Википедия rskwiki https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Медий Окреме Розгварка Хаснователь Розгварка зоз хасновательом Википедия Розгварка о Википедиї Файл Розгварка о файлу МедияВики Розгварка о МедияВикию Шаблон Розгварка о шаблону Помоц Розгварка о помоци Катеґория Розгварка о катеґориї TimedText TimedText talk Модул Разговор о модулу Event Event talk 0 1057 17306 16983 2026-04-04T17:54:55Z Olirk55 19 Означени вецей нукашнї вязи 17306 wikitext text/x-wiki [[File:Pisanki 20250330 102641.jpg|thumb|Писанки|280px]] '''Писанка''' <ref>''СЛОВНЇК РУСКОГО НАРОДНОГО ЯЗИКА'' О—Я, НОВИ САД, бок 154</ref> (укр. и рсй. ''писанка'', поль. ''рisanka'', слц. ''písanka'') то офарбени и украшени, звичайно уварени вайца. Найчастейше ше хаснує курово, гуши и качи вайца, алє нєшка мож видзиц украшени и нойово, лебедово и препилково вайца. За украшованє вайцох ше хаснує рижни технїки: фарби ше их у єдней [[фарба|фарби]], пише зоз воском, дзирави и бруши з [[орудиє|орудийом]] за тоту наменку, лїпка рижни материяли и декупаж-технїку. Писанки ше, попри сирца, колбаси, шунки, зоз [[Масло|масла]] направеного баранчеца и паски кладзе до плєцених [[Кошарка|кошаркох]] хтори ше пошвеца на Вельку ноц. Вайцо (писанка) символ плодносци и родзеня нового живота.<ref>РУСКЕ СЛОВО, 2010. рок (число 13), „Вельконоцни швета”, рубрика Дом и фамелия, бок 2,3</ref> == История == Украшованє вайцох под час ярнїх обрядох прастари обичай. У Африки пренайдзене ґравироване нойово вайцо хторому утвердзена старосц 60 000 роки <ref>[https://web.archive.org/web/20130928033503/http://www.cam.ac.uk/research/news/egg-cetera-6-hunting-for-the-world%E2%80%99s- oldest-decorated-eggs]</ref>. У старим Єгипце, Месопотамиї и Криту, вайца представяли нє лєм шмерц и нови живот, алє и статус владара. Украшени нойово вайца або имитациї вайцох зоз злата и стрибла ше кладло до гробох старих Сумерох и Єгиптянох пред коло 5 000 роки пред н.е. <ref>Благо из краљевских гробница у Уру Ричард Л. Зетлер, Ли Хорн, Доналд П. Хансен, Холи Питман 1998. бок. 70-72 </ref> У кнїжки ''Rituale Romanum'' зоз 1610. року церква урядово прилапела вайцо як символ воскреснуца Исуса. Познати нємецки линґвиста, лексикоґраф и записовач народних приповедкох Яков Ґрим предпоставя же народна традиция медзи ґерманскима [[Народ|народами]] настала на основи ярнього преславйованя швета ґерманскей богинї Еостри. Найвекша писанка ше находзи у українским городзе Коломий. Тот будинок-[[музей]] направени 2000. року у фурми писанки, високи 14 [[Метер|метери]] и широки 10, и у нїм ше находзи вистава коло 1200 писанкох зоз цалого швета. [[File:Easter 2011 at Cloister Hill outdoor museum in Turku, Finland.jpg|thumb|right|290x290px|Способ писаня писанкох зоз воском]] По 2000. рок титула найвекшей писанки припадала писанки у канадским городзе ''Vegrevillu''. Тота писанка широка 9,4 метери, висока 7 [[Метер|метери]] и чежка 2,5 тони. Интересантне же и тота писанка українска, а єй правенє финансовала держава Канада и була пошвецена канадскей Кральовскей полициї. Варош у хторим писанка направена єдно з найстарших українских населєньох на подручу восточно од варошу Едмонтону. Єдна з найкрасших, найвекших и найвреднєйших збиркох писанкох у Европи находзи ше у Етноґрафским музею у Заґребе ([[Горватска]]). Найстарша писанка зоз Бейчу, зоз 1847. року, а подаровал ю бискуп Йосиф Штросмаєр. == Збирка писанкох == Русийске златарске подприємство Fabergé направело вельо вельконоцни писанки за русийских царох Александра III и Николу II, як и за фамелию ''Kelch'' <ref>[https://web.archive.org/web/20081016010949/http://www.mieks.com/Faberge2/ Kelch-Eggs/Kelch-Eggs.htm] Писанки фамелиї Kelch (язик анґлийски)</ref> и велї други особи хтори жадали мац їх писанки. Тоти писанки правени од 1885. по 1917. рок, зачувани 57 од 65, а кажда писанка ма иншаку назву: [[Лебеди|лебед]], павур, пупче ружи... и чува ше их у [[Музей|музейох]] и приватних збиркох. == Прецо ше вайца фарби == [[File:Pisanki.jpg|thumb|280px|Писанки (технїка зоз лїпеньом ценких паперових пантлїчкох)]]Шлїди [[Заяц|заяца]] як символу хтори може знєсц вайцо пренаходзиме у предхристиянским чаше у леґенди о богинї Еостри. По леґенди, богиня Еостра у лєше нашла птичку хтора лєм цо нє змарзла од жими. Же би ю защицела од змарзаня, претворела ю до заяца. Заяц затримал способносц нєсц вайца як птичка. Кажди рок знєшєни вайца цифровал и даровал их богинї Еостри як подзекованє. Попри того же заяц символ плодносци, єст и таке становиско же ше швидкосц ширеня вистки о Исусовим воскреснуцу поровнує зоз швидкосцу заяца и праве прето є нєшка нєзаобиходни елемент вельконоцного декору. Спрам другей теориї, традиция фарбеня вайцох настала у Єгипту. У велїх културох, та и у Єгипту, вайцо символ плодносци, благостану и розкошу. Єгиптянє верели же ше Жем вилягла праве з вайца. Обичай фарбеня вайцох ше преширел и на цали швет, а хаснованє вецей фарбох и їх цифрованє ше почало хасновац у штреднїм вику. У предхристиянским чаше писанки ше рихтало же би ше привитало яр, же би вони защицели людзох од злого и нєпогодох, же би статок мал млади и же би бул добри урожай. Писанки ше кладло до [[Яшля|яшльох]] ґу кравом и коньом же би ше лєгчейше целєли и же би мали млєка. Писанки ше кладло ґу кошнїцом, до [[Курнїк|курнїкох]], а статок ше першираз на пашу посилало з писанками. Польопривреднїки кладли писанки на швижо зорану жем же би бул добри урожай. Писанки ше даровало и викладало коло образох у обисцу. == Символи на писанкох == Писанки ше рихтало и скорей як Восточни Славянє прилапели християнство. Символи предхристиянски, гоч ше велї з нїх толкує з аспекту християнства. Прето велї символи маю два значеня (толкованя): паганске и християнске. [[File:EMBROIDERED EGGS BY I FOROSTYUK.jpg|right|thumb|280px|]] Нєшка єст велї кнїжки о дизайну и онлайн жридла окремних значеньох поєдиних символох, алє важне надпомнуц же ше символика меня з часом и у розличних реґионох є иншака, так же чежко пренайсц универзалне и конкретне значенє за даєден символ. == Пагански и християнски символизем == Очиглядне же уметносц старша од християнства. Першобутна символика писанкох була паганска. Вайцо першобутно представяло [[слунко]] (досц задумац лєм жовчок), потим було символ обновйованя живота, будзенє природи, подмладзованя жеми после жими. Схопносц писаня писанкох жива уметносц, символи ше розвиваю и блядню з часом и розликую ше од реґиону до реґиону прето чежко претолковац и предпоставиц духовну вязу медзи фарбу и дизайном. Предхристиянски символи представяли природу. [[Криж]] представял штири страни Жемовей кулї, а познєйше представя Христову жертву. Грозно дакеди представяло добру жатву и богатство, а нєшка є символ [[Святи храм|церкви]] хтора ше шири. [[File:Kantar 20240502 184800.jpg|thumb|Кантар (мотив хтори щезує)|200px|right]] == Писанки за окремних людзох == Жительство верело же вайца маю моц помогнуц у каждодньовим живоце. Писанки ше даровало: дзеци доставали писанки зоз яснима фарбами, леґинє и дзивки доставали писанки зоз вельо билого простору, цо значело же їх животи ище празни папери хтори треба виписац. Малженска пара достала писанку зоз нарисованима 40 троугелнїками хтори представяли рижни аспекти живота. Старши особи доставали на цмо офарбени вайца и зоз символами як цо то нїтка вичносци, капурки и драбинки хтори представяю вознєшенє на нєбо. == Символи на писанкох == ::♦ Нарисована [[Габа|габа,]] нїтка... символизує гармонию, безсмертельносц и рушанє. Думало ше же зли духи, кед злєца на писанку, буду зарабровани у нїтки вичносци [[File:Hrozno 20240502 182830.jpg|thumb|Грозно (мотив хтори щезує)|right|200px]] ::♦ Драбинка символизує вознєшенє, вязу медзи Жему и нєбом, совершенство, воланє на молитву ::♦ Квеце, ружички символизую красоту, плодносц, розкош [[File:Mreza 20240502 182722.jpg|thumb|Мрежа (мотив хтори щезує)|200px|right]] ::♦ Мрежа або шитко символ успишного лову або защити од злих духох, символ розлучованя доброго од злого. Звичайно ше зоз ню пополнює други ґеометрийски фиґури як цо то троугелнїки, круги, квадрати... ::♦ Осемкракова [[гвизда]], односно ружа, символизує Исуса Христа, або кед є велька – слунко, а кед є мала - представя [[Гвизда|гвизду]] ::♦ Витерняк (свастика <ref>[https://www.blic.rs/riznica/istorije/tajne-cuvene-svastike-simbol-svetla-tame-zivota-sunca-i-slovenskog-boga-svaroga/9pzc1yz Tajne čuvene svastike], www.blic.rs</ref>) давендавни соларни [[Шветлосц|(шветлосни]]) символ у култури Славянох, символ Бога Слунка, нєба и блїскавки. Символизує рушанє Слунка по нєбе и безконєчни циклус народзеня и шмерци ::♦ 40 троугелнїки написани на писанки представяю 40 днї Велького посту, 40 днї хтори Исус препровадзел у пустинї, 40 задатки супружнїкох хтори мали сполнїц у живоце (число 40 символ вельочисленосци, односно нє огранїчуюце є) ::♦ Троугелнїк ма християнске значенє — Свята Тройца; паганске значенє — [[мац]], [[оцец]] и дзецко або Жем, вода и [[воздух]] або народзенє, живот и шмерц ::♦ Єлень або конь символизує богатство и просперитет ::♦ Спирала прастари символ гада, пагански символ Жеми и води; защитни символ зараброваних духох ::♦ Птици — символ яри [[File:Hrabelki 20240502 182800 (2).jpg|thumb|Грабелки (мотив хтори щезує)|200px|right]] ::♦ Грабелки — символ роботи [[File:Marijovo slizi 20240502 190027.jpg|thumb|Седем ружички ( седем Марийово рани - слизи)|200px|right]] ::♦ Седем ружички (Марийово слизи) — представяю седем Марийово рани [[File:Osana sinu Davidovu 20240502 182751.jpg|thumb|Осана сину Давидовому ( на славу Исусу Христу)|right|200px]] ::♦ Криж — Осана сину Давидовому (на славу Исусу Христу) == Фарби на писанкох == [[File:Писанки у музею у Свиднїку 22.06 2024.jpg|thumb|Декорация зоз писанкох у музею у Свиднїку|307x307px]]Фарба важни аспект значеня писанкох, алє є секундарна у одношеню на символи писанкох. Вона першобутно завишела од доступних природних материялох за фарбенє. Прихильносц ґу даєдним фарбом допринєсла же би ше у будучносци нє одступало од звикнуцох. ::★ Чарна фарба представя центер Жеми, вичносц, ноц пред швитаньом, припадносц „гевтому швету”, алє у позитивним смислу ::★ Червена — щесце, надїю, крев, огень ::★ Белава — нєбо, воздух, здравє, правду, вирносц ::★ Била — чистота, шветлосц, радосц, нєвиносц ::★ Желєна — яр, воскресенє природи, надїя, богатство ::★ Жовта— слунко, [[мешац]], гвизди, жатва, [[Температура|цеплота]], вирносц фамелиї ::★ Помаранчецова — витримовносц, вичне Слунко, амбиция ::★ Чарно-била — жалоба и почитованє души ::★ Целова — успих и задовольство ::★ Червено-била — почитованє и защита од злих силох == Обичаї при Руснацох == На Вельки [[пияток]] ше фарби вайца и пише писанки.Традиция фарбеня и писаня писанкох ше преноши зоз колєна на колєно. Велька ноц, швето кед ше до церкви ноши пошвециц кошарки у хтори ше находза, окрем писанкох, пасочка, колбаса, шунка, сирец, аж и баранче направене з масла. Кед кошарка пошвецена, у велїх обисцох зачувани обичай же ґазда дзелї писанку на тельо часци кельо єст души за столом. Вери ше же то отрима здравє, зложносц и заєднїцтво фамелиї. Найкрасши писанки ше давало облївачком и облївачом. Хлапци ше барз цешели кед од дзивки достали писанку — кантара. Кантар то хлопска писанка, а єй випатрунок ше помали забува. Кантар то прикраска на коньови, хтора ше на Горнїци вола праве так — кантар, белава писанка. == Технїки украшованя вайцох == Традицийна метода писаня писанкох то метода зоз воском и гушим пирком, кичицу (на древку привязани скруцени плещок, випатрунку як мали тевчир до хторого ше сипало розпущени восок) або ґомбошку заджобнуту до древка або [[Вигризки|вигрисочки]]. Розпущени восок ше затримовал на главки ґомбошки, кичици, пирку и зоз прецагованьом по вайцу ше могло вирисовац задумани мотив. Новши часи зоз собу принєсли нови технїки украшованя писанкох. Нєшка ше вайца частейше фарби як цо ше по нїх виписує. На вельконоцним столє мож видзиц и видути вайца, т.є. шкарупини хтори ше дзиркави по углядзе на мустри старих штикованих (дзиркованих) парткох и на мотиви зоз вишивкох або ше их „облєка” зоз салветками (декупаж-технїка), плаценками, перлочками и [[Слама|сламу]]. Дакедишнї стари технїки украшованя писанкох помали щезую. При пошвецаню вельконоцних кошаркох мож видзиц даєдну ґаздиню хтора фарби и виписує писанки так як робели нашо баби и прабаби — зоз природнима фарбами и зоз воском, а тиж так и писанки варени у цибульових пиркох, на хтори пред вареньом причверсцени з ценку ботошку лїсцочко бетелїни, лампащику або даякей другей травки. == Ґалерия == <gallery> Файл:Pisanki zoz dekupaz tehnjiku.jpg Файл:Dzirkovani pisanki.jpg Файл:Pisanki zoz voskom.jpg Файл:Tehnjika transferu.jpg Файл:Dzirkovani husi vajca 20250413 095559.jpg Файл:Pisanka 3 20250413 094845.jpg Файл:Pisanka 4 20250413 094929.jpg Файл:Pisanki 1 20250413 095114.jpg Файл:Pisanki 2 20250413 095139.jpg Файл:Gravirani pisanki.jpg|Писанки - ґравирана технїка Файл:Pisanki dekupaz tehnjika zoz konturnim opisovanjom.jpg|Писанки правени зоз декупаж технїку Файл:Pisanki (tehnjika zoz paerovih cenkih trakoh-pantljikoh).jpg|Писанки -технїка лїпеня паперових пантлїкох </gallery> == Литература == * ''РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР'' 2010, „Писанки возбудзию душу — ошвижую памятки”, бок 335—338 * ''РУСКЕ СЛОВО'', 2010. рок (число 13), „Вельконоцни швета”, рубрика Дом и фамелия, бок 2,3 * ''РУСКЕ СЛОВО'', 2015. рок (число 24), бок 18,19 * ''РУСКЕ СЛОВО'', 2016. рок (число 17), бок 22,23 * ''РУСКЕ СЛОВО'',2017. рок (число 15), бок 20,21 * == Вонкашнї вязи == {{Commonscat}} * [https://en.wikipedia.org/wiki/Easter_egg#cite_ref-13 Писанка] на анґлийскей википедиї (язик анґлийски) * [https://hr.wikipedia.org/wiki/Pisanica Писанка] на горватскей википедиї (язик горватски) * [https://crees.ku.edu/pysanky Писанки], THE UNIVERSITY of KANSAS, * [http://www.pysanky.info/PYSANKY/Pysanka_Home.html Писанка], история, традиция, сомволи (язик анґлийски) * [https://www.pysanky.info/Eng_Books/Rusyn.html Русински писанки зоз восточней Словацкей] * [https://www.youtube.com/watch?v=Aj14tJL0LZs Краса писанкох], Еуфемия Жирош, Руски Керестур * [https://www.youtube.com/watch?v=HyeRj7cEwKU&t=34s ВЕЛЬКОНОЦНИ ТРИПТИХ], Агнета Папгаргаї * [https://www.youtube.com/watch?v=NRzZNEG7MY8 Технїка дзиркованя и салветна технїка ], Ирина Дудаш и Амалия Гарди, Здруженє женох зоз Руского Керестура * [https://www.youtube.com/watch?v=OIy_6VkO-gM Писанки у декупаж технїки] , Ана Мария Рац * [https://www.youtube.com/watch?v=mzRC4iXeupo&t=693s Благословени писанки], Мария Йозанов * [https://www.kutina.in/jeste-li-znali-kolike-najvece-pisanice-svijetu/ Найвекши писанки на швеце], ''www.kutina.in'' == Референци == <references /> [[Катеґория:Релиґия]] [[Катеґория:Уметносц]] 2xqrc1skibc8otjfwwfud7018h4g56a 0 2870 17304 17237 2026-04-04T13:43:20Z Keresturec 18 17304 wikitext text/x-wiki Руснаци грекокатолїки зоз Закарпат'я ше 1751. року официйно и орґанизовано почали насельовац до нєнаселєного валалу Керестур. Истого року за нїх у валалє основана [[Грекокатолїцка церква|грекокатолїцка]] парохия. Понеже у тей часци Панонского базену нє було грекокатолїкох и грекокатолїцкого владичества, керестурска парохия полни 26 роки була под юрисдикцию римокатолїцкого Калочского надвладичества. Насельованє Керестура ше нє збуло одразу. Року 1756. у валалє було 120 фамелиї. По податкох, людзе доходзели по 1765. рок. Перши [[священїк]] и управитель керестурскей парохиї бул Михайло Кевежди. До Керестура пришол зоз Макова. Познєйше священїки до Керестура частейше приходзели зоз грекокатолїцкого Мукачевского владичества, ридше з Вельковарадинского. Спочатку и шицки потребни церковни кнїжки и други церковни ствари приношени з Мукачевскей епархиї. За грекокатолїкох у [[Горватска|Горватскей]] и за грекокатолїкох Руснацох у [[Бачка|Бачкей]] 1777. року основане Крижевске владичество. Од теди [[Руснаци у Сербиї|Руснаци]] грекокатолїки у Бачки, познєйше и у Сриме и Славониї, припадаю тому владичеству. Крижевске владичество спочатку за Руснацох у Бачки обезпечовало священїкох по походзеню зоз Закарпат'я, а познєйше вишколовани и перши священїки Руснаци народзени у Бачки. Перша церква у Керестуре збудована 1753. року. Була мала, будована з єдноставного материялу та лєдво прежила двацец и дацо роки. Вец ше почало будовац нову, вельку церкву. Будованє закончене 1784. року. [[Иконостас]] поставени и церква омальована аж на початку дзведзешатих рокох, а пошвецена є 1797. року. Познєйше церква була ище даскельораз оправяна, мальована и доправяна. Керестурска парохия окрем красней велькей церкви, красного парохиялного будинку и нового будинку за капеланох ма у полю, на Медєшу, церквочку [[Водица|Водицу]] хтора там стої од 1859. року и на окремни способ збера коло себе и парохиянох и госцох. У керестурскей парохиї службовали велї паноцове, Руснаци и нєруснаци, велї з нїх по походзеню з Керестура.<ref>Тамаш, др Юлиян, „Священїки хтори служели у парохийней церкви Св. Миколая у Руским Керестуре ˮ, Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991), Месна заєднїца Руски Керестур, 1992, бок 410.</ref> Шицки вони допринєсли же би парохия нєпреривно росла и розвивала ше. Велї з нїх зоз своїм дїлом и справованьом остали запаметани у народзе, а таки паноцове були: [[Петро Копчаї|Петро]] и [[Янко Копчаї|Янко Копчаї,]] [[Андри Лабош]] старши, [[Михайло Мудри]], др [[Йоаким Сеґеди]], [[Михайло Макай]]. Найобширнєйшу историю керестурскей парохиї написал др [[Гавриїл Костельник]] 1915. року. После нього даєдни паноцове ище дакус дополньовали хронїку парохиї. Цали тот рукопис обявени як окремна кнїжка под назву ''Хронїка грекокатолїцкей парохиї бачкерестурскей''. Парохия у своєй историї мала вельку улогу у школским живоце валала, алє тиж так и у економским, културним и вообще дружтвеним живоце валалскей заєднїци. Парохове або священїки хтори ту службовали часто були предняки хтори знали буц очи и розум парохиї и валалу. Перши пейдзешат роки за Керестур були найчежши и, по шицким, найславнєйши. Указало ше же ше до Керестура насельовали найшмелши, тоти цо були порихтани свой живот пременїц на лєпше, а у новим штредку ше отримали найвитирвалши. <ref>мр Дюра Гарди, Социялно-економски живот грекокатолїцкей парохиї керестурскей 1751-2001, Християнски часопис ''Дзвони'', рок VIII, число 8 (92), авґуст 2001, б. 10.</ref> Тот дух [[Народ|народу]] и парохиї нє треба занєдзбац. Керестур вироснул з пустари, його жителє за себе тримали же су цошка окремне. На концу Керестур, як увидзиме, на бачванско-сримскей ровнї зачал стваранє єдного окремного малого народу, постал му мац и глава. Народ тот, з правом чи нє, почал ше ровнац з велькима [[Нация|нациями]] хтори го окружовали, Нємцами, Сербами, Мадярами зоз хторима ровноправно запошеднул пустари и зоз своїма руками стварял єден нови швет. {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |<big>Священїки хтори служели у парохийней церкви Св. Миколая у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]</big> |- |'''Чис.''' |'''Мено и презвиско''' |'''Час служеня''' | rowspan="41" | |'''Чис.''' |'''Мено и презвиско''' |'''Час служеня''' |- |1. |Иларион Прусицки, монах |1751-1756 |41. |Михайло Костюк | |- |2. |Михайло Кевежди |1755-1756 |42. |Михайло Черняк |(1927-1930) |- |3. |Ґеорґий Росий |1756-1758 |43. |др Томислав Фирис |(1926) |- |4. |Димитрий Попович |(1759-1769) |44. |др Станко Алянович | |- |5. |Осиф Кирда |(1763-1765) |45. |Георгий Микловш |(1930-1936) |- |6. |Михайло Мучонски |(1765-1775) |46. |Гавриїл Дудаш |(1946-1955) |- |7. |Яков Силваши |(1773-1782) |47. |Янко Будински | |- |8. |Янко Надь |(1773-1817) |48. |[[Онуфрий Тимко]] |(1938-1942) |- |9. |Лука Сташинский |(1780-1781) |49. |др Йоаким Сеґеди |(1941-1966) |- |10. |Петро Копчаї |(1783-1818) |50. |Ириней Тимко | |- |11. |Теодор Ґоч |(1817-1820) |51. |др [[Гавриїл Букатко]] |(1940) |- |12. |Ґабриїл Смичиклас |(1819-1825) |52. |др Силвестер Киш |(1936-1945) |- |13. |Янко Копчаї |(1819-1844) |53. |Кирил Бесерминї |(1945-1958) |- |14. |Янко Ґвожджак |(1825-1871) |54. |Симеон Хромиш |(1946-1955) |- |15. |Никола Докторович |(1844-1846) |55. |Любомир Рамач |(1958-1959) |- |16. |Марко Ґайски |(1846) |56. |др Йоаким Гербут |(1959-1961) |- |17. |Янко Малич |(1846-1850) |57. |Кирил Планчак |(1961-1968) |- |18. |Василий Николич |(1850-1852) |58. |[[Славомир Микловш]] |(1965-1968) |- |19. |Илия Цветишич |(1852-1855) |59. |Михайло Макай |(1966-2000) |- |20. |Дионизий Шовш |(1855-1861) |60. |Михайло Иваняк |(1968-1969) |- |21. |Василий Лусканци |(1861-1863) |61 |Яков Новак |(1969) |- |22. |Янко Санич |(1861-1877) |62. |Петро Овад |(1970-1971) |- |23. |Андрий Лабош |(1863-1876, 1878-1912) |63. |Йоаким Джуджар |(1971-1972) |- |24. |Михайло Уйфалуши |(1876) |64. |Йоаким Симунович |(1971-1976) |- |25. |Милош Латкович |(1876-1878) |65. |Юлиян Горняк Кухар |(1972-1979) |- |26. |Владислав Лабош |(1879-1880) |66. |Владимир Мудри |(1972-1973) |- |27. |Владимир Лабош |(1881-1883) |67. |Йоаким Дудаш |(1975-1976) |- |28. |Максим Релич |(1883-1886) |68. |Ярослав Вовк |(1978-1980) |- |29. |Дюра Шовш |(1886-1888) |69. |Владимир Мудри |(1977-1979) |- |30. |[[Йован Хранилович]] |(1888-1889) |70. |Петро Репчень |(1980-1981) |- |31. |Андрий Лабош |(1889-1893) | | | |- |32. |Никола Бадовинац |(1893-1902) | | | |- |33. |[[Дюра Биндас]] |(1902-1912) | | | |- |34. |Владимир Мудри |(1911) | | | |- |35. |Михайло Мудри |(1912-1936) | | | |- |36. |Дюра Бесерминї |(1912) | | | |- |37. |др Гавриїл Костельник |(1915) | | | |- |38. |Юрий Павич |(1917-1924) | | | |- |39. |Янко Раплєнович |(1922) | | | |- |40. |[[Михайло Фирак]] |(1936-1941) | | | |} Юлиян Рац  2000-2008 Тони Ангелов 2007- Михайло Малацко 2008-2021 Зиновий Вовк   -2008 Дарко Рац  2008- == Литература == • Янко Рамач, Кратка история керестурскей парохиї "През 250 роки", Християнски часопис ''Дзвони'', рок VIII, число 8 (92), авґуст 2001, б. 2. == Референци == 3qvbeh3nmfwdr3u52owtygxfychk9vw 17305 17304 2026-04-04T14:08:47Z Keresturec 18 17305 wikitext text/x-wiki Руснаци грекокатолїки зоз Закарпат'я ше 1751. року официйно и орґанизовано почали насельовац до нєнаселєного валалу Керестур. Истого року за нїх у валалє основана [[Грекокатолїцка церква|грекокатолїцка]] парохия. Понеже у тей часци Панонского базену нє було грекокатолїкох и грекокатолїцкого владичества, керестурска парохия полни 26 роки була под юрисдикцию римокатолїцкого Калочского надвладичества. Насельованє Керестура ше нє збуло одразу. Року 1756. у валалє було 120 фамелиї. По податкох, людзе доходзели по 1765. рок. Перши [[священїк]] и управитель керестурскей парохиї бул Михайло Кевежди. До Керестура пришол зоз Макова. Познєйше священїки до Керестура частейше приходзели зоз грекокатолїцкого Мукачевского владичества, ридше з Вельковарадинского. Спочатку и шицки потребни церковни кнїжки и други церковни ствари приношени з Мукачевскей епархиї. За грекокатолїкох у [[Горватска|Горватскей]] и за грекокатолїкох Руснацох у [[Бачка|Бачкей]] 1777. року основане Крижевске владичество. Од теди [[Руснаци у Сербиї|Руснаци]] грекокатолїки у Бачки, познєйше и у Сриме и Славониї, припадаю тому владичеству. Крижевске владичество спочатку за Руснацох у Бачки обезпечовало священїкох по походзеню зоз Закарпат'я, а познєйше вишколовани и перши священїки Руснаци народзени у Бачки. Перша церква у Керестуре збудована 1753. року. Була мала, будована з єдноставного материялу та лєдво прежила двацец и дацо роки. Вец ше почало будовац нову, вельку церкву. Будованє закончене 1784. року. [[Иконостас]] поставени и церква омальована аж на початку дзведзешатих рокох, а пошвецена є 1797. року. Познєйше церква була ище даскельораз оправяна, мальована и доправяна. Керестурска парохия окрем красней велькей церкви, красного парохиялного будинку и нового будинку за капеланох ма у полю, на Медєшу, церквочку [[Водица|Водицу]] хтора там стої од 1859. року и на окремни способ збера коло себе и парохиянох и госцох. У керестурскей парохиї службовали велї паноцове, Руснаци и нєруснаци, велї з нїх по походзеню з Керестура.<ref>Тамаш, др Юлиян, „Священїки хтори служели у парохийней церкви Св. Миколая у Руским Керестуре ˮ, Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991), Месна заєднїца Руски Керестур, 1992, бок 410.</ref> Шицки вони допринєсли же би парохия нєпреривно росла и розвивала ше. Велї з нїх зоз своїм дїлом и справованьом остали запаметани у народзе, а таки паноцове були: [[Петро Копчаї|Петро]] и [[Янко Копчаї|Янко Копчаї,]] [[Андри Лабош]] старши, [[Михайло Мудри]], др [[Йоаким Сеґеди]], [[Михайло Макай]]. Найобширнєйшу историю керестурскей парохиї написал др [[Гавриїл Костельник]] 1915. року. После нього даєдни паноцове ище дакус дополньовали хронїку парохиї. Цали тот рукопис обявени як окремна кнїжка под назву ''Хронїка грекокатолїцкей парохиї бачкерестурскей''. Парохия у своєй историї мала вельку улогу у школским живоце валала, алє тиж так и у економским, културним и вообще дружтвеним живоце валалскей заєднїци. Парохове або священїки хтори ту службовали часто були предняки хтори знали буц очи и розум парохиї и валалу. Перши пейдзешат роки за Керестур були найчежши и, по шицким, найславнєйши. Указало ше же ше до Керестура насельовали найшмелши, тоти цо були порихтани свой живот пременїц на лєпше, а у новим штредку ше отримали найвитирвалши. <ref>мр Дюра Гарди, Социялно-економски живот грекокатолїцкей парохиї керестурскей 1751-2001, Християнски часопис ''Дзвони'', рок VIII, число 8 (92), авґуст 2001, б. 10.</ref> Тот дух [[Народ|народу]] и парохиї нє треба занєдзбац. Керестур вироснул з пустари, його жителє за себе тримали же су цошка окремне. На концу Керестур, як увидзиме, на бачванско-сримскей ровнї зачал стваранє єдного окремного малого народу, постал му мац и глава. Народ тот, з правом чи нє, почал ше ровнац з велькима [[Нация|нациями]] хтори го окружовали, Нємцами, Сербами, Мадярами зоз хторима ровноправно запошеднул пустари и зоз своїма руками стварял єден нови швет. {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |<big>Священїки хтори служели у парохийней церкви Св. Миколая у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]</big> |- |'''Чис.''' |'''Мено и презвиско''' |'''Час служеня''' | rowspan="41" | |'''Чис.''' |'''Мено и презвиско''' |'''Час служеня''' |- |1. |Иларион Прусицки, монах |1751-1756 |41. |Михайло Костюк | |- |2. |Михайло Кевежди |1755-1756 |42. |Михайло Черняк |(1927-1930) |- |3. |Ґеорґий Росий |1756-1758 |43. |др Томислав Фирис |(1926) |- |4. |Димитрий Попович |1759-1769 |44. |др Станко Алянович | |- |5. |Осиф Кирда |1763-1765 |45. |Георгий Микловш |(1930-1936) |- |6. |Михайло Мучонски |1765-1775 |46. |Гавриїл Дудаш |(1946-1955) |- |7. |Яков Силваши |1773-1782 |47. |Янко Будински | |- |8. |Янко Надь |1773-1817 |48. |[[Онуфрий Тимко]] |(1938-1942) |- |9. |Лука Сташинский |1780-1781 |49. |др Йоаким Сеґеди |(1941-1966) |- |10. |Петро Копчаї |1783-1818 |50. |Ириней Тимко | |- |11. |Теодор Ґоч |1817-1820 |51. |др [[Гавриїл Букатко]] |(1940) |- |12. |Ґабриїл Смичиклас |1819-1825 |52. |др Силвестер Киш |(1936-1945) |- |13. |Янко Копчаї |1819-1844 |53. |Кирил Бесерминї |(1945-1958) |- |14. |Янко Ґвожджак |1825-1871 |54. |Симеон Хромиш |(1946-1955) |- |15. |Никола Докторович |1844-1846 |55. |Любомир Рамач |(1958-1959) |- |16. |Марко Ґайски |1846 |56. |др Йоаким Гербут |(1959-1961) |- |17. |Янко Малич |1846-1850 |57. |Кирил Планчак |(1961-1968) |- |18. |Василий Николич |1850-1852 |58. |[[Славомир Микловш]] |(1965-1968) |- |19. |Илия Цветишич |1852-1855 |59. |Михайло Макай |(1966-2000) |- |20. |Дионизий Шовш |1855-1861 |60. |Михайло Иваняк |(1968-1969) |- |21. |Василий Лусканци |1861-1863 |61 |Яков Новак |1969 |- |22. |Янко Санич |1861-1877 |62. |Петро Овад |1970-1971 |- |23. |Андрий Лабош |1863-1876, 1878-1912 |63. |Йоаким Джуджар |1971-1972 |- |24. |Михайло Уйфалуши |1876 |64. |Йоаким Симунович |1971-1976 |- |25. |Милош Латкович |1876-1878 |65. |Юлиян Горняк Кухар |1972-1979 |- |26. |Владислав Лабош |1879-1880 |66. |Владимир Мудри |1972-1973 |- |27. |Владимир Лабош |(1881-1883) |67. |Йоаким Дудаш |1975-1976 |- |28. |Максим Релич |(1883-1886) |68. |Ярослав Вовк |1978-1980 |- |29. |Дюра Шовш |(1886-1888) |69. |Владимир Мудри |1977-1979 |- |30. |[[Йован Хранилович]] |(1888-1889) |70. |Петро Репчень |1980-1981 |- |31. |Андрий Лабош |(1889-1893) | | | |- |32. |Никола Бадовинац |(1893-1902) | | | |- |33. |[[Дюра Биндас]] |(1902-1912) | | | |- |34. |Владимир Мудри |(1911) | | | |- |35. |Михайло Мудри |(1912-1936) | | | |- |36. |Дюра Бесерминї |(1912) | | | |- |37. |др Гавриїл Костельник |(1915) | | | |- |38. |Юрий Павич |(1917-1924) | | | |- |39. |Янко Раплєнович |(1922) | | | |- |40. |[[Михайло Фирак]] |(1936-1941) | | | |} (ту надалєй потребни податки, нє уношиц тото затераз до таблїчки) Любомир Семан 1986- Юлиян Рац  2000-2008 Тони Ангелов 2007- [[Михайло Малацко]] 2008-2021 Зиновий Вовк   -2008 Дарко Рац  2008- == Литература == • Янко Рамач, Кратка история керестурскей парохиї "През 250 роки", Християнски часопис ''Дзвони'', рок VIII, число 8 (92), авґуст 2001, б. 2. == Референци == 0iyorpf5tthjwc7yisu5gb162jykmxj 0 2888 17301 17288 2026-04-04T13:15:55Z Keresturec 18 17301 wikitext text/x-wiki '''Драга''' слово драга ма два значеня: значенє 1. пасмо жеми намнєне за транспорт хторе повязує два дестинациї (серб. пут, горв. цеста). У найширшим смислу, драга то кажда поверхносц на хторей ше одвива транспорт. Спрам значеня за транспорт, драги ше дзеля на автодраги, швидки драги (експрес-драги), маґистрални драги, реґионални драги, локални драги, улїци у населєних местох и нєкатеґоризовани драги. Финансованє драгох Правенє и отримованє драгох у компетенциї державох (автодрага, швидка драга, маґистрална и реґионална драга), а локални драги спадаю до компетенциї општини у хторей ше находза. Правенє драгох можлїве и прейґ концесийох – кед правни субєкт у догварки з Владу держави достава право на вибудов и хаснованє драги. File:Vijadukt Kotezi.jpg Сучасна автодрага Воженє по правим або по лївим боку У Сербиї, як и у векшини европских жемох, вожи ше по правим боку. По лївим боку ше вожи у Анґлиї, Южней Африки, як и у єдним чишлє жемох Комонвелту. Значенє 2. улїца: Як це могло поднєсц тоту жену на драгу вируциц; Дала му його шмати, видриляла го на драгу. '''Походзенє слова''' всл. draha., поль. droga, укр. дорога. Общславянске слово, праслав. dorga File:PompeiiStreet.jpg Римска драга у Помпейох Фразеолоґия File:Ludwigsaue.jpg Боса драга у хотаре боса драга – нєасфалтована, нє камена драга: ''Од Рискаши ґу Керестуру, по асфалт у керестурским хотаре, боса драга ровна як манґель, диждж лєм кус падал, трактори ходзели по нєй, та ю уґажели.'' крижна драга – место дзе ше два драги крижаю на драже – 1. на улїци; 2. на путованю: ''Нє мог сом вам писац бо сом бул барз далєко на драже.'' по драже – 1. по драги; 2. по улїци прейґ драги – з другого боку драги: ''Кед нараз прейґ драги на малей капурки збачим хлапчика дас од пейцох рокох з длугу палїцу у рукох.'' при драже – при драги: ''Чловек стал, мал пенєжи вельо и читал их при драже.'' рушиц ше (пойсц, исц и под.) до драги – рушиц ше на драгу, на путованє: ''И пущел ше вон до тей далєкей драги.'' свойов драгов (свойом драгом) пойсц: ''Пан староста ... ви нас по тераз претримали и нагосцели ... и ми пойдземе свойов драгов.'' у драже 1. одсутни з дому, на путованю: ''Док вон будзе у драже, робота ма исц своїм шором;'' 2. идуци драгом: ''У драже стретали дзепоєдни єдинки...'' цалом драгов – през цалу драгу: ''А йому цалом драгов тоти слова гурчали у ухох.'' вивесц на драгу дакого – помогнуц дакому же би завжал место у дружтве драга як на Гаржаньскей гори – подла, дирґаца драга (на паломнїцких путованьох до Маряюду у Мадярскей нашо паломнїки преходзели и по ткв. Гаршаньскей гори) збиц/збивац дакого з драги – уплївовац на дакого же би пременєл одлуку, же би ше оддумал од дачого цо уж почал робиц: ''Та кед надума дацо, та го нє збиєш з драги.'' зисц з даким на єдну драгу – нє мочи ше з даким порадзиц, зложиц: ''Єст таких людзох з котрима нє мож лєгко на єдну драгу зисц.'' зисц на праву драгу – найсц праву животну драгу: ''Чловек док жиє, вше може на праву драгу зисц.'' преправиц/преправяц дакому драгу – оможлївиц, помогнуц дакому лєгчейше дацо посцигнуц: Маш даґдзе пойсц, алє ци нєзґодно, та перше пошлєш дакого да ци драгу преправи (т.є. да дакус напредок побешедує з даким и под.). ставац дакому/дачому на драгу, стац дакому на драги - завадзац дакому, зоперац дакого же би дацо нє мог зробиц: ''Витримац мушиме гоч яки чежкосци ставаю на драгу нашого напредованя.'' (таки) як стара драга – знаходлїви, хтори шицко зна як з крижней драги (з крижних драгох) (позберац, назберац) – вшелїячини наприповедац: ''Позберала як з крижних драгох'' – ''шицко найгорше, ганьба повесц.'' Литература Словнїк руского народного язика I, А – Н, Нови Сад 2017, б.375-376. Вонкашнї вязи http://www.2pass.co.uk/goodluck.htm Листа жемох дзе ше тренспорт одвива по лївим боку, як и историйна подлога того. https://sr.wikipedia.org/sr-ec/%D0%9F%D1%83%D1%82 [[Катеґория:Транспорт]] [[Катеґория:Драги]] 30i7b148fm7nbfy78pn8unkpijzljum 17307 17301 2026-04-04T20:40:08Z ОленкаБТ 1579 Медзинаслови, подробносци, викивязи,вонкашнї вязи, укладанє фотоґрафийох 17307 wikitext text/x-wiki '''Драга''' слово драга ма два значеня: значенє 1. пасмо жеми намнєне за транспорт хторе повязує два дестинациї (серб. пут, горв. цеста). У найширшим смислу, драга то кажда поверхносц на хторей ше одвива транспорт. Спрам значеня за транспорт, драги ше дзеля на автодраги, швидки драги (експрес-драги), маґистрални драги, реґионални драги, локални драги, улїци у населєних местох и нєкатеґоризовани драги. == Финансованє драгох == Правенє и отримованє драгох у компетенциї державох (автодрага, швидка драга, маґистрална и реґионална драга), а локални драги спадаю до компетенциї општини у хторей ше находза. Правенє драгох можлїве и прейґ концесийох – кед правни субєкт у догварки з Владу держави достава право на вибудов и хаснованє драги. [[File:Vijadukt Kotezi.jpg|right|thumb|300px|Сучасна автодрага]] == Воженє по правим або по лївим боку == У [[Сербия|Сербиї]], як и у векшини европских жемох, вожи ше по правим боку. По лївим боку ше вожи у Анґлиї, Южней Африки, як и у єдним чишлє жемох Комонвелту. Значенє 2. улїца: ''Як це могло поднєсц тоту жену на драгу вируциц; Дала му його шмати, видриляла го на драгу.'' '''Походзенє слова''' всл. ''draha''., поль. ''droga'', укр. ''дорога.'' Общславянске слово, праслав. ''dorga'' [[File:PompeiiStreet.jpg|right|thumb|300px|Римска драга у Помпейох]] == Фразеолоґия == [[File:Ludwigsaue.jpg|right|thumb|300px|Боса драга у хотаре]] • Боса драга – нєасфалтована, нє [[Камень|камена]] драга: ''Од Рискаши ґу Керестуру, по асфалт у керестурским хотаре, боса драга ровна як манґель, диждж лєм кус падал, трактори ходзели по нєй, та ю уґажели.'' • крижна драга – место дзе ше два драги крижаю • на драже – 1. на улїци; 2. на путованю: ''Нє мог сом вам писац бо сом бул барз далєко на драже.'' • по драже – 1. по драги; 2. по улїци • прейґ драги – з другого боку драги: ''Кед нараз прейґ драги на малей капурки збачим хлапчика дас од пейцох рокох з длугу палїцу у рукох.'' • при драже – при драги: ''Чловек стал, мал пенєжи вельо и читал их при драже.'' • рушиц ше (пойсц, исц и под.) до драги – рушиц ше на драгу, на путованє: ''И пущел ше вон до тей далєкей драги.'' • свойов драгов (свойом драгом) пойсц: ''Пан староста ... ви нас по тераз претримали и нагосцели ... и ми пойдземе свойов драгов.'' • у драже 1. одсутни з дому, на путованю: ''Док вон будзе у драже, робота ма исц своїм шором;'' 2. идуци драгом: ''У драже стретали дзепоєдни єдинки...'' • цалом драгов – през цалу драгу: ''А йому цалом драгов тоти слова гурчали у ухох.'' • вивесц на драгу дакого – помогнуц дакому же би завжал место у дружтве • драга як на Гаржаньскей гори – подла, дирґаца драга (на паломнїцких путованьох до Маряюду у Мадярскей нашо паломнїки преходзели и по ткв. Гаршаньскей гори) • биц/збивац дакого з драги – уплївовац на дакого же би пременєл одлуку, же би ше оддумал од дачого цо уж почал робиц: ''Та кед надума дацо, та го нє збиєш з драги.'' • зисц з даким на єдну драгу – нє мочи ше з даким порадзиц, зложиц: ''Єст таких людзох з котрима нє мож лєгко на єдну драгу зисц.'' • зисц на праву драгу – найсц праву животну драгу: ''Чловек док жиє, вше може на праву драгу зисц.'' • преправиц/преправяц дакому драгу – оможлївиц, помогнуц дакому лєгчейше дацо посцигнуц: Маш даґдзе пойсц, алє ци нєзґодно, та перше пошлєш дакого да ци драгу преправи (т.є. да дакус напредок побешедує з даким и под.). • ставац дакому/дачому на драгу, стац дакому на драги - завадзац дакому, зоперац дакого же би дацо нє мог зробиц: ''Витримац мушиме гоч яки чежкосци ставаю на драгу нашого напредованя.'' • таки) як стара драга – знаходлїви, хтори шицко зна • як з крижней драги (з крижних драгох) (позберац, назберац) – вшелїячини наприповедац: ''Позберала як з крижних драгох'' – ''шицко найгорше, ганьба повесц.'' == Литература == • ''Словнїк руского народного язика I, А – Н'', Нови Сад 2017, б.375-376. == Вонкашнї вязи == * [http://www.2pass.co.uk/goodluck.htm] Листа жемох дзе ше тренспорт одвива по лївим боку, як и историйна подлога того. * [https://sr.wikipedia.org/sr-ec/%D0%9F%D1%83%D1%82] Катеґория:Транспорт, Катеґория:Драги 46jah1hqro2vofg7qoy2sm1y2msflik 0 2889 17300 17289 2026-04-04T13:04:12Z Keresturec 18 17300 wikitext text/x-wiki File:MountainBikeTrail.jpg Дражка за бициґлистох у горйовитей часци Анґлиї. '''Дражка''' 1. узка пешацка або бициґлистична драга (серб. стаза, путељак, всл. dražka); 2. дражка на зачесаних власох (серб. раздељак): Хлапци и леґинє ше чесали сами. Чесали ше „набок“. Перше ше власи розчешу, а потим ше на лївим боку направи дражка. Од дражки на єден и други бок заруца ше власи так же дражка идзе од чола аж по лопов на задку глави.; 3. шор зоз шидлом видлобаних зарнох на чутки кукурици (пред лупаньом з руками на столчку); 4. шлїд задачим: Кед маджун загушнє так же ше оддзелює за варешку (кед ше маджун замиша, за варешку остава дражка на дну шрепенї). Фразеолоґия мерац дражку – исц плянтаюци ше (о пияному): ''Кед би пан качмар ище и другираз дал тельо випиц єдному пиякови, же тот мерал дражку, власц му дораз завре карчму.'' ''мера дражку (драгу)'' – накратко крача, идзе ступай за ступаю File:OldTraceSunken.jpg Начиз Трейс то дражка хтору створели и виками хасновали Индиянци у Зєдинєних америцких державох, а познєйше ю хасновали вчасни Европянє и потим Американци. Литература Словнїк руского народного язика I, А – Н, Нови Сад 2017, б. 377. Вонкашнї вязи https://web.archive.org/web/20120629183956/http://www.adventureseed.com/ AdventureSeed Trail Wiki — Interactive map of hiking, mountain biking, and backpacking trails https://sr.wikipedia.org/wiki/Staza rkvfecbi8sh7kz7wngm6za5qzn5gko2 17309 17300 2026-04-04T21:01:02Z ОленкаБТ 1579 Медзинаслови, подробносци, викивязи, уруцени фотоґрафиї 17309 wikitext text/x-wiki [[File:MountainBikeTrail.jpg|right|thumb|300px|Дражка за бициґлистох у горйовитей часци Анґлиї.]] '''Дражка''' 1. узка пешацка або [[Бициґла|бициґлистична]] драга (серб. ''стаза, путељак'', всл. ''dražka)''; 2. дражка на зачесаних власох (серб. ''раздељак''): Хлапци и леґинє ше чесали сами. Чесали ше „набок“. Перше ше власи розчешу, а потим ше на лївим боку направи дражка. Од дражки на єден и други бок заруца ше власи так же дражка идзе од чола аж по лопов на задку глави.; 3. шор зоз шидлом видлобаних зарнох на чутки [[Кукурица|кукурици]] (пред лупаньом з руками на столчку); 4. шлїд задачим: Кед маджун загушнє так же ше оддзелює за варешку (кед ше маджун замиша, за варешку остава дражка на дну шерпенї). == Фразеолоґия == мерац дражку – исц плянтаюци ше (о пияному): ''Кед би пан качмар ище и другираз дал тельо випиц єдному пиякови, же тот мерал дражку, власц му дораз завре карчму.'' ''мера дражку (драгу)'' – накратко крача, идзе ступай за ступаю [[File:OldTraceSunken.jpg|right|thumb|300px|Начиз Трейс то дражка хтору створели и виками хасновали Индиянци у Зєдинєних америцких державох, а познєйше ю хасновали вчасни Европянє и потим Американци.]] == Литература == ''Словнїк руского народного язика I, А – Н'', Нови Сад 2017, б. 377. == Вонкашнї вязи == [https://web.archive.org/web/20120629183956/http://www.adventureseed.com/] AdventureSeed Trail Wiki — Interactive map of hiking, mountain biking, and backpacking trails [https://sr.wikipedia.org/wiki/Staza] 2jjxvizxwlf3ukvljj6zoljczlsfvd6 0 2890 17310 17290 2026-04-04T21:05:36Z ОленкаБТ 1579 Медзинаслови, подробносци, викивязи 17310 wikitext text/x-wiki '''Китайка''' (серб. ''кићанка, гомба''), украс округлей форми як лабдочка хтори звичайно виши на [[Облєчиво|облєчиве]] (шапки, [[Хусточка|хусточки]] и др.). Може буц з [[Гадваб|гадвабу]], волни або цверни хтори завязани на єдним концу. Приклад: Рис ма длугоки ноги, кратки хвост и длугоки китайки на ухох. Баба єй виштрикала билу шапочку, а на верх направела червену китайку. Походзенє слова: всл. ''kitajka,'' слц. ''kytajka'', карп.укр. ''китайка'', поль. ''kitajka''. До нашого язика пришло прейґ українского и русийского китайка, дзе значи: файта гадвабного платна, а тото од назви держави Китай. Жену з Китаю нє воламе китайка, алє - Китайкиня. == Литература == ''Словнїк руского народного язика I, А – Н'', Нови Сад 2017, б. 596. nz3ltu9kxpz1o7zeg6pj6yqmspjzcxm 0 2892 17299 17292 2026-04-04T12:59:48Z Keresturec 18 17299 wikitext text/x-wiki '''Кишень''', 1. кишенка Приклад: ''А кед вон то дознал, та єй кишень роздар.'' 2. мещок за пенєжи хтори жени ношели под фартухом Приклад: Кишень за пенєжи жени ношели под фартухом: кишень мала два порвазки, та ше вони обнєсли коло пасу, а вец ше завязали напредку. Кишень була з ґуму або порвазком хтори ше зацаговал як мещок. Нєшкайша кишенка настала у штреднїм вику праве як замена мещка хтори коло паса ношели селянє або гражданє. У тих мещкох були метални пенєжи, алє и даєдни други дробнїци. '''Походзенє слова:''' укр. кишеня (кишенка); рсй. кишень и кишеня, поль. kieszeń, слц. kešeň и kešeňa, од тур. кese, käsä – мешок Литература * Словнїк руского народного язика I, А – Н, Нови Сад 2017, б. 597. s3mbr36txmt4k70qpssn90k2iqot9di 17303 17299 2026-04-04T13:22:55Z Keresturec 18 17303 wikitext text/x-wiki '''Кишень''', 1. кишенка Приклад: ''А кед вон то дознал, та єй кишень роздар.'' 2. мещок за пенєжи хтори жени ношели под фартухом Приклад: Кишень за пенєжи жени ношели под фартухом: кишень мала два порвазки, та ше вони обнєсли коло пасу, а вец ше завязали напредку. Кишень була з ґуму або порвазком хтори ше зацаговал як мещок. Нєшкайша кишенка настала у штреднїм вику праве як замена мещка хтори коло паса ношели селянє або гражданє. У тих мещкох були метални пенєжи, алє и даєдни други дробнїци. '''Походзенє слова:''' укр. кишеня (кишенка); рсй. кишень и кишеня, поль. kieszeń, слц. kešeň и kešeňa, од тур. кese, käsä – мешок Литература * Словнїк руского народного язика I, А – Н, Нови Сад 2017, б. 597. [[Катеґория:Часци облєчива]] cjaudy5q0eyy8wrkxgk564bdvbltlt9 17308 17303 2026-04-04T20:44:52Z ОленкаБТ 1579 17308 wikitext text/x-wiki '''Кишень''', 1. кишенка Приклад: ''А кед вон то дознал, та єй кишень роздар.'' 2. мещок за пенєжи хтори жени ношели под фартухом Приклад: Кишень за пенєжи жени ношели под фартухом: кишень мала два порвазки, та ше вони обнєсли коло пасу, а вец ше завязали напредку. Кишень була з ґуму або порвазком хтори ше зацаговал як [[Мех|мещок]]. Нєшкайша кишенка настала у штреднїм вику праве як замена мещка хтори коло паса ношели селянє або гражданє. У тих мещкох були метални пенєжи, алє и даєдни други дробнїци. '''Походзенє слова:''' укр. кишеня (кишенка); рсй. кишень и кишеня, поль. ''kieszeń'', слц. ''kešeň и kešeňa,'' од тур. ''кese, käsä'' – мешок == Литература == * ''Словнїк руского народного язика I, А – Н'', Нови Сад 2017, б. 597. [[Катеґория:Часци облєчива]] mz820ap7n5tqykmh3o0leai9i09jmpf 0 2893 17296 17295 2026-04-04T12:41:49Z Keresturec 18 Уложени катеґориї 17296 wikitext text/x-wiki [[File:Killian Couppey.jpg|right|thumb|200px|Леґинь хтори ше шмеє]] '''Шмих''' то реакция на одредзени вонкашнї або нукашнї надраженя, вираз подполного задовольства, радосци. Слово общеславянске, походзи од праслав. směхъ. Шмих можу спричинїц активносци як цо ґуцканє, гумористични приповедки або думки. Найчастейше ше трима же то визуална експресия велїх позитивних емоционалних станох як цо радосц, вешелє, щесце, олєгчанє итд. У дзепоєдних ситуацийох шмих можу спричинїц процивни емоциї як наприклад ганьба або збунєтосц. Таки шмих воламе нервозни шмих. Фактори як цо пол, образованє, язик и култура детерминанти фактори чи ше даєдна особа будзе шмеяц у одредзеней ситуациї чи нє. == Дефиниция == Шмих часц чловекового справованя реґулована з мозґом хтори помага людзом пояшнїц їх намири у социялней интеракциї и дава емоционални контекст конверзацийом. Шмих ше хаснує як сиґнал припадносци даякей ґрупи - вон сиґнализує прилапеносц и позитивни интеракциї з другима. Шмих зна буц дакеди обераци, бо шмих даєдней особи може спричинїц шмих при других особох як позитивне зявенє. Популарносц знїмку шмеяня у телевизийних комедийох ситуациї мож з часци приписац праве тому. Преучованє гумору и шмиху и їх психолоґийних и физиолоґийних ефектох на чловеково цело вола ше ґелотолоґия. == Шмих як терапия == Предносци шмиху вельочислени. Пре шмих зме одпорнєйши на стрес, вон змоцнює нашу имуну систему и злєпшує функцию шерца. Кед ше поряднє шмеєме, можеме зменшац кревни прицисок и ризик од хоротох шерца. Окрем того, шмих стимулує активносц мозґа и злєпшує коґнитивни функциї. Тиж так, шмих ма позитивни уплїв на нашо медзилюдски одношеня, бо прави вязи и змоцнює блїзкосц медзи людзми. Прето можеме шлєбодно повесц и же шмих терапия, а нашо стари гварели же шмих – нє грих. == Фразеолоґия == ♦ брац дакого/дацо на шмих – вишмейовац дакого/дацо: ''Та, палє тераз кого вжала на шмих вжац!'' ♦ на шмих людзом – зоз своїм поступаньом випаднуц шмишни пред людзми: ''Вона могла предац швинї по осем динари, а ти по седем на шмих людзом.'' ♦ робиц (правиц) шмих з дакого/дачого – вишмейовац дакого/дацо: ''Тоти цо робя шмих з Вас же сце «батогаш», то глупи людзе.'' ♦ як на шмих – о дачим нєозбильним, цо виволує шмих людзох: ''Розкошни забави як на шмих, принєшу пар тисячи динари за даяки добри циль.'' == Литература == * Словнїк руского народного язика II, О – Я, Нови Сад 2017, б. 768. == Вонкашнї вязи == * [https://tensilen.com/blog/smeh-kako-utice-na-nase-raspolozenje-i-zdravlje/ Smeh – kako utiče na naše raspoloženje i zdravlje], tensilen.com * Kerensa McElroy, [http://www.cosmosmagazine.com/news/2794/human-laughter-16-million-years-old Human laughter up to 16 million years old], cosmosmagazine.com. * [https://archive.org/details/99Laughs/ 99 авдиозаписи чловечого шмиху], маґазиноване на archive.org [[Катеґория:Емоциї]] [[Катеґория:Щесце]] b47b2a0299dazbtk3y6ajs8etd55djz 14 2894 17297 2026-04-04T12:42:16Z Keresturec 18 Направљена празна страница 17297 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 2895 17298 2026-04-04T12:42:50Z Keresturec 18 Направљена празна страница 17298 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 2896 17302 2026-04-04T13:16:16Z Keresturec 18 Направљена празна страница 17302 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1