Wikipedia rnwiki https://rn.wikipedia.org/wiki/Urupapuro_nyamukuru MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Vyisangije Ikiyago Uwukoresha Ikiyago c'uwukoresha Wikipedia Ikiyago kuri Wikipedia Dosiye Ikiyago kw'idosiye MediaWiki Ikiyago kuri MediaWiki Ingero Ikiyago cerekeye ingero Ubufasha Ikiyago k'ubufasha Umuce Ikiyago cerekeye umuce TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Kasumo 0 3441 27552 22438 2026-06-17T11:09:05Z Afrib 6119 Created by translating the section "Géographie" from the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236735276|Gasumo]]" 27552 wikitext text/x-wiki '''Kasumo''' ni [[igisagara]] kiri mugihugu c'[[Uburundi]]. [[Category:Burundi]] == Géographie == Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye. 1xns8ewps3ndcg3sv8lkc53eofudinb 27553 27552 2026-06-17T11:14:30Z Afrib 6119 Created by translating the section "Géographie" from the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236735276|Gasumo]]" 27553 wikitext text/x-wiki '''Kasumo''' ni [[igisagara]] kiri mugihugu c'[[Uburundi]]. [[Category:Burundi]] == Géographie == Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye. == Géographie == Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye. Isoko rya Gasumo rivamwo amazi atemba ahuza inzuzi za Gasenyi na Kigira, zikaba ari imigende y'amazi yisuka mu ruzi Ruvyironza. Uwo mugezi uca uja muri [[Rurubu|Ruvubu]], amazi yawo akaja mu kiyaga ca [[Nyabarongo]] kugira ngo abe Kagera, umugezi mukuru w'ikiyaga Victoria. Amazi y'ikiyaga Victoria aca agaburira uruzi Nil y'ibara ryera, rufatanya n'uruzi Nil y'ibara ry'ubururu i Khartoum, imbere y'uko rugira uruzi Nil ruca muri Sudani na [[Misiri]] rugashika mu kiyaga Mediterane . sas3k1qq3uqi46z7mlx9dkejv511fhw 27554 27553 2026-06-17T11:17:14Z Afrib 6119 27554 wikitext text/x-wiki '''Gasumo''' ni [[igisagara]] kiri mugihugu c'[[Uburundi]]. [[Category:Burundi]] == Géographie == Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye. == Géographie == Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye. Isoko rya Gasumo rivamwo amazi atemba ahuza inzuzi za Gasenyi na Kigira, zikaba ari imigende y'amazi yisuka mu ruzi Ruvyironza. Uwo mugezi uca uja muri [[Rurubu|Ruvubu]], amazi yawo akaja mu kiyaga ca [[Nyabarongo]] kugira ngo abe Kagera, umugezi mukuru w'ikiyaga Victoria. Amazi y'ikiyaga Victoria aca agaburira uruzi Nil y'ibara ryera, rufatanya n'uruzi Nil y'ibara ry'ubururu i Khartoum, imbere y'uko rugira uruzi Nil ruca muri Sudani na [[Misiri]] rugashika mu kiyaga Mediterane . ssu2dq6dub8hj355mcxjb8j1yv2fuv5 Inkukura 0 5143 27551 27060 2026-06-17T10:58:56Z Afrib 6119 27551 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Verm_wave.jpg|thumb|Ingaruka y'inkukura ikomoka k'umuyaga hamwe n'amazi (''Coyote Buttes'', Vermilion Cliffs National Monument, [[Leta z’Unze Ubumwe za Amerika|États-Unis]]).]] [[Dosiye:Soil_erosion_risk.png|thumb|Igeramirwa r'inkukura y'isi (Europe méditerranéenne).  ]] Muvyigwa vy'isi, '''inkukura''' ni itituka rivuye kw'ihindagurika ry'imisozi, ibiyaya, muri rusangi ry'[[isi]] ritewe n'ikintu cose gishobora kwonona isi kitavuye muriyo. Isi yakozweko n'inkukura irahinduka uko yahora. Ibintu muri nyamukuru bitera inkukura ni : * ikirere ; * imero y'isi ; * isi ubwayo uko imeze (ubukomezi bw'isi) n'ibigize isi (urugero bw'ivyunyunyu bigize isi nk'akarorero) vy'urutare ; * ibidukikije nubutaka (kubaho canke kutabaho kw'ivyatsi, ibikoko, n'ibindi bikikuje isi tubayeko) na kamere yavyo ; * amateka ya kahise k'isi (nk'akarorero isi ishobora kuba yarigeze gusaduka, kugira imigaga n'ibindi) ; * ibikorwa vy'abantu (ibikorwa vy'uburimyi, kurisha cane ivyatsi biri kw'isi, gutabira isi, kurima kw'isi iri ku mitumba, n'ibindi), gutema amashamba, gushira ibimenyetso kw'isi, ibisagara vyubakwa kw'isi umwanya ku mwanyae. Inkukura ikora ku bipimo bitandukanye kandi irashobora, mumyaka ibinjana n'ibinjana, gukukura imisozi ikayita hasi, gucukura ibibaya, gusubiza inyuma imisozi. Ibintu bisanzwe bishika bibaho kw'isi, nk'imiyaga, imvura, canke inkuba, birashobora guhindura cane ibibanza vy'isi mumasaha make, ndetse no muminota mike. Mugukinga inkura abarimyi bahimirizwa gutera ibiti kumisozi ihanamye noguca imikobeko. == Ibiharuro == "Inkukura yose" iharurwa k'urugero runaka rw'umugezi w'amazi, mu gupima ibintu vyose bitwarwa. Maze hakagereranwa ico gipimo n'urugero nyakuri rw'amazi. 3lmi4tplqbd6k9yy6dgj1wbp6vm6ki3 Nil 0 5541 27542 2026-06-16T15:27:17Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27542 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}} '''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé. plq8zop546g22a3a3oqdwymgn683gzi 27543 27542 2026-06-16T15:59:23Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27543 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}} '''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé. Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri . m1tlvnso5obeoiuaucjww64bq8k4j2l 27544 27543 2026-06-16T16:00:25Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27544 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}} '''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé. Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri . Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura " os6iwix5n8h6dq96rq9hk9j3g4p8gp9 27545 27544 2026-06-16T16:02:57Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27545 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}} '''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé. Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri . Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura " Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser . dzhfvqq3jsz4915f251u0rlfj08bskc 27546 27545 2026-06-16T16:03:33Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27546 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}} '''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé. Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri . Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura " Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser . == Inkomoko == 8d87j5nppc9cut9m1jkqt6xyev8tls6 27547 27546 2026-06-16T16:05:23Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27547 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}} '''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé. Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri . Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura " Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser . == Inkomoko == Abanyamisiri ba kera bayita Ḥ'pī canke Ḥap, canke ''iterou'' (ubuhinduzi = ''jtrw'' ) bisobanura " uruzi mu kigiriki : 87bvas2waammsjoid8wpfzhd6w29lne 27548 27547 2026-06-16T16:05:39Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27548 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}} '''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé. Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri . Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura " Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser . == Inkomoko == Abanyamisiri ba kera bayita Ḥ'pī canke Ḥap, canke ''iterou'' (ubuhinduzi = ''jtrw'' ) bisobanura " uruzi mu kigiriki :<hiero>M17-X1:D21-G43-N35A-N36:N21*Z1</hiero> ffpxlk34kji11axryjibm6tmwe40uj4 27549 27548 2026-06-16T16:07:16Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27549 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}} '''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé. Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri . Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura " Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser . == Inkomoko == Abanyamisiri ba kera bayita Ḥ'pī canke Ḥap, canke ''iterou'' (ubuhinduzi = ''jtrw'' ) bisobanura " uruzi mu kigiriki :<hiero>M17-X1:D21-G43-N35A-N36:N21*Z1</hiero>vyarahindutse mu nyuma biba ''eior'' . Hapy yari umuntu w’imana w’uruzi Nil. knov133s7jqma02tmn83t1xqyyc4yre 27550 27549 2026-06-17T10:56:09Z Afrib 6119 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]" 27550 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}{{ci cours d'eau|align=right|zoom=3}} 12yo0aw7l3cfuxc7qbg1s973tea9fxw