]]မှ မြစ်ဖျားခံလာရေ ဂျူဒိုဧ့ အထင်ရှားဆုံး လက္ခဏာရပ်မှာ ယှဉ်ပြိုင်ရီးလက္ခဏာ ဖြစ်ကာ၊ ယင်းရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြိုင်ဘက်ကို မြေပေါ် လွှဲပစ်ဖို့ (throw) ယပိုင်မဟုတ်ကေ မလှုပ်မရှားနိုင်အောင် တခုခုနန့် လည်းကောင်း အလွတ် လည်ကောင်း ဖိချဖို့ (take down) ယပိုင်မဟုတ်ကေ သိုင်းချုပ်ခြင်း (joint lock) လည်မြိုညှစ်ခြင်း (chokehold) ရို့နန့် ပြိုင်ဘက်ကို အညံ့ခံအောင် လုပ်ဖို့ ဟုသာ ဖြစ်ရေ။ လက်သီးထိုးခြင်း (Strike)၊ ခြေလက်တိဖြင့် ကန်ကျောက်ခြင်းရေ ဂျူဒိုဧ့ တိုက်ခိုက်ရီး တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်ခကေလည်း ''ခတ''၌သာ ခွင့်ပြုပနာ၊ ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲ ယပိုင်မဟုတ်ကေ ''ရန်းဒိုရိ''၌ ခွင့်ပြုမထားချေ။ ခတ (Kata) ရေ ကြိုတင်စည်းဝါးရိုက်ထားပြီးကေသား ပုံစံကျ ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ကာ၊ ရန်းဒိုရိ (Randori) ရေ အလွတ်လေ့ကျင့်ပုံကို ဆိုလိုရေ။ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတိတွင် မိတ်ဆက်မပေးမီက ၎င်းကို ''ဂျူဒို''ဟု မခေါ်သိမ်း၊ ''ခနိုး ဂျူဂျစ်ဆု''ဟု ညွှန်းဆိုရေ။ ဂျူဒိုသမား တဦးကို ဂျပန်လို ''ဂျူးဒိုးခ'' (judoka)၊ ဂျူဒိုဝတ်စုံကို ''ဂျူးဒိုးငိ'' (judogi)ဟု ခေါ်လီရေ။

ဂျူဒိုတွင် ဖွံ့ဖြိုးလာရေ အယူအဆတိနန့် သင်ကြားပြသပုံတိရေ အခြား ခေတ်ပေါ် ဂျပန်ကိုယ်ခံပညာရပ်တိပေါ် သက်ရောက်ပြီးကေ စံပြ ဖြစ်လာရေ။ ဂျူဒိုမှတဆင့် ဘရာဇီးဂျူဂျစ်ဆု (Brazilian jiu-jitsu)၊ ခရဗ်မဂ (Krav Maga)၊ ဆမ်ဘို (Sambo)သိုင်း နန့် အေအာဘီသိုင်း စရေရို့သို့ ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲလားရေ။ အခြား တိုက်ခိုက်ရီးပညာရပ်တိ ဖြစ်ရေ CQC, MMA, လက်ပမ်းနန့် ခြေပမ်းရို့ကိုလည်း ဂျူဒိုက လွှမ်းမိုးမှု ဟိရေ။

==အစပြု==
*တင်းဂျင်း သျှင်းယော ရူး (Tenjin Shin'yö-ryü) 
*ယိုသျှင် ရူး (Yoshin ryu) 
*ဟိတင်း ရူး (Shiten ryu) 
*ဆယ်ခိငုချိ ရူး (Sekiguchi Ryu) 
*ဆိုစုအိချိ ရူး (Sosuishi Ryu) 
*ဖုစင်း ရူး (Fusen Ryu) 
*ခိတို ရူး (Kito Ryu) 
*တကဲနိုအုချိ ရူး (Takenouchi Ryu) 
*မိအုရ ရူး (Miura Ryu) 
*ခရုသျှင်း ရူး (Kyushin Ryu) 
*ရောအိသျှင်းတို ရူး (Ryöi Shinto-ryü) 
*တုတုမိဟိုဇန်း ရူး (Tsutsumi Hozan Ryu)
==ဆင်းသက်==
ခိုစင်း ဂျူဒို (Kosen judo), ဘာတစ်ဆု (Bartitsu), ယိုစေးခန် ဘုဒို (Yoseikan Budo), ဘရာဇီး ဂျူဂျစ်ဆု (Brazilian jiu-jitsu), ဆမ်ဘို (Sambo), အေအာဘီ (ARB), စီကျူစီ (CQC), ကရဗ်မဂ (Krav Maga), ခပပ် (Kapap), ဟပ်ကီဒို (Hapkido), ခူးဒိုး (Küdö), သိုင်းပေါင်းစုံ (Mixed martial arts
==ကိုးကား==
{{Reflist}}
[[Category:ကိုယ်ခံပညာ]]</text>
      <sha1>rcofaxfaq0nnwnsbkurzryk6dnuose0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျူရာဆီက်ယုဂ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2583</id>
    <revision>
      <id>20689</id>
      <parentid>11126</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q45805}}</comment>
      <origin>20689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4506" sha1="phcrondb8sv2nw09hkhth6te2ors1t1" xml:space="preserve">
'''ဂျူရာဆီက်ယုဂ်''' ({{IPAc-en|dʒ|ʊ|ˈ|r|æ|s|.|s|ɪ|k}} &lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Jurassic|url=https://www.lexico.com/definition/jurassic|archive-url=|archive-date=|archivedate=19 March 2022|language=en|accessdate=28 May 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220319080226/https://www.lexico.com/definition/jurassic}}&lt;/ref&gt; အင်္ဂလိပ် အသံထွက်: ဂျူးရဆေ့ခ်) ရေ ဘူမိဗေဒခေတ် နန့်စထရိဂရပ်ဖစ်စနစ်ဖြစ်ပြီး လွန်ခရေနှစ်ပေါင်း ၂၀၁.၃သန်းခန့်မှ အစအထိ ပြန့်နှံ့လားရေဘူမိဗေဒခေတ်နန့်စထရိုး  စနစ် ဖြစ်ရေ။ ဂျူရာဆီက်ယုဂ်ရေ သက်လယ်ခေတ်ဧ အလယ်ပိုင်းကိုဖွဲ့စည်းထားပြီး [[ဂျူးရားတောင်တန်း|ဂျူးရား တောင်တန်း]]ကိုအစွဲပြုကာ ထိုခေတ်မှ [[ထုံးကျောက်လွှာ]]တိကိုပထမဆုံးဖော်ထုတ်ခရေ။

'''ဂျူရာဆီက်ယုက်'''ဧအစကို Central Atlantic Magmatic ပြည်နယ် ဧပေါက်ကွဲမှုနန့်ဆက်စပ်ရေအဓိက တြာယာဆီက်-ဂျူရာဆီက်မျိုးသုဉ်းခြင်းဖြစ်ရပ် ဖြင့်မှတ်သားခရေ။ Toarcian Stage ဧအစကို လွန်ခရေနှစ်ပေါင်း 183 သန်းခန့်ကစတင်ခပြီး ကျယ်ပြန့်ရေoceanic anoxia ၊ ocean acidification နန့်Karoo-Ferrar ပေါက်ကွဲမှုကြောင့်ဖြစ်နိုင်ချေဟိရေကြီးမားရေမီးသင့်ဒေသတိ ဧ အပူချိန်တိ မြင့်မားလာခြင်းနန့်ဆက်စပ်နေရေမျိုးသုဉ်းခြင်းဖြစ်စဉ်ကို မှတ်သားထားရေ။ ဂျူရာဆီက်ယုဂ် ဧအဆုံးသတ်ရေ [[ခရီတေးရှတ်ယုဂ်]]နန့်သျှင်းလင်းစွာနယ်နိမိတ်မဟိသည့်အပြင်တရားဝင်သတ်မှတ်မထားရေဘူမိဗေဒဆိုင်ရာကာလတိကြားတွင်တစ်ခုတည်းရေနယ်နိမိတ်ဖြစ်ရေ။

ကုန်းမြေပေါ်တွင်၊ ဒိုင်နိုဆော မိုရ်နန့်Pseudosuchian Archosaurs ရို့မှ ပူးတွဲလွှမ်းမိုးထားရေတြာယာဆီက် တိရစ္ဆာန်တိမှ ကူးပြောင်းလားရေတိရစ္ဆာန်တိရေ [[ဒိုင်နိုဆော]] တိချည်းသာ လွှမ်းမိုးထားရေ။ သီရိုပေါ့ဒ် ဒိုင်နိုဆောတိဧ အကိုင်းအခက်ကနေ ပြောင်းလဲလာတဲ့ ဂျူရာဆီက်တွင် ပထမဆုံး ငှက်တိ ပေါ်လာရေ။ အခြားရေအဓိကဖြစ်ရပ်တိတွင် အစောဆုံး အိမ်မြှောင်တိဧ အသွင်အပြင်နန့်သီရီယန်နို့ တိုက်သတ္တဝါတိဧ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်တိ ပါဝင်ရေ။ Crocodylomorphs တိရေ ကုန်းနေမှ ရေနေသတ္တဝါအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းစေခရေ။ သမုဒ္ဒရာတိတွင် ichthyosaurs နန့်plesiosaurs ပိုင့်ရေရေနေတွားလားသတ္တဝါတိ နီထိုင်ကြပြီး pterosaurs တိရေ ကျောရိုးဟိ ပျံသန်းနေရေ[[ကျောရိုးဟိသတ္တဝါ|ကျောရိုးဟိသတ္တဝါတိ]]ဖြစ်ရေ။
{{Stub}}
== ကိုးကား ==

[[Category:ဘူမိဗေဒ]]</text>
      <sha1>phcrondb8sv2nw09hkhth6te2ors1t1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျူးဂျစ်ဆူ အတတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2584</id>
    <revision>
      <id>20690</id>
      <parentid>11129</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q163770}}</comment>
      <origin>20690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7591" sha1="73gjijqfiiw73zobrlz5m0y6ed16xb7" xml:space="preserve">==ဂျူးဂျစ်ဆူ အတတ်(ဂျူဒို)==
ဂျူးဂျစ်ဆူဆိုစွာမှာ [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]နပန်းသတ်နည်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်ရေ။ ဂျူးဂျစ်ဆူပညာတတ်မြောက်သူရေ [[ကာယဗလအားကစား|ကာယဗလ]]အားဖြင့် ကြုံလှီသူဖြစ်ကေလည်း မိမိထက်အားအင်ကြီးမားသန်စွမ်းသူကို အလွယ်တကူ အောင်မြင်နိုင်ရေ။ ဒေအတတ်ဧ့ မူရင်းသဘောမှာ လက်မောင်းအားအဟိန်နန့် ချိန်သားကို စနစ်တကျ တွက်ဆအသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်ရေ။ လက်မောင်းအား အဟိန်ဖြင့် ရန်သူဧ့ခြေလက်စရေရို့ ကျိုးလားစီ နိုင်ရေပြင် အကြောအလစ်လွဲခြင်း၊ သတိမေ့လျော့ခြင်းရို့ကို လည်း ဖြစ်စီနိုင်ဧ့။

ဂျူးဂျစ်ဆူ အတတ်မှာ အာရုံကြောတိကို အရိုးနန့် ဖိကပ်ပေးခြင်းဖြင့် ကြီးစွာရေ ဝေဒနာကို ဖြစ်ပေါ်စီပြီးကေ ထုံကျင်ခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စီနိုင်ရေ။ [[သွေးလွှတ်ကြောတိ]]ကို ဖိနှိပ် ထိုးကြိတ်ခြင်းအားလည်း ချက်ချင်းပင် မေ့မြောလားစီနိုင်ရေ။ ဂျူးဂျစ်ဆူ သိုင်းကွက်တိကို မတ်တတ်ရပ်နီစဉ် အခါတွင်၎င်း၊ မြေကြီးပေါ်တွင် ဝမ်းလျားမှောက်ရေအခါတွင်၎င်း အသုံးချနိုင်ရေ။ သိုင်းဆရာရေ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက်ဖြစ်စီ၊ အရီးကြီးရေ သိုင်းကွက်တစ်ခုခု ရရန်အတွက်ဖြစ်စီ၊ နည်းပရိယာယ်ကို ဉာဏ်စီစားပနာ သုံးလိ့ဟိရေ။ ရန်သူကို စကေ လျှော့ပေးတန်က လျှော့ပေးခြင်းဖြင့် အောင်မြင်နိုင် လီရေ။ တစ်ခါတစ်ရံသူရေ ရန်သူ ဧ့ မျက်နှာကို ဦးထုပ်ဖြင့် ပေါက်ခြင်း၊ လက်ကိုင်ပုဝါဖြင့် ပစ်ခြင်းစရေ တမုဟုတ်ခြင်း အံ့အားသင့်စီတတ်ရေနည်းကို သုံးပနာ လိုရာသိုင်းကွက်ကို ဖမ်းယူကာ ရန်သူကို ဗုံးဗုံးလဲစီနိုင်လီရေ။ ဂျူးဂျစ်ဆုပညာတွင် ပူးသတ်ခြင်းတိရေ အလွန် ပြင်းထန်လှဧ့။ ဇာကြောင့်ဆိုကေရန်သူကို ပခုံးယပိုင်မဟုတ်ကေ ကျောရိုးဖြင့် ဦးစောက်ကျအောင် ပြုလုပ်လိုရေကြောင့်ပင် ဖြစ် ရေ။ ရန်သူရို့ဧ့ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရရေအခါ ဂျူးဂျစ်ဆူသမားရေ စကေ နောက်ဆုတ်ပီးပြီးကေ ရှေ့သို့ ကျွံလာရေ ရန်သူခြေမျက်စိ ယပိုင်မဟုတ်ကေ ဒူးကို ခြေဖဝါးဖြင့် ခတ်လိုက်ပနာ ရန်သူကို အရီးနိမ့် စီရေ။ လက်မောင်း အဟိန်ဖြင့် ရန်သူကို ပစ်ချရာဝယ် ပေါင်၊ တင်ပါး နန့် ပခုံးအားကို အသုံးပြုရေ။ ရန်သူဧ့ ကုတ်အင်္ကျီ ကော်လာ၊ အင်္ကျီလက် စရေရို့ကို ဆွဲကိုင်ပနာ ဂျူးဂျစ်ဆူသမားရေ ချိန်သားပျက် အောင် ပစ်ချအနိုင်ယူစမြဲ ဖြစ်ရေ။ 

ရန်သူရေ ပစ်ချခြင်းခံရရေအခါ အများအားဖြင့် အရိုးကျိုး၊ အဆစ်လွဲလားကေလည်း ဂျူးဂျစ်ဆူပညာ ကျွမ်းကျင်ထားကေ ယပိုင် အကျမနာအောင် ကျင့်သားရနိုင်လီရေ။ အကျမနာအောင် လိကျင့်ရေခါ ဦးခေါင်း ယပိုင်မဟုတ်ကေ အဆစ် တစ်ခုခုဖြင့် ကြမ်းပြင်ပေါ်သို့မကျအောင် သတိပြုဖို့ပင် ဖြစ်ရေ။ ထမ်းပိုးပနာ ပစ်ချခြင်းခံရေအခါ ဂျူးဂျစ်ဆူသမားရေ လက်ကို အရင် ဆန့်တန်းပြီးကေ ကြမ်းပြင်ကို လက်ဖဝါးနန့် ရိုက်လိုက်ရရေ။ ယပိုင် ခန္ဓာကိုယ် ကြမ်းပြင်ပေါ်သို့ မကျခင် စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း ရိုက်ပတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ပစ်ချခြင်းခံရရေ အဟိန်ကို ပျက်ပြားစီရေ။ ကြမ်းပြင်ကို မျက်နှာမူပနာ တည့်တည့်ကြီး ဆင်းလာကေ ကိုယ်၊ လက်၊ ခြေထောက်နန့် ဦးခေါင်းကို တန်းနေစီပြီးကေ လည်ပင်းကြွက်သားတိကိုလည်း တောင့်ထားလိုက်ရရေ။ ကြမ်းပြင်ပေါ် လက်ဖဝါးဖြင့် ကျစီပြီးကေ ယပိုင်ကျရေအခါတွင်လည်း လက်မောင်းတိကို အတန်ငယ်ကွေးညွတ်ရလီရေ။ ယင်းပိုင် အကျမနာအောင် အလေ့အကျင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းမှာ ဂျူးဂျစ်ဆူ အတတ်၌ သာမက ဘောလုံးကစားခြင်းစရေ အခြားအတတ်တိ တွင်လည်း အသုံးဝင်လီရေ။

&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
[[Category:ကိုယ်ခံပညာ]]</text>
      <sha1>73gjijqfiiw73zobrlz5m0y6ed16xb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျူးဘာသာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2585</id>
    <revision>
      <id>20691</id>
      <parentid>11136</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q9268}}</comment>
      <origin>20691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33854" sha1="1yve5pnwospjjxk3uwat34rumq1fuh9" xml:space="preserve">ဂျူဒါအစ်ဇင်(လက်တင်ဘာသာတွင် လူဒါအစ်မတ်စ်မှ ၊ ဂရိဘာသာတွင် လောက်ဒါအစ်မောစ့်(Ιουδαϊσμός Ioudaïsmos )နန့် ဟီဘရူးဘာသာတွင် (יהודה ) ရဟုဒယုဒ ရေတန်နက် လို့ သိဟိထားရေ ရေဘရူးသမ္မာကျမ်း စာမှ ဆင်းသက်လာရေ ယုံကြည်ခြင်းတိနန့် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခြင်း ပုံစံတစ်ခုဖြစ်ရေ။ တယ်မွတ် ကဲ့သို့သော နှောင်းပိုင်း ကျမ်းစာအုပ်တိတွင် လေ့လာစူးစမ်းတွိ့ဟိခရေ။ ဂျူးလူမျိုးတိ ရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်ကို ဘုရားသခင် ဖန်ဆင်းထူထောင်ပီးခရေ  အစ္စရီးကလေးငယ်တိနန့် ပိုင်ဆိုင်မှုတော်စပ် ခြင်းဧ့ ဖော်ပြချက်အဖြစ် မှတ်ယူထားရေ။ အစ္စရီးကလေးငယ်တိရေ မူလအစအနီန့ သမ္မာကျမ်းစာ ပါ ဘိုးဘေးဖြစ်ရေ ပက်ထရီအတ် ဂျက်ကော့ဘ် မှ ဆင်းသက်လာသည့် မျိုးနွယ်စု ဆယ့်နှစ်အုပ်စုဖြစ်ရေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျူးလူမျိုးဖြစ်လာရေ။ အားလုံးရေ အဖွဲ့တိဧ့ အဆိုအရ၊ ဘုရားသခင်ရေ သူဧ့ဥပဒေတိနန့် ပညတ်တော်တိကို သိနတောင်ပေါ်တွင် မိုးဇက်သို့ စာဖြင့်ရော ၊ နှုတ်ဖြင့် ပါ တိုရာ ကျမ်းကို ဖွင့်ဟမြွက်ကြားခရေ။ ယကေလည်းသောလည်း ကာရိတ် ဂျူဒါအစ်ဇင်ရေ စာဖြင့် ရီးခသည့် တိုရာကိုသာ စောင့်ထိန်းကြပြီး လွတ်လပ်လှုပ်ရှားမှုဟိ သည့် လူသားဆန်ရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်ရေ ဘာသာမဲ့ ဖြစ်ရေ။

ဂျူဒါအစ်ဇင် ရေ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀ ကျော် ထက်ကြာမြင့်စွာ သမိုင်းစဉ်ဆက်ဟိနီရေလို့ ဆိုထားရေ။ ဂျူးဘာသာ ရေ ရှေးအကျဆုံးရေ ဘာသာရီးတိတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဂနိထက်တိုင် ရှင်သန်လျက်ဟိ ရေ။ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးရေ ဘာသာဖြစ်ရေ။ ယင်းဘာသာဧ့ အဆိုအမိန့်တိ၊ ရိုးရာတိနန့် တန်ဖိုးထားဟိမှုရို့ရေ ခရစ်ယာန်၊ အစ္စလာမ်နန့် ဘဟေးယုံကြည်မှုရို့ အပါအဝင်နောက်ပိုင်း အေဗရာဟင်ဘာသာ ရီးတိကို ဖန်တီးပီးခရေ။ တိစွာရေ ဂျူးဘာသာဧ့သွင်ပြင်လက္ခဏာတိရေ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စီ ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စီ ၊ အနောက်တိုင်း လူမှုကျင့်ဝတ်တိနန့် မြို့ပြဥပဒေတိအပေါ် လွှမ်းမိုးခ ရေ။

===လိုက်နာကျင့်သုံးမှု===

==ဂျူးဘာသာရီး ဝတ်ပြုဆုတောင်းသူ==

ဂျူးတိရေ လူမျိုးဘာသာရီးအုပ်စုဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ဂျူးလူမျိုးမှ မွေးဖွားလာသူတိနန့် ဂျူးဘာသာသို့ လွှဲပြောင်းလာသူတိအပါအဝင်ဖြစ်ရေ။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးဟိ ဂျူးလူမျိုးလူဦး ရေမှာ ၁၄ သန်းဟိရေဟု ခန့်မှန်းခပြီး&lt;ref&gt;World Jewish Population 2015။ 8 August 2016 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။&lt;/ref&gt; ၎င်းရို့ထဲမှ ၄၃% ရေ အစ္စရီးနိုင်ငံနန့် ၄၃%ရေ အမေရိကန်နိုင်ငံရို့တွင် နီထိုင်နီကတ်ရေ။ အကြီးမားဆုံးရေ ဂျူးဘာသာရီးလှုပ်ရှားမှုတိမှာ အစဉ်အလာ ဂျူဒါအစ်ဇင်၊ ရှေးရိုးစွဲ ဂျူဒါအစ်ဇင် နန့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရီး ဂျူဒါအစ်ဇင်ရို့ ဖြစ်ရေ။ ယင်းအုပ်စုတိ အတွင်း အထင်ကရ ခြားနားချက်မှာ ဂျူးဥပဒေကို ချဉ်းကပ်ပုံ ချဉ်းကပ်နည်း ကွာခြားချက်ပင်ဖြစ်ရေ။ ရှေးရိုးစွဲနန့် အစဉ်အလာ ဂျူဒါအစ်ဇင်ရို့ရေ ဂျူးဥပဒေကို လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဟု မှတ်ယူထိန်းသိမ်း ထားကတ်ပြီး အစဉ်အလာ ဂျူဒါအစ်ဇင်ရေ ရှေးရိုးစွဲ ဂျူဒါအစ်ဇင်ထက် ၎င်းဧ့လိုအပ်ချက်တိကို ပို၍ ခေတ်သစ်အမြင်ဖြင့် ပြန်ဆိုမြှင့်တင်ထားရေ။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရီး ဂျူဒါအစ်ဇင်ရေ ကျန်အခြားရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်နှစ်မျိုးထက် ယေဘုယျအားဖြင့် ပို၍ လွတ်လပ်ရေ။ ၎င်းဧ့အထင်ကရ အနီအထားမှာ ဂျူးဥပဒေကို တားမြစ်ချုပ်ချယ်မှုတိစာရင်း ဆိုရေထက် အထွေထွေလမ်းညွှန်ချက်တိဟု ရှုမြင်ထားရေ။ ၎င်းရို့ဧ့ မူရင်းအတိုင်း ဥပဒေကို ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်ခြင်းရေ ဂျူးလူမျိုးအားလုံး ဧ့ လိုအပ်ချက်ဖြစ်ရေ။ သမိုင်းအရ အထူးရုံးတော်တိရေ ဂျူးဥပဒေကို လိုက်နာစီ ရေ။ ဂနိတွင် ယင်းရုံးတော်တိ ဆက်လက်တည်ဟိနီသာ်လည်း ဂျူဒါအစ်ဇင် လိုက်နာကျင့်သုံးမှုရေ အတိအားဖြင့် မိမိစိတ်ဆန္ဒအလျှောက်သာဖြစ်ရေ။ သာသာရီးကျမ်းကိစ္စတိ ၊ ဥပဒေပြုကိစ္စရပ်တိ အပေါ်တွင် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ်မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာပီးအပ်ထားခြင်းမဟိခပါ။ ယကေလည်းသော မြင့်မြတ်ရေ ကျမ်းဂန်ပြဋ္ဌာန်းချက်တိတွင် ဂျူးဘာသာရီးဘွဲ့ရတိနန့် ပညာရှင်တိမှ ပြန်ဆိုရီးသားထားကတ်ရေ။

==ဘာသာရီးအဆိုအမိန့်နန့် ယုံကြည်မှုဧ့မူတိ==

ဂျူဒါအစ်ဇင်ရေ တစ်ဆူတည်းရေ ဘုရားကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ရေဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ထင်မြင်ယူဆရရေ။ ယကေလည်းသော အမြဲတစီမဟုတ်သော်လည်း သဘောတရားအရ ခိုင်မာရေ။ ဥပမာအားဖြင့် တစ်ဆူတည်းရေ ဘုရားကို ယုံကြည် ကိုးကွယ်မှုကို အစဉ်အမြဲလိုက်နာကျင့်သုံးခြင်း မဟိခပါ။ ရှေးခေတ် အစ္စရီးတိတွင် အခြားရေ ဘုရားတိအပေါ် ကိုး ကွယ်မှု ပျံ့နှံ့လာရေကို ဂျူးသမ္မာကျမ်းစာ(တန်နက်) တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းတိ ထပ်ခါ တစ်လဲလဲပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းထားခြင်းတိတွိ့ရရေ။ ဂရိ-ရောမ ခေတ်တွင် ခရစ်ယာန်သာသနာ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းအထိ ပြန်ဆိုရီးသားခမှုတိ အပါအဝင်တိစွာရေ ကွဲပြားနီသည့် ပြန်ဆိုရီးသားမှုတိ ဂျူဒါအစ်ဇင်တွင် ဟိနီခရေ။ မျက်မှောက်ကာလတိတွင် အချို့ပျော့ပြောင်းရေ ဂျူးလုပ်ရှားမှု အဖွဲ့တိ ပြောဆိုထိန်းသိမ်းထားရေမှာ ဂျူးသမ္မာကျမ်းစာရေ လူသားစာရီးသူတိမှ ရီးသားခခြင်း ဖြစ်ပြီး သမိုင်းတွင် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခရေ လူအဖြစ်တင်စားသုံးနှုန်းရေ နတ်ဘုရားဧ့ ဖြစ်တည်မှုကို လက်မခံကတ်ပေ။ ဂျူးသမိုင်း တစ်လျှောက် တွင် ပညာရှင်တိရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်ဧ့အနှစ်သာရ ပို့ချချက်တိကို တိစွာရေ နည်းနာတိအဖြစ် အဆိုပြုခကတ်ပြီး ယင်းနည်းနာတိအားလုံးရေ ဝေဖန်မှုတိနင့် ကြုံတွိ့ခရေ။ အတိဆုံးထင်ပေါ်သည့်နည်းနာမှာ ဆယ့်နှစ်ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်ထွန်းခသည့် မိုင်မိုနိုက် ဧ့ ယုံကြည်မှုအခြေခံသဘောတရားဆယ့်သုံးချက် ဖြစ်ရေ။ မိုင်မိုနိုက်ဧ့ အဆိုအရ ယင်းအခြေခံသဘောတရားတိအထဲမှ တစ်ခုမဟုတ် တစ် ခုကို ပစ်ပယ်သည့် ဂျူးလူမျိုးတစ်ယောက်ယောက်ရေ အယူဝါဒစွန့်လွှတ်သူ ၊ ဘာသာဆန့်ကျင်သူအဖြစ် သုံးသပ်မည်။ ယကေလည်းသောလည်း မိုင်မိုနိုက်ရောသူနန့်ခေတ်ပြိုင်တိပါဤအခြေခံသဘောတရားတိရေဂျူးလူမျိုးအားလုံးဧ့ယုံကြည်မှုကိုမလွှမ်းခြုံနိုင်ဟုရှုမြင်ထားပြီးဂျူဒါအစ်ဇင်ဧ့ကျမ်းဂန်အနှစ်သာရဖော်ပြချက်သက်သက်မျှသာ ဖြစ်ရေ။ အခြားရေ ဂျူးပညာရှင်တိရေ မိုင်မိုနိုက်ဧ့ အခြေခံသဘောတရားတိမှ အနည်း ငယ်ခွဲထွက်သည့် ရှုထောင့်အမြင်တိကို လက်ကိုင်ထားကတ်ရေ။

==မိုင်မိုနိုက်ဧ့အခြေခံသဘောတရားတိ==

မိုင်မိုနိုက် သက်ဟိထင်ရှားဟိစဉ်ကာလတွင် ၎င်းဧ့ ပို့ချချက်တိကို ဟစ်စဒိုင်းခရက်စ်ကတ်စ် (Hasdai Crescas) နန့် ဂျိုးဇက်အယ်လ်ဘို (Joseph Albo) ရို့မှ ဝေဖန်ခကတ်ရေ။ အယ်လ်ဘို နန့် ရာဗတ် (the Raavad) ရို့ရေ မိုင်မိုနိုက်ဧ့အခြေခံသဘောတရားတိရေ တိစွာရေ ယုံကြည်မှုအခြေခံတရားတိမဟုတ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ငြင်းဆိုခရေ။ ဤကဲ့သို့ ငြင်းဆိုခရာ တွင် မိုင်မိုနိုက်ရေ ရိုးရိုးသားသား အမှားကျူးလွန်ထားသူ ဂျူးလူမျိုးတိကို ဘာသာအယူဝါဒဆန့်ကျင် သူတိကဲသို့ ပုံစံအမျိုးမျိုးခွဲခြားဖော်ပြထားရေဟု တင်ပြထားရေ။ အခြားရေသူတိကလည်း မည် သည့်လွယ်ကူရှင်းလင်းရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်ဧ့ အနှစ်သာရပို့ချချက် နည်းနာတိပင်ဖြစ်စီ ဆန့်ကျင်လျက် ဟိရေ။ အမှန်တစ်ကယ်တွင် ဂျူဒါအစ်ဇင် ယုံကြည်သက်ဝင်မှုတိစာရင်းကို လျှော့ချနီသလိုဖြစ်နီပြီး ဂျူးသမ္မာကျမ်းစာတိအားလုံးကို လက်ခံသူအရေအတွက်လျော့နည်းစီနိုင်ရေဟု ဖော်ပြငြင်းဆိုထားကတ်ရေ။ ဤကိစ္စတိနန့် တစ်ဆက်တည်းတွင် ရှေးခေတ်သမိုင်းပညာရှင် ဂျိုးဇက်ဖတ်စ် (Josephus) ရေ ကျင့်ကြံမှုတိနန့် လိုက်နာမှုတိကို ဘာသာယုံကြည်ခြင်းမျှသာထက်ပိုပြီး အလေးအနက်ထားဟြေဆိုထား ရေ။ ဂျူးဥပဒေကို လိုက်နာမှု ပျက်ကွက်၍ ဘာသာစွန့်လားသူတိကို ပါဝင်လာစီရန်နန့် ဘာသာကူး ပြောင်းလာသူတိအတွက် လိင်တံထိပ်အရေပြားဖြတ်ခြင်းနန့် ရိုးရာဓလေ့စရိုက်တိ စည်းကမ်းတကျဟိခြင်း ရို့ပါဝင်ရေ။ လိုအပ်ချက်တိကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ မိုင်မိုနိုက်ဧ့အခြေခံသဘောတရားတိရေ လာမည့် ရာစုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း တိစွာ လျစ်လျူရူခြင်းခံရမည် ဖြစ်ရေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုအခြေခံသဘောတရားတိကို သင့်လျော် မှန်ကန်စွာ ပြောင်းလဲဖော်ပြချက်နှစ်ခုဖြစ်သည့် “အာနီမအာမင်” နန့် “ယစ်ဒဲ” (&quot;Ani Ma'amin&quot; and &quot;Yigdal&quot;) ရို့ရေ တိစွာရေ ဂျူးဝတ်ပြုပွဲတိတွင်တစုတဝေးတည်း ပါဝင်လာတော့မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းရို့ ဧ့ မျှော်လင့်ထားရေ ကမ္ဘာ နန့်အဝန်း လက်ခံလာမှုသို့ ရှေးရှုနီရေ။ မျက်မှောက်ခေတ်ကာလတွင် တိကျရေကာလ တိကျရေ ဘာသာရီးတရားသေမူဝါဒကို ချမှတ် ပီးနိုင်သည့် ဗဟိုအာဏာပိုင်စနစ်ရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်တွင် မဟိဖြစ်နီရေ။ဤအကြောင်းကြောင့် အခြေခံယုံကြည်သက်ဝင်မှုတိအပေါ် မူတည်လျက် တိစွာရေမတူကွဲဟြး ခြားနားမှုတိရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်ဧ့ မြင်ကွင်းအတွင်းတွင် စဉ်းစားတွေးတောစရာဖြစ်နီရေ။ သို့ရာ တွင် အားလုံးရေ ဂျူးဘာသာရီး လှုပ်ရှားမှုတိရေ ကြီးမားရေဖြစ်စီ သေးငယ်ရေဖြစ်စီ ဟီဘရူး သမ္မာကျမ်းစာနန့် တယ်လဲမတ် နန့် ကက်ဘာလာ ရို့ကဲ့သို့ရေ တိစွာရေ ရှင်းလင်းချက်တိအပေါ် အခြေခံလျက်ဟိရေ။ ဂျူဒါအစ်ဇင်ကို ဘုရားသခင်နန့် ဘိုးဘေးအေဗရာဟင် ရို့ အကြား သမ္မာကျမ်းစာဝင်သဘောတူညီချက်ဟု ကမ္ဘာ နန့်အဝန်းအသိအမှတ်ပြုထားရေ။ ထိုနည်းတူ စွာပင် ဂျူဒါအစ်ဇင်ဧ့ အမြင့်မြတ်ဆုံးတမန်တော်ကြီး မိုးဇက် သို့ပြဆိုထားသည့်သဘောတူညီချက် ကိုလည်း သိမှတ်ပြုနာခံလျက် ဟိရေ။ ရပ်ဘင်နစ် ဂျူဒါအစ်ဇင်ဧ့ မဏ္ဍိုင် ပြဋ္ဌာန်းချက် မစ်နာ တွင် ဘုရားသခင်ဧ့ ဤသဘောတူညီချက်ကို လက်ခံခြင်းရေ ဂျူဒါအစ် ဇင်ဧ့ အနှစ်သာရသွင်ပြင်ဖြစ်ရေဟု စဉ်းစားသုံးသပ်ထားပြီး သဘောတူညီချက်ကို ကန့်ကွက်သူတိရေ ရောက်ဟိလာမည့် ကမ္ဘာတွင်ပြစ်ဒဏ်အဖြစ်ပီးဆပ်ခံရမည်။

==ဂျူးလူမျိုးနန့် ဂျူဒါအစ်ဇင်အကြား ထူးခြားချက်==

ဒယ်နီရယ်ဘိုရာရင် ဧ့ အဆိုအရ ဘာသာရီးနန့် လူမျိုးရို့အကြား မျဉ်းတား ဖော်ပြရမည့်ထူးခြားချက်ရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်အတွက် သူစိမ်းဆန်ဆန်ဖြစ်နီပြီး၊ ပလေတိုဧ့ဒဿနတိမှ ဆင်းသက်လာသည့် ရုပ်နန့်နာမ်ရို့အကြားအတွဲတစ်ခုတည်းအဖြစ် တည်ဟိသကဲ့သို့ ဖြစ်ရေ။ ၎င်းရေ ဂရိခေတ်ကာလ ဂျူဒါအစ်ဇင်အတွင်းသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လားရေ။ ဒယ်နီရယ်ဧ့ အမြင်တွင် အကျိုး ဆက်အနီဖြင့် ဂျူဒါအစ်ဇင်ရေ အစဉ်အလာကိုလိုက်ရေ အနောက်နိုင်ငံဧ့ စံထားသတ်မှတ်ချက်တိဖြစ်သည့် ဘာသာရီး၊ လူမျိုးရီး နန့် ယဉ်ကျေးမှုရို့တွင် လွယ်ကူစွာ အံဝင်ခွင်ကျ မဖြစ်နိုင်ပါ။ ဘိုရာရင် အကြံပြုရေမှာ ဤသို့ဖြစ်ရသည့် အတွက် ဂျူဒါအစ်ဇင်ဧ့ နှစ်ပေါင်း၄၀ဝဝကျော် ကြာမြင့်ခသည့်သမိုင်းလမ်းကြောင်းရေ အနောက် တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုပေါ်ထွန်းလာမည်ဟု ကြိုတင်နိမိတ်ဖတ်ထားသလို ဖြစ်နီပြီး၊ အနောက်တိုင်းဧ့အပြင် ဘက်တွင်လည်းဖြစ်ပွားခရေ။

(အနောက်တိုင်းဆိုရေမှာ ဥရောပ ၊ အထူးသဖြင့် အလယ်ခေတ်နန့် ခေတ်သစ်ဥရောပ) ထိုခေတ်ကာလတိအတွင်းက ဂျူးရို့ရေ ကျွန်ဘဝ၊ မင်းမဲ့ဝါဒနန့် ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ အောင်ပွဲ ၊ ရဟိပိုင်ဆိုင်မှုနန့် နယ်နှင်ဒဏ်စသည့် အတွိ့အကြုံတိကို ကောင်းစွာရဟိခကတ်ရေ။ ဂျူးလူမျိုး တိ အီဂျစ်မှ ထွက်ခွာလာခသည့်ခေတ်တွင် ဂျူးရို့ရေရှေးဟောင်းအီဂျစ် ၊ ဗာဗုလုန်နီးယန်း ၊ ပါရှန်း နန့် ဂရိယဉ်ကျေးမှုတိနန့် ထိတွိ့ဆက်ဆံခရပြီး ယင်းယဉ်ကျေးမှုတိရေ ဂျူးတိအပေါ်လွှမ်းမိုးလျက်ဟိနီခရေ။ ထိုနည်းတူစွာဉာဏ်အလင်းရဟိခြင်းနန့် အမျိုးသားရီး ဝါဒဖြစ်ပေါ်လာမှုကဲ့သို့ရေ ခေတ်သစ်လှုပ်ရှားမှုတိရေ မြေထဲပင်လယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် ဂျူးနိုင်ငံဖြစ်လာမည့် အသီးအပွင့်တိကို ယူဆောင်လာခရေ။

ဂျူးရို့ရေ အထက်တန်းလွှာလူတန်းစားတစ်ရပ် (ကာဇက်) ဂျူဒါအစ်ဇင်သို့ ကူးပြောင်းခံယူလာရေ မြင်တွိ့ခရရေ။ ကာဇက်ရို့ရေ ၎င်းရို့ရဟိထား သည့်မြေနန့် အာဏာရို့ပါ ဆုံးရှုံးခရပြီး ရုရှးနိုင်ငံသားတိအဖြစ်သို့ ကျရောက်လားခရရေ။ ထို့ယခင်အချိန်က မွန်ဂိုလက်အောက်သို့ကျရောက်ခရရေ။ ဤသို့သောအကြောင်းတိကြောင့် ဘိုရာရင်က သုံးသပ်ထားရေမှာ ဂျူးလူမျိုးဖြစ်ခြင်းရေ အမျိုးမျိုးကွဲပြားနီရေ သက်သေပြချက်တိကြောင့် ဖရိုဖရဲဖြစ်နီရေ။ အကြောင်းမှာ နိုင်ငံသား မဟုတ်ရေကြောင့်လည်းကောင်း ၊ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် မဟုတ်ရေကြောင့်လည်းကောင်း ၊ ဘာသာရီးလည်းမဟုတ် သောကြောင့်လည်းကောင်းဖြစ်ရေ။ ယကေလည်းသော ယင်းရို့အားလုံးရေ အပြန်အလှန်အားဖြင့် တင်းမာမှုဟိရေ” ဤအမြင်တိကို ဆန့်ကျင်လျက် လူကို အခြေခံသည့် ဂျူဒါအစ်ဇင်ဧ့လုပ်ဆောင်မှုတိရေ ဂျူဒါ အစ်ဇင်ဧ့ဘာသာရီးအမြင်ကို ပစ်ပယ်ထားပြီး သေချာရေ ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတိကို ထည့် သွင်းထားရေ။

==ဇာအရာကလူတစ်ယောက်ကို ဂျူးဖြစ်စီသလဲ==

ရိုးရာဂျူးဥပဒေအရ ၊ ဂျူးဆိုရေမှာ ဂျူးလူမျိုးမိခင်တစ်ယောက်မှ မွေးဖွားလာသူ သို့မဟုတ် ဂျူးဥပဒေအရ ဂျူဒါအစ်ဇင်သို့ ကူးပြောင်းလာသူဖြစ်ရေ။ အမေရိကန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရီး ဂျူဒါအစ်ဇင်နန့် ဗြိတိသျှ လွတ်လပ်ရေ ဂျူဒါအစ်ဇင်ရေ ဂျူးမိဘတစ်ဦးဦးမှ (ဖခင်ဖြစ်စီ ၊ မိခင်ဖြစ်စီ) မွေးဖွားလာပြီး၊ မိဘတိမှ ဂျူးအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ပြီး ပြုစုထူထောင်ထားသည့် ကလေးကိုသာ ဂျူးအဖြစ်လက်ခံရေ။ ဂျူ ဒါအစ်ဇင် ဧ့အားလုံးရေ အဓိကလမ်းကြောင်းပုံစံတိရေ ရိုးသားရေ ဘာသာပြောင်းလာမှုအတွက် တံခါး ဖွင့်ထားပြီး၊ ဘာသာပြောင်းခြင်းကို ဂျူးဓလေ့ထုံတမ်းအရ အားမပီးပါ။ ဘာသာပြောင်းခြင်းလုပ် ငန်းစဉ်ကို အာဏာပိုင်တာဝန်ခံတိမှ အကဲဖြတ်ပီးရမည်ဖြစ်ပြီး ဘာသာပြောင်းလာသူ သို့မဟုတ် သူမရေ ရိုးသားမှုနန့် သိနားလည်မှုရို့အတွက် စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်းခံရမည်။ ဘာသာပြောင်းလာသူတိကို “ဘင် အေဗရာဟင်” (ben Abraham) သို့မဟုတ် “ဘတ်အေဗရာဟင်” (bat Abraham) ဟု အမည် ပီးရေ။

==အေဗရာဟင်ဧ့သား သို့မဟုတ် သမီး==

ရိုးရာဂျူဒါအစ်ဇင်ရေ ဂျူးအဖြစ်မွေးဖွားလာသူ သို့မဟုတ် ဘာသာပြောင်းလာသူကို ဂျူးအဖြစ်ထာဝရ ထိန်းသိမ်းမှတ်ယူထားရေ။ ယကေလည်းသောလည်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရီးဂျူဒါအစ်ဇင်ရေတစ်ခြားဘာသာ သို့ ပြောင်းလားသူ ဂျူးတစ်ဦးကို ဂျူးအဖြစ် ဆက်လက်မသတ်မှတ်တော့ပါ။ အစ္စရီးအစိုးရရေ တရားရုံးချုပ် ဆုံးဖြတ်ချက်တိနန့် ဥပဒေတိဖြင့် အထက်ပါလုပ်ဆောင်ချက်ကို ရယူထားရေ။ အစ္စရီးနိုင်ငံတွင် ဂျူးမှတ်ပုံတင်ကို မည်ကဲ့သို့ ဆုံးဖြတ်သနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းရေ စေ့ဆော်မှု တစ်ခုအဖြစ် 1950 ခုနှစ် ဒေးဗစ်ဘင်ဂူရီရင်း မှ နိုင်ငံသားအဖြစ် သတ်မှတ်ပီးရ မည့်ကိစ္စရပ်တိကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ကမ္ဘာ့တစ်ဝန်းဟိ ဘာသာရီးအာဏာပိုင်တိနန့် ပညာတတ်တိ သို့ မီဟူးရဟူဒီ (&quot;who is a Jew&quot;) (“မည်သူရေ ဂျူးတစ်ယောက်ဖြစ်သနည်း”) ဆိုသည့် ထင်မြင်ချက်တိကို မေးမြန်းရာမှ ထွက် ပေါ်လာရေ။ ဤကိစ္စရေ ဂနိထက်တိုင် ဖြေရှင်း၍မပြီးနိုင်သေးဘဲ အခါအားလျော်စွာ အစ္စရီး နိုင်ငံရီးတိတွင် ပြန်ပေါ်လာရေ။

==ဂျူးလူဦးရေပြပုံတိ==

ကမ္ဘာပေါ်ဟိ ဂျူးလူမျိုးအရေအတွက် ရဟိနိုင်ရန်ခဲယဉ်းပါရေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် “မည်သူရေ ဂျူးတစ်ယောက်ဖြစ်သနည်း” ဆိုသည့် မေးခွန်းဧ့အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ရေ ပြဿနာဖြစ်နီခြင်း ၊ အားလုံးရေ ဂျူးတိ ရေ ဂျူးအဖြစ်မှတ်ပုံမတင်ထားခြင်း ၊ မှတ်ပုံတင်ထားသူတိကိုလည်း အခြားရေဂျူးတိမှ လက်မခံခြင်း ရို့ကြောင့်ဖြစ်ရေ။ ဂျူးနှစ်ချုပ်စာအုပ် (၁၉၀၁)အရ ၁၉၀၀ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းဟိ ဂျူးလူဦးရေရေ ၁၁ သန်းပတ်ဝန်းကျင်ဟိရေ။ နောက်ဆုံးရဟိသည့် စာရင်းဇယားရေ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဂျူးလူဦးရေ ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးချက်နန့် ဂျူးပြက္ခဒိန် (၂၀၀၅)စာအုပ်ရို့မှဖြစ်ရေ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဂျူးလူဦရေ ကွင်းဆင်းစစ် ဆေးချက်အရ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးတွင် ဂျူးလူမျိုး ၁၃.၃ သန်းဟိရေ။ ဂျူးနှစ်ပြက္ခဒိန်တွင် ၁၄.၆ သန်းဟုဆို ရေ။ ဂျူးလူဦးရေ တိုးပွားမှုနှုန်းရေ ၂၀၀၀ မှ ၂၀၀၁ တွင် ဝ.၃% တိုးတက်ခပြီး လက်ဟိကာလတွင် သုည ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးသာဟိရေ။ ဆွေနီးမျိုးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းနန့် မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းခြင်းရို့ရေ ဂျူးလူဦးရေ စာရင်းအပေါ် လွှမ်းမိုးလျက်ရေ။ ယကေလည်းသောလည်း ဂျူဒါအစ်ဇင်သို့ ဘာသာပြောင်းလာမှုရေ ယင်းလူဦးရေစာရင်းကို အနည်းငယ်ပြောင်းလဲရန် ကူညီနိုင်ရေ။

[[Category:ဂျူးဘာသာ]]


{{ကမ္ဘာ့ဘာသာတိ}}</text>
      <sha1>1yve5pnwospjjxk3uwat34rumq1fuh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျူးမလား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2586</id>
    <revision>
      <id>20692</id>
      <parentid>11140</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q13167}}</comment>
      <origin>20692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9603" sha1="jvph646819cvb9fgc7fk1hfin4ex9ep" xml:space="preserve">{{Infobox software
| name                   = Joomla! 
| logo                   = [[File:Joomla!-Logo.svg|120px|Joomla logo]]
| screenshot             = [[File:Backend Joomla 4 en.png|220px]]
| caption                = Joomla! 4 administration backend
| collapsible            = 
| author                 = 
| developer              = {{#property:P178}}
| released               = {{#property:P577}}
| discontinued           = 
| latest_release_version = {{Wikidata|property|reference|P348}}
| latest_release_date    = {{Wikidata|qualifier|P348|P577}}
| latest preview version = 
| latest preview date    = 
| frequently updated     = &lt;!-- DO NOT include this parameter unless you know what it does --&gt;
| repo                   = {{Wikidata|property|P1324}}
| programming language   = {{Wikidata|property|P277}}
| operating system       = {{#property:P306}}
| platform               = 
| size                   = {{Nowrap|26.3 [[Megabyte|MB]] (compressed)}} {{Nowrap|68.3 [[Megabyte|MB]] (uncompressed)}}
| language               = 
| status                 = Active
| genre                  = {{#property:P31}}
| license                = {{#property:P275}}
| website                = {{Wikidata|property|P856}}
}}
Joomla ဆိုတာကတော့ free ,opensource content managemetn system တစ်ခုပါ။ Joomla မှာ features တိ မြောက်မြားစွာပါဝင်ပြီး လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းတိ တိပြားလှပါရေ။ RSS feeds, print ထုတ်လို့ရရေ စာမျက်နှာ , news flashes , blogs, polls , website searching နန့် ဘာသာစကားများစွာ ပါဟိပါရေ။ Joomla ဟာ GPL Licesed ယူထားပါရေ။ သူဟာ Mambo ရဲ့ fork ကနေ ဖြစ်လီါ်လာတာပါ။ သူ့ကို [[PHP]] programming lanaguage နဲ့ရီးသားထားပြီး MySQL database ကိုအသုံးပြုထားပါရေ။

== သမိုင်း ==
Joomla က [[Mambo]] ရဲ့ fork ကနေ ဆင်းသက်လာပါရေ။ 2005 တုန်းကတော့ Mambo ဟာ Miro International Pty Ltd ရဲ့ trademarked အနေနဲ့ တည်ဟိပါရေ။ ဒါပေမယ့် သူရို့ရဲ့ project တိကို ဥပဒေရကာကွယ် ပိတ်ပင်ထားတာတိ ဟိပါရေ။ International Pty Ltd ဆိုတာကတော့ non-profit foundation တစ်ခုပါ။ development team ဟာ အဲဒီအချက်ကို မနှစ်သက်ပဲ [[open source]] အနေနဲ့ တည်ဟိချင်ပါရေ။ ဒါကြောင့် developement team ဟာ OpenSourceMatters ပြီး users , developers, web developers, web designers တိအတွက် တည်ထောင်ခပါရေ။ အဲဒီတုန်းက project team ရဲ့ခေါင်းဆောင်က [[Andrew Eddie]] , A.K.A &quot;MasterChief&quot; (15 Aungust 2007 မှာ အဖွဲ့ထဲပြန်လည်ရောက်ဟိလာပါရေ) ပါ။ တနေ့ကို လူအယောက် ၁၀၀၀ လောက်ဟာ opensourcematters.org forum ထဲကို ဝင်ရောက်ကတ်ရား သူရို့ Development Team ကို အကူအညီ အားပီးခြင်းတိ လုပ်ကတ်ပါရေ။
[[1 September]], 2005 မှာ &quot;Joomla&quot; ဆိုရေ နာဖို့ အသစ်ကို စတင်ခပါရေ။ Joomla ဆိုတာ Swahili ဘာသာ ရဲ့ jumla ကို phonetic spelling (အသံထွက်ကို english လိုရီးခြင်း) အရ ရီးထားတာပါ။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ &quot;all together&quot; ဒါမှမဟုတ် &quot;as a whole&quot; လို့ဆိုလို့ရပါရေ။ ပထမဆုံး Joomla 1.0.0 ကို [[16 September]], 2005 မှာ စတင်ပြီး release လုပ်ခပါရေ။ အဲဒါကတော့ [[Mambo]] 4.5.2.3 ကို security fixes အပြင် အခြားအရာတိကို ထည့်သွင်းပြီး re-branded တစ်ခုဖြစ်ပါရေ။ Core Developers တိက ဒီလိုဆိုပါရေ။ Joomla 1.5 ဟာ မကြာခင်မှာ ရီးသားလို့ပြီးတော့မှာ ဖြစ်ပါရေ။ PHP 5 နဲ့ တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အဲဒါကို 2006 က ပြောကြားခကေလည်း [[21 July]] 2007 မှာသာ RC1 version ကို release လုပ်နိုင်ခပါရေ။ [[1 September]] 2007 မှာတော့ RC2 ကို ထုတ်ခပြီး [[6 October]] 2007 မှာတော့ RC3 ကိုထုတ်ခနိုင်ပါရေ။ Joomla 1.5 ကိုတော့ [[22 January]] 2008 တွင် ထုတ်လုပ်နိုင်ခပါရေ။ Joomla ဟာ Packet Publishing ကချီးမြင့်ရေ Packet Publishing Open Source Content Management System Award in 2006 နဲ့ 2007 ကိုရဟိခပါရေ။

== ဂုဏ်သတ္တိတိ ==
Joomla package မှာ အမျိုးမျိုးရေ အစိတ်အပိုင်းမြောက်မြားစွာ ပါဝင်ပါရေ။ Joomla ဟာ Module တိ ထပ်ဖြည့်နိုင်ပြီး extension တိ ထည့်သွင်းခွင့်အပြင် အခြားအရာတိနန့် ပေါင်းစည်း လုပ်ကိုင်ခြင်းတိလည်း ပါဟိပါရေ။

Extensions ဟာ ဇာလိုမျိုးလဲဆိုတော့ ဥပမာအားဖြင့် WikiBot ဆိုရေ extension ဟာ Joomla ရဲ့ Artical မှာ Wikitags တိနဲ့ ချိတ်ဆက်ပီးထားပါရေ။ Aricle မှာ ပါရေ hyperlinks တိဟာ auto-create dyanmic hyperlinks တိပါ။ အဲဒီ link ကို နှိပ်လိုက်ရင် သက်ဆိုင်ရာ Wikipedia aritcle ကိုဖော်ပြပီးပါရေ။ Joomla Extension Directory တွင် extension ပေါင်း 2,200 ကျော်ဟိပါရေ။ Joomla Extensions Directory ဆိုတာကတော့ OpenSourceMatters က runs ထားရေ offical extensions's directory တစ်ခုပါ။

Components တိဟာလည်း webmasters တိကို site တစ်ခုတည်ဆောက်ရာမှာ မြန်ဆန်စီရန် အကူအညီပီးပါရေ။ Community site လား၊ Company Site လား၊ E-Commerence site လား၊ဇာလို site ပဲလာလာ components တိကို လွယ်ကူအောင် ဆောင်ရွက်ပီးပါရေ။ 

Modules ကတော့ site မှာ display အတွက်ပါ။ Calendar လား။ နာရီလား။ Google AdSense ထည့်မလား။ ကိုယ့် site မှာ ဖော်ပြဖို့အတွက် Moudle တိကို အသုံးပြုနိုင်ပါရေ။ Module တိကို များရေအားဖြင့် ဘေးနားက navigator တိမှာ အသုံးတိပါရေ။

== အသိုင်းအဝိုင်း ==
Joomla ဟာ offical သာမက unoffical comunity site တိ မြောက်မြားစွာတည်ဟိပါရေ။ July 2007 မှာ offical Joomla Forums မှာတင် threads ပေါင်း 200,000 ဟိခပြီး post ပေါင်း 1 million ကျော်ခပါရေ။ members ပေါင်း 138,000 ကျော်ရို့ဟာ ဘာသာစကား ၄၀ ကျော်အသုံးပြုခပါရေ။ Unoffical site တိဟာလည်း ဘာသာစကား အမျိုးမျိုးနန့် လွှင့်တင်ထားပါရေ။ Unoffical web developers တိဟာလည်း extensions တိ၊ web templates တိကို စီးပွားဖြစ် ရောင်းချပြီး အချို့ကတော့ Freelance customization services လုပ်ကတ်ပါရေ။ ပုံမှန်အားဖြင့် Template တိကို Zip file နန့် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဝေခပါရေ။ Joomla အတွက် extension တိ၊ component တိ၊ moudle တိကို zip file နဲ့ install လုပ်ရပါရေ။

== Extension ==
Joomla extension ဆိုစွာမှာ ဂျူးမလား ဖြင့်ဖန်တီးထားရေ ဝက်ဆိုဒ်အား ပိုမိုကောင်းမွန်စီရန် အပိုထပ်ဖြည့် အသုံးပြုနိုင်ရေ ပစ္စည်းတိဖြစ်ရေ။ အဓိကကတော့ခါ extension သုံးမျိုးဟိရေ။
# Component
# Module
# Plugin
ရို့ ဖြစ်ရေ။

== ဆက်လက်ပြီး ==
* [[PHP]]

==ပြင်ပလင့်==
[http://www.joomla.org/ Offical Joomla! website]

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[Category:ဆော့ဖ်ဝဲလ်တိ]]</text>
      <sha1>jvph646819cvb9fgc7fk1hfin4ex9ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2591</id>
    <revision>
      <id>20693</id>
      <parentid>11161</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q230}}</comment>
      <origin>20693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77505" sha1="h4gm50qkl9p4wticwtcqrfd00ej215s" xml:space="preserve">
{{Infobox country
| နိုင်ငံနာမည်အပြည့် = ဂျော်ဂျီယာ
| နာမည်_ရင်း = {{Nobold|{{Lang|ka|საქართველო}}}} {{Small|([[Georgian language|Georgian]])}} &lt;br/&gt;{{Small|''{{Transl|ka|Sakartvelo}}''}}
| common_name = ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ
| ပုံ_အလံ = 
| ပုံ_တံဆိပ် =
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = &lt;br/&gt;[[:en:Dzala ertobashia|ძალა ერთობაშია]]&lt;br/&gt;''{{Transl|ka|Dzala ertobashia}}''&lt;br/&gt;{{Small|(&quot;စည်းလုံးခြင်းရေ အင်အား&quot;)}}
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = &lt;br/&gt;[[:en:Tavisupleba|თავისუფლება]]&lt;br/&gt;''{{Transl|ka|Tavisupleba}}''&lt;br/&gt;{{Small|(&quot;လွပ်လပ်ခြင်း&quot;)}}{{Parabr}}{{Center|[[File:Georgian national anthem.oga]]}}
| ပုံ_နီရာ = 
| map_caption = ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ဟိရေ ဒေသကို အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး [[:en:Occupied territories of Georgia|ပိုင်ဆိုင်ရေဟု ကြေညာထားကေလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမဟိရေ ဒေသ]]ကို အစိမ်းနုရောင်ဖြင့် ဖော်ပြထားရေ။
| image_map2 = 
| မြို့တော် = [[တဘီလစ်ဆီမြို့]]
{{Coord|41|43|N|44|47|E|type:city}}
| အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော်
| အကြီးဆုံးပြည်နယ် = 
| ရုံးသုံးဘာသာတိ = [[ဂျော်ဂျီယာဘာသာစကား|ဂျော်ဂျီယာ]]&lt;small&gt;(နိုင်ငံတဝှမ်း)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[:en:Abkhaz language|Abkhazian]] &lt;small&gt;(Abkhazian Autonomous Republic)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |chapter=Article 8 |title=Constitution of Georgia|title-link=Constitution of Georgia (country)}}. In Abkhazian Autonomous Republic, also Abkhaz language.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://parliament.ge/uploads/other/28/28803.pdf |title=Constitution of Georgia |website=Parliament of Georgia |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210071629/http://parliament.ge/uploads/other/28/28803.pdf |archive-date=10 December 2017 |accessdate=27 September 2021 |archivedate=10 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171210071629/http://parliament.ge/uploads/other/28/28803.pdf }}&lt;/ref&gt;
| regional_languages = 
| languages_type = Spoken languages&lt;ref name=&quot;geostat.ge&quot; /&gt;
| ethnic_groups = ၈၆.၈% [[:en:Georgians|ဂျော်ဂျီယာ]]&lt;br/&gt;၆.၂% [[:en:Azerbaijanis in Georgia|အဇာဘိုင်ဂျန်]]&lt;br/&gt;၄.၅% [[:en:Armenians in Georgia|အာမေးနီးယား]]&lt;br/&gt;ဝ.၇% [[ရုရှားလူမျိုး]]&lt;br/&gt;၂.၁% [[:en:Demographics of Georgia (country)#Ethnic groups|အခြား]]
| ethnic_groups_year = ၂၀၁၄{{Ref label|population|a|}}
| religion = ၈၈.၁% [[:en:Christianity in Georgia (country)|ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]&lt;br /&gt;—၈၃.၄% [[:en:Georgian Orthodox Church|ဂျော်ဂျီယာ အော်သိုဒေါ့]]&lt;br /&gt;—၅.၇% အခြား[[:en:List of Christian denominations|ခရစ်ယာန်]]&lt;br /&gt;၁၀.၇% [[:en:Islam in Georgia (country)|အစ္စလာမ်]] &lt;br /&gt;၁.၂% [[:en:Religion in Georgia (country)|အခြား]] / [[ဘာသာမဲ့]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/Census_release_ENG_2016.pdf |title=საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის საბოლოო შედეგები |date=28 April 2016 |publisher=National Statistics Office of Georgia |access-date=29 April 2016 |archive-date=10 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010074805/http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/Census_release_ENG_2016.pdf |url-status=dead |accessdate=27 September 2021 |archivedate=10 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010074805/http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/Census_release_ENG_2016.pdf }}&lt;/ref&gt;
| religion_year = ၂၀၁၄
| demonym = [[:en:Georgians|Georgian]]
| government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|သမ္မတနိုင်ငံစနစ်]]
| leader_title1 = [[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ သမ္မတ|သမ္မတ]]
| leader_name1 = ဆော်လမီ ဇူယာဘစ်ဗီလီ
| leader_title3 = [[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ|ပါလီမန်&lt;br/&gt;ဥက္ကဋ္ဌ]]
| leader_name3 = ကာခါ ကူချာဗာ
| leader_title2 = [[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]
| leader_name2 = အီရာကလီ ဂါရီဘာရှ်ဗီလီ
| legislature = [[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ ပါလီမန်|ပါလီမန်]]
| sovereignty_type = [[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ သမိုင်း|တည်ထောင်ခြင်းသမိုင်း]]
| established_event1 = {{Nowrap|[[:en:Colchis]]နန့် [[:en:Kingdom of Iberia (antiquity)|Iberia]]}}
| established_date1 = ဘီစီ ၁၃  – ၅၈၀ အေဒီ
| established_event2 = [[:en:Kingdom of Abkhazia|အက်ခါဇီးယားဘုရင့်နိုင်ငံ]] နန့် [[:en:Bagratid Iberia|ဘက်ဂရတ် အိုက်ဘေးရီးယား]]
| established_date2 = ၇၈၆–၁၀၀၈
| established_event3 = [[:en:Kingdom of Georgia|ပေါင်းစည်းထားရေ ဂျော်ဂျီယာဘုရင်နိုင်ငံ]]
| established_date3 = ၁၀၀၈
| established_event4 = [[:en:Kingdom of Georgia#Final disintegration|သုံးပွင့်ဆိုင် ပိုင်းခြားခြင်း]]
| established_date4 = ၁၄၆၃–၁၈၁၀
| established_event5 = [[:en:Georgia within the Russian Empire|ရုရှားသိမ်းပိုက်ခြင်း]]
| established_date5 = &lt;br/&gt;၁၈၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်
| established_event6 = [[:en:Democratic Republic of Georgia|ရုရှားအင်ပါယာထံမှ {{Nowrap|လွတ်လပ်ရီးရဟိခြင်း}}]]
| established_date6 = &lt;br/&gt;၁၉၁၈ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက်
| established_event7 = [[:en:Red Army invasion of Georgia|တပ်နီတော် ကျူးကျော်မှု]]
| established_date7 = ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက် 
| established_event8 = {{Nowrap|ဆိုဗီယက်ယူနီယံ}} {{Nowrap|ထံမှ လွတ်လပ်ရီးရဟိခြင်း}}&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;ကြေညာခ&lt;br/&gt;အပြီးသတ်ခ&lt;/div&gt;
| established_date8 = &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;၁၉၉၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်&lt;br/&gt;၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်
| established_event9 = {{Nowrap|[[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံဥပဒေ|လက်ဟိဖွဲ့စည်းပုံ]]}}
| established_date9 = ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၄ ရက်
| area_km2 = ၆၉,၇၀၀
| area_footnote = 
| ဧရိယာအဆင့် = ၁၁၉ &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| area_sq_mi = ၂၆,၉၁၁
| ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = 
| population_estimate = ၃,၇၂၈,၅၇၃ {{Ref label|population|a|}}&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=2020-02-09|title=Demographic Portal|url=http://database.geostat.ge/pyramid/index.php?lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt; ၄,၀၁၂,၁၀၄ {{Ref label|population2|b|}}
| population_census = ၃,၇၁၃,၈၀၄ {{Ref label|population|a|}}&lt;ref name=&quot;2014 Census&quot;&gt;{{Cite web|url=http://census.ge/files/results/Census_release_ENG.pdf|title=2014 General Population Census Main Results General Information — National Statistics Office of Georgia|access-date=2 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808154843/http://census.ge/files/results/Census_release_ENG.pdf|archive-date=8 August 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ၂၀၂၁
| population_estimate_rank = ၁၂၈ 
| population_census_year = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = ၅၇.၆
| population_density_sq_mi = ၁၄၉.၁
| population_density_rank = ၁၃၇
| GDP_PPP = {{Nowrap|$၄၆.၀၅ ဘီလီယံ{{Ref label|population|a|}}&lt;ref name=&quot;imf.org&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=35&amp;pr.y=14&amp;sy=2016&amp;ey=2020&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=915&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019|publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |website=IMF.org |access-date=14 January 2020}}&lt;/ref&gt;}}
| GDP_PPP_year = ၂၀၁၉
| GDP_PPP_rank = ၁၁၂
| GDP_PPP_per_capita = $၁၂,၄၀၉{{Ref label|population|a|}}&lt;ref name=&quot;imf.org&quot;/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၀၁
| GDP_nominal = {{Nowrap|$၁၇.၈၃ ဘီလီယံ}}&lt;ref name=&quot;imf.org&quot;/&gt;
| GDP_nominal_year = ၂၀၁၉
| GDP_nominal_rank = ၁၁၈
| GDP_nominal_per_capita = $၄,၂၈၅{{Ref label|population|a|}}&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/index.aspx |title = World Economic Outlook Database October 2019}}&lt;/ref&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၀၇
| Gini = ၃၅.၉ &lt;!-- number only --&gt;
| Gini_year = ၂၀၁၉
| Gini_change = decrease&lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| Gini_ref = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{Cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=GE |title=GINI index (World Bank estimate) - Georgia |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |website=data.worldbank.org |access-date=22 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720065529/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=GE |archive-date=20 July 2018 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank = 
| HDI = ဝ.၈၁၂ &lt;!-- number only --&gt;
| HDI_year = ၂၀၂၀ &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = steady &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web|url=http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/GEO|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]] |access-date=6 August 2020}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ၆၁
| ဗဟိုဘဏ် = 
| ငွေ = [[ဂျော်ဂျီယာ လာရီ]] (₾)
| currency_code = GEL
| time_zone = [[ဂျော်ဂျီယာ စံတော်ချိန်]] GET
| utc_offset = +4
| utc_offset_DST = 
| DST_note = 
| time_zone_DST = 
| date_format = dd/mm/yyyy
| drives_on = ညာ
| calling_code = +၉၉၅
| iso3166code = GE
| cctld = [[.ge|.ge]], [[.გე|.გე]]
| official_website = {{URL|http://www.gov.ge/}}
| footnote_a = {{Note|population}} Data not including [[:en:occupied territories of Georgia|occupied territories]].
| footnote_b = {{Note|population2}} Data including [[:en:occupied territories of Georgia|occupied territories]].
| အထိမ်းအမှတ်တိ = 
| ISO 3166-1 = 
}}
[[File:Georgia cities01.png|thumb|250px|right]]

ပင်လယ်နက်နန့် [[ကက်စပီယံပင်လယ်]] ၂ ခုကြားတွင် ကော်ကေးဆပ်တောင်တန်းတိ ဟိရေ။ ထိုတောင်တန်းတိကို အစွဲပြု၍ ထိုဒေသတစ်ဝိုက်ကို ကော်ကေးဆပ်ဒေသဟု ခေါ်တွင်ရေ။ ဂျောဂျီးယားပြည်နယ်ရေ ထိုဒေသတွင်ဟိ၍ ဆိုဗီယက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်ရေ ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်ရေ။ ကော်ကေးဆပ်တောင်တန်းနန့် အာမီးနီးယားနယ်ရို့ဧအကြားတွင် တည်ဟိဧ။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၉၀၀၀ ကျယ်၍ လူဦးရေ ၃၅၄၂၃၀၀ ဟိရေ။ ရုရှနိုင်ငံဧ ကွယ်လွန်သူ သမ္မတစတာလင်ရေ ဂျောဂျီးယားနယ်တွင် ဖွားမြင်သူ ဖြစ်ဧ။ ထိုနယ်ဧ မြို့တော်မှာ တစ်ဖလစ်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၅၁၉၁၇၅ ခန့်ဟိရေ။ ဗာတွမ်းမြို့ရေ ဂျောဂျီးယားနယ်ဧ သင်္ဘောဆိပ်မြို့ ဖြစ်ဧ။

ဂျောဂျီးယားနယ်တွင် အများအားဖြင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကတ်ရေ။ အထူးအတွက်နန့် လက်ဖက်၊ ပြောင်း၊ ဆီးပင်၊ ပိုးစာပင်၊ စပျစ်သီး၊ ဝါဂွမ်းတိကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်ရေ။ သဘာဝတွင်းထွက်ပစ္စည်းများစွာ ရဟိ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မန်ဂနိ အများဆုံးထွက်ရာဒေသ ဖြစ်ရေ။ အဖိုးတန်သစ်တောကြီးတိ ဟိကေလည်း သစ်လုပ်ငန်းကိုကား ကောင်းစွာ မလုပ်ကြသေးချေ။ ဆိုဗီယက်အစိုးရဧ ကြီးမှူးဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် ရေအားဖြင့် ခုတ်မောင်းရေ လျှပ်စစ်စက်ရုံကြီးတိ တည်ဆောက်၍ သဘာဝပစ္စည်းတိကို တူးဖော်ရာ၌ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလျက်ဟိရေ။ ဂျောဂျီးယန်းဘာသာစကားကို တောင် ဘက် ကော်ကေးကပ်နယ် အားလုံးလိုလို၌ပင် ပြောကြ၍ ဂုအခါ ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်လာလေပြီ။ ဂျောဂျီးယန်းလူမျိုးတိရေ ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါလှပကြသည့်အပြင် ကစားခုန်စား၌ လည်း ထူးချွန်ကြလီရေ။

ဂျောဂျီးယားပြည်နယ်ရေ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်အောင်ပင် မင်းဆက်မပြတ်ဘဲ ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနန့် နေလာရေ နိုင်ငံ ဖြစ်ရေ။ ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် တူရကီရို့ဧ ဘေးရန်မှ ကင်းလွတ်ရန် ရုရှနိုင်ငံဧ လက်အောက်ခံအဖြစ် ဝင်ရောက်လာရေမှာ ရုရှပိုင်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်လာရေ။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် ရုရှတော်လှန်ရီးကြီး ပြီးဆုံးအောင်မြင်လာရေအခါ ထိုနယ်ဧ လွတ်လပ်ရီးကို ကျေညာခရေ။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အဇာဗိုင် ဂျန်နယ်၊ အာမီးနီးယားနယ်ရို့နန့် ပူးပေါင်း၍ ထရန်စကောကေးရှန်း ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် တည်ထောင်ခရေ။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဆိုဗီယက် ရုရှအစိုးရဧ လက်အောက်ခံ၊ ဆိုဗီယက်သမ္မတနိုင်ငံငယ်တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် သီးခြားတည်ဟိခလီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)&lt;/ref&gt;

ဂျော်ဂျီယာသမ္မတနိုင်ငံရေ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု]] ဟောင်းပြိုကွဲပြီးနောက် အစားထိုးဖွဲ့စည်းခသည့် ၁၁ နိုင်ငံ ပါဝင်ရေ လွတ်လပ်ရေနိုင်ငံတိ ဓနသဟာယအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခြင်းမဟိဘဲ သီးခြားရပ်တည်ခသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းရီး မတည်မငြိမ်မှုတိကို ဂုတိုင်ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်ရေ။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လက ဖွဲ့စည်းဖြစ်ပေါ်ခသည့် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံခြားရီး ဝန်ကြီးဟောင်း ရှီဗာနာဇေ ဦးဆောင်ရေ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတော်ကောင်စီရေ ပြည်တွင်းဆန့်ကျင်ဘက် အင်အားစုတိဧ တုံ့ပြန်မှုကို ရင်ဆိုင် ရင်း ဒီမိုကရက်တကစ် ဂျော်ဂျီယာဖွဲ့စည်း ဖြစ်မြောက်ရီးကို ဦးတည်ကြိုးပမ်းလျက် ဟိရေ။ ဒေနီရာတွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ နောက်ကြောင်းသမိုင်းဖြစ်စဉ် အချို့ကို ပြန်လည် သုံးသပ်ရန် လိုမည်ဖြစ်ရေ။

==နောက်ကြောင်းဖြစ်ရပ်တိ ==

၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တို ဘာလတွင် ကျင်းပရေ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားရီးဝါဒီဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားဧ အင်အားစုတိက မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် အနိုင်ရဟိခရေ။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်နိတွင် ဂျော်ဂျီယာပါလီမန်က ဂျော်ဂျီယာ လွတ်လပ်ရီးကို ကြေညာခရေ။ အခြီအနေတိ ဆက်လက်တိုးတက် ဖြစ်ပေါ်ခရာ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၆ ရက်နိတွင် အမျိုးသားရီးဝါဒီခေါင်းဆောင် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားမှာ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရရေ။ ယင်းသို့ ဟိနေခရာမှ သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ဦးဆောင်ရေ ဂျော်ဂျီယာအစိုးရအဖွဲ့အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုတိဖြစ်ပေါ်ခပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နန့် နိုင်ငံခြားရီးဝန်ကြီးရို့ အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ရေအထိ ဖြစ်ခရရေ။ 

အခြီအနေတိ တစ်စတစ်စ တင်းမာလာခရာ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နိတွင် သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာ ဒီးယားအား ထောက်ခံသူတိနန့် ဆန့်ကျင်သူတိအား အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက် မှုတိ ဖြစ်ပွားခရေ။ အမျိုးသားကာကွယ်ရီးတပ်ဖွဲ့မှ ပုန်ကန်သူတပ်သားတိ အပါအဝင် အများုက်အခံ အင်အားစုတိက ပါလီမန် အဆောက်အအုံကို စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခကတ်ရေ။ ဆန့်ကျင်သူတိက သမ္မတဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားဧ အာဏာသျှင်လုပ်ရပ်တိကို အဆုံးသတ်ရန်ဖြစ်ရေဟု ပြောကြားရေ။ ဂမ်ဆတ်ဟာ ဒီးယား သမ္မတရာထူးမှနုတ်ထွက်ပီးရန်ကိုလည်း တောင်းဆိုကတ်ရေ။ သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာ ဒီးယားကလည်း အများုက်အခံတိနန့် စေ့စပ် 
ညှိနှိုင်းမည်မဟုတ်ကြောင်း၊ ၎င်းရို့ဧ တောင်းဆိုချက်တိကို လိုက်လျောမည် မဟုတ်ကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ပြောကြားကာ တင်းခံခရေ။ သမ္မတကို သစ္စာခံသည့် တပ်ဖွဲ့တိကလည်း ကြံ့ကြံ့ခံခရေ။

၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နိမှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နိအတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတိတွင် ၁၁၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၂၀ ဒဏ်ရာ ရဟိခရေ။ နောက်ဆုံး အဆုံးအဖြတ်ပီးသည့် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နိ 
တိုက်ပွဲတွင် အဆင့်မြင့် လေ့ကျင့်ထားသည့် လုံခြုံရီးတပ်သား ၆၀ ဦးက သမ္မတကို စွန့်ခွာလားအတွက်နန့် မြို့တော် တီဘလီစီဟိ ပါလီမန် အဆောက်အအုံ မြေအောက်ခန်းတွင် ပုန်းခိုနီရေသမ္မတဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားရေလည်း ပါလီမန်အဆောက်အအုံ နောက်ဘက်ပေါက်မှ ထွက်ပြေးခရရေ။ အများုက်အခံ အင်အားစုတိက ၎င်းထွက်ခွာရာ လမ်းကြောင်းကို တားဆီးပိတ်ဆို့ခြင်းမဟိဘဲ ထွက်ပေါက်ပီးခရာ သမ္မတဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားရေ အာမေးနီးယား အရှေ့မြောက်ဒေသဟိ အစ်ဇီဗန်သို့ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လားခရေ။

သမ္မတမဟိသည့်နောက် အများုက်အခံပါတီအားလုံးဧ ကိုယ်စားလှယ်တိတွိ့ဆုံဆွေးနွေးကာ စစ်ကောင်စီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခပြီး ယင်းစစ်ကောင်စီက ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခရေ။ ထိုစဉ်က အများုက်အခံရို့ဧ အာဏာသိမ်းမှုကို ဒီမိုကရက်တစ်တော်လှန်ရီးအောင်ပွဲအဖြစ် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံခြားရီးဝန်ကြီးဟောင်း ရှီဗာနာဇေက ချီးကျူးထောမနာပြုခရေ။ ဒီမိုကရက်တစ် ဂျော်ဂျီယာဖွဲ့စည်းဖြစ်စပေါ်ရီးအတွက်လည်း အစွမ်းကုန် ကူညီဆောင်ရွက်လားလိုကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခရေ။ 

အာမေးနီးယားနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရီးခိုလှုံနေသည့် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားရေ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နိတွင် မိမိဧ နေရပ်သို့ ရုတ်တရက်ပြန်လာခပြီး လူထု စည်းဝီးပွဲတစ်ရပ်တွင် ဂျော်ဂျီယာစစ်ကောင်စီ အစိုးရအား ပြည်တွင်းစစ်ဆင်နွဲတိုက်ခိုက်လားရန်နန့် ဂျော်ဂျီယာ အနောက်ပိုင်း ဒေသတွင် မက်ဂရယ် - အက်ဘ်ခါဇီယန်နိုင်ငံ ထူထောင် ရီးကို တိုက်တွန်းလှုံ့ဆော်ခရေ။ သို့ရာတွင် စစ်ကောင်စီ အစိုးရအဖွဲ့သစ်အနိန်နန့် ဂျော်ဂျီယာတစ်နိုင်ငံလုံးကို ထိန်းချုပ် နိုင်ခပြီဖြစ်ရာ သမ္မတဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံရေ အင်အားစုတိဧ လှုပ်ရှားမှုတိမှာ အရာမရောက်ခပေ။

၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံဧ နိုင်ငံရီး မတည်ငြိမ်မှုတိ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားခရေ။ မြို့တော် တီဘလီစီ အပါအဝင် ဂျော်ဂျီယာ နောက်ပိုင်း မြို့ကြီး တိတွင် ဖြုတ်ချခြင်းခံရသည့် သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံသည့် ဆန္ဒပြမှုတိ ဖြစ်ပွားခရေ။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နိတွင် ဂျော်ဂျီယာစစ်ကောင်စီက ဂျော်ဂျီယာဒီမို ကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံဧ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံ ဥပဒေကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးကြောင်း ကြေညာခရေ။

ဒေအခြီအနေတွင် ဂျော်ဂျီယာ အာဏာရခေါင်းဆောင် တိက ယခင် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံခြားရီးဝန်ကြီးဟောင်း ရှီဗာနာဇေအား ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာရန် ဖိတ်ခေါ်ခရေ။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်နိတွင် ရှီဗာနာဇေရေ မိမိဧ မွေးရပ်မြေ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံသို့ပြန်လာခရေ။ လေးရက်အကြာတွင် စစ်ကောင်စီတရားစီရင်ရီးနန့် အုပ်ချုပ်ရီးအာဏာ ကို အသစ်ဖွဲ့စည်းခသည့် နိုင်ငံတော်ကောင်စီသို့ လွှဲပြောင်း ပီးအပ်ခရေ။ ရှီဗာနာဇေရေလည်း နိုင်ငံတော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခရေ။

မတ်လအတွင်း ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်မှုတိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွား ခရာ သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံသူတိက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရီးဒေသဖြစ်သည့် အက်ဘ်ခါဇီယာဟိဇူဒီဒီမြို့နန့် ပိုတီပင်လယ်နက်ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဝန်းကျင်တစ်ဝိုက်တွင် ခြေကုပ်ယူနိုင်ခရေ။ သို့ရာတွင် ဂျော်ဂျီယာအစိုးရတပ်ဖွဲ့တိက ၎င်းရို့အား ပိုတီ ပင်လယ်နက် ဆိပ်ကမ်းမြို့မှ မောင်းထုတ်နိုင်ခပြီး ဇူဒီဒီမြို့ အပါအဝင် အနီးဝန်းကျင်မြို့တိကိုပါ ထိန်းချုပ်နိုင်ခရေဟု ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နိတွင် ကြေညာခရေ။

အခြီအနေတိ ယင်းသို့ ဖြစ်ပေါ်လျက်ဟိစဉ် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နိတွင် ဂျော်ဂျီယာ ဒုတိယ ဝန်ကြီး ချုပ် ဖြစ်သူမှာ ဇူဒီဒီမြို့အနီးတွင် ပြန်ပီးဆွဲခြင်းခံရရေ။ ယင်းဖြစ်ရပ်အတွက် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံ သူတိကို ရှီဗာနာဇေက ပြစ်တင်ပြောကြားလိုက်ပြီး ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နိတွင် ဇူဒီဒီသို့ကိုယ်တိုင်လားရောက်ခရေ။ သို့ရာတွင် မည်သို့မျှထူးခြားမလာခချေ။

ယင်းဇူလိုင် ၂၃ ရက်နိမှာပင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရီး ဒေသဖြစ်သည့် အက်ဘ်ခါဇီယာ ပါလီမန်က အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသအား အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံအဖြစ် ကြေ ညာခရေ။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေကိုလည်း ပြန်လည်ပြဋ္ဌာန်းခရေ။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြီခံ ဥပဒေကိုလည်း ပြန်လည်ပြဋ္ဌာန်းခရေ။ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတော် ကောင်စီက အဆိုပါပြန်လည်ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေမှာ တရားမဝင်ဟု ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နိတွင် ကြေညာခရေ။

၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နိတွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံရေ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခရာ ယင်းနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားကို ဩဂုတ်လ ၄ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပခရေ။ ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ခွင့်ရသည့်နေ့ကို အမျိုးသား ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်းနေ့ဟု ခေါ်ဝေါ်ခရေ။ 

ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတော်ကောင်စီကလည်း အရီးပေါ် အခြီအနေနန့် တီဘလီမြိုတော်တွင် ညမထွက်ရ အမိန့်ကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခရေ။ အမျိုးသား ပြန်လည် သင့်မြတ်ရီး လုပ်ဆောင်ချက် တစ်ရပ်အနိန်နန့် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံသူတိကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပီးကြောင်း ကြေညာခရေ။

ယင်းသို့ဟိနေခရာမှ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူတိက ဓားစာခံအဖြစ်ဖမ်းဆီးထားရေ ဂျော်ဂျီယာ ဒုဝန်ကြီးချုပ်အား ပြန်လွှတ်ပီးရီးအတွက် စေ့စပ်ဆွေးနွေးရန် အနောက်ပိုင်း ဂျော်ဂျီယာဟိ ဇူဒီဒီမြို့သို့ လားရောက်ကြသူ အစိုးရကိုယ်စားလှယ်တိအား ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူတိက ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နိတွင် ထပ်မံဖမ်းဆီးခပြန် ရေ။ အနောက်ပိုင်း ဂျော်ဂျီယာဒေသရေ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူရို့ဧ အခြီခံစခန်းဖြစ်ရေ။ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားမှာ ချီချန်သမ္မတနိုင်ငံဟု ကိုယ့်သဘောဖြင့်ကိုယ် ကြေညာထားရေ ဒေသတွင် ခိုလှုံလျက်ဟိရေဟု ဆိုရေ။ ချီချန်ရေ ရုရှားတောင်ပိုင်း ရုရှားပြည်ထောင်စုအတွင်း တည်ဟိရေ။

အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသက လွတ်လပ်ရီးကြေညာခသည့် ဖြစ်ရပ်နန့် အထက်ပါဖြစ်ရပ်ရို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေရေ ၎င်းအားဆန့်ကျင် အများုက်အခံပြုသူတိအား ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နိတွင် စစ်ကြေညာခရေ။ ဂျော်ဂျီယာ အမျိုးသား ကာကွယ်ရီး တပ်ဖွဲ့တိကိုလည်း အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသသို့ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နိတွင် စေလွှတ်ခရေ။ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ အာဏာပိုင်တိကလည်း ဒေသို့ ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့တိဝင်ရောက်မှုကို ကျူးကျော်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ရှုတ်ချကတ်ရေ။ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ မြို့တော် ဆူခူမီ၌ ဖြစ်ပွားရေ တိုက်ပွဲတိတွင် လူ ၅၀ ကျော် သေဆုံး ခရရေ။

မြွေပူရာ ကင်းမှောင့် ဆိုပိုင် ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့တိအား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်လျက်ဟိကြသည့် အက်ဘ်ခါဇီယန် ရို့ဘက်မှ ကော့ကေးဆီးယန်းတောင် ပေါ်သားတိက ဝင်ရောက်ကူညီ တိုက်ခိုက်ခရာ ပိုပြီးကေရူပ်ထွီးလာခရရေ။ ရုရှားသမ္မတ ဘောရစ်ယဲလ်ဆင်ကလည်း ရှီဗာနာဇေကို ထောက်ခံပြီး ဆန့်ကျင် တိုက်ခိုက်မှုတိကို ရှုတ်ချခရေ။

၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နိတွင် အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသအများအပြားကို ဂျော်ဂျီယာအမျိုးသားကာကွယ်ရီးတပ်ဖွဲ့တိက ထိန်းချုပ်နိုင်ခရေ။ အက်ဘ်ခါဇီယာ ပါလီမန် အဆောက်အအုံကိုလည်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခရေ။ အက်ဘ်ခါဇီယန်ခေါင်းဆောင်တိ ဆူခူမီမြို့တော် မြောက်ဘက် ၂၅ မိုင် အကွာဟိ ဂူဒေါတာသို့ ထွက်ပြေးကတ်ရေ။ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားခြင်း ခံရသည့် ဂျော်ဂျီယာအထူးတပ်ဖွဲ့တိဧ ကယ်တင်မှုကြောင့် လွတ်မြောက်ခရရေ။

အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမှ ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့တိ ဆုတ်ခွာ မပီးပါက ဂျော်ဂျီယာအစိုးရနန့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးနိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း အက်ဘ်ခါဇီယန် ခေါင်းဆောင်တိက ပြောကြားပြီး တပ်တိ ရုပ်သိမ်းပီးရီးကို ဖိအားပီး တောင်းဆို ခရေ။ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတော် ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ရှီဗာနာဇေကလည်း တပ်တိရုပ်သိမ်းမပီးနိုင်ဟု တုံ့ပြန်ပြောကြားခရေ။

သို့ရာတွင် ဂျော်ဂျီယာကာကွယ်ရီး ဝန်ကြီး ကီတိုဗာနီ နန့် အက်ဘ်ခါဇီယန်၊ ပါလီမန် ဥက္ကဋ္ဌနန့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ လွတ်လပ်ရီးလှုပ်ရှားမှု ခေါင်းဆောင် အာဇင်ဘာရို့ တွိ့ဆုံဆွေးနွေးရာ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နိတွင် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရီး သဘောတူညီမှု ရဟိခရေ။ ယင်းအပစ်အခတ် ရပ်စဲရီးမှာ တစ်ရက်အကြာတွင် ပျက်ပြားလားခရေ။

ဆွေးနွေးညိ|နှိုင်းမှုတိ ဆက်လက်ပြုလုပ်ခရာ ရုရှားခေါင်းဆောင် ဘောရစ်ယဲ့လ်ဆင်၊ ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေနန့် အက်ဘ်ခါဇီယန်ခေါင်းဆောင် အာဇင်ဘာရို့ဧ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နိက ပြုလုပ်ရေ ငြိမ်းချမ်းရီး စေ့စပ်ဆွေးနွေးပွဲ၌ ဂျော်ဂျီယာနန့် အက်ဘ်ခါဇီယန်ရို့နှစ်ဖက် အပစ်အခက်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီချက် ရဟိခပြန်ရေ။

ယင်းသို့ဟိနေခရာမှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နိတွင် ဂျော်ဂျီယာပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတိ ကျင်းပရာရှီဗာနာဇေအောင်ပွဲဆင်ခပြီး ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲသစ်(သမ္မတ) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဂျော်ဂျီယာပါလီမန်က ရွီးချယ်တင်မြှောက် အတည် ပြုခရေ။ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နိတွင် ကျင်းပရေ ပါလီမန် အစည်းအဝီးကလည်း ရှီဗာနာဇေအား အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးတိနန့်အတူ အုပ်ချုပ်ရီးအာဏာ အပြည့်အဝပီးအပ်သည့် နိုင်ငံတော်အာဏာဆိုင်ရာ ဒီကရီတစ်ရပ်ကို အတည်ပြုခရေ။

၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအတွင်းတွင် ဂျော်ဂျီယာ အမျိုးသားကာကွယ်ရီး တပ်ဖွဲ့တိနန့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ခွဲထွက်ရီးသူပုန်မျးအကြား တိုက်ပွဲတိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခရေ။ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် သုံးလအတွင်း ဖြစ်ပွားခရေ တိုက်ပွဲတိတွင် သေဆုံးသူ ဦးရေမှာ ၄ဝဝ ကျော်အထိ ရောက်ဟိလားခရေ။

၁၉၉၃ခုနှစ်အတွင်းဆက်လက်တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်မှုတိ - 
အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသတွင် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်း တိုက်ပွဲတိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခရာ အက်ဘ်ခါဇီယန် ခွဲထွက်ရီး သူပုန်တိက ဂျော်ဂျီယာရို့ ထိန်းချုပ်ထားသည့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမြို့တော် ဆူခူမီကို အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဩည်။ သို့ရာတွင် အောင်မြင်မှု မရဟိခချေ။

ဂျော်ဂျီယာ သမ္မတ ရှီဗာနာဇေက ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရီးမှူးချုပ် ဘူထရို့စ် ဂါလီထံသို့ ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရီးတပ်ဖွဲ့တိ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသသို့ စေလွှတ်ရီးကို တောင်းဆိုရေစာကို ရီးသားပီးပို့ခရေဟု ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နိတွင် သတင်းတိ ထွက်ပေါ်ခရေ။ ထို့ပြင် ရှီဗာနာဇေက အငြင်းပွားလျက်ဟိရေ အက်ဘ် ခါဇီယာ ပြဿနာတွင် ဂျော်ဂျီယာနန့် ကပ်လျက်ဟိရေ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတိက ကြားနီကတ်ရန် ပန်ကြားချက်အား ကုလသမဂ္ဂက ထုတ်ပြန်ပီးရန်ကိုလည်း တိုက်တွန်းပြောကြားခရေ။ ကုလသမဂ္ဂအနိန်နန့် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပီးရန် အချိန်မတန်သေးဟု ကုလသမဂ္ဂ ပြောရီးဆိုခွင့်ဟိသူက ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နိတွင် ပြောကြားခရေ။ သို့ရာတွင် ကုသလမဂ္ဂမစ်သျှင်အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ရေ လူမျိုးစုအငြင်းပွားမှု ပြဿနာတွင် ဒုက္ခရေတိအား အရီးပေါ်အကူအညီတိ ပီးကမ်းရန် လိုအပ်ချက်ကို လေ့လာသိဟိနိုင်ရန် ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံမြို့တော် တီဘလီစီသို့ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နိတွင် ရောက်ဟိလာရေ။

ဒေအခြီအနေတိတွင် ဂျော်ဂျီယာနန့် ရုရှားရို့ နှစ်နိုင်ငံအကြား ဆက်ဆံရီး တင်းမာလာရသည့် ပြဿနာကလည်း ဟိနေပြန်ရေ။ အဓိက အကြောင်းအရင်းမှာ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် ရုရှားတပ်တိ တပ်စွဲထားရာ ရုရှားတပ်ဖွဲ့တိက ဂျော်ဂျီယာတပ်တိအား ဆန့်ကျင်မှုပြုသည့် လုပ်ရပ်တိအတွက် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက ပြစ်တင်ဝေဖန်ခရေ။ 

ဂျော်ဂျီယာ ပါလီမန်ကလည်း ရုရှားတပ်ဖွဲ့တိ လုပ်ရပ်အတွက် ရုရှားအစိုးရတွင် တာဝန်အပြည့်ဟိကြောင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နိတွင် အတည်ပြုခရေ။ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမှ ရုရှားစစ်သားတိ မရုပ်သိမ်းပါက ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံအနိန်နန့် စစ်တပ်ဖွဲ့တိစည်းရုံး စုစည်းခြင်း ပြုရလိမ့်မည်ဟု ရှီဗာနာဇေက ခြိမ်းခြောက်ပြောကြားခရေ။

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နိတွင် ရုရှား ကာကွယ်ရီးဝန်ကြီး မာရှယ်ပါဗယ်ဂရာချက်ရေ အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသတွင်း တပ်စွဲထားရေ ရုရှားစစ်သားတိကို စစ်ဆီးရန် လာရောက်ခရာ ယင်းကိုဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေက ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်ခရေ။ ဂရာချက် လာရောက်ခြင်းမှာ သံခင်းတမန်ခင်းအရ အကျိုးမထူးသည့် လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်း ကော့ကေးဆပ်နန့် ပင်လယ်နက်ဒေသဟိ ၎င်းရို့ဧ အကျိုးစီးပွားတိကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ရာဇသံပီး လုပ်ဆောင်နည်းကို အခြီခံသည့် ချဉ်းကပ်နည်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ရေဟု ဝေဖန်ခရေ။

မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၇ ရက် အတွင်းတွင် ဂျော်ဂျီ ယာရို့ ထိန်းချုပ်ထားရေ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ မြို့တော် ဆူခူမီကို အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသခွဲထွက်ရီး သူပုန်တိက အဓိကတိုက်စစ်ဆင်ခရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၁၀ ကျော် သေဆုံးပြီး လူ ၁၀၀၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟိခရေ။ အဆောက်အအုံ ၈ဝဝ ခန့်မှာလည်းပျက်စီးခရရေ။ တိုက်ပွဲတွင် ရုရှားအက်စ်ယူ - ၂၅ တိုက်ခိုက်ရီးဗုံးကြဲလေယာဉ်တိ အသုံးပြုခရေကို ထောက်ပြလျက် ရုရှားတပ်ဖွဲ့တိက အက်ဘ်ခါဇီယန် သူပုန်တိအား အကူအညီပီးခရေဟုဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက စွပ်စွဲပြောကြား ခရေ။ ရုရှားနိုင်ငံကလည်း ၎င်းရို့ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မဟိကြောင်း ငြင်းဆိုပြီး ခုနစ်လကြာမြင့်ခပြီဖြစ်ရေ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပြည်တွင်းစစ်တွင် ရုရှားတပ်ဖွဲ့တိအနိန်နန့် ကြားနေရီးကို ထိန်းသိမ်းလျက်ဟိကြောင်း ပြောကြားခရေ။ ဒေဖြစ်ရပ်တိက ဂျော်ဂျီယာနန့် ရုရှားဆက်ဆံရီးကို ပိုပြီးကေတင်းမာလာစီခရေ။ ဧပြီလ အတွင်းတွင်လည်း ဆူခူမီမြို့တော်တွင် တိုက်ပွဲတိ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားခရေ။

အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခတွင် ဂျော်ဂျီယာစစ်သား ၁၀၀၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၅၀၀ ဦးဒဏ်ရာရဟိခရေဟု ဂျော်ဂျီယာ ရေဒီယိုက ဧပြီလ ၁၆ ရက်နိတွင် ကြေညာခရေ။ အစ်တာ - တပ်စ်သတင်းဌာနဧ သတင်းပီးပို့ချက်အရ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ၌ ဖြစ်ပွားခသည့် တိုက်ပွဲတိတွင် အရပ်သား ၁၁၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၃၆၆ ဦး ဒဏ်ရာရဟိ ခရေဟု သိဟိရရေ။

ဒေသို့ အခြီအနေတိ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်နေဆဲမှာပင် ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရီးမှူးချုပ် ဘူထရို့စ် ဂါလီဧ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အက်ဒူးယတ် ဘရမ်းနားအား ခန့်အပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းကို ဧပြီလ နှောင်းပိုင်းတွင် ကြေညာခရေ။ အဆိုပါကိုယ်စားလှယ်အနိန်နန့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခဖြေသျှင်းရီးအတွက် ပိုပြီးကေပါဝင်လုပ်ဆောင်ကြရန် ထပ်မံတိုက်တွန်းပြောကြားခရေ။

မေလ ၁၄ ရက်နိတွင် ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေနန့် ရုရှားသမ္မတ ဘောရစ်ယဲ့လ်ဆင်ရို့ရေ မော်စကိုမြို့တွင် တွိ့ဆုံကာ အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသအရီးနန့် စပ်လျဉ်းပြီး ဆွေးနွေးခကတ်ရေ။ ရှီဗာနာဇေက အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခတွင် ရုရှားရို့ဧ အခန်းကဏ္ဏကို လိုက်လိုက်လျောလျော စေ့စပ်ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးခရေ။ ဂျော်ဂျီယာ ရုရှား ဆက်ဆံရီး အရီးပါပုံကို ပြောကြားပြီး နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရီး တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရီးနန့် ပဋိပက္ခ တိဖြေသျှင်းရန် အခွင့်အလမ်းတိကိုလည်း အလေးအနက်ထားပြောကြားခရေ။

မော်စကို ဆွေးနွေးပွဲတွင် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ တိုက်ပွဲတိ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရီး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရဟိ ခပြီး ယင်းဒေသမှ အမြောက်မြားနန့် လက်နက်ကြီးတိ ရုပ်သိမ်းရီး အပါအဝင် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလက ပြုလုပ်ခရေ ရုရှား၊ ဂျော်ဂျီယာနန့်အက်ဘ်ခါဇီယန် ကိုယ်စားလှယ်တိဧ သုံးပွင့်ဆိုင် ဆွေးနွေးပွဲပြန်လည်စတင်ရီးကိုပါ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခကတ်ရေ။ ဆွေးနွေးပွဲ သဘောတူညီချက် အရ မေလ ၂၀ ရက်နိမှစပြီး အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် အပစ်အခတ်စတင် ရပ်စဲခရေ။ ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရီးမှူးချုပ်က ခန့်အပ်ခရေ ကိုယ်စားလှယ် အက်ဒူးယတ် ဘရမ်းနားရေ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံမြို့တော် တီဘလီစီသို့ ယင်းနေ့မှာပင် ရောက်ဟိလာရေ။

ဇွန်လ အတွင်းတွင် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရီး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ခကြပြန်ရေ။ ယင်းကိစ္စနန့် စပ်လျဉ်း၍ ဂျော်ဂျီယာနန့် အက်ဘ်ခါဇီယန်ရို့ရေ တစ်ဖက်နန့် တစ်ဖက် အပြန်အလှန် စွပ်စွဲပြောကြားခကတ်ရေ။ ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေရေ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရီးထိန်းသိမ်းမှု လုပ်ငန်းတိတွင် ဂျာမန်တပ်ဖွဲ့တိ ပါဝင်ဆောင်ရွက်စေလိုသည့် ဆန္ဒကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခ ရေ။ ဂျာမနီနိုင်ငံအနိန်နန့် ရှီဗာနာဇေဧ ဆန္ဒအများုင်း လုပ်ဆောင်ပီးရန်ဖြစ်နိုင်မည် မဟုတ်ဟု ဆိုရေ။ ဂျာမနီ ဝန်ကြီးချုပ် ဟဲလမွတ်ခိုးလ် အစိုးရအဖွဲ့နန့် အများုက်အခံ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ရို့ရေ ဂျမနီနိုင်ငံဧ အနာဂတ်စစ်ရီးကဏ္ဍနန့် စပ်လျဉ်း၍ အငြင်းပွားလျက်ဟိရေကြောင့် ဖြစ်ရေ။ 

ရှီဗာနညဇေရေ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ခွဲထွက်ရီး သူပုန်တိ လှုပ်ရှားလျက်ဟိသည့် ဒေသတွင် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နိက မော်တော်ယာဉ်ဖြင့် လှည့်လည်လားလာလျက်ဟိစဉ် အက်ဘ်ခါဇီယန်ရို့ဧ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ၎င်းစီးနင်းလိုက်ပါလာရေ မော်တော်ယာဉ်အနီးတွင် ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားရာ သေဘေးမှ သီသီလေးလွတ်မြောက် လားခရေ။ အခြီအနေတိ ဆက်လက် ဆိုးဝါးလာခပြီး အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ခွဲထွက်ရီး သူပုန်တိ ဆူခူမီမြို့တော်သို့ ရှေ့တိုးချီတက် လာနီရေကြောင့် မာရှယ်လောအုပ်ချုပ်ရီးကို ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နိတွင် ရှီဗာနာဇေက ကြေညာခရေ။ တိုက်ပွဲတိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခရာ မြို့တော် ဆူခူမီနန့် ၎င်းဧ အနီးဝန်းကျင် မြို့ဖြစ်ရေ အိုချမ်ချီရာရို့မှ လွဲ၍ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ အစိတ်အပိုင်း အတော်တိတိကို ဘက်ဘ်ခါဇီယန်ရို့က ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ရေဟု သိဟိရရေ။ 

ယင်းအခြီအနေတွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမှ ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့တိ ရုပ်သိမ်းပီးမည်ဟုပင် ကမ်းလှမ်းကာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရီး သဘောတူညီမှု ရဟိရန် ကြိုးပမ်းခပြန်ရေ။ ယင်းကမ်းလှမ်းချက်ကို အက်ဘ်ခါဇီယန်ရို့က လက်မခံဘဲ ပယ်ချခအတွက်နန့် တိုက်ပွဲတိ ပြင်းထန်စွာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခရေ။ ဒေတွင် ရှီဗာနာဗေက ငြိမ်းချမ်းရီးအတွက် စေ့စပ်ညိ|နှိုင်းမှုတိ မည်သို့မျှ ထူးခြား မလာပါက ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံအနိန်နန့် လက်ဟိအနေအထားထက် ပိုပြီးကေပြီး အင်အားကို အသုံးပြုရလိမ့်မည်ဟု သတိပီး ပြောကြားခရေ။

အက်ဘ်ခါဇီယန်တပ်ဖွဲ့တိ မြို့တော် ဆူခူမီအနီးဟိ အချက်အချာကျသည့် ကျေးရွာနှစ်ရွာမှ ဆုတ်ခွာလားရန်နန့် မြို့တော် ဆူခူမီကို တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရန် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက် နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက ရာဇသံပီးခရေ။ လိုက်နာခြင်း မဟိပါက အက်ဘ်ခါဇီယန်ရို့ဧ ဌာနချုပ်စခန်းတည်ဟိရာ ဂူဒေါတာကို အလုံးအရင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ရလိမ့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခရေ။

ဒေသို့ဖြင့် အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသခွဲထွက်ရီးလှုပ်ရှားမှု ခေါင်းဆောင်တိက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရီး စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုကို လက်ခံရန် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နိတွင် သဘောတူညီခကတ်ရေ။ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရီး သဘောတူညီချက် ဖြစ်မြောက်ရန် ရုရှား သမ္မတဘော့ရစ်ယဲ့လ်ဆင်က ကြားဝင်စေ့စပ် ဆောင်ရွက်ပီးခခြင်း ဖြစ်ရေ။ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နိတွင် ဂျော်ဂျီယာနန့် အက်ဘ်ခါဇီယန်ခေါင်းဆောင်တိ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရီး သဘောတူညီမှုကို လက်မှတ်ရီးထိုး ခကတ်ရေ။ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရီးကို ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နိတွင် စတင်ရန်ဖြစ်ရေ။

ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရီးကောင်စီကလည်း အပစ်အခတ် ရပ်စဲရီးကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲနိုင်စီရန်အတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ်လေ့လာရီးအဖွဲ့ဧ ရှေ့ပြေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို စေလွှတ်ရန် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နိတွင် တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုခရေ။ ဘူထရိုစ်ဂါလီကလည်း ကုလသမဂ္ဂစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ်လေ့လာရီး မစ်သျှင်အဖွဲ့ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ရီးကို ထောက်ခံခရေ။ ယင်းကို လုံခြုံရီး ကောင်စီက အတည်ပြုခပါကေ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဟောင်း သို့စေလွှတ်သည့် ပထမဆုံးကုလသမဂ္ဂ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ် လေ့လာရီးအဖွဲ့ ဖြစ်လီပါဖို့။

အပစ်အခက် ရပ်စဲရီးသဘောတူညီချက်အရ ဂျော်ဂျီယာနန့် အက်ဘ်ခါဇီယန်တပ်ဖွဲ့တိကိုလည်း စစ်ဆင်ရီးနယ်မြေ ရှေ့တန်းတိမှ ဩဂုတ် ၁၄ ရက်နန့် ၁၅ ရက်နိတိတွင် စတင်ရုပ်သိမ်းခရေ။ ယဲ့လ်ဆင်နန့် အက်ဘ်ခါဇီယန် ခေါင်းဆောင် အာဇင်ဘာရို့က ကုလသမဂ္ဂက ကြီးမှူးသည့် ငြိမ်းချမ်းရီးဆွေးနွေးပွဲ ဖြစ်မြောက်ရန် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက် နေ့တွင် တိုက်တွန်းပြောကြားကတ်ရေ။ အပစ်အခက်ရပ်စဲရီး တည်တံ့ရီးမှာဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက ၎င်း တပ်ဖွဲ့တိ ရုပ်သိမ်း ပီးရန် ကတိပြုမှုဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် တည်မှီနေရေဟု ယင်းရို့က သတိပီးပြောကြားကတ်ရေ။

ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရီး ကောင်စီကလည်း အပစ်အခတ် ရပ်စဲရီးကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရန် အဖွဲ့ဝင် ၈၈ ဦးပါဝင်ရေကုလသမဂ္ဂ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ် လေ့လာရီးအဖွဲ့ကို ဂျော်ဂျီယာသို့ စေလွှတ်ရန် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နိမှာပင် ဆုံးဖြတ်ခရေ။ ထောက်ခံမဲ ၁၅ မဲဖြင့် အတည်ပြုခရေ။ အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်တွင် အကဲခတ်အဖွဲ့ဝင်တိ အနိန်နန့် ခြောက်လကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်စီရန်နန့် တိုက်ပွဲတိ ဖြစ်ပွားခသည့် ဆူခူမီမြို့တော်ကို ပိုပြီးကေစောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရန် ဖော်ပြထားရေ။

ဒေသို့ဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရီးကို ရှေးရှုရေပြောင်းလဲမှုတိ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လျက်ဟိစဉ် ဖြုတ်ချခံရရေ သမ္မတ ဟောင်းဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူတိက တစ်စခန်းထကာ ပုန်ကန်ထကြွလာပြန်ရေ။ ယင်းအင်အားစုတိက ဂျော်ဂျီယာ အနောက်ပိုင်းဒေသတွင် ပုန်ကန်ထကြွလာအတွက်နန့် ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် အရီးပေါ် အခြီအနေအုပ်ချုပ်ရီး ပြဋ္ဌာန်းရန် ရှီဗာနာဇေက ပြောကြားခရေ။ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နိတွင် ကျင်းပရေ အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝီးတွင် ရှီဗာနာဇေက ပြည်ထဲရီးဝန်ကြီးရာထူးနီရာတွင် ၎င်းအနိန်နန့် ထမ်းဆောင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခရေ။ ပြည်ထဲရီးဝန်ကြီးအနိန်နန့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တိကို ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အခွင့်အာဏာရဟိစေမည်ဖြစ်ရေ။ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းတွင်လည်း ရှီဗာနာဇေက အပြောင်းအလဲတိပြုလုပ်ခရေ။ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးကုမ္ပဏီဧ အကြီးအကဲတစ်ဦးကို ဒုဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အခြားထင်ရှားသည့် လုပ်ငန်းသျှင် တစ်ဦးအား ဘဏ္ဍာရီးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခရေ။ ဒေသို့ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း ပြောင်းလဲမှုတိမှာ သမ္မဟောင်း ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူတိအား နှိမ်နင်းချေမှုန်းသည့် လုပ်ဆောင်ချက်တိတွင် ကျယ်ပြန့်သည့် ထောက်ခံမှုရဟိရန် ကြိုးပမ်းချက်တစ်ရပ် ဖြစ်ပုံပေါ်ရေ။

စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နိတွင် ပုန်ကန်ထကြွသူတိ အနိန်နန့် တိုက်ခိုက်မှုတိကို ရပ်ဆိုင်းရန် ရှီဗာနာဇေက သတိပီးပြောကြားခရေ။ ဂျော်ဂျီယာ ပါလီမန်က အရီးပေါ်အခြီအနေ ပြဋ္ဌာန်းပီးရန်ကိုလည်း ရှီဗာနာဇေက တိုက်တွန်းခ ရေ။ ပါလီမန်က အရီးပေါ် အခြီအနေပြဋ္ဌာန်းပီးခြင်း မဟိပါက ၎င်းအနိန်နန့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လွှာတင်သွင်း ရလိမ့်မည်ဟု ပြောကြားကာ ဖိအားပီးလုပ်ဆောင်ခရေ။ 

အရီးပေါ်အခြီအနေ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ပါက ရှီဗာနာဇေ အနိန်နန့် ညမထွက်ရအမိန့်ထုတ်ပြန်ခြင်း၊ လူထု စည်းဝီးပွဲတိ ကျင်းပခြင်းကို တားမြစ်ခြင်းနန့် လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်နေသူ တိအား လက်နက်ဖျက်သိမ်းခွင့်အာဏာကို ရဟိစေမည် ဖြစ်ရေ။ ဂျော်ဂျီယာ ပါလီမန်ဟိ လူနည်းစု အများုကအခံတိက အရီးပေါ် အခြီအနေ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ပထမတွင် ပိတ်ပင် တားမြစ်ရန် ကြိုးပမ်းခကေလည်း ရှီဗာနာဇေအား ထောက်ခံ သူ ၁၀၀၀၀ ကျော်ရို့က ပါလီမန်တစ်ဝိုက် စုရုံးဆန္ဒပြသည့် အခါကျမှ ပါလီမန်က ယင်းကိစ္စကို အလျော့ပီး လိုက်လျောခရေ။ ဒေသို့ အခက်အခဲမ အကျပ်အတည်း ကြုံနေရသည့် အခြီအနေကို အခွင့်ကောင်းယူကာ အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသ ခွဲထွက်ရီးသူပုန်တိက စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နိတွင် ထိုးစစ်ဆင်နွှဲခပြန်ရေ။ ယင်းမှာ အပစ်အခက်ရပ်စဲရီး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ရေ။ စင်စစ် အားဖြင့် အပစ်အခက်ရပ်စဲရီးမှာ အိတ်ပေါက်နန့် ဖားကောက် သည့်ပမာ သဘောတူညီမှုရလိုက်၊ ချိုးဖောက်လိုက်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ပျက်ပြားခရရေ။ ယင်းလုပ်ရပ်ကြောင့် ရှီဗာနာဇေမှာ ပို၍ အခက်ကြုံခရရေ။

တင့်ကားတိနန့် သံချပ်ကာကားတိ အကူအညီဖြင့် အက်ဘ်ခါဇီယန် သူပုန်တိရေ မြို့တော် ဆူခူမီတောင်ဘက် ပိုင်းဟိ ကမ်းရိုးတန်းကျေးရွာ အများအပြားကို သိမ်းပိုက်နိုင် ခရေ။ မြို့တော်ဆူခူမီနန့် ရထားလမ်း၊ ကားလမ်း၊ အဆက်အသွယ်တိကိုလည်း ဖြတ်တောက်ခရေ။ ဆူခူမီ အရှေ့ တောင်ဘက် မိုင် ၃ဝ အကွာဟိ အိုချမ်ချီရာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ဟိကတ်ရေ။ 

ဆိုးဝါးလာရေ အခြီအနေတိကြောင့် ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေရေ အက်ဘ်ခါဇီယန် ခွဲထွက်ရီး သူပုန်တိအား လက်နက်ဆွဲကိုင် တိုက်ခိုက်ကြရန် နိုင်ငံသား တိအားပန်ကြားခရေ။ အပျော်တမ်း လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ ၂၀၀၀ ခန့်ကိုလည်း ဆူခူမီသို့ ပို့လွှတ်ခရေ။ ဘောရစ် ယဲ့လ်ဆင်နန့် ထိပ်တန်းစစ်ဘက်အရာဟိတိကလည်း မော်စကိုမြို့၊ ကရင်မလင်တွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ အခြီအနေကို ဆွေးနွေးခကတ်ရေ။ ရုရှားကာကွယ်ရီးဝန်ကြီး ပါဗယ်ဂရာချက်က ပြည်တွင်းစစ် အဆုံးသတ်စေရီးအတွက် ရုရှားတပ်ဖွဲ့တိ စေလွှတ်ပီးမည်ဟု ကမ်းလှမ်းခရာ ယင်းကို ရှီဗာနာဇေက ကန့်ကွက်ခရေ။

ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် ဂုတိုင်တိုက်ပွဲတိ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားလျက်ပင်ဟိရေ။ ဂနိအထိ သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၂,၀၀၀ ကျော်ဟိပြီဟု သိဟိရရေ။ အက်ဘ်ခါဇီယာရေ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတွင် ပါဝင်ရေ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရီးဒေသဖြစ်ရေ။ လူဦးရေ ငါးသိန်းကျော်ခန့် ဟိသည့်အနက် မူဆလင်ဘာသာဝင် အက်ဘ်ခါဇီယန် လူမျိုးစုတိက ကိုးရေင်းခန့် ဟိရေ။&lt;ref&gt;စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၉၄)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


[[Category:နိုင်ငံတိ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိ]]</text>
      <sha1>h4gm50qkl9p4wticwtcqrfd00ej215s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျွန် ဂျိမ်းဩဒူဘွန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2592</id>
    <revision>
      <id>20694</id>
      <parentid>11164</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q182882}}</comment>
      <origin>20694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2174" sha1="d2rhxup8v1s9737ajw1mrii46lbh35c" xml:space="preserve">[[File:John James Audubon 1826.jpg|thumb|150px|ဂျွန် ဂျိမ်း ဩဒူဘွန်]]
ဂျွန် ဂျမ်း ဩဒူဘွန်(John James Audubon) (ဧပြီ ၂၆၊ ၁၇၈၅-ဇန်နဝါရီ ၂၇၊ ၁၈၅၁) ရေ ပြင်သစ်-အမေရိကန် လူမျိုး တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူရေ ငှက်တိအကြောင်း၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် လေ့လာသူနန့် ပန်းချီသမားတစ်ဦး ဖြစ်ရေ။ သူရေ အမေရိကမြောက်ပိုင်းဟိ ငှက်တိအကြောင်းတိကို ပုံတိရီးဆွဲ၊ မှတ်သားဖော်ပြထားခရေ။ သူအား ပြင်သစ်ကိုလိုနီပိုင် စိန့်ဒိုမန်ဂွေ့(ဂု-ဟိုင်တီ) တွင် မွေးဖွားခပြီး ငယ်စဉ်အချိန်တိအား ပြင်သစ်တွင် ကုန်ဆုံးခရေ။ ထို့ပြင် သူရေ အမေရိကကို ချစ်မြတ်နိုးပနာ၎င်းအတွက် ကြီးမားရေ အလုပ်ကို လုပ်ခပြီး ဂနိခေတ်အမေရိကန် လူမျိုးတိအတွက် ပြသပီးခရေ။ 
သူဧ့ နာမည်ရင်မှား ဂျင်း ရောဘင် ဖြစ်ရေ။ ယကေလည်း ၁၈၀၃ ခုနှစ်၊ အမေရိကန်သို့ မှတ်ပုံတင်ရန်အတွက် သင်္ဘောပျဉ်ခင်းနီစဉ်၊ ၎င်းဧ့အသက် ၁၈နှစ်ကျော်ပြီးနောက်တွင် သူ့နာမည်အား ပြောင်းလဲ့ခရေ။ 

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{Lifetime|၁၇၈၅|၁၈၅၁}}
[[Category:နိုင်ငံတကာ မှတ်တမ်းရီးသားသူတိ]]</text>
      <sha1>d2rhxup8v1s9737ajw1mrii46lbh35c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျွန် ဝက်စလီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2593</id>
    <revision>
      <id>20695</id>
      <parentid>11168</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q213393}}</comment>
      <origin>20695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8109" sha1="7yheu5urx4gksph8e4j4akly2njumcu" xml:space="preserve">[[File:John Wesley by George Romney.jpg|thumb|John Wesley by George Romney]]
==ဝက်စလီ, ဂျွန်(ခရစ် ၁၇ဝ၃-၁၇၉၁)==
'''ဂျွန် ဝက်စလီ''' (John Wesley) ရေ မက်သဒစ်ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းကို တည်ထောင်ခသူဖြစ်ရေ။ ၁၈ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၌ အင်္ဂလန်သာသနာဂိုဏ်း သင်းထောက်ဆရာ ဂျွန်ဝက်စလီနန့် သူဧ့ညီ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ချားဝက်စလီရို့ 
ခေါင်းဆောင်ရေ လူငယ်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု 
ပေါ်ပေါက်ခရေ။ ထိုအဖွဲ့ဝင်ရို့ရေ ဘုရားဝတ်ပြု ကိုးကွယ်မှု၌လည်းကောင်း၊ အနေအထိုင်၌လည်းကောင်း အလွန်စည်းကမ်းစနစ်ကြီးကတ်ရေ။ 
အခြားကျောင်းသူ ကျောင်းသားရို့က ထိုအဖွဲ့ကို ''ဟိုးလီးကလပ်'' ဟုလည်းကောင်း၊ အဖွဲ့ဝင်တိကို ''မက်သဒစ်'' ဟုလည်းကောင်း သရော်သည့်အနိန်နန့် ခေါ်ကတ်ရေ။ ယင့်ချင့်ပိုင်အားဖြင့် မက်သဒစ်ခရစ်ယန်ဂိုဏ်းဟူပနာ
ပေါ်ထွက်လာလီရေ။ 

ဂျွန် ဝက်စလီရေ ၁၇ဝ၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နိတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လင်ကွန်းရှိုင်းယာနယ်၊ အက်ပဝပ်မြို့၌ဖွားမြင်ရေ။ ဖခင် ဆယ်မျူယယ် ဝက်စလီရေ သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်ပနာဂျွန်ရေ သားသမီး ၁၉ ယောက် အနက် ၁၅ ယောက်မြောက်သားဖြစ်ရေ။ ၁၇၂၄ ခုနှစ်တွင် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ဖခင်ဧ့ သင်းထောက်ဆရာအဖြစ် သာသနာဝန်ထမ်းအလုပ်၌ ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်ရေ။ ၁၇၃၅ ခုနှစ်တွင် ဂျွန်နန့်ချား ဝက်စလီ ညီနောင်နှစ်ဦးရို့ရေ သာသနာပြုရန် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်သို့ ထွက်ခွာခကတ်ရေ။ ဂျွန်ရေ သင်္ဘောပေါ်တွင် မိုရားဗီးယားပြည်က ခရစ်ယာန်ခရီးရေရို့ဧ့ တည်ကြည်ရေ ယုံကြည်မှုကို အားကျမိခရေ။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ သာသနာပြု ခြင်းရေ မအောင်မြင်လှရေကြောင့် ၁၇၃၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီးကေ မိုရာဗီးယားအမျိုးသားရို့ဧ့ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုကို လေ့လာရေ။ ယပြီးကေနောက် ၁၇၃၈ ခုနှစ်၊ 
မေလ ၂၄ ရက်နိညဉ့်တွင် မိုရားဗီးယား အမျိုးသားရို့ဧ့ အစည်းအဝီးရေတစ်ခုသို့ တက်ရောက်နီစဉ် မိမိဧ့ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုအသစ်ကို ဟောပြောရန်ဆုံးဖြတ်ခရေ။ ယင့်ခါမှစပနာဂျွန်ဝက်စလီရေ မိမိဧ့ ယုံကြည်ချက်ကို လှည့်လည်ဟော ပြောခလီရေ။

အင်္ဂလန် သာသနာဂိုဏ်းက ဘုန်းတော်ကြီးတိရေ ဂျွန် ဝက်စလီဧ့ အယူအဆကို လက်မခံနိုင်ကြအနိန်နန့် မိမိရို့နန့်ဆိုင်ရာ ဘုရား ဟိခိုးကျောင်းတိ၌ တရားဟောပြောခွင့် မပြုချေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ဝက်စလီရေ လဟာပြင်ဟောပြောပွဲတိကို စီစဉ်ပနာလူထုအား 
ဟောပြောရရေ။ တစ်နှစ် အတွင်း မိုင်ပေါင်း ၅ဝဝဝ ခန့်မျှ ခရီးပေါက်အောင် လှည့်လည်ပနာတရားဟောရေ။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ တစ်နီရာမှ တစ်နီရာသို့ မြင်းစီးလားလာလေ့ ဟိရေ။ ဝက်စလီဧ့ဝါဒကို နှစ်သက်လက်ခံသူရို့ရေလည်း အတိုက်အခံ ပြုခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း အကြားမှာပင် တိုးပွားတိပြားလာရေ။ ယင့်ခါ နောက်လိုက်တိပါဝင်ရေ အဖွဲ့အစည်းရို့ကို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းပီးရေ။ အယူဝါဒနန့်ဆိုင်ရေ စာရွက်စာတမ်း 
မြောက်မြားစွာကိုလည်း ပြုစုရီးသားခရေ။ သို့ရာတွင် ဂျွန် ဝက်စလီရေ အင်္ဂလန် သာသနာ ဂိုဏ်းမှခွဲထွက်ပနာသာသနာဂိုဏ်းသစ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ရန် မရည်ရွယ်ခလီ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် သူကွယ်လွန်ပြီးနောက်မှသာ မက်သဒစ် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်း ဟူပနာသီးခြားတည်ထောင်ကတ်ရေ။ မက်သဒစ် ခရစ်ယာန်သာသနာရေ အင်္ဂလန်၊ စကော့တလန်နန့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံရို့တွင် အခြီကျပြီးကေ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ဟိရေ။ ဂျွန်ဝက်စလီရေ ၁၇၉၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နိတွင် ကွယ်လွန်လီရေ။ ချားဝက်စလီ (ခရစ် ၁၇ဝ၇-၁၇၈၈) ရေ အစ်ကို ဂျွန်ဝက်စလီ နန့်အတူ မက်သဒစ်ခရစ်ယာန်သာသနာလုပ်ငန်း၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခသူဖြစ် ရေ။ ဓမ္မသီချင်းပေါင်း ၆,ဝဝဝကျော်မျှ ရီးစပ်ခသူအဖြစ်နန့် ပိုပနာထင်ယှားရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

[[Category:ဘာသာရီး ခေါင်းဆောင်တိ‎]]</text>
      <sha1>7yheu5urx4gksph8e4j4akly2njumcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျွန်ဝစ်ကလစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2599</id>
    <revision>
      <id>20696</id>
      <parentid>11188</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q173893}}</comment>
      <origin>20696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10418" sha1="k2h4gz5bhvrq7qnkvlp4jrly8xllivs" xml:space="preserve">ဝစ်ကလစ်, ဂျွန်(ခရစ် ၁၃၂၈ ခန့် · ၁၃၈၄ )
[[File:Jwycliffejmk.jpg|thumb|ဂျွန်ဝစ်ကလစ်]]
'''ဂျွန်ဝစ်ကလစ်''' (John Wycliffe) ရေ အယူဝါဒနန့်စပ်လျဉ်းပနာခေတ်ပြင်ဆရာအဖြစ်နန့်ကေလည်းကောင်း၊ [[သမ္မာကျမ်းစာ]] တစ်အုပ်လုံးကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုရန် ပထမဦးဆုံးစီစဉ်ခသူ အဖြစ်နန့်ကေလည်းကောင်း ထင်ယှားရေအင်္ဂလိပ် [[ဘုန်းကြီး]] ဖြစ်ရေ။ 
ဗရင်ဂျီဂိုဏ်း သံဃာအဖွဲ့ဝင်ရို့ဧ့ အပြုအမူအချို့ကိုလည်း အပြင်းအထန် ဝေဘန်ကန့်ကွက်ခသူဖြစ်ရေကြောင့် သူ့အား ''ခရစ်ယာန်သာသနာအရီးပုံ ဧ့ မိုးသောက်ကြယ်'' ဟူပနာကင်ပွန်းတပ်ခေါ်လေ့ဟိကတ်ရေ။
ဝစ်ကလစ်ရေ ယော့ရှိုင်ယာနယ်၊ ရစ်ချမွန်မြို့အနီးတွင်မွေးဖွားပနာအောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၊ ဗေးလယားကောလိပ်ကျောင်း၌ 
ပညာဆည်းပူးခရေ။ ၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် 
ထိုကောလိပ်ကျောင်း၌ ကျောင်းအုပ်အဖြစ် 
လုပ်ကိုင်ရေ။ ယပြီးကေနောက် ဝစ်လရှိုင်ယာနယ် ဖီလင်ဂမ်မြို့တွင်လည်းကောင်း၊ လက်စတာရှိုင်ယာနယ် လတ္တဝပ်မြို့တွင်လည်းကောင်း သင်းအုပ် 
ဘုန်းကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခရေ။
ထိုခေတ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းရေ အလွန်တန်ခိုးကြီးဧ့။ မိမိ သဘောအတိုင်း သာသနာဆိုင်ရာအခွန်အကောက်တိကို စည်းကြပ်ကောက်ခံ လိုရေ။ ခရစ်ယာန်သံဃာအဖွဲ့ဆိုင်ရာ ရာထူးတိကိုလည်း မိမိအလိုကျ ခန့်အပ်လိုရေ။ ထို့ပြင် သံဃာအဖွဲ့ဝင်ရို့ရေ အကျင့်သိက္ခာပျက်ပြားလျက် စည်းစိမ်ချမ်းသာကိုခံစားနေကတ်ရေ။ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရီး၌လည်း 
သံဃာရို့ရေ ပါဝင်စွက်ဖက်လွန်းရေဟု ဝစ်ကလစ်ကယူဆရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် သာသနာရီးအာဏာပိုင်ရို့က ပြင်းထန်စွာဝေဘန်ခလီရေ။ 
တိုင်းပြည်၌ဩဇာဟိရေ လန်ကတ်စကာမြို့စား ဂျွန်အော့ဂေါင့်နန့် အခြားသူ ကောင်းမျိုးရို့က ဝစ်ကလစ်ဧ့အယူအဆကို ထောက်ခံကတ်ရေ။
၁၃၇၄ ခုနှစ်တင် တတိယအက်ဒွပ်ဘုရင်ရေ သာသနာရီး အာဏာပိုင်ရို့ဧ့ အခွင့်အရီးနန့်စပ်လျဉ်းပနာအင်္ဂလိပ်အစိုးရနန့် အငြင်းပွားသည့်ကိစ္စကို ပုပ်ရဟန်းမင်းဧ့ကိုယ်စားလှယ်ရို့နန့် 
တွေ့ဆုံဖြေသျှင်းရန် ဝစ်ကလစ်အား ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ ဗရုဂျမြို့သို့စေလွှတ်ခရေ။ 
သို့ရာတွင် ထို ဆွေးနွေးပွဲမှာမအောင်မြင်ချေ။ ဝစ်ကလစ်က လူတိုင်း ဘုရားသခင်နန့် တိုက် 
ရိုက်ဆက်ဆံရဖို့ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 
သမ္မာကျမ်းစာ၌ပါဟိရေ တရားတော်အားဖြင့်သာ လူရို့သောကယ်တင်ခြင်းကို 
ရနိုင်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း 
ဟောပြောလီရေ။ အယူဝါဒရီးနန့် 
နိုင်ငံရီးကိုခွဲခြားထားသင့်ရေ ဟူပနာ
လည်းယူဆရေ။ ထိုကဲ့သို့ သာသနာရီးအာဏာပိုင်ရို့ဧ့ ဝါဒနန့်ဆန့်ကျင်ပနာဟောပြောရေကြောင့် ၁၃၇၇ ခုနှစ်တွင်၁၁ ဆက်မြောက် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဂရက်ဂရီက ဝစ်ကလစ်အား သာသနာဖျက်အဖြစ် ရှုတ်ချပြီးကေ ဖမ်း 
ဆီးပနာအချုပ်ချထားရန် အင်္ဂလိပ်အစိုးရထံတောင်းဆိုခရေ။ သို့ရာတွင် အစိုးရက ထိုတောင်းဆိုချက်ကို မလိုက်လျောခလီ။
၁၃၈၁ ခုနှစ်တွင် တောင်သူလယ်သမားအရီးပုံ ပေါ်ပေါက်လာရာ ဝစ်ကလစ်ရေ မိမိဧ့ အယူဝါဒဆိုင်ရာယုံကြည်ချက်ရို့ကို သာမန်လူတန်းစားရို့ လက်ခံလာအောင် ဆောင်ရွက်ရဖို့ဟူပနာသဘောပေါက်လီရေ။ 
ယင်းချင့်ကြောင့် လူတိုင်း သမ္မာကျမ်းစာကိုဖတ်ရွတ်လေ့လာနိုင်စီရန် အင်္ဂလိပ် ဘာသာသို့ပြန်ဆိုခြင်းကို ၁၃၈၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောင်ရွက်ရေ။ ဝစ်ကလစ်ကိုယ်တိုင် သမ္မာကျမ်းကို မည်ရွေ့မည်မျှအထိ ဘာသာပြန်ခရေဟူပနာကား အသေအချာမသိရချေ။ 
ဓမ္မသစ်ကျမ်းနန့် ဓမ္မဟောင်းကျမ်း တစ်စိတ် 
တစ်ပိုင်းကို ဘာသာပြန်ခရေဖြစ်တန်ရာဧ့။ 
ကျန်အပိုင်းတိကိုမူ သူဧ့ နောက်လိုက် တပည့်ရို့ကပြန်ဆိုကတ်ရေ။ ၁၃၈၈ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဝစ်ကလစ် ဦးစီးပနာပြန်ဆိုခရေ သမ္မာကျမ်းကိုပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခရေ။ 
ထိုသမ္မာကျမ်းရေ လူရို့အတွက် အယူဝါဒရီး၌ အကျိုးပွားစေရုံမျှမက အင်္ဂလိပ်စကား 
ပြေအရီးအသား၌လည်း စံထားထိုက်ရေ 
ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်လာလီရေ။
ဝစ်ကလစ်ရေ သမ္မာကျမ်း၌ ခရစ်တော်ဧ့တရားကို ဟောပြောရန် တပည့်တိကို အရပ်ရပ်သို့စေလွှတ်ရေ။ ထိုတပည့်ရို့ရေ အဆင်းရဲ အပင်ပန်းခံကာ တရားတော်ကို ခြီလျင် လှည့်လည်ဟောပြောကြအနိန်နန့် 
ယင်းရို့ကို လောလဒ်(ဝါ)ခင်ကြီးမွဲတိဟုခေါ်ကတ်ရေ။ ၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက လောလဒ်ရို့ရေ ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ခြင်းကိုခံခကြရဧ့။ အချို့ရို့မှာ မီးရှို့ သတ်ခြင်းကိုပင်ခံခရဧ့။ သို့ရာတွင် လောလဒ်ရို့ရေ 
ခရစ်ယာန်သာသနာ အရီးတော်ပုံဖြစ်ပွားရေအထိ အင်အားကောင်းမြဲကောင်းလျက်ဟိလီရေ။ ဝစ်ကလစ်ဧ့ ဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် ခရစ်ယာန် သံဃာအဖွဲ့တွင် ထင်ယှားရေပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတိ မဖြစ်ပေါ်ခကေလည်း 
နောင်တွင် ဗိုဟီးမီးယားပြည်က ဂျွန်ဟပ်စ၊ ဂျာမနီပြည်က မာတင်လူသာကဲ့သို့ရေ ခေတ်ပြင်ဆရာရို့အတွက်လမ်းစဖော်ပီးရာရောက်လီရေ။ ဂျွန်ဝစ်ကလစ်ရေ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နိတွင် 
လတ္တာဝပ်မြို့၌ လေဖြတ်သည့်ရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်လီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
[[Category:ဘာသာရီး ခေါင်းဆောင်တိ‎]]</text>
      <sha1>k2h4gz5bhvrq7qnkvlp4jrly8xllivs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျွန်ဟပ်စ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2600</id>
    <revision>
      <id>20697</id>
      <parentid>11192</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q43977}}</comment>
      <origin>20697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19272" sha1="mf5y27q232vat5gtdhdz78m7gzxypgo" xml:space="preserve">[[File:Jan hus 1.jpg|thumb|Jan hus 1]]
သာသနာပြုပြင် ရီး ခေါင်းဆောင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ရေ ဂျွန်ဟပ်စ (Jan Hus) ရေ ၁၃၆၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ပိုဟီးမီးယားပြည်နယ်၌ မွေးဖွားလီရေ။ 

သာမန်ဆင်းရဲသား မျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာသူ ဖြစ်ကေလည်း ပင်ကိုဉာဏ် ထက်သန်သူဖြစ်ပနာပရာဟ မြို့တော်ဟိ တက္ကသိုလ်တွင် ပညာ သင်ကြားနိုင်ခလီရေ။ 
တက္ကသိုလ်၌လည်း စာပေတွင် သူမတူအောင် ထူးချွန်ခဧ့။
စာပေ သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးသည့်နောက် အဆိုပါ ပရာဟတက္ကသိုလ်တွင်ပင် ဖီလိုဆိုဖီကဗေဒ ပညာရပ် ဆိုင်ရာ 
ကထိကအဖြစ် စာပေပို့ချခလီရေ။ ထိုနောက် ၁၄ဝ၁ ခုနှစ်တွင် သာသာနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ခပြီးကေ ထိုဖီလိုဆိုဖီကဗေဒ ဌာနဧ့ အကြီးအမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တက္ကသိုလ်အတွက် 
တရားဟောဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခရလေ ရေ။ ယင့်ချိန်ခါ တက္ကသိုလ်ကြီးတစ်ခုလုံးကို ဂျာမန် 
လူမျိုးရို့က ကြီးစိုးခြယ်လယ်နေအနိန်နန့် စိတ်ဓာတ်တက်ကြွနေသည့် ဗိုဟီးမီးယန်း အမျိုးသားတိအား သူကိုယ်တိုင် 
ခေါင်းဆောင်ရေ ဂျာမန်ရို့ဧ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးခြင်းမှ ကာကွယ် ပီးခဧ့။ ယင့်ချင့်ကြောင့် ပရာဟ တက္ကသိုလ်၌ မတွင်ကျယ်နိုင်ကြတော့ရေ ဂျာမန်ရို့ရေ လိုက်ပဆစ်မြို့၌ တက္ကသိုလ်တစ်ခုကို ခွဲပနာတည်ထောင်ကြလီရေ။

ဂျွန်ဟပ်စရေ ခရစ်ယာန် သာသနာအရီးကို နက်နက်နဲနဲ တွေးတော ကြံဆခသူ ဖြစ်လီရေ။ ပရာဟ တက္ကသိုလ်တွင် ဖီလိုဆိုဖီကဗေဒ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကြီးအမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက် 
နီစဉ် ဗိုဟီးမီးယန်းလူထုအား ခရစ်ယန်တရားကို အချက်ကျကျ ဟောပြောခဧ့။ ယင့်ချိန်ခါ ဥရောပတစ်တိုက်လုံး၌ လက်တင် ဘာသာဖြင့် ရီးသားထားရေ ကျမ်းစာအုပ်တိရာ 
ဟိကေလည်း ဂျွန်ဟပ်စရေ ဗိုဟီးမီးယန်း လူထုအား တရား ဟောပြောရာတွင် နားလည်လွယ်စီရန် တိုင်းရင်းဘာသာစကားဖြင့်သာ ဟောပြောခရေ။

ဂျွန်ဟပ်စဧ့ ဟောကြားချက်တိမှာ လက်ဟိခရစ်ယာန် သာသနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ဧ့ အပြစ်အနာအဆာတိကို ဖော်ပြရေ သာသနာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရီး တရားတိ ဖြစ်လီရေ။ 
၁၃၈၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လားရေ သာသနာပြုပြင်ရီး သမား အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဂျွန်ဝစ်ကလစ်ဧ့ ယူဆချက်တိကိုလည်း ဂျွန်ဟပ်စရေ အထူးပင် နှစ်သက်ယုံကြည်ခလီရေ။ 
ထိုမျှမကသေး သူရေ ဝစ်ကလစ်ပြုစုခရေ ကျမ်းတိကို ဗိုဟီးမီးယန်း ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုပြီးကေ ထိုဘာသာပြန်ကျမ်း တိကို ဗိုဟီးမီးယန်း ပြည်နယ်တွင် အနှံ့အပြား ထုတ်ဝေခလေ 
ရေ။ ( ဝစ်ကလစ်။)

ဗိုဟီးမီးယန်း ပြည်သူပြည်သားရို့ရေ ဂျွန်ဟပ်စဧ့ ဟောပြောချက်တိကို အထူးပင် နှစ်သက်ကြကေလည်း သာသနာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရီးကိုမူ လက်ခံရန် အဆင်သင့် မဟိကြသေး 
သည့်အပြင် သာသနာ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့နန့် ရောမပုပ်ရဟန်းမင်းရို့ဧ့ ဘုန်းတန်ခိုးမှာလည်း ကြီးမားလျက် ဟိနေပြန်အနိန်နန့် 
ဂျွန်ဟပ်စရေ မကြာမီပင် ဒုက္ခနန့် ရင်ဆိုင်တိုးရလီရေ။
ဂျွန်ဟပ်စဧ့ ဟောပြောချက်တိကို ရောမပုပ်ရဟန်မင်း ကြားရေအခါ ဝစ်ကလစ် ရီးသားထားရေ စာအုပ်စာတမ်းတိကို မီးရှို့ ဖျက်ဆီးပစ်ရဖို့ဟု အမိန့်ထုတ်လီရေ။ 
သို့ရာတွင် ဂျွန်ဟပ်စရေ ထိုအမိန့်ကို မနာခံအနိန်နန့် မိစ္ဆဒိဋ္ဌိဟု စွပ်စွဲခံရသည့်ပြင် တရားဟောပြောခြင်း မပြုရဟု ထားမြစ် ပိတ်ပင်ခြင်းလည်း ခံရလီရေ။

မိမိမှန်ရေဟု ထင်ရေ ကိစ္စအတွက် အသက်ပင် စွန့်ရဲသူဖြစ်ရေ ဂျွန်ဟပ်စမှာကား ပုပ်ရဟန်းမင်းဧ့ အမိန့်ကို တဖဲ့ချေမျှ ဂရုမထားချေ။ သူဧ့နောက်တွင် ဗိုဟီးမီးယန်း 
လူထုကြီးဟိရေကြောင့်လည်း ယင့်ချင့်ပိုင် ဂရုမထားပဲ နေနိုင်ခြင်း ဖြစ်လီရေ။ ထိုမျှသာမက သူဧ့ဟောပြောချက်တိကို ဗိုဟီးမီးယား တစ်ပြည်လုံးနန့် ဘုရင်ကပါ ထောက်ခံပနာပရာဟ 
တက္ကသိုလ်ကြီးကလည်း သူဧ့ဟောပြောချက်တိကို လေးစားလျက် ဟိအနိန်နန့် ပုပ်ရဟန်းမင်းဧ့ မတရားအမိန့်ကို ရဲဝံ့စွာ ဖီဆန်လိုက်ခြင်း ဖြစ်လီရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် နေ့စဉ်နန့် 
အမျှ သူဧ့ ယုံကြည်ချက်တိကို မရပ်မနား ဟောပြောခလီရေ။ ပုပ်ရဟန်းမင်းရေလည်း သူ့အား အာဏာဖီဆန်လျက် 
တန်ခိုးကြီးမားစပြုလာရေ ဂျွန်ဟပ်စအား ချိုးနှိမ် ဖျက်ဆီးပစ်ရန် အတိအလင်း ကြိုးစားလေတော့ရေ။ သို့ဖြစ်ပနာ၁၄၁ဝ 
ပြည့်နှစ်တွင် ဂျွန်ဟစ်စနန့် သူဧ့ နောက်လိုက်တိရေ သပိတ်မှောက် ကံပြုခြင်း ခံရလီရေ။ ယကေလည်းလည်း ဆက်လက်ပနာပြောဟောမြဲ ပြောဟောနေခရာ သူနီထိုင်ရာ 
ပရာဟမြို့တွင် ဘုရားဝတ်ပြု စည်းဝီးရေပွဲတိ မလုပ်ရဟု ပုပ်ရဟန်းမင်းက ပညတ်ချက် ထုတ်ပြန်ခလီရေ။ ယင့်ခါ ဗိုဟီးမီးယားပြည့်သျှင် ဘုရင်က မြို့သူမြို့သားရို့ဧ့ အကျိုးကို 
မြှော်ကိုးပနာပရာဟမြို့မှ ခေတ္တရှောင်နေပြီးကေ အေးအေး ဆီးဆီးသာ နီထိုင်ပါရန် တောင်းပန်အနိန်နန့် ဂျွန်ဟပ်စရေ နှစ်နှစ်မျှ တရားမဟောပဲ ကျမ်းတိ ပြုစုရီးသား၍သာ 
နီထိုင် ခလီရေ။

သို့ရာတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းနန့် သာသနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ရို့ကမူ ဂျွန်ဟစ်စအား မည်သည့်နည်းနန့်မျှ ခွင့်မလွှတ်လိုကြပဲ ထိရောက်စွာ အရီးယူ အပြစ်ပီးရန် အချက်ကောင်းကိုသာ 
ရှာခကြလေရာ ၁၄၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နယ်စပ်ဟိ ကွန်စတင့်မြို့၌ ကျင်းပမည်ဖြစ်ရေ သာသနာရီး အစည်းအဝီးရေကြီးသို့ လာရောက် ဖြေသျှင်းရန် ဂျွန်ဟပ်စအား ဆင့်ခေါ် 
လီရေ။ ယင့်ချိန်ခါ သာသနာစောင့် ရောမဧကရာဇ် ဆစ်ဂျစ်စမန်းကလည်း ဂျွန်ဟပ်စဧ့ အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ပီးမည့်အပြင် အစည်းအဝီးရေပြီးကေ ဗိုဟီးမီး ယားပြည်သို့ 
ကောင်းမွန်စွာ ပြန့်ပိုပါမည်ဟု ကတိပြုလီရေ။

ဂျွန်ဟပ်စရေ သူဧ့ယုံကြည်ချက် ယူဆချက်တိကို သေချာစွာ သျှင်းလင်းပြလိုရေကြောင့်တစ်ကြောင်း ရောမဧကရာဇ်ဧ့ ကတိကို ယုံကြည်ရေကြောင့်တစ်ကြောင်း 
နောက်ပါ ၃ဝ နန့်အတူ ကွန်စတင့်မြို့သို့ လာခလီရေ။ သူ့အား ကြည်ညိုလေးစားသူ လူအများရေ သူလားရာ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် မျက်ရည်စက်လက်ဖြင့် နှုတ်ခွန်းဆက်ယင်း ကျန်ရစ်ခကြလီရေ။

အမှန်အားဖြင့်ဆိုကေ ဧကရာဇ် ဆစ်ဂျစ်စမန်းဧ့ ကတိမှာ ဂျွန်ဟပ်စအား ကွန်စတင့်သို့ လာရောက်စီရန် သွေးဆောင် ဖြားယောင်းချက်မျှသာ ဖြစ်ဧ့။ ဇာကြောင့်ဆိုကေ 
ကွန်စတင့်မြို့သို့ ဆိုက်ရောက်ပနာမကြာမီပင် ဂျွန်ဟစ်စအား ဖမ်းဆီးပနာအကျဉ်းချထားရေကြောင့်ပင်တည်း။ ပုပ်ရဟန်းမင်းဧ့ ဘက်တော်သားတိရေ ဂျွန်ဟစ်စအား သံခြီကျဉ်း ခတ်ကာ တိုက်ပိတ်ပနာလှောင်ထားပြီးကေ အမျိုးမျိုး ညှဉ်းပမ်း နှိပ်စက်ကာ သူဧ့ဟောပြောချက်တိ လုံးဝ မှားယွင်းကြောင်းကို ဝန်ခံစေလီရေ။ မည်မျှပင် ဆိုးရွားရေ နှိပ်စက်ညှဉ်းပမ်းခြင်းကို ခံစားရစေကာမူ ဂျွန်ဟပ်စရေ သူဧ့ ပြောဟော 
ချက်တိ မှားယွင်းရေဟု ဝန်မခံသည့်အပြင် တရားနည်းလမ်း ကျရေဟူ၍သာ အတိအလင်း ပြောဆိုခလီရေ။

နောက်ဆုံးတွင် ဂျွန်ဟစ်စအား ထောင်မှထုတ်ပနာတရားသူကြီးတိရှေ့တွင် စစ်ဆီးလီရေ။ ဂျွန်ဟပ်စရေ သူဧ့ သန့်သျှင်းရေ ယုံကြည်ချက်တိကို လူသိသျှင်ကြား ပြောဆိုရဖို့ ဖြစ်အနိန်နန့် သူ့ခံစားရရေ ညှဉ်းပမ်းနှိပ်စက်မှုတိဧ့ ဒဏ်ချက်တိကိုပင် ခေတ္တမေ့လျော့ထားကာ လုံးစေ့ပါဌ်စေ့ စိတ်အားထက်သန်စွာ ပြောပြလီရေ။ သူ့အား စစ်ဆီးသည့်အချိန်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းက ဂျွန်ဝစ်ကလစ်ဧ့ စာအုပ်စာတမ်းတိကို အတိအလင်း ရှုတ်ချပြစ်တင်ထားပြီး ဖြစ်အနိန်နန့် ဂျွန်ဝစ် ကလစ်ဧ့ယူဆချက်တိကို ဂျွန်ဟပ်စက စိတ်အားထက်သန်စွာ 
ကာကွယ်နေပနာအကြောင်းမထူးတော့ချေ။ ထိုအကြောင်းကို ဂျွန်ဟပ်စကိုယ်တိုင် သိကေလည်း မည်သို့မျှ သဘောမထားပဲ 
သူဧ့ ယုံကြည်ချက်တိကို စစ်ဆီးရေ တရားသူကြီးတိအား အတိအလင်း သျှင်းလင်းပြလေဧ့။

သို့ရာတွင် တရားသူကြီးတိကိုယ်တိုင်ကလည်း ဂျွန်ဟပ်စဧ့အမှုကို အမှန်အတိုင်း စစ်ဆီးနေရန် မလိုပဲ သေဒဏ် ပီးရန်ကိုသာ ကြိုတင်စဉ်းစား ဆုံးဖြတ်ပြီးဖြစ်အနိန်နန့် ဂျွန်ဟပ်စဧ့ 
သျှင်းလင်းချက်တိကို အော်ဟစ်လှောင်ပြောင်ပနာနှောင့်ယှက်ကြလေဧ့။ ထောင်တွင်း၌ ညှဉ်းပမ်းနှိပ်စက်ခြင်း ခံခရရေ ဒဏ်ချက်တိရေ တဖြည်းဖြည်း နာကျင်လာသည့်အပြင် သူဧ့ ဖြေသျှင်းချက်တိမှာ သဲထဲရေသွန်သကဲ့သို့သာဖြစ်ကြောင်းသိလာရေ ဂျွန်ဟပ်စရေ ဆက်လက် မသျှင်းလင်းတော့ပဲ ဘုရားကိုသာ အာရုံပြုလျက် ဆိတ်ဆိတ်နေလေတော့ရေ။ 
စီရင်ချက်ကို ကြိုတင်စဉ်းစားထားပြီးဖြစ်ရေ တရားသူကြီးတိရေ ဂျွန်ဟပ်စအား သာသနာဖျက်ဆီးမှု ထင်ယှားရေဟု သေဒဏ်ပီး စီရင်လိုက်ကြလီရေ။
၁၄၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နိတွင် ဂျွန်ဟပ်စအား လူအတိရှေ့၌ အသျှင်လတ်လတ် မီးရှို့သတ်လီရေ။ ဘုရားကိုသာ အာရုံပြုလျက်ဟိရေ ဂျွန်ဟပ်စရေ မီးတောက် 
မီးလျှံတိ တက်လာပနာသူ့အား ဝါးမြိုလိုက်သည့်အထိ မတုန်မလှုပ်ပဲ တည်ငြိမ်စွာပင် အသေခံလိုက်လီရေ။ သူဧ့ ပြာတိကို ရိုင်းမြစ်အတွင်း ပစ်ချမျှောပစ်လိုက်လီရေ။
ဂျွန်ဟပ်စအား မတရားသက်သက် သတ်ဖြတ်ကြောင်းကို ကြားရေနန့် တစ်ပြိုင်နက် ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်ဟိ ဂျွန်ဟပ်စအား ချစ်ခင်ကြည်ညိုသူ အပေါင်းရို့ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ကာ 
လက်နက်စွဲကိုင်ပနာရောမဧကရာဇ် ဆစ်ဂျစ်စမန်းအား တော်လှန် ပုန်ကန်ခကြလီရေ။ 

ဂုအခါ ဂျွန်ဟပ်စကို အမျိုးသားသူရဲကောင်းတစ်ဦးဟု အသိအမှတ်ပြုကာ သူဧ့ ရုပ်တုတစ်ခုကို ပရာဟမြို့တွင် စိုက်ထူထားကြလီရေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
 
[[Category:ဘာသာရီး ခေါင်းဆောင်တိ‎]]
{{Lifetime|၁၃၆၉|၁၄၁၅}}</text>
      <sha1>mf5y27q232vat5gtdhdz78m7gzxypgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>င/စေချင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2606</id>
    <revision>
      <id>20961</id>
      <parentid>14623</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827134}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5360" sha1="dqqskmql67v75c0n2rw3xtpg5exf2di" xml:space="preserve">==င/စေချင်း==
(၁) ကိုးရာကိုးဆယ် ကိုးခုဝယ်ပင်၊ ၄ တွင်စရေ၊ ညစေတုန်းခွ၊ ပြည်မမတ်ကျွန်၊ ဟန်ပန်ကောင်းစွ၊ ကျွန်ရည် ကောင်းသည် ပါရဲးဘ။

(၂) ဟုတ်တည့် လင်ချာ၊ လင်နွဲ့နှောင်း၊ လင်ကောင်းဆိုသည်၊ ကောင်းလတ်မည်၊ င စည်ယူသူ၊ နှာရောင်ဖြူကို၊ မောင်ဖြူကျုံး၍၊ မရတကား ပါရဲးဘ။

(၃) ငစည်ဣပေါက်၊ ငါရကောသိမှာ ရှိလေသည်လည်း ပါရဲးဘ။

(၄) ကျေးကတုပ်ပင်ရင်း၊ င စည်းတွင်၊ နင်းလေမောင်မင်း၊ တစ်ယောက်ချင်းနှင့် မိမောင်ကြီး။ နင်ရိုးရိုးမှာ၊ တူရွှင်း ငှားချေ။ တူရွင်းမရ၊ ရန်တင်းရှာ၊ ခရာစိုးမည် အိုမိန်းမ၊ နင့်မိမောင်ကြီး။ နင့်ဦးရီးမှာ အိုးပျည်ငှားချေ။ 
အိုပျည် မရ၊ ရန်တင်ရှာမရာခိုးမည် အိုမိန်းမ၊ စည်ယူယူနာရောင်ဖြူကို၊ မောင်ဖြူကျုံး၍မရတကား ပါရဲဘ။

(၅) သားပါရဲကို၊ ကျောင်းမှာမထား၊ အိမ်မှာထား၍၊ ရှင်များပြုမည် ကြံပါသည်။ အခေါင်းကိုင်လည်၊ အခေါင်းမရ ရှမ်းရမ်းတကား၊ ပါရဲးဘ။

(၆) အမြီးကိုင်လည် အမြီးမရ၊ ရမ်းရမ်းတကား ပါရဲးဘ။

(၇) လမူနီတောင်ရိုး၊ ယာပုံးဆိုးမှာ၊ဣပေါက်တစ်ခုရှိလေသည်လည်း ပါရဲးဘ။

(၈) ဟုတ်သည်လင်ချာ၊ လင်နွဲ့ နှောင်း၊ လင်ကောင်းဆိုသည်။ ကောင်းလတ်မည် ၊ ငစည်ယူယူ၊ နှောယောင်ပြု ကို၊ မောင်ဖြူ ကျုံး၍ မရတကား ပါရဲးဘ။

(၉) ဘိ၊ ဘိုး၊ နန်းသုံး၊ လမန်တုန်းတွင်၊ အခင်းသုံးဆယ်၊ ပြလတ်မည်လည်း ပါရဲးဘ။

(၁ဝ) အင်းဝပုဂံ၊ နိုင်ငံဒေသ၊ ပြည်သုံးခွတွင်း၊ ဣပေါက်တစ်ခုရှလေသည်လည်း ပါရဲးဘ။

(၁၁) ဟုတ်သည့်လင်ချာ၊ လင်နွဲ့ နှောင်း၊ လင်တောင်းဆိုသည်၊ ကောင်းလတ်မည် ငစည်ယူယူ၊ နှာယောင်ဖြူကု၊ မောင်ဖြူကျုံး၍ မရတကား ပါရဲးဘ။

(၁၄) ကုလားတန်အဖျား၊ ကူလက်နားတွင်၊ ဣပေါက်တစ်ခု ရှိလေသည်လည်း ပါရဲးဘ။

(၁၅) အနောက်မှာလည်း ပစရာအကြား၊ အူချာများတွင် ဣပေါက်တစ်ခု ရှိလေသည်လည်း ပါရဲးဘ။

(၁၆) ဟင်းမစားသမီး၊ ဟန်လုံးကြီးနှင့် နားဋောင်းဝတ်ကာ၊ က၍လာသည်၊ ဝါးလည်းတစ်ချက်၊ လမန်တောတွင် ပြောလိုက်လျက် ဟတ်သည့်လင်ချာ၊ လင်နွဲ့နှောင်း၊ လင်ကောင်းဆိုသည်၊ ကောင်းလတ်မည်၊ ငစည်ယူယူ၊ နှာ ယောင်ဖြူကို၊ မောင်ဖြူကျုံး၍ မရတကား ပါရဲးဘ။

(၁၇) ခေါင်းကိုကိုင်လည်း၊ ရမ်းရမ်းတကား၊ အမြီးကိုလည်း ရမ်းရမ်းတကား ပါရဲးဘ။

(၁၈) င စည်သားကို၊ တန်အောင်မစား၊ အလွန်စားလို့ ၊ ကံကောက်ချေးရည် ယိုလတ်မည်လည်း ပါရဲးဘ။

(၁၉) ဟုတ်သည့်လင်ချာ၊ လင်နွဲ့နှောင်း၊ လင်ကောင်းဆိုသည်။ ကောင်းလတ်မည် ငစည်ယူယူ၊ နှာယောင်ဖြူကို၊ မောင်ဖြူကျုံး၍ ရသတည့်လေ ပါရဲးဘ။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရတု]]</text>
      <sha1>dqqskmql67v75c0n2rw3xtpg5exf2di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Six</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2674</id>
    <revision>
      <id>20962</id>
      <parentid>11605</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117826923}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="682" sha1="4z8wln1heouhwfglglgq3vdb3i78meu" xml:space="preserve">== တေးဆို ==
Sarcoma (ဆာကိုးမား)

== တေးရီး ==
Ye Myat Kyaw, Min Min

== ပါဝင်သခြင်းတိ ==
1. “တစ်ဖက်သတ်”

2. “စစ်တွေ” 

3. “ယာ လလီ” 

4. “ဟပ်ပီးဘဒေး”

5. “ပြန်ပါလတ်”

6. “ဇာလောက်နီရဖို့လဲ” 

== အချက်အလက်တိ ==
Vocal - Min Min

Guitars - Zaw Zaw

Drums - Ezra

Bass - Ye Myat Kyaw

Additional Player - Mung Boih

Studio - Mr Rock, KOG

Mixing and Mastering - Thar Nge

== ကိုးကား ==

[[Category:ရခိုင် အဆိုတော်တိ]]</text>
      <sha1>4z8wln1heouhwfglglgq3vdb3i78meu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကကြိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2706</id>
    <revision>
      <id>20963</id>
      <parentid>11775</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117826938}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1446" sha1="iaoggcrxzr959d9pgvaeselaqduzfn8" xml:space="preserve">== တေးဆို ==

* [[ရဲလင်းအောင်]]
* [[ဘိုဘို]]
* [[မင်းညီ]]

== တေးရီး ==

== ပါဝင်သခြင်းတိ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|၀၁။
|ရခိုင့်အလှ
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၀၂။
|အချိုမြိန်ဆုံး
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၀၃။
|ရူးချင်ချင်
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၀၄။
|နင်ပြန်လာလတ်ပါ
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၀၅။
|ပြန်ပီးခ
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၀၆။
|အိပ်မရ
|ရဲလင်းအောင် ၊ ဘိုဘို
|-
|၀၇။
|အပျိုကြီးမမ
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၀၈။
|ကျိန်စာသင့်
|ရဲလင်းအောင် ၊ မင်းညီ
|-
|၀၉။
|မင်းသိလား
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၁၀။
|နောက်တခါ
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၁၁။
|အစိမ်းလိုက်ခွဲ
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၁၂။
|မလွမ်းကေ့
|ရဲလင်းအောင်
|-
|၁၂။
|ကကြိုး
|ရဲလင်းအောင်
|}

== အချက်အလက်တိ ==

== ကိုးကား ==
[[Category:ရခိုင်တေးစီးရီးတိ]]</text>
      <sha1>iaoggcrxzr959d9pgvaeselaqduzfn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကင်းပွန်းတပ်နန့် ပုခက်တင်မင်္ဂလာဓလေ့တံထွာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2710</id>
    <revision>
      <id>20964</id>
      <parentid>12578</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117826941}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34747" sha1="i4dip41rkdkqffd340ndvza04rzvq6t" xml:space="preserve">==ကိုယ်ဝန်အတွက်ရှောင်စရာ==

ရခိုင်လူမျိုးတို့တွင် မွေးစအချိန်မှစပနာ မင်္ဂလာမှုပြုလုပ်ရရေ ဓလေ့ထုံးစံတိ ဟိကတ်ရေ။ မိန်းမတိ ကိုယ်ဝန် ဆောင်လျှင် လင် ယောကျ်ားတိရေ အသုဘတို့တွင် အလှူငွေ မထည့်ရချေ။ မသာ လူသေအလောင်း ကောင်နန့် စပ်ဆိုင်ရေ ကိစ္စတိတွင် ဝင်ရောက်ကိုင်တွယ်ခြင်း မပြုလုပ်ရပေ။ တစ်ချို့တွင် ပေါက်တူး၊ဓါးမ၊ သေတ္တာ၊ ဖျာအခင်းတိ မသွင်းရ မဝယ်ရချေ။ အိမ်ရာအသစ် ဆောက်လုပ်ခြင်း အိမ်ရာမြေ ဝယ်ယူခင်း မပြု ရချေ။

==မွေးဖွားစဉ်ဓလေ့==
အချို့ရေ ရခိုင်အမျိုးသားတိရေ မိမိအိမ်တွင် ကလေးမျက်နှာမြင်ဟိလျှင်ပင် ယင်းအိမ်က ချက်ပြုရေ ထ မင်းကို မစားတော့ချေ။ လောကီပညာ လက်ဖွဲ့အင်းအိုင် အသုံးပြုဟိကတ်သူတိမှာ မွေးဖွားအိမ်ကို ရှောင်လေ့ ဟိကတ်ပါရေ။ထိရှပွန်းပဲ့ပနာ ဒဏ်ရာရရေ်လည်းကောင်း၊ အနာပေါက်နီရေ်လည်းကောင်း၊ မွေးဖွားအိမ်သို့ ဝင်မိပါက ကင်းပွန်းသင့်ရေဟု ယူဆကတ်ရေ။ အနာယောင်ယမ်း(ရောင်ယမ်း) လာရေကိုပင် ကင်းပွန်း သင့်ရေဟု ဆိုကတ်ရေ။

မွေးဖွားရာဌာနမှ မထွက်ခွာမီ မွေးခန်းထဲတွင် ဟိနီခိုက်ကို မွေးတွင်း(မွီးတွင်း)ဟု ခေါ်ရေ။ မွေးဖွားပြီးစ သားရေမိခင်တိရေ မီးကင်လေ့ဟိကတ်ရေ။ ယင်းမီးကင်စဉ်ကာလ(ဝါ) မီးကင်ခြင်း မပြတ်ကင်းမီကို စွဲပနာ မီးတွင်းဟုလည်း ခေါ်ရေ။ ကလေးမွေးဖွားရေ အမျိုးသမီးအား မွေးမ(မွီးမ)ဟု ခေါ်တွင်လေ့ဟိရေ။ မွေးဖွားရာဌာနတွင် မွေးမအား အမြဲစောင့်ကတ်ပ်ရရေ။ အစားအစာတိနန့် အသုံးပြုစရာတိပါ သီးခြား ပီး ထားလေရေ။ ဆွေမျိုးတော်စပ်ရေ မိန်းမတိဖြစ်စီ၊ အိမ်နားနီးချင်းစပ်ရေ မိန်းမတိကဖြစ်စီ စောင့် အိပ်ရရေကို မွီးစောင့် (မီးစောင့်)ရေဟု ခေါ်ရေ။ မွေးမေတစ်ဦးတည်း ထားဟိက မွီးရပ်မ(မရပ်မန) ခေါ်မိစ္ဆာကောင်မက နှောင့်ယှက် ခြောက်လှည့်ရေဟူဧ့။ ယင်း့ကေတ်ာင့် အစောင့်အရှောက်တိနန့်သာမက မရပ်မ မနှောက်ယှက်နိုင်စီရန် အကာအကွယ်တိလည်း ပြုထားကတ်သေးရေ။ အကာအကွယ်အတွက် အိမ်လေးထောင့်တွင် ဇူးခက်တိ ချိတ်ဆွဲကတ်ရေ။ သြဇာရွက်တိ စိုက်ထားကတ်ရေ။

==မွေးဖွားပြီးနောက်==

ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် သုံးရက်သို့မဟုတ် ငါးရက်တွင် မွီးထွက်ရရေ။ ၎င်းကို မွီးပစ်ရေဟုလည်း ခေါ် ရေ။ မွီးထွက်မည့် မွီးပစ်မည့်နိ့တွင် တစ်အိမ်လုံးကိုပါ စပါးစိ့တိဖြင့် ကြဲဖြန်းရေ။ ယင်း့ပြင် ဆူးခက် (စ လူခက်)နန့် ရိုက်ကာရိုက်ကာ နာနာဘာဝတိကို နှင်ထုတ်ခြင်းပြုရရေ။ မွေးခန်းတွင်းဟိသမျှ အိပ်ရာအဝတ် အထည်တိကို လျှော်ဖွပ်ရရေ။ အခန်းကိုလည်း စင်ကတ်ယ်အောင် ဆေးကေတ်ာရရေ။ ယင်းနောက် လက် ရေမက ကလေးကို ရေမိုးချိုးပြီး နားထွင်း(နားသ)ရေ။ တချို့မှာ မွေးထွက်ရေ့နိ့တွင် နားမထွင်းသေး ဘဲ နောက်မှ သီးသန့် နားထွင်းမင်္ဂလာ ဟူ၍ ပြုလုပ်ကတ်ရေ။

==ကင်ပွန်းတပ်၊ ကင်ပွန်းကိုင်==

ရှေးက ကင်းပွန်းထွက်ရေနိ့ သို့မဟုတ် နားထွင်းရေနိ့တိတွင် အမည်ပီးလေ့ဟိကတ်ရေ။ ကင်းပွန်း သီးရည် စရေတို့ဖြင့် မွေးစကလေးမကို ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာပြုရေ။ နာမည်ပီးရေကိုပင် ကင်းပွန်းတပ် ရေဟု ခေါ်ဆိုလေရေ။ မွေးထွက်မည့်နိ့ နိ့လယ်တွင် ဖိတ်ထားရေ မိန်းမဧည့်ရေတိကို ကျွေးမွေး ဧည့်ခံရရေ။ ဧည့်ရေတိကလည်း တတ်အားသမျှ လက်ဆောင်ပစ္စည်းဖြစ်စီ၊ ငွေကေတ်းဖြစ်စီ ပီးကတ် ရေ။ ယင်းနောက် ဆုမွန်ကောင်းတိ ပီးကတ်ရေကို &quot;ပသီပီးရေ&quot;ဟု ခေါ်လေရေ။ ကင်းပွန်းအတွက် ဆန်ကောတစ်ချပ်တွင် နနွင်းဆီ၊ ကင်းပွန်းသီးနယ်ပနာ ကျောက်၊ဓါး စရေထည့်လျက် အသင့်စီစဉ်ဟိရေ။ ယင်းကိုလာရောက်ကတ်ရေ ဧည့်မိန်းမတိက အနည်းငယ်စီတို့ပနာ ရေဆေးပစ်ကတ်ရေ။ ဤရေကို &quot;ကင်းပွန်း ကိုင်ရေ&quot;ဟု ခေါ်လေရေ။ ယင်းနောက် ကလေးအား စတိသဘောဖြင့် ခြေကိုကျောက်တွင်တစ်ခါ၊ ဓါးတွင် တစ်ချက် ထိစီပါရေ။ ကျောက်လိုမာကျိုင်းပနာ ဓါးလိုထက်မြက် စီလိုကေတ်ာင်း သဘောထားကတ်ပုံရရေ။

==အချင်းမြှုပ်ရာ (ချက်မြှုပ်မြေ)==

ယင်းပြင် ယောကျ်ားကလေး ဆိုပါက မှန်နန့်ခေါင်းပေါင်းကို လည်းကောင်း၊ မိန်းကလေးဖြစ်က ဘီးနန့်မှန်ကို လည်းကောင်း ပြသေးရေ။ ယင်းနောက် ကင်းပွန်းတပ်ရေနန့် တစ်ချိန်တည်းတွင် နားထွင်းပီးလေ့ ဟိခဲ့ကတ် ရေ။ ယခုအခါ ကင်းပွန်းကိုင်လေ့ မပြုကတ်တော့ဘဲ တပျော်တပါး စား‌ေသာက်

==ပုခက်တင်ပြုစဉ်==

ယင်းနောက် ပုခက်တင်ရသဖြင့် ပုခက်တင် မင်္ဂလာပြုကတ်ရရေ။ ယင်းသို့ ပုခက်တင်ခြင်းကို ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ်အဖြစ်ဖြင့် ပြုလေ့ဟိရေကို ဤသို့ ချီးကျူးရေးစပ် ထားဟိလေရေ။

&quot;ရက္ခမဏ္ဍိုင်၊ ပြည်ရခိုင်လေ၊ ရခိုင်ညွန့်ဖူး၊ ကတ်ယ်ရေက်ရှူးသို့၊ ကွန့်မြူးဂုဏ်ရောင်၊ သေလာတောင်ဆိုင်း၊ ပြိုင်ကရိုင်းတည့်၊ အုံ့မှိုင်းဝီဝီ၊ ကမ်းခြီဒေသ၊ မဏ္ဍလဝယ်၊ ဝံသမျိုးမှန်၊ တန်းခိုးလျှံပနာ၊ စိုးစံပိုင်သ၊ ဆိုစဉ်ကပင်၊ အကတ်င်အိမ်ယာ၊ ဓမ္မတာမှီး၊ သမီးသားသျှေ၊ ထွန်းလတ်တေခါ၊ ရာဇာရာဇ၊ နရိန္ဒက၊ ဒလိဒ္ဓဆုံး၊ တပြုံးရွှင်ရွှင်၊ ပုခက်တင်ကေ၊ မင်္ဂလာခန်း၊ ရီစင်ဖျန်းပနာ ထုံးတမ်းစဉ်လာ၊ ခိုင်အမာလေ၊ ရိုးရာမပျက်&quot;ဟူ၍ ဖြစ်ရေ။

==အဘုသျှေအတွက် ပုခက်တင် ဧချင်းဖွဲ့==

ရှေးရခိုင် မြန်မာမင်းတိတွင် ပုခက်တင် မင်္ဂလာကို ကြီးကျယ်စွာ ကျင်းပခဲ့ကေတ်ာင်း၊ ပုချက်တင် ဧချင်းဖွဲ့တိ က သက်သေခံနီရေ။ မြန်မာမင်းတိလက်ထက် ပုခက်တင်လွှဲရာ၌ သီဆိုရေ ဧချင်းတစ်စောင်ကို လည်း တွေ့ရရေ။ ဧချင်းသက်တမ်းအရ မြန်မာဧချင်း ၁၂စောင်ထက် စောရေ။ ဧချင်းဆိုရေမှာ ဘုရင် မင်းမြတ်ဧ့ သားတော်၊ သမီးတော်၊ မြေးတော်တို့ကို အိပ်ပျော်စီခြင်းငှာ ပုခက်လွှဲကာ သာယာငြိမ့်ညောင်း နာဖွယ်ကောင်းအောင် ဏကာရန်အစ၊ ဧကာရန်ချလျက် စပ်ဆိုထားရေ ကဗျာပင်တည်း။

==အတုမင်းညို(အဒူမင်းညို)==

ရခိုင်တွင် ပုခက်တင်အရွယ် ကလေးငယ်ကို အဘုသျှေဟုခေါ်ရေ။ ယင်းပုခက်တင်အရွယ် အဘုသျှေတို့အား ပုခက်လွှဲရန် စပ်ဆိုရရေ ဧချင်းစပ်ဆိုသူကို &quot;အတု&quot;ဟူရေအမည်ကို ဂုဏ်ပြုတပ်ဆင်ထားသဖြင့် အတု မင်းညို (အဒူမင်းညို)ဟု မည်တွင်လာခဲ့ရခြင်းဖြစ်ရေ။ ဘစောဖြူမင်းဧ့ သမီးတော်(စောရွှေကတ်ာ) မှောက် တော် ဧချင်းကို အမတ်ကြီးစာဆို မင်းညိုက စပ်ဆိုခဲ့ရေ။ ယင်းစာဆိုအမတ်ကြီး မင်းညိုကား ပုခက်တင် ဧချင်းကို စပ်ဆိုသူဖြစ်၍ အတုမင်းညိုဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေရေ။

==ပုခက်တင်မင်္ဂလာပြုပုံတိ==

သမိုင်းသုတေသီ ဆရာကြီး ဦးအောင်သာဦးရေ ဘစောဖြူမင်းဧ့ သမီးတော် ဧချင်း(ရွှေဇာတီမူ)ကို ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်က တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့ရေ။ ယင်းဧခြင်းကို ရခိုင်ရာဇဝင်အသင်း သတင်းစာတွင် ထည့်သွင်း ဖော်ပြ ခဲ့သေးရေ။ ယင်းအသင်းမှာ ခရစ် `၉၂၉-ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရွှေဇာတီဆရာတော် နာယကဖြစ်ခဲ့ ရေ။ ဆရာ ဦးအောင်သာဦး တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေရေ ရွှေဇာတီမူ ဧချင်းစာအုပ် စကားဦး၌ ပုခက်တင် အခမ်းအနား ကိစ္စနန့် ပတ်သက်ပနာ ဤသို့ ရေးသားထားရေကို ဖော်ပြအပ်ပေရေ။

&quot;ပုခက်တင် မင်္ဂလာအခမ်းအနားရေ ရခိုင်ပြည်နယ်၌ အလွန်ရှေးကျရေ ခေတ်ကပင် ဆင်းရဲချမ်းသာ မရွေး လုပ်လေ့လုပ်ထဟိရေ အခမ်းအနား တစ်ရပ်ဖြစ်ပါရေ။ မင်း၊ မှူးမတ်၊ သူဌေး၊ သူကတ်ွယ်၊ ကုန်သွယ်၊ လယ်လုပ်တို့ဧ့ သားသမီးတိကို မွေးဖွားပြီးနောက် မကတ်ာမီ ပုခက်တင်ပနာ ပုခက်လွှဲကာ အိပ်ပျော်လွယ်စိမ့် ရေငှာ သီခြင်းဖြင့် ဖြေဖျော်သိပ်တတ်ရေ အလေ့အထဟိခဲ့ကတ်ပါရေ။ ကလေးကိုစပနာ ပုခက်တင်ရေ အခါ သံဃာတော်အရှင်မြတ်တိကို ပင့်ဖိတ်ပနာ ဆွမ်းပီးပြီးလျှင် မင်္ဂလသုတ်တိ အန္တရာယ်ကင်း ပရိတ်တော် တိကို ရွတ်ဖတ်ပြီး အမည်နာမပီးကတ်ရေ။

&quot;သူဆင်းရဲတို့အဖို့မှာ နှီးဖြင့်ရက်လုပ်ရေ ပုခက်၊ ကေတ်းငွေချမ်းသာသူတို့အဖို့မှာ သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ရေ ပုခက်တိကို အသုံးပြုကတ်ပါရေ။ မင်းသားမင်းသမီးတို့ အဖို့မှာကား ရွှေငွေရတနာတိဖြင့် မွမ်းမံပြုလုပ် ရေ ပုခက်ကို အသုံးပြုကတ်ကေတ်ာင်း ဘစောဖြူမင်း သမီးတော်ဧချင်း အပိုဒ်(၄)တွင်-

&quot;သသန္ဓိ ဘိုးနဂ်၊ ညံ့သက်ပင်ခြည်၊ လျားနံရှည်နန့်၊ နောက်ပြည်မင်းတို့၊ ခွန်ဆက်တို့သား၊ နှစ်လိုချင်စွာ၊ ခါ သာပိတ်အုပ်၊ နတ်လုပ်မယွင်း၊ အောက်နှီးခင်းပနာ၊ ပေါ်တင်းကတ်က်ဟန်၊ ဗိတာန်ဆောင်ထား၊ ကိုးပါးရတနာ၊ စီမြွာချယ်ယှက်၊ ရွှေပုခက်ဝ.်၊ ရွှေရွက်လူလူ၊ ရွေခြူသွင်သွင်၊ လက်ငင်ကိုင်အုပ်၊ မျှင်မျှင်တုပ်လျက်၊ တမုတ် ကြိုးကိုင် နှစ်ဘက်ဆိုင်ရေ...&quot;ဟူ၍ စပ်ဆိုထားရေကို တွေ့ရပါရေ။

ဆိုလိုရင်းသဘောမှာ သိန္ဓတိုင်းပြည်၌ ရက်လုပ်ရေ ချောမွတ် ညံ့သက်လှစွာရေ ခါသာပိတ်ကို အနှီး ခင်းပနာ အပေါ်၌ ဗိတောင်ကတ်က်ကာ ရတနာကိုးပါးဖြင့် စီခြယ်ထားရေ ရွှေပုခက်၌ ရွှေရွက်တလူလူ ရွှေခြူ တသွင်သွင် နန့် ပုခက်လွှဲရေကြိုး (တမုတ်ကြိုး)ကိုလည်း ပုခက်တစ်ဘက်တစ်ချက်၌ တပ်ဆင်ထားရေ ဟူ၍ စာဆိုတော် မင်းညိုရေ ပုခက်ကို သဏ္ဍာန်ဖော်ထားရေ။ အပိုဒ်(၅)၌မူကား ဧချင်းကို စည်းနန့် ဝါးနန့် လက်ခုပ်တဖြောက်ဖြောက်တီးကာ &quot;နာဖွယ်နှစ်သိမ့်၊ နှလုံးငြိမ့်အောင်&quot;  သံပြိုင်သီဆိုရကေတ်ာင်း ဖော်ပြ ထားရေကို တွေ့ရပါရေ။

ရခိုင်ပြည်နယ်၌ အလွန်ရှေးကျရေ ခေတ်ကပင် နို့စို့ကလေး သူငယ်တိကို နန်းတော်ကအစ ကျေးလက် တောရွာထိ ပုခက်နန့် သိပ်လေ့ဟိကတ်ဧ့။ ယင်းကေတ်ာင့် ကလေးသူငယ်တိကို ပုခက်လွှဲပနာဖြစ်စီ၊ ယိုင်း(ဒန်း) စီးပနာဖြစ်စီ အိပ်ပျော်လွယ်စိမ့်ရေငှာ သီချင်းသီဆိုရေ အလေ့အထဟိလာခဲ့ပါရေ။ ယင်းအလေ့အထ ရေ မြို့ကြီးပြကြီးတိ၌လည်း ဟိခဲ့ကတ်ပါရေ။ သို့ရေ် တစ်စတစ်စ ပျောက်ကွယ်သလောက် ဖြစ်လာ ခဲ့ရေ်လည်း ကျေးလက်တောရွာတိ၌ကား အတန်အသင့် တွေ့ရပါသေးရေ။ ယင်းကေတ်ာင့်လည်း ယင်းသီ ချင်း၊ တေးကဗျာတိကို &quot;ကျေးလက် တေးကဗျာတိ&quot;ဟူ၍ ခေါ်စမှတ် ပြုကတ်ပါရေ။ ယင်းကျေးလက် တေး ကဗျာတိပင် တစ်စတစ်စ ပျောက်ကွယ်လာခဲ့ပြီးဖြစ်သဖြင့် အသျှင်စက္ကိန္ဒ ရှာဖွေစုဆောင်း ပြုစုထားရေမှာ အားရစဖွယ် ကောင်းလှပါရေ။ ယင်းတေးကဗျာတိကို ဖတ်ရှုခြင်းအားဖြင့် ရှေးဖြစ်ဟောင်း အောက်မေ့ဖွယ် လည်း ကောင်းလှပါရေ။

&quot;ယိုင်း&quot; ဆိုရေစကားမှာ ကလေးသူငယ်ကို ရင်ခွင်ပိုက်ပနာ လူကြီးပါ တက်စီးနိုင်ရေ ပုခက်တစ်မျိုးဖြစ်ပါ ရေ။ ရှေးခေတ်က ယောကျ်ား၊ မိန်းမ၊ လူငယ်လူရွယ်တိ စီးဖူးကတ်ပါရေ။ နို့စို့အရွယ် ကလေးသူငယ်ကို ရင်ခွင်ပိုက်ပနာ သီချင်းဆိုကာ သိပ်တတ်ကတ်ပါရေ။ ယင်း့ကေတ်ာင့် ဧချင်းရေ ယခုအခါ ခေါ်ဝေါ်ကတ်ရေ ကျေး လက်တေးကဗျာ၊ ရှေးကတောရောမြို့ပါ သီဆိုကတ်ရေ တေးကဗျာတိမှ မြစ်ဖျားခံကာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ ရေဟု ယုံကတ်ည်ရပါရေ...&quot;

==ပုခက်လုပ်ရာတွင်==

ရှေးက ပုခက်ကိုဝါးနှီးဖြင့် ရက်လုပ်ရာတွင် အကွက်တိပေါ်လွင်အောင် ရက်လုပ်ရေ။ လူ၊ နတ်၊ ဘီလူး စရေဖြင့် ရေတွက်ပြီးလျှင် နတ်ကွက်တွင် ကျစီရန် ရက်လုပ်ရရေ။ တစ်နည်းဆိုလျှင် သုံးခုစီ ရေတွက် ပြီး တစ်ခုစွန်းထားရပါရေ။ ဘီလူးကွက်ကျလျှင် ကလေးကို ဥပဒ်ဖြစ်စီရေဟု အယူဟိကတ်ရေ။ ယင်းပုခက် ကို တစ်နိ့တည်းဖြင့် အပြီးရက်လုပ်ရလေရေ။

ယင်းကေတ်ာင့် ၁၉၇၂-ခုနှစ် တောင်ကုတ်မြို့နယ်မှ &quot;ယိုင်းယိမ်း&quot;တွင် သရုပ်ဖော် စပ်ဆိုထားရေတိကို ဤသို့ တွေ့နိုင်ပေဧ့။

နှီးပုခွက်ချေ ပန်းယိုင်ထိုးနန့်

အဘိုးချေရက်လို့ လှလိုက်တေ
နှီးပခွက်ချေ၊ ပုချေစီးဖို့
နိချင်းရက်ချင်း ပြီးလတ်ကေ
(စီကာ-ရီကာ-စီကာထပ်လို့ လူနတ် ဘီလူး ကွက်ထူးဖော်ရေ)၂
အသူ့ယိုင်းစင် မောင့်ယိုင်းစင်
ဘာဘာပီးရေ လျှော်ကြိုးတင်။

==ပုခက်တင်ရေ့အခါ==

ပုခက်တင် မင်္ဂလာပွဲနိ့တွင် ချမ်းသာဆင်းရဲအလျောက် တတ်နိုင်သမျှ ဧည့်ခံ ကျွေးမွေးလေ့ဟိရေ။ ပုခက် တင်မည့်နိ့ကို အခါရွေးပြီး နိ့ကောင်းရက်သာရေ့အခါ နံနက်ဖြားရီ (ဒီရေ)ပြည့်ချိန်တွင် ပြုလုပ်ကတ်လေ ရေ။ ကလေးကို စတိသဘော အောင်မြေကို နင်းစီရရေ။ &quot;လူဖြစ်လေပြီ၊ နိလကတ်ည့်တော့&quot;ဟုဆိုကာ နိ၊လ တို့ကိုပြလေ့ ဟိကတ်ရေ။ ရေစင်ထည့်ထားရေ ငွေဖလားတွင် ရွှေစငွေစတို့ကို ထည့်ပြီး ရွှေရည် ငွေရည်ပြုလျက် အပြေခက်ငယ်ဖြင့် ကလေးနန့်ပုခက်ကိုပါ ပက်ဖျန်းရေ။ ယင်း့ပြင် ဆုမွန်ကောင်းတိပါ ပီးလျက် ပုခက်တင်လွှဲရေ။ ပုခက်တွင်း၌လည်း လင်းလှေတစ်ခက်၊ ဒိုး( ဂုံညင်း)တစ်လက်၊ သံမှိုတစ် ချောင်း၊ ကျောက်ခဲငယ်တစ်လုံးကို ထည့်ထားတတ်ကတ်သေးရေ။ ဒိုးမှာ အံ့အဲသရဲကိုလည်းကောင်း၊ လင်း လှေမှာ တစ္ဆေမှင်စာကို ကာကွယ်ရန်လည်းကောင်း၊ သံနန့်ကျောက်တို့မှာ ကျန်းမာခိုင်ခံ့မှုကို ဖြစ်စီရန် ရည်ရွယ်ခြင်းတည်း။ မာန်အောင် သံတွဲ ရမ်းဗြဲဒေသတို့၌ဆိုလျှင် သာခြင်းတတ်မ၊ သို့မဟုတ် အဆိုတတ်သူ တိက ယိုင်းသာခြင်း သံပြိုင်ဆိုပနာ ပုခက်တင်ပွဲတွင် လွှဲငင်ကတ်ရေဆိုဧ့။

==ပုခက်တင်သာခြင်း==

ဤပုခက်တင်ရေကို ရေးရခိုင်သာခြင်း၌ ဤသို့ ပေါ်လွင်အောင် စပ်ဆိုထားပေရေ။

နိကောင်းရက်သာ၊ အခါမီးလို့၊ မွီးမာတာမှာ၊ ပုခွက်ရှာရေ၊ သားလျှင်ဘုလှ၊ ဆုပြည့်ဝဖို့၊ ပသီးပေါင်းစုံ၊ ဆုကုန် အောင်ပင်၊ ရွှေစင်ငွေစင်၊ ရီစင်ဖျန်းလို့၊ ပီးလတ်တေလေ ပီးလတ်တေ။ ကမ်းဆိပ်နဒီ၊ ဖြားရီဘောင်းပြည့်၊ အချိန်နာရီ၊ ဗဟိုရ်ဟ်စီမှာ၊ ဧယိုင်ပုခွက်၊ သိုင်းကြိုးခက်လို့၊ မိချင်မျက်ရှု၊ သားရွှေဥကို၊ ညံ့နုလှထွတ်၊ တမွတ် ပြောင်ပြောင်၊ ဝမ်းရောင်ပြိုးပြက်၊ ရွှေယိုင်းထက်ဝယ်၊ ကာသိင်္ဂရာဇ်၊ တိုင်းဖြစ်ပုဆိုး၊ လွှမ်းခြုံမိုးကာ၊ တိလှမိ ဿံ၊ မောင်းမရလျက်၊ သံပြိုင်သာခြင်း၊ စည်သံညှင်းလို့၊ ဒုံမင်းပလွီ၊ တလီကေတ်းနင်း၊ ခွက်ခွင်းပတ်သာ၊ တူရိ ယာလေ၊ ကတ်ားကေမဝ၊ ဧချဧတင်၊ ရွှေရင်ပုခွက်၊ နွဲ့လျက်ရွက်ကာ၊ ဧယင့်သာဝယ်၊ စက်ပါပျော်မွိ၊ လွှဲဘိ တည့်လေ၊ ဧလေယင်ယင်၊ ဧယင်ယင်လေး။

==သားလှဧယင်==

အဘိုးသျှင်ရက် နှီးပုခွက်
အဘာပြင် သျှော်ကြိုးခက်
အဘောင်သျှင်ရို့ လင်းညှိလက်
အထက်ကေခြင်ဆင် ယောင်စောင်းပြင်
အမင်လွှဲ ယိုင်းကြိုးငင်
သားသျှင်ဇူေ၀ အိပ်ပါမေ
ဧလည်း ယင်ယင် ဧ...
ဇဝေ...ေ၀ ... လေ... ဇဝေေ၀...။

                                         (ရခိုင်သဘာဝတေးကဗျာတိမှ)

==အံအဲသရဲမဖြစ်စီရန်==

ကလေးငယ်ကို နှုတ်လျှာမကောင်းသူတိ အံ့အဲသရဲ မပြောဆိုမိရန်လည်း စောင့်ရှောက်ထားလေ့ဟိရေ။ ကလေးငယ်ကို ဖြူဖြူဖွေးဖွေး ဆူဆူ၀၀လေး ချစ်ဖွယ်ကောင်းသနဲ့ဟု ပြင်ပလူတိက ချီးကျူးပြောတတ် ကတ်ရေ။ ယင်းသို့ အပြောခံရလျှင် အံ့သင့်၊ အံ့ကျတတ်ရေ ဟူဧ့။ အံ့ကျလျှင် ကလေးမှာ ရောဂါဝေဒနာ ရတတ်ရေဟု အယူဟိကတ်လေရေ။ ယင်း့ကေတ်ာင့် ပြေပျောက်စီရန် ညဉ့်အိပ်ရာဝင်ခါနီး ဒိုး(ဂုံညင်း) တစ် လက်ကို ကလေးအပေါ်ယွန်းပြီးလျှင် &quot;ဖီးမကောင်း၊ ဒဏ်မကောင်း၊ နင့်ပါးမှာရောင်း၊ အားလုံးပါပါလိ&quot;ဟု ဆို ကာ မီးတွင်ဖုတ်ရရေ။ ဖောင်းခနဲ့ပေါက်မှ အံ့ကျရေဟု ဆိုပါရေ။ မပေါက်က အံ့ကျရေဟု မယုံကတ်ည် ရ၍ ထပ်မံပနာ မီးဖုတ်ရလေရေ။

==ကလေးနန့်ရှောင်စရာ ဆောင်စရာ==

ဝါခေါင်လ မွေးဖွားလျှင်လည်းကောင်း၊ စုံ( ၄၊၆၊၈)လတွင် သွားထွက်လျှင်လည်းကောင်း စတိသဘောဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုကတ်ရရေဟု ဆိုဧ့။ ယင်းချင့့်အပြင် တချို့ ကလေးမတင်၊ သားမအောင်မြင်ရေသူတိမှာ သင်္ချိုင်းမှ ပုချက်၊ အလောင်းချည်နှောင်ကြိုး၊ လူသေအလောင်းကောင်ကို ရထားတင်ဆွဲရေကြိုးတိနန့် ပုခက်တင်ကတ်ရေတိလည်း ဟိပေရေ။ တချို့မှာ သံဃာတော်တိထံ လှူဒါန်းလေ့ဟိရေ။ ယင်းချင့် နောက် နို့ထိန်းပီးသဘော ပြန်ယူပနာ မွေးစားတတ်ကတ်ရေ။

အထက်ပါ ဓလေ့ထုံးစံတိကား လူမျိုးဟိသရွေ့ အနည်းအပါး တည်ဟိသေးမည်သာဖြစ်ဧ့။ နို့ထိန်းရွေးချယ် ရေး ဓလေ့တိလည်း ဘုရင်မင်းတိခေတ်တွင် ဟိခဲ့ပေဧ့။ မွေးမြူပြုစု ကတ်ည့်ရှုသွန်သင်မှုပြုရန် မှူးမတ်တိ ကိုယ်ရံတိကိုပါ ခန့်ထားလေ့ဟိပေဧ့။ ရံရွှေတော်၊ အထိန်းတော်၊ အကြီးတော်၊ အပါးတော်တိကား ယင်းချင့်ကဲ့သို့ တာဝန် ထမ်းဆောင်သူတိဧ့ ဘွဲ့၊ ဂုဏ်၊ ရာထူးပင်တည်း။ ရာဇသင်္ကြန်ဆရာတော်၊ ဦးရစ်ပေါင်းဆရာတေ်၊ စစ်ကွပ် ဆရာတော်၊ ရာဇဂုရု ဆရာတော်တို့လည်း ဘုရင်မင်းညီမင်းသားတိ အတတ်ပညာ၊ လိမ္မာရေးခြား စရေတို့အတွက် ကွပ်ကဲဆုံးမ ပြုပြင်ပီးခဲ့ရရေ ပုဂ္ဂိုလ်တိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ ယင်းချင့်သို့ သူငယ်တစ်ယောက် အ ဆင့်အတန်းမြင့် တက်ရောက်နိုင်ရန်ရေးမှာ မွေးဖွားရေမှစပနာ လူ့ဘဝတစ်လျှောက် မင်္ဂလာမှု၊ ထိန်းသိမ်း ကွပ်ကဲပြုပြင်မှု၊ သင်ကတ်ားမှုစနစ်နန့် မကင်းကွာနိုင်ကေတ်ာင်း သိသင့်အပ်ပေသတည်း။

==ကိုးကားချက်==
၁။ နတ်မြစ်-ညိုဇံမောင်ကျော်ရှီ(ရက္ခိုင်မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ်(၁၁) ၁၉၈၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလထုတ်မှ)

၂။ နတ်မြစ်စန်းအောင်။                    &quot;ရခိုင်ပုခက်လွှဲ ကလေးချော့ကဗျာတိ&quot;။  ရခိုင်ပြည်နယ်စာစောင်။အမှတ်(၁၂)

၃။ အသျှင်စက္ကိန္ဒ       ။                    &quot;ရခိုင်သဘာဝတေးကဗျာတိ ၁၉၆၁&quot;။

၃။ ရခိုင်ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ပဉ္စမတွဲ) မိတ္တူပွားမူ။

(အရှင်စက္ကိန္ဒ- ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုတိ အမှတ်(၈) မှ -)

[[Category:ပွဲတော်တိ]]</text>
      <sha1>i4dip41rkdkqffd340ndvza04rzvq6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဇပ်ခြင်း ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2712</id>
    <revision>
      <id>20965</id>
      <parentid>16838</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117826945}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3060" sha1="a4nqiwtad44b1g2jnazpzraamc4nxbs" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Burma !! Arakanese !! IPA !! English
|-
| ကစားကြတယ် || ကစပ်ကတ်တေ || /kəzaʔ tɕɛʔ te/ || They are playing
|-
| တူတူပုန်းတမ်းကစားခြင်း || ဝှက်တမ်းပုန်းတမ်း || /ʍɛʔ tã póʊɴ tã/ || Hide and seek
|-
| စိမ်ပြေးတမ်း || လိုက်တန်းဗြီးတမ်း || /laiʔ tã bɹí tã/ || Tag game
|-
| သစ်ပင်ပေါ်စိမ်ပြေးတမ်းတစ်မျိုး || ဒုံဂျာလိုက်တမ်း || /dòʊɴ dʑà laiʔ tã/ || Tree-tag game
|-
| ထုတ်ဆီးထိုး || အောင်လူဆိန်းတမ်း || /àʊɴ lù sɪ́ɴ tã/ || Line-crossing game
|-
| ဂုံညင်းထိုးတမ်း || ဒိုးကစပ်ကြတ်တေ || /dó kəzaʔ tɕɛʔ te/ || Playing Gonyin (seeds)
|-
| ထုတ်ဆီးပစ်တမ်း || ခတ်ကျောက်သီးကစပ်တမ်း || /kʰaʔ tɕaʊʔ θí kəzaʔ tã/ || Stone flicking game
|-
| ဖန်ခုန်တမ်း || ဒေါင်းပြောက်ခုန်တမ်း || /dàʊɴ bɹaʊʔ kʰòʊɴ tã/ || Hopscotch
|-
| စကားထာဝှက်တမ်း || ပန်းဝှက်တမ်း || /pã ʍɛʔ tã/ || Riddles game
|-
| ကြက်ဥဥကစားတမ်း || ကွမ်းသီးကောက်တမ်း || /kʊ́ɴ θí kaʊʔ tã/ || Betel nut collection game
|-
| ဘုတ်မတောက်တဲ့ || ငါးစမ်းတမ်း || /ŋá sã tã/ || Blind man's buff
|-
| အမည်ဝှက် || ပုဏ္ဏားတရားဟောတမ်း || /pòʊɴ ná təɹá hɔ́ tã/ || Secret naming game
|-
| စွန်လွှတ်ကစားတမ်း || လီတံခွန်တင်ကြတ်တေ || /lì dərɡʊ̀ɴ tɪ̀ɴ tɕɛʔ te/ || Flying kites
|-
| ခြင်းကစားတမ်း || ခလုံးခတ်တေ || /kʰəlóʊɴ kʰaʔ te/ || Playing Chinlone
|-
| ရွဲကစားတယ် || ဘဒလုံးခတ်တေ || /bədəlóʊɴ kʰaʔ te/ || Playing marbles
|-
| ဘောလုံးကန်တယ် || ဘောလုံးကျောက်တေ || /bɔ́ lóʊɴ tɕaʊʔ te/ || Playing football
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>a4nqiwtad44b1g2jnazpzraamc4nxbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကတညုတကုန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2717</id>
    <revision>
      <id>20966</id>
      <parentid>20394</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117814038}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1682" sha1="pb9bkcp3yh0w6osaz2pqvpgdb2nzr1x" xml:space="preserve">မဟာမုနိကုန်းတော်အား ခေါ်ရေ နာမည်တစ်ခု ဖြစ်ရေ။ စန္ဒသူရိယမင်းကြီးရေ ဒေကုန်းတော်ပေါ်၌ မဟာမုနိဆင်းတုတော်ကို သွန်းလုပ်ပူဇော်ထားခရေဟူဧ။ ဒသရာဇာမင်းကြီးက ပျောက်ကွယ် လားရေ မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်ကို ဝက်သထိုးတောင်မှ ပြန်လည်ပင့်ယူပြီး ဒေကုန်းပေါ်၌ ပြန်လည်တည်ထား ကိုးကွယ်ခရေ။ ဓညဝတီမြို့ဧ မြောက်ဘက်အနီး လျောက်ပတ်ရေကုန်းဟူဧ။ ဂု ဓညဝတီမြို့တော်ဟောင်းဧ အလယ်မှာဟိရေ။ ကတညုတတောင်မြေရေ ယှေးရခိုင်မင်းရို့ ဘိသိက်သွန်းရာ၌ ပါရရေ [[မင်္ဂလာမြီခုနစ်မျိုး]]ဝင် ဖြစ်ရေ။&lt;ref&gt;ရခိုင်သုတအဘိဓာန် - အောင်လှသိန်း (၂၀၁၅) &lt;/ref&gt;
==ကိုးကာ==


[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိ တောင်တန်းတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောင်တန်းဒေသတိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောင်ထိပ်တိ]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တောတောင်တိ]]</text>
      <sha1>pb9bkcp3yh0w6osaz2pqvpgdb2nzr1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကန်သုံးဆင့်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2719</id>
    <revision>
      <id>20967</id>
      <parentid>15487</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117826951}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1235" sha1="jwifwchxkyzay143ji4yj6purp4ox0o" xml:space="preserve">==ကန်သုံးဆင့်မြို့ (ဘီစီ ၁၆ ရာစု)==

ဓညဝတီမြို့တွင် မင်းဆက် (၅၅)ဆက်မြောက် မင်းငယ်ပျော်လှစည်သူရေ ဓညဝတီကို မနှစ်သက်၍
တောင်ဘက်အရပ်သို့ စုန်ဆင်းလာပြီး သီရိမာနဒီသရီချောင်း လက်ယာဘက်ကမ်းတွင် မြို့သစ်တည်ရေ။ မြို့တော်ရာ
နန့်ပတ်သက်၍ အစအနပင် ရှာမတွိတော့ချေ။‌ ဒေဒေင်ဖြစ်ရခြင်း မြို့တည်နှစ်မလည်မီပင် နန်းတွင်းပုန်ကန်မှုဖြစ်၍၊
မြို့ကို စွန့်ခွာခကတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ဟန်ဟိရေ။&lt;ref&gt;ထွန်းရွှေခိုင်၊မြောက်ဦးမြို့တော်(p-12)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ရှေးဟောင်းမြို့တိ]]</text>
      <sha1>jwifwchxkyzay143ji4yj6purp4ox0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာမေသုကံ အဆုံးထိခံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2745</id>
    <revision>
      <id>20968</id>
      <parentid>11942</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132127089}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7061" sha1="amxj7driazgu79w9pwvnjtn18hb4fjr" xml:space="preserve">ဒေကာမေသုကံနန့် ပက်သက်ပနာ ပြောရဖို့ဆိုကေမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်က ထင်ရှားရေ ထေရီမကြီးတစ်ပါးဧ့ ရာဇ၀င်ကို ပြကက်ရပါဖို။ ယင်းထေရီမကြီးနာမည်က ဗုဒ္ဓဘာသာ၀င်တိုင်း သိနီပြီးဖြစ်တေ ဣသိဒါသီထရီမကြီးပါ။
ဣသိဒါသီထေရီမလောင်းလျာစွာ ဘ၀တစ်ခုမှာရွှီပန်းထိန်ယောင်္ကျား ဖြစ်ခဖူးပါ‌ရေ။ ယင်းဘ၀မှာ ကိုယ်စိတ်နှလုံးကိုမစောင့်ထိမ်းပဲ သူတပါးသားမယားကို ဖျားယောင်းပြီးကေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံကို ကျူးလွန်မိခလို့ ယင်းဘ၀ကနီ သီရေအခါ ယင်းကာမေသုကံကြောင့် ငရဲမှာ နှစ်ပေါင်းပရိ‌စ္ဆေဒ ခံစားရပြီးကေ ငရဲကလွတ်လာ‌ကေလေ့ တိရိစ္ဆာန် ဆိတ်ဘ၀မှာလာဖြစ်ပါ‌ရေ။ ဆိတ်ဘ၀မှာလာ သင်းထုခံရတယ်။ ယင်းဘ၀က သီပြီးကေတခါ နွားဘ၀မှာလာဖြစ်ပါရေ။ ယင်းဘ၀မှာလေ့ သင်းထုခံရပါ‌ရေ။ ယင်းဘ၀ကနီ တစ်ခါသီလို့ လူ့ဘ၀ကျွန်မျိုးရိုးမှာ မွီးဖွားလာရေအခါ ယောင်္ကျားမဟုတ် မမ မဟုတ် နပုံပဏ္ဍုတ်ဖြစ်ရပြန်ပါရေ။ ယင်းဘ၀ကနီတခါ နောက်ဆုံးဘ၀ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက် ဥဇ္ဇနီပြီ သဌေးသမီးဘ၀မှာ  လူလာဖြစ်ပါရေ။ အရွယ်ရောက်လာရေအခါ ဖခင်သဌေးကြီးက ကိုယ့်ထက်အဆင်တန်းမြင့်ရေလူနန့် လက်ထက်သမက်တတ်ပီးပါရေ။ သမက်တတ်ပြီးလို့မကြာပါ  လင်ယောင်္ကျားအပေါ်မှာ မယား၀တ္တရားကို ပဇောင်ပိုင်ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်နီ‌ကေလေ့ စိတ်ကျီနပ်မှုတိကိုမရ ရိုက်နှက်ထောင်းထုခံပနာ အိမ်က‌မောင်းချခံရရေ။ တခါ ဖခင်သဌေးကြီးက ကိုယ်နန့်အဆင်တန်းတူရေလူနန့် သမက်တတ်လက်ထပ်ပြန်ပါရေ။ ယပိုင်ယာ သမက်တတ်ပြီးလို့မကြာပါ   ယင်းနည်းအတိုင်း အိမ်က‌မောင်းချခံရပြန်ပါရေ။ ယင်းပိုင်နန့် ဖခင်ဖြစ်သူသဌေးကြီးက အဆင့်တန်းမြင့်လူ တူရေလူသူဌေးသားတိနန့် ပီးစပ်လို့ အဆင်မပြေဖြစ်စော်ထင်ပနာ ကိုယ့်ထက်အဆင့်တန်း လုံး၀နိမ့်ရေလူ လမ်းဘေးက ဥပဓိရုပ်စိကေကောင်းရေ သတောင်းစားတစ်ယောက်နန့် ပီးစားပြန်ပါရေ။ သတောင်းစားကို အိမ်ထက်တင်ထားပနာ တခုလေ့လုပ်စရာမလို လိုလေသေးမဟိထားပီးနီကေလေ့ မကြာပါ သတောင်းစားကလေ့ တောင်းစားနီရရေဘ၀လောက်မပျော်ဆိုပနာ ကိုယ့်ခွပ်‌ချေကိုကိုင်ပြီး အိမ်ထက်ကဆင်လားပြန်ပါ‌ရေ။ ယင်းအခါမှ ဣသိဒါသီသဌေးသမီးက ငါစွာရှိကလုပ်ခရေ အမှားကံတိကြောင့် အဂုပိုင်အဖြစ်မျိုး‌တိနန့်ကြုံတွိနီရစွာဖြစ်ဖို့လို့ သံဝေဂတရားရပြီးကေ လူ့ဘောင်ကိုစွန့်ခွါပြီး ရဟန်းမ၀တ် တရားအားထုတ် ရဟန္တာထေရီမကြီးအဖြစ်နန့် ဘ၀နိဂုံးအဆုံးသက်လခပါ‌ရေ။ 

ပြန်ပြောရဖို့ဆိုကေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံက ကကောင်းကြောက်ဖို့ကောင်းကြောင်းကို ဣသိဒါသိထေရီမကြီးဧ့ ဖြစ်စဉ်ဘ၀တိကို ပြန်ကြေ့ကေ သိနိုင်ပါဖို့ထင်ပါရေ။ ပထမ ငရဲဘုံမှာ နှစ်ပေါင်းပရိ‌စ္ဆေဒခံစားရ ငရဲကလွတ်လာပြန်ကေလေ့ တိရိစ္ဆာန်တိဖြစ်ရ။ တိရိစ္ဆာန်ဖြစ်ရုံတင်လားဆိုကေ  မဟုတ်ပါ သင်း‌ထု‌စော်ကိုပါ ခံရပါသိမ့်ရေ ။ ယပြီးကေ လူဘ၀ရလာပြန်ကေလေ့ ကျွန်သူဆင်းရဲဘ၀မှာ ယောင်္ကျားမဟုတ် မမ မဟုတ် နှစ်ပိုင်းတစ်ပိုင်းနန့်ဖြစ်ရ။ နောက်ဆုံးဘ၀ သဌေးသမီးဘ၀ရောက်နီကေတောင် လင်တိပါးမှာ စွန့်ပစ်ခြင်းတိကို အကြိမ်ကြိမ်ခံရပြန်ပါရေ။ ဇာလောက်ထိကြောက်စရာကောင်းရေလဲဆိုစော် တွီး‌ကြေ့ကက်ပါဖိ။ စိတ်အလိုကိုလိုက်ပနား ကာမေသုကံကိုလွန်မိခလို့ ဘ၀အဆုံးထိ ဘ၀ပေါင်းများစွာခံပနာ ပီးဆပ်လခရပါရေ။

[[Category:ဓမ္မသုတ]]</text>
      <sha1>amxj7driazgu79w9pwvnjtn18hb4fjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2763</id>
    <revision>
      <id>20969</id>
      <parentid>16840</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117826982}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2849" sha1="iv9q19pz8cm17c8jqtevqe7akqicr6r" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Burma !! Arakanese !! IPA !! English
|-
| ဦးခေါင်း || အဂေါင်း || /əɡáʊɴ/ || Head
|-
| ထိပ် || ငယ်ထိပ် || /ŋɛ̀ dʰeiʔ/ || Crown of the head
|-
| ဦးနှောက် || ဝှနှောက် || /ʍ̥ənaʊʔ/ || Brain
|-
| နှာခေါင်း || နခေါင်း || /nəɡáʊɴ/ || Nose
|-
| နားရွက် || နရွက် || /nəɹwɛʔ/ || Ear (Pinna)
|-
| ပါးစပ် || ပါးဇာ့ || /pá za̰/ || Mouth
|-
| လည်ပင်း || လိုင်ဖက်၊ လိုင်ဖင်း || /làɪɴ pʰɛʔ/, /làɪɴ pʰɪ́ɴ/ || Neck
|-
| လည်မျို || ရမျို || /ɹəmɹò/ || Throat
|-
| ပခုံး || ပက်ကုန်း || /pɛʔ kṍ/ || Shoulder
|-
| ချိုင်းကြား || ယက်ကတိ၊ လက်ကတိ || /ɹɛʔ kədi/, /lɛʔ kədi/ || Armpit
|-
| ရင် || ရင်ဖတ် || /ɹɪ̀ɴ pʰaʔ/ || Chest
|-
| ဆီးစပ် || ဆိပ်စ || /seiʔ sa̰/ || Pubic region
|-
| သားမြတ် || နို့သီး || /no̰ θí/ || Breast / Nipple
|-
| ဗိုက် || ဝမ်း || /wáɴ/ || Abdomen / Belly
|-
| အစာအိမ် || ချထုတ် || /tɕʰədoʊʔ/ || Stomach
|-
| ကြောကုန်း || နောက်ကုန်း || /naʊʔ kṍ/ || Back
|-
| တင် || တင်းသား၊ တင်ပျဉ် || /tɪ́ɴ ðá/, /tɪ̀ɴ bɹɪ̀ɴ/ || Buttock / Hip
|-
| ခါးရိုး || ချငေါင်းရိုး || /tɕʰəŋáʊɴ ɹó/ || Spine / Backbone
|-
| ကြွက်သား || ခသလုံး || /kʰəθəlóʊɴ/ || Muscle (often Calf)
|-
| အရေ || အရီပြား || /əɹì bɹá/ || Skin
|-
| အမွှေး || အမွှီး || /ə m̥wí/ || Body hair
|-
| မုတ်ဆိတ်မွှေး || ဘရမ်း || /bəɹáɴ/ || Beard
|-
| နှုတ်ခမ်းမွှေး || မဆွီး || /mə sʰwí/ || Mustache
|-
| ခြေ || ခထောက်၊ ခြီထောက် || /kʰədaʊʔ/, /tɕʰɹì daʊʔ/ || Foot / Leg
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]]
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]]
[[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>iv9q19pz8cm17c8jqtevqe7akqicr6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2766</id>
    <revision>
      <id>20970</id>
      <parentid>16841</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117826989}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4110" sha1="tebm74pn7dj2lus5ma61ycs4nzavh9q" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Burma !! Arakanese !! IPA!! English
|-
| ဘုရား || ဖရား || /pʰəɹá/ || Buddha / Pagoda
|-
| စေတီ || ဇာတီ || /zà dì/ || Stupa / Zedi
|-
| သဲပုံစေတီ || သဲဇာတီ၊ ကိုးနဝင်းဇာတီ || /θɛ́ zà dì/, /kó nəwɪ́ɴ zà dì/ || Sand pagoda
|-
| တံခွန် || တင်းခွန် || /tɪ́ɴ ɡʊ̀ɴ/ || Religious banner / Flag
|-
| တံခွန်လွှင့် || တံခွန်လွှား၊ တံခွန်ရွှင့် || /dəɡʊ̀ɴ l̥wá/, /dəɡʊ̀ɴ ʃwɪ̰ɴ/ || Flying a banner
|-
| ပလ္လင် || ပန်လင် || /pàɴ lɪ̀ɴ/ || Throne / Altar
|-
| နဖူးသင်္ချပ် || နဖူးစည်း || /nəpʰú zí/ || Frontlet / Diadem
|-
| မျက်နှာကြက် || စန်းတော်၊ စွန်းတော် || /sã dɔ̀/, /sʊ́ɴ dɔ̀/ || Ceiling
|-
| ရေချမ်းအိုး || ညောင်ရီအိုး || /ɲàʊɴ ɹì ó/ || Libation ɹar / Flower vase
|-
| ဓာတ်တော်ကွန့်မြူးတယ် || ဓာတ်တောက်တယ် || /daʔ taʊʔ tɛ/ || Effulgence of Buddha's relics
|-
| ကမ္မဝါရွက်တယ် || ကမ္မော်ညှပ်တေ || /kəmɔ̀ ɲaʔ te/ || Reciting Kammavaca
|-
| မီးပုံး || မလုံး || /mə lṍ/ || Lantern
|-
| စိပ်ပုတီး || အနိစ္စပဒီး || /əneɪʔ sa̰ bədí/ || Rosary / Prayer beads
|-
| အိမ်စောင့်နတ် || အိမ်သျှင် || /èɪɴ θɹɪ̀ɴ/ || House guardian spirit
|-
| ရွာစောင့်နတ်၊ မြို့စောင့်နတ် || ရွာသျှင်၊ မြို့သျှင် || /ɹwà θɹɪ̀ɴ/, /mɹo̰ θɹɪ̀ɴ/ || Village/Town guardian spirit
|-
| အိမ်စောင့်နတ်ပသခြင်း || အချိုပွဲ၊ အချိုင်ပွဲတင်ရေ || /ə tɕʰò bwɛ́/, /ə tɕʰàɪɴ bwɛ́ tɪ̀ɴ ɹè/ || Offering to house spirits
|-
| ရွာစောင့်နတ်ပသခြင်း || အိမ်သျှင်တက်တေ၊ အချိုတက်၊ ရွာသျှင်တက်တေ || /èɪɴ θɹɪ̀ɴ tɛʔ te/, /ə tɕʰò tɛʔ/, /ɹwà θɹɪ̀ɴ tɛʔ te/ || Propitiating village spirits
|-
| ချောင်းစောင့်နတ်ပသခြင်း || ချောင်းခွတ်တေ || /tɕʰáʊɴ kʰwaʔ te/ || Offering to stream spirits
|-
| တောစောင့်နတ်ပသခြင်း || တောတင်ရေ || /tɔ́ tɪ̀ɴ ɹè/ || Offering to forest spirits
|-
| နတ်ကွန်း || နတ်စင် || /naʔ sɪ̀ɴ/ || Spirit shrine
|-
| နတ်ရဲတယ် || နတ်ကြမ်းရေ || /naʔ tɕáɴ ɹè/ || Spirit being fierce/active
|-
| ကြေးစည် || သံစည် || /θàɴ sì/ || Triangular brass gong
|-
| ဘုရားကျောင်းလှည့်ပတ်သည် || ပဒက်သာလှည့်ရေ || /pədɛʔ θà l̥ɛ̰ ɹè/ || Circumbulating a pagoda
|-
| ကြေးစည်ထိုးတယ် || သံစည်တီးရေ၊ သံစည်ခတ်ရေ || /θàɴ sì tí ɹè/, /θàɴ sì kʰaʔ ɹè/ || Striking the brass gong
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]] 
[[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]] 
[[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>tebm74pn7dj2lus5ma61ycs4nzavh9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုးနဝင်းစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2767</id>
    <revision>
      <id>20971</id>
      <parentid>14865</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716036}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4871" sha1="d5uxfxzac43ejfu685n1dgw8uu398wx" xml:space="preserve">{{Infobox ရခိုင်ပုထိုးတော်တိ
| အမည် =ကိုးနဝင်းစေတီတော် 
| ဓာတ်ပုံ = 
| တည်နီရာ=[[မြောက်ဦးမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်]]
| ကုသိုလ်သျှင် = [[ခေတ္တသင်]]
| တည်ထားခုနှစ် =ကောဇာ ( ၁၈ဝ ) ခု၊အေဒီ(၈၁၈)ခုနှစ်
 }}
==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့တောင်ဘက် တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာ၊ မင်္ဂလဓာတ်ရွှေဂူစေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်၊ လက်ဆည်ကန်ဧ့ အနောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်ခေတ္တသင်မင်းရေ ကောဇာ ( ၁၈ဝ ) ခု၊အေဒီ(၈၁၈)ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဝေသာလီမြို့တော်ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် စူဠစန္ဒာမင်းဧ့ တူတော်ခေတ္တသင်မင်းရေ ပဉ္စာမြို့ကို တည်ထောင် စိုးစံခရေ။ ထိုမင်းလက်ထက် ရဟန္တာအသျှင်သစ္စဗန္ဓဝမထေရ်ရေ ပဉ္စာမြို့အနီး လိုဏ်ဂူတစ်ခုတွင်ဝါဆိုပနာ တရားအားထုတ်ခပါရေ။ ယခုအခါ ထိုဂူကို ငှက်ခေါင်းဂူဟုခေါ်ပြီးဂနီ့တိုင်တွေ့ဟိနိုင်ပြီး လက်ဟိအခြေအနီ၌ ထိုဂူမှာ မြေတိပြိုကျပနာ မြေဇာတိဂူထဲသို့ဖို့နီရေကိုတွေ့နီရပါရေ။ ထိုအသျှင်သူမြတ်ရေ ပရိနိဗ္ဗာန်စံချိန် ရောက်ရေအခါ မြောက်ဦးမြို့၊ စံကားတောင်တန်းဟိ သီရိပဗ္ဗတတောင်တွင် သီတင်းသုံးပြီး ထိုတောင်၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံခလေရေ။ လေးမြို့ခေတ်ဦးပိုင်း ပဉ္စာမင်းဆက် ခေတ္တသင်မင်းရေ သီရိပဗ္ဗတတောင်၌ပင် ရဟန္တာ အသျှင်သစ္စဗန္ဓဝမထေရ်မြတ်ဧ့ဓါတ်တော် မွေတော်တိကို ဌာပနာထည့်ပြီး ကိုးနဝင်းစေတီတော်ကို တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ နဝင်းကျေတည်ခပနာ ကိုးနဝင်းစေတီ ဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ 

==ဗိသုကာလက်ရာ==
ကိုးနဝင်းစေတီတော်ကို သီရိပဗ္ဗတတောင်ကုန်းတွင် ပင်မရှစ်မြှောင့်စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူနန့် အရပ်ရှစ်မျက်နှာသို့ မျက်နှာမူထားရေ ဓါတ်လုံးပုံ၊ အရံစေတီငယ် (၈) ဆူ၊ စုစုပေါင်း (၉) ဆူကို နဝင်းကျေ တည်ထားခပါရေ။ စေတီတော် ပတ်လည်ဟိ ဂူငယ်တိတွင် မတူရေမုဒြာပေါင်းစုံ ဆင်းတုတော်တိကို ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ ဒေကိုးနဝင်းစေတီတော်ရေ လေးမြို့ခေတ်ပုံစံစေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။&lt;ref&gt;https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅&lt;/ref&gt;
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}

==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]</text>
      <sha1>d5uxfxzac43ejfu685n1dgw8uu398wx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကောက်ပဲသီးနှံ ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2779</id>
    <revision>
      <id>20972</id>
      <parentid>16842</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117826993}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3310" sha1="fmgviuc9cbghr41cjfcwp3jecsgo0iv" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Burma !! Arakanese !! IPA (ရခိုင်အသံထွက်) !! English
|-
| လူးဆတ် || ဆတ်နှံ || /sʰaʔ n̥àɴ/ || Millet / Foxtail millet
|-
| ရွှေကြည် || ဆူဂျှီ || /sù dʑì/ || Semolina
|-
| မင်းတုံးဆန်အမျိုးအစား || ငကြိမ်သီး || /ŋə tɕèɪɴ θí/ || Ngakyinthiee rice variety
|-
| ငစိန်ဆန်အမျိုးအစား || လက်ရုံး || /lɛʔ ɹṍ/ || Let-yone rice variety
|-
| ဆန်နီ || အာဘောင်နီ || /à bàʊɴ nì/ || Red rice
|-
| ငချိတ်ဆန် || အင်းပုတ်ဆန် || /ɪ́ɴ poʊʔ sàɴ/ || Black glutinous rice
|-
| ဖွဲနု || ဆန်မုန့် || /sàɴ m̥o̰ʊɴ/ || Rice bran
|-
| မျှစ် || ဝါးတုတ်၊ နှုတ်ဟင်း || /wá doʊʔ/, /n̥oʊʔ hɪ́ɴ/ || Bamboo shoot
|-
| ပလောပီနံဥ || ကပ္ပလီမြောက်ဥ || /kəpəlì mɹaʊʔ ʔu/ || Cassava / Tapioca
|-
| ကစွန်းဥ || မြောက်ဥ || /mɹaʊʔ ʔu/ || Sweet potato
|-
| အာတာလွတ်ဥ || ဝမြောက်ဦ၊ သီဟိုမြောက်ဥ || /wə mɹaʊʔ ʔu/, /θì hò mɹaʊʔ ʔu/ || Arrowroot
|-
| စိမ်းစားဥ || လွမ်းစရာဥ || /lwa̰ zəɹà ʔu/ || ɹicama / Mexican potato
|-
| ကစွန်းပင် || ကင်းစွန်းပင် || /kɪ́ɴ sʊ́ɴ bɪ̀ɴ/ || Water spinach / Morning glory
|-
| ချဉ်ပေါင် || ချိုင်ဘောင်၊ ချိုင်ပို || /tɕʰàɪɴ bàʊɴ/, /tɕʰàɪɴ pò/ || Roselle
|-
| ကင်ပွန်းချဉ် || ကင်းပွန်းချိုင် || /kɪ́ɴ bʊ́ɴ tɕʰàɪɴ/ || Soap acacia (leaves)
|-
| မဲဇလီ || မှိုင်းဇရီ || /m̥áɪɴ zəɹì/ || Siamese cassia
|-
| ငှက်ကြီးတောင် || မှိုဟင်း၊ မွဟင်း || /m̥ò hɪ́ɴ/, /m̥wə hɪ́ɴ/ || Bird's-nest fern (or edible fern variant)
|-
| ဒန့်ဒလွန် || ဒန့်သလွန် || /da̰ɴ θəlʊ̀ɴ/ || Drumstick / Moringa
|-
| ဂျင်း || ချင်း၊ ချင်းစိမ်း || /tɕʰɪ́ɴ/, /tɕʰɪ́ɴ zéɪɴ/ || Ginger
|-
| ဆနွင်း || နနွင်း || /nənwɪ́ɴ/ || Turmeric
|-
| ဆွမ်းမွှေး || ဆန်မွှီးရွက်၊ ကွမ်းလင် || /sàɴ m̥wí ɹwɛʔ/, /kʊ́ɴ lɪ̀ɴ/ || Pandan leaf
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]] [[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]] [[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>fmgviuc9cbghr41cjfcwp3jecsgo0iv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကောလိယသကျမုနိစေတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2781</id>
    <revision>
      <id>20973</id>
      <parentid>14867</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716050}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6544" sha1="rzpl5w2u2mk4n8y7q3wqpgdjfp5oeyw" xml:space="preserve">{{Infobox ရခိုင်ပုထိုးတော်တိ
| အမည် =ကောလိယသကျမုနိစေတီ 
| ဓာတ်ပုံ = 
| တည်နီရာ=[[မြောက်ဦးမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်]]
| ကုသိုလ်သျှင် = [[မင်းခရီ]]
| တည်ထားခုနှစ် =ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၆)၊ အေဒီ (၁၄၃၄)
 }}
==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ရှိပြီး ပြည်လုံးချမ်းသာ ဘုရားဧ့မြောက်ဘက်၊ ကန်သုံးဆင့်တံတိုင်းဧ့ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ယှိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
ဘုရင်မင်းခရီရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၆)၊ အေဒီ (၁၄၃၄) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
မြောက်ဦးရွှေနန်းသခင် မင်းခရိနရနု)ရေ လေးမြို့မြစ်ကမ်းတစ်နီရာမှ ဘုရင်ကောလိယ (ကောဇာ၄၈၀/ အေဒီ-၁၁၁၈) တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခရေ သကျမုနိဆင်းတုတော်ကြီးကို ပြောင်းရွှေ့ပြီး မြောက်ဦး ရွှေမြို့တော်ဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် ခပ်ယွန်းယွန်းနန်းမြို့တော်အတွင်း မင်းသားကျွန်းအရပ်ဟိနန္ဒပဗ္ဗတတောင်ပေါ်သို့ ပင့်ဆောင်ကာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၆) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၄) ခုနှစ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူတည်ပနာ စေတီတော် မုခ်လှိုဏ်ဂူတော်ထဲတွင် ပူဇော်လှူဒါန်းထားပါရေ။ စေတီတော်ကိုလည်း ဆင်းတုတော်ကဲ့သို့ပင် ကောလိယသကျ မုနိစေတီတော်ဟူပနာ ခေါ်တွင်စေခပါရေ။ ကောလိယသကျမုနိစေတီတော်ဟိမုခ်လိုဏ်ဂူတော်နံရံနန့် ဆင်းတုတော်ကြီးကိုကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၃၇၀) ပြည့်၊ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ကြီတ်ဆရာတော်နန့် အောင်မြေကုန်းဆရာတော်တို့အား ဦးထိပ်ထားလျက် လားရှိုးထောင်ပိုင်ကြီး ဦးစိုးဝင်းနန့် ဇနီးဒေါ်သန်းသန်းဝင်း တို့မိသားစုမှ ထပ်မံလှူဒါန်းခ ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ကောလိယသကျမုနိစေတီတော်နန့် ဆင်းတုတော်ကြီးကို ပေ (၁၀၀) ခန့်မြင့်ရေ နန္ဒပဗ္ဗတတောင်ထိပ်တွင် ကျောက်၊အုတ်ရောပနာ တည်ဆောက်လှူဒါန်းထားပါရေ။ စေတီတော်ကျန်ရှိနီသည့် အမြင့်မှာ (၁၀) ပေ ပတ်ဝန်ကျင် ခန့်သာ ကျန်ရှိပါတော့ရေ။ အောက်ခြေရှစ်မျက်နှာဖြစ်ပြီး နားတစ်ဖက်လျှင် (၁၁) ပေခန့်ရှိပါရေ။ အောက်ခြေ အချင်းလည်း (၂၇) ပေ ခန့်ယှိပါရေ။ စေတီတော်ကို အလယ်၌အုတ်စီပြီး အပြင်တွင် ကျောက်တုံးတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးကို စေတီတော်အရှေ့ဘက် မုခ်ဦးလိုဏ်ထဲတွင် ဖူးတွေ့ရပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးကို ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုဆစ်ထားပြီး ဉာဏ်တော်အမြင့် (၆) ပေခန့်၊ ဆင်းတုတော်တည်ရှိရာ ပလ္လင်တော်အမြင့်မှာ (၁) ပေ (၃) လက်မခန့်ရှိပြီး အကျယ် (၄) ပေကျော်ခန့်ရှိပါရေ။ ပလ္လင်တော်တွင် လေးမြို့ ခေတ်လက်ရာ ကြာပွင့်ဖတ်တိဖြင့် ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကုန်းခြေရင်းတွင် ကြာဆုံအပိုင်းအစ၊ ထီးတော်ဘုံ ဆင့်အပိုင်းအစ၊ စိန်ဖူးတော်အပိုင်းအစတိကို တွိဟိရပါရေ။ စေတီတော်မှာ မြောက်ဦးခေတ်လက်ရာဖြစ်ပြီး ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ လေးမြို့ခေတ်လက်ရာဖြစ်ပါရေ။&lt;ref&gt;https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅&lt;/ref&gt;
{{ရခိုင်ပုထိုးတော်}}
==ကိုးကား==

[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]</text>
      <sha1>rzpl5w2u2mk4n8y7q3wqpgdjfp5oeyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျောက်ပန်းဒူကမ်းခြီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2798</id>
    <revision>
      <id>20974</id>
      <parentid>20554</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q132069916}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2616" sha1="bc9ovzhln7ayva7q4cmolsh1fqly6mj" xml:space="preserve">ကျောက်ပန်းဒူကမ်းခြီရေ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း မေယုဒေသ မောင်တောမြို့ဧ့ အရှိတောင်ဘက် ၃၂ မိုင်ခန့်အကွာ၊ ဘူးသီးတောင်မြို့ဧ့ အနောက်တောင်ဘက် ၃၆ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိရေ အထင်ကရ ကမ်းခြီတစ်ခုဖြစ်ရေ။ ယင်းကမ်းခြီဟိ ကျောက်ဆောင်ပုံစံရေ တစ်ချိန်က အဖိုးသျှင်အဘောင်သျှင်တိ ဆီးရွက်ကြီးထည့်ပြီးကေ သောက်ရေ ပန်းဒူ (ပန်းဒူ) ပုံစံမျိုး တည်ဟိနိန်ပြီးကေ ကျောက်ပန်းဒူကမ်းခြီဟု ခေါ်တွင်ရခြင်းဖြစ်ရေ။ ဒဏ္ဍာရီလာ ရာမ၊ လက္ခဏရာဇဝင်တိနန့်အတူ ဟိခရေ ကမ်းခြီလည်းဖြစ်ရေ။ ကမ်းခြီဧ့ သဘာဝအလှတရား သဘာဝ ကျောက်ဆောင်အများကြီးရို့က ထိုကမ်းခြီကို ဆွဲဆောင်ထားပြီးကေ ဖြားတက်လာကေ ကျောက်ဆောင်အား ရေပတ်လည်ဝိုင်းရံထားပြီးကေ ရီကဇပ်ဖို့ ကကောင်းပင် ကောင်းပါရေ။ ရီဧ့စိမ်းကြည်မှုကြောင့် ကျောက်သားပြင်၊ ကျောက်ဆောင်ချေ အလှပချေတိနန့် ကမ်းခြီအလှ ရှုမဝဖြစ် ကတ်ရရေ။ ကမ်းခြီဧ့ အနီးနားတစ်ဝိုက်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိနန့် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်အများကြီး နီထိုင်ကတ်ရာ ဘာသာရီးယုံကြေမှုအရ ဟိန္ဒူ ဘာသာဝင်တိ မီးမျှောပွဲ ကျင်းပလိ့ဟိရေ ကမ်းခြီလည်းဖြစ်ပါရေ။

[[Category:ရခိုင် ကမ်းခြီတိ‎]]
[[Category:ရခိုင် မြစ်တိ‎]]</text>
      <sha1>bc9ovzhln7ayva7q4cmolsh1fqly6mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျောက်ရိုးရခိုင်ရာဇဝင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2805</id>
    <revision>
      <id>20975</id>
      <parentid>12260</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827015}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29096" sha1="m5rcpifp1txq1knhdvxodtn8dp3mudy" xml:space="preserve">==ကျောက်ရိုးရခိုင်ရာဇဝင်လင်္ကာအကျဉ်း==

ရခိုင်ရာဇဝင်တိစော် စကားပြေနိန့်လည်းကောင်း၊ လင်္ကာ
နိန့်လည်းကောင်း၊ ဧးချင်းနိန့်လည်းကောင်း၊ ရွီးဖွဲ့စပ်ဆို ဟိခကတ်
လီရေ။ ရခိုင်မင်းဧ့သမီးတော် ဧးချင်းရေ ထင်ရှားရေ
ရာဇဝင်ဖွဲ့ ဧးချင်းတစ်ခု ဖြစ်လီဧ့။ ဧးချင်းအလိုက် ပုခွက်လွှဲရန်
ရခိုင်မင်းရို့ဧ့ဘုန်းတော်ရို့ကို ဖွဲ့ဆိုခခြင်း ဖြစ်လီဧ့။
ရာဇဝင်လင်္ကာတိတွင် လမူးချောင်း ဆရာကျော်မည် ရေ၊
မဟာဝိဟိက ရာဇဝင်လင်္ကာကို ဖြည့်စွက်ပနာ နောက်ဆုံး
အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်ရေအထိ ရီးစပ်ခလီဧ့။
ရမ်းပြည့်ဦးစံတင်ရေ ရခိုင်မြို့တည်ရာဇဝင်လင်္ကာကို
ရီးစပ်ခလီဧ့။ ဆရာမောင်သာအောင်ဆိုကေ မြောက်ဦးမင်း
ဆက် ရာဇဝင်လင်္ကာကို ရီးခရေဟု သိရဧ့။ ရခိုင်ရှေးထုံး
ရာဇဝင်တွင် ရခိုင်ရာဇဝင်လင်္ကာတိကို တစ်မျိုးပြီးတစ်မျိုး
ကိုးကားဖော်ပြခကြောင်း တွိ့ရပေဧ့။
ရခိုင်ရာဇဝင်လင်္ကာအတိုအထွာတိ၊ တစ်ပိုင်းတစ်စတိကို
ကား တွိ့နီရ၊ လိ့လာရဟိနီသိမ်းဧ့။ ကျောက်တော်မြို့
သိမ်ကျောင်းဆရာတော် (ပျံလွန်)ထံမှလည်း ရာဇဝင်လင်္ကာအပိုဒ်
၅/၆-ပိုဒ်ကူးယူရဟိခဧ့။ ဒွါရဝတီကို ဝါသုဒေဝရို့ရဟိရေမှ
မာရယူဓညဝတီမြို့ တည်ရေထိ ဖြစ်ချေဧ့။ နောက်ဆက်တွဲ
အဖြစ် ဖော်ပြမေ။
(၃-၄-၉၄)နိ့ မကြာခင်က ရခိုင်သမိုင်းကို လိ့လာရန်
ဘွဲ့ယူစာတမ်းပြုရန် ရောက်လာရေ (Jacques Leider Lvxe-
mbourg) ထံကလည်း မိတ္တူရိုက်ကူးယူလာရေ ရခိုင်ရာဇဝင်
လင်္ကာစာပိုဒ်အချို့ကို ထုတ်ပြÌ ဖတ်ရူကြည့်လိုက်ရဧ့။

ရခိုင်မင်းရို့ အုပ်ချုပ်ပုံ၊ ထီးနန်းကျင့်ရိုးစရိုက်ရို့ကိုလည်း
ရီးစပ်ထားခကတ်ရေ ရွှေဘုံနိဒါန်းကျမ်းလင်္ကာ၊ ရာဇပုံလင်္ကာ၊
ရာဇဝသတိလင်္ကာ၊ ရာဇပျို့၊ ရာဇနိတီပျို့၊ ရှေးထုံးလင်္ကာ၊
ပတိ÷ဏကကျင့်ထုံးလင်္ကာတိရို့လည်း ဟိခကတ်လီဧ့။

ရခိုင်မင်းဟရိ (သီရိသုဓမ္ဇရာဇာ)ထိ၊ အတိုချုံး ရီးစပ်ခ
ရေ ရခိုင်သာစွလေလင်္ကာလည်း လင်္ကာတစ်မျိုး ဖြစ်ပေဧ့။
ဂုကျောက်ရိုးရာဇဝင်လင်္ကာအကျဉ်းကို တွိ့ဟိရရာ မြောက်ဦး
ခေတ်ဆုံးထိ အကျဉ်းချုပ်ရီးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်ဧ့။ ကျောက်ရိုးရာ
ဇဝင်တွင် အမတ်ကြီး ငလက်ရိုးရာဇဝင်ကို အခြေပြုÌ ရီးစပ်
ခြင်း ဖြစ်ဟန်တူဧ့။ ယင်းချင့်ကြောင့် မူလရာဇဝင်ကို အမည်ပီးဖွဲ့
လေခြင်းဟု ယူဆရပေဧ့။ မူအတိုင်း ဖော်ပြလိုက်ရလီဧ့။

မှတ်ချက်။ ။  ̨ကျောက်ရိုးရာဇဝင်လင်္ကာ မင်းစဉ်အကျဉ်းကို
ရှစ်ကြောင်း၊ ပေငယ်တစ်ချပ်မှ ကူချပ်ထိ(၆)ချပ်ကို
တွိ့ရÌ အထက်ပါမူအတိုင်း ကူးယူထားခြင်း
ဖြစ်ပါရေ။  ̨လင်္ကာနန့် အတူ ကျောက်ရိုးရာဇ
ဝင်လည်း တွဲဆက်ဟိရာနိဂုံးတွင် ၁၂၅၂-ခု တပိုတွဲ
လဆုတ် ၃-ရက် ̧ သူ့မူရင်းအတိုင်း ရီးကူးပြီး
ရေ ဆိုဧ့။ စာရီးကူးသူမှာ ရမ်းပြည့်ကျွန်း၊
ဟုမ်းကျွန်း၊ ရေကောင်း ချောင်းရွာ၊ ချက်မြျုပ်နီသူ
တည်းဟု ပါဟိရေ။ ပေအငယ်ဆုံး ထိ၊ ခီချပ်
တွင်းဆုံးရေ။

==နမောတဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္ဇာသမ္ဗူဒ္ဓဿ။==

၁။ ။ ငါးတောင်သာသနာတော်၊ ပေါ်ကြောင်းမျှော်၍၊ သကေ ̇ာ
သိကြား၊ ကြည့်လတ်ငြားသော်၊ ကထားကရစ်၊ ဖြတ်လတ်တုံးဘိ၊
မစိ‰ယက္ခ၊ နာမကျော်သဲ၊ ငဖမဲးနှင့်၊ ထူးကဲးတဖန်၊ မျက်ဆန်
ပြူးတူး၊ ဘီလူးယက္ခ၊ နာမတွင်သျှိုင်၊ ငပြေတိုင်လျှင်၊ ကည်း
ကည်းကျောက်ဆစ်၊ ငမိုက်ဘီလူး၊ စွယ်ပြူးတူးနှင့်၊ ဘီလူးယက္ခ၊
နာမခေါ်တွင်၊ ထင်ရှားကျင်သား၊ ယင်းတွင်ဘီလူး၊ ငမြောက်ဦး
နှင့်၊ ဘီလူးဝသဲး၊ ငမဲးယက္ခ၊ နေထတုံပြီး၊ ပကာတီးလျှင်၊
တသီးတခြား၊ ဘီလူးများလည်း၊ ခေါ်ငြားပြောင်ပြောင်၊ ဟာရိ
တောင်ဘီလူး၊ ΩှူးΩှူးမျက်စိ၊ ရှိဘိအတူ၊ ငပါးဘူနှင့်၊ အတူ
ခေါ်သျှောင်၊ စံကားတောင်ဘီလူး၊ ပေါင်းစုံတုံမိ၊ ငါးထောင်စီ ချည်း၊
ဖျင်ပေးများစွာ ရစကာနှင့်။ ပြည်ရွာလှည့်ပတ်၊ ငတ်မွတ် သောခါ၊
ကိုယ့်ဝမ်းစာကို၊ ရှာ၍ထင်ရှား၊ ဖမ်း၍စားသော်၊ ထွား
ထွားညတ်ညတ်၊ ပြည်လုံးပျက်သော် ထက်ခွင်သိကြား ကြည့်
လတ်ငြားသော်၊ ခေါ်တွင်နာမည်၊ ရခိုင်ပြည်တွင်၊ တည်သည်
အစ မြို့ဓညတွင်၊ နေတထင်ရှား ဆတ်မသားဟု မာရယူအနွယ်
ငါးဆယ်လေးဆတ်၊ ထောင်းထောင်းပျက်သော် မြို့သက်ကုန် တွေ၊
ကတွေလည်းကောင်း၊ ရပ်ဟောင်းဌာန မြို့ဓညတွင် ဖြစ်ထ တုံပြန်၊
ကံရာဇာနွယ် နှစ်ဆယ်စိစိ၊ ဘုန်းရှိပြည်တွင် နန်းထက် တွင်ဝယ်၊
နေကျင်မင်းဆက်၊ နန်းဆက်တုန်တွေ ယင်းပြည်ဌာန မြို့ဓညတွင်၊
ဖြစ်ထတုံပါ စနဋ္ဋာသူရိယ၊ နာမတွင်ခေါ်၊ ဟိုးဟိုး ကျော်သည်
ထင်ပေါ်ထွန်းလင်း၊ ပြည်သျှင်မင်းလည်း၊ ဝင်းဝင်း ပြောင်ပြောင်၊
နန်းရွှေတောင်တွင်၊ အခေါင်ထွန်ထား၊ မိဖုရားနှင့် ပျော်ပါးမောင်နှံ၊
မနောစံ၍၊ သလွန်ညောင်စောင်း မွေ့ရာကောင်း တွင်၊
လဲလျောင်းစက်တော် နေသရော်လျှင်၊ မြတ်ရှင်ဂေါတမ၊
ပွင့်ထတုံငြား၊ မင်းကြီးကြားသော်၊ ဦးဖျားလက်တင် ကြည်လင်
မြတ်နိုး၊ ရှိလျှင်ခိုး၏။ ညိုးညိုးပါးပါး ထိုမင်းဖျားကား ထလတ်
အခါ၊ မြတ်စွာဂေါတမ၊ သုံးလူဘကို မင်းလှဖူးချင် ဆွတ်ဆွတ်
ကြင်၍၊ မိခင်မာတာ၊ သားကိုရှာသို့ မမြော်ရဘဲ ခန္မာကွဲလျက်
မင်းရဲပြည်သျှင်၊ ကုန်မည်ထင်သည်၊ ပူပင်ဗျာပါ၊ မျက်စိရှာ၍၊
လာပါနိုင်းနိုင်း နေ့နေ့တိုင်းကို၊ မမြင်ရသေး၊ ရပ်ဝေးတောင်တာ၊
များစွာခရီး၊ သွားလေပြီးသော်၊ သားကြီးငရင်၊ အလျင်လတ် လတ်၊
ဝင်ပါလတ်ဟု ဆွတ်ဆွတ်ဖခင် မြင်ချင်တဲ့တဲ့၊ တသက်ကဲ့ သို့
မင်းရဲစနဋ္ဋာ၊ သုံးလုချာကို ဖူးမြော်ချင်လှ၊ လွန်Ωုတသည်၊
နန်းဝမျှော်ကြည့်ရှာသတည်း။


၂။ ။ မျှော်ရူမျှော်ရူ၊ ကသိုင်းရူလျက်၊ သုံးလုဖခင်၊ မြတ်ချစ်
သျှင်ကို၊ မမြင်ရကား ဪသာ်သိကြားတို့၊ မင်းဖျားစနဋ္ဋာ၊ နန်းဘုံ
သာက၊ ဖူးမြော်ချင်လှ၊ ထိုခဏဝယ်၊ သာဝတိ≈ပြည်၊ နေသည်
ကောင်းစွာ၊ အနာထပိဏ်၊ ကျော်ဟိန်လျှံပေါက်၊ သူဌေးဆောက်
၍၊ လျှံတောက်ရောင်ဝါ၊ ရွှေကျောင်သားက၊ မြတ်စွာဘုရား
သိလေငြားသော် မင်းဖျားရာဇာ၊ စနဋ္ဋာသူရိယ ငကိုတ၍၊ သွားရ
မည်ပင်၊ ရဲးရဲးထင်သည်၊ မြင်လျှင်”ာဏ်တော် ဖော်၍ဘုရား၊
ပြည်သူအားကို၊ ပြောငြားတုံထ၊ ထိုခဏဝယ်၊ လူဘစောမောက်၊
ချက်ချင်းရောက်က၊ မှောက်ခုံပြတ်စတ်၊ အလျားဖျပ်၍၊ ဖတ်ဖတ်
မောမိ၊ ထိုမင်းကြီးလည်း၊ မချိနှလုံး၊ မိုးနှယ်ဆုံးသို့၊ မပြုံးမရယ်၊
နေသည်မှောက်ခုံ၊ မလုံအသက်၊ ပြင်ထွက်ဘနန်း၊ လှထိပ်စွန်း
ကို၊ ပန်းနှယ်အသွင် ဦးထိပ်တင်လျက်၊ ကြည်လင်ပြုထွေ၊
သေငယ်သေသည်၊ သုံးမည်လူထွတ်၊ သုံးလူနတ်က၊ မင်းမြတ်
တကာ၊ စနဋ္ဋာသူရိယ၊ မြဲကစိတ်ကို၊ မငို၏မင်း၊ သံညင်းညင်းနှင့်၊
ဝင်းဝင်းပြောင်ပြောင်၊ နေထွက်ယောင်သို့၊ ဘုန်းခေါင်ရှင်တော်၊
မူလတ်သော်လျှင်၊ တကာတော်ရင်း၊ စနဋ္ဋာမင်းလည်း၊ ရှင်ရင်း
မြတ်စွာ၊ ကျွန်ပြည်ရွာကို၊ ဆယ်ဝါကျိန်းတော်၊ မူပါဘုရား၊
တောင်းပန်ငြားသော်၊ မင်းဖျားပြည်တွင်၊ ငါပင်အကယ်၊ နေရ
မည်ဟု၊ မိန့်ထွေသံတော်၊ ချလတ်သော်လျှင်၊ ဘုံဝါသျှင်လှ၊
နေထကောင်းမွန်၊ ဇေတဝန် ̧၊ လေးတန်သစ္စာ အဘိဝါကို၊
မြတ်စွာလူဘ ကိုယ့်ဌာနသို့၊ ြွကမည်ကြံလတ်၊ ထိုမင်းမြတ်က၊
သတ်မှတ်ကြည်စင်၊ ကုန်မည်ထင်၏၊ ယင်းတွင်အသက်၊ ပြင်သို့
ထွက်၏ ပြက်ပြက်မည်တွင်၊ ရှင်ရှင်လူးလဲ၊ မျက်ရည်ရွှဲနှင့်၊
မင်းရဲမင်းမြတ်၊ တောင်းပန်လတ်သော်၊ သိဒ္မတ်မင်းသား၊ သုံးလူ
ဖျား၏၊ ကိုယ်စားညီတော်၊ ထားပါခဲ့မှ ြွကပါဘုရား၊ လျှောက်
သည်ကြားသော်၊ ကိုးပါးရတနာ၊ သွန်းပါလေဘိ၊ ထိပ်မစိဘဲ၊
ရှိလတ်သောခါ၊ မြတ်စွာရှင်ချစ် ခုနစ်လက်ခွေ၊ ကိုယ်တော်ငွေ့ကို
ထည့်ပြီးတုံလိုက် စေ့သည်ဖြစ်၍၊ သျှင်ချစ်ဘုရား၊ ကိုယ်စားညီ
တော်၊ မဟာမုနိ တရိမည်မှတ် သုံးလူနတ်ကို စိတ်မြတ်သဒ္မါ၊
စနဋ္ဋာသူရိယ၊ ထိုမင်းလှက ထွန်းပဟိုးဟိုး၊ ဝက်သတိုးတောင်၊
အခေါင်ထိပ်ဖျား၊ ဆောက်ငြား ဝေဠုဝန်၊ နတ်ဗိမာန်သို့၊ လျှင်
ထန်လွယ်ကူ၊ ကျောင်းမြတ်လှူ၍ အူအူသောင်းသောင်း၊ ပြည်သူ
ပေါင်းနှင့်၊ မင်းကောင်းမင်းကျော်၊ သာဓုခေါ်သည်၊ ခြောက်ဖော်
နတ်တုံ စိုးတုံပိုင်ခြင်း၊ သိကြားမင်းလျှင်၊ ခပင်းနတ်ရွာ၊ ရှိငြားံ
တစ်မူ၊ ထိုတူလည်းကောင်း၊ သောင်းသောင်းကြော်ကြော်၊ သာဓု
ခေါ်၏၊ မြတ်စွာလုဘ၊ ထိုဌာနသို့၊ ြွကတော်မူပါ၊ တကာတော်ရင်း
မြတ်ရှင်မင်းလည်း၊ မကင်းမညံ့၊ ရက်မကျန်လျှင်၊ ကောင်းမွန်
သင်္ကန်း၊ ခါးပန်းသင်းပိုင်၊ ခΩိုင်ထီးကြီး၊ ဦးထုပ်ကြီးကို၊ မုနိ
ကိုယ်စား၊ စောဘုရားအား၊ မင်းဖျားမင်းမြတ်၊ နေတိုင်းကပ်သည်၊
မင်းမြတ်မင်းလှ၊ ဘဝလူ့ပြည်၊ စုတေလေသော်၊ သားငယ်မြေး
မြစ်၊ ဖြစ်တုံတထွေ၊ နှစ်ဆယ့်ငါးဆက်၊ စဉ်မပျက်သည့်၊ စနဋ္ဋာ
နွယ်ဆက် ပြတ်သတည်း။ ။


၃။ ။ စနဋ္ဋာနွယ်ဆက်၊ ထောင်းထောင်းပျက်သော်၊ မြို့ချက်
ကုန်ထွေ၊ တည်သည်ထိုခါ၊ ထိုပြည်ရွာဝယ်၊ နေပါတုံဘိ၊ ဝေသာ
လီကို၊ တသီးတခြား၊ ကျောက်လှေဂါးတွင်၊ ကားကားသားသား၊
စနဋ္ဋရားဟု၊ မင်းဖျားနွယ်ဆက်၊ မပျက်ပြောင်ပြောင်  ̨လူ့ဘောင်
ဝယ်၊ သားမောင်မြေးမြစ်၊ ဖြစ်သည်ကိုးဆယ်၊ အနွယ်ပျက်သော်၊
ဆက်တုံယင်းမြို့၊ တချို့တမူ၊ နာမပြည်လုံး၊ အဆုံးစနဋ္ဋရား၊
ထင်ရှားယင်းတွင်၊ ငမင်းတုန်းကို၊ လက်Ωုံးဆန့်ထောင်၊ ဘုန်း
တော်ရောင်နှင့်၊ ရန်ဘောင်ပယ်ခွင်း၊ ပြောင်ပြောင်လင်းသည်၊
ထိုမင်းအနွယ်၊ ဖြစ်သည်သုံးဆက်၊ ဝရောင်းငှက်လည်း ဆက်
လျက်ပုန်ကန်၊ သွေလှန်တုံလျက်၊ သုံးဆက်ဖြစ်ပြန်၊ မြို့မွန်
ထောင်းထောင်း၊ ပျက်လေသျှောင်းသော်၊ တကြောင်းပုရိန်၊ ရိပ်
ငြိမ်ကောင်းစွာ၊ မည်သာတွင်ထ၊ ကောလိယနွယ်၊ ဖြစ်သည်
ငါးဆက်၊ ယင်းမြို့ထက်ပင်၊ ဆက်ပေနာမ၊ ဒသရာဇာ၊ စဉ်လာ
သုံးဆက်၊ ပျက်လေတုံငြား၊ တခြားတည်ထောင်၊ ပြောင်ပြောင်
ထိုခါ၊ ခြိတ်မှာထင်ရှား၊ မင်းဘုးန်စားနွယ်၊ နှစ်ဆယ်လေးဆက်၊
လောင်းကြက်မြို့မွန်၊ တဖန်မင်းလှ၊ နန်းကျကြီးငယ်၊ နှစ်ဆယ်
နှစ်ဆက်၊ လောင်းကြက်မြို့ကြီး၊ မင်းဓီးအနွယ်၊ တဆယ်လေး
ဆက်၊ ထောင်းထောင်းပျက်သော်၊ ထက်ခွင်သိကြား၊ လာငြား
ပြောင်းရူ၊ ရွှေမြောက်ဦးတွင်၊ ပေါင်းစုတုံပါ၊ စောမွန်အနွယ်၊
တစ်ဆယ့်လေးဆက်မြောက်ဦးထက်တွင်၊ ဆက်ပေယခု၊ စနဋ္ဋာသု
အနွယ်၊ နေသည်ရှစ်ဆက်၊ မြောက်ဦးထက်တွင်၊ အပျက်အကျပ်၊
ဖြစ်လတ်တုံက၊ တစ်လတစ်ယောက်၊ မြျောက်သည် မှန်ချက်၊
မင်းဆက်ကုန်အောင်၊  ̨လူ့ဘောင်ဝယ်၊ နောက်နောင်အများ၊
အမျိုးသားတို့၊ သင်ကြားစေချင်၊ နိဒါန်းပြင်သည်။
ပြည်တွင်လူတို့ မှတ်ရာဖို့။ ။


၄။ ။ လူတို့တကာ၊ မှတ်စရာဟု၊ စဉ်လာနိဂုံး၊ မင်းစဉ်တုံး ၍
ပြုန်းပြုန်းဟင်းဟင်း၊ လင်းလင်းယခု၊ ရွှေမြောက်ဦးတွင်
ပြုန်းလေစင်စစ်၊ အနှစ်သုံးဆယ်၊ ကျိန်းခန်းဝယ်လည်း၊ ငြိမ်ဖွယ်
မမြင်၊ ပူပင်ဆင်းရဲ၊ ပြေးလေတောတောင်၊ ချောက်မြောင်တောင်
ကြား၊ ဟိရငြားသော်၊ ယောကျာ်းတစ်ယောက်၊ မြေကပေါက်သို့၊
ထွန်းတောက်ယခု၊ ရွှေမြောက်ဦးတွင်၊ ပေါင်းစုတည်ထောင်၊
ပြောင်ပြောင်ထွန်းပ သူရိယလျှင်၊ စိုးထနှစ်ဆယ်၊ ဆင့်ပေကိုယ်
ထီး၊ လွန်လေပြီးသော်၊ မင်းကြီးသူရိယ၊ နာမတွင်ငြား၊ ထိုသည်
သားကား၊ ထင်ရှားယင်းခါ၊ နရာဓိပတိ၊ ဘိသိက်မခံ၊ သားမွန်
တစ်နှစ်၊ နေသည်ဖြစ်က၊ နဝပဝရ၊ ဝိဇလနှင့် ထိုမှလေးယောက်
လွန်ပြီးနောက်မှ၊ စိုးထောက်မင်းစစ်၊ မတရာဇ်ဟု၊ ဘက်လှစ်
မမြင်၊ ပြည်ရှင်အနိစ္စ၊ ခန္မာြွကသော် အဘယရာဇာ၊ စိုးပါနှစ်
ဆယ်၊ ဝမ်းဝယ်ရင် ̧၊ မြင်သောသားကြီး၊ ထွန်းညီးယခု၊ သီရိ
သုအား၊ စသည်ညီတော်၊ မှည့်ခေါ်နာမ၊ ပရမနှင့် သားဘသုံး
ယောက်၊ လွန်ပြီးနောက်မှ၊ ဘုန်းတောက် မင်းလှ၊ အဘယရာ
ဇာ၊ စိုးပါကိုးနှစ်၊ ကိုးလဖြစ်သည် ပစ်တုံခန္မာ၊ ထိုခါြွကသွား
လွန်လေငြားသော်၊ ပုန်စားသောကြာ၊ စံလှာစည်းစိမ်၊ ရိပ်ငြိမ်
ချမ်းသာ၊ မြို့ရပ်ရွာကို၊ စိုးပါတုံထ၊ သုမနလျှင်၊ အနိစ္စမင်းမှန်၊
ပြုလေပြန်သော်၊ တစ်ဖန်ပိုးရွှေ၊ နေတုံနန်းထက်၊ အရက်လေး
ဆယ်၊ တွင်သည်နာမ၊ ဝိမလကို၊ တောင်ကအစုံ၊ ပုန်ကန်တုံ
လာ၊ နန်းဘုံသာတွင်၊ ထိုခါတစ်နှစ်၊ စံပြီးလှစ်မှ၊ အချစ်ယှဉ်
တော်၊ မျောက်သားတော်နှင့်၊ ရာဇာသဒိÛ၊ ထိုမင်းလှကား၊
နန်းကလျှင်စွာ၊ သက်လတ်ပါ၍၊ ကိုယ့်ရွာကိုယ့်ပြည်၊ ဒက္ခိနေဟု၊
သာသည်ဌာန၊ ရမ္ဇဝတီ၊ ညီညီးပြောင်ရွှန်း၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းတွင်၊
ငြိမ်ချမ်းပျော်စံ၊ သဘင်ခံလျှင်၊ ခံသည်အကြား၊ ပြည်သူများနှင့်၊
ပု÷ဏားရဟန်း၊ တီးတီးမွန်းမျှ၊ သိန်းသန်းဗိုလ်လူ၊ ပြည်လုံးသူတို့၊
အယူမနီ၊ ဓားြွပန်စီကို၊ အညီအÒွတ်၊ မင်းပြုလတ်ဟု အထွတ်
သံဒိုင်၊ မြို့ရခိုင်တွင်၊ မဏ္ဍိုင်ကြငှန်း၊ ပြည်ဦးစွန်းဟု၊ နန်းလည်း
မတင်၊ မင်းပြုကျင်သည်၊ ခေါ်တွင်နာမ၊ မရစေ့စေ့၊ တစ်ဆယ့်
ခြောက်ရက်၊ စံပျော်လျက်ပင်၊ ပြည်သျှင်သဒိÛ၊ တောင်ကတစ်
ဖန်၊ ပြန်လတ်ပြန်၍၊ ပုန်ကန်သွေလှန်၊ မင်းပြုပြန်သည်၊ ကျော်
တွန်တုံလိုက်၊ ဓမ္ဇရာဇ်ဟု၊ ခြောက်နှစ်အဝင်၊ ယင်းကပင်တည်း၊
ထက်ခွင်နတ်ပြည်၊ စုတေလေသော်၊ ယင်းပြည်ဌာန၊ ဒက္ခိဏ
တွင်ငြား၊ တောင်စဉ်သားလျှင်၊ ကားကားယခု၊ မင်းပြုတုံပါ၊
မဟာသမ္ဇတ၊ နာမတွင်လှစ်၊ ထိုမင်းစစ်ကား၊ သုံးနှစ်စံပျော်၊
ဘုံနန်းပေါ်တွင်၊ နေပါကျင်လျက်၊ ထိုခါသက ̇ရာဇ်၊ စင်စစ်များ
မြောင်၊ တစ်ထောင်တစ်ရာ၊ စွန်းပါလေးဆယ်၊ ခြောက်ခုဝယ်
တွင်၊ ပြုဗေဎရှေ့ဘက်၊ နေထွက်ဘုရင်၊ ရွှေနန်းရှင်ကား၊ ရင်ခွင်
ပိုက်ထား၊ သားကြီးအိမ်ရှေ့၊ မင်းကြီးနန်းလျာ၊ ဥပ‹ရာလျှင်၊
သားတော်သုံးပါး၊ ပြည်သူများနှင့်၊ လျှင်လျားမနေ၊ စစ်ထိုးချေဟု၊
နှုတ်ေြွခြွမက်ဟ၊ သံတော်ချသော်၊ ခဏချက်ချင်း၊ ဆင်မြင်းဗိုလ်
ပါ၊ များစွာသူရဲး၊ ပေါင်းစည်းလုံခြုံ၊ အားလုံးသူနှင့်၊ ဥÛုံခြံရံ
စစ်ထိုးပြန်သော် လျှင်ထန်စိုးပိုင်၊ မြို့ရခိုင်ကို၊ ပိုင်လေတုံပါ၊
မဟာသမ္ဇတ၊ မင်းကိုရ၍၊ ဥပရာဇာ၊ သားတော်သုံးယောက်၊
ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ၊ ကိုယ့်ပြည်ရွာသို့၊ လျှင်စွာယူဆောင်၊ ဖိုးခေါင်
ကျော်ငြား၊ မင်းဖျားအထံ၊ ရောက်လေပြန်သော်၊ သားမွန်အိမ်
ရှေ့၊ ဆက်လေပြီးသည်။ ။ ပြည်ကြီးရခိုင် ပျက်သတည်း။&lt;ref&gt;အသျှင်စက္ကိန္ဒ(ရခိုင်ပြည်နယ်) -ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုများ (7) -p26&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင်ကျမ်းစာတိ]]
[[Category:အလင်္ကာ‎]]</text>
      <sha1>m5rcpifp1txq1knhdvxodtn8dp3mudy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျောက်ရှင်နတ်ကြီးပတ်သံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2806</id>
    <revision>
      <id>20976</id>
      <parentid>12263</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827019}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="0l8ect56mj25zfc573jzx3m4vrcvg1n" xml:space="preserve">==ကျောက်ရှင်နတ်ကြီးပတ်သံ==

ပတ်သံကို ဂနိတိုင်ကြားနီရပါသိမ်းရေ။ နတ်ပူဇော်ရေအခါ၊ နတ်ကရေအခါ တီးကတ်လီရေ။ ဆိုကတ်လီရေ။ ဒေအသံကိုလည်း ရခိုင်တေးသံတစ်မျိုး
ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါရေ။ ကျောက်ရှင်နတ်ကြီးပတ်သံကို အောက်တွင်တင်ပြလိုက်ပါရေ။

အသူရို့ တက်တောင်ညိုတောင်၊ မောင်သျှေရို့ တက်တောင်ညိုတောင်။

တောင်ထိပ်ချာမြင့်၊ အံ့လောက်ယင့်၊ တက်လီတက်လီ၊ ကျောက်လှေကားကို တွိရမေ။

ှီကားလည်းရောက် တစ်ဆင့်ထောက်၊ ဆီးကွမ်းလည်းဝါး တစ်ချက်နား။ တက်လိုက်

တက်လိုက် နဂါးရစ်ကိုပတ်ရမေ။ ပတ်တေပတ်တေ၊ ပတ်လတ်တေ။ ပတ်တေအပြီး

တောင်စွယ်ကြီး၊ နဘယံရောက်တောင်မစောက်။ အမောက်ကျော်ခါ တောင်နား ခေါင်းကို ကျော်လတ်တေ။

တောင်စွယ်တောင်ပတ်တောင်ဘယက်၊ ကျောက်ကလပ်ပြင် ကျောက်နတ်ရှင်၊

ကျောက်ရှင်နတ်ကြီး ရှိတော်ထီးကို တွိရမေ---လေ---၊ တွိရ---မေ---။ &lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p43&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==

[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]</text>
      <sha1>0l8ect56mj25zfc573jzx3m4vrcvg1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျေးစေရတု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2807</id>
    <revision>
      <id>20977</id>
      <parentid>12267</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827031}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7374" sha1="j20847itz74d5kwmeu6ayq0psnrrc63" xml:space="preserve">==ကျေးစေရတု(၁)==

(၁) ဧကရာလျှင် စကြာရှေ ့တည် ကျွန်းလုံးလည်၍ ရွှေပြည်မဏ္ဍိုင် ရခိုင်ခေါ်မှန်း ဘုံဆောင်နန်းထက် ဖြူဝန်း ပြန့်ကာ ရှစ်သောင်းချာသို့ နရာဧက တဇထွန်းပြောင်း မင်းရဲခေါင်က စာဆောင်သဝန်J . ယုံကျွန်း ရောက်လှာခဲ့၍ ပုလဲအသွင် ကျေးပြုဝင်လျှင် အလျင်မနေ မိန့်စာခွေနှင့် ရဝေကြငှန်း' ဟင်္သာ နန်းဝယ်။ ဖြူဝန်း ဖြန့်ကာစံလိမ့်လော။

(၂) နေအဝါလျှင် ပြုဗ္ဗာတိမ်စွန်း လှည့်၍ထွန်းသို့ အကျွန်းကျွန်းလုံး ယူကျုံးတော့မည် မှတ်တော်တည်လျက် ဆွဲသည်သက်မျှ မင်းညိုမြလျှင်သွားကြလို့ပင် စစ်နှင့်ရွှင်ခဲ့ ကြာထင်မနေ ရပ်မြေသူ့ဆီ ခုခုချီသော် ရာသိ နွေဦး ကျူးပြန်တော့အံ့ လွှမ်းလျက်ငုံရှင့် မတုံ့မဲမှာ နန်းသိင်္ဂါထက် စကြာရိပ်ဖြူ ရှစ်စင်းထူ၍ နေထူရောင် လျှံ မူနာခံလျှက် ရဲဝံဘုန်းခေါင် ပြန်လွယ်အောင်ကို ဖြူရောင်လျှံပြေး သီဟိုဠ်ကျေးလျှင် ရပ်ဝေး တထူးပဲး||
ခူးဟူသည် နန်းတည်ရပ်ကျော် အောင်မြင်သော်လည်း ဘွားမြော်နန်းတက် ကြင်ဘက်ဆကဲး မျှော်နှင့်မြီးကို မင်းရဲကျော်ထင် ကျွန်းလုံးရှင်သည်။ ... ။ ယင်းတွင်ဘိသိက်ခံလိမ့်လော။ ။

(၃) စေတနာလျှင် သဒ္ဒါကြည်လှိုင်း ပန်းမြင်ကိုင်းနှင့် နေ့တိုင်းဆု ယူတောင်းသည်မူကား ဇမ္ဗူ စိုးရ မင်းများနေ ဝန်း ရွှေနန်းဆက်ခံ မတ်သက်နှံလျှင် ဆောင်းယံကသည် နွေလည်ရွှေ့ကူး တန်းခူးအခါ သည်မှာသာရွှင် တာသဘင်ကို ဆောလျင်မီအောင် ကျေးဖြူရောင်လျင် နားထောင်စေ့ရေ လျှောက်စာခွေနှင့် ရောက် လေသည် ဝင်းထူတပ်ကာ ခဲးခွာကျုံမြောင်း ညဉ့်မောင်းကင်းရှည် တန်တန်လည်၍ နေရေထွက်ငင် အချိန် တွင်၌ တောင်တင်နန်းညာ ရှစ်သောင်းချာကို လျှောက်လာရတု ကျေးမျာ့မှန်တူ ပြန်တော်မူလော့ ထီးဖြူ ရာဝင်း အမင်းမင်း၏ ရင်တွင်းသမီး လှဇံသီး ကို။ ။ ဇနီးပြုမည်ကြံ လိမ့်လော။


==ကျေးစေရတု(၂)==

(၁) မြတ်လေးကြည်လင် ငယ်ကပင်တည့် ပဲ့ပြင်သိမ်းမွှေး နှုတ်အပ်ကျွေးသည် ကျေးဇူးသခင် တို့ ချစ်သျှင် ရင်ခွင် နေမြဲး မသိဘဲကို ကျူးရဲးမြို့တွင်း ဝေလိုက်လျှင်း၍ မြဆင်ရိပ်မြိုင် ရခိုင်တောင်ရှေ့ ရင်ဝေ့သိတာ ရွှေသာ လျှံထွန်း ရွှေနန်းတော်တောင် ရွှေညောင်ပင်ဖျား တန့်နားမေးမြန်း ရွှေနန်းကသည် .မည်တွင်မနား ပျံချေသွား၍ မယ့်ပါးခန်းတွင်း ရောက်လေလျင်းသော် ပဝင်းပိတ်လုပ် စွန်းထပ်မသင် ကေသျှင်လျော်မြန်း ဆီမွှေးသွန်း၍ မလန်းမပျော် ကျွန်ုပ်မြော်၏ သံတော်တင်ခေါက် ပန်းနှင့်လျှောက်သည် မကောက်အလျင် သို့ပင်ကြာမြင့် ခွဲပင့်လေဟန် ကျွန်ုပ်လည်းစေ့ရေ သင်္ကာချေ (သင်္ကာချေမှ တွေးတောယုံမှားသည်ကိုချေသည်။) မှ နှုတ်ရွှေအမြွက် ပြာချောညက်ညက်၊ ပျက်သက်တွေး တောယှိချေ၏။

(၂) တလူလာလာ ပြည်ရင့်ကာတည့် ခေါ်ရှာမေးမြန်း မည်မှန်းမထင် မြို့ပြင်ထွက်ပြီး ဆေးကြးမြောက်ပါး ကျောက်လှေကားသို ့ပျံသွားလျှင်ဟု မတန် တုံသည်။ ။ ကျွန်ုပ်ယုံပန်းမောရိချေ၏ ။ ။

(၃) တစေ့ရေရေ ရှင်တော်ထွေကို ဆံမွေမညံ့ စိတ်ပျံ ကြည်သံ နားတော်ခံ၍ ပြည့်လျှံတာရီ ခွက်ညီဖန်များ လျှောက်ကြားသောထွေ ကြေမှ လက်ရွှေ့ ယူလှမ်း ပန်းကိုနန်း၍ ပြည့်လျှင်သိတာ ယဉ်သာတွေးကောက် နန်းမြို့ မြောက်ဝယ် ကျော်ချောက်မွှန်းချောင်း မွှေရင်သောင်း၌ စုံပေါင်းနောင်နှင့် ပူးခွင်ရေးရေး ရည်ခန့်တွေး၍ မောင်ထွေးခရီး နီးသည်ဖြစ်မူ သျှင်ချစ်ရွေ့ တွင် တင်ပါခဲ့ဟု ချောနွဲ့ ပြာဖြူ မှာ တော်မူသည်။ အတူကိုသို့ ညိုလေ၏။
။

[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရတု‎]]</text>
      <sha1>j20847itz74d5kwmeu6ayq0psnrrc63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျွဲချော့တေးသံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2811</id>
    <revision>
      <id>20978</id>
      <parentid>12280</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827041}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="725" sha1="hv1wjnh5czb0o9iq4u2bf5ak0nqch45" xml:space="preserve">
ကျွဲမရာလဲဂုတ်ပီ၊ ပင်လယ်နားမှာ ကျွဲတရွီနှင့်၊ 

ဂုတ်ပီဂုတ်ပေါင်း၊ လယ်ထွန်ကောင်းကို၊

မြက်ကောင်းပီးမေ၊ ဒေတလယ်ကို၊ 

ညက်အောင်လယ်ခ--အို ကျွဲရို့လေ--ကျွဲရို့လေ

&lt;ref&gt;ဦးဘစံ -ရက္ခမဏ္ဍိုင် အမှတ် ( ၁ ) -p59&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[Category:စာပီအမျိုးအစားအလိုက်]]
[[Category:ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း]]
[[Category:ကဗျာ‎]]</text>
      <sha1>hv1wjnh5czb0o9iq4u2bf5ak0nqch45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကြောင်းကျိုးပြ ကြိယာတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2826</id>
    <revision>
      <id>20979</id>
      <parentid>16843</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827046}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8032" sha1="eh4lgun3fv9c6z3wt5htq46vlifigxy" xml:space="preserve">ရခိုင်ဝေါဟာရအဘိဓါန်အတွက် ကြောင်းကျိုးပြ ကြိယာ စုစုပေါင်း (၇၇) လုံးအား စုဆောင်းဖော်ပြအပ်ပါရေ။
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ရခိုင် (ကြောင်း) !! ရခိုင် (ကျိုး) !! IPA (ရခိုင်သံ) !! English
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; | (ခ) အုပ်စု
|-
| ခွာ || ကွာ || /kʰwà/ &gt; /kà/ || Peel &gt; Come off
|-
| ခွဲ || ကွဲ || /kʰwɛ́/ &gt; /kɛ́/ || Split &gt; Be split
|-
| ခေါက် || ကောက် || /kʰaʊʔ/ &gt; /kaʊʔ/ || Bend &gt; Be bent
|-
| ချ || ကျ || /tɕʰa̰/ &gt; /tɕa̰/ || Drop &gt; Fall
|-
| ချုံ || ကျုံ || /tɕʰòʊɴ/ &gt; /tɕòʊɴ/ || Shrink (Act) &gt; Be shrunk
|-
| ချိုး || ကျိုး || /tɕʰó/ &gt; /tɕó/ || Break &gt; Be broken
|-
| ချက် || ကျက် || /tɕʰɛʔ/ &gt; /tɕɛʔ/ || Cook &gt; Be cooked
|-
| ချန် || ကျန် || /tɕʰàɴ/ &gt; /tɕàɴ/ || Leave behind &gt; Remain
|-
| ချယ် || ကျယ် || /tɕʰɛ̀/ &gt; /tɕɛ̀/ || Widen &gt; Be wide
|-
| ချွတ် || ကျွတ် || /tɕʰʊʔ/ &gt; /tɕʊʔ/ || Take off &gt; Come off
|-
| ချွန် || ချွန်း || /tɕʰʊ̀ɴ/ &gt; /tɕʰʊ́ɴ/ || Sharpen &gt; Be sharp
|-
| ခြား || ကြား || /tɕʰá/ &gt; /tɕà/ || Separate &gt; Be apart
|-
| ခြီ || ကြီ || /tɕʰɹì/ &gt; /tɕɹì/ || Crush &gt; Be crushed
|-
| ခြွီ || ကြွီ || /tɕʰɹwì/ &gt; /tɕɹwì/ || Pluck &gt; Fall off (fruit)
|-
| ခြဲ || ကြဲ || /tɕʰɹɛ́/ &gt; /tɕɹɛ́/ || Spread out &gt; Be scattered
|-
| ခြစ် || ပြစ် || /tɕʰɹɪʔ/ &gt; /pɹɪʔ/ || Scratch &gt; Be marked
|-
| ခြစ် || ကြစ် || /tɕʰɹɪʔ/ &gt; /tɕɹɪʔ/ || Scrape &gt; Be scraped
|-
| ခြင်း || ကြင်း || /tɕʰɹɪ́ɴ/ &gt; /tɕɹɪ́ɴ/ || Dry (fish) &gt; Be dried
|-
| ခြောက် || ကြောက် || /tɕʰɹaʊʔ/ &gt; /tɕɹaʊʔ/ || Scenre &gt; Be afraid
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; | (ဆ) အုပ်စု
|-
| ဆုတ် || စုတ် || /sʰoʊʔ/ &gt; /soʊʔ/ || Tear &gt; Be torn
|-
| ဆန့် || စန့် || /sʰa̰ɴ/ &gt; /sa̰ɴ/ || Stretch &gt; Be straight
|-
| ဆွတ် || စွတ် || /sʰʊʔ/ &gt; /sʊʔ/ || Drench &gt; Be wet
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; | (ဖ) အုပ်စု
|-
| ဖိ || ပိ || /pʰḭ/ &gt; /pḭ/ || Press &gt; Be crushed under
|-
| ဖဲ့ || ပဲ့ || /pʰɛ̰/ &gt; /pɛ̰/ || Break off &gt; Be chipped
|-
| ဖုံး || ပုံး || /pʰóʊɴ/ &gt; /póʊɴ/ || Cover &gt; Be hidden
|-
| ဖော့ || ပေါ့ || /pʰɔ̰/ &gt; /pɔ̰/ || Lighten &gt; Be light (weight)
|-
| ဖော် || ပေါ် || /pʰɔ̀/ &gt; /pɔ̀/ || Reveal &gt; Appear
|-
| ဖောက် || ပေါက် || /pʰaʊʔ/ &gt; /paʊʔ/ || Pierce &gt; Have a hole
|-
| ဖွ || ပွ || /pʰwa̰/ &gt; /pwa̰/ || Fluff up &gt; Be fluffy
|-
| ဖွင့် || ပွင့် || /pʰwɪ̰ɴ/ &gt; /pwɪ̰ɴ/ || Open &gt; Be open
|-
| ဖွတ် || ပွတ် || /pʰʊʔ/ &gt; /pʊʔ/ || Rub &gt; Be polished
|-
| ဖျက် || ပျက် || /pʰɹɛʔ/ &gt; /pɹɛʔ/ || Destroy &gt; Be ruined
|-
| ဖျောင် || ပျောင် || /pʰɹàʊɴ/ &gt; /pɹàʊɴ/ || Smooth out &gt; Be smooth
|-
| ဖျစ် || ပျစ် || /pʰɹɪʔ/ &gt; /pɹɪʔ/ || Squeeze &gt; Be squashed
|-
| ဖျို || ပျို || /pʰɹò/ &gt; /pɹò/ || Demolish &gt; Collapse
|-
| ဖျော့ || ပျော့ || /pʰɹɔ̰/ &gt; /pɹɔ̰/ || Soften &gt; Be soft
|-
| ဖျော် || ပျော် || /pʰɹɔ̀/ &gt; /pɹɔ̀/ || Dissolve (Act) &gt; Dissolve
|-
| ဖျောက် || ပျောက် || /pʰɹaʊʔ/ &gt; /pɹaʊʔ/ || Hide/Lose &gt; Be lost
|-
| ဖျောင်း || ပျောင်း || /pʰɹáʊɴ/ &gt; /pɹáʊɴ/ || Soften (toughness) &gt; Be flexible
|-
| ဖြီ || ပြီ || /pʰɹì/ &gt; /pɹì/ || Untie &gt; Be untied
|-
| ဖြဲ || ပြဲ || /pʰɹɛ́/ &gt; /pɹɛ́/ || Rip &gt; Be ripped
|-
| ဖြို || ပြို || /pʰɹò/ &gt; /pɹò/ || Tear down &gt; Collapse
|-
| ဖြန့် || ပြန့် || /pʰɹa̰ɴ/ &gt; /pɹa̰ɴ/ || Spread &gt; Be spread
|-
| ဖြုတ် || ပြုတ် || /pʰɹʊʔ/ &gt; /pɹʊʔ/ || Detach &gt; Fall off
|-
| ဖြုန်း || ပြုန်း || /pʰɹóʊɴ/ &gt; /pɹóʊɴ/ || Waste &gt; Be depleted
|-
| ဖြောင့် || ပြောင့် || /pʰɹa̰ʊɴ/ &gt; /pɹa̰ʊɴ/ || Straighten &gt; Be straight
|-
| ဖြည့် || ပြည့် || /pʰɹḭ/ &gt; /pɹḭ/ || Fill &gt; Be full
|-
| ဖြတ် || ပြတ် || /pʰɹaʔ/ &gt; /pɹaʔ/ || Cut &gt; Be severed
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; | (မ) အုပ်စု
|-
| မွှိ || မွိ || /m̥wḭ/ &gt; /mwḭ/ || Spin &gt; Be spinning
|-
| မျှိုး || မျိုး || /m̥ɹò/ &gt; /mɹò/ || Float (Act) &gt; To float
|-
| မြှင့် || မြင့် || /m̥ɹ̰ɪɴ/ &gt; /mɹ̰ɪɴ/ || Raise &gt; Be high
|-
| မြှုတ် || မြုတ် || /m̥ɹoʊʔ/ &gt; /mɹoʊʔ/ || Submerge &gt; Sink
|-
| မြှောက် || မြောက် || /m̥ɹaʊʔ/ &gt; /mɹaʊʔ/ || Lift up &gt; Be elevated
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; | (န) အုပ်စု
|-
| နှဲ့ || နဲ့ || /n̥ɛ̰/ &gt; /nɛ̰/ || Shake &gt; Be loose
|-
| နှုး || နူး || /n̥ú/ &gt; /nú/ || Soaking &gt; Be tender
|-
| နွှာ || နွာ || /n̥wà/ &gt; /nwà/ || Peel &gt; Be peeled
|-
| နှိုး || နိုး || /n̥ó/ &gt; /nó/ || Wake someone &gt; Wake up
|-
| နှုတ် || နုတ် || /n̥ʊʔ/ &gt; /nʊʔ/ || Pull out &gt; Be plucked
|-
| နှစ် || နစ် || /n̥ɪʔ/ &gt; /nɪʔ/ || Immerse &gt; Sink
|-
| နှပ် || နပ် || /n̥aʔ/ &gt; /naʔ/ || Marinate/Steam &gt; Be well-cooked
|-
| နှိပ် || နိပ် || /n̥eɪʔ/ &gt; /neɪʔ/ || Press/Massage &gt; Be pressed
|-
| နှိမ့် || နိမ့် || /n̥̰ɪɴ/ &gt; /n̰ɪɴ/ || Lower &gt; Be low
|-
| နွှီး || နွီး || /n̥wí/ &gt; /nwí/ || Warm up &gt; Be warm
|-
| နှောက် || နောက် || /n̥aʊʔ/ &gt; /naʊʔ/ || Stir &gt; Be muddy/turbid
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; | (ယ) အုပ်စု
|-
| ယှင်း || ကျင်း || /ʃɪ́ɴ/ &gt; /tɕɪ́ɴ/ || Clear away &gt; Be cleared
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; | (ရ) အုပ်စု
|-
| ရွှင့် || လွင့် || /ʃwɪ̰ɴ/ &gt; /lwɪ̰ɴ/ || Winnow &gt; Fly away/Drift
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; | (လ) အုပ်စု
|-
| လှူး || လူး || /l̥ú/ &gt; /lú/ || Smear &gt; Be smeared
|-
| လှဲ || လဲ || /l̥ɛ́/ &gt; /lɛ́/ || Fell (tree) &gt; Fall down
|-
| လွှဲ || လွဲ || /l̥wɛ́/ &gt; /lwɛ́/ || Divert &gt; Be wrong/missed
|-
| လွှတ် || လွတ် || /l̥wʊʔ/ &gt; /lwʊʔ/ || Release &gt; Be free
|-
| လွှင့် || ရွင့် || /l̥wɪ̰ɴ/ &gt; /ɹwɪ̰ɴ/ || Launch &gt; Sail
|-
| လှည့် || လည့် || /l̥ɛ̰/ &gt; /lɛ̰/ || Turn &gt; Spin/Rotate
|-
| လှပ် || လပ် || /l̥aʔ/ &gt; /laʔ/ || Set aside &gt; Be vacant
|-
| လှန် || လန် || /l̥àɴ/ &gt; /làɴ/ || Flip over &gt; Be upturned
|-
| လှန့် || လန့် || /l̥a̰ɴ/ &gt; /la̰ɴ/ || Frighten &gt; Startle
|-
| လှောက် || လောက် || /l̥aʊʔ/ &gt; /laʊʔ/ || Scoop in &gt; Be sufficient
|}

(စုစုပေါင်း ရခိုင် (ကြောင်းကျိုးပြကြိယာ) ဝေါဟာရစကားလုံး (၇၇) လုံးရထားပြီးဖြစ်ပါတေ။ ထပ်မံ
လှောက်ထည့်ဖြည့်စွက်ရန်လည်း တောင်းပန်အပ်သည်။)

==ကိုးကား==
ရခိုင်စာပီမဂ္ဂဇိင်း၊ အမှတ်(၁)
[[Category:အရွီးအသား]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်သဒ္ဒါ]]</text>
      <sha1>eh4lgun3fv9c6z3wt5htq46vlifigxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခတ္တိယပုရိသစေတီတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2842</id>
    <revision>
      <id>20980</id>
      <parentid>12409</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117716118}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7432" sha1="tbbvz9q4bk23u7h8c60e6mjdfunysyr" xml:space="preserve">{{Infobox ရခိုင်ပုထိုးတော်တိ
| အမည် =ခတ္တိယပုရိသစေတီတော် 
| ဓာတ်ပုံ = 
| တည်နီရာ=[[မြောက်ဦးမြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်]]
| ကုသိုလ်သျှင် = [[မဟာတိုင်းစခြားမင်းကြီး]]
| တည်ထားခုနှစ် =အေဒီ (၃၂၇) ခုနှစ်
 }}
==တည်နီရာ==
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင်တည်ဟိပြီး ကမ်းစီးပတ် (ခေါ်) ငွေတောင်ပေါက်တံတားဧ့ အရှေ့ဘက်၊ ငွေတောင်ခံတပ်ဧ့ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဟိပါရေ။ 
==ကုသိုလ်သျှင်==
မဟာတိုင်းစခြားမင်းကြီးမှ အေဒီ (၃၂၇) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 
==သမိုင်းအကျဉ်း==
ဝေသာလီကျောက်လှေကားမြို့တော်ကို တည်ထောင်ခရေ ဘုရင်မဟာတိုင်းစာ်မင်းကြီးက ပထမဆုံးစတင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပြီး မြောက်ဦးခေတ်တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန်၊ ဘုရင်မင်းဒေါလျာ၊ ဘုရင်မင်းဗာကြီးတို့မှ ထပ်မံပြုပြင် လှူဒါန်းခရေဟု သိဟိရပါရေ။ ဤ ခတ္တိယပုရိသစေတီတော်မှ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၉၉၂) ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၃) ရက်နီ့တွင် အံတော်သိမ်အရံစေတီတော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပူဇော်ခကြပါရေ။ ထိုမှတစ်ဆင့် ယခု သျှစ်သောင်းပုထိုးတော် အာရုံခံသိမ်တော်ကြီး မုခ်ဦးမြောက်ဘက်တွင် မင်းဝတ်တန်ဆာတိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားရေ ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ 
==ဗိသုကာလက်ရာ==
ငွေတောင်ပေါက်ချောင်းအနီး ပေ (၆၀) ကျော်ခန့်မြင့်ရေ ငွေတောင်ပေါက်တောင်စွယ်တောင်ကုန်းပေါ် တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်မှာ လက်ဟိအခြေ အနီ၌ ပေ (၂၀) ကျော်ခန့်သာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ သပိတ်မှောက်မှ အပေါ်ပိုင်းမုခ်ဦးနန့် မုခ်ဦးဘက်မျက်နှာလည်း ပျက်စီးသွားပြီး စေတီတော်ဧ့ အောက်ခြေအချင်း ပေ (၃၀) ကျော်ခန့်ကျန်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေမှာ ရှစ်မျက်နှာဖြစ်ပြီး အနားတစ်ဘက်လျှင် (၁၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ ရှစ်မျက်နှာထောင့်ချိုးတိတွင် ရှေးခေတ်ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါဧ့။ စေတီတော်ကြေးဝန်းအဆင့်တိတွင်လည်းကြာပွင့်ဖတ်တိဖြင့် အလှဆင်ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်သင်္ကန်းစည်းနန့် သပိတ်မှောက်တိတွင်လည်း ပန်းအနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ထုံမွှမ်းထားပါရေ။ စေတီတော်ဝင်လမ်းမုခ်ဦးမှာ ပျက်စီးပိတ်ဆို့နီပါဧ့။ အလယ် ပင်မ လိုဏ်ဂူတော်အကျယ် (၁၀) ပေခန့်ဟိပြီး မုခ်ဦးလိုဏ်အဝင်လမ်းအရှည်မှာ ပေ (၂၀) ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက် (၅) ပေခန့်အကွာလောက်တွင် စေတီတော်မဟာရံတံတိုင်း အပိုင်းအစတိကိုလည်း တွေ့ဟိရပါရေ။ ဤခတ္တိယပုရိသစေတီတော်မှ ပြောင်းရွှေ့ထားရေ သျှစ်သောင်းအာရုံခံသိမ်တော်ကြီးအတွင်းဟိ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော်အမြင့် (၄) ပေခန့်၊ ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၂ ပေ ၂ လက်မ)ခန့်၊ ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၃ ပေ ၃ လက်မ) ခန့်ဟိပါရေ။ ဆင်းတုတော်ရေ မကိုဋ်တော်၊ စလွယ်တော်၊ မင်းဝတ်တန်ဆာတို့ဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားရေ ဘုရားဆင်းတုတော် တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဝေသာလီကျောက်လှေကားခေတ် ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုံမွမ်းထုဆစ်ထားရေ ဆင်းတုတော်ကြီး တစ်ဆူလည်းဖြစ်ပါရေ။ ရှေးဟောင်းသုတေသပညာသျှင်တိက ရာဇဘိသေကဆင်းတုတော်ကြီးဟူပနာလည်း ခေါ်ဝေါ်ကတ်ပါရေ။

==ကိုးကား==
[https://themognationwiki.data.blog/2022/05/11/13717-ancient-buildings-at-mraukoo/ မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးမျာ]း (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
[[Category:ရခိုင်ပြည်ဟိထင်ရှားရေ ပုထိုးတော်တိ]]</text>
      <sha1>tbbvz9q4bk23u7h8c60e6mjdfunysyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခရီးအကွာအဝီး ဝေါဟာရတိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2853</id>
    <revision>
      <id>20981</id>
      <parentid>16845</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827059}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5931" sha1="7vtf3n4nuq7kap1yppnhntiq9b0gbaw" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Burma !! Arakanese !! IPA (ရခိုင်အသံထွက်) !! English
|-
| နီးတယ် || ပါးရေ || /pá ɹè/ || To be near
|-
| အနီးမှာ || အပါးမှာ၊ အနားမှာ || /əpá m̥à/, /ənà m̥à/ || Nearby
|-
| နီးနီးလေး || အနားသျှေ၊ အပါးသျှေ || /ənà ʃè/, /əpá ʃè/ || Very near
|-
| အနီးကပ်လို့ || တတက်ကပ်လို့၊ ဟပ်ပတိသျှေ || /tə tɛʔ kaʔ lo̰/, /haʔ pədi ʃè/ || Close proximity
|-
| အဝေးမှာ || အဝီးမှာ || /əwí m̥à/ || Far away
|-
| အတော်ဝေးတယ် || အင်တန်ဝီးရေ || /ɪ̀ɴ dàɴ wí ɹè/ || Quite far
|-
| သိပ်ဝေးတယ် || အဝီးကြီး || /əwí dʑí/ || Very far
|-
| အလွန်ဝေးတယ် || ကဂေါင်းဝီးရေ || /ɡəɡáʊɴ wí ɹè/ || Extremely far
|-
| မနီးမဝေး || မဝီးမပါး || /məwí məpá/ || Not too far, not too near
|-
| အပေါ်မှာ || အထက်မှာ || /ətʰɛʔ m̥à/ || Above / On top
|-
| အပေါ်ထပ် || အထက်ဆင့် || /ətʰɛʔ sɪ̰ɴ/ || Upper floor
|-
| အထဲမှာ || အတွင်းမှာ || /ətพɪ́ɴ m̥à/ || Inside
|-
| အထဲဘက် || အတွင်းဘက် || /ətพɪ́ɴ bɛʔ/ || Interior side
|-
| တစ်ထောက်ဝေးတယ် || တစ်ပြင်သန်းဝီးရေ || /təbɹɪ̀ɴ θáɴ wí ɹè/ || One stage distance
|-
| တစ်ခေါ်လောက် || ခွီးတစ်ဟောင် || /kʰwí təhàʊɴ/ || Within calling distance (lit: a dog's bark)
|-
| အလွန်မြင့်တယ် || အသျှူတစ်ရာမြင့်ရေ || /əʃù təɹà mɹɪ̰ɴ ɹè/ || Extremely high
|-
| ခဲတပစ်လောက် || လက်ခတ်တပိုက်စာ || /lɛʔ kʰaʔ təbaɪʔ sà/ || A stone's throw
|-
| မျက်နှာချင်းဆိုင် || ရှိဆိုင် || /ʃḭ sàɪɴ/ || Opposite / Facing
|-
| ဘေးချင်းကပ်လို့ || ထက်ပက်ကပ်လို့ || /tʰɛʔ pɛʔ kaʔ lo̰/ || Side by side
|-
| မျက်စောင်းထိုး || ဇလွယ်သိုင်း || /zəlʊ̀ θáɪɴ/ || Diagonally
|-
| တတန်းတည်း || တစ်လျှောက်တဲ့ || /təʃaʊʔ tḛ/ || In a straight line
|-
| သုံးပွင့်ဆိုင် || ခွင်ခတောက်ဆိုင် || /kʰwɪ̀ɴ kʰədaʊʔ sàɪɴ/ || Triangular / Three-way
|-
| တည့်တည့်မတ်မတ် || ပပြောင့်၊ ပပြောင့်သသက် || /pəbɹa̰ʊɴ/, /pəbɹa̰ʊɴ ðəθɛʔ/ || Straight / Directly
|-
| ကွေ့ကွေ့ကောက်ကောက် || ကောက်လီကောက်လောက် || /kaʊʔ lì kaʊʔ laʊʔ/ || Winding / Crooked
|-
| တစ်လမ်းအကွာ || တစ်လမ်းခြား || /təlâɴ tɕʰá/ || One street away
|-
| တစ်ဆောင်အကွာ || တစ်အိမ်ခြား || /təʔèɪɴ tɕʰá/ || One house away
|-
| ဘေးချင်းယှဉ်၍ || နံချင်းပြိုင်လို့ || /nàɴ tɕʰɪ́ɴ pɹàɪɴ lo̰/ || Alongside
|-
| နေ့ချင်းရောက်တေ || ရက်ချင်းပေါက်တေ || /ɹɛʔ tɕʰɪ́ɴ paʊʔ te/ || Arrive within the day
|-
| နေ့ချင်းပြန် || ရက်ချင်းပြန် || /ɹɛʔ tɕʰɪ́ɴ bɹàɴ/ || Day trip (return same day)
|-
| တစ်နေ့ခရီး || တစ်ရက်ခရိတ် || /təɹɛʔ kʰəɹeiʔ/ || A day's ɹourney
|-
| တစ်ညခရီး || တစ်ညက်ခရိတ် || /təɲɛʔ kʰəɹeiʔ/ || An overnight ɹourney
|-
| တစ်ဖက်မှာ || နံဘေးမှာ || /nàɴ bé m̥à/ || On the side
|-
| ရေကြောင်းခရီး || ရီလမ်း || /ɹì lâɴ/ || Water route / Sea travel
|-
| ကုန်းလမ်းခရီး || တောင်ကြောင်း || /tàʊɴ tɕáʊɴ/ || Overland route
|-
| တောလမ်းခရီး || တောင်လျှောက် || /tàʊɴ ʃaʊʔ/ || ɹungle path / Hill track
|-
| သင်္ဘောလမ်း || သင်္ဘောကြောင်း || /θɪ̀ɴbɔ́ dʑáʊɴ/ || Shipping route
|-
| ကုန်းလမ်း || ကုန်းကြောင်း || /kóʊɴ dʑáʊɴ/ || Land route
|-
| လက်ဝဲဘက် || ဗယ်ဘက် || /bɛ̀ bɛʔ/ || Left side
|-
| လက်ယာဘက် || ညာဘက် || /ɲà bɛʔ/ || Right side
|-
| မျက်စိတဆုံး || မျက်စိတသီခရိတ် || /mɹaʔ sḭ təθì kʰəɹeiʔ/ || As far as the eye can see
|-
| မနက်စောစော || ခရီခရော || /kʰəɹì kʰəɹɔ́/ || Early morning
|-
| အသံမသဲကွဲ || ခသန်းခဝါ || /kʰəθáɴ kʰəwà/ || Indistinct sound
|}
==ပြင်ပလင့်ခ်တိ==
[https://www.scribd.com/doc/29548339/%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%81%A0%E1%80%AD-%E1%81%B5-%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80% ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)]
[[Category:အရွီးအသား]] [[Category:ရခိုင်စကားလုံးဝေါဟာရတိ]] [[Category:ရခိုင်နန့်ဗမာ ဝေါဟာရကွဲပြားမူတိ]]</text>
      <sha1>7vtf3n4nuq7kap1yppnhntiq9b0gbaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခရုသင်း (တူရိယာ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2854</id>
    <revision>
      <id>20982</id>
      <parentid>12462</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117827062}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="en8l829595m7t7r7v6isnlckudbb7tr" xml:space="preserve">ရက္ခဝံလက် ရက္ခိုင့်မင်္ဂလာစည်တော်ဝိုင်း´´က အသေးစိတ်ရှင်းလင်းတင်ပြမျှဝေခြင်းဖြိုက်ရေ။

ခရုသင်း(တူရိယာ)ကို ရခိုင့်နိုင်ငံတော်(Arakan Kingdom)မာ ရခိုင်ဘုရင်တိအဆက်ဆက် လက်ထက် ပွဲတော်အခမ်းအနားတိမာ ရခိုင်စည်တော်ကြီးတိနန့်တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ပနာ အသုံးပြုရရေ တူရိယာတစ်တခု ဖြစ်ပနာ အေခုအချိန်ထိ ရခိုင်လူမျိုး၊ရခိုင့်ရိုးရာ နယ်ပယ်တိမာ အသုံးပြုလျက်ဟိပါရေ။

[[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ရခိုင်တူရိယာတိ‎‎]]</text>
      <sha1>en8l829595m7t7r7v6isnlckudbb7tr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆရာတော်ဦးဥတ္တမရက်စွဲမှတ်တမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2948</id>
    <revision>
      <id>20983</id>
      <parentid>14314</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q136168101}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38417" sha1="q2vtro505hhs6zhbv43ni4yodls3st1" xml:space="preserve">{{cleanup}}
[[File:Uttama.jpg|thumb|ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ]]
==1879 ==
*၁၈၇၉ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၈) ရက်၊ (၁၂၄၁ ခု ပြာသိုလပြည့် ကျော် ၂ ရက်) တနင်္ဂနွီနိမာ ဖွားမြင်ခရေ။
==1884 ==
*၁၈၈၄-ကျောင်းစတင်အပ်နှံသည်(ငါးနှစ်သား)
==1885 ==
*၁၈၈၅-အစိုးရအဂ်လိပ်ကျောင်းတက်ဖို့ ပူဆာလို့ မရတွက်နန့် အိမ်ကထွက်ဗြီးကတ်ရေ၊ ယင့်တွက်တာကြောင့် အဂ်လိပ်ကျောင်းကို တတိယတန်းက တက်ခွင့်ရခရေ
*၁၈၈၇-အိန္ဒိယကာလကတ္တားက အဂ်လိပ်ခရစ်ယာန်ဘုန်းတော်ကြီးစွာ မွီးဇပ်ရန် တောင်းခံလာရေ
*၁၈၈၇-အိန္ဒိယသို့ လိုက်ဖို့ရာ တောင်းဆိုနီရေအတွက် မိဘတိက စိတ်မချရာတွက်နန့် ကျောင်းထုတ်ပစ်ခရေ
==1907 ==
*၁၉၀၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၄) ရက်နိမာ  ဂျပန်နိုင်ငံသို့ လားရောက်ပညာဆည်းပူးရန် ရန်ကုန်မြို့က စင်ကာပူသို့ သင်္ဘောဖြင့် ထွက်ခရေ။
*၁၉၀၇ ခုနှစ် မတ်လ (၇)ရက်နိမာ ဂျပန်နိုင်ငံ ယိုကိုဟားမားမြို့သို့ ရောက်ရေ။

==1888 ==
*1888-အင်္ဂလိပ်စာ သင်ကြား လိုတွက်နန့် မိဘတိကို ပူဆာကတ်ရာ မရတွက်နန့် အိမ်က ထွက်ဗြီးခကတ်ရေ။

==1895 ==
*၁၈၉၅ -မိဘတိက မောင်သျှင်ဝတ်ပီးအတွက်နန့် သျှင်ဥတ္တမဟု တွင်ရေ။   

==1898 ==
*၁၈၉၈-ဦးဥတ္တမကို ဆွေမျိုးတော်သူ ဘုံဘေဘားမား ကိုယ်စားလှယ် ဦးထွန်းအောင်ကျော်က ပဉ္ဇင်းဒါယကာပြုပနာ ရဟန်းခံ ပီးရေ။

==1900 ==
*၁၉၀၀-ခုနှစ်မာ ဆရာတော်ဦးဥတ္တမဂျပန်ကို ရောက်ရေ။

==1904 ==
*၁၉၀၄-ဝ၅ ခုနှစ်မာ နိုင်ငံအရွယ်အစားသေးငယ်၊ သမိုင်းမှာလည်း မထင်ရှား၊ ကိုယ်ခန္ခာအရွယ်အစားလည်း သေးငယ်ရေ ဂျပန်က အင်အားကြီးမားရေ ရုရှားကို အနိုင်ရလိုက်ခြင်းကို ဆရာတော်အနိန်နန့် အထူးစိတ်ဝင်စားခရေ။

==1906==
*၁၉၀၆-ခုနှစ်ဂျပန်ကို ရောက်ဟိနီရေ တရုတ်တော်လှန်ရီးခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ ဆွန်ပက်ဆန်နန့် တွိ့ဆုံပြီး တရုတ်ပြည်လွတ်မြောက်ရီးကို ဆွီးနွီးခရေ။

==1907 ==
*၁၉၀၇- နှစ်တွင်ဗမာပြည်သို့ ပြန်လာပြီးကေ ရန်ကုန်က စင်္ကာပူ၊ ယင့်ကတဆင့် ဂျပန်သို့ ကြွရောက်ခပြီးကေ ဂျပန်ဘာသာစကားကို တစ်နှစ်ခန့် သင်ယူခရေ။
*၁၉၀၇-ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီလ-၁ရက်မာ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာလားရေ။ ဂျပန်နိုင်ငံမာ အနောက် ဟွန်ဂွန်ဂျီ ဘုရားကျောင်းအကြီးအမှုူး(Abbot of Western Hongonji Temple) မင်းသားကြီး ကိုဇင်အိုတာရီနန့်အတူ နီပြီးကေ ကစ်စတိုမြို့ဟိ နိရှိဟွန်မွန်ဂျီ အမည်ဟိ ဗုဒ္ဓဘာသာတက္ကသိုလ်မာ ပါဠိပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခရေ။

==1909 ==
*၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆရာတော်စွာ ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်၏ ပင့်လျှောက်မှုကြောင့် တိုကျိုတက္ကသိုလ်က ခွင့်သုံးလယူကာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ လိုက်ပါလားခ ရေ။
==1910 ==
*၁၉၁၀- မြန်မာပြည်သို့အပြန်မာ ကိုရီးယား၊ မန်ချူးရီးယားပြည်၊ ရို့အာသာမြို့၊ တရုတ်ပြည်၊ အာနမ်ပြည် (ကမ္ဘောဒီးယား)၊ ထိုင်း၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း (သီရိလင်္ကာ)၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံရို့ကို  ခရီးဆက်ပြီး လေ့လာခရေ။
*၁၉၁၀-အင်ဒိုချိုင်းနားဆီးရုံမှာ မြင်ကွင်းမင်းသားကြီးနန့် တွိ့ဆုံခပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ လားရောက်ကာ သီပေါမင်းနန့် တွိ့ဆုံဖို့ ကြိုးစားခရေ။

==1911 ==
*၁၉၁၁ ခုနှစ်မာ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်ပနာ ဆိုက်ရောက်တော်မူရေ။
*၁၉၁၁ -ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်သို့ရောက်ဟိရေ။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ကြွပြီးနောက် ဆရာတော် ဦးဥတ္တမစွာ ခရီးလှည့်ကာ ဝံသာနုရက္ခိတ ခေါ် အမျိုးဂုဏ်စောင့်ထိန်းရီး၊ တိုင်းပြည်ချစ်စိတ်အကြောင်း ဟောပြောကာ “ဝံသာနု” အသင်းတိ တတိုင်းပြည်လုံးအနှံ့ ဦးဆောင်စည်းရုံး ဖွဲ့စည်းခရေ။
*၁၉၁၁ ခုနှစ်မှ အစပြုပနာ ကလောင်ကိုကိုင်ပြီးကေ တရားဟောစင်မြင့်ပေါ်တက်ပနာ မြို့ပြကနိန် ကျေးစွန်ရွာဖျားအထိ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရီး ကိုလိုနီဆန့်ကျင်ရီးအတွက် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခရေ။ 
*၁၉၁၁-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ရောက်ပြီးကေ YMBA (ခေါ် )ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်းတွင် စိတ်အားထက်သန်စွာ ဝင်ရောက် ကူညီလုပ်ဆောင်ခရာ အစိုးရစုံထောက်တိက တကောက်ကောက်လိုက်ကတ်လီရေ။

==1912 ==
*၁၉၁၂- ခုနှစ် ဆရာတော် ဦးဥတ္တမစွာ မြန်မာပြည်အနှံ့ အတော်အသင့် နိုင်ငံရီးတရားတိ ဟောပြောတော်မူ ခပြီးနောက်မာ ဂျပန်ပြည်သို့ နောက်တစ်ခေါက်ပြန်ကြွလားပြန်ရေ။
*၁၉၁၂-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ပြည်သို့ ဒုတိယအကြိမ် ပြန်ပနာ ကြွချီရေ။ ယင့်ခရီးမာ ညီမရင်းဖြစ်သူ မအိမ်စိုးနန့် လူငယ်သုံးဦးကို ဂျပန်တွင်ပညာသင်ရန် ခေါ်ဆောင်လားခရေ။
*၁၉၁၂ -ခု မေလမာ ဂျပန်ပြည်မှ မြန်မာပြည်သို့ ဂျပန်ပြည်တိုးတက်ပြောင်းလဲမူနန့် နီထိုင်မူပုံစံစရိုက်အကြောင်း စာသုံးစောင်ပေးပို့ခရေ။

==1914 ==
*၁၉၁၄ခုနှစ်မာ တတိယအကြိမ်အဖြစ် ဂျပန်ပြည်သို့ လားရောက်ခပြန်ရေ။
*၁၉၁၄ -ဂျပန်ပြည်အတ္ထုပတ္တိ စာအုပ်ကို ထုတ်ဝီဖြန့်ချီ ခရေ။
*၁၉၁၄-သူရိယခေါင်းစီးပိုင်းမာ ဝံသာနုရက္ခိတတရား မြန်မာတိ စောင့်စည်းရီး ဆောင်းပါးတိကို ရီးသားခရေ။

==1917 ==
*၁၉၁၇ ခုနှစ်မာ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာပြီးကေ ယင့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၄) ရက်နိ ရန်ကုန်က စင်ကာပူမြို့သို့ သင်္ဘောစီးပနာ ထွက်ခွာရေ။

==1919 ==
*၁၉၁၉ -ဦးဥတ္တမစွာ တက္ကသိုလ်က ခွင့်သုံးလယူပြီးကေ ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်နန့်အတူ ဂျပန်က ကိုးရီးယား၊ ကိုရီးယားက ဆိုက်ပန်၊ ဆိုက်ပန်က မန်ချူးကိုး၊ မန်ချူးကိုးက ကျိဖု၊ ကျိဖုက ရှန်ဟိုင်း၊ ရှန်ဟိုင်းက အမွိုင်မြို့ အသီးသီးသို့ ခရီးလှည့်လည် လားလာခလီရေ။
*၁၉၁၉ ခုနှစ် မာ ဂျပန်က ပြန်လာရေအခါ ဆရာတော်စွာ သူရိယသတင်းစာမာ ခေါင်းကြီးပိုင်းမာလည်းကောင်း၊ ဝံသာနုရက္ခိတတရားကို မြန်မာတိစောင့်စည်းရီး ဆောင်းပါးတိကိုလည်းကောင်း ရီးသားရေ။
*၁၉၁၉- ခုနှစ်တွင် ဗမာပြည်သို့ ပြန်ပနာကြွရောက်လှုာပီး သူရိယသတင်းစာတိုက်မာ သီတင်းသုံးကာ “ဂျပန်ပြည်အကြောင်း” စာအုပ်တစ်အုပ် ရီးသားထုတ်ဝီခရေ။

==1920 ==
*၁၉၂၀-ခုနှစ်မာ ယင့်ခါက မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံဆာရယ်ဂျီနယ်ကရက်ဒေါက် မြန်မာပြည်က ထွက်လားလိုက်ပါဆိုရေ စာတစ်စောင်ကို ရီးသားပီးပို့လိုက်ရေ။
*၁၉၂ဝ- ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမာ ဦးဥတ္တမ နိုင်ငံရီး မျိုးစေ့ချပီး ခရေ အဟုန်ကြောင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်း သားတိ သပိတ်စတင်မှောက်ကတ်ရေ။ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမစွာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိ သပိတ်မှောက်ကြောင်းကို ကြားသိစွာနန့် တစ်ပြိုင်နက် မီရာ သင်္ဘောနန့် ကာလကတ္တားမြို့က ရန်ကုန်မြို့သို့ ကြွရောက်လာခလီရေ။
*၁၉၂၀- မတ်လ (၂၃) ရက်နိက ဖျာပုံခရိုင်၊ ဒေးဒရဲမြို့နယ်၊ ဆူးကလပ်ကျေးရွာမာ “လိပ် အခွံခွါမေ” ဆိုရေခေါင်းစဉ်နန့် တရားဟောပြောအတွက်နန့် အလုပ်ကြမ်းနန့် ထောင်ဒဏ် (၁၂) လ အပြစ်ပီးခံရရေ။

==1921 ==
*၁၉၂၁ -အာရောဂျံ ဒီပနီ စာအုပ်ကိုထုတ်ဝီဖြန့်ချီခရေ။
*၁၉၂၁ -&quot;ဂျပန်ပြည် ယောကျာ်း၊ မိန်းမများ&quot; စာအုပ်ကိုထုတ်ဝီဖြန့်ချီခရေ။
*၁၉၂၁-ခုနှစ်မာ ဒေးဒရဲမြို့နယ် ၊ ဆူးကလပ်နန့် တမာတကောကျေးရွာရို့မာ ဦးဥတ္တမဟောပြောခရေ နိုင်ငံရီးတရားတိစွာ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ရေလို့ ဆိုကာ အိန္ဒိယရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ-၁၂၄(က)နန့် ၁၅၃(က) ရို့နန့် ဖမ်းဆီးပြီး မအူပင်ခရိုင်တရား ရုံးမာ အမှုစစ်ပြီး ထောင်ဒဏ်(၁)နှစ်နန့် (၈)လအလုပ်မဲ့ ထောင်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းခံရရေ။
*၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် (၁) ရက် (၂) ရက်မာ ဆရာတော်၏ ဝါယမစိုက်ထုတ်မှုကြောင့် သံဃာ့သမဂ္ဂီ အဖွဲ့ ပေါင်း (၃၀) ကျော်က ကိုယ်စားလှယ်တိ အစည်းအဝေးကို ရန်ကုန်မြို့မာ ကျင်းပနိုင်ခရေ။
*၁၉၂၁- ခု မတ်လ (၃၁) ရက်နိမာ အစိုးရအား အကြည်ညိုပျက်အောင် တရားဟောပြောမှုလို့ ဆိုကာ ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ်မ ၁၂၄ (က) အရ ဖျာပုံခရိုင်၊ ဒေးဒရဲမြို့နယ်၊ ကျောင်းကုန်းမြို့မာ ဖမ်းဆီးခံရလီရေ။

==1922 ==
*၁၉၂၂ ခု ဇွန်လ (၂၆) ရက်နိ မအူပင်ထောင်က ပြန်ပနာလွတ်မြောက်လာခရေ။
*၁၉၂၂ ဇူလိုင်လ (၂) ရက်နိ-  ဂျူဗလီဟောမာ ထောင်က လွတ်မြောက်လာရေ ဆရာတော်ကို ကန်တော့ပွဲသဘင်ကျင်းပရာ လူတစ်သောင်းမက စည်ကားခရေ။ ယင်းပွဲမာ လယ်တီပဏ္ဍိတဆရာဦးမောင်ကြီးက ဆရာတော်အားဘုန်းတော်ဘွဲ့ မင်္ဂလာရတုနန့် ပူဇော်ခရေ။
*၁၉၂၂ ဇူလိုင် (၁၅) (၁၆) ဂျူဗလီဟောအစည်းအဝီးမာ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမက “ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရီးစနစ်စွာ ဗျူရိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရီး ဖြစ်တွက်နန့် ပြည်သူကို မတိုင်ပင်ဘဲ ဗျူရိုကရက်ရို့က စီမံအုပ်ချုပ်ရေ စနစ်ဖြစ်ရေလို့ ထောက်ပြခရေ။
*၁၉၂၂-အိန္ဒိယပြည် ဂယာမြို့မာ ကျင့်ပရေ ကွန်ကရက်အသင်းကြီး၏ ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခရေ။

==1923 ==
*၁၉၂၃ ဇူလိုင်လက စက်တင်ဘာလထိ ဉရောပနိုင်ငံတိ သို့ လှည့်လည်ပြီးကေ နိုင်ငံတကာဗဟုသုတ ယှာဖွီခရေ။
*၁၉၂၃-ခုနှစ် ဇွန်လဆန်းက စတင်ပနာ အင်္ဂလန် ၊ ယင်းကတဆင့် ပြင်သစ် ၊ စပိန် ၊ ဆွစ်ဇာလန် ၊ ဆွီဒင် ၊ ပေါ်တူဂီ ၊ နော်ဝေးစရေ ဥရောပတိုက်ဟိ နိုင်ငံတိကို လှည့်လည်ပြီး နိုင်ငံရီး လှုပ်ရှားမှု တိကို လိ့လာခရေ။

==1924 ==
*၁၉၂၄ -&quot;ဟုမ်းမရူးဒီပနီ&quot; စာအုပ်ကို ထုတ်ဝီ ဖြန့်ချီ ခရေ။
*၁၉၂၄-သြဂုတ်လ(၁၅)ရက်နိမာ ဂျီစီဘီအေမှ ပင့်လျောက်တွက်နန့် မန္တလေးသို့ကြွရာ အဓိကရုန်း ဖြစ်ပွားသိအတွက် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ပို့ခံရရေ။
*၁၉၂၄-စက်တင်ဘာ(၂၀)မာ မန္တလေးအဓိကရုဏ်းကြောင့် တပည့်တကာတိ သံဃာတိ အဖမ်းခံရကြောင်း သိရရေအခါ ရန်ကုန်မြို့၊ လမ်းမတော်ရပ် ဘုန်းကြီးလမ်းနန့် ကျုံးကြီးလမ်းဒေါင့်ဟိ ရာဖီရှပ်သျှင် နန်းတော်ရုံမာ အစိုးရဆန့်ကျင်ရီး တရားဟောခရေ။
*၁၉၂၄ ခု အောက်တိုဘာလ (၁၆) ရက်နိမာ ရာဇသတ်ပုဒ်မ ၁၂၄ (က) နန့် အလုပ်ကြမ်းနန့် ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ် ထပ်မံအပြစ်ပီးခံရကာ ဒုတိယအကြိမ် အကျဉ်းကျခဲ့ပြန်ရေ။
*၁၉၂၄ ခုနှစ်မာ ဒုတိယအကြိမ် ရန်ကုန်မြို့မာ ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြစ်ပေးခံခရရေအခါ ဖိုက်စကွဲယားပန်းခြံ (ဗန္ဓုလပန်းခြံ)မာ သွီးမြီကျ လူထုဆန္ဒပြပွဲ ဖြစ်ပွားခပြီးကေ ယင်းမှ အစပြုပနာ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရီး စိတ်ဓာတ်တိ လွှမ်းမိုးပြန့်ပွား လားကတ်ပြန်ရေ။

==1925 ==
*၁၉၂၅- ဥရောပခရီးစဉ် အခန်းဆက်ဆောင်းပါး ကိုထုတ်ဝီဖြန့်ချီခရေ။

==1927 ==
*၁၉၂၇- ဖေဖော်ဝါရီလမာ အကျဉ်းက ပြန်ပနာ လွတ်မြောက်လာပြန်ရေ။
*၁၉၂၇- မတ်လ (၂၀)ရက်နိမာ ပြန်ပနာ လွတ်မြောက်လာရေအခါ ပဲခူးနယ်မာ ကျင်းပရေ သံဃာ-သဝါဒခံ ဉီးစိုးသိမ်း၏ (၁၄) ကြိမ်မြောက် မြန်မာအသင်းချုပ်အစည်း အဝေးသို့ တက်ရောက်ပြီးကေ တရားဟောစင်မြင့်ထက်ကနီပနာ သင်္ကန်းကိုလှန်ကာ အကျဉ်းသားဝတ်စုံနန့် ၎င်း၏ရုပ်သွင်ကို ပရိသတ်အား (၅) မိနစ်ခန့်ပြသခရေ။
*၁၉၂၇ -ဒိန်းဒလိန်းနတ် စာအုပ်ကိုထုတ်ဝီဖြန့်ချီခရေ။

==1928 ==
*၁၉၂၈ -တရုတ်ပြည်ခရီးစဉ်ဆောင်းပါး ကိုထုတ်ဝီဖြန့်ချီခရေ။
*၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် အဖမ်းခံရပြန်ရေ။
*၁၉၂၈-ဒီဇင်ဘာလ(၂၆)ရက်နိ တရုတ်ကူမန်တန်ခေါင်ဆောင်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ တရုတ်ပြည်သို့ ကြွရောက်ခရေ။

==1929==
*၁၉၂၉-မတ်လ(၂၈)နန်ကင်းမာ ကွယ်လွန်ရေ တရုတ်အမျိုးသားခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်အတွက် အိန္ဒိယ အမျိုးသားလွတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အနိန်နန့် လွမ်းသူ့ပန်းခွီ ချခရေ။
*၁၉၂၉-စက်တင်ဘာလ  (၁၀)ရက်နိမာ ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ၏ သာသနာ့အာဇာနည် အသျှင်ဝိစာရစွာ ထောင်တွင်(၁၆၆)ရက်အစာငတ်ခံပနာ ပျံလွန်တော်မူရေ။

==1930 ==
*၁၉၃၀-စစ်တွေဝင်္ဂဘာကွင်းမာ ဆရာတော် နိုင်ငံရီးတရားဟောရေ။
*၁၉၃၀-တွင်အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ကရက်ပါတီ ကွန့်ဖရင့်သို့ ဘုရားဖူးခရီးသည် ၂၀နန့်အတူ ကြွခလီရေ။

==1931 ==
*၁၉၃၁-မေလ-၂ရက်နိ Lalibuhai Samaldas, Anandrao L. Nair, M. R. Jayakar, unnamed servant, Madgaonkar, C. A. Muehhala, K. A. Padhye, Prof. Phadines ရို့နန့်တွိ့ဆုံခရေ။

==1935 ==
*၁၉၃၅ ခုနှစ်မာ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံနန့်ခွဲကာ ၉၁ ဋ္ဌာန အုပ်ချုပ်ရီးပီးချိန်လည်းဖြစ်ရေ။
*၁၉၃၅-မြန်မာနန့်အိန္ဒိယကိုခွဲကာ ၉၁ဌာနအုပ်ချုပ်ရီးကြောင့် အကွဲအပြဲဖြစ်လာတွက်နန့် လေးစားကြည်ညိုသူတိက ဆရာတော်ကို အမျိုးမျိုးစွပ်စွဲလာခကတ်ရေ။
*၁၉၃၅-နိုဝင်ဘာ(၁၁)ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟောမာ ပြည်လုံးကျွတ် အစည်းအဝီးကျင့်ပရာ ဆရာတော်က ဥက္ကဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်ပြီး တရားဟောခရေ။

==1936 ==
*၁၉၃၆ ခု၊ နိုင်ဝင်ဘာလမာ မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယပြည်က ခွဲထွက်ပြီးကေ အထွီထွီရွီးကောက်ပွဲ ကျင်းပဖို့ စီစဉ်နီကတ်ရေ။
*၁၉၃၆- နိုဝင်ဘာလမာ ရွီးကောက်ပွဲကျင်းပရာ ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့၏ ပင့်ဖိတ်ချက်အရ ဆရာတော်စွာ အမြို့အမြို့အနယ်နယ် လှည့်လည်ပနာ တရားဟောကြားခဲ့ရရေ။

==1937 ==
*၁၉၃၇ -ဘုန်းဘုန်းကိုယ်တွိ့ ဘုံဓလေ့ စာအုပ်ကို ထုတ်ဝီဖြန့်ချီခရေ။

== 1938 ==
*၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင်ဆရာတော်စွာ တရုပ် နန့် ဂျပန် အမည်ဟိ စာအုပ်ကို ထုတ်ဝီဖြန့်ချီခရေ။
*၁၉၃၈ -တရုတ်နန့် ဂျပန်စာအုပ်ကို  ခုနှစ်မာ စတုတ္ထအကြိမ် ပုံနှိပ်ခရေ။

==1939 ==
*၁၉၃၉ ဆရာတော်၏ဩဇာ အရှိန်အဝါနန့် ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့စွာ အမတ် ဦးရေ ၄၆ နီရာနန့် အနိုင်ရဟိခရေ။ ယကေလေ့ ဘုရားပြီးငြမ်းဖျက်ပိုင် ဆရာတော်အား စွန့်ပစ်လိုက်ကတ်ရေ။
*၁၉၃၉- သြဂုတ်လ တစ်ရက်မာ သိမ်ဖြူလမ်းနန့် ဗိုလ်ချုပ်လမ်းထောင့်မာ မိုးသည်းထဲမာ သတိလစ် မိမြောလားခရေ။
*၁၉၃၉-သြဂုတ်လ(၇)ရက်နိမာ ရန်ကုန်မြို့ ရခိုင်ကျောင်းသားရဟန်းတော်များ စွာ ၄ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝီးက ဆရာတော်အား စောင့်ရှောက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ကတ်ရေ။
*၁၉၃၉-သြဂုတ်လ၂၅ရက်နိမာ သူရိယဦးဘကလေး၊ မြို့တော်ဝန်ဦးဘဝင်း၊ ကပ္ပတိန် ဘဖူး ရို့ ဆီးရုံလာတွိ့ ကတ်ရေ။
*၁၉၃၉-သြဂုတ်လ၂၇ရက်နိမာ ဦးဘကလေး အကူအညီနန့် ကုသိုလ်ခန်းက အထူးခန်း၁၃ ကုတင်နံပါတ်၁၁-သို့ပြောင်းရွိ့ရေ။
*၁၉၃၉ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်(စနီနိသို့ အဝင် ညဉ့်သန်းခေါင်ကျော် ၁ နာရီ ၃၅ မိနစ်အချိန်) မာ သက်တော် ၆ဝ အရွယ်မာ ပျံလွန်တော်မူရေ။ ပျံလွန်တော်မူစဉ်က ဆရာတော်၏ သက်တော်မာ (၆၀) နှစ် ဟိပြီးကေ သိက္ခာတော်မှာ (၄၁) ဝါ ဟိရာ ဖြစ်ရေ။(ပျံလွန်တော်မူရေ အခါကပင် ယိုကိုဟာမာစပိစိဘဏ်တိုက်မာ သူ့ပိုင်ရံပုံငွေ ယန်း- ၂၀၀၀၀ ဟိရေ။ 
ယင့်အခါက ဗမာဖေသာ (၂၅၀၀၀) မျှ တန်သိမ့်ရေ)
*၁၉၃၉ ခု၊ စက်တင်ဘာ (၁၁) ရက်နိမာ ဆရာတော်ရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံခြီရင်းသို့ ပို့ဆောင်ရေ။
*၁၉၃၉ ခု၊ စက်တင်ဘာ (၁၁) ရက်နိမာ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန် ဦးဘ ဦးစီးပနာ ဆရာတော်၏ အန္တိမဈာပနကို စည်ကားစွာ ကျင်းပခလီရေ။
*၁၉၃၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၁)ရက်၊ တနင်္လာနိမာ ကျင်းပရေ အောက်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမာ မင်းတိုင်ပင်အမတ်တိက ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ ပျံလွန်တော်မူခြင်းအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနန့် ကျန်ရစ်သူ မိသားစုထံ ဝမ်းနည်းသဝဏ်လွှာပို့ရန်၊ ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွှတ်တော်ကို ငါးမိနစ်ရွိ့ဆိုင်းရန် အဆိုကို ဟံသာဝတီမြီ၏ မင်းတိုင်ပင်အမတ် ဦးသင်းမောင်က တင်သွင်းပြီးကေ လွှတ်တော်တက်ရောက်သူ မင်းတိုင်ပင် အမတ်အားလုံးက တညီတညွှတ်တည်း အတည်ပြုကတ်ရေ။ 
==1940 ==
*၁၉၄၀ ခု၊ မတ်လ ၂၂ ရက်၊ တပေါင်းလပြည့်နိမာ ဆရာတော်၏ နောက်ဆုံးခရီး အန္တိမ ဈာပနကို ရွှေတိဂုံခြီတော်ရင်းမာ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာနန့်ပင် သဂြိုဟ်ခကတ်လီရေ။&lt;ref&gt;ကိုလိုနီခေတ်ဦး ပထမစာမျက်နှာ မျိုးချစ်အာဇာနည်(သို့မဟုတ်) မျဉ်းဖြောင့်ပေါ်မှာ အာရှကြယ်နီ&lt;/ref&gt;
==1947 ==
*၁၉၄၇ ခု စက်တာဘာ (၉) ရက်နိမာ -စစ်တွေမြို့ဟိ သမဂ္ဂအဖွဲ့က ဦးစီးကာ အခမ်းအနားတရပ်ကို ရွှေတိဂုံခြီရင်းဟိ ပုလိပ်သမဂ္ဂ အဆောက်အအုံမာ ကျင်းပခကတ်ရေ။ ယင့်နိကိုပင် “ဦးဥတ္တမအထိမ်းအမှတ်နေ့” အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကျင်းပလာခကတ်ရေ။

==1954 ==
*၁၉၅၄ -ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက ကျင်းပရေ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ပါလီမန်မာလည်း ဦးဥတ္တမ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးရို့ကို ချီးကျူးသတိရရေ အထိမ်းအမှတ်နန့် ပြောဆိုကတ်လီရေ။

==1962 ==
*1962-ဇန်နဝါရီလ(၁၇)ရက်နိ၊ ဗုဒ္ဓဟူးနိမာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ ကန်တော်မင်ပန်းခြံအား ဦးဥတ္တမပန်းခြံအဖြစ် သတ်မှတ်ခွင့် ခွင့်ပြုပြီးကေ ကျမ္မာရီးနန့် သာသနာရီးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဘစော ကိုယ်တိုင် ဖွင့်လှစ်ခရေ။
*၁၉၆၂-ခုနှစ်မတ်လ(၂)ရက်နိ တော်လှန်ရီးကောင်စီလက်ထက်မာ ဆရာတော်ဦးဥတ္တမပန်းခြံ ဆိုင်းဘုတ်နန့်  ဆရာတော်ရုပ်တုကို ဖယ်ရှားကာ ကန်တော်မင်္ဂလာဆိုင်းဘုတ်ကို တင်ထားခရေ။

==1963 ==
*၁၉၆၃ ဇန်နဝါရီလ (၁၀) ရက် ကြာသပတေးနိမာ စစ်တွေမြို့ဟိ ဦးဥတ္တမပန်းခြံမာ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ ကြေးရုပ်တုကို သွန်းလုပ် စိုက်ထူခလီရေ။

==1976==
*၁၉၇၆-မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအတွဲငါး ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာ့သမိုင်းအဘိဓာန်ရို့မာ ဆရာတော်ဦးဥတ္တမအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဂုဏ်ပြုဖော်ပြခကတ်ရေ။

==1988 ==
*၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမာ အာဏာပိုင်ရို့စွာ ရွှေတိဂုံ စေတီတော် အနီးဟိ ဦးဥတ္တမပန်းခြံကို ကန်တော်မင် ပန်းခြံ အဖြစ်ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုစီခြင်း၊ စစ်တွေမြို့ ဦးဥတ္တမ ပန်းခြံဟိ ဦးဥတ္တမရုပ်တုကို မွမ်းမံမှု မဟိခြင်း၊ ဆရာတော် ရုပ်တုကို အရိုအသေပီးမှုရို့အား တားမြစ် အရီးယူခြင်းတိ ပြုလုပ်ခရေ။ 
*၁၉၈၈-၈၉ -ပညာသင်နှစ် သင်ရိုးညွန်းတမ်း မြန်မာ့သမိုင်း ဖတ်စာစတုတ္ထတန်းမာ ဦးဥတ္တမခေါင်းစဉ်နန့် ဖော်ပြခရေ။

==2010 ==
*၂၀၁၀ခုနှစ်အထိ ဆရာတော်ကို ဂါရဝပြုခွင့် မပီးခ။
*၂၀၁၁ခုနှစ်မာမှ ပန်းခွီချခွင့်၊ ဆီမီးပူဇော်ခွင့်ရရေ။

==2013 ==
*၂၀၁၃ ဇွန် ၂၀-ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ ရွှေစေတီကျောင်းမာ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမပြတိုက် တစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် ရန်ပုံငွီယှာဖွီရေ အနိန်နန့် ဆရာတော် ဦးဥတ္တမအတ္ထုပတ္တိ သမိုင်း ဗွီစီဒီခွေကို စတင်ပြီး ရောင်းချ ခကတ်ရေ။

*၂၀၁၃ခုနှစ် ဇွန်လ(၂၂)ရက်နိ(စနိ) နိခင်းဖက် ၂ နာရီအချိန်မာ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ၏ မြန်မာ ဂျပန်(နဂိုယာ) ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု နှစ်(၁၀၀)ပြည့် အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့ တော်ဝင်နှင်းဆီခန်းမမာ ကျင်းပခရေ။

*၂၀၁၃-စက်တင်ဘာလ(၉)ရက်နိ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ မင်းဓမ္မလမ်းဟိ MCC ခန်းမမာ ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားဝန်ကြီးတိ၊ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်း ပေါင်းစုံပါဝင်ရေ တက်ရောက်ရေ တကြော့ပြန် အခန်းနားဆုံး ဦးဥတ္တမနိကို နိုင်ငံတော်အဆင့်ကျင့်ခရေ။

==2015 ==
*၂၀၁၅-ဇန်နဝါရီလ(၂၃)ရက်မာ ကျင့်ပရေ ပထမအကြိမ် ပြည်သူလွတ်တော်(၁၂)ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝီးမာ ဦးမောင်ညိုက အဆိုတင်သွင်းခအတွက်နန့် ပြည်သူလွတ်တော်က ဦးဥတ္တမပန်းခြံ နာမည်နန့် ဆုံးဖြတ်ခွင့်ပီးခရေ။

*၂၀၁၅-ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ(၉)ရက်နိမာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရ အဖွဲ့ချုပ်က ဓာတ်ပုံနန့် ဖော်ပြခရေ ဦးဥတ္တမပန်းခြံကို အသိအမှတ်ပြုပနာ လူပေါင်းငါးသောင်းခန့် ဦးဥတ္တမနိ အခန်းအနားကို ဦးဥတ္တမပန်းခြံ ဒဂုံမြို့နယ်မာ ကျင့်ပနိုင်ခရေ။&lt;ref&gt;https://medium.com/@yathawintha/%E1%80%86%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A5%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%99-%E1%80%91%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-732e8557084b&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ]]</text>
      <sha1>q2vtro505hhs6zhbv43ni4yodls3st1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စံကျော်ထွန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3170</id>
    <revision>
      <id>20984</id>
      <parentid>16173</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T16:26:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiBayer</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Entferne {{INTERWIKI|Q117834201}}(Wikidata Item existiert nicht)</comment>
      <origin>20984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11724" sha1="c7hg653ye6r26iwhpow6q2lwgmd3z34" xml:space="preserve">{{Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ
| အမည် =စံကျော်ထွန်း
[[File:Silver_-_replace_this_image_male.svg]]
| Bio=ကိုယ်ရီးအကျဉ်းချုပ်
| နာမည်ရင်း = စံကျော်ထွန်း
| ကလောင်အမည် = အသျှင်စောမွန်၊ စံကျော်ထွန်း
| မွီးသက္ကရာဇ် =၂၀-၀၇-၁၉၃၆(အင်္ဂါ)
|မွီးဖွားရာနီရာ=[[မြင်းစိုင်းပြင်ရွာ၊မြောက်ဦးမြို့၊ရခိုင်ပြည်]]
| မိဘနာမည်=အခင် တက်တိုး၊အရီး မညို
| နိုင်ငံသား =[[အာရက္ခ]]
| လူမျိုး =[[ရခိုင်]]
| ကိုးကွယ်ရေဘာသာ =[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| ပညာအရည်အချင်း =[[ဥပဒေ(ခ)၊‌မဟာဝိဇ္ဇာ]]
| အလုပ်အကိုင် =အထက်တန်းပြကျောင်းဆရာ
| အိမ်ထောင်ဖက် = 
| သားသမီး =
| ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု =[[စာရီးဆရာ၊နယ်ချဲ့တော်လှန်ရီး]]
|ထင်ယှားရေလက်ရာတိ=[[ရခိုင်ကဗျာနန့် ရခိုင်အတွေးအခေါ်]]
| ရယှိခရေဆုတိ=
| လက်မှတ်=
| ကွန်ယက် =
 }}

ဆရာစံကျော်ထွန်း
၁၉၃၆ - ၁၉၇၇
== ငယ်ဘဝ ==
ဆရာစံကျော်ထွန်းကို ရခိုင်ပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ မြင်းစိုင်းပြင်ရွာမာ အဖ အခင်တက်တိုး (ပန်းထိန်ဆရာကြီး) နန့် အမိ အရီး မညို ရို့မှ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဇူလှိုင်လ ၂၀ ရက်၊ အင်္ဂါနိမာ မွီးဖွားခပါသည်။ မွီးချင်း (၅) ယောက် ယှိရာတွင် အထွီးဆုံးသား ဖြစ်ပါသည်။
မွီးချင်း (၅) ယောက်၏ နာမယ်တိမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါရေ။ 
*အခင် ပန်းသာထွန်း
*အခင် ထွန်းရွှေဘော်
*အရီး ဒါလှဖြူ
*အခင် ထွန်းရွှေမောင်
*အခင် စံကျော်ထွန်း

== ပညာသင်ကြားခြင်း ==
မူလတန်းနန့် အထက်တန်းပညာ
* မူလတန်းပညာကို မြောက်ဦးမြို့တွင် သင်ကြားခပြီး‌ကေ ဆဌမတန်းမှစ၍ စစ်တွေမြို့၊ ခရစ်ယာန်ကျောင်းတွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ် တွင် ၁၀ တန်း ကို အောင်မြင်ခပါသည်။
တက္ကသိုလ်ပညာ
* ကျောက်ဖြူမြို့ ဥပစာ ကောလိပ် တွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားရာ ဥပဒေ (ခ) ကို အောင်မြင်ခပါသည်။
* ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (B.A) ကို ရဟိခပါသည်။
* ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရပြီးနောက် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ကိုလည်း တက်ခွင့် ရဟိခလို့ ဆက်လက်ပညာသင်ယူခပါသည်။
* မဟာဝိဇ္ဇာတန်းတွင် နိုင်ငံရီးအတွေးအခေါ် (Political Thought)၊ နိုင်ငံရီးပါတီဖွဲ့စည်းမှု (Political Organization)၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရီး နန့် အရှိအနောက် သမိုင်းဘာသာရပ် ရို့ကို လေးနှစ်ခန့် သင်ယူခရပါသည်။

== တက္ကသိုလ်ဘဝနန့် စာပီလုပ်ငန်း ==
* တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝတွင် ရခိုင်တန်ဆောင်မဂ္ဂဇင်း ၏ တာဝန်ခံခေါင်းဆောင် တာဝန်တိကို ယူခပါသည်။
* ရခိုင်တန်ဆောင်မဂ္ဂဇင်းတွင် ရခိုင်စာပီကဏ္ဍ ကို အစောဆုံး ထည့်သွင်းဖော်ထုတ်ပီးခပါသည်။
* ရခိုင်ရှေးဟောင်းစာပီရို့ကို လေ့လာဖော်ထုတ်ပြီး ရခိုင်စာပီ ပြန်လည်ယှင်သန်ရီး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရီးကို အားထုတ်လုပ်ဆောင်ခပါသည်။
* စစ်တွေမာ “မုတ်သုန် လှိုင်းသံ” နှင့် အခြားသော ကဗျာစာအုပ်ရို့ကို ထုတ်ဝီခပါသည်။
* ဆရာ၏ ကလောင်နာမည် မှာ “အသျှင်စောမွန်” ဖြစ်ပါသည်။

== အလုပ်အကိုင် ==
ဆရာစံကျော်ထွန်းသည် အောက်ပါကျောင်းတိမာ အထက်တန်းပြဆရာ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခပါသည်။
* စစ်တွေမြို့၊ သူတော်မ(သီလရှင်)ကျောင်း
* စစ်တွေ ဓညဝတီ အလယ်တန်းကျောင်း
* စစ်တွေ အမှတ် (၁) အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း

== နိုင်ငံရီးလှုပ်ရှားမှုနန့် တော်လှန်ရီးကာလ ==
=== တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ တည်ထောင်ခြင်း ===
* ၁၉၆၃-၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်တော်လှန်ရီးအင်အားစု (Arakan Revolutionary Fore - ARF) ကို စတင်တည်ထောင်ခပါသည်။
* ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်လွတ်လပ်ရီးအဖွဲ့ (Arakan Independence Organization - AIO) ကို စတင်တည်ထောင်ခပြီး အထွေထွေ အတွင်းရီးမှူးချုပ် (General Secretary) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခပါသည်။

=== မြီအောက်လှုပ်ရှားမှုတိ ===
* ၁၉၇၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နိန့် မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှနီ၍ မဟာမိတ် ကချင်ပြည်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO) နှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် (KIA) တပ်မဟာ(၁) လွတ်မြောက်နယ်မြီ၊ လားရှိုးဧရိယာသို့ တောခိုလားခပါသည်။
* ၁၉၇၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ ရက်နိ မှာ (KIA) တောင်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးဇော်ဒန်၊ ဒု-တိုင်းမှူးဇော်မိုင်ရို့၏ အကူအညီဖြင့် မြေအောက်အဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းခပါသည်။
* ဆရာစံကျော်ထွန်းသည် ARF ကို AIO အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းပြီး လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဦးကျော်လှိုင် (AIO တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး-၁) နှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ (KIO) နိုင်ငံခြားရီးဌာနသို့ လားရောက်ပနာ နိုင်ငံတကာရီးရာ ဆက်ဆံရီး ကို တာဝန်ယူခပါသည်။
* ယင်းအချိန်တွင် ဆရာကို ဇုန္ဓတ်ကြီး စံကျော်ထွန်း ဟုလည်း ခေါ်ဆိုခကတ်ပါသည်။

=== စစ်ရီးလှုပ်ရှားမှုနန့် AIA ဖွဲ့စည်းခြင်း ===
* Arakan Independence Army (AIA) ကို ၁၉၇၀ ခု၊ မေလ ၂၀ ရက်နိန့် မှာ (KIA) ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်ဒန် အပါအဝင် ကချင်ခေါင်းဆောင်ရို့က ကြီးကြပ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပီးခပါသည်။
* ၁၉၇၁ ခုနှစ် တွင် ဇုန္ဓတ်ကြီး ထွန်းရွှေမောင် (AIO-ဥက္ကဌ) ဦးဆောင်သည့် ရဲဘော် (၅၀) ခန့်ပါ စစ်ကြောင်းသည် ရခိုင်ပြည်သို့ ပထမအကြိမ် ဆင်းလာခပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကချင်သို့ ပြန်လားခပါသည်။
* ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ တွင် ဆရာသည် ဒုတိယစစ်ကြောင်း အဖြစ် ရဲဘော် (၇၀) ခန့်ကို ဦးဆောင်ပြီး ရခိုင်ပြည်သို့ ထပ်၍ ဆင်းလာခပါသည်။

== ကျဆုံးခြင်း ==
ဆရာစံကျော်ထွန်းသည် ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဇူလှိုင်လ ၂၄ ရက်နိန့် တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ ထန်တလန်မြို့အနီး၊ အိန္ဒိယနယ်စပ်မာ ရခိုင်ပြည်နန့် ရခိုင်လူမျိုးအတွက် တိုက်ခိုက်ရင်း ကျဆုံးခပါသည်။
နယ်ချဲ့ရန်သူရို့ ထုတ်ဝေရေသတင်းစာ[[File:ဆရာစံကျော်ထွန်းကွယ်လွန်.jpg|thumb|Sara san kyaw twan death]]

== ဆရာစံကျော်ထွန်း ရီးသားသော စာအုပ်တိ ==
ငါရို့ဇာလုပ်ကတ်ဖို့လဲ =[[File:Sara_san_kyaw_twan_book_one.png|thumb|ငါရို့ဇာလုပ်ကတ်ဖို့လဲ]]
ရခိုင်ကဗျာနန့် ရခိုင်အတွေးအခေါ် =[[File:Sara_san_kyaw_twan_book_two.png|thumb|ရခိုင်ကဗျာနန့် ရခိုင်အတွေးအခေါ်]]


==ကိုးကား==
[[Category:ရခိုင် စာရီးဆရာတိ‎]]</text>
      <sha1>c7hg653ye6r26iwhpow6q2lwgmd3z34</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>