Wikipedia
rnwiki
https://rn.wikipedia.org/wiki/Urupapuro_nyamukuru
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
first-letter
Media
Vyisangije
Ikiyago
Uwukoresha
Ikiyago c'uwukoresha
Wikipedia
Ikiyago kuri Wikipedia
Dosiye
Ikiyago kw'idosiye
MediaWiki
Ikiyago kuri MediaWiki
Ingero
Ikiyago cerekeye ingero
Ubufasha
Ikiyago k'ubufasha
Umuce
Ikiyago cerekeye umuce
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kasumo
0
3441
27552
22438
2026-06-17T11:09:05Z
Afrib
6119
Created by translating the section "Géographie" from the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236735276|Gasumo]]"
27552
wikitext
text/x-wiki
'''Kasumo''' ni [[igisagara]] kiri mugihugu c'[[Uburundi]].
[[Category:Burundi]]
== Géographie ==
Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye.
1xns8ewps3ndcg3sv8lkc53eofudinb
27553
27552
2026-06-17T11:14:30Z
Afrib
6119
Created by translating the section "Géographie" from the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236735276|Gasumo]]"
27553
wikitext
text/x-wiki
'''Kasumo''' ni [[igisagara]] kiri mugihugu c'[[Uburundi]].
[[Category:Burundi]]
== Géographie ==
Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye.
== Géographie ==
Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye.
Isoko rya Gasumo rivamwo amazi atemba ahuza inzuzi za Gasenyi na Kigira, zikaba ari imigende y'amazi yisuka mu ruzi Ruvyironza. Uwo mugezi uca uja muri [[Rurubu|Ruvubu]], amazi yawo akaja mu kiyaga ca [[Nyabarongo]] kugira ngo abe Kagera, umugezi mukuru w'ikiyaga Victoria. Amazi y'ikiyaga Victoria aca agaburira uruzi Nil y'ibara ryera, rufatanya n'uruzi Nil y'ibara ry'ubururu i Khartoum, imbere y'uko rugira uruzi Nil ruca muri Sudani na [[Misiri]] rugashika mu kiyaga Mediterane .
sas3k1qq3uqi46z7mlx9dkejv511fhw
27554
27553
2026-06-17T11:17:14Z
Afrib
6119
27554
wikitext
text/x-wiki
'''Gasumo''' ni [[igisagara]] kiri mugihugu c'[[Uburundi]].
[[Category:Burundi]]
== Géographie ==
Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye.
== Géographie ==
Gasumo iri mw’ishamba rikanye, ku musozi Gikizi, mu bumanuko bw’Uburundi. Aho hantu hari aga piramide gatoyi kashizweho nk'icibutso c'ivyo umushakashatsi w'Umudagi yitwa Burkhart Waldecker yabonye.
Isoko rya Gasumo rivamwo amazi atemba ahuza inzuzi za Gasenyi na Kigira, zikaba ari imigende y'amazi yisuka mu ruzi Ruvyironza. Uwo mugezi uca uja muri [[Rurubu|Ruvubu]], amazi yawo akaja mu kiyaga ca [[Nyabarongo]] kugira ngo abe Kagera, umugezi mukuru w'ikiyaga Victoria. Amazi y'ikiyaga Victoria aca agaburira uruzi Nil y'ibara ryera, rufatanya n'uruzi Nil y'ibara ry'ubururu i Khartoum, imbere y'uko rugira uruzi Nil ruca muri Sudani na [[Misiri]] rugashika mu kiyaga Mediterane .
ssu2dq6dub8hj355mcxjb8j1yv2fuv5
Inkukura
0
5143
27551
27060
2026-06-17T10:58:56Z
Afrib
6119
27551
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Verm_wave.jpg|thumb|Ingaruka y'inkukura ikomoka k'umuyaga hamwe n'amazi (''Coyote Buttes'', Vermilion Cliffs National Monument, [[Leta z’Unze Ubumwe za Amerika|États-Unis]]).]]
[[Dosiye:Soil_erosion_risk.png|thumb|Igeramirwa r'inkukura y'isi (Europe méditerranéenne).
]]
Muvyigwa vy'isi, '''inkukura''' ni itituka rivuye kw'ihindagurika ry'imisozi, ibiyaya, muri rusangi ry'[[isi]] ritewe n'ikintu cose gishobora kwonona isi kitavuye muriyo.
Isi yakozweko n'inkukura irahinduka uko yahora. Ibintu muri nyamukuru bitera inkukura ni :
* ikirere ;
* imero y'isi ;
* isi ubwayo uko imeze (ubukomezi bw'isi) n'ibigize isi (urugero bw'ivyunyunyu bigize isi nk'akarorero) vy'urutare ;
* ibidukikije nubutaka (kubaho canke kutabaho kw'ivyatsi, ibikoko, n'ibindi bikikuje isi tubayeko) na kamere yavyo ;
* amateka ya kahise k'isi (nk'akarorero isi ishobora kuba yarigeze gusaduka, kugira imigaga n'ibindi) ;
* ibikorwa vy'abantu (ibikorwa vy'uburimyi, kurisha cane ivyatsi biri kw'isi, gutabira isi, kurima kw'isi iri ku mitumba, n'ibindi), gutema amashamba, gushira ibimenyetso kw'isi, ibisagara vyubakwa kw'isi umwanya ku mwanyae.
Inkukura ikora ku bipimo bitandukanye kandi irashobora, mumyaka ibinjana n'ibinjana, gukukura imisozi ikayita hasi, gucukura ibibaya, gusubiza inyuma imisozi.
Ibintu bisanzwe bishika bibaho kw'isi, nk'imiyaga, imvura, canke inkuba, birashobora guhindura cane ibibanza vy'isi mumasaha make, ndetse no muminota mike. Mugukinga inkura abarimyi bahimirizwa gutera ibiti kumisozi ihanamye noguca imikobeko.
== Ibiharuro ==
"Inkukura yose" iharurwa k'urugero runaka rw'umugezi w'amazi, mu gupima ibintu vyose bitwarwa. Maze hakagereranwa ico gipimo n'urugero nyakuri rw'amazi.
3lmi4tplqbd6k9yy6dgj1wbp6vm6ki3
Nil
0
5541
27542
2026-06-16T15:27:17Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27542
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}
'''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé.
plq8zop546g22a3a3oqdwymgn683gzi
27543
27542
2026-06-16T15:59:23Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27543
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}
'''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé.
Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri .
m1tlvnso5obeoiuaucjww64bq8k4j2l
27544
27543
2026-06-16T16:00:25Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27544
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}
'''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé.
Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri .
Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura "
os6iwix5n8h6dq96rq9hk9j3g4p8gp9
27545
27544
2026-06-16T16:02:57Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27545
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}
'''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé.
Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri .
Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura "
Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser .
dzhfvqq3jsz4915f251u0rlfj08bskc
27546
27545
2026-06-16T16:03:33Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27546
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}
'''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé.
Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri .
Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura "
Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser .
== Inkomoko ==
8d87j5nppc9cut9m1jkqt6xyev8tls6
27547
27546
2026-06-16T16:05:23Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27547
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}
'''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé.
Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri .
Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura "
Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser .
== Inkomoko ==
Abanyamisiri ba kera bayita Ḥ'pī canke Ḥap, canke ''iterou'' (ubuhinduzi = ''jtrw'' ) bisobanura " uruzi mu kigiriki :
87bvas2waammsjoid8wpfzhd6w29lne
27548
27547
2026-06-16T16:05:39Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27548
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}
'''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé.
Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri .
Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura "
Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser .
== Inkomoko ==
Abanyamisiri ba kera bayita Ḥ'pī canke Ḥap, canke ''iterou'' (ubuhinduzi = ''jtrw'' ) bisobanura " uruzi mu kigiriki :<hiero>M17-X1:D21-G43-N35A-N36:N21*Z1</hiero>
ffpxlk34kji11axryjibm6tmwe40uj4
27549
27548
2026-06-16T16:07:16Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27549
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}
'''Nil''' (isomwa [nile] ] ni uruzi rwo muri [[Bufirika|Afrika]]. Rufise uburebure bw'ibilometero 6 700, bigatuma ruba, hamwe n'uruzi Amazone, uruzi rumwe mu nzuzi ndende kuruta izindi zo kw'isi {{Refn|{{Longueur Amazone vs Nil}}}} . Rugizwe n'ihwaniro ry'uruzi Nil rwera hamwe n'uruzi Nil rw'ubururu. Nil y'amazi yeza ikomoka ku kiyaga ca Victoria ([[Ubuganda|Uganda]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]]) . ; Nil y'amazi y'ubururu rukomoka ku kiyaga Tana (Etiyopiya). Amashami yayo abiri ahurira i Khartoum, umurwa mukuru wa Sudani y'ubu, maze uruzi Nil rukaja mu kiyaga Mediterane, rugakora uruzi mu buraruko bwa [[Misiri]]. Hafatiwe ku mashami abiri ya Nil, uruzi Nil ruca mu [[Urwanda|Rwanda]], [[Uburundi]], [[Tanzaniya]], [[Ubuganda|Uganda]], Etiyopiya, Sudani y'Epfo, Sudani na [[Misiri]]. Uruzi Nil ruraca kandi kumbibe [[Kenya|za Kenya]] na [[RDC|Repubulika iharanira demokarasi ya Kongo]] (irimwo ibiyaga Victoria na Albert, uko bikurikirana), kandi ikiyaga caco c’amazi kirimwo kandi Eritreya biciye ku mugezi wayo, ari wo ruzi Tekezé.
Nil ni yo nzira y’amazi Abanyamisiri bakoresha mu kwiyunguruza. Amazi ya Nil atanga ubuzima mu gutanga ifumbire y'ubutaka no gutuma haba umusesekara w'umwimbu. Nil ifise uruhara runini cane muri Misiri ya kera mu vy'ubutunzi, mu vy'imibano (ibisagara bininibinini vyari ku nkengera zayo), mu vy'uburimyi (kubera ivu ry'agaciro ry'umwuzure), no mu vy'idini. Uruzi rwatanga ubuzima rw'iyi ntara, rwari rwahinduwe imana mw'izina Hapy , rwagereranya umwuzure wa Nil mu migani y'Abanyamisiri .
Umwuzure w’uruzi Nil, waba buri ci kandi ukazana ivyatsi vyirabura vyatuma umuntu ashobora kurima ku nkengera zawo, waragumye ari ikintu kitasobanutse igihe kirekire. Ni muri iyo nkoko yirabura izina rya kera rya [[Misiri]] ''Kemet'', risobanura ngo « . isi yirabura "
Muri iki gihe, amazi y’uruzi Nil arageranwa maze agasubira gukwiragizwa ku butaka bw’uburimyi kubera ibidengeri vya Ziftah, Assiut, Hammadi, Esna na canecane ibidengeri bibiri bininibinini vy’i Aswan, urugomero rwa kera n’urugomero runini, ivyo vyubatswe mu myaka ya 1970 harimwo n’ivyo bigo vy’i Simbel vyari gusaba kwimurirwa ahandi. ryari ryibiye mu mazi y'ikiyaga Nasser .
== Inkomoko ==
Abanyamisiri ba kera bayita Ḥ'pī canke Ḥap, canke ''iterou'' (ubuhinduzi = ''jtrw'' ) bisobanura " uruzi mu kigiriki :<hiero>M17-X1:D21-G43-N35A-N36:N21*Z1</hiero>vyarahindutse mu nyuma biba ''eior'' . Hapy yari umuntu w’imana w’uruzi Nil.
knov133s7jqma02tmn83t1xqyyc4yre
27550
27549
2026-06-17T10:56:09Z
Afrib
6119
Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/236760334|Nil]]"
27550
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Cours d'eau|nom=Nil|autres noms=|image=Agilkia.jpg|légende image=Le Nil à l'[[île d'Aguilkia]].|carte=|légende carte=.|longueur=plus de 6700<!-- le modèle ajoute l’unité et les espaces -->|longueur notes=|bassin=3349000|bassin notes=|bassin collecteur=[[Bassin du Nil]]|débit=2830|source localisation=|source altitude=|source latitude=|source longitude=|source principale=[[Nil Blanc]]|source principale localisation=[[Parc national de Nyungwe|Nyungwe]] ({{Rwanda}})<ref group="note">Selon les découvertes les plus récentes, la source la plus lointaine du Nil se trouverait dans la forêt de Nyungwe au [[Rwanda]]. Cette source porte la longueur du fleuve à {{Unité|6718|kilomètres}} au lieu des {{Unité|6611|}} précédemment établis. [http://www.futura-sciences.com/fr/news/t/terre-3/d/expedition-decouverte-de-la-plus-lointaine-source-du-nil_8624/].</ref>|source principale altitude=|source principale latitude=-2.2822|source principale longitude=29.3312|source secondaire=[[Nil Bleu]]|source secondaire localisation=[[Lac Tana]] ({{Éthiopie}})|source secondaire altitude=1788|source secondaire latitude=12.035778|source secondaire longitude=37.264753|source confluence=Près de [[Khartoum]]|embouchure=[[Mer Méditerranée]]|embouchure localisation={{Égypte}}|embouchure altitude=|embouchure latitude=|embouchure longitude=|confluence=|confluence altitude=|confluence latitude=|confluence longitude=|affluents rive gauche=|affluents rive droite=|pays={{Éthiopie}}<br />{{Érythrée}}<br />{{Soudan}}<br />{{Soudan du Sud}}<br />{{Égypte}}<br/>{{Rwanda}}<br />{{Tanzanie}}<br />{{Ouganda}}<br />{{Burundi}}<br />{{République démocratique du Congo}}<br />{{Kenya}}|villes={{SUD-d}} [[Khartoum]]<br />{{EGY-d}} [[Le Caire]]|subdivision1=|lien subdivision1=|subdivision2=|lien subdivision2=|subdivision3=|lien subdivision3=|sources=|débit notes=|nombre de Strahler=10<ref name="Eau-Enjeux">{{Ouvrage|langue=fr|prénom1=François|nom1=Anctil|titre=L'eau et ses enjeux|lieu=Bruxelles|éditeur=[[Presses de l'Université Laval]] - [[De Boeck]]|année=2008|pages totales=229|passage=51|isbn=978-2-8041-5694-7|isbn2=2-8041-5694-X}}.</ref>|régime=|source=}}{{ci cours d'eau|align=right|zoom=3}}
12yo0aw7l3cfuxc7qbg1s973tea9fxw