Wikipedia rwwiki https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Itangazamakuru Ibidasanzwe Ibiganiro Umukoresha Ibiganiro by'umukoresha Wikipedia Ibiganiro kuri Wikipedia Dosiye Ibiganiro kuri dosiye MediyaWiki Ibiganiro kuri MediyaWiki Inyandikorugero Ibiganiro ku nyandikorugero Ubufasha Ibiganiro ku bufasha Ikiciro Ibiganiro ku byiciro TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Ikigo gishinzwe iterambere mu Rwanda 0 8701 131133 101313 2026-05-12T12:02:20Z Philemon Niyomwungeli 11747 131133 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q39060572}} Ikigo gishinzwe Iterambere ry’u Rwanda, kizwi nka '''Rwanda Development Board''' (RDB), ni urwego rwa Leta rwashyizweho mu mwaka wa 2008 hagamijwe kwihutisha iterambere ry’ubukungu bw’u Rwanda binyuze mu guteza imbere urwego rw’abikorera, gukurura ishoramari no korohereza ibikorwa by’ubucuruzi. Iki kigo cyashinzwe nyuma yo guhuza inzego umunani za Leta zari zifite inshingano zijyanye n’ishoramari, ubukerarugendo, iterambere ry’inganda, n’ikorwa ry’ubucuruzi, hagamijwe gushyiraho “One Stop Center” ifasha abashoramari kubona serivisi zose ahantu hamwe <ref name=":0">https://rdb.rw/</ref> == Aho giherereye == Icyicaro gikuru cya RDB giherereye ku muhanda wa KG 220, i [[Kigali]] ku Gishushu, [[Umurwa|mu murwa mukuru]] n'umujyi munini w'u Rwanda. Ubutabire bw'icyicaro gikuru cya RDB ni: 01 ° 57'10.0 "S, 30 ° 06'10.0" E (Ubunini: -1.952778; Uburebure: 30.102778).<ref name=":0" /> == Incamake == [[Dosiye:Kigali_city_rwanda.jpg|thumb|223x223px|Umujyi wa Kigali Rwanda aho ikigo cy'iterambere cyubatse]] Ikigo gishinzwe iterambere ry’u Rwanda cyashinzwe mu 2009 kugira ngo gihuze kandi giteze imbere iterambere ry’ubukungu bw’igihugu. RDB ikubiyemo ibigo bishinzwe " ''kwandikisha ubucuruzi, guteza imbere ishoramari, kubungabunga ibidukikije, kwegurira abikorera ku giti cyabo ndetse n’ibigo by’inzobere bishyigikira urwego rw’ibanze rwa ICT n’ubukerarugendo kimwe na SMEs no guteza imbere ubushobozi bw’abantu mu bikorera''<ref>https://businessprocedures.rdb.rw/media/new%20company%20law.pdf</ref> ". Umwanya w'Umuyobozi Nshingwabikorwa, ni umwanya wo [[Inama y’Abaminisitiri|ku rwego rw'abaminisitiri]] kandi uwari usanzweho ashyirwaho ndetse agatanga raporo kuri [[Perezida wa Repubulika y’u Rwanda|Perezida w'u Rwanda]] . RDB ipima ibyo imaze kugeraho mu (a) ishoramari ry’amahanga n’imbere mu gihugu, (b) kongera ibicuruzwa byoherezwa mu mahanga na (c) umubare w’imirimo ihanga.<ref>https://rdb.rw/wp-content/uploads/2020/07/RG-Instruction-Mortgage-OG_N___Special_of_12.05.2020.pdf</ref>[[Dosiye:Photo2_Cars_and_Motorbikes_at_RDB_Office_Road.jpg|thumb|Ibiro by'ikigo cy'igihugu gishinzwe iterambere mu Rwanda (RDB)]] == Ubuyobozi == Kuva muri Nzeri 2017, abayobozi bakuru muri RDB barimo aba bakurikira: 1. [[Clare Akamanzi]], umuyobozi mukuru wa RDB 2. Emmanuel Hategeka, umuyobozi mukuru ushinzwe ibikorwa bya RDB 3. Mark Nkurunziza, umuyobozi mukuru ushinzwe imari 4. Belise Kariza, umuyobozi mukuru ushinzwe ubukerarugendo 5. Winifred Ngangure, umuyobozi w'agateganyo w'ishami rishinzwe guteza imbere ishoramari 6. Eugene Mutangana, umuyobozi w'ishami rishinzwe kubungabunga ibidukikije na 7. Louise Kanyonga, umwanditsi mukuru . Muri 13 Mutarama 2025 Umukuru W'igihugu cy'u Rwanda [[Paul Kagame]] Yashyizemo Umuyobozi Mushya wo Kuyobora iki Ikigo Ari We '''Jean Guy Afrika''' Ari Ukiyoboye kugeza uyu munsi<ref>https://www.ktpress.rw/2025/01/afdbs-jean-guy-afrika-appointed-new-rdb-ceo/</ref> == Reba kandi == * [[Inteko Ishinga Amategeko y’u Rwanda]] == Amashakiro == * [http://www.rdb.rw/ Urubuga rwubuyobozi bushinzwe iterambere ryu Rwanda] * <ref>https://rdb.rw/investment-opportunities/invest-in-tourism/</ref> [[Category:Kigali]] [[Category:Guverinoma y'u Rwanda]] [[Category:Ubukerarugendo mu Rwanda]] [[Category:Pariki z'u Rwanda]] bnxs6wgpucwws2zmrjvk6x2nxqorwfc Stade Amahoro 0 8903 131147 118733 2026-05-13T11:52:00Z Niyigaba.05 17909 inyongera ku makuru ahari 131147 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Jumping comptition at amahoro stadium in kigali, Rwanda.jpg|thumb|imikino ibera muri stade amahoro]] [[Dosiye:Amahoro Stadium 2003 b.png|thumb|stade amahoro]] '''Stade Amahoro''' , izwi ku izina rya '''Sitade y'igihugu y' Amahoro''', ni stade ifite intego nyinshi mu [[Akarere ka Gasabo|karere]] ka [[Kigali|Gasabo i Kigali]], mu [[Rwanda]] . Ifite ubushobozi bwo kwakira ibihubi 25.000, niyo stade nini mu Rwanda kandi yakira imikino y'umupira w'amaguru, ibitaramo, nibikorwa rusange. amatsinda y'amakipi y'umupira w'amaguru Armée Patriotique Rwandaise(APR) FC na [[Rayon sports fc|Rayon Sports FC]] niyo akodesha muri iyi stade. Ikibuga nacyo gikoreshwa rimwe na rimwe muri rugubi. [[Dosiye:Amahoro Stadium Kigali.jpg|thumb|Ifoto ya stade amahoro]] Mu gihe cya [[Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994|jenoside yo]] mu [[Rwanda]] mu 1994, yari "ubuhungiro bw'agateganyo Umuryango w’abibumbye warindiyemo impunzi [[Abatutsi|z'abatutsi zigera ku 12.0]] == Aho iherereye == Iherereye I Remera mu [[Akarere ka Gasabo]] mu murenge wa Remera mu mujyi wa [[Kigali]], iri mu birometero 10 uvuye mu mugi rwagati. == Amateka == Stade yubatswe na sosiyete yitwa china civil engeneering construction corporation, ku giciro cya miliyoni 21 zamadorari. Kubaka byatangiye muri Werurwe 1984, birangira muri Mutarama 1989. [[Dosiye:Amahoro Stadium 2003 c.png|thumb|Ifoto ya sitade amahoro muri 2003]] Mu 1990, Intambara yaradutse hagati yabanyagihugu babaga mu [[Rwanda]] no hanze yarwo yaratangiye hagati [[Ishyaka FPR-Inkotanyi|y'u Rwanda Patriotic Front]] (FPR), n'ingabo za perezida [[Juvénal Habyarimana|Juvenal Habyarimana]]. Intambara yarangiye mu 1993 habaho ibiganiro ndetse no gushyira umukono ku masezerano ya Arusha, yahaye imyanya FPR muri guverinoma y’inzibacyuho yagutse (BBTG) n’ingabo z’[[igihugu]], ikanateganya ingabo z’umuryango w’abibumbye zishinzwe kubungabunga amahoro. Izi ngabo zizwi ku izina ry’umuryango w’abibumbye ishinzwe gufasha u Rwanda (MINUAR), kandi zari ziyobowe na jenerali w’umunyakanada Roméo Dallaire . ikicaro gikuru cya MINUAR yari mu Hotel des Mille Collines, ariko hoteli ntabwo yemeraga kwakira abasirikare, maze Dallaire ashaka ahandi ho gukorera; nyuma y'iminsi mike yo gushakisha, MINUAR yahisemo Stade Amahoro, yari nini bihagije kuburyo yakira batayo yose y'abasirikare. Ikicaro gikuru cyafunguwe kuwa 17 Ugushyingo 1993, n' ibirori ku mugaragaro byitabiriwe Dallaire na Perezida Habyarimana.<ref>{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ubuhamya-bwa-perezida-kagame-ku-mpamvu-fpr-yagabye-ibitero-amasezerano-ya |title=Archive copy |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611075635/https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ubuhamya-bwa-perezida-kagame-ku-mpamvu-fpr-yagabye-ibitero-amasezerano-ya |url-status=dead }}</ref> [[Dosiye:Flag of Rwanda.svg|thumb|rwanda]] Guhagarara kw'imirwano byabaye mu buryo butunguranye ku ya 6 Mata 1994 ubwo indege ya Habyarimana yaraswaga akicwa; ubwo bwicanyi [[Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994|bwabaye]] umusemburo wa jenoside yo mu [[Rwanda]], yatangiye mu masaha make akurikira iraswa ryiyo ndege. Guverinoma y'agateganyo yatangiye kwica Abatutsi n'Abahutu bashyira mu bikorwa uwo mugambi wari warateguwe cyera, mu gihugu hose. Ab'Abatutsi batangiye guhungira mu kigo cy’umuryango w’abibumbye, impunzi ibihumbi n’ibihumbi ziteranira muri Stade Amahoro.<ref>https://web.archive.org/web/20210611075428/https://cnlg.gov.rw/index.php?id=87&L=1&tx_news_pi1&#91;news&#93;=4073&tx_news_pi1&#91;controller&#93;=News&tx_news_pi1&#91;action&#93;=detail&cHash=5a9bac2174dc2d1a6d23978a1a6f10bb</ref> == Umushinga wo kuvugurura == Minisiteri ya [[Umukino|Siporo]] ihagarariwe na [[Aurore Mimosa Munyangaju]] yatangaje ko imirimo yo kuvugurura sitade amahoro bidahindutse izatangira mu mpera z'umwaka wa 2020 cyangwa 2021 iyi stade ikab izaba ifite ubushobozi bwo kwakira abantu barenga ibihumbi 45 bavuye kuri 25.<ref>{{Cite web |url=http://imvahonshya.co.rw/imirimo-yo-kuvugurura-sitade-amahoro-izatangira-mu-kuboza-2020/ |title=Archive copy |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611075135/http://imvahonshya.co.rw/imirimo-yo-kuvugurura-sitade-amahoro-izatangira-mu-kuboza-2020/ |url-status=dead }}</ref> == Stade Amahoro ivuguruye == Iyi ni videwo igaragaza stade amahoro ivugurure aho iyi stade ishobora kwakira abantu bagera 45,508 kanda hano urebe videwo: == Reba == * [[Ikiciro:Siporo i Kigali]] [[Ikiciro:Siporo]] [[Ikiciro:Kigali]] [[Ikiciro:Imikino]] [[Ikiciro:Rwanda stadium]] 7byr3qjlxfm42y22ym045lc92fcqwfh 131148 131147 2026-05-13T11:53:40Z Niyigaba.05 17909 131148 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Jumping comptition at amahoro stadium in kigali, Rwanda.jpg|thumb|imikino ibera muri stade amahoro]] [[Dosiye:Amahoro Stadium 2003 b.png|thumb|stade amahoro]] <ref name=":0">https://www.youtube.com/watch?v=4cYxIcfLEkc</ref>'''Stade Amahoro''' , izwi ku izina rya '''Sitade y'igihugu y' Amahoro''', ni stade ifite intego nyinshi mu [[Akarere ka Gasabo|karere]] ka [[Kigali|Gasabo i Kigali]], mu [[Rwanda]] . Ifite ubushobozi bwo kwakira ibihubi 25.000, niyo stade nini mu Rwanda kandi yakira imikino y'umupira w'amaguru, ibitaramo, nibikorwa rusange. amatsinda y'amakipi y'umupira w'amaguru Armée Patriotique Rwandaise(APR) FC na [[Rayon sports fc|Rayon Sports FC]] niyo akodesha muri iyi stade. Ikibuga nacyo gikoreshwa rimwe na rimwe muri rugubi. [[Dosiye:Amahoro Stadium Kigali.jpg|thumb|Ifoto ya stade amahoro]] Mu gihe cya [[Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994|jenoside yo]] mu [[Rwanda]] mu 1994, yari "ubuhungiro bw'agateganyo Umuryango w’abibumbye warindiyemo impunzi [[Abatutsi|z'abatutsi zigera ku 12.0]] == Aho iherereye == Iherereye I Remera mu [[Akarere ka Gasabo]] mu murenge wa Remera mu mujyi wa [[Kigali]], iri mu birometero 10 uvuye mu mugi rwagati. == Amateka == Stade yubatswe na sosiyete yitwa china civil engeneering construction corporation, ku giciro cya miliyoni 21 zamadorari. Kubaka byatangiye muri Werurwe 1984, birangira muri Mutarama 1989. [[Dosiye:Amahoro Stadium 2003 c.png|thumb|Ifoto ya sitade amahoro muri 2003]] Mu 1990, Intambara yaradutse hagati yabanyagihugu babaga mu [[Rwanda]] no hanze yarwo yaratangiye hagati [[Ishyaka FPR-Inkotanyi|y'u Rwanda Patriotic Front]] (FPR), n'ingabo za perezida [[Juvénal Habyarimana|Juvenal Habyarimana]]. Intambara yarangiye mu 1993 habaho ibiganiro ndetse no gushyira umukono ku masezerano ya Arusha, yahaye imyanya FPR muri guverinoma y’inzibacyuho yagutse (BBTG) n’ingabo z’[[igihugu]], ikanateganya ingabo z’umuryango w’abibumbye zishinzwe kubungabunga amahoro. Izi ngabo zizwi ku izina ry’umuryango w’abibumbye ishinzwe gufasha u Rwanda (MINUAR), kandi zari ziyobowe na jenerali w’umunyakanada Roméo Dallaire . ikicaro gikuru cya MINUAR yari mu Hotel des Mille Collines, ariko hoteli ntabwo yemeraga kwakira abasirikare, maze Dallaire ashaka ahandi ho gukorera; nyuma y'iminsi mike yo gushakisha, MINUAR yahisemo Stade Amahoro, yari nini bihagije kuburyo yakira batayo yose y'abasirikare. Ikicaro gikuru cyafunguwe kuwa 17 Ugushyingo 1993, n' ibirori ku mugaragaro byitabiriwe Dallaire na Perezida Habyarimana.<ref>{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ubuhamya-bwa-perezida-kagame-ku-mpamvu-fpr-yagabye-ibitero-amasezerano-ya |title=Archive copy |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611075635/https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ubuhamya-bwa-perezida-kagame-ku-mpamvu-fpr-yagabye-ibitero-amasezerano-ya |url-status=dead }}</ref> [[Dosiye:Flag of Rwanda.svg|thumb|rwanda]] Guhagarara kw'imirwano byabaye mu buryo butunguranye ku ya 6 Mata 1994 ubwo indege ya Habyarimana yaraswaga akicwa; ubwo bwicanyi [[Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994|bwabaye]] umusemburo wa jenoside yo mu [[Rwanda]], yatangiye mu masaha make akurikira iraswa ryiyo ndege. Guverinoma y'agateganyo yatangiye kwica Abatutsi n'Abahutu bashyira mu bikorwa uwo mugambi wari warateguwe cyera, mu gihugu hose. Ab'Abatutsi batangiye guhungira mu kigo cy’umuryango w’abibumbye, impunzi ibihumbi n’ibihumbi ziteranira muri Stade Amahoro.<ref>https://web.archive.org/web/20210611075428/https://cnlg.gov.rw/index.php?id=87&L=1&tx_news_pi1&#91;news&#93;=4073&tx_news_pi1&#91;controller&#93;=News&tx_news_pi1&#91;action&#93;=detail&cHash=5a9bac2174dc2d1a6d23978a1a6f10bb</ref> == Umushinga wo kuvugurura == Minisiteri ya [[Umukino|Siporo]] ihagarariwe na [[Aurore Mimosa Munyangaju]] yatangaje ko imirimo yo kuvugurura sitade amahoro bidahindutse izatangira mu mpera z'umwaka wa 2020 cyangwa 2021 iyi stade ikab izaba ifite ubushobozi bwo kwakira abantu barenga ibihumbi 45 bavuye kuri 25.<ref>{{Cite web |url=http://imvahonshya.co.rw/imirimo-yo-kuvugurura-sitade-amahoro-izatangira-mu-kuboza-2020/ |title=Archive copy |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611075135/http://imvahonshya.co.rw/imirimo-yo-kuvugurura-sitade-amahoro-izatangira-mu-kuboza-2020/ |url-status=dead }}</ref> == Stade Amahoro ivuguruye == Iyi ni videwo igaragaza stade amahoro ivugurure aho iyi stade ishobora kwakira abantu bagera 45,508 kanda hano urebe videwo:<ref name=":0" /> == Reba == * [[Ikiciro:Siporo i Kigali]] [[Ikiciro:Siporo]] [[Ikiciro:Kigali]] [[Ikiciro:Imikino]] [[Ikiciro:Rwanda stadium]] bz6t3powm01rqt9frq9nyc9vyamye4u BK Arena 0 21528 131149 128150 2026-05-13T11:56:01Z Niyigaba.05 17909 131149 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Le président du Rwanda Paul Kagame lors de la cérémonie de dévoilement du logo BAL à la Kigali Arena, à Kigali, Rwanda, le 19 décembre 2019.jpg|thumb|BK Arena i Kigali]] '''BK Arena''' ni ikibuga gikunze kwakira imikino y'amaboko, kwiruka cyangwa amagare, ibitaramo ndetse n'ibikorwa bitandukanye. BK Arena iherereye i remera mu [[Akarere ka Gasabo|karere ka Gasabo]] mu [[Umujyi wa Kigali|muyi wa Kigali]], <ref>https://www.newtimes.co.rw/article/33444/sports/basketball/reg-rssb-tigers-face-off-in-basketball-league-showdown</ref> <ref>https://igihe.com/imikino/amagare/article/aryoha-asubiwemo-icyumweru-cya-shampiyona-y-isi-y-amagare-i-kigali-mu-mafoto</ref><ref>https://imvahonshya.co.rw/shampiyona-yisi-yumukino-wamagare-irimo-gukinwa-ku-munsi-wa-nyuma-dore-uko-igare-rinyongwa-live/</ref><ref>https://www.newtimes.co.rw/article/31646/entertainment/music/is-davido-considering-additional-show-after-bk-arena-sellout</ref><ref>https://www.ktpress.rw/2025/05/the-bal-president-kagame-attends-nile-conference-kick-off-at-bk-arena/</ref> == Imikino ihabera == Kigali BK Arena habera imikino imwe n'imwe itandukanye twavuga : * basket ball * volley ball * Amagare<ref>https://inyarwanda.com/rw/amakuru/umujyi-wa-kigali-wakiriye-neza-shampiyona-yisi-yamagare-ya-2025-wahawe-ishimwe--1771141033536</ref> == BK Arena videwo == iyi ni videwo igaragaza inyubako y ibyidagaduro ya bk arena . kanda hano urebe: == Amashakiro == [[Ikiciro:Amagare mu Rwanda]] [[Ikiciro:Amagare]] ixukusrtr88a5c8eaaunj8gqfgsbnzz 131150 131149 2026-05-13T11:57:12Z Niyigaba.05 17909 131150 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Le président du Rwanda Paul Kagame lors de la cérémonie de dévoilement du logo BAL à la Kigali Arena, à Kigali, Rwanda, le 19 décembre 2019.jpg|thumb|BK Arena i Kigali]] '''BK Arena''' ni ikibuga gikunze kwakira imikino y'amaboko, kwiruka cyangwa amagare, ibitaramo ndetse n'ibikorwa bitandukanye. BK Arena iherereye i remera mu [[Akarere ka Gasabo|karere ka Gasabo]] mu [[Umujyi wa Kigali|muyi wa Kigali]], <ref>https://www.newtimes.co.rw/article/33444/sports/basketball/reg-rssb-tigers-face-off-in-basketball-league-showdown</ref> <ref>https://igihe.com/imikino/amagare/article/aryoha-asubiwemo-icyumweru-cya-shampiyona-y-isi-y-amagare-i-kigali-mu-mafoto</ref><ref>https://imvahonshya.co.rw/shampiyona-yisi-yumukino-wamagare-irimo-gukinwa-ku-munsi-wa-nyuma-dore-uko-igare-rinyongwa-live/</ref><ref>https://www.newtimes.co.rw/article/31646/entertainment/music/is-davido-considering-additional-show-after-bk-arena-sellout</ref><ref>https://www.ktpress.rw/2025/05/the-bal-president-kagame-attends-nile-conference-kick-off-at-bk-arena/</ref> == Imikino ihabera == Kigali BK Arena habera imikino imwe n'imwe itandukanye twavuga : * basket ball * volley ball * Amagare<ref>https://inyarwanda.com/rw/amakuru/umujyi-wa-kigali-wakiriye-neza-shampiyona-yisi-yamagare-ya-2025-wahawe-ishimwe--1771141033536</ref> == BK Arena videwo == iyi ni videwo igaragaza inyubako y ibyidagaduro ya bk arena . kanda hano urebe:<ref>https://www.youtube.com/watch?v=tQY4TWRHPZA</ref> == Amashakiro == [[Ikiciro:Amagare mu Rwanda]] [[Ikiciro:Amagare]] 7nctwvoynfdwlzjz6fscgvbnckqjbjx Urwibutso Rwa Jenocide Rwa Rutare 0 22517 131140 130996 2026-05-12T16:40:56Z B.Scalling 15089 #kwibuka 32 kongeramo amafoto 131140 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q139432491}} Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa [[Umurengarutare|Rutare]]<ref name=":0">https://imvahonshya.co.rw/gicumbi-hibutswe-abatutsi-bashyinguwe-ku-rwibutso-rwa-rutare/</ref> ni rumwe mu nzibutso zibumbatiye amateka n’ukuri ku byabaye mu [[Rwanda]] mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]<ref>[[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]</ref>. Ruherereye mu Murenge wa Rutare, [[Akarere ka Gicumbi]] mu Ntara y’Amajyaruguru. Uru rwibutso rushyinguyemo mu cyubahiro imibiri isaga 2,000 y’abazize Jenoside, rukaba ahantu ho kwibukira, kwigira amateka no gushishikariza abaturarwanda n’abashyitsi kwimakaza ubumwe n’ubwiyunge. Nk’izindi nzibutso zo mu gihugu, [https://imvahonshya.co.rw/gicumbi-hibutswe-abatutsi-bashyinguwe-ku-rwibutso-rwa-rutare/ Urwibutso rwa Rutare] rufite uruhare rukomeye mu kubungabunga amateka, guha icyubahiro abishwe muri Jenoside no gukomeza guhangana n’ingaruka za Jenoside<ref name=":1">https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/twirwanyeho-dukoresha-amabuye-n-intwaro-gakondo-kugeza-ubwo-hitabajwe-abajepe-ba-habyarimana-ubuhamya</ref>. == '''Amateka''' == Amateka y’Urwibutso rwa Rutare ashingiye ku byabaye mu cyahoze ari Komini Rutare muri Perefegitura ya Byumba, aho Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yatwaye ubuzima bw' Abatutsi benshi bazira uko bavutse. Muri ako gace, nk’ahandi henshi mu gihugu, Jenoside yateguwe igihe kirekire hashingiwe ku macakubiri n’urwango byabibwe n’ubutegetsi bwariho icyo gihe.Mu gihe cya Jenoside, Abatutsi benshi bo mu Murenge wa Rutare bahigwaga [[Interahamwe|n’interahamwe]] <ref>[[Interahamwe]]</ref>ndetse n’abasirikare, Abatutsi bamwe bakicirwa mu ngo zabo abandi bakicirwa mu bice bari bahungiyemo bashaka ubuhungiro. Hari n’abagerageje kwihisha cyangwa guhunga, ariko benshi baricwa. Nyuma y’uko Jenoside ihagaritswe n’Ingabo za [[Ishyaka FPR - Inkotanyi|RPA-Inkotanyi]]<ref>[[Ishyaka FPR - Inkotanyi]]</ref>, hatangiye igikorwa cyo gushakisha imibiri y’Abatutsi bishwe kugira ngo ishyingurwe mu cyubahiro.Urwibutso rwa Rutare rwashyizweho kugira ngo ruhuze kandi rusigasire imibiri y’Abatutsi bishwe muri Jenoside, ndetse rukaba n’ahantu ho kwigisha amateka y’ukuri ku byabaye. Kugeza ubu, uru rwibutso ruruhukiyemo imibiri igera kuri 275 y’abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994<ref name=":0" />.Uretse kuba ari ahashyinguwe Abatutsi bishwe, uru rwibutso rukoreshwa mu bikorwa byo kwibuka buri mwaka, cyane cyane mu cyumweru cy’icyunamo n’iminsi 100 yo kwibuka Jenoside, aho abaturage, abayobozi n’abashyitsi bahahurira bagasubiza amaso inyuma, bagaha icyubahiro abazize Jenoside, ndetse bagafata ingamba zo kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside no kubaka ejo hazaza harangwa n’amahoro n’ubumwe<ref name=":1" />. === Bumwe mu buhamya bw'Aabatutsi barokotse Jenoside muri Rutare: === Gutangiza icyumweru cy'icyunamo n'iminsi 100 yo kwibuka ku nshuro ya 32 [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]<ref name=":2">https://ukwelitimes.com/gicumbi-abarokotse-jenoside-yakorewe-abatutsi-mu-1994-bashimiye-inkotanyi-zayihagaritse</ref>, mu karere ka Gicumbi, byabereye mu Murenge wa Rutare kuwa Kabiri tariki ya 7 Mata 2026.Mu buhamya bwa Higiro Damas warokokeye Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu cyahoze ari komini Rutare muri perefegitura ya Byumba, yagarutse ku buryo higishijwe amacakubiri n'ivangura mu Banyarwanda nuko urwango rwo kwanga [[Abatutsi]] rwabibwe n'ubutegetsi imyaka myinshi kugeza ubwo habaga Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.Higiro yavuze ko muri Jenoside yakorewe Abatutsi yahizwe n'interahamwe zashakaga kumwica ndetse ko bigeze no kumubika bavuga ko yapfuye mu byukuri ataribyo, anashimira Inkotanyi zarokoye Abatutsi barimo abari bahunguye ku mupadiri ukomoka muri Espagne .Yagize ati "Iyo mvura rero imbera igisubizo, nzamuka muri iyo mvura ndaza ngaruka aha ariko kubera ko bambonye manuka ntibambone nzamuka baramutse babwira ab'iwacu ko napfuye, naguye ahangaha."Kamizikunze Anastase Perezida wa [[IBUKA]] mu karere ka Gicumbi yashimiye Inkotanyi zemeye kwitanga zihagarika Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.Yagize ati "Hari abo dushima bakoze ijoro n'amanywa aribo Nkotanyi ndetse na hano i Rutare niko byagenze, hari abasirikare bitanze, yemwe hari n'abasiviri bitanze, kugirango uyu munsi tube turiho, birumvikana hari n'abatakaje ubuzima bwabo kugirango baturokore<ref name=":2" />." == '''AMASHAKIRO''' == <references /> [[Ikiciro:Inzibutso za jenocide yakorewe abatutsi mu Rwanda]] 7b8u8bmjhp97hpz73y916juwd2v6ti6 131141 131140 2026-05-12T16:44:29Z B.Scalling 15089 #kwibuka 32 131141 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q139432491}} [[Dosiye:Kigali Memorial Centre 3.jpg|thumb]] Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa [[Umurengarutare|Rutare]]<ref name=":0">https://imvahonshya.co.rw/gicumbi-hibutswe-abatutsi-bashyinguwe-ku-rwibutso-rwa-rutare/</ref> ni rumwe mu nzibutso zibumbatiye amateka n’ukuri ku byabaye mu [[Rwanda]] mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]<ref>[[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]</ref>. Ruherereye mu Murenge wa Rutare, [[Akarere ka Gicumbi]] mu Ntara y’Amajyaruguru. Uru rwibutso rushyinguyemo mu cyubahiro imibiri isaga 2,000 y’abazize Jenoside, rukaba ahantu ho kwibukira, kwigira amateka no gushishikariza abaturarwanda n’abashyitsi kwimakaza ubumwe n’ubwiyunge. Nk’izindi nzibutso zo mu gihugu, [https://imvahonshya.co.rw/gicumbi-hibutswe-abatutsi-bashyinguwe-ku-rwibutso-rwa-rutare/ Urwibutso rwa Rutare] rufite uruhare rukomeye mu kubungabunga amateka, guha icyubahiro abishwe muri Jenoside no gukomeza guhangana n’ingaruka za Jenoside<ref name=":1">https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/twirwanyeho-dukoresha-amabuye-n-intwaro-gakondo-kugeza-ubwo-hitabajwe-abajepe-ba-habyarimana-ubuhamya</ref>. == '''Amateka''' == Amateka y’Urwibutso rwa Rutare ashingiye ku byabaye mu cyahoze ari Komini Rutare muri Perefegitura ya Byumba, aho Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yatwaye ubuzima bw' Abatutsi benshi bazira uko bavutse. Muri ako gace, nk’ahandi henshi mu gihugu, Jenoside yateguwe igihe kirekire hashingiwe ku macakubiri n’urwango byabibwe n’ubutegetsi bwariho icyo gihe.Mu gihe cya Jenoside, Abatutsi benshi bo mu Murenge wa Rutare bahigwaga [[Interahamwe|n’interahamwe]] <ref>[[Interahamwe]]</ref>ndetse n’abasirikare, Abatutsi bamwe bakicirwa mu ngo zabo abandi bakicirwa mu bice bari bahungiyemo bashaka ubuhungiro. Hari n’abagerageje kwihisha cyangwa guhunga, ariko benshi baricwa. Nyuma y’uko Jenoside ihagaritswe n’Ingabo za [[Ishyaka FPR - Inkotanyi|RPA-Inkotanyi]]<ref>[[Ishyaka FPR - Inkotanyi]]</ref>, hatangiye igikorwa cyo gushakisha imibiri y’Abatutsi bishwe kugira ngo ishyingurwe mu cyubahiro.Urwibutso rwa Rutare rwashyizweho kugira ngo ruhuze kandi rusigasire imibiri y’Abatutsi bishwe muri Jenoside, ndetse rukaba n’ahantu ho kwigisha amateka y’ukuri ku byabaye. Kugeza ubu, uru rwibutso ruruhukiyemo imibiri igera kuri 275 y’abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994<ref name=":0" />.Uretse kuba ari ahashyinguwe Abatutsi bishwe, uru rwibutso rukoreshwa mu bikorwa byo kwibuka buri mwaka, cyane cyane mu cyumweru cy’icyunamo n’iminsi 100 yo kwibuka Jenoside, aho abaturage, abayobozi n’abashyitsi bahahurira bagasubiza amaso inyuma, bagaha icyubahiro abazize Jenoside, ndetse bagafata ingamba zo kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside no kubaka ejo hazaza harangwa n’amahoro n’ubumwe<ref name=":1" />. === Bumwe mu buhamya bw'Aabatutsi barokotse Jenoside muri Rutare: === Gutangiza icyumweru cy'icyunamo n'iminsi 100 yo kwibuka ku nshuro ya 32 [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]<ref name=":2">https://ukwelitimes.com/gicumbi-abarokotse-jenoside-yakorewe-abatutsi-mu-1994-bashimiye-inkotanyi-zayihagaritse</ref>, mu karere ka Gicumbi, byabereye mu Murenge wa Rutare kuwa Kabiri tariki ya 7 Mata 2026.Mu buhamya bwa Higiro Damas warokokeye Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu cyahoze ari komini Rutare muri perefegitura ya Byumba, yagarutse ku buryo higishijwe amacakubiri n'ivangura mu Banyarwanda nuko urwango rwo kwanga [[Abatutsi]] rwabibwe n'ubutegetsi imyaka myinshi kugeza ubwo habaga Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.Higiro yavuze ko muri Jenoside yakorewe Abatutsi yahizwe n'interahamwe zashakaga kumwica ndetse ko bigeze no kumubika bavuga ko yapfuye mu byukuri ataribyo, anashimira Inkotanyi zarokoye Abatutsi barimo abari bahunguye ku mupadiri ukomoka muri Espagne .Yagize ati "Iyo mvura rero imbera igisubizo, nzamuka muri iyo mvura ndaza ngaruka aha ariko kubera ko bambonye manuka ntibambone nzamuka baramutse babwira ab'iwacu ko napfuye, naguye ahangaha."Kamizikunze Anastase Perezida wa [[IBUKA]] mu karere ka Gicumbi yashimiye Inkotanyi zemeye kwitanga zihagarika Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.Yagize ati "Hari abo dushima bakoze ijoro n'amanywa aribo Nkotanyi ndetse na hano i Rutare niko byagenze, hari abasirikare bitanze, yemwe hari n'abasiviri bitanze, kugirango uyu munsi tube turiho, birumvikana hari n'abatakaje ubuzima bwabo kugirango baturokore<ref name=":2" />." == '''AMASHAKIRO''' == <references /> [[Ikiciro:Inzibutso za jenocide yakorewe abatutsi mu Rwanda]] py6e9yk1l8tc2dte3z7a2sgxzbfyz4j Urutonde rw'inzibutso za jenoside mu Rwanda 0 22565 131137 131067 2026-05-12T16:31:34Z B.Scalling 15089 131137 wikitext text/x-wiki == '''jenoside''' <ref>[[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]</ref> == ni ubwicanyi bwateguwe kandi bugakorwa bugamije kurimbura itsinda ry’abantu hashingiwe ku bwoko bwabo. Urugero rukomeye ni [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]], yabaye hagati ya Mata na Nyakanga 1994, aho Abatutsi barenga miliyoni bishwe bazira uko bavutse. rero hari zimwe mu nzibutso za jenocide yakorewe abatutsi mu [[Rwanda]] twavugamo: # Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]] </ref>:Urwibutso ndetse ari nayo nzu ibitse amateka iri ku [[Akarere ka Gasabo|Gisozi]] nk' iminota icumi uvuye hagati mu mugi wa Kigali. # Urwibutso rwa jenocide rwa bisesero<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero]] </ref>:urwibutso ruherereye hafi y’umujyi wa Kibuye, mu karere ka [[Akarere ka Karongi|Karongi]] mu Ntara y’Iburengerazuba bw’u [[Rwanda]]. # Urwibutso rwa jenocide rwa nyamata<ref>[[Urwibutso rwa jenocide rwa Nyamata]] </ref>:ruherereye mu Murenge wa Nyamata, mu karere ka [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]]. # Urwibutso rwa jenocide rwa bisesero<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero]]</ref>:ruherereye hafi y’umujyi wa Kibuye, mu karere ka [[Akarere ka Karongi|Karongi]] mu Ntara y’Iburengerazuba bw’u [[Rwanda]]. # Urwibutso rwa jenocide rwa Ntarama<ref>[[Dosiye:Exterior of Ntarama Genocide Memorial Site - Rwanda - 01.jpg|thumb|Urwibutso rwa jenoside rwa Ntarama]] [[Urwibutso rwa jenoside rwa Ntarama]]</ref>:ruherereye mu murenge wa ntarama mu karere ka [[Akarere ka Bugesera|bugesera]] mu intara y'iburasirazuba. # '''Urwibutso rwa jenocide rwa Murambi'''<ref>[[Dosiye:RW Murambi (1) (16638079334).jpg|thumb]] [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi]]</ref>:rumwe mu nzibutso z’ingenzi zibitse amateka ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] mu 1994 mu [[Rwanda]]. Ruherereye mu majyepfo y’u [[Rwanda Nziza|Rwanda,]] hafi y’umujyi wa Nyamagabe umurenge wa Cyanika, akagari ka Murambi, mu mudugudu wa Gasiza.<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi#cite note-1]]</ref> # '''Urwibutso rwa jenocide rwa kibeho''':Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Kibeho ruherereye mu [[Umurenge wa Kibeho|Murenge wa Kibeho]][[Akarere ka Nyaruguru|, Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]]. Urwibutso rwubatswe hafi cyangwa muri Kiliziya ya Kibeho ([https://www.radiomariakibeho.rw/rw/i-kibeho-bikira-mariya-yaje-kudukangurira-kwicuza-kwusubiraho-no-guhinduka/ Paruwasi ya Kibeho]) # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Rebero'''<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rebero]]</ref>''':'''ruherereye mu Murenge wa Kigarama, [[Akarere ka Kicukiro]], mu Mujyi wa [[Kigali]]. # '''Urwibutso rw'ingabo z'ababirigi rwa Camp Kigali'''<ref>[[Urwibutso rw'ingabo z'ababirigi rwa Camp Kigali]]</ref>:ruherereye mu murenge wa kiyovu akagali [[Akarere ka Nyarugenge|akarere ka nyarugenge]] mu mugi wa [[Kigali|Kigali.]] # '''urwibutso rwa jenocide rwa bigogwe'''<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/muri-afurika/u-rwanda/article/rubavu-imirimo-yo-kuvugurura-urwibutso-rwa-bigogwe-yatwaye-asaga-miliyari-1-4</ref>:ruherereye mu Kagari ka Nyamirango, [[Umurenge wa Kanzenze]] mu Karere ka [[Umujyi wa Rubavu|Rubavu]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''cyanika'''<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/urwibutso-rwa-jenoside-rwa-cyanika-rugiye-gutahwa-ku-mugaragaro</ref>''':''' ruherereye mu murenge wa Cyanika, [[Akarere ka Nyamagabe]] mu ntara y'amajyepfo. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''Gashirabwa'''<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/barifuza-ko-urwibutso-rwa-gashirabwoba-rwashyirwa-mu-murage-w-isi</ref> ''':''' ruherereye Umudugudu wa Ruhinga ya II mu Kagari ka Kagatamu,.mu Murenge wa Bushenge, [[Akarere ka Nyamasheke]], [[Intara y'Uburengerazuba]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''gahanga'''<ref>https://www.kicukiro.gov.rw/soma-ibindi/gahanga-abaturage-basabwe-kurwanya-ingengabitekerezo-ya-jenoside</ref> ''':''' ruherereye mu Murenge wa Gahanga, [[Akarere ka Kicukiro]], mu Mujyi wa [[Kigali Convention Centre|Kigali]].[https://umuseke.rw/kicukiro-imibiri-10224-yabazize-jenoside-yimuriwe-mu-rwibutso-rwa-gahanga/] # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''musanze'''<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/urwibutso-rwa-jenoside-rwa-musanze-rugeze-kuri-80-rushyirwamo-ibimenyetso-ndangamateka</ref>''':'''ruherereye mu [[Umurenge wa Muhoza|Murenge wa Muhoza]], Akagari ka Ruhengeri mu karere ka [[Akarere ka Musanze|musanze.]] # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''mvuzo'''<ref>https://www.northernprovince.gov.rw/ibindi/kwibuka29-ku-rwibutso-rwa-jenoside-rwa-mvuzo-hashyinguwe-mu-cyubahiro-imibiri-itatu-yabazize-jenoside-yakorewe-abatutsi</ref>:ruherereye mu [[Umurenge wa Murambi|Murenge wa Murambi]], mu Karere ka [[Akarere ka Rulindo|Rulindo]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''mugonero'''<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/article/karongi-hibutswe-inzirakarengane-za-jenoside-ziciwe-ahitwa-mugonero</ref>''':'''ruherereye mu Karere ka [[Akarere ka Karongi|Karongi]], [https://www.karongi.gov.rw/akarere/imirenge-nutugari Umurenge wa Gishyita], hafi y'[https://www.igihe.com/ubuzima/article/ab-i-ngoma-bashobora-kubona-ibitaro-bishya-by-akarere ibitaro bya Ngoma]. # '''Urwibutso rwa Jenoside''' '''rwa kaduha:'''ruherereye mu [https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/mu-murenge-wa-kaduha-hasorejwe-ukwezi-k-ubumwe-n-ubudaheranwa-bw-abanyarwanda Murenge wa Kaduha], [[Akarere ka Nyamagabe]], mu Ntara y'Amajyepfo mu [[Rwanda]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside''' '''rwa Mutete'''<ref>[[Urwibutso rwa jenocide rwa mutete]] </ref>''':'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Mutete ruherereye mu [[Umurenge wa mutete|murenge wa Mutete]], mu Karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]], mu ntara y’Amajyaruguru y’u [[Rwanda]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside''' '''rwa gisuna'''<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gisuna]]</ref>''':'''Urwibutso rwa Gisuna ruherereye mu karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]], mu murenge wa [[Byumba]], ahahoze ari [[Byumba|Perefegitura ya Byumba]] # '''Urwibutso rwa Jenoside''' '''rwa Ngororero:'''ruherereye mu Murenge wa [https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/umurenge-wa-muhororo-bralirwa-yabahaye-urumuri Muhororo], mu Kagari ka Rususa, mu Mudugudu wa Kabagari mu Karere ka [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora'''<ref>'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora'''</ref>:ruherereye mu Karere ka Bugesera, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 199 == Amashakiro == <references /> [[Ikiciro:Urutonde rw'inzibutso za jenoside mu Rwanda]] 97e7zhcsap7yt4vtivlut6emv25rfpi Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora 0 22619 131134 2026-05-12T16:05:20Z B.Scalling 15089 #kwibuka 131134 wikitext text/x-wiki '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora''' <ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref>, ni urwibutso rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 . == '''Aho ruherereye'''<ref name=":0">https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/gashora-imibiri-52-yabonetse-nyuma-y-imyaka-32-ishize-jenoside-ihagaritswe-yashyinguwe-mu-cyubahiro</ref> == Urwibutso rwa Jenoside rwa [[Gashora|Gashora,]]<nowiki/>ruherereye mu Karere ka Bugesera, Intara y'Iburasirazuba, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]. Uru rwibutso rwibukiramo cyane cyane abiciwe mu cyahoze ari [[Kaminuza nkuru y’u Rwanda|Komini]] Gashora, harimo n'abishwe nyuma yo guhungira kuri ISAR Karama na Kiliziya.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref> == '''Amateka'''<ref name=":0" /> == Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, agace ka Gashora kari mu hiciwe Abatutsi benshi cyane. Abatutsi benshi bahungiye mu nsengero, ku bigo by’amashuri no mu bice batekerezaga ko byari kubarinda, ariko bicirwayo n[[Interahamwe|’Interahamwe]] hamwe n’abasirikare bari bafatanyije na Leta yariho icyo gihe. Abenshi biciwe: * mu gice cya Gashora, * i Rilima, * i Rweru, * no mu nkengero z’ibiyaga bya [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]. Hari n’abajugunywe mu byobo cyangwa mu bishanga, bituma hari imibiri yakomeje kuboneka nyuma y’imyaka myinshi Jenoside ihagaritswe. == '''Amashakiro''' == 5jmaxjikwc9unhamcnbpx1wpdw8g5fj 131135 131134 2026-05-12T16:09:23Z B.Scalling 15089 131135 wikitext text/x-wiki '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora''' <ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref>, ni urwibutso rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 . == '''Aho ruherereye'''<ref name=":0">https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/gashora-imibiri-52-yabonetse-nyuma-y-imyaka-32-ishize-jenoside-ihagaritswe-yashyinguwe-mu-cyubahiro</ref> == Urwibutso rwa Jenoside rwa [[Gashora|Gashora,]]<nowiki/>ruherereye mu Karere ka Bugesera, Intara y'Iburasirazuba, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]. Uru rwibutso rwibukiramo cyane cyane abiciwe mu cyahoze ari [[Kaminuza nkuru y’u Rwanda|Komini]] Gashora, harimo n'abishwe nyuma yo guhungira kuri ISAR Karama na Kiliziya.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref> == '''Amateka'''<ref name=":0" /> == Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, agace ka Gashora kari mu hiciwe Abatutsi benshi cyane. Abatutsi benshi bahungiye mu nsengero, ku bigo by’amashuri no mu bice batekerezaga ko byari kubarinda, ariko bicirwayo n[[Interahamwe|’Interahamwe]] hamwe n’abasirikare bari bafatanyije na Leta yariho icyo gihe. Abenshi biciwe: * mu gice cya Gashora, * i Rilima, * i Rweru, * no mu nkengero z’ibiyaga bya [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]. Hari n’abajugunywe mu byobo cyangwa mu bishanga, bituma hari imibiri yakomeje kuboneka nyuma y’imyaka myinshi Jenoside ihagaritswe. == '''Amashakiro''' == <references /> [[Ikiciro:Inzibutso za jenocide yakorewe abatutsi mu Rwanda]] 2wyvxhu8x8mp8zps425mlwk4id13yn0 131136 131135 2026-05-12T16:12:57Z B.Scalling 15089 #kwibuka 32 131136 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q136387397}}'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora''' <ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref>, ni urwibutso rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 . == '''Aho ruherereye'''<ref name=":0">https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/gashora-imibiri-52-yabonetse-nyuma-y-imyaka-32-ishize-jenoside-ihagaritswe-yashyinguwe-mu-cyubahiro</ref> == Urwibutso rwa Jenoside rwa [[Gashora|Gashora,]]<nowiki/>ruherereye mu Karere ka Bugesera, Intara y'Iburasirazuba, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]. Uru rwibutso rwibukiramo cyane cyane abiciwe mu cyahoze ari [[Kaminuza nkuru y’u Rwanda|Komini]] Gashora, harimo n'abishwe nyuma yo guhungira kuri ISAR Karama na Kiliziya.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref> == '''Amateka'''<ref name=":0" /> == Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, agace ka Gashora kari mu hiciwe Abatutsi benshi cyane. Abatutsi benshi bahungiye mu nsengero, ku bigo by’amashuri no mu bice batekerezaga ko byari kubarinda, ariko bicirwayo n[[Interahamwe|’Interahamwe]] hamwe n’abasirikare bari bafatanyije na Leta yariho icyo gihe. Abenshi biciwe: * mu gice cya Gashora, * i Rilima, * i Rweru, * no mu nkengero z’ibiyaga bya [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]. Hari n’abajugunywe mu byobo cyangwa mu bishanga, bituma hari imibiri yakomeje kuboneka nyuma y’imyaka myinshi Jenoside ihagaritswe. == '''Amashakiro''' == <references /> [[Ikiciro:Inzibutso za jenocide yakorewe abatutsi mu Rwanda]] p8ws4z64kjz5uk805olnw08k86hihv1 131138 131136 2026-05-12T16:36:45Z B.Scalling 15089 #kwibuka 32 kongeramo amafoto 131138 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q136387397}}'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora''' <ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref>, ni urwibutso rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 . [[Dosiye:GashoraGenocideMemorial09.jpg|alt=Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora ruherereye mu Karere ka Bugesera, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994|thumb|urwibutso rwa jenocide rwa gashora mu karere ka bugesera]] == '''Aho ruherereye'''<ref name=":0">https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/gashora-imibiri-52-yabonetse-nyuma-y-imyaka-32-ishize-jenoside-ihagaritswe-yashyinguwe-mu-cyubahiro</ref> == Urwibutso rwa Jenoside rwa [[Gashora|Gashora,]]<nowiki/>ruherereye mu Karere ka Bugesera, Intara y'Iburasirazuba, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]. Uru rwibutso rwibukiramo cyane cyane abiciwe mu cyahoze ari [[Kaminuza nkuru y’u Rwanda|Komini]] Gashora, harimo n'abishwe nyuma yo guhungira kuri ISAR Karama na Kiliziya.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref> == '''Amateka'''<ref name=":0" /> == Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, agace ka Gashora kari mu hiciwe Abatutsi benshi cyane. Abatutsi benshi bahungiye mu nsengero, ku bigo by’amashuri no mu bice batekerezaga ko byari kubarinda, ariko bicirwayo n[[Interahamwe|’Interahamwe]] hamwe n’abasirikare bari bafatanyije na Leta yariho icyo gihe. Abenshi biciwe: * mu gice cya Gashora, * i Rilima, * i Rweru, * no mu nkengero z’ibiyaga bya [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]. Hari n’abajugunywe mu byobo cyangwa mu bishanga, bituma hari imibiri yakomeje kuboneka nyuma y’imyaka myinshi Jenoside ihagaritswe. == '''Amashakiro''' == <references /> [[Ikiciro:Inzibutso za jenocide yakorewe abatutsi mu Rwanda]] 0heyi019rp9ycdmimkha5pkssno3k31 131139 131138 2026-05-12T16:39:15Z B.Scalling 15089 #kwibuka 32 131139 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q136387397}}'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora''' <ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref>, ni urwibutso rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 . [[Dosiye:GashoraGenocideMemorial09.jpg|alt=Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora ruherereye mu Karere ka Bugesera, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994|thumb|urwibutso rwa jenocide rwa gashora mu karere ka bugesera]] == '''Aho ruherereye'''<ref name=":0">https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/gashora-imibiri-52-yabonetse-nyuma-y-imyaka-32-ishize-jenoside-ihagaritswe-yashyinguwe-mu-cyubahiro</ref> == Urwibutso rwa Jenoside rwa [[Gashora|Gashora,]]<nowiki/>ruherereye mu Karere ka Bugesera, Intara y'Iburasirazuba, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]. Uru rwibutso rwibukiramo cyane cyane abiciwe mu cyahoze ari [[Kaminuza nkuru y’u Rwanda|Komini]] Gashora, harimo n'abishwe nyuma yo guhungira kuri ISAR Karama na Kiliziya.<ref>https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/kwibuka31-abatuye-icyahoze-ari-gashora-bitabiriye-umugoroba-wo-kwibuka</ref> [[Dosiye:GashoraGenocideMemorial11.jpg|alt=ahagana mumarembo|thumb|urwibuitso rwa jenocide rwa g<ref>https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Gashora+Genocide+Memorial&title=Special%3AMediaSearch&type=image</ref>ashora mu karere ka bugesera mu Rwanda ]] == '''Amateka'''<ref name=":0" /> == Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, agace ka Gashora kari mu hiciwe Abatutsi benshi cyane. Abatutsi benshi bahungiye mu nsengero, ku bigo by’amashuri no mu bice batekerezaga ko byari kubarinda, ariko bicirwayo n[[Interahamwe|’Interahamwe]] hamwe n’abasirikare bari bafatanyije na Leta yariho icyo gihe. Abenshi biciwe: * mu gice cya Gashora, * i Rilima, * i Rweru, * no mu nkengero z’ibiyaga bya [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]. Hari n’abajugunywe mu byobo cyangwa mu bishanga, bituma hari imibiri yakomeje kuboneka nyuma y’imyaka myinshi Jenoside ihagaritswe. == '''Amashakiro''' == <references /> [[Ikiciro:Inzibutso za jenocide yakorewe abatutsi mu Rwanda]] ce84ef00d8vy7nvyi1h5rmi51mg68bm Umurenge wa Nyankenke 0 22620 131142 2026-05-12T16:52:39Z B.Scalling 15089 gutangiza urupapuro rushya 131142 wikitext text/x-wiki Umurenge wa Nyankenke<ref>https://www.gicumbi.gov.rw/soma-ibindi/nyankenke-imiryango-14-yahawe-inka-muri-gahunda-ya-girinka</ref> ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi]] mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru mu Rwanda]]. Uyu murenge uzwiho imirimo y'ubuhinzi, imishinga y'iterambere rya VUP, ndetse n'ibikorwa byo kubungabunga ibidukikije n'imibereho myiza y'abaturage, nk'uko bigaragazwa n'amakuru atangwa n'Akarere ka Gicumbi == '''Amashakiro''' == 0tagbtufqsm7zr07hdf4ffodkr5998e 131143 131142 2026-05-12T17:03:40Z B.Scalling 15089 131143 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q139769234}}Umurenge wa Nyankenke<ref>https://www.gicumbi.gov.rw/soma-ibindi/nyankenke-imiryango-14-yahawe-inka-muri-gahunda-ya-girinka</ref> ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi]] mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru mu Rwanda]]. Uyu murenge uzwiho imirimo y'ubuhinzi, imishinga y'iterambere rya VUP, ndetse n'ibikorwa byo kubungabunga ibidukikije n'imibereho myiza y'abaturage, nk'uko bigaragazwa n'amakuru atangwa n'Akarere ka Gicumbi == '''Amashakiro''' == ky09fm9wxwgjjmzvrk2hvmp8xh4uvr1 131144 131143 2026-05-12T17:05:10Z B.Scalling 15089 131144 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q139769234}}Umurenge wa Nyankenke<ref>https://www.gicumbi.gov.rw/soma-ibindi/nyankenke-imiryango-14-yahawe-inka-muri-gahunda-ya-girinka</ref> ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi]] mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru mu Rwanda]]. Uyu murenge uzwiho imirimo y'ubuhinzi, imishinga y'iterambere rya VUP, ndetse n'ibikorwa byo kubungabunga ibidukikije n'imibereho myiza y'abaturage, nk'uko bigaragazwa n'amakuru atangwa n'Akarere ka Gicumbi == '''Amashakiro''' == <references /> [[Ikiciro:IMIRENGE YO MU RWANDA]] hjqjibuzs0vnd31c8h372khp71jhhn1 131145 131144 2026-05-12T17:15:42Z B.Scalling 15089 131145 wikitext text/x-wiki {{Databox|excludeProperties=Q139769234}}Umurenge wa Nyankenke<ref>https://www.gicumbi.gov.rw/soma-ibindi/nyankenke-imiryango-14-yahawe-inka-muri-gahunda-ya-girinka</ref> ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi]] mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru mu Rwanda]]. Uyu murenge uzwiho imirimo y'ubuhinzi, imishinga y'iterambere rya VUP, ndetse n'ibikorwa byo kubungabunga ibidukikije n'imibereho myiza y'abaturage, nk'uko bigaragazwa n'amakuru atangwa n'Akarere ka Gicumbi == '''Amashakiro''' == <references /> [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda]] eg1nxiowqu6gm244iec73t91cimz98s IBYARANZE TALIKI YA 8 MATA 1994 0 22621 131146 2026-05-13T08:50:20Z Igiraneza Divine 15375 #Kwibuka32 131146 wikitext text/x-wiki Nyuma y'umunsi umwe Jenoside yakorewe Abatutsi itangiye mu Rwanda, taliki ya 8 Mata 1994 ubwicanyi bwarakomeje mu bice bitandukanye by'igihugu, ku rundi ruhande ingabo za FPR Inkotanyi nazo zakomeje urugamba zigamije guhagarika Jenoside.<ref name=":0">[https://amizero.rw/bimwe-mu-byaranze-tariki-ya-08-mata-1994/#:~:text=%E2%80%93%20Kuva%20ku%20itariki%20ya,Rutsiro%20muri%20Perefegitura%20ya%20Kibuye. https://amizero.rw/bimwe-mu-byaranze-tariki-ya-08-mata-1994/#:~:text=%E2%80%93%20Kuva%20ku%20itariki%20ya,Rutsiro%20muri%20Perefegitura%20ya%20Kibuye.]</ref> Kuri iyi taliki, Maj. Gen. Paul Kagame wari Umugaba Mukuru w'Ingabo za FPR Inkotanyi, yatangaje ko atangiye intambara kuri Leta yakoraga Jenoside kuko bitari bigishoboka kubahiriza amasezerano y'amahoro ya Arusha. Ingabo za FPR Inkotanyi zatangije urugamba mu Mujyi wa Kigali, ziyemeza guhagarika Jenoside mu maguru mashya. Nkuko tubikesha CNLG, izi ngabo zubuye imirwano mu duce twa Byumba na Ruhengeri kugira ngo zihagarike Jenoside yakorerwaga Abatutsi.<ref name=":0" /> Mu Karere ka Nyaruguru Abatutsi bari bahungiye mu ruganda rw'icyayi rwa Mata barishwe bose. Uwo munsi Abatutsi bageragezaga guhungira mu cyahoze ari Zaire, interahamwe zarabatangiraga, zikabakusanyiriza ahitwa Rusura, mu Murenge wa Bugeshi muri Gisenyi, zikabica. Abasirikare b'Abafaransa n'Ababiligi, batangiye igikorwa cyo gucyura abanyaburayi babaga mu Rwanda. Abafaransa bacyita Operation Amarylis naho Ababiligi bacyita Silver Back.<ref name=":1">[https://my250tv.com/2025/04/08/kwibuka31-ibyaranze-tariki-ya-8-mata-1994/#:~:text=Uwo%20munsi%20kandi%20nibwo%20Abatutsi,ku%20tariki%20ya%207%20barimburwa. https://my250tv.com/2025/04/08/kwibuka31-ibyaranze-tariki-ya-8-mata-1994/#:~:text=Uwo%20munsi%20kandi%20nibwo%20Abatutsi,ku%20tariki%20ya%207%20barimburwa.]</ref> Abatutsi bari bahungiye Mwiri ku musozi wa Nyawera (muri Kayonza)barishwe. Interahamwe n'abasirikare barindaga Perezida Habyarimana Juvenal bishe Abatutsi bari bahungiye kuri Paruwasi Gatolika yitiriwe Mutagatifu Karoli Lwanga no mu kigo cy'Abafureri b'Abayozefiti i Nyamirambo.<ref name=":1" /> -Abatutsi bari bahungiye mu Ishuri rya St Andre i Nyamirambo barishwe. Kuva ku italiki ya 8, 14, 25 Mata 1994, Abatutsi bari bahungiye kuri Paruwasi Gatolika ya Ruhuha, barishwe. Ubwicanyi bwibasiye Abatutsi bwatangiye muri Komini Rutsiro muri Perefegitura ya Kibuye.<ref name=":2">https://umuryango.rw/kwibuka/article/ibyaranze-tariki-ya-08-mata-1994-muri-jenoside-yakorewe-abatutsi</ref> Ingabo za FPR Inkotanyi zageze i Kigali, Kagame Paul amenyesha MINUAR ko agiye kohereza umutwe w'Ingabo gufatanya n'Ingabo za Leta mu guhagarika ubwicanyi bwakorwaga n'Abasirikare barindaga Perezida Habyarimana. Mu Kinigi, Koloneli Setako Ephrem yategetse Interahamwe kwica Abatutsi baho. Uwo munsi Ingabo za FPR Inkotanyi zahageze zibasha kurokora bake bari basigaye bataricwa.<ref name=":2" /> Abatutsi bagera ku 5000 bari bahungiye ku rusengero rw'Abadiventisite rwa Cyambara mu Murenge wa Bigogwe muri Perefegitura ya Gisenyi, ubu ni mu Karere ka Rubavu. Hishwe Abatutsi bari bahungiye mu Bitaro bya Shyira muri Perefegitura ya Ruhengeri, ubu ni mu Karere ka Nyabihu.<ref>[https://my250tv.com/2025/04/08/kwibuka31-ibyaranze-tariki-ya-8-mata-1994/#:~:text=Kwibuka31%3A%20Ibyaranze%20tariki%20ya%208,bukware%20Abatutsi%20aho%20bari%20hose. https://my250tv.com/2025/04/08/kwibuka31-ibyaranze-tariki-ya-8-mata-1994/#:~:text=Kwibuka31%3A%20Ibyaranze%20tariki%20ya%208,bukware%20Abatutsi%20aho%20bari%20hose.]</ref> Hishwe Abatutsi bari bahungiye ku rusengero rw'Adiventisiti rwa Mudende muri Perefegitura ya Gisenyi, ubu ni mu Karere ka Rubavu. Hishwe Abatutsi bari bahungiye ku rusengero rw'Adiventisiti rwa Bweramana muri Perefegitura ya Gisenyi, ubu ni mu Karere ka Rubavu. Abatutsi bari bahungiye ku rusengero rwa ADEPR Kabumba, Perefegitura ya Gisenyi barishwe. Abatutsi bari bahungiye muri Kaminuza y'Adiventisiti ya Mudende muri Perefegitura ya Gisenyi barishwe, ubu ni mu Karere ka Rubavu. Hishwe Abatutsi ku musozi wa Kesho muri Rubaya(Ngororero).<ref>[https://thechoicelive.com/kwibuka31-ibyaranze-itariki-ya-08-mata-1994#:~:text=Kwibuka31%3A%20Ibyaranze%20itariki%20ya%2008,Mata%201994&text=%2D%20Kuva%20tariki%20ya%2008%2C,Paruwasi%20Gatolika%20ya%20Ruhuha%20barishwe. https://thechoicelive.com/kwibuka31-ibyaranze-itariki-ya-08-mata-1994#:~:text=Kwibuka31%3A%20Ibyaranze%20itariki%20ya%2008,Mata%201994&text=%2D%20Kuva%20tariki%20ya%2008%2C,Paruwasi%20Gatolika%20ya%20Ruhuha%20barishwe.]</ref> Hishwe Abatutsi i Kavumu no mu nkengero zaho(mu yari Komini Ramba). Hishwe Abatutsi benshi muri Centre ya Gakenke. Hishwe Abatutsi i Bukeri(muri Komini Ndusu) ku mugezi wa Mukungwa ku gice kigana muri Vunga. Hishwe Abatutsi kuri Superefegitura ya Busengo.<ref name=":0" /> p3a1dbnd219s70bopwyhpcqwbrcvave