Wikipedia rwwiki https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Itangazamakuru Ibidasanzwe Ibiganiro Umukoresha Ibiganiro by'umukoresha Wikipedia Ibiganiro kuri Wikipedia Dosiye Ibiganiro kuri dosiye MediyaWiki Ibiganiro kuri MediyaWiki Inyandikorugero Ibiganiro ku nyandikorugero Ubufasha Ibiganiro ku bufasha Ikiciro Ibiganiro ku byiciro TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Ikiraro cya Kongolo 0 22904 131962 2026-06-17T09:52:53Z Leatitia kamikazi 18374 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1187082439|Kongolo Bridge]]" 131962 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge|name=Kongolo Bridge|image=|caption=|official_name=None|also_known_as=|carries=Motor vehicles, heavy weight|crosses=[[Lualaba River]]|locale=[[Kongolo, Tanganyika District|Kongolo]], [[Democratic Republic of Congo]]|id=|design=|length=70 m|width=5 m|below=|begin=1939|complete=|material=Reinforced concrete, metal|coordinates=|downstream=}}Ikiraro cya Kongolo ni ikiraro cya gari ya moshi n'umuhanda binyura mu ruzi rwa Lualaba .cyubakwa n'ababiligi mu 1939,cyongera kubakwa muri 1968 ku butegetsi bwa Mobutu n'umuhanga mu by'inyenyeri w'umudage Erich F. Weigh .Gihereye hafi y'umujyi wa kongolo Ubugari bw'uruzi rwa Lualaba ni metero 440,mu gihe igice kinini cy'ikiraro ari metero 70,kandi gifite inzira imwe y'ubugari bwa metero 5 ku modoka zose ,harimo n'inzira zo u bwoko bwa dua-gauge == Reba kandi == * Urutonde rw'ibiraro by'umuhanda na gari ya moshi == Amasano yo hanze == <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>5°20′50″S 27°00′33″E / 5.347170°S 27.009291°E / -5.347170; 27.009291 [[Ikiciro:Short description is different from Wikidata]] 037hftcjffs3wppw9i310qcct02u9d2 Ikiraro cya Niangara 0 22905 131963 2026-06-17T10:14:08Z Leatitia kamikazi 18374 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1249617241|Niangara Bridge]]" 131963 wikitext text/x-wiki '''Ikiraro cya Niangara''' ni ikiraro cyambukiranya uruzi rwa Uele,uruzi rwa kongo ,mu majyaruguru y'uburasirazuba bea Repubulika iharanira Demokarasi ya Kongo muri Afurika yo Hagati Umujyi wa Niangara,mu ntara ya Upper Uele ,uhereye ku nkengero z'amajyepfo y'uruzi rwa Uele,kandi iki kiraro gihuza n'inkombe y'uruzi yo mu majyaruguru n'imibanire mpuzamahanga na Sudani y'Epfo na Repubulika ya Afurika yo Hagati ,iri mu majyaruguru no mu majyaruguru y'uburasirazuba bwa Niangara <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> bsgfsetrns0odvpjoqh9y5p8371wrvb Avec les Hommes de l'eau 0 22906 131964 2026-06-17T10:31:06Z Leatitia kamikazi 18374 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1272797309|Avec les Hommes de l'eau]]" 131964 wikitext text/x-wiki Ubwato bwa Berwinne buva i Leopoldville(ubu izwi nka kinshasa) bakazamuka uruzi rwa Kongo. Munzira ,buhagararaku mududgudu muto kugira ngo bufate inkwi nyinshi zicanwa buhoro buhoro. Bumaze gupakirwa ,ubwato buragenda ,busiga abaturage baho bakunzw kunyura kunkombe . Mu nzira ,ubwato buhura n'ubwato n' "abavomyi"bakora ibikorwa bisanzwe nko kuroba ,guhinga,gukata inyama z'imvubu no kuzisiga umunyu kugirango zibungabungwe. hq746aillgonub8skhqvi1vhdhmeug9 Île de Mateba 0 22907 131965 2026-06-17T10:51:57Z Leatitia kamikazi 18374 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1105562402|Île de Mateba]]" 131965 wikitext text/x-wiki   '''Île de Mateba''' (ikirwa cya mateba)ni cyo kirwa kinini cy'uruzi kiri hafi y'umugezi munini wa kongo. Ikirwa cyose kiri muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo ,mu gihe inkombe y'uruzi yo mu majyepfo iri muri Angola. Hari nibura imidugudu ibiri kuri buri kirwa ,umwe uri ku nkombe y'amajyepfo y'icyo kirwa n'undi uri ku nkombe y'amajyaruguru. == Intangiriro z'inyamanswa zo mu gasozi ziteye impaka == Ku lirwa cya mateba, impyisiz'ubururu,waterbuck,zebra za burchell ndetse n'impyisi zazanywe na Institut congolais pur la conservation de la nature.Inyamanswa zazanywe muri Namibiya ku bufatanye na "wildlfe vetss Namibia"Iki gikorwa kiravugwaho rumwe kuko akarere ka Mateba kari ahantu ho gusig imvura. kandi igice cy'ubusitani kiboneka ubu ni ingaruka zo gutema amashyamba .Abaurage bose bashinze iyamaswa babayeho neza uretse giraffe enye zapfuemu byumweru bitatu nyuma yo gukurwaho kubera kubura ibiti bya acacia nka vachellia na senegalia nvrpajtxc60svwyyeztj3279f9nf6c2 Uruzi rwa Kilungutwe 0 22908 131966 2026-06-17T11:04:14Z Leatitia kamikazi 18374 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1197760490|Kilungutwe River]]" 131966 wikitext text/x-wiki Uruzi rwa Kilungutwe rwari ahantu heza ho kurokora abarokotse ubwicanyi bwa kasika, nyma baza gukubitwa no kwicwa n'ishyaka rya Rally for Congolese Democracy (RCD) umutwe witwaje intwaro bivugwa ko warushyigikwe n'u Rwanda. Abantu benshi batemwe imihoro cyangwa ibindi bintu bityaye, abandi bake bararashwe. Mu buryo bw'inyuguti ,abagore bamwe bafashwe kungufu mbere yo guterwa imihoro mu gitsina cyabo,abana babo bagakubitwa kunkuta bagatabwa mu bwiherero cyangw ku nkengero z'uruzi Uruzi rwa Kilungutwe rwari ahantu heza ho kurokora abarokotse ubwicanyi bwa Kasika, nyuma baza gukubitwa no kwicwa n'ishyaka rya Rally for Congolese Democracy ( ''Rassemblement Congolais pour la Démocratie'' ; RCD), umutwe witwaje intwaro ushyigikiwe [[Rwanda|n'u Rwanda]] . Abantu benshi bishwe batemwe imihoro cyangwa ibindi bintu bityaye, abandi bake barashwe. <ref>{{Cite web |date=1999 |title=IV: Eastern Congo: Findings |url=https://www.hrw.org/reports/1999/congo/Congoweb-03.htm |access-date=2023-05-08 |website=www.hrw.org}}</ref> Mu buryo bw'inyuguti, abagore bamwe bafashwe ku ngufu mbere yo guterwa imihoro mu gitsina cyabo, abana babo bagakubitwa ku nkuta bagatabwa mu bwiherero cyangwa ku nkengero z'uruzi. <ref>{{Cite web |date=2020-09-04 |title=RDC: 22 ans après le massacre, retour à Kasika où la blessure des charniers reste vive |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20200904-rdc-22-ans-apr%C3%A8s-le-massacre-retour-%C3%A0-kasika-o%C3%B9-la-blessure-charniers-reste-vive |access-date=2023-05-08 |website=RFI |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-08-26 |title=RDC: polémique après un tweet de l'ambassadeur du Rwanda sur le massacre de Kasika |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20200827-tweet-ambassadeur-rwanda-colere-activistes-rdc |access-date=2023-05-08 |website=RFI |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-06-12 |title=Life for women in the country that 'never turned the page of conflict' |url=https://www.independent.co.uk/news/long_reads/drc-sexual-violence-rape-democratic-republic-congo-war-election-women-a8937586.html |access-date=2023-05-08 |website=The Independent |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ACHPR, Democratic Republic of the Congo v. Burundi, Rwanda and Uganda {{!}} How does law protect in war? - Online casebook |url=https://casebook.icrc.org/case-study/achpr-democratic-republic-congo-v-burundi-rwanda-and-uganda |access-date=2023-05-08 |website=casebook.icrc.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=20 Years On from the Kasika Massacre, Women Survivors Share Their Stories {{!}} Women For Women |url=https://womenforwomen.org.uk/blog/20-years-kasika-massacre-women-survivors-share-their-stories |access-date=2023-05-08 |website=Women for Women International |language=en}}</ref> 9ecgdanl32u0ukg21n4tciv4m0amtla 131967 131966 2026-06-17T11:35:25Z Leatitia kamikazi 18374 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1197760490|Kilungutwe River]]" 131967 wikitext text/x-wiki {{Infobox river|name=Kilungutwe River|image=|image_caption=Kilungutwe River, June 2013|subdivision_type1=Country|subdivision_name1=[[Democratic Republic of the Congo]]}} Uruzi rwa Kilungutwe ni umugezi uherereye mu Karere ka Mwenga, mu Ntara ya Kivu y'Amajyepfo, mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo (RDC).[1] Riri ku butumburuke bwa metero 882, ni umugereka (uruzi rwinjira) mu Ruzi rwa Ulindi. Nyuma y'aho ihurira n'Uruzi rwa Ulindi, hafi ya kilometero 30 mu majyaruguru y'uburengerazuba, Uruzi rwa Ulindi rukomeza inzira yarwo, kugeza rwinjiye mu Ruzi rwa Kongo.[2][3][4] Mu mateka, Uruzi rwa Kilungutwe rwamenyekanaga nk'irembo ry'ishyamba, uhereye ku misozi miremire yo mu majyaruguru y'uburasirazuba.[3] Uruzi ni ahantu habera ibinyabuzima bitandukanye, harimo amafi yo mu bwoko bwa catfish, tilapia, na Clarias anguillaris. Ukomereje hepfo y’uruzi, umudugudu wa Kilungutwe ukungahaye ku rusobe rw’ibinyabuzima (biodiversity), ufite ibimera byinshi bitoshye ndetse n’amoko atandukanye y’ibimera n’inyamaswa. Uru ruzi kandi rufite uruhare rukomeye mu bukungu bw’akarere, kuko ari isoko y’amazi y’ingenzi akoreshwa mu kuhira imyaka no mu burobyi == Amateka == '''Uruzi rwa Kilungutwe''' rwakunze guturwaho kuva kera n’amoko atandukanye y’Abantu (Bantu), harimo '''Abalega, Ababembe, Abashi, Abafuliiru, Abanyindu, n’Abavira'''. === Ubwicanyi bwa Kasika === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>Iki gice kivuga ku ihohoterwa rikabije n'ubwicanyi bwabaye mu gihe cy'intambara muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. '''Ubuhinduzi mu Kinyarwanda:''' Uruzi rwa '''Kilungutwe''' rwabaye ahantu h'ingenzi hahungiye abarokotse ubwicanyi bwa '''Kasika'''. Nyuma yo kuhagera, bamwe muri bo bafashwe kandi bicwa n'umutwe witwaje intwaro wa '''Rally for Congolese Democracy (RCD)''' (Rassemblement Congolais pour la Démocratie). Abantu benshi bishwe batemaguwe n'imihoro cyangwa ibindi bikoresho bikarishye, mu gihe abandi bake barashwe. Raporo zitandukanye zivuga kandi ko bamwe mu bagore bafashwe ku ngufu mbere yo kwicwa mu buryo bw'ubugome bukabije. Hari n'abana bishwe mu buryo bwa kinyamaswa, bamwe bakubiswe ku nkuta cyangwa bajugunywa mu bwiherero no mu ruzi. Ibi bikorwa byagize uruhare mu byaha bikomeye byibasiye abasivili muri ako gace. == Reba kandi == * Dore uko aya mazina yasobanurwa cyangwa yakwandikwa mu Kinyarwanda: ** '''Nyindu people''' → '''Abanyindu''' ** '''Lega people''' → '''Abalega''' ** '''Bembe people''' → '''Ababembe''' ** '''Kasika''' → '''Kasika''' (izina ry’ahantu, ntirihindurwa) ** '''Ulindi River''' → '''Uruzi rwa Ulindi''' ** '''Mwenga Territory''' → '''Teritwari ya Mwenga''' cyangwa '''Akarere ka Mwenga''' ** '''Congo River''' → '''Uruzi rwa Congo''' == Amareferensi == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} qk3n2x8wga1ih6t540vlnpeht1u34p6 Ikibaya cya Abiod 0 22909 131968 2026-06-17T11:53:00Z Leatitia kamikazi 18374 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358838567|Abiod Valley]]" 131968 wikitext text/x-wiki    '''Izina ry'umwimerere:''' ''Iɣzir Amellal'' (mu rurimi rwa Tachawit) === Aho ruherereye === * '''Igihugu:''' Alijeriya === Ibiranga uruzi === ==== Isoko y'uruzi ==== * '''Aho ruturuka:''' Umusozi wa Djebel Chélia * '''Imirongo ngengamaso:''' 35°35'18"N, 8°00'57"E * '''Ubuhagarike:''' metero 2,000 hejuru y'inyanja ==== Aho rusukira ==== * '''Aho rusoreza:''' Hafi y'umujyi wa Tolga, mu Ntara ya Biskra * '''Ubuhagarike:''' metero 200 hejuru y'inyanja * '''Uburebure bw'uruzi:''' Kilometero 156 * '''Ubuso bw'ikibaya cy'amazi (Basin):''' Kilometero kare 1,100 === Imigezi irugaburira === ==== Ku ruhande rw'ibumoso ==== * Oued Anza ==== Ku ruhande rw'iburyo ==== * Oued Chennaoura Oued El Abiod (mu Cyongereza: Abiod Valley) ni wadi ikora nk’inzira y’imisozi yo mu kibaya kiri mu misozi miremire ya Aurès massif, giherereye muri Saharan Atlas mu majyaruguru y’uburasirazuba bwa Alijeriya. Hamwe na Oued Abdi, ni imwe mu migezi (wadis) ikomeye cyane muri Aurès massif. Mu gihe cy’imvura, imvura hamwe n’urubura bishonga bitembera muri iki kibaya, bigakora umugezi witwa Abiod River. Iki kibaya gitangirira munsi ya Djebel Chélia, umusozi muremure kurusha indi muri Alijeriya, hanyuma kikagenda kinyura mu majyepfo y’uburengerazuba kigana i Tolga, hanyuma amaherezo kikazimira gitamukira mu butayu bwa Sahara Desert hafi aho. == Ubumeny Bwisi == Ibimera byo mu misozi miremire iri ku majyaruguru y’ikibaya cya Abiod Valley birangwa n’imiterere ya Mediterane, aho haboneka amashyamba y’inzitane y’ibiti by’imyelayo (oak), pinusi (pine) n’ibiti bya sedari bya kera, bikura neza kubera imvura nyinshi igwa ku misozi miremire. Igice cy’amajyepfo ahanini ni ubutayu, aho ibimera ari bike cyane. Hahaboneka ibiti bike nka oak, juniper, sedari, udusambi tw’icyayi cy’ishyamba (thyme), ndetse na harmel. Iki kibaya kandi gifite uturere duto dusa n’ibishanga bitoya (oases) dukwirakwijemo. Hari imidugudu myinshi ituwe n’abantu iri ku mpande z’inkuta z’ikibaya cya Oued El Abiod, harimo n’umudugudu wa Ghoufi. Inkuta z’iki kibaya zigizwe n’amabuye ya sandstone yoroshye kuyatunganya, bityo imidugudu myinshi iri kuri izo nkuta yubatswe n’amazu manini y’amabuye yakozwe mu buryo bukomeye kandi burambuye. Hafi y’umujyi wa Tighanimine, haboneka ibisigisigi by’umuyoboro wuhira (irrigation canal) wubatswe n’Abaroma ba kera. == Amarefernsi == 1l6q5zd9wlh560d2h3pa8xqpb9eboxx