Wikipedia rnwiki https://rn.wikipedia.org/wiki/Urupapuro_nyamukuru MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Vyisangije Ikiyago Uwukoresha Ikiyago c'uwukoresha Wikipedia Ikiyago kuri Wikipedia Dosiye Ikiyago kw'idosiye MediaWiki Ikiyago kuri MediaWiki Ingero Ikiyago cerekeye ingero Ubufasha Ikiyago k'ubufasha Umuce Ikiyago cerekeye umuce TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Ingwara iterwa n’umugera wa Ebola 0 3680 27926 23468 2026-08-18T21:11:40Z InternetArchiveBot 7617 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260818)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 27926 wikitext text/x-wiki {{infobox disease | name = Ingwara iterwa n’umugera wa Ebola | image = 7042 lores-Ebola-Zaire-CDC Photo.jpg | caption = Ifoto yo mu 1976 y’abaforomakazi babiri bahagaze imbere ya [[Mayinga N'Seka|Mayinga N.]], umuntu arwaye ingwara iterwa n’umugera wa Ebola; yitavye Imana haheze iminsi mike bivuye ku kuvira imbere gukomeye cane. | DiseasesDB = 18043 | ICD10 = {{ICD10|A|98|4|a|90}} | ICD9 = {{ICD9|065.8}} | MedlinePlus = 001339 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 626 | MeshID = D019142 }} '''Ingwara iterwa n'umugera wa Ebola''' ('''EVD''') canke '''Ingwara y'ukuvira imbere no gushuha ya Ebola''' ('''EHF''') ni ingwara ifata abantu iterwa n'[[Umugera wa Ebola]].<!-- <ref name=WHO2014/> --> Ibimenyetso bitangura inyuma y'indwi zibiri canke zitatu umuntu afashwe n'uwo mugera, igafatira k'[[ubushuhe]], kubabara mu muhogo, [[Myalgia|kubabara mu mitsi]], hamwe no [[kumeneka umutwe]].<!-- <ref name=WHO2014/> --> Ahanini [[iseseme]], kuyorwa no [[gucibwamwo]] nivyo bikurikira, bifatanije no gucika intege vy'[[igitigu]] hamwe n'[[amafyigo]].<!-- <ref name=WHO2014/> --> Kuri urwo rugero, abantu bamwe baca batangura kugira ingorane yo [[kuvirirana amaraso]].<ref name=WHO2014>{{cite web|title=Ebola virus disease Fact sheet N°103|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/|work=World Health Organization|accessdate=12 April 2014|date=March 2014}}</ref> [[File:Ebola_1976-2014.svg|thumb|Ebola 1976-2014]] [[File:Ebola_Symptoms.jpg|thumb|Ebola Symptoms]]<!-- Cause and Diagnosis--> Uyo mugera ushobora kwandurwa bitewe n'[[amaraso]] canke [[amazi yo ku mubiri]] y'igikoko kirwaye (cane cane inkende canke [[uduhungarema]]).<ref name=WHO2014/> Kwandura biciye mu kirere ntibiratangazwa neza mu nyandiko.<ref name=WHOAir2014>{{cite web|title=2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa|url=http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/|website=WHO|accessdate=3 August 2014|date=Apr 21 2014|archive-date=29 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729034008/http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/|dead-url=yes}}</ref> Ubuhungarema bavuga ko bushobora gutwara no gukwiragiza uyo mugera ariko bwo ntibwandure.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Igihe umuntu afashwe, ingwara irashobora guca ikwiragira mu bandi bantu.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Abagabo bakiriho barashobora gukwiragiza iyo ngwara biciye mu [[ntanga]] mu gihe cababa amezi abiri.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Mukuyisuzuma, ahanini izindi ngwara bisangiye ibimenyetso nka [[malaria]], [[korera]] hamwe n'izindi [[ziterwa n'imigera zirangwa no kuva amaraso no gushuha]] babanza kuzikuramwo.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Mu kwemeza inyishu, ibipimo vy'amaraso birasubirwamwo gusuzumwa ku vyerekeye utugera tw'[[abasoda b'umubiri]], utugera twa [[RNA]], canke uwo mugera ubwawo.<ref name=WHO2014/> <!-- Prevention --> Kuyirwanya harimwo kuyibuza gukwiragira iva mu nkende zanduye canke ingurube ija mu bantu.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Ivyo bishobora gukorwa mu gusuzuma ivyo bikoko hama bikicwa maze bigahambwa neza ku buryo butegekanywa, mu gihe iyo ngwara imaze kugaragara.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Guteka inyama neza no kwikingira mu gihe uriko urakorakora inyama birashobora gufasha,<!-- <ref name=WHO2014/> --> co kimwe no kwambara ibikingira umubiri no [[gukaraba mu minwe]] igihe uri hafi y'uwurwaye iyo ngwara.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Ivyakoze mu gupima canke ivyambarwa vy'abantu barwaye iyo ngwara bitegerezwa gufatwa mu buryo bwo kugaba cane.<ref name=WHO2014/> <!-- Treatment, Prognosis and Epidemiology--> Nta muti uraboneka w'iyo ngwara; mu kugira inguvu zo gufasha abantu bamaze kugrwara iyo ngwara harimwo kubaha [[amazi y'ubuzima]] (amazi arimwo agasukari n'akunyu) canke [[serumu]].<ref name=WHO2014/> Iyo ngwara iri hejuru ku vyerekeye [[urugero rwo kwica]]: kenshi ishobora kwica hagati y'ibice 50% na 90% vy'abafashwe.<ref name=WHO2014/><ref name="Elsevier/Academic Press">{{cite book|author1=C.M. Fauquet|title=Virus taxonomy classification and nomenclature of viruses; 8th report of the International Committee on Taxonomy of Viruses|date=2005|publisher=Elsevier/Academic Press|location=Oxford|isbn=9780080575483|page=648|url=http://books.google.ca/books?id=9Wy7Jgy5RWYC&pg=PA648}}</ref> EVD yatanyuye kumenyekana muri [[Sudani]] no muri [[Republika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].<!-- <ref name=WHO2014/> --> Iyo ngwara ahanini ikunda kwaduka nk'ikiza mu burere bwegereye tropike bwa [[Africa yo munsi ya Sahara]].<ref name=WHO2014/> Kuva mu 1976 (Igihe iyo ngwara yamenyekana) gushika mu 2013, abantu bari munsi y'1,000 ku mwaka nibo bamaze gufatwa.<ref name=WHO2014/><ref name=MMWRJune2014>{{cite web|title=Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6325a4.htm?s_cid=mm6325a4_w|website=CDC|accessdate=26 June 2014|date=June 27, 2014}}</ref> Ikiza gikomeye gushika ubu ni [[Ikiza ca Ebola co mu 2014 muri Afrika y'Uburengerazuba]], kimaze gufata [[Guinee]], [[Sierra Leone]], [[Liberiya]] nkeka no muri [[Nigeriya]].<ref name=CDC2014>{{cite web|title=CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea, and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola.|url=http://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia|website=CDC|accessdate=2 August 2014|date=July 31, 2014}}</ref><ref name=CDCAug2014N>{{cite web|title=Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia, and Sierra Leone|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/guinea/index.html|website=CDC|accessdate=5 August 2014|date=August 4, 2014}}</ref> Gushika muri Myandagaro abarwayi bashika nibo bamaze kumenyekana.<ref>{{cite web|title=Ebola virus disease update - West Africa|url=http://www.who.int/csr/don/2014_08_04_ebola/en/|website=WHO|accessdate=6 August 2014|date=Aug 4, 2014|archive-date=23 November 2014|archive-url=https://www.webcitation.org/6UJCrmDvn?url=http://www.who.int/csr/don/2014_08_04_ebola/en/|dead-url=yes}}</ref> Inguvu ziriko ziragirwa kugira haboneke [[urucanco]]; ariko nta na rumwe ruraboneka.<ref name=WHO2014/> ==Inyandiko zafatiweko== {{Reflist|colwidth=25em}} ; Urutonde rw'Inyandiko {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Klenk |first=Hans-Dieter |title=Marburg and Ebola Viruses (Current Topics in Microbiology and Immunology) |url=https://archive.org/details/marburgebolaviru0000unse |date=January 1999 |publisher=Springer-Verlag Telos |location=Berlin |isbn=978-3-540-64729-4 |ref=CITEREFKlenk1999}} * {{Cite book |first1=Hans-Dieter |last1=Klenk |first2=Heinz |last2=Feldmann |title=Ebola and Marburg viruses: molecular and cellular biology |url=http://books.google.com/?id=EV_mFgnyPoMC |format=Limited preview |year=2004 |publisher=Horizon Bioscience |location=Wymondham, Norfolk, UK |isbn=978-0-9545232-3-7 |ref=CITEREFKlenkFeldmann2004 }} * {{Cite book |last=Kuhn |first=Jens H. |title=Filoviruses: A Compendium of 40 Years of Epidemiological, Clinical, and Laboratory Studies. Archives of Virology Supplement, vol. 20 |url=http://books.google.com/?id=LaOue0F9Ns4C |format=Limited preview |year=2008 |publisher=SpringerWienNewYork |location=Vienna |isbn=978-3-211-20670-6 |ref=CITEREFKuhn2008 }} * {{Cite book |last1=McCormick |first1=Joseph |last2=Fisher-Hoch |first2=Susan |others=Horvitz, Leslie Alan |title=Level 4: Virus Hunters of the CDC |url=http://books.google.com/?id=QEvR3aJX2m0C |format=Limited preview |origyear=1996 |edition=Updated [3rd] |year=1999 |publisher=Barnes & Noble |isbn=978-0-7607-1208-5 |ref=CITEREFMcCormickFisher-Hoch1999 |month=June }} * {{Cite book |last=Pattyn |first=S. R. |title=Ebola Virus Haemorrhagic Fever |year=1978 |url=http://www.itg.be/ebola/ |format=Full free text |edition=1st |publisher=Elsevier/North-Holland Biomedical Press |location=Amsterdam |isbn=0-444-80060-3 |ref=CITEREFPattyn1978 |access-date=2014-09-09 |archive-date=2010-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101211083855/http://www.itg.be/ebola/ |dead-url=yes }} * {{Cite book | last1 = Ryabchikova | first1 = Elena I. | last2 = Price | first2 = Barbara B. | title = Ebola and Marburg Viruses: A View of Infection Using Electron Microscopy | year = 2004 | publisher = Battelle Press | location = Columbus, Ohio | isbn = 978-1-57477-131-2 | ref = CITEREFRyabchikovaPrice2004 }} {{Refend}} ==Izindi mbuga== {{Refbegin}} * [http://viralzone.expasy.org/all_by_species/207.html ViralZone: Ebola-like viruses] – Virological repository from the [[Swiss Institute of Bioinformatics]] * [http://www.cdc.gov/vhf/ebola/ CDC: Ebola hemorrhagic fever] – Centers for Disease Control and Prevention, Special Pathogens Branch * [http://www.who.int/csr/disease/ebola/en/ WHO: Ebola haemorrhagic fever] – World Health Organization, Global Alert and Response * [http://www.viprbrc.org/brc/home.do?decorator=filo Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Filoviridae] * [https://web.archive.org/web/20140808072117/http://www.ebi.ac.uk/pdbe/emdb/searchResults.html/?q=ebola 3D macromolecular structures of the Ebola virus archived in the EM Data Bank (EMDB)] * [https://web.archive.org/web/20140819171607/https://maps.google.com/maps/ms?msa=0&msid=202977755949863934429.0004c658eb30f9c4fb1c0&ie=UTF8&t=h&ll=27.371767,5.273438&spn=110.017392,184.21875&z=2&source=embed&dg=feature Google Map of Ebola Outbreaks] * [https://web.archive.org/web/20140816223245/http://www.who.int/csr/bioriskreduction/filovirus_infection_control/en/ WHO recommended infection control measures] {{Refend}} ppibehby8g72miim6j870ijdph6w2w0