Википедия rskwiki https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B1%D0%BE%D0%BA MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Медий Окреме Розгварка Хаснователь Розгварка зоз хасновательом Википедия Розгварка о Википедиї Файл Розгварка о файлу МедияВики Розгварка о МедияВикию Шаблон Розгварка о шаблону Помоц Розгварка о помоци Катеґория Розгварка о катеґориї TimedText TimedText talk Модул Разговор о модулу Event Event talk 0 1892 17990 16616 2026-04-25T18:22:23Z Keresturec 18 17990 wikitext text/x-wiki '''14. януар''' — 14. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 351 днї (352 днї у преступним року). == Подїї == * 1826. року – У Пешту основана Матица сербска на инициятиву Йована Хаджича и вецей сербских пештанских и будимских [[Тарґовец|тарґовцох]]. Тото литературне и културне дружтво мало огромну улогу у розвою науки и култури Сербох у [[Войводина|Войводини]], 1864. року Матица сербска преселєна до Нового Саду. Од 1924. року видава найстарши литературни часопис „Лїтопис Матици сербскей”, хтори по нєшка континуовано виходзи, а основани є зоз назву „Сербска летопис” и перше число видруковане у октобре 1824. року у Новим Садзе. * 1900 – Виведзена премиєра опери ''Тоска'' Дякома Пучиния (1858–1924) у Риме у Италиї. Слово о єдней и нєшка найвиводзеншей опери. Праве зоз оперу ''Тоска'' у новембре 2024. року у Сербским народним театре у Новим Садзе означени Дзень Опери СНП-а. * 1923 – у будинку уряду вицеґувернера Подкарпатскей Руси Петра Еренфелда було окончене пробованє державного вдереня; терористи були найдзени аж потим кед у фебруаре пробовали зробиц ище два вдереня. * 1940 – у Львове окупаторска совєтска власц ликвидовала Наукове товаришство Шевченка. == Народзени == * 1919 – Народзени [[Евґений Джуня]], ([[Руски Керестур]], 14. януар 1919 – Нови Сад, 1. авґуст 2020), член першого Редакцийного колеґиюма новинох ''Руске слово'', професор, робел у Радио Новим Садзе, перши директор Прекладательней служби Скупштини АП Войводини. == Умарли == * 2022 – [[Звонимир Павлович]] (15. юлий 1955—14. януар 2022), ґлумец-аматер, [[Редитель|режисер]] и драматурґ. [[Катеґория:14. януар]] [[Катеґория:Днї рока]] bo9hzmfvzw8glfxccx17xxfv151qis3 0 1897 17998 16621 2026-04-26T01:04:58Z Keresturec 18 17998 wikitext text/x-wiki '''20. януар''' — 20. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 345 днї (346 днї у преступним року). == Подїї == * 1990 – У Беоґрадзе почал остатнї конґрес Союзу комунистох Югославиї. Позарядови 14. конґрес СКЮ отримани од 20. по 22. януар у беоґрадским центре ''Сава''. Присуствовали делеґати зоз шицких републикох и покраїнох тедишнєй СФРЮ, як и партийна делеґация ЮНА. Конґрес нїґда нє закончени. * 2009 – Барак Хусеин Обама постал 44. предсидатель ЗАД и перши афроамериканєц на тей функциї. * 2022 – Язик Руснацох з [[Войводина|Войводини]] урядово реґистровани у Медзинародним стандарду за реґистрованє язикох ISO 639-3, достал идентификацийни код rsk а пoд меном Rusyn, Ruthenian, як активни, живи и окремни (individual) язик. З тим язик Руснацох з Войводини постал ровноправни язик зоз шветовима язиками зоз хторима ше у пракси стретаме скоро каждодньово у живоце и на интернету.<br /> * Нєшка ше означує Дзень свидомосци о пинґвинох. Пре пошвидшане вше менше число тих птицох цо нє лєца нєшкайши дзень пошвецени едукованю явносци о пинґвинох. == Народзени == * 1775 – Народзени Андре-Мари Ампер (Лион 20. януар 1775 – Марсей, 10. юний 1836), французки физичар и математичар, член [[Париз|Паризкей]] академиї наукох и член велїх иножемних академийох наукох. Снователь електродинамики. Засновал теорию маґнетизма у нєроздвойней вязи зоз електрицитетом и преучел взаємне дїйство електричних струйох. Йому на чесц єдинка за моц струї наволана ампер, єдинка за количество електрицитету амперсекунда и ампергодзина, а инструмент за меранє моци струї амперметер. * 1888 – Йоан Полянски, лемковски народни активиста, [[священїк]] [[Грекокатолїцка церква|Грекокатолїцкей церкви]], [[Поета|поет]], историчар и мемоариста. * 1920 – Народзени италиянски филмски [[Редитель|режисер]] и сценариста Федерико Фелини (Римини, 20. януар 1920 – Рим, 31. октобер 1993). Тримани є за критичара дружтвених зявеньох у италиянским гражданским дружтве у чаше после Другей шветовей войни. Добитнїк є трох Оскарох – награди за уметнїцку и технїчну роботу у филмскей индустриї. == Умарли == * 1995 – [[Драґутин – Драґен Колєсар]] (*10. новембер 1929—†20. януар 1995), єден спомедзи найпознатших ґлумцох зоз шорох рускей заєднїци у Войводини хтори охабел глїбоки шлїд на театралним и филмско-телевизийним полю. * 2025 – [[Дюра Будински (музични редактор)|Дюра Будински]] (*14. фебруар 1961 - †20. януар 2025), музични редактор у [[Радио-телевизия Войводини|Радио-телевизиї Войводини]], мулти-инструменталиста, [[композитор]]. [[Катеґория:20. януар]] [[Катеґория:Днї рока]] o1lr1j54sw8wyj9patgiwjmdt6v4k2t 0 2094 18014 17462 2026-04-26T01:59:54Z Keresturec 18 18014 wikitext text/x-wiki '''30. януар''' – 30. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 335 днї (336 днї у преступним року). == Подїї == * 1969 – Битлси отримали остатнї явни наступ, на верху їх продукцийней хижи у Лондону. Тот импровизовани концерт претаргла полиция. * 2007 – Майкрософт ''(Microsoft'') на [[Тарґовина|тарґовище]] пущел оперативну систему Виндовс Виста (''Windows Vista''). == Народзени == * 1932 – Народзел ше Иван Кривски, физичар, русински дружтвени активиста. * 1934 – Народзена Наталия Голуб, вихователька ([[Дюрдьов]], 30. януар 1934 – 1994), авторка Зборнїка текстох и [[Композиция|композицийох]] за предшколски дзеци „Нє мам злата, мила мамо“ (2000) у виданю [[Дружтво за руски язик, литературу и културу|Дружтва за руски язик, литературу и културу]] у едициї Предшколске вихованє. * 1945 – [[Юлиян Фейди]] (*30. януар 1945—†5. авґуст 2024), маґистер фармациї, активни учашнїк у гуманих, културних и духовних обласцох живота [[Руски Керестур|Руского Керестура.]] == Умарли == * 1925 – [[Янко Жилник]] (*юний 1880—†30. януар 1925), лїкар рендґенолоґ, перши специялиста тей файти медзи Руснацами. * 1948 – Магатма Ґанди, индийски политичар. [[Катеґория:30. януар]] [[Катеґория:Днї рока]] mdm55duyegzyahgdezkm0mcj04k59s6 0 2170 17973 16683 2026-04-25T14:22:54Z Keresturec 18 17973 wikitext text/x-wiki '''1. фебруар''' — 32. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 333 днї (334 днї у преступним року). ==Подїї== * 1748 — Зоз Указом австрийскей царици Мариї Терезиї, Рацки варош – Сербски город, достал назву Неопланта и статус шлєбодного кральовского городу. Серби го наволали Нови Сад. Дзекуюци привилеґийом и економским повласценьом, пошвидко основани велї школи, порушани часописи, дїйствовала Матица сербска и постал моцни сербски културни центер, Сербска Атина, як го наволовали, и индустрийни, наукови, [[Тарґовина|тарґовински]] центер [[Войводина|Войводини]] и [[Сербия|Сербиї]]. Од 1998. року ше 1. фебруар означує як Дзень города, а заслужним гражданом ше додзелює Фебруарску [[Награда за животне дїло Дружтва писательох Войводини|награду]]. * 1840 — У америцким городзе Балтимор отворени перши стоматолоґийни факултет. * 1893 — Томас Едисон у Вест Оринджу у Ню Джерсию отворел перши филмски студио. * 1950 — У Беоґрадзе основани Гайзибански [[музей]], перши таки у Югославиї, хтори отворени за явносц у априлу 1953. року. ==Народзени== * 1919 — Олена Радловчакова, историчар русинскей литератури и култури, педаґоґ, дружтвено-културни дїяч у Словацкей. * 1931 — [https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B0 Володимир Микита] (*1. фебруар 1931—†15. юлий 2025), заслужни русински и українски маляр уметнїк, предлужовач традициї русинскей малярскей Подкарпатскей школи. * 1950 — [[Дьордє Ковачевич]] (*1. фебруар 1950—†6. октобер 2023), рок и поп музичар, [[композитор]] и [[Шпивач|шпивач.]] ==Умарли== * 2020 — Миколай Ксеняк, педаґоґ, русински [[писатель]]. [[Катеґория:1. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] k7elp1k2s2c9bx110dotq7xqn6qaw80 17976 17973 2026-04-25T16:32:44Z Keresturec 18 17976 wikitext text/x-wiki '''1. фебруар''' — 32. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 333 днї (334 днї у преступним року). ==Подїї== * 1748 — Зоз Указом австрийскей царици Мариї Терезиї, Рацки варош – Сербски город, достал назву Неопланта и статус шлєбодного кральовского городу. Серби го наволали Нови Сад. Дзекуюци привилеґийом и економским повласценьом, пошвидко основани велї школи, порушани часописи, дїйствовала Матица сербска и постал моцни сербски културни центер, Сербска Атина, як го наволовали, и индустрийни, наукови, [[Тарґовина|тарґовински]] центер [[Войводина|Войводини]] и [[Сербия|Сербиї]]. Од 1998. року ше 1. фебруар означує як Дзень города, а заслужним гражданом ше додзелює Фебруарску [[Награда за животне дїло Дружтва писательох Войводини|награду]]. * 1840 — У америцким городзе Балтимор отворени перши стоматолоґийни факултет. * 1893 — Томас Едисон у Вест Оринджу у Ню Джерсию отворел перши филмски студио. * 1950 — У Беоґрадзе основани Гайзибански [[музей]], перши таки у Югославиї, хтори отворени за явносц у априлу 1953. року. ==Народзени== * 1919 — Олена Радловчакова, историчар русинскей литератури и култури, педаґоґ, дружтвено-културни дїяч у Словацкей. * 1931 — [[Володимир Микита]] (*1. фебруар 1931—†15. юлий 2025), заслужни русински и українски маляр уметнїк, предлужовач традициї русинскей малярскей Подкарпатскей школи. * 1950 — [[Дьордє Ковачевич]] (*1. фебруар 1950—†6. октобер 2023), рок и поп музичар, [[композитор]] и [[Шпивач|шпивач.]] ==Умарли== * 2020 — Миколай Ксеняк, педаґоґ, русински [[писатель]]. [[Катеґория:1. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] o4zy34e05x3xavun7i0jpi0o3asshvb 0 2172 18015 16686 2026-04-26T02:04:00Z Keresturec 18 18015 wikitext text/x-wiki '''4. фебруар''' — 35. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 330 днї (331 дзень у преступним року). == Подїї == * 1945 — почала антигитлеровска конференция на Ялти о планох як победзиц фашистичного нєприятеля и о повойновей орґнизациї швета. * 2003 — Обидва ради югославянского парламента вигласали Уставну повелю и [[Закон (право)|Закон]] о єй запровадзованю, зоз чим престала исновац Союзна Република Югославия. Нова держава наволана Державна заєднїца [[Сербия]] и Чарна Гора (ДЗСЦҐ) и тирвала од 4. фебруара 2003. року по 5. юний 2006. року, понеже 3. юния 2006. року, парламент Чарней Гори преглашел нєзависносц. * 2004 — Штирме студенти зоз Гарварду основали интернетску дружтвену мрежу Фейсбук зоз своєй хижи у студентским дому. * Нєшка Медзинародни дзень борби процив рака. Основани є на инициятиву Шветовей здравственей орґанизациї и Медзинародного здруженя за борбу процив рака. == Народзени == * 1912 — Михайло Молнар, педаґоґ, фолклориста и прозаїк, дїяч у култури. * 1930 — Народзени сербски академик Борислав Пекич (Подґорица, 4. фебруар 1930 – Лондон, 2. юлий 1992), бул сценариста и єден з найвекших [[Писатель|писательох]] у сербскей литератури. * 1931 — [[Володимир Микита]], народни [[Уметнїк (музика)|уметнїк]] України зоз шорох русинскей народносци. * 1940 — Проф. др [[Надежда Ружич]], дзивоцке презвиско Кочиш, (Нови Сад, 4. фебруар 1940 – Нови Сад, [[3. януар]] 2002), технолоґ-[[Енолоґия|енолоґ,]] [[професор]] Универзитета. * 1941 — [[Михал Чабала]], (*4. фебруар 1941-†3. авґуст 2002), академски маляр [[Русинска оброда|русинского]] походзеня, єден з найвизначнєйших русинских малярох у Словацкей у другей половки ХХ вику. * 1955 — Микулаш Дзуринда, словацки дипломата русинского походзеня. [[Катеґория:4. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] 0itexb15lih0cf7n0rdsm1k250gtzj7 0 2178 17980 16698 2026-04-25T17:39:22Z Keresturec 18 17980 wikitext text/x-wiki '''10. фебруар''' — 41. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 324 днї (325 днї у преступним року). == Подїї == * 1940 – Премиєрно приказана перша епизода [[Рисовани филм|рисованого филма]] Том и Джери. * 1946 – Основани ''Руски културни центeр'' у Новим Садзе. До 1996. року Дружтво мало мено КУД „Максим Горки“, а потим робело з меном Руске културне просвитне дружтво (РНПД) же би 2011. року пременєло назву и нєшка є – ''Руски културни центер'' (РКЦ). Основна програмска ориєнтация РКЦ пестованє култури, традициї и просвити войводянских Руснацох, а окреме [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] у Новим Садзе и отворене є ґу шицким хтори ше жадаю уключиц до роботи Дружтва. Активно робя велї секциї – Фолклорна секция, Женска и хлопска шпивацка ґрупа, Народни [[оркестер]], Драмски студио РКЦ, [[Хор]] ''Гармония'', а у просторийох Дружтва отримує ше и велї мултимедиялни програми. == Народзени == * 1930 – Народзени редактор часописа за дзеци ''Пионирска заградка'' [[Янко Рац]] ([[Руски Керестур]], 10. фебруар 1930 – Нови Сад, 24. септембер 2013), педаґоґ и [[писатель]] за дзеци, єден з перших руских новинарох у Рускей редакциї Радио Нового Саду, и активни член ''[[Дружтво за руски язик, литературу и културу|Дружтва за руски язик и литературу]]'' од його снованя. * 1949 –[[Янко Голик]] (*10. фебруар 1949—†31. май 2020) бул дипломовани економиста, овласцени ревизор, активни член ''Рускей матки'' и ''Дружтва за [[руски язик]], литературу и културу''. == Умарли == * 1837 – Александер Серґеєвич Пушкин, русийски [[поета]], писатель и автор театралних фалатох. * 1914 – Кирил Сабов, русински педаґоґ, видаватель, народни дїяч. [[Катеґория:10. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] ej44xh3p1ixk0qhfn2wupxhyg5y4dhs 0 2179 17982 16699 2026-04-25T17:44:25Z Keresturec 18 17982 wikitext text/x-wiki '''11. фебруар''' — 42. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 323 днї (324 днї у преступним року). == Подїї == * 1893 — Янош Чонка и Донат Банки патентировали карбуратор. * 1945 — У Ялти закончена конференция вождох трох силох антигитлеровскей коалициї, на хторей совєтски лидер Йосиф Сталїн, предсидатель ЗАД Френклин Рузвелт и британски премиєр Винстон Черчил порадзели воєни плани за законченє Другей шветовей войни и одредзели нови одношеня у Европи и у швеце после войни. Троме лидере усвоєли резолуцию о „шлєбодней Европи” и порадзели ше о снованю Зєдинєних нацийох як общей медзинародней орґанизациї за мир и безпечносц у швеце. * 2005 — Дзень безпечного интернету ше на инициятиву Европскей комисиї ґлобално означує з цильом промовованя безпечного и одвичательного хаснованя интернета и других диґиталних технолоґийох. Традицийно ше Дзень безпечного хаснованя интернету означує другого [[Вовторок|вовторку]] у фебруаре каждого року же би ше освидомело безпечнєйше и лєпше хаснованє интернету за шицких, а окреме за дзеци и младих. Дзень безпечнєйшого интернету порушани як инициятива проєкту ЕУ SafeBorders 2004, а Европска мрежа за дзвиганє свидомосци Insafe, го службено прилапела 2005. року. == Народзени == * 1847 — Народзени америцки физичар, пренаходзач Томас Алва Едисон (Майлан, Огайо, 11. фебруар 1847 – Вест Ориндж, 18. октобер 1931), хтори реґистровал вецей як тисяч патенти, уключуюци склєняну [[Грушкa|грушку]] зоз угльову нїтку, фоноґраф, микрофон, меґафон, фонометер. Усовершел и телеґраф и акумулатор и значно злєпшал динамо машину, пренашол кинетоскоп и перши применєл целулоидну филмску пантлїку од 35 милиметри. Направел перши филмски ателє. * 1918 — Инґмар Берґман, шведски филмски и театрални [[Редитель|режисер]], [[писатель]] и драматичар. * 1923 — У [[Руски Керестур|Руским Керестуре]] народзени [[Йовґен Медєши]] (11. фебруар 1923 – 29. новембер 2008), учитель, [[спорт|спортски]] роботнїк, ґлумец и режисер-аматер. == Умарли == * 1894 — Анатолий Кралїцки, монах ряду св. Василия Велького, дїяч у [[Святи храм|церкви]], педаґоґ, [[писатель]], етноґраф, [[Русински велможства|русински]] народни будитель. * 1948 — Серґей Михайлович Ейзенштайн, русийски режисер. [[Катеґория:11. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] svwkcbimqp9uai97fqluhopbh1y7qav 0 2180 17984 16700 2026-04-25T17:55:35Z Keresturec 18 17984 wikitext text/x-wiki '''12. фебруар''' — 43. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 322 днї (323 днї у преступним року). == Подїї == * 2006 — У Словениї одкрити вирус птичей ґрипи Х5. * 2010 — У канадским Ванкуверу почали XXI жимски олимпийски бависка. * 2019 — почала важиц, по основу закона, нова назва держави Сиверна Македония. == Народзени == * 1809 — Абрагам Линколн, 16. предсидатель ЗАД. * 1809 — Нєшка ше означує Дарвинов дзень (Darwin Day) на чесц анґлийскому науковцови [https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%81_%D0%94%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD Чарлсови Дарвинови ](Шрузбери, 12. фебруар 1809 – Даун, 19. април 1882). Анґлийски биолоґ Чарлс Дарвин народзени на нєшкайши дзень, творец є теориї о еволуциї живих єствох, хтора наволана дарвинизем. * 1835 — Анатолий Кралїцки, монах ряду св. Василия Велького, дїяч у [[Святи храм|церкви]], педаґоґ, [[писатель]], етноґраф, русински народни будитель. * 1841 — Народзени [[Лаза Костич]] (Ковиль, 12. фебруар 1841 – Беч, 26. новембер 1910) по образованю бул доктор правних наукох, а познати є як сербски [[поета]], новинар, драмски писатель и естетичар. * 1866 — Иван Поливка, педаґоґ, фолклориста, дїяч у култури. * 1882 — Народзени сербски академик Любомир Иванович (Беоґрад, 12. фебруар 1882 – Беоґрад, 23. новембер 1945), маляр, пионир сербскей ґрафики. * 1920 — Семен Панько, подкарпатски поета, писатель, прекладатель и новинар. * 1922 — Василь Молнар, русински педаґоґ и писатель. == Умарли == 1966 — [[Петро Ризнич Дядя]] (28. април 1890—12. фебруар 1966), найзначнєйши театрални дїяч при Руснацох у [[Бачка|Бачкей]] и наставнїк у першей рускей ґимназиї у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]. 1992 — [[Любомир Такач]] (*21. марец 1923-†12. фебруар 1992), економиста, новинар, дружтвено-политични дїяч. 2000 — [[Чарлс Монро Шулц]] (26. новембер 1922 – 12. фебруар 2000) бул америцки карикатуриста и снователь стрипа Кикирики, дзе попри других, главни подоби [[Чарли Браун]] и [[Снупи]]. Трима ше же є єден з найзначнєйших карикатуристох шицких часох. 2013 — [[Свен Ґуставсон|Свен Роналд Ґуставсон]] шв. Sven Ronald Gustavsson (*1. юний 1938—†12. фебруар 2013), шведски линґвиста, слависта, виглєдовач ткв. малих язикох, универзитетски [[професор]]. [[Катеґория:12. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] ahjkkqun5kz8zzt4z9v0xgey2j6411v 0 2181 17987 16701 2026-04-25T18:06:25Z Keresturec 18 17987 wikitext text/x-wiki '''13. фебруар''' — 44. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 321 дзень (322 днї у преступним року). == Подїї == * 1668 — Шпания припознала нєзависносц Портуґалиї. * 1955 — Першираз додзелєна НИН-ова награда за роман рока. * 2002 — Шкотски парламент забранєл лови на [[Лїшка|лїшки]], так Шкотска постала перша хтора забранєла тот популарни „[[спорт]]” британскей аристократиї. * 2011 — Нєшка Шветови дзень радия, хтори утвердзел УНЕСКО, як здогадованє на перше емитованє програми Радия Зєдинєний [[Нация|нацийох]] 13. фебруара 1946. року. * 2019 — Кральовски музей у Амстердаму виложел першираз шицки Рембрантово дїла, хтори у власнїцтве того [[Музей|музея]], з нагоди 350-рочнїци од шмерци голандского маляра. == Народзени == * 1871 — Леся Українка, найпознатша українска [[Поета|поетеса]], [[Писатель|писателька]] и авторка театралних текстох. * 1923 — Гавриїл Мирошай, [[дириґент]] и хормайстор Старославянского грекокатолїцкого катедралного [[Хор|хору]] св. Йоана Хрестителя у [[Прешов|Прешове]]. == Умарли == * 1883 — Рихард Ваґнер, нємецки [[композитор]], виразни представитель музичного романтизма * 1904 — Иван Силвай, грекокатолїцки [[священїк]], русински [[писатель]], етноґраф, културни дїяч на Угорскей Руси. * 1918 — Калман Демко, педаґоґ, историчар, редактор русинских новинох ''Недиля'', посланїк у угорским парламенту. * 2011 — [[Юлин Бучко]] (*4. марец 1958—†13. фебруар 2011), наставнїк у [[Основна музична школа|музичней школи]], музични редактор у радию, роботнїк у култури и [[композитор]]. * 2025 — [[Любомир Дудаш]] (*13. фебруар 1955 —† 21. септембер 2025), новинар, фоторепортер, длугорочни ґлумец-аматер ансамблу РНТ ''Петро Ризнич Дядя'' и сотруднїк ''Руского слова''. [[Катеґория:13. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] oy9eeh947matummnd30m8ianxmzmggo 0 2182 17989 16702 2026-04-25T18:19:36Z Keresturec 18 17989 wikitext text/x-wiki '''14. фебруар''' — 45. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 320 днї (321 дзень у преступним року). == Подїї == * 1835 — У Князовини [[Сербия|Сербиї]] усвоєни Стритенски устав, перши устав у модерней сербскей историї. Написал го секретар княза Милоша Обреновича Димитриє Давидович, а на прикладох французкого и белґийского уставу. Княз Милош Обренович устав утаргнул уж у марцу. * 1835 — Под назву Князовско-сербски [[Театер "Александер Духнович"|театер]] у Краґуєвцу, на инициятиву Йоакима Вуїча и зоз пенєжну помоцу княза Милоша Обреновича, основани перши театер у Сербиї. * Сербска [[православна церква]] нєшка слави святого Трифуна, велькомученїка хтори настрадал за християнску виру, и трима ше жє є защитнїк винїцох, шацох, щирей любови християнох, алє и защитнїк рижних [[Ремесло|ремеслох]]. З нагоди швета святого Трифуна нєшка ше символично орезую винїци и пошвецаю з вином зоз чим ше означує нова сезона. * Заходни церкви означую святого Валентина або Дзень залюбених. Святи Валентин бул християнски мученїк хтори жил у трецим вику и страдал за Христову виру. Од 15. вику ше го почало повязовац зоз Дньом залюбених прето же, як ше вери, винчал воякох цо тедишнї римски цар Клаудио Други строго бранєл. * Нєшка и Шветови дзень очуваня [[Енерґия|енерґиї]]. == Народзени == * 1732 — Йоан Брадач, перши владика самостойного Мукачевского грекокатолїцкого владичества. * 1914 — [[Йовґен Планчак]] (*14. фебруар 1914—†16. фебруар 1977), учитель, новинар, [[писатель]], дружтвени роботнїк. * 1928 — Владика [[Йоаким Гербут]] (Руски Керестур, 14. фебруар 1928 – Скоплє, 15. април 2005), бул владика скопски за римокатолїкох и апостолски визитатор за католїкох восточного обряду у Македониї. * 1961 — [[Дюра Будински (музични редактор)|Дюра Будински]] (*14. фебруар 1961 - †20. януар 2025), музични редактор у [[Радио-телевизия Войводини|Радио-телевизиї Войводини]], мулти-[[инструменталиста]], [[композитор]]. * 1966 — Народзени [[поета]], прозни [[писатель]] и литературни критичар [[Звонимир Няради]] ([[Руски Керестур]], 14. фебруар 1966 – 15. април 1993). [[Катеґория:14. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] s3wa4en48523yc5759olf6gzraw7yus 0 2238 18024 16697 2026-04-26T02:32:43Z Keresturec 18 18024 wikitext text/x-wiki '''9. фебруар''' — 40. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 325 днї (326 днї у преступним року). == Подїї == == Народзени == == Умарли == * 1881 — [[Фйодор Михайлович Достоєвски|Фйодор Достоєвски]], русийски [[писатель]] и филозоф * 1999 — Др [[Евґения Барич]], (*3. марец 1943—†9. фебруар 1999), професор, науковец-линґвиста, єдна з найзначнєйши русинисткох з конца ХХ вику. [[Катеґория:9. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] rulxhff6cm3w42xmx2879d9bl8twyf8 0 2239 17995 16703 2026-04-26T00:09:55Z Keresturec 18 17995 wikitext text/x-wiki '''15. фебруар''' — 46. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 319 днї (320 днї у преступним року). == Швета == * Нєшка християнске швето Стритениє Господнє. * У Сербиї державне швето — Дзень державносци. == Подїї == * 1794 — У револуционерней Французкей урядово преглашена застава Французкей. * 1832 — У Беоґрадзе основана Народна библиотека Сербиї. * 1921 — Бул попис жительства Чехословацкей. Подкарпатска Рус мала 612.442 жительох. * 1961 — Основани [[Дом култури Руски Керестур]] у хторим активни велї члени у рижних секцийох (фолклорна, хорска, музична, рецитаторска,..) як єдна професийна институция у култури Руснацох у Сербиї центер є културного живота нє лєм [[Руски Керестур|Руского Керестура]], алє и Руснацох у Републики Сербиї. * Нєшка и Медзинародни дзень дзецох хтори хори лєбо лїчени од малиґних хоротох. == Народзени == * 1942 — Народзени [[Петро Файфрич]] (Беркасово, 15. фебруар 1942. – Шабац, 11. марец 2021), [[спортиста]], рукометаш, репрезентативец, олимпиєц, дипломовани инжинєр аґрономиї. == Умарли == * 1948 — Методий Трохановски, лемковски учитель и дружтвени дїяч. * 2010 — [[Єлена Ковач Петриґала]] (*20. фебруар 1916–†15. фебруар 2010), [[Писатель|писателька]] и оперска шпивачка. * 2016 — Андрей Ґай, русински маляр и педаґоґ. [[Катеґория:15. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] mxdljstfukrpie36fzu66dbpopi6zgk 0 2250 18005 16743 2026-04-26T01:25:47Z Keresturec 18 18005 wikitext text/x-wiki '''26. фебруар''' — 57. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 308 днї (309 днї у преступним року). == Подїї == * 1920 – Прилапена Уставна повеля Чехословацкей Републики у хторей була и клаузула о автономиї Подкарпатскей Руси. * 1935 – Шкотски физичар Роберт Вотсон Ват першираз явно демонстровал апарат хтори наволани радар, за одкриванє и одредзованє положеня з помоцу радио-[[Габа|габох.]] * 2002 – Скупштина Сербиї прилапела вименки Виновного [[Закон (право)|закона]] зоз хторима утаргнута смертельна кара. * Нєшка остатня [[стреда]] у фебруаре кед ше означує Дзень целових маїцох – Медзинародни дзень борби процив парняцкого насилства. == Народзени == * 1802 – Французки [[писатель]] Виктор Иґо (Безансон, Французка 26. фебруар 1802 – [[Париз]], 22. май 1885), писал писнї романи и драми. Активно участвовал у политичним живоце Французкей, родоначальнїк французкого реализма. * 1933 – У [[Руски Керестур|Руским Керестуре]] народзени [[Владимир Мученски]] (26. фебруар 1933–13. юний 2022), длугорочни секретар у ОШ ''Петро Кузмяк'', [[Инструменталиста|инструменталист]] на гармоники. [[Катеґория:26. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] fmvvq4fr4jbp1a32v7x2menqj4t46c3 0 2252 18009 16717 2026-04-26T01:44:39Z Keresturec 18 18009 wikitext text/x-wiki '''28. фебруар''' — 59. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 306 днї (307 днї у преступним року). == Подїї == * 1832 – У Беоґрадзе основана Народна библиотека [[Сербия|Сербиї]] як часц Державней друкарнї. Библиотека потим була под Министерством просвити, а од 1871. року самостойна установа. * 1862 – У Сербиї зоз Законом уведзена адвокатура. Пред тим странки пред судом заступали людзе хтори були гоч лєм дакус писмени. * 1939 – Вишло перше число часописа ''Политиков забавник'' * 2013 – Папа Бенедикт XVI урядово одступел зоз функциї поглавара [[Римокатолїцка церква|Католїцкей церкви]]. * Медзинародни дзень ридких охореньох * Дзень Народней библиотеки Сербиї * Дзень адвокатох Сербиї. == Народзени == 1955 – Протоєрей ставрофор о. [[Михайло Малацко]] ([[Руски Керестур]]. 28. фебруар 1955 – Руски Керестур, 16. септембер 2021). [[Катеґория:28. фебруар]] [[Катеґория:Днї рока]] 1qcwi33qlei4pfxwf3wlmkt6b8ug051 0 2460 18012 16493 2026-04-26T01:52:00Z Keresturec 18 18012 wikitext text/x-wiki 3. марец — 62. [[дзень]] у року (63. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 303 днї. == Подїї == * 1915 – Основани Национални совитодавни одбор за аеронаутику – НАЦА, предходнїк НАСИ. Медзи першима 12 членами бул и Михайло Пупин. * 1923 – Вишло перше число часописа Тайм (Time), америцкого маґазина хтори провадзи шветово теми зоз политики, науки и дружтва. * 1992 – Босна и Герцеґовина вигласала державну нєзависносц од СФРЮ на референдуме хтори сербске жительствотей републики бойкотовало и нєодлуга почала трирочна гражданска война. == Народзени == * 1847 – Александер Ґреєм Бел (Единбурґ, Шкотска, 3. марец 1847 – Бадек, Канада, 2. авґуст 1922) пренаходзач телефона и снователь телефонскей компаниї Бел. * 1875 – Ґиадор Стрипски, [[Линґвистика|линґвиста]], етноґраф, библиоґраф и толмач. * 1912 – Юрий Костуюк, подкарпатски педаґоґ, [[композитор]] и дїяч у култури. * 1932 – Павел Стефановски, лемковски дружтвени активиста, [[писатель]] и етноґраф. * 1943 – [[Др Евґения Барич]], дзивоцке Горняк ([[Шид]], 3. марец 1943 – Заґреб, [[9. фебруар]] 1999), [[Професор|професорка]], науковец-линґвиста, єдна з найзначнєйших русинисткох з конца ХХ вику. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:3. марец]] 0b1weres80hwsxly6ren7rk4qupqgqe 0 2462 18017 16494 2026-04-26T02:07:31Z Keresturec 18 18017 wikitext text/x-wiki 5. марец — 64. [[дзень]] у року (65. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 301 дзень. == Подїї == * 1832 – Друкована перша кнїжка у першей друкарнї обновеней Сербиї – „Собор правди и науки” Йована Стеїча. * Нєшка Шветови дзень енерґетскей ефикасносци. == Народзени == * 1901 – Народзел ше [[Дюра Дудаш]] ([[Руски Керестур]], 5. марец 1901 – Руски Керестур 1978), почитовани учитель велїх ґенерацийох руских школярох. * 1923 – Михаил Мондич, русински [[писатель]] хтори писал на русийским язику. * 1949 – Патриция Крафчик, универзитетска професорка и културна активисткиня русинского препороду у ЗАД. == Умарли == * 1953 – Й. В. Сталїн, вожд СССР од 1927 по 1953, рок. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:5. марец]] r9wsol4ryxezy1kq6oesi1cx5lx1927 0 2599 18019 16720 2026-04-26T02:13:42Z Keresturec 18 18019 wikitext text/x-wiki '''6. марец''' — 65. [[дзень]] у року (66. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 300 днї. == Подїї == * 1882 — Княз Милан Обренович преглашел [[Сербия|Сербию]] за кральовину, а себе за краля. * 1902 — Основани шпански Фодбалски клуб ''Реал Мадрид''. * 1914 — У Новим Садзе основани Фодбалски клуб ''Войводина''. Основали го школяре Велькей сербскей православней ґимназиї, хтора ше нєшка вола Ґимназия ''Йован Йованович Змай''. * Нєшка Медзинародни дзень стоматолоґох. == Народзени == * 1475 — Народзени италиянски [[Скулпторство|скулптор]], маляр, архитект и [[писатель]] Микеландєло Буонароти (Капрезе, Италия, 6. марец 1475 – Рим, Италия, 18. фебруар 1564) бул уметнїк ренесанси. * 1619 — Народзел ше французки писатель Савиниєн Сирано де Бержерак ([[Париз]], Французка, 6. марец 1619 – Саноа, Французка, 28. юлий 1655). * 1834 – Фридрих Малер (Ємници, Австрия, 6. марец 1834-25. май 1898), австрийски линґвиста, єден з найвекши авторитетох у [[Линґвистика|линґвистики]] и етноґрафиї свойого часу. * 1927 — [[Ґабриєл Ґарсия Маркес]] колумбийски [[писатель]] и [[Новина|новинар]], добитнїк Нобеловей награди за литературу (1982). * 1937 — Валентина Терєшкова, космонавтка, перша жена на швеце хтора лєцела до космосу (1963.) [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:6.марец]] jba9f4x6a4yryoke8fwlehdv19iux5z 0 2601 18022 16498 2026-04-26T02:26:04Z Keresturec 18 18022 wikitext text/x-wiki '''8. марец''' — 67. [[дзень]] у року (68. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 298 днї. == Подїї == • Нєшка Медзинародни дзень женох. • 1669 — На Сицилиї пришло до ерупциї вулкана Етна у хторей настрадали вецей як 20.000 особи. • 1846 — Отворена перша читальня у [[Сербия|Сербиї]], наволана Сербске читалїще, познєйше Читалїще беоґрадске. Подобни читальнї нєодлуга основани и у других городох Сербиї. • 1910 — У Копенгаґену отримана Друга конференция женох социялистох, на инициятиву нємецкей револуционерки Клари Цеткин запровадзене швето як здогадованє на демонстрациї женох у Чикаґу 8. марца 1909. року. Перша преслава Дня женох у Сербиї отримана 1914. року. • 1953 — У месце Планица у Словениї представени ґазирани сок кокта, югославянска верзия кока-коли. • 1971 — Основани [[хор]] „Колеґиюм музикум”, академски камерни хор студенткох Факултета музичней уметносци у Беоґрадзе. == Народзени == • 1714 — Народзени чембалист и [[дириґент]] Карл Филип Емануел Бах (Ваймар, Нємецка, 8. марец 1714 – Гамбурґ, Нємецка, 14. децембер 1788), други син Йохана Себастияна Баха, познати бул як [[композитор]] и [[музичар]] на [[Инструменталиста|инструментох]] зоз клавиятуру. • 1838 — [[Янко Ґубаш]] (*23/8. марец 1838—†13/26. марец 1887), перши руски дзияк и учитель у [[Дюрдьов|Дюрдьове]]. • 1914 — [[Сава Вукосавлєв]] (*8. марец 1914-†21. януар 1996), учитель, [[Теория музики|теоретичар музики]], музични педаґоґ, [[композитор]], [[дириґент]], мелоґраф, [[Тамбураше, тамбурашска пракса|тамбураш]] и орґанизатор музичного живота. • 1926 — [[Яким Хома]] (*8. марец 1926—†22. марец 1994), записовач старих-жридлових руских мелодийох, [[музичар]], музични педаґоґ, хороводитель, руководитель оркестра. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:8. марец]] t7m6jrlqk5ojk5yx020qqp3gwqo7qwp 0 2603 17979 16992 2026-04-25T16:47:31Z Keresturec 18 17979 wikitext text/x-wiki '''10. марец''' — 69. [[дзень]] у року (70. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 296 днї. == Подїї == • 2008 — Основани Завод за културу войводянских [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] зоз заєднїцку одлуку Скупштини Автономней Покраїни [[Войводина|Войводини]] и Националного совита рускей националней меншини. == Народзени == • 1868 — Народзел ше учитель, управитель основней школи у [[Руски Керестур|Руским Керестуре,]] автор учебнїкох, дзецински [[писатель]], публициста [https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%90._%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%BA%D0%B0 Mихаил A. Поливка] (Maла Брежнїца, тераз Словацка, 10. марец 1868 – [[12. марец]] 1944). Учительску школу Михаил А. Поливка закончел у [[Ужгород|Ужгородзе]] и дo [[Руски Керестур|Руского Keрестура]] пришол 1. септембра 1901. року. • 1923 — Андрей Пушкаш, историчар РАН, педаґоґ, фаховец и познаватель историї Мадярскей и Подкарпатя. • 1929 — [[Янко Чижмар]] (*10. марeц 1929—†2. новембeр 2016), маляр аматер • 1955 — Народзел ше народни етнолоґ и публициста [[Янко Барна]] (Руски Керестур, 10. марца 1955 – Темерин, 15. юний 2020). == Умарли == • 1861 — Тарас Шевченко, українски [[поета]] и писатель. • 1940 — [[Михаил Афанасиєвич Булґаков]] (рус. ''Михаи́л Афана́сьевич Булга́ков'') бул русийски писатель, драматурґ и театрални режисер [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:10. марец]] gkplh272r69oeumoirb36dt90hgl3c1 0 2606 17986 16482 2026-04-25T18:02:39Z Keresturec 18 17986 wikitext text/x-wiki '''13. марец''' — 72. [[дзень]] у року (73. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 293 днї. == Подїї == • 1781 — Одкрити Уран, седма планета Слунковей системи, хтору одкрил анґлийски астроном Вилиям Хершел (Гановер, Нємецка, 15. новембер 1738 – Слай, Зєдинєне Кральовство, 25. авґуст 1822). • 1895 — У Нюйорку згорела лаборатория пренаходзача Николи Тесли и так щезнул огромни наукови скарб хтори роками творел. • 2013 — После дводньовей конклави у Ватикану, арґентински кардинал Горге Марио Берґолио, С. И. зоз папским меном Франциско вибрани за нового папу. == Народзени == • 1733 — Народзени анґлийски хемичар и филозоф Джозеф Пристли (Бристол, Анґлия, 13. марец 1733 – Нортамберленд, Пенсилвания, ЗАД, [[6. фебруар]] 1804), хтори открил оксиґен, амонияк, хлороводонїк, азот-оксид, угльов-диоксид и сумпорну квашнїну. • 1903 — Народзени сербски ґеолоґ Коста Петкович. Обявел вецей як 200 науково роботи и направел першу ґеолоґийну карту Югославиї по интернационалней норми. • 1930 — Народзени [[Василь Мудри]] (*13. марец 1930—†22. юлий 2016), наставнїк, [[писатель]] и културни творитель. • 1931 — Народзел ше [[Евгений Чакан]] ([[Руски Керестур]], 13. марец 1931 – Нови Сад, 5. април 1996), наставнїк-педаґоґ, лектор, язични редактор, составяч учебнїкох, добри [[шпивач]] и ґлумец-аматер. == Умарли == • 2025 — Проф. др [[Тибор Миклош Попович]] (*5. май 1938-†13. марец 2025), познати виглєдовач проблемох економскей ґеоґрафиї, историї националней економиї Мадярскей, историї [[Грекокатолїцка церква|Грекокатолїцкей церкви]] у Мадярскей и дїяч у култури, єден з бардох русинского препородного руху хторому ше, после политичних пременкох у Мадярскей, удало же би [[Руснаци у Сербиї|Русини]] достали статус народней меншини у тей жеми. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:13. марец]] ecuxhpsfofk84a1cwe0leccjla8rgvg 0 2608 17994 16486 2026-04-26T00:06:21Z Keresturec 18 17994 wikitext text/x-wiki '''15. марец''' — 74. [[дзень]] у року (75. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 291 днї. == Подїї == * 1848 — У Мадярскей кральовини почала антигабзбурґска револуция. * 1939 — Карпатска Україна вигласала нєзависносц (од Чехословацкей). * 1949 — Реґистроване Културно-просвитне дружтво [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] ''Максим Горки'' у Новим Садзе. У наиходзацих часох Дружтво меняло мено та так од 1970. по 1991. рок ше волало Културно-уметнїцке дружтво ''Максим Горки'', од 1991. по 1995. рок Културно-уметнїцке дружтво ''[[Барвенок|Барвинок]]'', од 1995. року ''Руске културно-просвитне дружтво'', а од марца 2011. року ''Руски културни центер.'' * 1985 — Реґистровани перши сайт зоз доменом .com, реґистрацию обявела компания зоз Масачусетсу, хтора ше занїма зоз предаваньом рахункарох, ''Симболикс''. Перши урядови реґистровани домен бул ''symbolics.com.'' * 2020 — Пре пандемию вируса Ковид 19, предсидатель Републики Сербиї Александар Вучич преглашени позарядови стан у держави. Позарядови стан тирвал до 6. мая истого року. Заняти у НВУ ''Руске слово'' у условийох позарядового стану и борби процив епидемиї вируса корона, робели з дому у полним капацитету. * Шветови дзень правох трошительох * Медзинародни дзень процив полицийней бруталносци.<br /> == Народзени == * 1838 — Иван Силвай, грекокатолїцки [[священїк]], русински [[писатель]],етноґраф, културни дїяч на Угорскей Руси. * 1919 — Юрий Гойда, [[поета]] и публициста на Подкарпатскей Руси и у України. * 1937 — Иван Бирчак, педаґоґ, науковец, дружтвено-културни дїяч. * 1937 — Народзени проф. др [[Юлиян Малацко]] ([[Руски Керестур]], 15. марец 1937 – Нови Сад, 28. юний 2021). Шветови науковец у обласци [[Спорт|спорта]] проф. др Юлиян Малацко на Факултету спорта и физичного воспитаня у Беоґрадзе дипломовал 1961. року, маґистровал 1972. а титулу доктора здобул 1976 року. == Умарли == * 44 п.н. е. — Ґай Юлиє Цезар, римски войвода и владар, писатель. * 2008 — [[Дюра Папгаргаї]] (*11. новембра 1936—†15. марца 2008) [[писатель]], [[Новина|новинар,]] главни и одвичательни редактор часопису за литературу, културу и дружтвени питаня ''[[Шветлосц (часопис)|Шветлосц]]'', драмски дїяч и инициятор вецей културних манифестацийох. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:15. марец]] 83carhb8evo1tpuduy2mbr56ut2wx7g 0 2609 17996 16487 2026-04-26T00:13:21Z Keresturec 18 17996 wikitext text/x-wiki 16. марец — 75. [[дзень]] у року (76. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 290 днї. == Народзени == * 1907 — Александер Винер, єден з найзначнєйших науковцох у обласци медицинских наукох, пренаходзач резус-фактора. * 1912 — [[Осиф Торма]] (*16. марец 1912—†1942), учитель, автор єдного театралного фалата, ґлумец-аматер, [[Редитель|режисер]] дилетантских представох.<br /> == Умарли == * 1998 — Дерек Бартон, британски хемичар, добитнїк Нобеловей награди з хемиї (1969) * 2008 - Лавр (Шкурла) - православни митрополит Восточно-америцки и Нюйоркски. * 2015 — [[Дюра Дудаш]] (*1. юний 1951—†16. марец 2015), длугорочни музични редактор и совитнїк Радио Нового Саду, єден з фундаментаторох фестивала ''Ружова заградка''. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:16. марец]] mr5bfzej6xpkmgp2cb4q4p0nshxby08 0 2611 17997 16490 2026-04-26T00:55:36Z Keresturec 18 17997 wikitext text/x-wiki '''18. марец''' — 77. дзень у року по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 288 днї (78. дзень у преступним року). == Народзени == • 1844 — Народзени [[композитор]] и [[дириґент]] Николай Андреєвич Римски-Корсаков (Тихвин, Русийска Империя, 18. марец 1844 – Любенск, Русийска Империя, 21. юний 1908), член композиторскей ґрупи Вельки пейцме и [[професор]] гармониї и [[Оркестрация|оркестрациї]]. • 1858 — Народзел ше нємецки инжинєр Рудолф Дизел (Париз, Французка, 18. марец 1858 – Ламанш, Сиверне морйо, 29. септембер 1913), хтори 1893. року конструовал перши мотор зоз нукашнїм згорйованьом на принципе самопалєня. Мотор по нїм наволани дизел-мотор. • 1881 — Ириней Кондратович, [[священїк]], историчар, [[писатель]], [[Новина|новинар]], [[Културна скарбнїца|културни]] и церковни дїяч у Подкарпатскей Руси. • 1898 — Народзел ше др [[Мафтей Винай]] (Руски Керестур, 18.марец 1898 – Суботица, 8. децембер 1981), [[Поета|поета,]] публицист, просвитни роботнїк, адвокат и судия. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:18. марец]] lrz7odwfvf6i0icbo8ogx9hw3gg4d8z 0 2701 17971 16724 2026-04-25T14:12:35Z Keresturec 18 Уложне до Умарли 17971 wikitext text/x-wiki '''21. марец''' — 80. [[дзень]] у року (81. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 285 днї. == Подїї == * 1919 — Преглашена Мадярска Совєтска Република хтора ше отримала 4 мешаци и єден тидзень. * 1966 — Нєшка ше означує Медзинародни дзень елиминациї расней дискриминациї, хтори преглашела Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох. * 1971 — Шветови дзень лєсох установени 1971. року на инициятиву Европскей польопривредней конфедерациї, а Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох го усвоєла 2012. року. * 1999 — Шветови дзень поезиї, преглашела 1999. року Орґанизация Зєдинєних нацийох за образованє, науку и културу (''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'' – UNESCO). * 2012 — Нєшка Медзинародни дзень особох зоз Дауновим синдромом, преглашели го Зєдинєни нациї. == Народзени == * 1685 — Народзени нємецки композитор [[Йоган Себастиян Бах|Йохан Себастиян Бах]] (Айзенах, Нємецка, 21. марец 1685 – Лайпциґ, Нємецка, 28. юлий 1750), грал на орґульох и чембалу. * 1923 — Народзел ше [https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%A2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%87 Любомир Такач] (*21. марец 1923-†[[12. фебруар]] 1992), економиста, [[Новина|новинар]], дружтвено-политични дїяч. Умарли 2011 — [https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82 Владимир Гербут] (*18. април 1949—†21. марец 2026), визначни рукометаш и спортиста хтори зоз своїм талантом и препознатлївим моцним бицом, охабел тирваци шлїд у историї того спорту у Руским Керестуре. [[Катеґория:21. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] 83jrv6bet15343rfksqmsh3oduqwiwg 17972 17971 2026-04-25T14:13:17Z Keresturec 18 17972 wikitext text/x-wiki '''21. марец''' — 80. [[дзень]] у року (81. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 285 днї. == Подїї == * 1919 — Преглашена Мадярска Совєтска Република хтора ше отримала 4 мешаци и єден тидзень. * 1966 — Нєшка ше означує Медзинародни дзень елиминациї расней дискриминациї, хтори преглашела Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох. * 1971 — Шветови дзень лєсох установени 1971. року на инициятиву Европскей польопривредней конфедерациї, а Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох го усвоєла 2012. року. * 1999 — Шветови дзень поезиї, преглашела 1999. року Орґанизация Зєдинєних нацийох за образованє, науку и културу (''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'' – UNESCO). * 2012 — Нєшка Медзинародни дзень особох зоз Дауновим синдромом, преглашели го Зєдинєни нациї. == Народзени == * 1685 — Народзени нємецки композитор [[Йоган Себастиян Бах|Йохан Себастиян Бах]] (Айзенах, Нємецка, 21. марец 1685 – Лайпциґ, Нємецка, 28. юлий 1750), грал на орґульох и чембалу. * 1923 — Народзел ше [https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%A2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%87 Любомир Такач] (*21. марец 1923-†[[12. фебруар]] 1992), економиста, [[Новина|новинар]], дружтвено-политични дїяч. == Умарли == 2011 — [https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82 Владимир Гербут] (*18. април 1949—†21. марец 2026), визначни рукометаш и спортиста хтори зоз своїм талантом и препознатлївим моцним бицом, охабел тирваци шлїд у историї того спорту у Руским Керестуре. [[Катеґория:21. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] ktyeffry65giehohzxzoqr3v7917b0h 17999 17972 2026-04-26T01:09:18Z Keresturec 18 17999 wikitext text/x-wiki '''21. марец''' — 80. [[дзень]] у року (81. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 285 днї. == Подїї == * 1919 — Преглашена Мадярска Совєтска Република хтора ше отримала 4 мешаци и єден тидзень. * 1966 — Нєшка ше означує Медзинародни дзень елиминациї расней дискриминациї, хтори преглашела Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох. * 1971 — Шветови дзень лєсох установени 1971. року на инициятиву Европскей польопривредней конфедерациї, а Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох го усвоєла 2012. року. * 1999 — Шветови дзень поезиї, преглашела 1999. року Орґанизация Зєдинєних нацийох за образованє, науку и културу (''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'' – UNESCO). * 2012 — Нєшка Медзинародни дзень особох зоз Дауновим синдромом, преглашели го Зєдинєни нациї. == Народзени == * 1685 — Народзени нємецки композитор [[Йоган Себастиян Бах|Йохан Себастиян Бах]] (Айзенах, Нємецка, 21. марец 1685 – Лайпциґ, Нємецка, 28. юлий 1750), грал на орґульох и чембалу. * 1923 — Народзел ше [[Любомир Такач]] (*21. марец 1923-†[[12. фебруар]] 1992), економиста, [[Новина|новинар]], дружтвено-политични дїяч. == Умарли == 2011 — [[Владимир Гербут]] (*18. април 1949—†21. марец 2026), визначни рукометаш и спортиста хтори зоз своїм талантом и препознатлївим моцним бицом, охабел тирваци шлїд у историї того спорту у Руским Керестуре. [[Катеґория:21. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] ng93u0vkpvgg475vz77psduvueqc9eq 18000 17999 2026-04-26T01:09:46Z Keresturec 18 18000 wikitext text/x-wiki '''21. марец''' — 80. [[дзень]] у року (81. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 285 днї. == Подїї == * 1919 — Преглашена Мадярска Совєтска Република хтора ше отримала 4 мешаци и єден тидзень. * 1966 — Нєшка ше означує Медзинародни дзень елиминациї расней дискриминациї, хтори преглашела Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох. * 1971 — Шветови дзень лєсох установени 1971. року на инициятиву Европскей польопривредней конфедерациї, а Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох го усвоєла 2012. року. * 1999 — Шветови дзень поезиї, преглашела 1999. року Орґанизация Зєдинєних нацийох за образованє, науку и културу (''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'' – UNESCO). * 2012 — Нєшка Медзинародни дзень особох зоз Дауновим синдромом, преглашели го Зєдинєни нациї. == Народзени == * 1685 — Народзени нємецки композитор [[Йоган Себастиян Бах|Йохан Себастиян Бах]] (Айзенах, Нємецка, 21. марец 1685 – Лайпциґ, Нємецка, 28. юлий 1750), грал на орґульох и чембалу. * 1923 — Народзел ше [[Любомир Такач]] (*21. марец 1923-†[[12. фебруар]] 1992), економиста, [[Новина|новинар]], дружтвено-политични дїяч. == Умарли == * 2011 — [[Владимир Гербут]] (*18. април 1949—†21. марец 2026), визначни рукометаш и спортиста хтори зоз своїм талантом и препознатлївим моцним бицом, охабел тирваци шлїд у историї того спорту у Руским Керестуре. [[Катеґория:21. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] 8gvdbktk6g8dyre4v3gg0bo3x04fach 0 2702 18001 16725 2026-04-26T01:13:22Z Keresturec 18 18001 wikitext text/x-wiki '''22. марец''' — 81. [[дзень]] у року (82. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 284 днї. == Подїї == * 1772 — У Анґлиї утаргнуте рабство. * 1935 — Персия достала нову назву: Иран. * Нєшка шветови дзень водох. Тот дзень усвоєни зоз Резолуцию Зєдинєних нацийох, а означує ше од 1993. року. == Народзени == * 1955 — [[Професор]] доктор [[Янко Рамач]] (*22. марец 1955—†27. авґуст 2022), порядни [[професор]] на Филозофским факултету у Новим Садзе, автор шейсц кїжкох и векшого числа фахових и наукових статьох, прекладатель Святого писма – Стари и Нови завит. == Умарли == * 1932 — Йоган Волфґанґ фон Ґете, нємецки [[поета]], [[Писатель|писатель.]] * 1994 — [[Яким Хома]] (*[[8. марец]] 1926—†22. марец 1994), записовач старих-жридлових руских мелодийох, [[музичар]], музични педаґоґ, хороводитель, руководитель [[Оркестер|оркестра]]. * 2021 — [[Иван Пап]] (*11. юлий 1946—†22. марец 2021), професор у Основней и штреднєй школи [[Петро Кузмяк]], културни дїяч. [[Катеґория:22. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] e1izr54ukjg17awlaqpbrovurwbrlca 0 2703 18002 16740 2026-04-26T01:16:54Z Keresturec 18 18002 wikitext text/x-wiki '''23. марец''' — 82. [[дзень]] у року (83. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 283 днї. == Подїї == == Народзени == * 1877 — о. [[Дюра Биндас]] (*23. марец 1877—†[[21. януар]] 1950), инициятор и главни реализатор снованя [[Руске народне просвитне дружтво|Руского народного просвитного дружтва]] (РНПД), його перши подпредсидатель, а познєйше и предсидатель; длугорочни редактор Руского календара, наш визначни [[священїк]] и културни дїяч. == Умарли == * 2007 — Михал Гиряк, педаґоґ, науковец, фолклориста. [[Катеґория:23. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] sr02n33ezkrvvyc4ljwu51lv1fx2frc 0 2704 18003 16727 2026-04-26T01:19:29Z Keresturec 18 18003 wikitext text/x-wiki '''24. марец''' — 83. [[дзень]] у року (84. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 282 днї. == Подїї == * 1882 — На Институту за гиґиєну Универзитета у Берлину микробиолиґ Роберт Кох (1843–1910) обявел же изоловал бактерию хтора виволує туберкулозу (Mycobacterium tuberculosis). * 1999 — НАТО (North Atlantic Treaty Organization (NATO)) почал аґресию на Союзну Републику Югославию, а Влада Югославиї преглашела войнови стан. Бомбардованє почало з воздуха на 19:45 годзин на воєни цилї, же би ше познєйше напади з [[Воздух|воздуха]] преширели на [[Привреда|привредни]] и цивилни будинки. У бомбардованю хторе без претаргнуца тирвало 78 днї, до 10. юния, очкодована инфраструктура, привредни будинки, школи, здравствени установи, медийни хижи, памятнїки култури, [[Церковна порта|церкви]]… Конєчне число настрадалих урядово нє сообщене, а преценює ше же настрадали од два до штири тисячи гражданє и же були покалїчени вецей як 12 тисячи особи. Нєшка Медзинародни дзень борби процив туберкулози (World Tuberculosis Day), а означує го Шветова здравствена орґанизация. == Народзени == * 1874 — Народзел ше Ерик Вайс (Будапешт, Мадярска, 24. марец 1874 – Детроит, ЗАД, 31. октобер 1926), познати як Гари Гудини, найпознатши илузионист шицких часох. * 1884 — Народзел ше учитель и управитель керестурскей школи [[Янко Шандор]] ([[Коцур]], 24. марец 1884 – [[Руски Керестур]], 28. марец 1939). * 1942 — Народзена Мирослава Хомяк, линґвистка, педаґоґиня, кодификаторка лемковского язика у [[Польска|Польскей.]] [[Катеґория:24. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] 0npgbonxxh5pxqy61l66kh7poumqsdq 0 2705 18004 16728 2026-04-26T01:24:02Z Keresturec 18 18004 wikitext text/x-wiki '''25. марец''' — 84. [[дзень]] у року (85. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 281 дзень. == Подїї == * 1807 —У Велькей Британиї и Ирскей забранєна [[тарґовина]] зоз рабами. * 1901 — випродуковани перши авто сериї ''Мерцедес'', продукователь Daimler Motoren Gesellschaft. * 1918 — Преглашена нєзависносц Билорускей народней републики. * 1949 — Филм Гамлет Лоренса Оливиєа достал пейц Оскари и постал перши британски филм хтори достал тото припознанє. * 1957 — Белґия, Заходна Нємецка, Италия, Луксембурґ, Французка и Голандия подписали Римски спорозуменя о снованю Заєднїцкого тарґовища. Тота орґанизация познєйше наволана Европска економска заєднїца, потим Европска заєднїца, а тераз Европска уния. == Народзени == * 1786 — Йоян Фоґараши, подкарпатски [[Русинска оброда|русински]] етноґраф, [[Линґвистика|линґвиста]], [[священїк]] и педаґоґ. * 1867 — Народзел ше италиянски дириґент Артуро Тосканини (Парма, Италия, 25. марец 1867 — Нюйорк, ЗАД, [[16. януар]] 1957). * 1881 — Народзени композитор, пиянист и [[Етномузиколоґия|етномузиколоґ]] Бела Виктор Янош Барток (Вельки Семиклуш, нєшка Румуния, 25. марец 1881 – Нюйорк, ЗАД, 26. септембер 1945). Трима ше же є снователь етномузиколоґиї, антрополоґиї и етноґрафиї у [[Музикованє|музики]]. Робел як [[професор]] на Музичней академиї Франца Листа, а источашнє бул колекционер народней музики жемох Централней Европи. * 1908 — Народзени анґлийски филмски режисер, продуцент, сценариста и монтажер Дейвид Лин (Кройдон, Зєдинєне Кральовство, 25. марец 1908 – Лондон, 16. април 1991). Награду Оскар достал за филми: Мост на рики Квай, Лоренс од Арабиї и Доктор Живаґо. * 1930 — [[Радмила Шовлянски]] (*25. марец 1930—†30. юлий 2022), фитофармаколоґиня и токсиколоґиня, доктор наукох, професорка Польопривредного факултета у Новим Садзе. * 1935 — Юрий Чори, [[Руснаци у Сербиї|русински]] [[писатель]], етноґраф, фолклориста. == Умарли == * 1918 — Клод Дебиси, французки [[композитор]], музични критичар. [[Катеґория:25. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] s5eye9gvru1sd6i6vm5h4egxq3z257k 0 2706 18006 16729 2026-04-26T01:34:20Z Keresturec 18 18006 wikitext text/x-wiki '''26. марец''' — 85. [[дзень]] у року (86. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 280 днї. == Подїї == * 1953 — Америцки микробиолоґ Джонас Едвард Салк обявел же пренашол вакцину процив дзецинскей парализи. * 2008 — Нєшка Медзинародни дзень звекшаня свидомосци о епилепсиї, лєбо Лилови дзень. Идею порушала дзевецрочна Канадянка Касиди Меґан (Cassidy Megan) мотивована зоз власним зочованьом зоз епилепсию. Жадала порушац людзох же би бешедовали о епилепсиї, алє и же би тоти цо жию зоз епилепсию достали порученє же су нє сами. == Народзени == * 1892 — Народзел ше биолоґ, универзитетски [[професор]] и академик Синиша Станкович (Заєчар, 26. марец 1892 – Беоґрад, [[24. фебруар]] 1974). Станкович бул снователь Института за еколоґию и биоґеоґрафию САНУ и директор Биолоґийного института [[Сербия|Сербиї.]] * 1911 — Народзени америцки [[писатель]] Томас Лениєр Вилиямс, познати як Тенеси Вилиямс (Коламбус, ЗАД, 26. марец 1911 – Нюйорк,ЗАД, [[25. фебруар]] 1983), бул єден з найзначнєйших драмских писательох 20. вику. == Умарли == * 1887 —[[Янко Ґубаш]] (*23/8. марец 1838—†13/26. марец 1887), перши [[Руски язик|руски]] дзияк и учитель у [[Дюрдьов|Дюрдьове]]. * 1892 — Волт Витмен, америцки [[поета]], публициста и [[Новина|новинар]], єден зоз утемельовачох модерней америцкей поезиї, пионир шлєбодного стиха. * 1923 — Сара Бернар, французка ґлумица, єдна з найвизначнєйших уметнїцох у театре концом 19. и на початку 20. вику. * 1937 — Йосиф Хромяк, педаґоґ, културни и политични дїяч. * 1967 — Ґриґорий Жаткович, америцки правнїк о [[Русинска оброда|русински]] политичар, доктор права, адвокат и новинар, перши ґувернер Подкарпатскей Руси. * 1992 — [[Юлиян Колєсар]] (*15. юлий 1927—†26. марец 1992) маляр, поет, етноґраф и писатель у Югославиї и Канади [[Руски язик|рускей/]]<nowiki/>русинскей ориєнтациї. [[Катеґория:26. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] 0zcvaygj1t96rqm3qtaw7q177i7q0dn 0 2707 18007 16730 2026-04-26T01:38:41Z Keresturec 18 18007 wikitext text/x-wiki '''27. марец''' — 86. [[дзень]] у року (87. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 279 днї. == Подїї == * 1793 — Кральовска дворска [[комора]] дошлєбодзела Йожефови Кишови же може почац роботи на проєкту Велького Бачкого Каналу. Истого року 6. мая почало ше копац беґель, хтори з вецей почежкосци закончени 1802. року. Познєйше направени системи беґельох до хторих одведзена вода з мочварох и так ше спущели поджемни води, а достало ше вельо плодней жеми у [[Бачка|Бачки.]] * 1983 — Першираз запровадзене лєтнє и жимске рахованє часу у [[Сербия|Сербиї]]. * Нєшка Шветови дзень театру (''World theatre day''), означує ше инициятиву Медзинародного театралного института од 1961. року. == Народзени == * 1845 — Народзени нємецки физичар Вилхем Конрад Рендґен (Ленеп, Пруска, 27. марец 1845 – Минхен, Нємецка, 8. новембер 1895) хтори пренашол „икс” зарї – електромаґнетни габи хтори по нїм наволани „рендґеново зарї”, за цо є наградзени зоз Нобелову награду за физику 1901. року. Медзинародна уния чистей и применєней хемиї (IUPAC) наволала елемент 111 – рендґениюм, радиоактивни елемент зоз вецей нєстабилнима изотопами, по Рендгенови наволана и мерна єдинка рендґен. * 1867 — Народзени анґлийски инжинєр Фредерик Генри Ройс, хтори зоз Чарлсом Ролсом основал компанию за продукцию автомобилох Ролс-Ройс, чийо автомобили нєпревозидзени по луксузу и квалитету. * 1931 — Юстина Матяшовска, русинска [[Писатель|писателька]] зоз Прешовского краю, авторка кнїжкох прози и поезиї. * 1941 — Народзени [[шпивач]] забавней [[Музикованє|музики]] [[Миодраґ Мики Євремович]] (Беоґрад, 27. марец 1941 – Беоґрад, [[13. януар]] 2017). Мики Євремович бул барз популарни шпивач 70. и 80. рокох прешлого вику, а на [[Руски язик|руским язику]] одшпивал два шпиванки ''Полюбели зме ше'' (''Били орґони'') и ''Ружи, червени ружи'', цо було вельки гит кед ше тота ґрамофонска плоча зявела медзи [[Руснаци у Сербиї|Руснацами]] у ''Войводини''. == Умарли == * 2018 — [[Мария С. Горняк]] (*9. новембер 1935—†27. марец 2018), [[Поета|поетеса]], авторка стихох за [[Композиция|композициї.]] * 2025 — [[Ирина Олеяр]] (*30. октобер 1934—†27. марец 2025), учителька велїх ґенерацийох керестурских школярох, активна у дружтвено-политичним и културним живоце, ґлумица-аматерка, вельорочна учашнїца у театралним живоце [[Руски Керестур|Руского Керестура.]] [[Катеґория:27. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] hvigbxj4vnwkmppixd92hz37h11swkz 0 2708 18008 16731 2026-04-26T01:43:09Z Keresturec 18 18008 wikitext text/x-wiki '''28. марец''' — 87. [[дзень]] у року (88. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 278 днї. == Подїї == * 1923 — Два найвекши [[Турска|турски]] городи Константинополь и Анґора, достали нови мена и нєшка то Истамбул и Анкара. == Народзени == * 1736 — Рудолф Ерих Расле, науковец, библиотекар, [[писатель]], автор кнїжки о дожицох барона Мингаузена. * 1824 — Народзел ше [[поета]] Бранко Радичевич (Брод на Сави, 28. марец 1824 – Беч, 1. юлий 1853). Перши стихи Бранко написал ище док бул школяр у Карловскей ґимназиї. Похорел ше од туберкулози и умар у Бечу, його посмертни остатки, 10. юлия 1883. року, пренєшени на Стражилово. * 1868 — Максим Горки, русийски писатель, прозаик, драматурґ и поета. == Умарли == * 1939 — [[Янко Шандор]] (*[[24. марец]] 1884—†28. марец 1939), учитель, управитель основней школи у [[Руски Керестур|Руским Керестуре.]] * 1943 — Серґей Василєвич Рахманїнов, русийски [[композитор]], пияниста и [[дириґент]]. 1974 — [https://rsk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%8E%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D0%BA%D0%BE [[Дюра Тимко]]] (*28. марец 1889—†1974), познати лїкар у [[Шид|Шидзе]], гуманиста и ерудита. * 1995 — [[Янко Павлович]] (*18. юний 1931—†28. марец 1995), финансийни службенїк, инспектор СДБ, [[шпивач]], ґлумец–аматер. * 2020 — [[Янко Гудак]] (*[[22. януар]] 1942—†28. марец 2020), дипл. инж. польопривреди, ґлумец-аматер * 2025 — [[Евґениє Медєши Генц]] (*[[4. марец]] 1951 – †28. марец 2025), [[професор]] физики, дакедишнї [[спортиста]] и активни у вецей обласцох дружтвеного живота у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]] и рускей заєднїци. [[Катеґория:28. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] g4icqqoqjc76zftm2s7h9g9723z2pof 0 2709 18010 16732 2026-04-26T01:47:10Z Keresturec 18 18010 wikitext text/x-wiki '''29. марец''' — 88. [[дзень]] у року (89. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 277 днї. == Подїї == * 1956 — У Новим Садзе Городска рада основала Югославянски театрални бависка Стерийово позорє, з нагоди 150 роки од народзеня и сторочнїци од шмерци комедиоґрафа Йована Стериї Поповича. Од теди ше у Новим Садзе, перше у априлу а од 1982. року у маю орґанизує Стерийово позорє, хторе постало високофахова театрална институция за унапредзенє театралного виразу и драмскей литератури. * 1974 — Перши фотоґрафиї [[Планета|планети]] Меркур направел америцки штучни сателит Маринер 10. * 2004 — НАТО преширени за седем нови держави зоз дотедишнїх 19 на 26 членїци. Нови членїци постали Болгарска, Естония, Летония, Литвания, Румуния, Словацка и Словения. == Народзени == * 1561 – Народзел ше Санторио Санторио (Копер, нєшка Словения, 29. марец 1961 – Венеция, [[22. фебруар]] 1636) венециянски лїкар хтори видумал термометер и вецей медицински справи. * 1955 — Народзел ше Дмитрий Дмитриєвич Сидор, православни [[священїк]], дружтвени дїяч, предсидатель Дружтва подкарпатских Русинох. == Умарли == * 1961 — [[Дюра Пап]] (*[[18. фебруар]] 1913—†29. марец 1961), почитовани дохтор, просвититель жительства у обласци здравства и дружтвено анґажовани роботнїк. * 2002 — [[Гавриїл Рац]] (*6. авґуст 1940—†29. марец 2002), учитель, длугорочни фоторепортер у НВУ ''Руске слово'', уметнїк фотоґрафиї. [[Катеґория:29. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] gz21hrar6b9oqmlaw2d5kv6pqc9ccxd 0 2710 18013 16733 2026-04-26T01:57:20Z Keresturec 18 18013 wikitext text/x-wiki '''30. марец''' — 89. [[дзень]] у року (90. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским]] календаре. До конца рока єст ище 276 днї. == Народзени == * 1746 — Франциско Ґоя, шпански маляр. * 1853 — Винсент ван Ґоґ, голандски маляр. * 1873 — Василь Масцюх, [[Священїк|священїки,]] [[професор]], теолоґ, Апостолски администратор Лемковини. * 1930 — [[Владимир Колєсар]], (*30. марец 1930—†2. новембер 1981), академски маляр керамичар. * 1940 — [[Мария Мачошкова]] (*30. марец 1940.) словацка [[Шпивач|шпивачка]] [[Руски язик|русинскей]] народносци хтора шпивала русински и восточнословацки народни шпиванки. Була вокална [[Солиста|солистка]] Поддуклянского українского народного [[Ансамбл|ансамбла]] и єдна з визначних уметнїцох того ансамблу, часто менована як перша дама русинскей шпиванки у Словацкей. == Умарли == * 1865 — [[Александер Духнович|Александер Василєвич Духнович]] (*7. май 1803—†30. марец 1865), грекокатолїцки [[Священїк|паноцец]], национални будитель Русинох у восточней Словацкей и [[Закарпатска обласц|Закарпат'ю]], ґу хторим етнїчно припадаю и [[Руснаци у Сербиї|Руснаци]] [[Бачка|Бачкей]], Сриму и Славониї, [[поета]], [[писатель]], етноґраф, публициста. * 1946 — Стефан Фенцик, педаґоґ, новинар, политичар, [[Композитор|композитор,]] автор [[Музикованє|музики]] русинскей гимни. [[Катеґория:30. марец]] [[Катеґория:Днї рока]] andgg7h9zfhdfz3crm8q6wa776whmnx 0 2845 18011 17233 2026-04-26T01:49:59Z Keresturec 18 18011 wikitext text/x-wiki '''3. април''' — 93. [[дзень]] у року (94. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 272 днї. == Подїї == * 1922 — Сталїн постал перши ґенерални секретар комунистичней партиї а з тим и владар СССР на длужей як 30 роки. * 1948 — Отворени Югославянски драмски театер у Беоґрадзе зоз премиєру драми Ивана Цанкара ''Краль Бетайнови'' у режиї Бояна Ступици. * 1999 — У НАТО бомбардованю Югославиї звалєни Мост шлєбоди у Новим Садзе. На мосце ше у хвильки кед ше звалєл одвивал транспорт, алє нїхто нє настрадал. Людзом, хтори ратунок нашли у Дунаю помогли рибаре на чамцох. Мост обновени после шейсц роки и до транспорту пущени у октобре 2005. року. * 1999 — Авиони НАТО бомбардовали центер Беоґраду, у воздушних нападох на Союзну Републику Югославию. Потрафени будинки Републичного и Союзного министерства нукашнїх дїлох. * 2003 — У Стразбуру державна заєднїца [[Сербия]] и Чарна Гора прията до Совиту Европи (СЕ). Република Сeрбия на основу одлуки Комитета министрох СЕ од 14. юния 2006. року, витворела континуитет членства у тей Орґанизациї и при конвенцийох СЕ. == Народзени == * 1948 — Народзел ше [[Нестор Пушкаш]] (Дюрдьов, 3. април 1948 – 4. децембер 2010), вокални [[солиста]], [[музичар]], руководитель [[Оркестер|оркестра]] у КУД ''Тарас Шевченко'' у [[Дюрдьов|Дюрдьове.]] == Умарли == * 1682 — у Севилї умар Бартоломео Естебан Мурильо, познати шпански маляр у периодзе барока. * 1996 — Йосиф Архий, педаґоґ, подкарпатски [[Поета|поета.]] [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:3. април]] mqhka4v6y5y9cah6qga8ispbruutfs6 0 2847 18016 17222 2026-04-26T02:06:23Z Keresturec 18 18016 wikitext text/x-wiki '''5. април''' — 95. [[дзень]] у року (96. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 270 днї. == Подїї == * 1815 — вибухнул вулкан Тамбора у Индонезиї. Ерупция тирвала полни тидзень и мала пошлїдки на цалим швеце. У Европи ше през цале лєто могло видзц шнїг. * 2020 — Зєдинєни нациї преглашели Медзинародни дзень совисци з цильом же би здогадли людзох най ше справую по своєй совисци. Ключне пребудзиц свидомосц гражданом на цалей [[Планета|планети]] же би ше промововало любов и толеранцию медзи людзми. * Нєшка Дзень лампащикох (Taraxacum officinale). == Народзени == * 1588 — Народзени анґлийски филозоф Томас Гобс (Малмсбури, Анґлия, 5. април 1588 – Дербишир, 4. децембер 1679), представнїк класичного анґлийского емпиризма. * 1827 — Народзени анґлийски гирурґ Джозеф Листер (Аптон, Зєдинєне Кральовство, 5. април 1827 – Волмер, [[10. фебруар]] 1912), снователь антисептичней медицини. * 1908 — Народзени австрийски [[дириґент]] Герберт фон Караян (Салцбурґ, Австрия, 5. април 1908 — Аниф, 16. юлий 1989). == Умарли == * 1996 — [[Евгений Чакан]] (*[[13. марец]] 1931—†5. април 1996), наставнїк-педаґоґ, лектор, язични редактор, составяч учебнїкох, добри [[шпивач]] ([[тенор]]) и ґлумец-аматер. [[Катеґория:5. април]] [[Катеґория:Днї рока]] b1pnahklwke79g78623l881xgvu0doa 0 2848 18018 17230 2026-04-26T02:10:58Z Keresturec 18 18018 wikitext text/x-wiki '''6. април''' — 96. [[дзень]] у року (97. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 269 днї. == Народзени == * 1483 — Рафаел, италиянски маляр и архитекта флорентинскей школи. * 1953 — Александер Зозуляк, новинар, видаватель, русински културни дїяч, маляр. == Умарли == * 1885 — Святий Методий, прекладатель Святого писма на славянски язики, патрон Европи и Моравскей. * 1520 — Рафаел, италиянски маляр и архитекта флорентинскей школи. * 1528 — Албрехд Дирер, маляр, ґрафичар и теоретичар зментосци. * 1971 — Иґор Стравински, русийски [[Композитор|композитор.]] * 2011 — [[Микола Корпаш]] (24. юний 1940—† 6. април 2011,) бул, у периодзе од 1964. по 1978. рок, найпопуларнєйши [[шпивач]] руских шпиванкох на просторох бувшей Югославиї. Цо вецей, вон бул перши шпивач за хторого мож повесц же бул гитмейкер понеже даєдни шпиванки хтори одшпивал були правдиви музични гити у тедишнїм чаше. * 2018 — [[Мария Будински]] родз. Сабадош (*12. юлий 1931†6. април 2018), [[Професор|професорка]] физики, прекладателька. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:6. април]] odnhocf4txxibh5pnwusjtzdalru19v 0 2849 18020 17229 2026-04-26T02:20:50Z Keresturec 18 18020 wikitext text/x-wiki '''7. април''' — 97. [[дзень]] у року (98. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 268 днї. == Подїї == * 1348 — У Ческей у Праги основани Карлов универзитет (''Universitas Carolina''), єден є з найстарших европских универзитетох, найстарши у централней европи и перши у славянских жемох, основал го Карло IV, цар Святого римского царства лєбо Карло IV Луксембурґски. Нєшка у його составе 17 факултети у Праги, Градец Кралове и Плзену. * 1948 — Основана Шветова здравствена орґанизация, чий статут подписали 26 жеми. * 1963 — Прилапени нови югославянски Устав, з хторим назва держави Федеративна Народна Република Югославия пременєна на Социялистична Федеративна Република Югославия. Нєшка ше означує Медзинародни дзень здравя (''World Health Day''), преглашела го Шветова здравствена орґанизация (ШЗО) на Першей скупштини хтора отримана од 24. юния по 24. юлий 1948. року у Женеви. ШЗО тот дзень означує и як дзень снованя, и указує на найвекши проблеми у вязи зоз здравйом людзох на швеце. Нєшка Медзинародни дзень [[Спорт|спорту]] за розвой и мир. Означованє того дня порушала Ґенерална скупштина Зєдинєний нацийох 23. авґуста 2013. року зоз потримовку Медзинародного олимпийского комитету. == Народзени == * 1915 — [[Ирина Копчански Кнежевич]] (*7. април 1915—†10. октобер 1983.), револуционерни активист, учаснїца у НОБ од 1941. року. * 1915 — Народзена америцка шпивачка Елеонора Фейґен, позната як Били Голидей (Филаделфия, ЗАД, 7. април 1915 – Нюйорк, 17. юлий 1959), хтору волали кралїца джеза. * 1917 — Сак, Юрий Михайлович, ужгородски класични филолоґ, прекладатель творох подкарпатских [[Писатель|писательох]] хтори писали на латинским язику. == Умарли == * 1947 — Генри Форд, америцки инженєр и бизнисмен, пионир автомобилскей индустриї. [[Катеґория:7. април]] [[Катеґория:Днї рока]] dtrpa1rrytm7es1ms3ku2feuayr12kv 0 2851 18023 17228 2026-04-26T02:30:46Z Keresturec 18 18023 wikitext text/x-wiki '''9. април''' — 99. [[дзень]] у року (100. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 266 днї. == Подїї == * 1683 — Французки виглєдовач Рене Робер Кавелиє, сер де Ла Сал преглашел вельку територию у Америки за маєток Французкей и наволал ю Луизияна, на чесц краля Луя Штернастого. * 1940 — У Беоґрадзе отримани Перши конґрес студентох Югославиї, на хторим 127 делеґати Беоґрадского, Заґребского и Люблянского универзитета зоз декларацию одлучно осудзели империялистичну войну и виражели порихтаносц студентох и младежи, вєдно з [[Народ|народом]], предлужиц борбу процив уцагованя жеми до войни. * 2002 — Парламенти [[Сербия|Сербиї]] и Чарней Гори прилапели спорозуменє о утаргованю Союзней Републики Югославиї и твореню союзу Сербиї и Чарней Гори. == Народзени == * 1821 — Народзел ше французки [[писатель]] Шарл Пєр Бодлер ([[Париз|Париз,]] Французка, 9. април 1821 — 31. авґуст 1867). * 1907 — Иван Шлепецкий, историчар литератури, културно-просвитни дїяч. * 1922 — Иван Мацинский, [[Поета|поет]], литературознавец, прекладатель, публициста, педаґоґ и дружтвено-културни активиста у Прешовским реґиону Словацкей. * 1926 — Народзени Хю Хефнер (Чикаґо, ЗАД, 9. април 1926 – Лос Андєлес, 27. септембер 2017), америцки публициста, продуцент, снователь и главни редактор маґазина ''Плейбой''. * 1929 — Др [[Мирон Лазор]] (*9. април 1929—†3. авґуст 2002), єден з наукових преднякох у Заводзе за технолоґию статковей покарми, наукови совитнїк на Технолоґийним факултету у Новим Садзе. * 1935 — Володимир Беланин, орґанизатор бизнису, [[Русини у Србији|русински]] активиста, мецена у русинскей култури. == Умарли == * 2019 — [[Михайло Варґа (учитель)|Михайло Варґа]] (*17. април 1952—†9. април 2019), културни и дружтвено-политични активиста и єден з найталантованших ґлумцох у аналох театралней уметносци на руским язику у Югославиї и Сербиї. * 2023 — Иван Туряниця, [[професор]] УжНУ (биохемия), русински дружтвени дїяч. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:9. април]] stzo681rwutfh4y5aj674eipqis3vp7 0 2852 17978 17226 2026-04-25T16:37:20Z Keresturec 18 17978 wikitext text/x-wiki '''10. април''' — 100. [[дзень]] у року (101. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 265 днї. == Народзени == * 1793 — Осиф Ґаґанец, русински препородни дїяч, владика Прешовского грекокатолїцкого владичества. * 1847 — Народзел ше Джозеф Пулицер (Мако, Мадярска, 10. април 1847 – Чарлстон, ЗАД, 29. октобер 1911) снователь фондациї з хторей ше кажди рок у ЗАД додзелює „Пулицерова награда” за найлєпши витвореня у новинарстве, карикатури и литератури. * 1888 — Евген Перфецкий, слависта, медиевиста, историчар Угорскей Руси. * 1922 — У [[Руски Керестур|Руским Керестуре]] народзени инженєр аґрономиї, новинар, редактор, просвитни, дружтвено-политични и културни роботнїк, баснописатель [[Штефан Чакан]] (Руски Керестур, 10. април 1922 – [[Суботица]], 23. май 1987). * 1932 — У [[Петровци|Петровцох]], у [[Горватска|Горватскей]], народзена учителька, [[Поета|поетеса]] и вельки почитователь рускей култури [[Любка Фалц]], дзивоцке Сеґеди (Петровци, 10. април 1932 – Винковци, 10. април 2018). == Умарли == * 2018 — Умарла [[Любка Фалц]] (*10. април 1932—†10. април 2018) учителька, поетеса и вельки почитователь рускей култури. [[Катеґория:10. април]] [[Катеґория:Днї рока]] 56d7iqngqw6cgrfq9aoanh4vpw8n93w 0 2853 17981 17211 2026-04-25T17:42:32Z Keresturec 18 17981 wikitext text/x-wiki '''11. април''' — 101. [[дзень]] у року (102. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 264 днї. == Подїї == * 1765 — Першираз у историйних документох спомнута Руска школа у [[Коцур|Коцуре]], цо ше рахує як початок школства при [[Руснаци у Сербиї|Руснацох]] у тим месце. * 1919 — Основана Медзинародна орґанизация роботи зоз шедзиском у Женеви. * 1948 — Почала вибудов нового беоґрадского населєня на лївим побрежю Сави – Нового Беоґраду. * 002 — У шедзиску ЗН у Нюйорку урядово основани стаємни Медзинародни суд за войново злодїйства, понеже вецей як 60 жеми ратификовали Римске спорозуменє зоз 1998. року, з хторим тот суд запровадзени. * Нєшка Шветови дзень Паркинсоновей хороти. * Нєшка ше означує Дзень защити природи [[Сербия|Сербиї]], хтори установени зоз Законом о защити природи 2009. року, а 11. априла 1949. року першираз установени статус защиценого природного добра у Сербиї, а то водопади Велька и Мала Рипалька при Сокобанї. == Народзени == * 1755 — Народзени Джеймс Паркинсон (Шордич, Велька Британия, 11. април 1755 – Лондон, 21. децембер 1824), британски ґеолоґ, палєонтолоґ и лїкар хтори перши описал файту парализи хороту хтора наволана Паркинсонова хорота. * 1929 — Ана Галчакова, русинска народна [[Поета|поетеса]] и [[Писатель|писателька]]. * 1939 — [[Силвестер Ґача]] (*11. април 1939—†2. авґуст 2008), просвитни роботнїк, єден з найзначнєйших [[Хореоґрафия|хореоґрафох]] при Руснацох, автор хореоґрафийох танцох, ґлумец-аматер и автор текстох за [[Композиция|композициї]]. == Умарли == * 2019 — Юрий Чори, русински писатель, етноґраф и фолклориста. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:11. април]] 9apwh04npxsw9p2zyygtbuab9i9n3av 0 2854 17983 17212 2026-04-25T17:48:18Z Keresturec 18 17983 wikitext text/x-wiki '''12. април''' — 102. [[дзень]] у року (103. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 263 днї. == Подїї == * 1961 — Юрий Ґаґарин одлєцел до вселени. * 1981 — При Институту за педаґоґию на Филозофским факултету у Новим Садзе оформена Катедра за руски язик и литературу. За першого шефа Катедри бул поставени др Юлиян Тамаш, а истого року ше уписала и перша ґенерация студентох на Ґрупи за [[руски язик]] и литературу. == Народзени == * 1922 — Михаил Кеминь, педаґоґ, русински [[Поета|поета,]] фолклориста, дружтвени активиста. * 1938 — Народзел ше Юлиян Каменїцки, ([[Коцур]], 12. април 1938 – Атланта, ЗАД, 6. децембер 2020), основну школу закончел у Коцуре, а потим и дактилоґрафски курс у [[Вербас|Вербаше]]. Робиц почал у Руским слове 1956. року и поступнє ше позарядово дошколовйовал. Кед дипломовал на висшей управней школи преходзи на роботне новинара [[Спорт|спортскей]] рубрики и занїма ше зоз фотоґрафию, од 1993. року єден час є поставени за окончователя длужносци главного и одвичательного редактора [[Новина|новинох]] Руске слово. После пензионованя Юлин Каменїцки ше поцагнул з явного живота и преселєл ше до Зєдинєних Америцких Державох. * 1961 — Народзел ше [[Михайло Зазуляк]] (*12. април 1961—†4. новембер 2017), новинар, ґлумец, режисер, рецитатор, автор текстох за дзецински нови [[Композиция|композициї]], за композициї у народним и забавним духу. == Умарли == * 1945 — Франклин Рузвелт, америцки политичар. * 1954 Петро Милославский, хороводитель, познаватель уметносци, [[композитор]], учитель. * 2016 — [[Веруна Олеяр Ґрабельшек]] (*26. юний 1933-†12. април 2016), музична редакторка Радио Беоґрада, [[Шпивач|шпивачка.]] [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:12. април]] jbj4nlhokgphn5znynibeg2nbe8rjsa 0 2856 17988 17227 2026-04-25T18:10:21Z Keresturec 18 17988 wikitext text/x-wiki '''14. април''' — 104. [[дзень]] у року (105. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 261 дзень. == Подїї == * 1865 — атентан на предсидателя ЗАД Абрахама Линколна од пошлїдкох хторого вон умар ютредзень рано. * 1912 — На своїм першим путованю, британска прейґокеанска ладя ''Титаник'' вдерела до лядовей криги у ноци у лядових водох сиверного Атлантика. Зачирела ше ютредзень вчас рано, и однєсла вецей як 1500 жертви. * 1967 — Ролинґстонси (''The Rolling Stones'') були перши бенд зоз заходу хтори отримал концерт за желєзну завису у Варшави, [[Польска]]. Турнея по Европи тирвала од [[25. марец|25. марца]] по 17. април. == Народзени == * 1629 — Народзел ше голандски математичар, астроном и физичар Кристиян Гайґенс (14. април 1629 – 8. юлий 1695), хтори одкрил персцень коло Сатурна и конструовал [[Годзина|годзинку]] зоз шейталовом. * 1883 — Народзел ше сербски [[писатель]] , есеїст, критичар, драматичар и прекладатель Сима Пандурович (Беоґрад, 14. април 1883 – Беоґрад, 27. авґуст 1960). * 1911 — [[Теодор Ромжа]] (*14. април 1911—†1. новембер 1947), [[священїк]], духовнїк, [[професор]] филозофиї, мукачевски владика и апостолски администратор Мукачовскей грекокатолїцкей епархиї. == Умарли == * 1759 — Ґеорґ Фридрих Гендл, нємецки [[композитор]]. * 1930 — [[Владимир Маяковски|Владимир Владимирович Маяковски]] (Баґдати при Кутасию, 19. юлий 1893 – Москва, 14. април 1930) бул русийски писатель, маляр и футуриста. [[Катеґория:14. април]] [[Катеґория:Днї рока]] slkwubuwkgv7n2l5vnm8xax02ghl7fq 0 2858 17993 17218 2026-04-25T23:59:11Z Keresturec 18 17993 wikitext text/x-wiki '''15. април''' — 105. [[дзень]] у року (106. дзень у преступним року) по [[Григориянски календар|Григориянским календаре]]. До конца рока єст ище 260 днї. == Подїї == * 1755 — Обявени Словнїк анґлийского язика, перши модерни анґлийски словнїк, а обявел го др Самюел Джонсон, анґлийски [[поета]], новинар и лексикоґраф. * 1919 — у Совєтскей Русиї вишол декрет о вибудови лаґрох рабскей роботи, на основи чого ше поступнє розвила система ҐУЛАҐ. * 1923 — У лїченю диябетеса почалo ше хасновац инсулин, котри два роки пред тим пренашол канадски науковец, нобеловец Фредерик Бантинґ. * 1952 — Френклин национална банка у Нюйорку видала першу кредитну карточку на швеце. * 2019 — У катедрали Нотр Дам у [[Париз|Паризу]], коло 18:50 годзин вибухнул огень хтори загашени 15 годзини познєйше. На катедрали хтора збудована 1163. року, згорело закрице и турня, а очкодована и нукашньосц катедрали. [[Дзвон|Дзвони]] на обновеней катедрали ше ознова оглашели 7. децембра 2024. року на 19:10 годзин, кед отворена обновена катедрала. * Нєшка шветови дзень уметносци, установела го Орґанизация Зєдинєних нацийох за образованє, науку и културу (УНЕСКО) 2012. року. == Народзени == * 1452 — Народзел ше Леонардо ди сер Пєро да Винчи (15. април 1452 – Амбоаз, Французка, 2. май 1519), бул италиянски ренесансни архитект, пренаходзач, инжинєр, [[Скулпторство|скулптор]] и маляр. * 1894 — Никита Хрущов, совєтски партийни функционер и державнїк. * 1938 — Клаудия Кардинале, италиянска филмска ґлумица. == Умарли == * 1865 — Абрахам Линколн, 16. предсидатель ЗАД. * 1949 — Дионизий Зубрицкий, русински публициста, грекокатолїцки [[священїк]], маляр, [[Поета|поета,]] дружтвени дїяч. * 1993 — [[Звонимир Няради]] (*[[14. фебруар]] 1966—†15. април 1993), белетрист и литературни критичар медзи войводянскима Русинами/[[Руснаци у Сербиї|Руснацами]]. * 2005 — Монсиньор др [[Йоаким Гербут]] (*[[14. фебруар]] 1928 - †15. април 2005), владика скопски за римокатолїкох, апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Македониї. * 2008 — [[Любомир Микита]] (*15. април 1925—†7. октобер, 2008), познати народни [[Музичар|музичар,]][[Тамбураше, тамбурашска пракса|тамбураш]], член дакедишнього [[Оркестер|оркестра]] Кирданци и вецей оркестрох [[Дом култури Руски Керестур|Дома култури у Руским Керестуре.]] [[Катеґория:15. април]] [[Катеґория:Днї рока]] 0w2fhy7q5fgzqwlcahk13d7qg8vrx8s 0 2903 17974 17420 2026-04-25T14:48:39Z Keresturec 18 17974 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Володимир Микита </big> | label2 = | data2 =[[File:Volodimir Mikita.jpg|mini|290px]] | label3 = Назвиско | data3 = | label4 = Датум народзеня | data4 =1. фебруара 1931. | label5 = Датум упокоєня | data5 =15. юлия 2025 (94) 1,2 | label6 = Державянство | data6 = українске | label7 = Язик творох | data7 = | label8 = Школа | data8 = Руска ґимназя, Мукачево | label9 = Универзитет | data9 = Ужгородске уметнїцке училїще, Ужгород | label10 = Наукови ступень | data10 = академик Националней академиї уметносцох України | label11 = Период твореня | data11 =1950—2025. | label12 = Жанри | data12 = пейзаж, портрет | label13 = Поховани | data13 = | label14 = Припознаня |data14 = Награда Штефана Чепи Национална награда з меном Тараса Шевченка Награда Pro Arte Ruthenorum }} '''Володимир Микита''' (*[[1. фебруар]] 1931—†15. юлий 2025), заслужни русински и українски маляр уметнїк, предлужовач традициї русинскей малярскей Подкарпатскей школи. == Биоґрафия == Володимир Микита ше народзел 1. фебруара 1931. року у валалє Ракошино на Подкарпатю, теди то була територия Подкарпатскей Руси у Чехословацкей. По законченю Рускей ґимназиї у Мукачове Володимир Микита почал студиї на Ужгородским уметнїцким училїщу под надпатрунком славних представительох русинскей Подкарпатскей малярскей школи, Йосифа Бокшая и Адалберта Ерделя.<ref>Петро Медвідь (16. 7. 2025). https://www.lem.fm/vmer-volodimir-mikita-prodovzhovatel-rusinskoj-pidkarpatskoj-malyarskoj-shkoly/ Вмер Володимір Микита, продовжователь русиньской Підкарпатьской малярьской школы. Lem.fm.</ref> <ref>Александер Зозуляк (2021). [http://www.cms3.rusynacademy.sk/?1-2-2021-%C2%A0%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D1%80%D1%8C-%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D1%96%D1%80-%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82%D1%8C-90-%D1%80%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D1%8E%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B9 http://www.cms3.rusynacademy.sk/?1-2-2021-%C2%A0Малярь-Володимір-Микита-славить-90-рочный-юбілей]. 1. 2. 2021: Малярь Володимир Микита славить 90-рочный юбілей. Русиньска Академія.</ref> 1 3, 4, 5, Под час студийох Володимир часто участвовал на виставох вєдно зоз своїма [[Професор|професорами]] и так, з часом, постал правдиви нашлїднїк традициї медзивойновей Подкарпатскей малярскей школи. Вон нє лєм же упознал и усвоєл технїчни тайни малярства своїх учительох алє вон тиж у подполносци приял и їх филозофию як служиц свойому [[Народ|народу]] и своєй оцовщини.3,6 Володимир Микита мал успиху як портретист, як автор жанровских сценох и пейзажох. Вон досягнул творчу узретосц у цеку 1960-тох рокох кед ше у його тврочосци зявели як главни штири теми: психолоґийни портрет, благородна валалска робота, филозофски пейзаж и еколоґийни протест. Мож тримац же як преламна хвилька у творчосци Володимира Микити бул малюнок Ягнятко зоз 1969. року. Од того часу ше на Микитових платнох зявйовали моцни селянски мотиви хтори вон додатково полнєл зоз окремним нукашнїм динамизмом твореня. З тима малюнками Володимир Микита представел уметнїцким кругом совєтскей України нови приступ у третированю темох традицийного валалского живота. Ґалерию портретох Володимира Микити ширшей явносци презентує лирске платно под назву ''Моя мамка'' з 1967. року, у стилу хторого зробел даскельо портрети сучаснїкох як цо то були ''Уметнїк Манайло'', ''Уметнїк Контратович'' або ''Гирурґ Фединєц''. Манайлов портрет поставел Микиту на найвише место спомедзи удатних майстрох сучасного филозофского портрета. Пейзажи Володимира Микити тиж так нєзвичайни. Мож у нїх пренайсц динамични прикази карпатских горох, протест процив насилства чловека односно жеми, а тиж так и протест процив бездуховносци сучасного дружтва. Володимир Микита мал значну улогу у културним живоце Подкарпатя у периодзе остатнїх рокох совєтского режима як и у периодзе нєзависней України. На инициятиву Володимира Микити у чаше 1989-1990 у Ужгородзе було основане Дружтво Русинох. Окрем того Микита бул учаснїк даскелїх Шветових конґресох Русинох хтори були отримовани у бувшей Югославиї, у [[Прешов|Прешове]] и у Праги. Под час 5. Шветового конґреса Русинох, хтори бул отримани 1999. року, Володимир Микита орґанизовал ретроспективну виставу русинскей уметносци. Нєт сумнїву, Володимир Микита припада, нє лєм у русинским контексту, до найвизначнєйших сучасних малярох. За свойо уметнїцки досяги вон здобул назву Заслужного уметнїка України, Народного уметнїка України, дописного члена а потим и академика Националней академиї уметносцох України. У 2001. року вон постал лауреат Награди Штефана Чепи за значни допринос до русинскей култури. Уж и прето же вон и сам мал барз важну улогу у русинским народним препородзеню на Подкарпатю. У 2005. року Микита бул лауреат Националней награди України з меном Тараса Шевченка. Року 2021. постал Володимир Микита и перши лауреат Националней награди за русинску уметносц з меном Ивана Манайла ''Pro Arte Ruthenorum''. Тоту награду основали Шветови конґрес Русинох вєдно зоз Русинску националну самоуправу места Вац у Мадярскей на зашеданю XV Шветового конґреса Русинох хтори отримовани 2019. року у Любовнянских купельох. У [[Ужгород|Ужгородзе]] єст приватни музей Володимира Микити хтори вон сам формовал коло свойого уметнїцкого ателєа дзе вон бул водитель нащивительом. У мукачовским замку Паланок отворена стаємна вистава роботох Володимира Микити. Року 2021. на радию и порталу ''lem.fm'' бул емитовани интервю зоз нїм кед вон виявел же ''Я ше таки народзел. Як виросповиданє так и националносц нє меням. Я ше таки народзел и таки сцем и умрец. Мойо дїдове и прадїдови, шицки були Русини. Нє можем себе задумац же бим було цо пременєл у правди, то нє у моїм нукашнїм духу. Я охабям свой шлїд як уметнїк Русинох, русинского народу, нашого народу.'' Володимир Микита, русински маляр, умар 15. юлия 2025. року у Ужгородзе. Упокоєл ше у 94. року. [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/uk/thumb/8/84/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B0._%D0%9C%D0%BE%D1%8F_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BA%D0%B0_%281967%29.jpg/250px-%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B0._%D0%9C%D0%BE%D1%8F_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%BA%D0%B0_%281967%29.jpg]] Файл:Володимир Микита. Учитель-пенсіонер (1958).jpg Файл:Володимир Микита. Моя мамка (1967).jpg Файл:Володимир Микита. Портрет Ф. Манайла (1976).jpg Файл:Володимир Микита. Запізніла весна (1997).jpg == Вонкашнї вязи == Александер Зозуляк (2021). http://www.cms3.rusynacademy.sk/?1-2-2021-%C2%A0Малярь-Володимір-Микита-славить-90-рочный-юбілей. 1. 2. 2021: Малярь Володимир Микита славить 90-рочный юбілей. Русиньска Академія. Віра Кобулей (2018). https://www.youtube.com/watch?v=EsXQHn96_m8 На порозі вічного й земного В Микита. Петро Медвідь (8. 9. 2021). https://www.lem.fm/pershym-lavreatom-premiyi-pro-arte-ruthenorum-stav-volodimir-mikita/ Першым лавреатом премії Pro Arte Ruthenorum став Володимір Микита. Lem.fm. Петро Медвідь (16. 7. 2025). https://www.lem.fm/vmer-volodimir-mikita-prodovzhovatel-rusinskoj-pidkarpatskoj-malyarskoj-shkoly/ Вмер Володимір Микита, продовжователь русиньской Підкарпатьской малярьской школы. Lem.fm. Федорук О. К. (2018). http://esu.com.ua/search_articles.php?id=65231 Микита Володимир Васильович. Енциклопедія Сучасної України. Петро Медвідь, https://www.lem.fm/vmer-volodimir-mikita-prodovzhovatel-rusinskoj-pidkarpatskoj-malyarskoj-shkoly/ „Лишаю свій слід як художник Русинів, русиньского народа, нашого народа,“, lem.fm, https://web.archive.org/web/20130411055231/http://mykyta.com.ua/ Сайт Володимира Микити (по uk). Архівна копія з оріґінала зроблена 2024-04-24. https://mykyta-art.com.ua/ Сайт Володимира Микиты (посмертный) http://en.uartlib.org/books/volodymyr-mykyta-exhibition-catalogue/ Volodymyr Mykyta. Exhibition catalogue. Kyiv, 1979. https://web.archive.org/web/20160314171423/http://mykyta.com.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=1226&Itemid=29 Біографія на сайті В. Микити. https://www.youtube.com/watch?v=8crmadYpP-Y Легенда сучасності Володимир Микита (video). Русинська Родина (канал UA:Закарпаття). == Референци == 1 Петро Медвідь (16. 7. 2025). https://www.lem.fm/vmer-volodimir-mikita-prodovzhovatel-rusinskoj-pidkarpatskoj-malyarskoj-shkoly/ Вмер Володимір Микита, продовжователь русиньской Підкарпатьской малярьской школы. Lem.fm. 2 https://www.ukrinform.ua/rubric-culture/4015483-v-uzgorodi-pomer-klasik-zakarpatskoi-skoli-zivopisu-volodimir-mikita.html В Ужгороді помер класик Закарпатської школи живопису Володимир Микита, Укрінформ. 3 Александер Зозуляк (2021). http://www.cms3.rusynacademy.sk/?1-2-2021-%C2%A0Малярь-Володимір-Микита-славить-90-рочный-юбілей. 1. 2. 2021: Малярь Володимир Микита славить 90-рочный юбілей. Русиньска Академія. 4 Федорук О. К. (2018). http://esu.com.ua/search_articles.php?id=65231 Микита Володимир Васильович. Енциклопедія Сучасної України. 5 https://web.archive.org/web/20160314171423/http://mykyta.com.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=1226&Itemid=29 Біографія на сайті В. Микити. 6 Віра Кобулей (2018). https://www.youtube.com/watch?v=EsXQHn96_m8 На порозі вічного й земного В Микита. d6onbz90rymibrp8bag5bq389ob1apx 0 2922 17977 17475 2026-04-25T16:35:26Z Keresturec 18 17977 wikitext text/x-wiki '''1. януар''' — 1. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Грегориянским календаре]]. До конца рока єст ище 364 днї (365 днї у преступним року). == Подїї == * 45 року п.н.е. — Ступел до функциї [[Юлиянски календар]] * 1801 — з унию Кральовства Велькей Британиї зоз Ирским Кральовством настало злучене крaльовство Велькей Британиї и Ирскей. * 1813 — Французке войско вигнате зоз Русиї * 1876 — Австро-Угорска прешла на систему метерских мерох: [[метер]], килограм, литра. * 1922 — почала з роботу медийна компания ББЦ (''British Broadcasting Company''). == Народзени == * 1557 — Иштван Бочкай, княз Ардяла (1605-1606) * 1823 — Шандор Петефи, познати мадярски [[поета]]. * 1896 — Иван Парканий, русински патриота, министер ЧСР и ґубернатор Подкарпатскей Руси. * 1928 — Лавр (Шкурла) - православни митрополит Восточно-Америцки и Ню Йоркски. * 1941 — [[Мефтодий Ґубаш]] (*1. януар 1941—†16. октобер 1998), вельорочни дюрдьовски [[дзияк]]. == Умарли == * 1993 — [[Владислав Югас]] (*13. юлий 1938–†1. януар 1993), дружтвени роботнїк, главни и одвичательни редактор рускей редакциї Радио Нового Саду и директор Радио Нового Саду у єдним мандату. * 2016 — [[Иван Петровций]] - русински поета, [[писатель]] з Подкарпат′я. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:1. януар]] ojczk3xxbrkhwybd8owrmp376h3fhy7 0 2925 18021 17476 2026-04-26T02:23:01Z Keresturec 18 18021 wikitext text/x-wiki '''7. януар''' — 7. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Грегориянским календаре]]. До конца рока єст ище 358 днї (359 днї у преступним року). == Швета и памятни днї == * Христово Рождество — у [[Святи храм|церквох]] хтори хасную [[Юлиянски календар]]. == Народзени == * 1880 — Яков Медвецки, грекокатолїцки [[священїк]], доктор теолоґиї, администратор Апостолскей администрациї Лемковини. == Умарли == * 1943 — Никола Тесла, пренаходзач у електронїки. * 1984 — Алфред Кастлер, французки физичар, добитнїк Нобеловей награди * 2026 — [[Серафина Макаї]] (*21. септембер 1945—†7. януар 2026), [[Писатель|писателька]] и [[Поета|поетеса]] за дзеци, подобова уметнїца и наставнїца сербского и [[Руски язик|руского язика.]] [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:7. януар]] kw1cbzl6h94c8zo4ajlonad26kjszoz 0 2926 17985 17479 2026-04-25T17:57:47Z Keresturec 18 17985 wikitext text/x-wiki '''12. януар''' — 12. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Грегориянским календаре]]. До конца рока єст ище 353 днї (354 днї у преступним року). == Народзени == * 1628 – Народзел ше [[писатель]] Шарл Перо (Париз, 12. януар 1628 – [[Париз]], 16. май 1703), автор познатей збирки сказкох Русалково приповедки, у котрей и сказки Кандур у чижмох, Червена шапочка и други. * 1864 — [[Антоний Годинка]] (''мадь. Hodinka Antal'') (*12. янура 1864-†15. юлий 1946), мадярски историчар, етноґраф и [[професор]] русинского походзеня. * 1876 – Народзел ше писатель Джон Ґрифит Чейни, познати як Джек Лондон (Сан Франциско, 12. януар 1876 – 22. новембер 1916). * 1878 – Народзел ше драматурґ и писатель Ференц Молнар (Будапешт, 12. януар 1878 – Нюйорк, [[1. април]] 1952), творец публицистичного стилу у мадярскей литератури, котри з романом ''Юнаки Павловей улїци'' створел класични твор младежскей литератури. * 1941 — [[Юлиян Стрибер]] (*12. януар 1941—†2. юлий 1998), ремеселнїк, ґлумец-аматер. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:12. януар]] ew42hwv0c0nyi31ljlyzrdx7yujmm1m 17992 17985 2026-04-25T22:58:15Z Keresturec 18 17992 wikitext text/x-wiki '''12. януар''' — 12. [[дзень]] у року по [[Григориянски календар|Грегориянским календаре]]. До конца рока єст ище 353 днї (354 днї у преступним року). == Народзени == * 1628 – Народзел ше [[писатель]] Шарл Перо (Париз, 12. януар 1628 – [[Париз]], 16. май 1703), автор познатей збирки сказкох Русалково приповедки, у котрей и сказки Кандур у чижмох, Червена шапочка и други. * 1864 — [[Антоний Годинка]] (''мадь. Hodinka Antal'') (*12. янура 1864-†15. юлий 1946), мадярски историчар, етноґраф и [[професор]] русинского походзеня. * 1876 – Народзел ше писатель Джон Ґрифит Чейни, познати як Джек Лондон (Сан Франциско, 12. януар 1876 – 22. новембер 1916). * 1878 – Народзел ше драматурґ и писатель Ференц Молнар (Будапешт, 12. януар 1878 – Нюйорк, [[1. април]] 1952), творец публицистичного стилу у мадярскей литератури, котри з романом ''Юнаки Павловей улїци'' створел класични твор младежскей литератури. * 1941 — [[Юлиян Стрибер]] (*12. януар 1941—†2. юлий 1998), ремеселнїк, ґлумец-аматер. == Умарли == * 2026 — [[Никола Чизмар|Никола Чизмар Коле]] (*12. април 1955—†12. януар 2026), музичар, руководитель оркестара, длугорочни член Културно просвитного дружтва Карпати у Вербаше. [[Катеґория:Днї рока]] [[Катеґория:12. януар]] rz2qu89n5ogqhth7mdpxdzqwfsm830u 0 2939 17969 17811 2026-04-25T13:10:43Z Keresturec 18 Уложени катеґориї 17969 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big>Владимир Гербут</big> | label2 = | data2 = [[File:Vladimir Herbut.jpg|center]] | header3 = Особни информациї | label4 = Назвиско | data4 = | label5 = Датум народзеня | data5 =18. априла 1949. | label6 = Датум упокоєня | data6 =21. марца 2026. | label7 = Поховани | data7 = у Руским Керестуре | label8 = Висина | data8 = | label9 = Позиция у тиме | data9 = бек | label10 = Спорт | data10 = Рукомет | label11 = Державянство | data11 = югославянске, сербске | header12 = Сениорска кариєра | label13 = Бавел у тих тимох | data13 =РК ''Русин'', Руски Керестур<br>РК ''Гайдук'', Кула<br>РК ''Червинка'', Червинка<br>РК ''Кварнер'', Риєка<br>РК ''Ровинь'', Ровинь<br>РК ''Омладинєц'', Коцур<br> | label14 = Припознаня | data14 =Почесни член РК Русин }} '''Владимир Гербут''' (*18. април 1949—†[[21. марец]] 2026), визначни рукометаш и спортиста хтори зоз своїм талантом и препознатлївим моцним бицом, охабел тирваци шлїд у историї того спорту у [[Руски Керестур|Руским Керестуре]]. == Биоґрафия == Владимир Гербут народзени 18. априла 1949. року у Руским Керестуре. [[Оцец]] Янко и [[мац]] Леона родз. Пап (Дюранїнова). Владимир мал шестру Марию. У валалє закончел основну школу. Владимир Гербут дебитовал 1965. року, на 16 роки, у РК ''Русин'' кед ше у Керестуре лєм почал розвивац рукометни спорт. Уж теди бул замерковани як бавяч зоз моцним бицом и вельким потенциялом. Под час служеня воєного року, його талант нє остал нєзамерковани. Нєодлуга го там анґажую тренирац, же би потим место звичайней обуки, векшину часу препровадзовал на пририхтованьох и змаганьом ширцом ядранского приморя, од Славониї по Сплит. По врацаню зоз войска Владимир предлужел брилїрац у матичним клубе РК ''Русин'', одкадз нєодлуга прешол до кулского ''Гайдуку'', хтори у тот час бул доминантни у Войводянскей лиґи. О його нєвироятним таланту шведочи податок зоз єдного стретнуца кед бавел за ''Гайдук'', на хторим од вкупно 23 ґолох його тиму, вон посцигнул аж 21 ґол. Кратко тренирал и у першолиґашским клубе ''Червинка'', а бавел и у ''Кварнеру'' зоз Риєки и у РК ''Ровиню'' y истоменовим варошу у Истри. Єден час бранєл и фарби коцурского ''Омладинца'', а бул и на крочай од того же би облєкол репрезентативни дрес дакедишнєй Югославиї. Штредком 80. рокох врацел ше там одкадз шицко и почало – до свойого родного Керестура и рукометного клубу ''Русин'', дзе єден час и бавел и бул тренер. Владимир Гербут бавел на позициї бека, роками мал епитет ґолґетера цалей лиґи, а вецейраз бул преглашени за найлєпшого [[Спортиста|спортисту]] Керестура. Остатнє змаганє Владимир одбавел 18. авґуста 1985. року кед и урядово закончел свою рукометну кариєру. На концу його кариєри, Рукометни клуб ''Русин'' преглашел Владимира Гербута за свойого почесного члена. Владимир Гербут бул оженєти зоз Марию родз. Хованєц. У малженстве мали двох синох, Владимира и Златка. Владимир Гербут ше упокоєл 21. марца 2026. року, у своїм 76. року. Поховани бул [[22. марец|22. марца]] на [[Теметов|теметове]] у Руским Керестуре. == Ґалерия == <gallery> Файл:Vladimir Herbut i keresturski rukometase.jpg|алт=Владимир Гербут и керестурски рукометаше.|Владимир Гербут (цалком лїво) и керестурски рукометаше 18. авґуста 1985. року. Бул то дзень кед Владимир Гербут одбавел свойо остатнє змаганє и положел точку на свою рукометну кариєру. Файл:Vladimir Herbut se odpituje od rukometa.jpg|алт=Владимир Гербут, Яким Грубеня Бора и Вили, за памятку |Владимир Гербут, Яким Грубеня Бора и Вили пред початком остатнього змаганя у його кариєри. </gallery> == Вонкашнї вязи == * Й. Грубеня, [https://www.ruskeslovo.com/bakovo-skoljare-sljidbenjiki-ii/ Баковово школяре – шлїдбенїки (II)], новини ''Руске слово'', www.ruskeslovo.com, 13. фебруар 2023. * Ан. Медєши, [https://www.ruskeslovo.com/umar-rukometas-vladimir-herbut/ Умар рукометаш Владимир Гербут (1949–2026)], ''Рутенпрес'', www.ruskeslovo.com, 25. марец 2026. [[Катеґория:Руснаци у Сербиї]] [[Катеґория:Керестурци]] [[Катеґория:Спортисти]] [[Катеґория:Рукометаше]] [[Катеґория:Почесни член]] [[Катеґория:18. април]] [[Катеґория:Народзени 1949]] [[Катеґория:21. марец]] [[Катеґория:Умарли 2026]] 1db95cb6rleyvaglnmg752ckeqqq5mx 0 2960 17991 17918 2026-04-25T22:45:44Z Keresturec 18 Кориґовани датум упокоєня 17991 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #FFFFC0; | header1 = <big> Никола Чизмар </big> | label2 = | data2 = [[Файл:Nikola Čizmar.jpg|алт=Никола Чизмар Коле|центар|безоквира|293x293п]] | header3 = Особни податки | label4 = Назвиско | data4 = Коле | label5 = Датум народзеня | data5 = 12. априла 1955 | label6 = Датум упокоєня | data6 = 12. януара 2026 (71) | label7 = Професия | data7 = | header8 = Музична робота | label9 = Активни период | data9 = 1971—2025. | label10 = Жанр | data10 = Музика, рижни жанри | label11 = Инструмент | data11 = ґитара | label12 = Наукови ступень | data12 = | label13 = Видавательна хижа | data13 = | label14 = Жанри | data14 = | label15 = Поховани | data15 = на теметове у Вербаше | label16 = Припознаня | data16 = }} '''Никола Чизмар Коле''' (*[[12. април]] 1955—†[[12. януар]] 2026), [[музичар]], длугорочни член Културно просвитного дружтва ''Карпати'' у [[Вербас|Вербаше]]. == Биоґрафия == Никола Чизмар Коле народзени у Вербаше 1955. року. Никола мал брата Йовґена. У основней школи Никола ходзел до рускей класи, бул у остатнєй ґенерациї школярох хтори учели по [[Руски язик|руски]]. Никола од малючка любел [[Подзелєнє музики|музику,]] любел грац и шпивац, та од 9 рокох почал ходзиц и до Музичней школи дзе грал на гармоники. Опробовал ше на вецей музичних [[Подзелєнє музичних инструментох|инструментох]], почал 1971. року на бас приму алє ше, на концу, опредзелєл за [[Ґитара|ґитару]] на хторей грал под час своєй музичней кариєри. Почал грац и зберац музичну праксу у ґрупи младих музичарох на танцох у Вербаше и по сушедних валалох у општини. На одслуженє воєного року пошол до Любляни. До касарнї дзе служел приходзели велї познати музичаре, ґлумци, маляре и вон ше дружел зоз искуснима музичарами, формовали вояцки [[оркестер]] та Никола и ту здобувал музични искуства. Никола Чизмар Коле бул член рижних бендох алє найдлужей остал у оркестре под назву ''Треца змена''. Оркестер бул основани при Доме култури у Вербаше 1985. року и обслужовал наступи фолклорней ґрупи алє мал и окремни репертоар за явни наступи на танцох, на свадзбох и явних сходох. Оркестер бул поволовани з боку тедишнїх Клубох югославянох у жемох Европи дзе наступал з нагоди державних шветох. Оркестер, так, наступел у скоро шицких европских жемох, у Канади и Єгипту.<ref>Златка Перович, [https://www.youtube.com/watch?v=wU8dQjYnUnk&pp=ygUZxb1pdm90IHpveiBtdXppa3Uga3Jhc8WhadIHCQnFCgGHKiGM7w%3D%3D Живот зоз музику красши и лєгчейши,] Ютюб, www.youtube.com, марец 18, 2016.</ref> Никола Чизмар ше оженєл зоз Марию родз. . У малженстве мали синох Томислава и Данила хтори, з оцову подпору, виросли до добрих музичарох. [[Файл:Orkester KPD Karpati, Verbas.jpg|алт=Оркестер КПД Карпати 2008. року|мини|539x539п|Оркестер КПД ''Карпати'' 2008. року, Никола Чизмар треци з права.]] Никола Чизмар ше уключел до роботи КПД ''Карпати'' у Вербаше. Грал у оркестре дружтва а концом 2000. року превжал векшину обовязкох вязаних за орґанизацию оркестра,<ref name=":0">Мартица Тамаш. Любов ґу музики надвладала, новини ''Руске слово'', Рок LXIII, число 22 (3267), Нови Сад, 30. май 2008. б. 11.</ref> за репертоар та провадзенє секцийох дружта на наступох. Оркестер КПД ''Карпати'', под руководством Николи Чизмара, наступал на вецей фестивалох у [[Войводина|Войводини]] и БиГ, на велїх манифестацийох у Вербаше, грали на ''[[Коцур|Коцурскей]] жатви'' и на [[Фестивал рускей култури Червена ружа|Фестивалу култури ''Червена ружа''.]] Од єшенї 2007. року Никола Чизмар водзел и Младежску женску шпивацку ґрупу.<ref name=":0" /> Никола нєсебично помагал и оркестром у других руских КУД як зоз совитами так и як музичар. Як искуснєйши музичар Никола Чизмар ше опробовал и як [[композитор]] и його даєдни [[Композиция|композициї]] виводзени на руских фестивалох. Никола Чизмар Коле умар 13. януара 2026. року, у 71. року живота. Поховани є на [[Теметов|теметове]] у Вербаше. == Литература == * Мартица Тамаш. Любов ґу музики надвладала, новини ''Руске слово'', Рок LXIII, число 22 (3267), Нови Сад, 30. май 2008. б. 11. == Вонкашнї вязи == * Златка Перович, [https://www.youtube.com/watch?v=wU8dQjYnUnk&pp=ygUZxb1pdm90IHpveiBtdXppa3Uga3Jhc8WhadIHCQnFCgGHKiGM7w%3D%3D Живот зоз музику красши и лєгчейши,] Ютюб, www.youtube.com, марец 18, 2016. * [https://zavod.rs/wp-content/uploads/2019/04/CERVENA-RUZA-II-WEB.pdf Микола Чизмар (1978),] ''Червена ружа 1962-2011, Том II'', Завод за културу войводянских Руснацох, Нови Сад, 2014, б. 468. * РТ Войводина, [https://www.ruskeslovo.com/umar-nikola-cizmar-kole/ Умар Никола Чизмар Коле (1955–2026),] ''Рутенпрес'', www.ruskeslovo.com, 14. януар 2026. == Референци == [[Катеґория:Руснаци у Сербиї]] [[Катеґория:Вербащанє]] [[Катеґория:Музичаре]] <references /> [[Катеґория:12. април]] [[Катеґория:Народзени 1955]] [[Катеґория:Умарли 2026]] [[Катеґория:12. януар]] a85gl4mrutm0eelqnp9lr4sokxvu4v8 0 2982 17970 17968 2026-04-25T14:01:57Z Olirk55 19 Виправки у тексту 17970 wikitext text/x-wiki [[File:Blind octave passage B.png|right|thumb|316x316px|[[File:Blind octave passage B.mid|right|thumb|Нотни и звучни приклад „Шлєпей октави”'']]]]У [[Музична нотация|музики]], '''шлєпа октава''' то зменююце дуплованє/подвойованє октавох, хтори нотацийно записани над и под пошорованима [[Нота|нотами]] у [[Скала|скали]] або у трилеру: то „музични пасаж хтори ше грає зменююцо (раз єден раз други) у висшей и нїзшей [[Октава|октави]]“.<ref>[Apel, Willi (1969). Harvard Dictionary of Music, p.97.] ISBN 978-0-674-37501-7.</ref> У клавирскей музики иснує технїка граня хтора ше наволує шлєпи октави, а зоз граньом таких октавох твори ше звучни „галайк” (серб. тутњава) мелодиї хтора ше реално грає през три тонски октави зоз барз роширену дланю и 1 и 5 пальцом пре векши розпон (8 тонох) октавох. Спрам Ґроувого словнїка о [[Подзелєнє музики|музики]] и [[Музичар|музичарох]], тот поступок ше нє шме уписовац и уводзиц до дїлох „старших [[Композитор|композиторох]]“ (тих хтори предходнїки Ф. Листа).<ref> Sir George Grove, ed. (1910) . [https://books.google.rs/books?id=-wQ9AAAAYAAJ&dq=%22blind+octaves%22&pg=PA735&redir_esc=y Grove's Dictionary of Music and Musicians, Volume 3], p.735. The Macmillan Company.</ref>[[File:Blind octave passage.png|right|thumb|279x279px|Нотни и звучни приклад[[File:Blind octave passage.mid|right|280px|thumb| Пасаж шлєпей октави у Це-дур скали провадзел реґуларни (порядни) пасаж у двох октавох. Ноти шлєпей октави означени з червену Фарбу.]]]]Алтернативно, шлєпа октава ше може зявиц „у швидким пасажу октавох кед ше вихаби єдна нота каждей алтернативней октави“ (грає ше кажда друга нота).<ref>^ (June 1, 1907). ''The Musical Herald,'' Issues 706-717, p.188. J. Curwen &#x26; Sons.</ref> Так ше посцигує ефект симулациї дуплованя октавох зоз соло инструментом. Приклад на правим боку: Вонкашня вяза * [https://music.stackexchange.com/questions/93222/what-is-the-term-for-a-rapid-succession-of-chords-in-alternating-hands What is the term for a rapid succession of chords in alternating hands?] music.stackexchange.com * [https://www.youtube.com/watch?v=W3XKeqy8xd4&t=1430s Charles-Valentin Alkan - Op. 39 No. 8, Concerto for Solo Piano, Mvt. I] == Референци == <references /> [[Катеґория:Музика]] [[Катеґория:Музични термини]] [[Катеґория:Музична нотация]] 8bidk6dtou41qn39gpcgno1s15j556m 18028 17970 2026-04-26T07:31:38Z Sveletanka 20 ушорйованє 18028 wikitext text/x-wiki [[File:Blind octave passage B.png|right|thumb|316x316px|[[File:Blind octave passage B.mid|right|thumb|Нотни и звучни приклад „Шлєпей октави”'']]]]У [[Музична нотация|музики]], '''шлєпа октава''' то зменююце дуплованє/подвойованє октавох, хтори нотацийно записани над и под пошорованима [[Нота|нотами]] у [[Скала|скали]] або у трилеру: то „музични пасаж хтори ше грає зменююцо (раз єден раз други) у висшей и нїзшей [[Октава|октави]]“.<ref>Apel, Willi (1969). Harvard Dictionary of Music, p.97. ISBN 978-0-674-37501-7.</ref> У клавирскей музики иснує технїка граня хтора ше наволує шлєпи октави, а зоз граньом таких октавох твори ше звучни „галайк” (серб. тутњава) мелодиї хтора ше реално грає през три тонски октави зоз барз роширену дланю и 1 и 5 пальцом пре векши розпон (8 тонох) октавох. Спрам Ґроувого словнїка о [[Подзелєнє музики|музики]] и [[Музичар|музичарох]], тот поступок ше нє шме уписовац и уводзиц до дїлох „старших [[Композитор|композиторох]]“ (тих хтори предходнїки Ф. Листа).<ref> Sir George Grove, ed. (1910) . [https://books.google.rs/books?id=-wQ9AAAAYAAJ&dq=%22blind+octaves%22&pg=PA735&redir_esc=y Grove's Dictionary of Music and Musicians, Volume 3], p.735. The Macmillan Company.</ref>[[File:Blind octave passage.png|right|thumb|279x279px|Нотни и звучни приклад[[File:Blind octave passage.mid|right|280px|thumb| Пасаж шлєпей октави у Це-дур скали провадзел реґуларни (порядни) пасаж у двох октавох. Ноти шлєпей октави означени з червену Фарбу.]]]]Алтернативно, шлєпа октава ше може зявиц „у швидким пасажу октавох кед ше вихаби єдна нота каждей алтернативней октави“ (грає ше кажда друга нота).<ref>^ (June 1, 1907). ''The Musical Herald,'' Issues 706-717, p.188. J. Curwen &#x26; Sons.</ref> Так ше посцигує ефект симулациї дуплованя октавох зоз соло инструментом. Приклад на правим боку: == Вонкашнї вязи == * [https://music.stackexchange.com/questions/93222/what-is-the-term-for-a-rapid-succession-of-chords-in-alternating-hands What is the term for a rapid succession of chords in alternating hands?] music.stackexchange.com * [https://www.youtube.com/watch?v=W3XKeqy8xd4&t=1430s Charles-Valentin Alkan - Op. 39 No. 8, Concerto for Solo Piano, Mvt. I] == Референци == <references /> [[Катеґория:Музика]] [[Катеґория:Музични термини]] [[Катеґория:Музична нотация]] mjnh1cl2xybyy18j9kh2xmsl6f487yo 0 2984 17975 2026-04-25T16:13:28Z Keresturec 18 Нова страница: {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Яким Сабадош </big> | label2 = | data2 = Место за фотку.jpg | label3 = Назвиско | data3 = Яша | label4 = Датум народзеня | data4 =1923. року | label5 = Датум упокоєня | data5 = фебруар, 2008. року | label6 = Державянство | data6 = югославянске, сербске | label7 = Язик творох |… 17975 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Яким Сабадош </big> | label2 = | data2 = Место за фотку.jpg | label3 = Назвиско | data3 = Яша | label4 = Датум народзеня | data4 =1923. року | label5 = Датум упокоєня | data5 = фебруар, 2008. року | label6 = Державянство | data6 = югославянске, сербске | label7 = Язик творох | data7 = руски, сербски | label8 = Школа | data8 = Штредня школа, Нови Сад | label9 = Универзитет | data9 = Филозофски факултет, Беоґрад | label10 = Наукови ступень | data10 = | label11 = Период твореня | data11 =1946-1985. | label12 = Жанри | data12 = образованє, шах | label13 = Поховани | data13 =Городски теметов, Нови Сад | label14 = Припознаня | data14 = }} '''Яким Сабадош''' (*1923—†фебруар, 2008), педаґоґ, полиґлота, шахиста. Биоґрафия Яким Сабадош народзени 1923. року у Дюрдьове. Основну школу закончел у родзеним валалє, штредню школу у Новим Садзе а диплому професора историї здобул на Филозофским факултету у Беоґрадзе. Бул учаснїк НОБ од 1944. року и участвовал у чежких борбох на Батини. По ошлєбодзеню жеми Яким Сабадош робел як професор историї у основней школи Петро Кузмяк у Руским Керестуре. Яким Сабадош 1954. року у Шветлосци число 3 и 4 обявел статю з насловом Походзенє и приход Руснацох до Бачкей, хтора спричинєла значне реаґованє єдней часци руских културних дїячох. Вон бул на становиску такволаней словацкей теориї чийо прихильнїки твердзели же панонски руски язик стандардизовани восточнословацки диялект (Ф. Пастрнек, О. Соболевский, О. Брох, Й. Шкулети, Й. Штолц, Ф. Тихи, Е. Паулини, В. Чарски) цо спричинєло релативно моцнєйши дискусиї у интелектуалних кругох. Прешвечени же є по походзеню Виходняр, Яким Сабадош прешол робиц до Бачкого Петровца дзе, окрем историї, преподавал и нємецки язик, (алє на годзинох преподавал по сербски, бо по словацки нїґда нє научел по тото уровень же би могол без проблемох преподавац у штреднєй школи). Познєйше, Яким Сабадош прешол до Нового Саду дзе бул помоцнїк директора у Економскей школи а як професор историї робел по одход до пензиї. Яким Сабадош бул образовани чловек, бешедовал даскельо язики и обявел даскельо науково роботи. Од вчасней младосци Яким Сабадош бул вельки любитель шаху и добри бавяч та здобул титулу ФИДЕ майстра. Яким Сабадош ше упокоєл концом фебруара 2008. року, у 85. року живота. Поховани є 27. фебруара на Городским теметове у Новим Садзе. Литература Ш. Н. Яким Сабадош (1923-2008). Новини Руске слово, рок LXIII, число 10 (3255), Нови Сад, 7. марец 2008, б. 5. Тамаш, др Юлиян, "Просвитни роботнїки 1944-1991. року", Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991), Месна заєднїца Руски Керестур, 1992, бок 413. Вонкашнї вязи https://rdsa.tripod.com/Malinarod.html Бачванско-сримски Руснаци дома и у швеце 1745-1991 (реферат), часц Визнaчни спортисти, репрезентaтивци, рекордерe, Яким Сабадош чис. 16. Вебсайт Руснаци у Панониї, rdsa.tripod.com. Тот текст то текст-зародок. До ньго треба унєсц информациї хтори нєдоставаю же би бул цо комплетнєйши. 9wd8x091yf42fkh7grtrglxwbcfhusi 18025 17975 2026-04-26T02:45:21Z Keresturec 18 18025 wikitext text/x-wiki {{Инфорамик | headerstyle = background: #ccf; | header1 =<big> Яким Сабадош </big> | label2 = | data2 = [[File:Jakim Sabados.jpg]] | label3 = Назвиско | data3 = Яша | label4 = Датум народзеня | data4 =1923. року | label5 = Датум упокоєня | data5 = фебруар, 2008. року | label6 = Державянство | data6 = югославянске, сербске | label7 = Язик творох | data7 = руски, сербски | label8 = Школа | data8 = Штредня школа, Нови Сад | label9 = Универзитет | data9 = Филозофски факултет, Беоґрад | label10 = Наукови ступень | data10 = | label11 = Период твореня | data11 =1946-1985. | label12 = Жанри | data12 = образованє, шах | label13 = Поховани | data13 =Городски теметов, Нови Сад | label14 = Припознаня | data14 = }} '''Яким Сабадош''' (*1923—†фебруар, 2008), педаґоґ, полиґлота, шахиста. Биоґрафия Яким Сабадош народзени 1923. року у Дюрдьове. Основну школу закончел у родзеним валалє, штредню школу у Новим Садзе а диплому професора историї здобул на Филозофским факултету у Беоґрадзе. Бул учаснїк НОБ од 1944. року и участвовал у чежких борбох на Батини. По ошлєбодзеню жеми Яким Сабадош робел як професор историї у основней школи ''Петро Кузмяк'' у Руским Керестуре. Яким Сабадош 1954. року у ''Шветлосци'' число 3 и 4 обявел статю з насловом ''Походзенє и приход Руснацох до Бачкей'', хтора спричинєла значне реаґованє єдней часци руских културних дїячох. Вон бул на становиску такволаней словацкей теориї чийо прихильнїки твердзели же панонски руски язик стандардизовани восточнословацки диялект (Ф. Пастрнек, О. Соболевский, О. Брох, Й. Шкулети, Й. Штолц, Ф. Тихи, Е. Паулини, В. Чарски) цо спричинєло релативно моцнєйши дискусиї у интелектуалних кругох. Прешвечени же є по походзеню Виходняр, Яким Сабадош прешол робиц до Бачкого Петровца дзе, окрем историї, преподавал и нємецки язик, (алє на годзинох преподавал по сербски, бо по словацки нїґда нє научел по тото уровень же би могол без проблемох преподавац у штреднєй школи). Познєйше, Яким Сабадош прешол до Нового Саду дзе бул помоцнїк директора у Економскей школи а як професор историї робел по одход до пензиї. Яким Сабадош бул образовани чловек, бешедовал даскельо язики и обявел даскельо науково роботи. Од вчасней младосци Яким Сабадош бул вельки любитель шаху и добри бавяч та здобул титулу ФИДЕ майстра. Яким Сабадош ше упокоєл концом фебруара 2008. року, у 85. року живота. Поховани є 27. фебруара на Городским теметове у Новим Садзе. Литература Ш. Н. Яким Сабадош (1923-2008). Новини ''Руске слово'', рок LXIII, число 10 (3255), Нови Сад, 7. марец 2008, б. 5. Тамаш, др Юлиян, "Просвитни роботнїки 1944-1991. року", ''Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991)'', Месна заєднїца Руски Керестур, 1992, бок 413. Вонкашнї вязи Мирон Жирош. [https://rdsa.tripod.com/Malinarod.html Бачванско-сримски Руснаци дома и у швеце 1745-1991] (реферат), часц Визнaчни спортисти, репрезентaтивци, рекордерe, Яким Сабадош чис. 16. Вебсайт ''Руснаци у Панониї'', rdsa.tripod.com. Тот текст то текст-зародок. До ньго треба унєсц информациї хтори нєдоставаю же би бул цо комплетнєйши. 4zyxc1rrjobrfcwabioyq3ng9bb6avr 0 2985 18026 2026-04-26T07:23:15Z Sveletanka 20 Нова статя 18026 wikitext text/x-wiki '''Єловстон''' (анґл.''Yellowstone'') национални парк Зєдинєних Америцких Державох хтори ше пресцера на подручу трох заходноамерицких союзних державох: Вайоминґ, Монтана и Айдахо. Общи иноформациї Єловстон найстарши национални парк на швеце, основани є 01. марца 1872. року. Парк на поверхносци 8 987 км2 и зоз найвекшей часци ше пресцера на сиверозаходзе союзней держави Вайоминґ, односно на тромеджи зоз державу Монтану и Айдахо. Парк природи Єловстон познати по ґейзирох, жридлох цеплей води, вулкану и других ґеотермалних характеристикох. Найпознатши шветови ґейзир Стари Верни находзи ше праве у тим парку. Назва Назва парку походзи од мена рики Єловстон. Французки ловаре на бундички зоз видри и дабру перше наволали тоту рику Roche Jaune, на основи жовтих прикрих стинох хтори ше находза коло улїву рики Єловстон до рики Мизури, же би познєйше америцки ловаре на бундички преложели тоту назву на анґлийски язик хтора ше и нєшка хаснує. Ґеоґрафски податки Коло 96 проценти парку Єловстон находза ше на териториї держави Вайоминґ, 3 проценти на териториї Монтана, а 1 процент на териториї Айдахо. Парк од сиверу по юг длугоки коло 102 км, а од заходу по восток коло 87 км воздушней линиї. Поверхносц му 8987 км2, и векши є од поверхносци двох союзних америцких державох Роуд Айленд и Делавер вєдно. Рики и озера прекриваю коло 5 проценти парку, а найвекша водова поверхносц то озеро Єловстон. Глїбоке є 122 метери, а його побрежє длугоке коло 177 км. Єловстон парк ше находзи на високоровнїни на штреднє коло 2 400 метери надморскей висини. Найвисша точка парку то верх Игл на 3462 метери, а найнїзша Рис Крик на 1 610 метери надморскей висини. Парк окружени зоз зоз велїма горами, а найвисши верх Моунт Вашбурн хтори високи 3 122 метери. У парку ше находзи єден зоз найвекших шветових камених лєсох, у хторим ше стебла, после того кед у давней прешлосци були прекрити зоз ґаром и глїну, претворели до минерализованого материялу. Тиж так, у парку ше находза велї водопади и то висини од 4,5 по 94 метери. Состойна часц парку и два каньони: Луисов Каньон, през хтори чече рика Луис, и Ґранд Каньон, през хтори чече рика Єловстон. История Познате же пред 11 000 роками Индиянци на подручу парку почали зоз ловами и риболовом, а перши били людзе хтори нащивели парк то члени експедициї виглєдовачох Луиса и Кларка 1805. року. Корнелиюс Гедґес, писатель и правнїк зоз Монтани, член експедициї Вошбурн, предложел же би ше тото подруче защицело, так же зоз дньом преглашованя националного парку Єловстон, як першого шветового националного парку, 01. марца 1872. року, почала ера защити животного штредку. Наставанє парку У цалим националним парку Єловстон мож видзиц ґеотермални зявеня. Попри ґейзирох, ту ше находза и базени зоз горуцу мутлянку (блатом), млази сумпорней пари хтори виходза зоз природних отворох и жридла горуцей води. Тоти активносци ше збуваю пре розпукнуту стину хтора ше нєпреривно гойса под ценку жемову поверхносцу, так же то и нєпреривна опасносц од ерупциї. Пред коло 600 000 роками збули ше моцни ерупциї и подзвигли коло 2 590 км2 поверхносци жеми, так же вельке количество праху и ґару прекрило векшу часц Сиверней Америки. Поверхносна жемова скора препадла и настал вельки кратер поверхносци 3 100 км2. Познєйше ше збували ерупциї меншого интензитету, так же ґар и лава скоро подполно прекрили тот кратер, а зоз тим претаргнути и природни цек рики Єловстон та настало и вельке озеро. Дзекуюци ляднїком, у чаше трох длугоких лядових периодох, а ище баржей дзекуюци цеплей води и пари хтора омегчала и офарбела рубцово стини рики на жовто, настал и нєшкайши Ґранд Каньон. У каньону ше находза и вельочислени прекрасни водопади. Докази ерупцийох супервуклканох найбаржей мож видзиц на горским венцу Спесмен Ридж, дзе ше находзи камени лєс ореху, дубу, дринки, платану и маґнолиї. Рошлїнски и животиньски швет У националним парку Єловстон доминантни лєс сосни (Pinus contorta, Pseudotsuga menziesii), смреки (Picea engelmannii) и ядловцу (Abies lasiocarpa). Од лїсцастих древох заступена тополя ясика (Populus tremula) Од животиньох у националним парку жию: бизон, ґризли, кафови (шиви) медведз, вовк, койот, єлень, лос, муфлон и пума (горски лєв). Фармере маю найвецей бриґи пре вельке число бизонох, прето же можу заражиц статок. Вельке число бизонох було заражене зоз бактерию бруцелозу, зоз хтору бул заражени статок принєшени зоз Европи. Хорота спричинєна зоз тоту бактерию може допринєсц же би ше число домашнього статку преполовело. Окрем бизононох, опасносц за домашнї статок ма и вовк. По 1994. рок у националним парку Єловестон вовки нє було прето же су ловени ище од 1926. року. Медзитим, зоз одлуку америцкей канцелариї за риби и дзиви животинї, 1995. року вовк врацени до парку. Вовк нє ма стстус загроженей файти, так же лови на ньго допущени, алє проблем у тим же го нє мож розликовац од защиценей файти вовка хтори сам приходзи зоз Канади на тот простор. У периодзе кед вовки нє було у националним парку, титулу найопаснєйшого предатора мал койот. Заш лєм, койот нє бул способни ловиц векши животинї хтори нє його природни плєн, так же медзи койотами пришло до звекшаня хорих и хромих єдинкох, та на таки способ була поремецена природна ровновага медзи животинями. Литература Marko Kataneo – Jasmina Trifoni, Svetska baština pod zaštitom UNESKA, prirodni rezervati, Izdavač Pravoslavna reč, Novi Sad, 2007. godina, strana 235—239 [[Катеґория:Защита природи]] [[Катеґория:Защицени подруча]] [[Катеґория:Национални парки]] [[Катеґория:Национални парки Америки]] llt2z1615k0v4dccezcotw3ctbpastj 14 2986 18027 2026-04-26T07:25:34Z Sveletanka 20 катеґория 18027 wikitext text/x-wiki [[Катеґория:Защита природи]] [[Катеґория:Защицени подруча]] [[Катеґория:Национални парки]] gvju76y48aokz3b3p1b1k2cru51nf63