Wikipedia
rwwiki
https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Itangazamakuru
Ibidasanzwe
Ibiganiro
Umukoresha
Ibiganiro by'umukoresha
Wikipedia
Ibiganiro kuri Wikipedia
Dosiye
Ibiganiro kuri dosiye
MediyaWiki
Ibiganiro kuri MediyaWiki
Inyandikorugero
Ibiganiro ku nyandikorugero
Ubufasha
Ibiganiro ku bufasha
Ikiciro
Ibiganiro ku byiciro
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Urwibutso rwa Jenoside
0
20186
130798
124212
2026-04-23T23:25:42Z
Igiraneza Divine
15375
#Kwibuka32
130798
wikitext
text/x-wiki
'''Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Kibuye'''
Jenoside yakorewe abatutsi yabaye muri Mata 1994 i Kibuye, umujyi muto uherereye mu burengerazuba bw'u Rwanda ku nkombe z'ikiyaga [[Ikiyaga cya Kivu|cya Kivu]], mu gihe cya [[Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994|Jenoside yakorerwe Abatutsi mu 1994 mu Rwanda]] .
Urwibutso rwubatswe ahahoze urusengero rya kera, iruhande rwa stade ishaje ya Gatwaro ahabereye iyicwa rubozo ry'abatutsi, buzengurutswe kandi bufungwa n’inzego z’ibanze. Ku kibanza cyahoze ari stade, ubu hubatswe ishuri, rihuza urwibutso.
== AHO URWIBUTSO RWA KIBUYE RUHEREREYE ==
{| class="wikitable gauche"
|{{Carte/MemorialsRwanda}}
|}
Urwibutso rwa Kibuye rwubatswe mu buryo bwo gusigasira amateka yabazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu Rwanda aho umubare mwinshi w' [[abatutsi]] wiciwe.
Ikibanza cyubatswe aho paruwasi ya yitiriwe mutagatifu Piyere ya Kibuye yahoze kandi hafi y’ahahoze sitade ya Gatwaro, ubu isimburwa n’ishuri ribanza <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kibuye, Rwanda - 2008 août - Stade Gatwaro ce mémorial, pour les 10,000 massacrés au stade Kibuye, se trouve sur le côté du terrain du stade. Insid Photo Stock - Alamy |url=https://www.alamyimages.fr/kibuye-rwanda-2008-aout-stade-gatwaro-ce-memorial-pour-les-10000-massacres-au-stade-kibuye-se-trouve-sur-le-cote-du-terrain-du-stade-insid-image437153747.html |access-date=2022-12-17 |website=www.alamyimages.fr |language=}}</ref> .
Uru rwibutso ni rumwe mu nzibutso zigihugu cy'u Rwanda zibukirwaho [[Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994|Jenoside yakorewe abatutsi mu 1994]] mu Rwanda . Izindi ni nk'[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi|urwibutso]] [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero|rwa Jenoside]] rwa Murambi, [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero]], [[Urwibutso rwa jenoside rwa Ntarama|Urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama]], [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]] n'Urwibutso rwa jenoside [[Mémorial de Nyarubuye|rwa Nyarubuye]] <ref name="unesco">{{Cite web |last= |first= |title=Sites mémoriaux du génocide : Nyamata, Murambi, Bisesero et Gisozi |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5753/ |access-date=2022-12-18 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> .
Hari inzibutso nyinshi za Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu Rwanda zagiye zikusanyirizwamo imibiri y'abatutsi bazize Jenoside mu Rwanda baguye mu bice bitandukanye by'igihugu. <ref>{{Cite web |title=Kibuye Genocide Memorial Site - Rwanda |url=https://www.gorillaugandasafaris.com/Kibuye-genocide-memorial-site/ |access-date=2022-12-16 |website=Gorilla Trekking Uganda |language=en-US}}</ref>
== AMATEKA YA GENOCIDE YAKOREWE ABATUTSI ==
[[Dosiye:Environs_de_Kibuye.png|left|thumb|260x260px| Ibidukikije bya Kibuye (Ugushyingo 2022)]]
Umubare munini w'abategetsi b'u Rwanda mu gihe cya jenoside waturutse mu majyaruguru no mu burengerazuba bw'igihugu. Mu gihe [[Ishyaka FPR - Inkotanyi|urugamba rwo kubohora igihugu cy'u Rwanda]] rwatangiraga ruhagarariwe ni ishyaka rya [[Ishyaka FPR - Inkotanyi|FPR]] inkotanyi,ryinjiriye mu Rwanda riturutse mu majyaruguru,imijyi nka [[Umujyi wa Rubavu|Gisenyi]] na Kibuye, habaye disikuru za Jenoside zatanzwe n'abayobozi ba leta.
Dukurikije imibare y'ibarura rusange ry’igihugu ryo mu 1991, Abatutsi bo muri perefegitura ya Kibuye bagera ku {{formatnum:71225}}, ni ukuvuga 15% by'abaturage .
[[León Mugesera|Léon Mugesera]], umunyamuryango wa [[Ihuriro ry’igihugu riharanira demokarasi n’iterambere|MRND]], yatangaje ku ya 22 Ugushyingo 1992 i Gisenyi <ref name=":1">{{Cite web |title={{25e}} Commémoration du Génocide perpétré contre les Tutsis |url=http://kwibuka.rw/wp-content/uploads/2019/03/Kwibuka25_Booklet_French_Web.pdf?_t=1555320707 |website=kwibuka.rw |access-date=2025-07-16 |archive-date=2023-04-30 |archive-url=https://archive.wikiwix.com/cache/20230430065746/http://kwibuka.rw/wp-content/uploads/2019/03/Kwibuka25_Booklet_French_Web.pdf?_t=1555320707 |url-status=dead }}</ref> .
Kuva ku ya 20 kugeza ku ya 22 Gashyantare 1993, Kibuye yakorewe mo Jenoside mu buryo bukabije Abatutsi bicwa n’abasirikare ba MRND na CDR <ref name=":1"/> kandi ubwo iyo Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu Rwanda, bwakorewe no muri perefegitura ya Byumba, Gisenyi, Kibuye na Ruhengeri.
Ku ya 4 Kanama 1993, hasinywe amasezerano y’amahoro ya Arusha.
Ku ya 17 Mata 1994, igitero cyagabwe kuri [[Stade de Gatwaro|stade Gatwaro]], ikigo cya paruwasi yitiriwe Mutagatifu Michel ya Kibuye ndetse n’ishuri ry’ubuhinzi rya Nyamishaba .
Perefe Kayishema Clément yatanze ikimenyetso cyo kuzatsemba Abatutsi,yica Abatutsi ba mbere uhereye kuri Ezéchiel Munyakaragwe <ref>{{Cite web |last=République du Rwanda |title=Le 18 avril 1994 : la mise en œuvre du génocide contre les Tutsi à travers tout le pays |url=https://ibuka.ch/download/Planification%20du%20Genocide,%2018%20avril,%201994 |access-date=2025-07-16 |archive-date=2022-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217185646/https://ibuka.ch/download/Planification%20du%20Genocide,%2018%20avril,%201994 |url-status=dead }}</ref> .
[[Dosiye:Une_des_fosses_communes_de_Kibuye.png|thumb|375x375px| Imwe mu mva rusange i Kibuye (Ugushyingo 2022)]]
Umuganga w’[[Ubudage]] wari i Kibuye mu gihe cya Jenocide yakorewe Abatutsi mu 1994 mu Rwanda avuga ko kuri stade Gatwaro no kuri paruwasi yitiriwe Mutagatifu Misheli i Kibuye hariyo umubare munini w' impunzi z’abatutsi zaturukaga mu bice bitandukanye by'igihugu cy'u Rwanda.
Nk’uko byatangajwe na Colonel Patrick Sartre, ushinzwe iperereza ku ngabo z’[[Ubufaransa]] zari mu Rwanda mu gihe cya jenoside, abatutsi 12000 bishwe ku ya 16 na 17 Mata ku kibuga cya Sitade Gatwaro, ikigo cya paruwasi ya Kibuye, ndetse n’akarere kegeranye. Liyetona Koloneli Eric de Strabenrath yasobanuye ko yasanze imirambo 4300 yegeranye hejuru ya paruwasi kandi avuga ko muri sitade habonetse imibiri y'Abatutsi bishwe muri Jenoside iri hagati ya 7000 na 9000 .
Muri 2020, abarokotse Jenoside yakorewe abatutsi,bakomeje gushakisha imibiri y'ababo harimo imiryango,inshuti n'abaturanyi,kugira ngo bashyingurwe mu cyubahiro ku rwibutso rwa Jenoside <ref>{{Cite web |last=AFP |date=2021-01-27 |title=Rwanda: dans l'abîme du génocide, l'extraordinaire survie à l'innommable d'Albertine |url=https://www.challenges.fr/monde/dans-l-abime-du-genocide-l-extraordinaire-survie-a-l-innommable-d-albertine_747940 |access-date=2022-12-17 |website=Challenges |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hommage au courage Dossier : Docteur Blam Wolfgang |url=http://www.francegenocidetutsi.org/NzarambaWolfgangBlam.pdf |website=francegenocidetutsi.org}}</ref> . Mu 2017, Claude Muhayimana, umukozi w’impunzi ya Rouen n’u Rwanda, yashinjwaga mu Bufaransa kuba yaragize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu Rwanda,bwabereye i Kibuye ndetse no kuba yarajyanye imitwe yitwara gisirikari ahabereye Jenoside yakorewe Abatutsimu 1994 mu Rwanda. <ref>{{Cite web |title=A Rouen, un Franco-Rwandais renvoyé aux assises pour "complicité" dans le génocide des Tutsi |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/normandie/seine-maritime/rouen/rouen-franco-rwandais-renvoye-aux-assises-complicite-genocide-tutsi-1370043.html |access-date=2022-12-17 |website=France 3 Normandie |language=fr-FR}}</ref>
== AMASHAKIRO ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* Kibuye
=== Ihuza ryo hanze ===
* Umunsi wo [https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2014/jul/04/-sp-rwanda-genocide-Kibuye-liberation-day-photography Kwibohoza kwa Kibuye], urugendo rwa panoramic muri 2014, The Guardian
* [https://web.archive.org/web/20200720072109/http://www.genocidearchiverwanda.org.rw/ Ububiko bwa Jenoside]
{{Palette|Génocide au Rwanda}}{{Portail|Rwanda}}{{DEFAULTSORT:Kibuye, Mémorial du génocide}}
[[Ikiciro:Pages with unreviewed translations]]
akpk6e0jxzjtl63o2k3a9it1l5q4fh6
Urwibutso rwa jenocide rwa musange
0
22508
130797
130727
2026-04-23T23:02:27Z
Igiraneza Divine
15375
#Kwibuka32
130797
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|excludeProperties=Q139490568}}'''[[Urwibutso rwa Jenoside|URWIBUTSO]] RWA [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|JENOSIDE]] YAKOREWE ABATUTSI MU 1994 MUSANGE'''
Uru ni [[Urwibutso rwa Jenoside|urwibutso]] ruherereye mu ntara y'amajyepfo mu karere ka Nyamagabe,umurenge wa Musange,akagari ka Jenda mucyahoze ari komine Musange<ref>https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/musange-hatangirijwe-ku-rwego-rwintara-kwibuka-ku-nshuro-ya-30-jenoside-yakorewe-abatutsi-mu-1994</ref>.
'''AMATEKA YARANZE MUSANGE MBERE YA [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|JENOSIDE]]'''
Mbere abaturage bari bunze ubumwe bahahirana, ndetse bagashyingirana.Nyuma yuko [[Grégoire Kayibanda|Gregoire KAYIBANDA]] agiriye k'ubutegetsi nka perezida waranzwe n'amacakubiri nironda bwoko, karere mu butegetsi bwe akaza guhirikwa kubutegetsi na [[Juvénal Habyarimana|Juvenil HABYARIMANA]] ariko utaragize icyo ahindura mu miyoborere ye. Kimwe n'ahandi mugihugu hakomeje gutozwa interahamwe ndetse no kubiba amacakubiri agamije kwangisha Abahutu [[Abatutsi|Abatutsi.]] Aha ni hamwe mu gihugu hageragerejwe jenoside mu myaka 1959-1963<ref>https://www.minubumwe.gov.rw/news-detail/kwibuka30-min-dr-bizimana-yagaragaje-ibyaranzwe-itegurwa-rya-jenoside-ku-gikongoro</ref>
'''MUGIHE CYA JENOSIDE'''
Bitewe nuko Musange ari ahantu hagizwe n'imisozi miremire ,[[amashyamba]] nibihuru. Ibi byatumaga Interahamwe zitwika ibihuru n'amazu ngo hatagira nuwihisha,bamwe bahungiraga mu mashuri abanza nka Masagara na MUSANGE tutibagiwe no munsengero nka [[ADEPR Rwanda|ADEPR]] Masizi na Centarali gatorika[[Catholic Relief Services|(catholic)]] ya Masagara, gusa interahamwe nabasirikare ba egisi fari(Ex-FAR) barahabasangaga bakabica. Gusa nyuma y'ibizazane no guhigwa amanywa n'ijoro,hari bamwe baharokokeye bahishwe n'abahutu bari bafite umutima wa kimuntu ndetse nabakomeje kugerageza guhunga mpaka barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi 1994 mu Rwanda.
'''NYUMA YA JENOSIDE'''
Abarokotse muri ako gace, ntibasigajwe inyuma n'amateka ubu bafatanya n'abandi mu kubaka u Rwanda. Nyuma ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside]], abayikoze bakemera ibyaha bagasaba n'imbabazi bakatiwe n'nkiko gacaca<ref>https://www.minijust.gov.rw/fileadmin/user_upload/Minijust/Official_gazettes_2/______________________2008_Official_Gazettes/Official_Gazette_no_11_of_01.06.2008.pdf</ref> ndetse bamwe baranafunguwe bagaruka mu buzima busanzwe mu rwego rwo gusigasira ayo mateka no kurwanya ingengabitekerezo ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside]] cyane cyane m'urubyiruko rwavutse nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi 1994. Urwibatso rwa Jenoside rwa Musange muri 2004 rwashyinguwemo imibiri y'Abatutsi mucyubahiro yagiye iboneka nyuma.Nyuma uru rwibutso rwaje kuvugururwa mu mwaka wa 2018 kugeza 2019.<ref>https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/musange-hatangirijwe-ku-rwego-rwintara-kwibuka-ku-nshuro-ya-30-jenoside-yakorewe-abatutsi-mu-1994</ref>. Kuri ubu ni urwibutso ruruhukiyemo imibiri yabarenga 26,000.Buri mwaka , hamwe n'igihugu cyose abatuye musange bifatanya n'abandi mukwibuka inzirakarengane z'Abatutsi zazize Jenoside mu 1994 mu Rwanda.
== AMASHAKIRO ==
<references />
afajmrgq5uargoxor3feyvjhl86rn1w
Umukoresha:Maris Dreshmanis
2
22522
130799
2026-04-24T09:08:26Z
Maris Dreshmanis
17963
Creating user page
130799
wikitext
text/x-wiki
{{#babel:lv|ru-4}}
== Maris Dreshmanis ==
Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata.
* '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,000+ edits
* '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (140 national registries, 245,000+ entries)
* '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 21 languages
[[Category:Wikipedians]]
bhwbuqpk2yn05lbwnfuckwjwbrdzu54