Бикипиэдьийэ sahwiki https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Миэдьийэ Аналлаах Ырытыы Кыттааччы Кыттааччы ырытыыта Бикипиэдьийэ Бикипиэдьийэ ырытыыта Билэ Билэ ырытыыта MediaWiki MediaWiki-ни ырытыы Халыып Халыыбы ырытыы Көмө Көмөнү ырытыы Категория Категорияны ырытыы TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Халыып:Арассыыйа Федерациятын субъектара 10 1277 427227 426754 2026-04-18T08:22:55Z Minorax 17017 427227 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Арассыыйа Федерациятын субъектара |state = {{{state|collapsed}}} |title=Арассыыйа Федерациятын субъектара |groupstyle = text-align:left; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> |group1=Өрөспүүбүлүкэлэр |list1={{nowrap begin}}[[Адыгея]]{{·w}} [[Алтай Өрөспүүбүлүкэтэ|Алтай Өрөспүүбүлүкэтэ]]{{·w}} [[Башкортостан|Башкортостан]]{{·w}} [[Бүрээтийэ]]{{·w}} [[Дагестан|Дагестан]]{{·w}} [[Ингушетия|Ингушетия]]{{·w}} [[Кабардино-Балкария|Кабардино-Балкария]]{{·w}} [[Калмыкия|Калмыкия]]{{·w}} [[Карачай-Черкесия]]{{·w}} [[Карелия Республиката|Карелия]]{{·w}} [[Коми|Коми]]{{·w}} [[Марий Эл|Марий Эл]]{{·w}} [[Мордовия|Мордовия]]{{·w}} [[Саха Сирэ|Саха Сирэ]]{{·w}} [[Татарстан|Татарстан]]{{·w}} [[Тыва]]{{·w}} [[Удмуртия|Удмуртия]]{{·w}} [[Хакасия|Хакасия]]{{·w}} [[Хотугу Осетия]]{{·w}} [[Чечня]]{{·w}} [[Чувашия|Чувашия]]{{·w}} ''[[Кырыым Өрөспүүбүлүкэтэ|Кырыым]]''{{·w}} ''[[Донецк дьон]]''{{·w}} ''[[Луганск дьон]]''{{nowrap end}} |group2=Кыраайдар |list2={{nowrap begin}}[[Алтай кыраайа|Алтай кыраайа]]{{·w}} [[Забайкалье кыраайа|Забайкалье]]{{·w}} [[Камчаатка кыраайа|Камчаатка]]{{·w}} [[Краснодар кыраайа|Краснодар]]{{·w}} [[Красноярскай кыраай|Красноярскай]]{{·w}} [[Пермь кыраайа|Пермь]]{{·w}} [[Приморье кыраай|Приморье]]{{·w}} [[Ставрополь кыраайа|Ставрополь]]{{·w}} [[Хабаровскай кыраай|Хабаровскай]]{{nowrap end}} |group3=Уобаластар |list3={{nowrap begin}}[[Амур уобалаhа|Амур]]{{·w}} [[Архангельскай уобалас|Архангельскай]]{{·w}} [[Астрахан уобалаhа|Астрахан]]{{·w}} [[Белгород уобалаhа|Белгород]]{{·w}} [[Брянскай уобалас|Брянскай]]{{·w}} [[Владимир уобалаhа|Владимир]]{{·w}} [[Волгоград уобалаһа|Волгоград]]{{·w}} [[Вологда уобалаhа|Вологда]]{{·w}} [[Воронеж уобалаhа|Воронеж]]{{·w}} [[Иваново уобалаhа|Иваново]]{{·w}} [[Иркутскай уобалас|Иркутскай]]{{·w}} [[Калининград уобалаhа|Калининград]]{{·w}} [[Калууга уобалаhа|Калууга]]{{·w}} [[Кемерово уобалаhа|Кемерово]]{{·w}} [[Кировскай уобалас|Кировскай]]{{·w}} [[Кострома уобалаhа|Кострома]]{{·w}} [[Курган уобалаhа|Курган]]{{·w}} [[Курскай уобалас|Курскай]]{{·w}} [[Ленинград уобалаһа|Ленинград]]{{·w}} [[Липецкай уобалас|Липецкай]]{{·w}} [[Магадаан уобалаһа|Магадаан]]{{·w}} [[Москва уобалаһа|Москва]]{{·w}} [[Мурманскай уобалас|Мурманскай]]{{·w}} [[Нижнэй Новгород уобалаһа|Нижнэй Новгород]]{{·w}} [[Новгород уобалаһа|Новгород]]{{·w}} [[Новосибирскай уобалас|Новосибирскай]]{{·w}} [[Омскай уобалас|Омскай]]{{·w}} [[Оренбург уобалаһа|Оренбург]]{{·w}} [[Орел уобалаһа|Орел]]{{·w}} [[Пенза уобалаһа|Пенза]]{{·w}} [[Псков уобалаһа|Псков]]{{·w}} [[Ростов уобалаһа|Ростов]]{{·w}} [[Рязань уобалаһа|Рязань]]{{·w}} [[Самаара уобалаһа|Самаара]]{{·w}} [[Саратов уобалаһа|Саратов]]{{·w}} [[Сахалиин уобалаһа|Сахалиин]]{{·w}} [[Свердловскай уобалас|Свердловскай]]{{·w}} [[Смоленскай уобалас|Смоленскай]]{{·w}} [[Тамбов уобалаһа|Тамбов]]{{·w}} [[Тверь уобалаһа|Тверь]]{{·w}} [[Томскай уобалас|Томскай]]{{·w}} [[Туула уобалаһа|Туула]]{{·w}} [[Тюмень уобалаһа|Тюмень]]{{·w}} [[Ульяновскай уобалас|Ульяновскай]]{{·w}} [[Челябинскай уобалас|Челябинскай]]{{·w}} [[Ярославскай уобалас|Ярославскай]]{{·w}} ''[[Запорожье уобалаһын Арассыыйа оккупацията|Запорожоскай]]''{{·w}} ''[[Херсон уобалаһын Арассыыйа оккупацията|Херсонскай]]''{{nowrap end}} |group4=Федеральнай суолталаах куораттар |list4={{nowrap begin}}[[Москва|Москва]]{{·w}} [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербург]]{{·w}} ''[[Севастополь]]''{{nowrap end}} |group5=Автономиялаах уобалас |list5=[[Дьэбириэй автономиялаах уобалаһа|Дьэбириэй]] |group6=Автономиялаах уокуруктар |list6={{nowrap begin}}[[Ненец автономиялаах уокуруга|Ненецтэр]]{{·w}} [[Ханты уонна Манси автономиялаах уокуруктара|Ханты-Манси&nbsp;— Югра]]{{·w}} [[Чукотка автономиялаах уокуруга|Чукотка]]{{·w}} [[Ямал-Ненец автономиялаах уокуруга|Ямал-Ненец]]{{nowrap end}} |below=''Курсивынан'' бэлиэтэммит субъектар сэрии кэмигэр Украинаттан ылыллыбыттара }}<noinclude> </noinclude> d21pfs1ks0sjqhfz0we4oljgy4j9pzl Халыып:Commonscat 10 1283 427209 422082 2026-04-18T08:14:40Z Minorax 17017 427209 wikitext text/x-wiki <div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;"> <div style="float: left;">[[Билэ:Commons-logo.svg|50px|none|Wikimedia Commons]]</div> <div style="margin-left: 60px;">'''[[c:Category:{{{1}}}|{{{2|{{PAGENAME}}}}}]] Биики Хааһахха'''</div> </div><noinclude> [[Категория:Бикипиэдьийэ:Халыыптар:Сигэлэр]] [[da:Skabelon:Commonscat]] </noinclude> 1cc80by1ihrm0za3vf8p5dhlqr7znsm Халыып:Hello 10 1344 427221 342122 2026-04-18T08:17:35Z Minorax 17017 427221 wikitext text/x-wiki {| width="100%" | style="background: #E0F0FF; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft: 18px; -moz-border-radius-topright: 0px; font: 90%;" width="20%" height=30 align=left | &nbsp;&nbsp; [[Билэ:Help-browser.svg|18px]] [[Бикипиэдьийэ:Түргэнник саҕалыырга көмөлөһөр ыстатыйа|Түргэнник саҕалыырга көмөлөһөр ыстатыйа]] | style="background: #6495ED; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft: 0px; -moz-border-radius-topright: 18px;" width="80%" height=30|&nbsp;&nbsp;<span style="color: white; padding: 0.5em; text-align:center; font: 120%;" ><big>[[User:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white;">{{BASEPAGENAME}}</span>]], нөрүөн нөргүй!</big></span> |- | style="background: #E0E6FF; border:1px solid silver; -moz-border-radius: 0px; font: 90%;" width="20%" height=30 align=left | &nbsp;&nbsp; [[Билэ:Crystal Clear app ktip.svg|18px]] [[Бикипиэдьийэ:Бастакы хардыылар|Бастакы хардыылар]] | rowspan=7 style="background: #FFFFF0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft: 0px; -moz-border-radius-bottomright: 18px; padding: 0.5em; font: 90%;" valign="top" width="80%" | Бикипиэдьийэ кыттааччыларын аатыттан эйигин сахалыы салааҕа киирбиккинэн! Манна кыттыбыккыттан астыныаҥ уонна элбэх туһаны ылыаҥ дии саныыбыт. Суруйуу сүрүн сиэрдэрэ манныктар: харса суох суруйан ис уонна үтүөнү оҥорорго дьулус. Бикипиэдьийэ иһигэр баар ыстатыйалар, матырыйаал барыта (ол иһигэр эн суруйбутуҥ эмиэ) туспа, анал лиссиэнсийэнэн тарҕанар/туһаныллар. Ол лиссиэнсийэ аата [[:ru:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]]. Маннык лиссиэнсийэлээх суруйуулары ким баҕарар көҥүл туһаныан (суруйбут дьону ааттаан туран) уонна уларытыан сөп. Саҥа манна кэлбит дьон сороҕор бас билии быраабын кэһээччилэр. Бас билээччиттэн көҥүлэ суох тиэкистэри уонна ойуулары Бикипиэдьийэҕэ киллэрэр табыллыбат. Сиһилии манна көр — [[:ru:Википедия:Авторские права|Авторские права (нууччалыы)]]. Өссө биир алҕас бырайыак сыала-соруга өйдөммөтөҕүнэ тахсааччы. Бикипиэдьийэ диэн энциклопедия, туох да атын буолбатах. Сиһилии манна көрүөххүн сөп — [[:ru:Википедия:Чем не является Википедия|Чем не является Википедия (нууччалыы)]]. Бикипиэдьийэ ыстатыйаларыгар илии баттаммат (суруйбут дьон испииһэктэрэ тутатына атын сиргэ — көннөрүү историятыгар суруллан иһэр). Ол гынан баран ыстатыйалары ырытыыга, эбэтэр аналлаах [[forum|кэпсэтии сирдэригэр]] кэпсэтиэххин баҕардаххына бука диэн илиитэ баттыыр буолаар. Ол маннык — түөрт тильда бэлиэтин субуруччу туруораҕын (<nowiki>~~~~</nowiki>), эбэтэр үстүрүмүөн хапталыгар анал тимэҕи баттыыгын ([[Билэ:Insert-signature.svg]]). Бэйэҕин [[User:{{BASEPAGENAME}}|кыттааччы тус сирэйигэр]] билиһиннэриэххин сөп. Бу Эн тус бэйэҥ бас билэр кыракый сириҥ буолар. Холобур онно [[Template:Babel|омук тылларын билииҥ]] туһунан суруйуоххун сөп. Харса суох суруйан ис, хайдах сөпкө сурулларын сүбэлиэхпит, сыыйа-баайа бэйэҥ да билсэн иһиэҥ. Туох эмэ өйдөммөт буоллаҕына манна [[Бикипиэдьийэ:Ыйытыылар]] тугу баҕарар ыйытыаххын сөп. Тугу эрэ тупсарыаххын, бэйэҥ этиигин киллэриэххин баҕардаххына [[Бикипиэдьийэ:Кэпсэтэр сир|Кэпсэтэр сиргэ]] киирээр, эбэтэр бу киһиэхэ ([[User:HalanTul|HalanTul]]) нууччалыы да сахалыы да суруйаар. Өссө төгүл нөрүөн нөргүй! {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}}} </div> <div style="border-bottom:1px solid #eeeeee;padding-top:0.17em;padding-bottom:0.5em;"></div> <div style="font: 85%;">''Hello and welcome to the Sakha Wikipedia! We appreciate your contributions. We hope you enjoy your time here!''</div> |- | style="background: #E5E0FF; border:1px solid silver; -moz-border-radius: 0px; font: 90%;" width="20%" height=30 align=left | &nbsp;&nbsp; [[Билэ:Crystal128-kanagram.svg<!--Icona de la Pluja d'Idees de la Taverna de la Viquipèdia.png-->|18px]] [[Бикипиэдьийэ:Ыстатыйаны ааттааһын|Ыстатыйаны ааттааһын]] |- | style="background: #F9E0FF; border:1px solid silver; -moz-border-radius: 0px; font: 90%;" width="20%" height=30 align=left | &nbsp;&nbsp; [[Билэ:View-refresh.svg|18px]] [[:ru:Википедия:Как править статьи|Как править статьи]] |- | style="background: #FFE0F1; border:1px solid silver; -moz-border-radius: 0px; font: 90%;" width="20%" height=30 align=left | &nbsp;&nbsp; [[Билэ:Accessories-text-editor.svg|18px]] [[:ru:Википедия:Правила и указания|Правила и указания]] |- | style="background: #FFE0E6; border:1px solid silver; -moz-border-radius: 0px; font: 90%;" width="20%" height=30 align=left | &nbsp;&nbsp; [[Билэ:Crystal Clear app lphoto.png|18px]] [[:ru:Википедия:Изображения|Изображения]] |- | style="background: #FFE5E0; border:1px solid silver; -moz-border-radius: 0px; font: 90%;" width="20%" height=30 align=left | &nbsp;&nbsp; [[Билэ:Green_copyright.svg|18px]] [[:ru:Википедия:Авторские права|Авторские права]] |- | style="background: #FFEFE0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft: 18px; -moz-border-radius-bottomright: 0px; font: 90%;" width="20%" height=30 align=left | &nbsp;&nbsp; [[Билэ:Nuvola apps bookcase.svg|18px]] [[:ru:Википедия:Глоссарий|Глоссарий]] |}<noinclude>{{doc}}</noinclude> <noinclude>[[Категория:Бикипиэдьийэ:Халыыптар]] [[Категория:Бикипиэдьийэ:Кыттааччылар]] </noinclude> 4s87kkc1l5u4o3fun36vzl45dnjn2st Халыып:Unsigned 10 2602 427226 162045 2026-04-18T08:22:27Z Minorax 17017 427226 wikitext text/x-wiki <small>—&nbsp;''Маны [[Бикипиэдьийэ:Ырытыы сирэйигэр илиитэ баттааҥ|илии баттаабакка]] эрэ [[User:{{{1}}}|{{{1}}}]] ([[User talk:{{{1}}}|ыр.]]&nbsp;·&nbsp;[[Special:Contributions/{{{1}}}|кыл.]])&nbsp;{{{2|}}} суруйбут''</small><noinclude>{{doc}}</noinclude> i8tfgitg2zpitbahqdal8tz3cwcisgz Халыып:Infobox Settlement 10 3333 427210 397899 2026-04-18T08:15:00Z Minorax 17017 427210 wikitext text/x-wiki {| class="infobox geography vcard" style="width:23em; text-align:left;" <td colspan="2" align="center" style="width:100%; font-size: 1.25em; white-space: nowrap;">'''<span class="fn org">{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}</span>{{#if:{{{native_name|}}}|<br><span class="nickname">{{{native_name}}}</span>}}{{#if:{{{other_name|}}}|<br><span class="nickname">{{{other_name}}}</span>}}'''</td> </tr> |- {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{settlement_type|}}}}}| <tr <!-- ***** category ***** --> class="mergedtoprow"> <td colspan="2" style="text-align:center;background:#cddeff;">&mdash;&nbsp;&nbsp;'''{{{settlement_type|}}}'''&nbsp;&nbsp;&mdash; </td> </tr> }}{{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}}| <tr class="mergedtoprow"> <td colspan="2" style="text-align:center;">'''{{{official_name}}}'''</td> </tr> }}{{#if:{{{translit_lang1|}}}| <tr <!-- ***** Transliteration language 1 ***** --> class="mergedtoprow"> <td colspan="2" style="text-align:center;">'''{{{translit_lang1|}}}&nbsp;transcription(s)''' </td> </tr> {{#if:{{{translit_lang1_type|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang1_type|}}}</th> <td>{{{translit_lang1_info}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang1_type1|}}}</th> <td>{{{translit_lang1_info1}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang1_type2|}}}</th> <td>{{{translit_lang1_info2}}}</td> </tr> {{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang1_type3|}}}</th> <td>{{{translit_lang1_info3}}}</td> </tr> {{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang1_type4|}}}</th> <td>{{{translit_lang1_info4}}}</td> </tr> {{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang1_type5|}}}</th> <td>{{{translit_lang1_info5}}}</td> </tr> {{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}| <tr class="mergedbottomrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang1_type6|}}}</th> <td>{{{translit_lang1_info6}}}</td> </tr> }} }} }} }} }} }} {{#if:{{{translit_lang2|}}}| <tr <!-- ***** Transliteration language 2***** --> class="mergedtoprow"> <td colspan="2" style="text-align:center;">'''{{{translit_lang2|}}}&nbsp;transcription(s)''' </td> </tr> {{#if:{{{translit_lang2_type|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang2_type|}}}</th> <td>{{{translit_lang2_info}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang2_type1|}}}</th> <td>{{{translit_lang2_info1}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang2_type2|}}}</th> <td>{{{translit_lang2_info2}}}</td> </tr> {{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang2_type3|}}}</th> <td>{{{translit_lang2_info3}}}</td> </tr> {{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang2_type4|}}}</th> <td>{{{translit_lang2_info4}}}</td> </tr> {{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}| <tr class="{{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang2_type5|}}}</th> <td>{{{translit_lang2_info5}}}</td> </tr> {{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}| <tr class="mergedbottomrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{translit_lang2_type6|}}}</th> <td>{{{translit_lang2_info6}}}</td> </tr> }} }} }} }} }} }} <!-- ***** Skyline Image ***** --> {{#if:{{{image_skyline|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.7em 0.8em 0.7em 0.8em;;"> [[Image:{{{image_skyline|}}}|{{#if:{{{imagesize|}}}|{{{imagesize}}}|250px}}|none|{{{image_caption|Skyline of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}]]{{#if:{{{image_caption|}}}|<small>{{{image_caption|}}}</small>}} </td> </tr> }}<!-- ***** Flag, Seal, Shield and Coat of arms ***** --> {{#if:{{{image_flag|}}}{{{image_seal|}}}{{{image_shield|}}}{{{image_blank_emblem| }}}| <tr class="mergedtoprow"> <td class="maptable" colspan="2" align="center" style="padding: 0.4em 0 0.4em 0;"> <table style="width: 100%; background: none;" align="center"> {{#ifeq:{{#expr:{{#if:{{{image_flag|}}}|1|0}}+{{#if:{{{image_seal|}}}|1|0}}+{{#if:{{{image_shield|}}}|1|0}}+{{#if:{{{image_blank_emblem| }}}|1|0}}}}|2| <tr> <td style="vertical-align: middle;" align="center"> {{#if:{{{image_flag|}}}|[[Image:{{{image_flag|}}}|{{#if:{{{flag_size|}}}|{{{flag_size}}}|100px}}|border|Flag of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{flag_link|}}}|[[{{{flag_link}}}|Flag]]|{{#ifexist:Flag of {{PAGENAME}}|[[Flag of {{PAGENAME}}|Flag]]|{{#ifexist:Flag of {{{official_name}}}|[[Flag of {{{official_name}}}|Flag]]|Flag}}}}}}'''</small> |{{#if:{{{image_seal|}}}|[[Image:{{{image_seal|}}}|{{#if:{{{seal_size|}}}|{{{seal_size}}}|100px}}|Official seal of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{seal_link|}}}|[[{{{seal_link}}}|Seal]]|{{#ifexist:Seal of {{PAGENAME}}|[[Seal of {{PAGENAME}}|Seal]]|{{#ifexist:Seal of {{{official_name}}}|[[Seal of {{{official_name}}}|Seal]]|Seal}}}}}}'''</small> |{{#if:{{{image_shield|}}}|[[Image:{{{image_shield|}}}|{{#if:{{{shield_size|}}}|{{{shield_size}}}|100px}}|Coat of arms of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{shield_link|}}}|[[{{{shield_link}}}|Coat of arms]]|{{#ifexist:Coat of arms of {{PAGENAME}}|[[Coat of arms of {{PAGENAME}}|Coat of arms]]|{{#ifexist:Coat of arms of {{{official_name}}}|[[Coat of arms of {{{official_name}}}|Coat of arms]]|Coat of arms}}}}}}'''</small>|{{#if:{{{image_blank_emblem| }}}|[[Image:{{{image_blank_emblem| }}}|{{#if:{{{blank_emblem_size| }}}|{{{blank_emblem_size| }}}|100px}}|Official logo of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{blank_emblem_link| }}}|[[{{{blank_emblem_link| }}}|{{{blank_emblem_type|Logo}}}]]|{{#ifexist:Logo of {{PAGENAME}}|[[Logo of {{PAGENAME}}|Logo]]|{{#ifexist:Logo of {{{official_name}}}|[[Logo of {{{official_name}}}|Logo]]|{{#if:{{{blank_emblem_type|}}}|{{{blank_emblem_type}}}|Logo}}}}}}}}'''</small>}}}}}}}}</td> <td style="vertical-align: middle;" align="center"> {{#if:{{{image_blank_emblem| }}}|[[Image:{{{image_blank_emblem| }}}|{{#if:{{{blank_emblem_size| }}}|{{{blank_emblem_size| }}}|100px}}|Official logo of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{blank_emblem_link| }}}|[[{{{blank_emblem_link| }}}|{{{blank_emblem_type|Logo}}}]]|{{#ifexist:Logo of {{PAGENAME}}|[[Logo of {{PAGENAME}}|Logo]]|{{#ifexist:Logo of {{{official_name}}}|[[Logo of {{{official_name}}}|Logo]]|{{#if:{{{blank_emblem_type|}}}|{{{blank_emblem_type}}}|Logo}}}}}}}}'''</small> |{{#if:{{{image_shield|}}}|[[Image:{{{image_shield|}}}|{{#if:{{{shield_size|}}}|{{{shield_size}}}|100px}}|Coat of arms of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{shield_link|}}}|[[{{{shield_link}}}|Coat of arms]]|{{#ifexist:Coat of arms of {{PAGENAME}}|[[Coat of arms of {{PAGENAME}}|Coat of arms]]|{{#ifexist:Coat of arms of {{{official_name}}}|[[Coat of arms of {{{official_name}}}|Coat of arms]]|Coat of arms}}}}}}'''</small> |{{#if:{{{image_seal|}}}|[[Image:{{{image_seal|}}}|{{#if:{{{seal_size|}}}|{{{seal_size}}}|100px}}|Official seal of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{seal_link|}}}|[[{{{seal_link}}}|Seal]]|{{#ifexist:Seal of {{PAGENAME}}|[[Seal of {{PAGENAME}}|Seal]]|{{#ifexist:Seal of {{{official_name}}}|[[Seal of {{{official_name}}}|Seal]]|Seal}}}}}}'''</small> |{{#if:{{{image_flag|}}}|[[Image:{{{image_flag|}}}|{{#if:{{{flag_size|}}}|{{{flag_size}}}|100px}}|border|Flag of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{flag_link|}}}|[[{{{flag_link}}}|Flag]]|{{#ifexist:Flag of {{PAGENAME}}|[[Flag of {{PAGENAME}}|Flag]]|{{#ifexist:Flag of {{{official_name}}}|[[Flag of {{{official_name}}}|Flag]]|Flag}}}}}}'''</small>}}}}}}}}</td> |{{#if:{{{image_flag|}}}{{{image_seal|}}}| <tr>{{#if:{{{image_flag|}}}| <td style="vertical-align: middle;" align="center" {{#if:{{{image_seal|}}}|width="50%"|colspan="2"}}> [[Image:{{{image_flag|}}}|{{#if:{{{flag_size|}}}|{{{flag_size}}}|100px}}|border|Flag of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{flag_link|}}}|[[{{{flag_link}}}|Flag]]|{{#ifexist:Flag of {{PAGENAME}}|[[Flag of {{PAGENAME}}|Flag]]|{{#ifexist:Flag of {{{official_name}}}|[[Flag of {{{official_name}}}|Flag]]|Flag}}}}}}'''</small></td>}}{{#if:{{{image_seal|}}}| <td style="vertical-align: middle;" align="center" {{#if:{{{image_flag|}}}|width="50%"|colspan="2"}}> [[Image:{{{image_seal|}}}|{{#if:{{{seal_size|}}}|{{{seal_size}}}|100px}}|Official seal of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{seal_link|}}}|[[{{{seal_link}}}|Seal]]|{{#ifexist:Seal of {{PAGENAME}}|[[Seal of {{PAGENAME}}|Seal]]|{{#ifexist:Seal of {{{official_name}}}|[[Seal of {{{official_name}}}|Seal]]|Seal}}}}}}'''</small></td>}} </tr> }}{{#if:{{{image_shield|}}}{{{image_blank_emblem| }}}| <tr>{{#if:{{{image_shield|}}}| <td style="vertical-align: middle;" align="center" {{#if:{{{image_blank_emblem| }}}|width="50%"|colspan="2"}}> [[Image:{{{image_shield|}}}|{{#if:{{{shield_size|}}}|{{{shield_size}}}|100px}}|Coat of arms of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{shield_link|}}}|[[{{{shield_link}}}|Coat of arms]]|{{#ifexist:Coat of arms of {{PAGENAME}}|[[Coat of arms of {{PAGENAME}}|Coat of arms]]|{{#ifexist:Coat of arms of {{{official_name}}}|[[Coat of arms of {{{official_name}}}|Coat of arms]]|Coat of arms}}}}}}'''</small></td>}}{{#if:{{{image_blank_emblem| }}}| <td style="vertical-align: middle;" align="center" {{#if:{{{image_shield|}}}|width="50%"|colspan="2"}}> [[Image:{{{image_blank_emblem| }}}|{{#if:{{{blank_emblem_size| }}}|{{{blank_emblem_size| }}}|100px}}|Official logo of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}]]<br><small>'''{{#if:{{{blank_emblem_link| }}}|[[{{{blank_emblem_link| }}}|{{{blank_emblem_type|Logo}}}]]|{{#ifexist:Logo of {{PAGENAME}}|[[Logo of {{PAGENAME}}|Logo]]|{{#ifexist:Logo of {{{official_name}}}|[[Logo of {{{official_name}}}|Logo]]|{{#if:{{{blank_emblem_type|}}}|{{{blank_emblem_type}}}|Logo}}}}}}}}'''</small></td>}} </tr> }}}} </table> </td> </tr> }}<!-- ***** Nickname ***** --> {{#if:{{{nickname|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center">Хос аата: <span class="nickname">{{{nickname|}}}</span></td> </tr> }}<!-- ***** Motto ***** --> {{#if:{{{motto|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center">[[Девиз]]: {{{motto|}}}</td> </tr> }}<!-- ***** Map ***** --> {{#if:{{{image_map|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" style="text-align: center;">[[Image:{{{image_map|}}}|{{#if:{{{mapsize|}}}|{{{mapsize}}}|250px}}|none|{{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}]]{{#if:{{{map_caption|}}}|<small>{{{map_caption|}}}</small>}} </td> </tr> {{#if:{{{image_map1|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" style="text-align: center;">[[Image:{{{image_map1|}}}|{{#if:{{{mapsize1|}}}|{{{mapsize1}}}|250px}}|none|{{{map_caption1|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}]]{{#if:{{{map_caption1|}}}|<small>{{{map_caption1|}}}</small>}} </td> </tr> }}}}<!--*****Dot Map***** --> {{#if:{{{image_dot_map|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center">{{superimpose |base = {{{image_dot_map|}}} |base_width = {{#if:{{{dot_mapsize|}}}|{{{dot_mapsize|}}}|180px}} |base_caption = {{#if:{{{official_name|}}}|{{{official_name|}}}|{{{name}}}}} |float = Red pog.svg |float_width = 9px |float_caption = {{{dot_map_caption|}}} |x = {{{dot_x|}}} |y = {{{dot_y|}}} }}{{#if:{{{dot_map_caption|}}}|<small>{{{dot_map_caption|}}}</small>}} </td> </tr> }}<!-- ***** Pushpin Map ***** --> {{#if:{{{pushpin_map|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"> {{Location map|{{{pushpin_map|}}} |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}} }} |lat = {{#if:{{{latm|}}}{{{latNS|}}}| |{{{latd|}}} }} |long = {{#if:{{{longm|}}}{{{longEW|}}}| |{{{longd|}}} }} |lat_deg={{#if:{{{latm|}}}{{{latNS|}}}|{{{latd|}}}| }} |lat_min={{#if:{{{latm|}}}{{{latNS|}}}|{{{latm|}}}| }} |lat_sec={{#if:{{{lats|}}}{{{latNS|}}}|{{{lats|}}}| }} |lat_dir={{#if:{{{latNS|}}}|{{{latNS|}}}| }} |lon_deg={{#if:{{{longm|}}}{{{longEW|}}}|{{{longd|}}}| }} |lon_min={{#if:{{{longm|}}}{{{longEW|}}}|{{{longm|}}}| }} |lon_sec={{#if:{{{longs|}}}{{{longEW|}}}|{{{longs|}}}| }} |lon_dir={{#if:{{{longEW|}}}|{{{longEW|}}}| }} |float = none |caption = |border = none |position = {{#if:{{{pushpin_label_position|}}} | {{{pushpin_label_position|}}} | right }} |width = {{#if:{{{pushpin_mapsize|}}}|{{{pushpin_mapsize|}}} | 250 }} }}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|<small>{{{pushpin_map_caption|}}}</small>|{{#if:{{{map_caption|}}}|<small>{{{map_caption|}}}</small> }} }} </td> </tr> }} {{#if:{{{pushpin_map1|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"> {{Location map|{{{pushpin_map1|}}} |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position1|}}} }} | none | | {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}} }} |lat = {{#if:{{{latm|}}}{{{latNS|}}}| |{{{latd|}}} }} |long = {{#if:{{{longm|}}}{{{longEW|}}}| |{{{longd|}}} }} |lat_deg={{#if:{{{latm|}}}{{{latNS|}}}|{{{latd|}}}| }} |lat_min={{#if:{{{latm|}}}{{{latNS|}}}|{{{latm|}}}| }} |lat_sec={{#if:{{{lats|}}}{{{latNS|}}}|{{{lats|}}}| }} |lat_dir={{#if:{{{latNS|}}}|{{{latNS|}}}| }} |lon_deg={{#if:{{{longm|}}}{{{longEW|}}}|{{{longd|}}}| }} |lon_min={{#if:{{{longm|}}}{{{longEW|}}}|{{{longm|}}}| }} |lon_sec={{#if:{{{longs|}}}{{{longEW|}}}|{{{longs|}}}| }} |lon_dir={{#if:{{{longEW|}}}|{{{longEW|}}}| }} |float = none |caption = |border = none |position = {{#if:{{{pushpin_label_position1|}}} | {{{pushpin_label_position1|}}} | right }} |width = {{#if:{{{pushpin_mapsize1|}}}|{{{pushpin_mapsize1|}}} | 250 }} }}{{#if:{{{pushpin_map_caption1|}}}|<small>{{{pushpin_map_caption1|}}}</small>|{{#if:{{{map_caption|}}}|<small>{{{map_caption|}}}</small> }} }} </td> </tr> }}<!-- ***** Coordinates ***** --> {{#if:{{{latd|}}}| <tr class="mergedbottomrow"> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: smaller; padding-bottom: 0.7em;">[[география координаталара|Координаталара]]{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&nbsp;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{Geobox coor|{{{latd|}}}|{{{latm|}}}|{{{lats|}}}|{{{latNS|}}}|{{{longd|}}}|{{{longm|}}}|{{{longs|}}}|{{{longEW|}}}|{{{coordinates_type|type:city}}}}}</th> </tr> }}<!-- ***** Subdivisions ***** --> {{#if:{{{subdivision_type|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <th>{{{subdivision_type}}} <th class="adr"><span class="country-name">{{{subdivision_name}}}</span> </tr> }}{{#if:{{{subdivision_type1|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{subdivision_type1}}} <th class="adr"><span class="region">{{{subdivision_name1}}}</span> </tr> }}{{#if:{{{subdivision_type2|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{subdivision_type2}}} <th>{{{subdivision_name2}}} </tr> }}{{#if:{{{subdivision_type3|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{subdivision_type3}}} <th>{{{subdivision_name3}}} </tr> }}{{#if:{{{subdivision_type4|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{subdivision_type4}}} <th>{{{subdivision_name4}}} </tr> }} {{#if:{{{subdivision_type5|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{subdivision_type5}}} <th>{{{subdivision_name5}}} </tr> }}{{#if:{{{subdivision_type6|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{subdivision_type6}}} <th>{{{subdivision_name6}}} </tr> }}<!--***** Established *****--> {{#if:{{{established_title|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{established_title}}}</th> <td>{{{established_date}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{established_title1|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{established_title1}}}</th> <td>{{{established_date1}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{established_title2|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{established_title2}}}</th> <td>{{{established_date2}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{established_title3|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{established_title3}}}</th> <td>{{{established_date3}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{founder|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>Олохтооччу</th> <td>{{{founder}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{named_for|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>Ким аатынан</th> <td>{{{named_for}}}</td> </tr> }}<!-- *** Seat of government and subdivisions within the settlement **** -->{{#if:{{{seat|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <th>{{#if:{{{seat_type|}}}|{{{seat_type}}}|Seat}}</th> <td>{{{seat}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{parts|}}}{{{p1|}}}| <tr class={{#if:{{{seat|}}}|"mergedrow"|"mergedtoprow"}}> <th>{{#if:{{{parts_type|}}}|{{{parts_type}}}|Boroughs}}</th> <td>{{#ifeq:{{{parts_style|}}}|para|<b>{{{parts|}}}{{#if:{{both|{{{parts|}}}|{{{p1|}}}}}|&#58;&nbsp;|}}</b>{{#if:{{{p1|}}}|{{{p1}}}{{#if:{{{p2|}}}|, {{{p2}}}{{#if:{{{p3|}}}|, {{{p3}}}{{#if:{{{p4|}}}|, {{{p4}}}{{#if:{{{p5|}}}|, {{{p5}}}{{#if:{{{p6|}}}|, {{{p6}}}{{#if:{{{p7|}}}|, {{{p7}}}{{#if:{{{p8|}}}|, {{{p8}}}{{#if:{{{p9|}}}|, {{{p9}}}{{#if:{{{p10|}}}|, {{{p10}}}{{#if:{{{p11|}}}|, {{{p11}}}{{#if:{{{p12|}}}|, {{{p12}}}{{#if:{{{p13|}}}|, {{{p13}}}{{#if:{{{p14|}}}|, {{{p14}}}{{#if:{{{p15|}}}|, {{{p15}}}{{#if:{{{p16|}}}|, {{{p16}}}{{#if:{{{p17|}}}|, {{{p17}}}{{#if:{{{p18|}}}|, {{{p18}}}{{#if:{{{p19|}}}|, {{{p19}}}{{#if:{{{p20|}}}|, {{{p20}}}{{#if:{{{p21|}}}|, {{{p21}}}{{#if:{{{p22|}}}|, {{{p22}}}{{#if:{{{p23|}}}|, {{{p23}}}{{#if:{{{p24|}}}|, {{{p24}}}{{#if:{{{p25|}}}|, {{{p25}}}{{#if:{{{p26|}}}|, {{{p26}}}{{#if:{{{p27|}}}|, {{{p27}}}{{#if:{{{p28|}}}|, {{{p28}}}{{#if:{{{p29|}}}|, {{{p29}}}{{#if:{{{p30|}}}|, {{{p30}}}{{#if:{{{p31|}}}|, {{{p31}}}{{#if:{{{p32|}}}|, {{{p32}}}{{#if:{{{p33|}}}|, {{{p33}}}{{#if:{{{p34|}}}|, {{{p34}}}{{#if:{{{p35|}}}|, {{{p35}}}{{#if:{{{p36|}}}|, {{{p36}}}{{#if:{{{p37|}}}|, {{{p37}}}{{#if:{{{p38|}}}|, {{{p38}}}{{#if:{{{p39|}}}|, {{{p39}}}{{#if:{{{p40|}}}|, {{{p40}}}{{#if:{{{p41|}}}|, {{{p41}}}{{#if:{{{p42|}}}|, {{{p42}}}{{#if:{{{p43|}}}|, {{{p43}}}{{#if:{{{p44|}}}|, {{{p44}}}{{#if:{{{p45|}}}|, {{{p45}}}{{#if:{{{p46|}}}|, {{{p46}}}{{#if:{{{p47|}}}|, {{{p47}}}{{#if:{{{p48|}}}|, {{{p48}}}{{#if:{{{p49|}}}|, {{{p49}}}{{#if:{{{p50|}}}|, {{{p50}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}|{{#if:{{{p1|}}}|{{Collapsible list|title={{{parts|}}}|frame_style=border:none;padding:0;|list_style=text-align:left;display:{{#if:{{#ifeq:{{{parts_style|}}}|coll|1|}}{{both|{{isnot|{{{parts_style|}}}|list}}|{{{p6|}}}}}|none|on}}|1={{{p1|}}}|2={{{p2|}}}|3={{{p3|}}}|4={{{p4|}}}|5={{{p5|}}}|6={{{p6|}}}|7={{{p7|}}}|8={{{p8|}}}|9={{{p9|}}}|10={{{p10|}}}|11={{{p11|}}}|12={{{p12|}}}|13={{{p13|}}}|14={{{p14|}}}|15={{{p15|}}}|16={{{p16|}}}|17={{{p17|}}}|18={{{p18|}}}|19={{{p19|}}}|20={{{p20|}}}|21={{{p21|}}}|22={{{p22|}}}|23={{{p23|}}}|24={{{p24|}}}|25={{{p25|}}}|26={{{p26|}}}|27={{{p27|}}}|28={{{p28|}}}|29={{{p29|}}}|30={{{p30|}}}|31={{{p31|}}}|32={{{p32|}}}|33={{{p33|}}}|34={{{p34|}}}|35={{{p35|}}}|36={{{p36|}}}|37={{{p37|}}}|38={{{p38|}}}|39={{{p39|}}}|40={{{p40|}}}|41={{{p41|}}}|42={{{p42|}}}|43={{{p43|}}}|44={{{p44|}}}|45={{{p45|}}}|46={{{p46|}}}|47={{{p47|}}}|48={{{p48|}}}|49={{{p49|}}}|50={{{p50|}}}}}|{{{parts}}}}}}}</td> </tr> }}<!-- ***** Government type and Leader ***** --> {{#if:{{{government_type|}}}{{{leader_title|}}}| <tr <!-- ***** Дьаhалта ***** --> class="mergedtoprow"> <td colspan="2">'''Cалалтата''' {{#if:{{{government_footnotes|}}}|{{{government_footnotes}}}}}</td> </tr> {{#if:{{{government_type|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;Type</th> <td>{{{government_type}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{leader_title|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{leader_title}}} <td>{{#ifexist: {{{leader_name}}}|[[{{{leader_name}}}]]|{{{leader_name}}}}} {{#if:{{{leader_party|}}}|({{Polparty|{{{subdivision_name}}}|{{{leader_party}}}}})}}</td> </tr> }}{{#if:{{{leader_title1|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{leader_title1}}} <td>{{#ifexist: {{{leader_name1}}}|[[{{{leader_name1}}}]]|{{{leader_name1}}}}} </td> </tr> {{#if:{{{leader_title2|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{leader_title2}}} <td>{{#ifexist: {{{leader_name2}}}|[[{{{leader_name2}}}]]|{{{leader_name2}}}}} </td> </tr> {{#if:{{{leader_title3|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{leader_title3}}} <td>{{#ifexist: {{{leader_name3}}}|[[{{{leader_name3}}}]]|{{{leader_name3}}}}} </td> </tr> {{#if:{{{leader_title4|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{leader_title4}}} <td>{{#ifexist: {{{leader_name4}}}|[[{{{leader_name4}}}]]|{{{leader_name4}}}}} </td> </tr> }} }} }} }} }}<!-- ***** Geographical characteristics ***** --> {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_metro_km2|}}}{{{area_blank1_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_blank1_sq_mi|}}}| <tr <!-- ***** Area ***** --> class="mergedtoprow"> <td colspan="2">'''[[Иэн|Иэнэ]]''' {{#if:{{{area_footnotes|}}}|{{{area_footnotes}}}}}</td> </tr> {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}| <tr class="mergedrow"> <th> &nbsp;-&nbsp;{{#if:{{{total_type|}}}|{{{total_type}}}|{{#if:{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{population_metro|}}}{{{population_urban|}}}|{{#if:{{{settlement_type|}}}|{{{settlement_type}}}|Куорат}}|Total}}}} </th> <td>{{#if:{{both|{{among|unit_pref|dunam|Dunam}}|{{{area_total_dunam|}}}}}|{{formatnum:{{{area_total_dunam|}}}&nbsp;[[Dunam|dunams]] ({{#if:{{{area_total_km2|}}}|{{{area_total_km2|}}}&nbsp;[[Square kilometre|km²]]|{{#expr: {{{area_total_dunam|}}} *0.001 round 1}}&nbsp;[[Square kilometre|km²]]}}&nbsp;'''/'''&nbsp;{{#if: {{{area_total_sq_mi|}}}|{{{area_total_sq_mi|}}}&nbsp;[[square mile|sq&nbsp;mi]]|{{#expr: {{{area_total_dunam|}}} *0.000386102 round 1}}&nbsp;[[square mile|sq&nbsp;mi]]}})}}|{{areadisp|{{{unit_pref|}}}|{{{area_total_sq_mi|}}}|{{{area_total_km2|}}}|{{{area_magnitude|}}}||{{{subdivision_name|}}}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;Сир</th> <td>{{areadisp|{{{unit_pref|}}}|{{{area_land_sq_mi|}}}|{{{area_land_km2|}}}|||{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- Уу</th> <td>{{areadisp|{{{unit_pref|}}}|{{{area_water_sq_mi|}}}|{{{area_water_km2|}}}|||{{{subdivision_name|}}}}} {{#if:{{{area_water_percent|}}}| &nbsp;{{{area_water_percent}}}%}} }}</td> </tr> }}{{#if:{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- Urban</th> <td>{{areadisp|{{{unit_pref|}}}|{{{area_urban_sq_mi|}}}|{{{area_urban_km2|}}}|||{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- Metro</th> <td>{{areadisp|{{{unit_pref|}}}|{{{area_metro_sq_mi|}}}|{{{area_metro_km2|}}}|||{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{area_blank1_km2|}}}{{{area_blank1_sq_mi|}}}{{{area_blank1_title|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- {{{area_blank1_title}}}</th> <td>{{areadisp|{{{unit_pref|}}}|{{{area_blank1_sq_mi|}}}|{{{area_blank1_km2|}}}|||{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{area_blank2_km2|}}}{{{area_blank2_sq_mi|}}}{{{area_blank2_title|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- {{{area_blank2_title}}}</th> <td>{{areadisp|{{{unit_pref|}}}|{{{area_blank2_sq_mi|}}}|{{{area_blank2_km2|}}}|||{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}<!-- ***** Elevation ***** --> {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <td>'''[[Үрдэл (география)|Үрдэлэ]]''' {{#if:{{{elevation_footnotes|}}}|{{{elevation_footnotes}}}}}</td> <td>{{lengthdisp|{{{unit_pref|}}}|{{{elevation_ft|}}}|{{{elevation_m|}}}||{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <th>Ордук&nbsp;үрдээбитэ</th> <td>{{lengthdisp|{{{unit_pref|}}}|{{{elevation_max_ft|}}}|{{{elevation_max_m|}}}||{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}| <tr class="mergedbottomrow"> <th>Ордук&nbsp;намтаабыта</th> <td>{{lengthdisp|{{{unit_pref|}}}|{{{elevation_min_ft|}}}|{{{elevation_min_m|}}}||{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}<!-- ***** Population ***** --> {{#if:{{{population_total|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_metro|}}}{{{population_blank1|}}}{{{population_blank2|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <td {{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;||colspan="2"}}>'''Олохтоохторо''' {{#if:{{{population_as_of|}}}|({{{population_as_of}}})}}{{#if:{{{population_footnotes|}}}|{{{population_footnotes}}}}}</td> {{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;||</tr>}} {{#if:{{{population_total|}}}| {{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;||<tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{#if:{{{total_type|}}}|{{{total_type}}}|{{#if:{{{population_metro|}}}{{{population_urban|}}}{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}|{{#if:{{{settlement_type|}}}|{{{settlement_type}}}|Куорат}}|Total}}}}</th>}} <td>{{formatnum:{{{population_total}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_density_sq_mi|}}}{{{population_density_km2|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;Чиҥэ</th> <td>{{densdisp|{{{unit_pref|}}}|{{{population_density_sq_mi|}}}|{{{population_density_km2|}}}|{{{population_total|}}}|{{{area_total_sq_mi|}}}|{{{area_total_km2|}}}|{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_urban|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- [[Urban area|Urban]]</th> <td>{{formatnum:{{{population_urban}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_density_urban_sq_mi|}}}{{{population_density_urban_km2|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- Urban Density <td>{{densdisp|{{{unit_pref|}}}|{{{population_density_urban_sq_mi|}}}|{{{population_density_urban_km2|}}}|{{{population_urban|}}}|{{{area_urban_sq_mi|}}}|{{{area_urban_km2|}}}|{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_metro|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- [[Метрополитан иэн|Метро]]</th> <td>{{formatnum:{{{population_metro}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_density_metro_sq_mi|}}}{{{population_density_metro_km2|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- Metro Density</th> <td>{{densdisp|{{{unit_pref|}}}|{{{population_density_metro_sq_mi|}}}|{{{population_density_metro_km2|}}}|{{{population_metro|}}}|{{{area_metro_sq_mi|}}}|{{{area_metro_km2|}}}|{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_blank1|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- {{{population_blank1_title|}}}</th> <td>{{formatnum:{{{population_blank1}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_density_blank1_km2|}}}{{{population_density_blank1_sq_mi|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- {{{population_blank1_title|}}} Чиҥэ</th> <td>{{densdisp|{{{unit_pref|}}}|{{{population_density_blank1_sq_mi|}}}|{{{population_density_blank1_km2|}}}|{{{population_blank1|}}}|{{{area_blank1_sq_mi|}}}|{{{area_blank1_km2|}}}|{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_blank2|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- {{{population_blank2_title|}}}</th> <td>{{formatnum:{{{population_blank2}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_density_blank2_km2|}}}{{{population_density_blank2_sq_mi|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;- {{{population_blank2_title|}}} Density</th> <td>{{densdisp|{{{unit_pref|}}}|{{{population_density_blank2_sq_mi|}}}|{{{population_density_blank2_km2|}}}|{{{population_blank2|}}}|{{{area_blank2_sq_mi|}}}|{{{area_blank2_km2|}}}|{{{subdivision_name|}}}}}</td> </tr> }}{{#if:{{{population_note|}}}| <tr class="mergedbottomrow"> <td>&nbsp;</td> <td><small>{{{population_note}}}</small></td> </tr> }} }}<!-- ***** Time Zone ***** --> {{#if:{{{timezone|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <th>[[Кэм курдааһына]]</th> <td>{{{timezone}}} ([[UTC{{{utc_offset}}}]]) </tr> {{#if:{{{timezone_DST|}}}| <tr class="mergedbottomrow"> <th style="white-space: nowrap;">&nbsp;-&nbsp;Сайын&nbsp;([[Сайыҥҥы кэм]])</th> <td>{{{timezone_DST|}}} ([[UTC{{{utc_offset_DST|}}}]])</td> </tr> }} }}<!-- ***** Postal Code(s) ***** --> {{#if:{{{postal_code_type|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <th>{{{postal_code_type}}}</th> <td class="adr"><span class="postal-code">{{{postal_code}}}</span> </tr> {{#if:{{{postal2_code_type|}}}| <tr class="mergedbottomrow"> <th>{{{postal2_code_type}}}</th> <td class="adr"><span class="postal-code">{{{postal2_code}}}</span></td> </tr> }} }}<!-- ***** Area Code(s) ***** --> {{#if:{{{area_code|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>[[Telephone numbering plan|Area code(s)]]</th> <td>{{{area_code}}}</td> </tr> }}<!---------------Twin Cities---------------> {{#if:{{{twin1|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <td colspan="2">'''[[List of twin towns and sister cities|Twin Cities]]'''</td> </tr> }}{{#if:{{{twin1|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{twin1}}} <th>{{{twin1_country}}} </tr> }}{{#if:{{{twin2|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{twin2}}} <th>{{{twin2_country}}} </tr> }}{{#if:{{{twin3|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{twin3}}} <th>{{{twin3_country}}} </tr> }}{{#if:{{{twin4|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{twin4}}} <th>{{{twin4_country}}} </tr> }}{{#if:{{{twin5|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{twin5}}} <th>{{{twin5_country}}} </tr> }}{{#if:{{{twin6|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{twin6}}} <th>{{{twin6_country}}} </tr> }}{{#if:{{{twin7|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>&nbsp;-&nbsp;{{{twin7}}} <th>{{{twin7_country}}} </tr> }}<!--*****Blank Fields*****--> {{#if:{{{blank_name|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <th>{{{blank_name}}}</th> <td>{{{blank_info}}}</td> </tr> {{#if:{{{blank1_name|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{blank1_name}}}</th> <td>{{{blank1_info}}}</td> </tr> {{#if:{{{blank2_name|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{blank2_name}}}</th> <td>{{{blank2_info}}}</td> </tr> {{#if:{{{blank3_name|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{blank3_name}}}</th> <td>{{{blank3_info}}}</td> </tr> {{#if:{{{blank4_name|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{blank4_name}}}</th> <td>{{{blank4_info}}}</td> </tr> {{#if:{{{blank5_name|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{blank5_name}}}</th> <td>{{{blank5_info}}}</td> </tr> {{#if:{{{blank6_name|}}}| <tr class="mergedrow"> <th>{{{blank6_name}}}</th> <td>{{{blank6_info}}}</td> </tr> }}}}}}}}}}}}}} <!-- ***** Footnotes ***** --> {{#if:{{{footnotes|}}}| <tr class="mergedtoprow"> <td colspan="2" align="left"><small>{{{footnotes}}}</small></td> </tr> }}<!-- ***** Сайт ***** --> {{#if:{{{website|}}}| {{!}} colspan="2" class="mergedtoprow" style="text-align:center;" {{!}} '''Сайт:''' {{{website}}} {{!}}- }} |}<!--For deprecated parameter names--><includeonly>{{#if:{{{coor_type|}}}{{{city_logo|}}}{{{area_total|}}}{{{area_land|}}}{{{area_water|}}}{{{TotalArea_sq_mi|}}}{{{LandArea_sq_mi|}}} {{{WaterArea_sq_mi|}}}{{{area_urban|}}}{{{UrbanArea_sq_mi|}}}{{{area_metro|}}}{{{MetroArea_sq_mi|}}} {{{elevation|}}}{{{population_density|}}}{{{population_density_mi2|}}} {{{population_density_metro_mi2|}}} {{{population_density_urban_mi2|}}}|[[Category:Settlement articles requiring maintenance]]}}</includeonly><noinclude> {{pp-template|small=yes}} {{documentation}} </noinclude> obhy1jhdlkp26nrk7cn67tse8ofoqm0 Словения 0 4775 427217 424916 2026-04-18T08:15:55Z Minorax 17017 427217 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Cловения Республиката |conventional_long_name = ''Republika Slovenija'' |common_name = Slovenia |image_flag = Flag of Slovenia.svg |image_coat = Coat of Arms of Slovenia.svg |image_map = Location Slovenia EU Europe.png |map_caption = {{map caption|location_color=dark green|country='''Slovenia'''|region=[[Europe]]|region_color=dark grey|subregion=the [[European Union]]|subregion_color=light green|legend=Location Slovenia EU Europe.png}} |national_anthem = {{nowrap|7th stanza of ''[[Zdravljica]]''}} |official_languages = [[Словен тыла]]<sup>1</sup> |demonym = Словениялар, [[Словеннар]] |capital = [[Любляна]] |latd=46 |latm=03 |latNS=N |longd=14 |longm=30 |longEW=E |largest_city = capital |government_type = [[Парламент республиката]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name1 = [[Данило Түрк]] |leader_name2 = [[Борут Пахор]] |accessionEUdate = 1 ыам ыйа 2004 |area_rank = 153rd |area_magnitude = 1_E10 |area_km2 = 20,273 |area_sq_mi = 7,827 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0.6 |population_estimate = 2,039,399 <sup>2</sup> |population_estimate_year = 2008 |population_estimate_rank = 143rd |population_census = 1,964,036 |population_census_year = 2002 |population_density_km2 = 99.6 |population_density_sq_mi = 251 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 80th |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $54.714 billion<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=961&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=67&pr.y=1|title=Report for Selected Countries and Subjects<!-- Bot generated title -->}}</ref> |GDP_PPP_rank = 83rd |GDP_PPP_per_capita = $27,227<ref name="autogenerated1" /> (IMF) |GDP_PPP_per_capita_rank = 29th |GDP_nominal = $46.084 billion<ref name="autogenerated1" /> |GDP_nominal_rank = 67th |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $22,932<ref name="autogenerated1" /> (IMF) |GDP_nominal_per_capita_rank = 30th |HDI_year = 2005 |HDI = {{increase}} 0.917 |HDI_rank = 27th |HDI_category = <span style="color:#009900;">high</span> |sovereignty_type = [[Independence]] |sovereignty_note = from [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia|Yugoslavia]] |established_event1 = Declared |established_event2 = Recognised |established_date1 = 25 June 1991 |established_date2 = 1992 |currency = [[эуро]] ([[Euro sign|€]])<sup>3</sup> |currency_code = EUR |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = right |cctld = [[.si]]<sup>4</sup> |calling_code = 386 |ISBN_code = 961, 86 |ISO_3166-1_alpha2 = SI |ISO_3166-1_alpha3 = SVN |ISO_3166-1_num = 705 |alt_sport_code = SLO |vehicle_code = SLO |aircraft_code = S5 |footnotes = <sup>1</sup> [[Italian language|Italian]] and [[Hungarian language|Hungarian]] are recognised as official languages in the residential municipalities of the Italian or Hungarian national community.<br /><sup>2</sup> Source: [http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?ID=1950 Statistical Office of the Republic of Slovenia: Population, Slovenia, 30 June 2008]<br /><sup>3</sup> Prior to 2007: [[Slovenian tolar]]<br /><sup>4</sup> Also [[.eu]], shared with other [[European Union]] member states. }} {{Булкуйума|Словакия}} '''Словения''' ({{lang-sl|Slovenija}}), официаллык '''Словения Республиката''' ({{langi|sl|Republika Slovenija}}) диэн [[Орто Эуропа]] дойдута. [[Адриатик байҕал]] хотугулуу-илин кытылыгар баар. Кирбиилэhэр [[Италия|Италиялыын]] арҕаа, [[Хорватия|Хорватиялыын]] соҕуруу уонна илин, [[Мадьаар Сирэ|Мадьаар Сириниин]] хотугулуу-илин уонна [[Аустрия|Аустриялыын]] хоту. == Словения бэлиэ күннэрэ == * [[Муус устар 27]] — Оккупааннары утары өрө туруу күнэ * [[Ыам ыйын 15]] — Аармыйа күнэ * [[Бэс ыйын 8]] — Примож Трубар күнэ. Бу киһи (Primož Trubar, 1508-1586) словен тылынан бастакы бэчээттэммит кинигэни суруйбута * [[Бэс ыйын 25]] — Судаарыстыбаннас күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2093/ День государственности Словении — 25 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]</ref>. * [[Атырдьах ыйын 17]] — [[Словения бэлиэ күннэрэ|Прекмурье словеннара ийэ омугу кытта хат холбоспут күннэрэ]] * [[Алтынньы 25]] — Сүбэрэнитиэт күнэ * [[Алтынньы 31]] — [[Реформация]] күнэ * [[Сэтинньи 23]] — [[Рудольф Майстер]] күнэ. Бу генерал салалтатынан бу күн Марибор куоракка (билигин Словения иккис улахан куората) словеннар былааһы ылбыттара, Австрияҕа холбонулларын тохтоппуттара * [[Ахсынньы 26]] — Тутулуга суох уонна бииргэ буолуу күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} == Сигэлэр == * [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si]. Your gateway to information on Slovenia. * [http://www.vlada.si/en/ Government of the Republic of Slovenia] {{Geo-stub}} {{Countries of Europe}} [[Категория:Словения| ]] rrvjx6n3w3rgk5x2vbe4rw3f0148t6n Мали 0 7814 427218 424318 2026-04-18T08:15:56Z Minorax 17017 427218 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Мали Республиката<br />''République du Mali'' |conventional_long_name = |common_name = Mali |image_flag = Flag of Mali.svg |image_coat = Coat of arms of Mali.svg |image_map = Mali (orthographic projection).svg |national_motto = "Un peuple, un but, une foi" |national_anthem = ''[[Pour l'Afrique et pour toi, Mali|Le Mali]]'' |official_languages = [[Француз тыла]] |demonym = [[Malian]] |capital = [[Бамако]] |largest_city = Bamako |government_type = [[Республика]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name1 = [[Ibrahim Boubacar Keïta]] |leader_name2 = [[Modibo Keita]] |area_rank = 24th |area_magnitude = 1 E12 |area_km2 = 1,240,192 <!--UN DYB--> |area_sq_mi = 478,839 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 1.6 |population_estimate = 11,995,402 <!--CIA--> |population_estimate_rank = 73rd |population_estimate_year = July 2007 |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 11 |population_density_sq_mi = 28 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 207th |GDP_PPP = $13.562 billion |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP_per_capita = $1,038 |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $6.940 billion |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $531 |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |sovereignty_note = [[Франция]]ттан |established_event1 = Бигэргэтии |established_date1 = [[Балаҕан ыйын 22]], [[1960]] |HDI = {{increase}} 0.380 |HDI_rank = 173rd |HDI_year = 2007 |HDI_category = <span style="color:#e0584e;">low</span> |Gini = 50.5 |Gini_year = 1994 |Gini_category = <span style="color:red;">high</span> |currency = [[CFA franc]] |currency_code = XOF |country_code = MLI |time_zone = [[GMT]] |utc_offset = +0 |drives_on = уҥа |cctld = [[.ml]] |calling_code = 223 |footnotes = }} '''Мали''' (''Mali'') диэн [[Арҕаа Африка]] дойдута. Кирбиилэhэр [[алжир|Алжирдыын]] хоту, [[нигер|Нигердыын]] илин, [[Буркина Фасо|Буркина Фасолыын]] уонна [[Кот д'Ивуар|Кот д'Ивуардыын]] cоҕуруу, [[гуинея|Гуинеялыын]] соҕуруулуу-арҕаа, [[сенегал|Сенегаллыын]] уонна [[мауритания|Мауританиялыын]] арҕаа. Иэнэ 1,240,000 км² уонна олохтоохторун ахсаана 12,000,000. Киин куората [[Бамако]]. Мали аҕыс региоҥҥа арахсар. Хоту өттө [[Саhаара]] кумах куйаарга сытар, соҕуруу өттүгэр [[Нигер өрүс|Нигер]] уонна [[сенегал|Сенегал]] өрүстэр бааллар. Дойду экономикатын тутула сүрүннээн [[агрикултуура]] уонна [[балыктааhын]]. Малига айылҕа баайдарыттан [[кыhыл көмүс]], [[ураниум]] уонна [[туус]] бааллар. Мали аан дойду ордук дьадаҥы дойдуларыттан биирдэстэрэ. == Мали бэлиэ күннэрэ == * [[Балаҕан ыйын 22]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (1960, [[Франция]]ттан). * [[Сэтинньи 19]] — Босхолонуу күнэ {{африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] [[Категория:Мали]] iac9hbx6gpoozqgop8a8oonz06q1e2c Судаан 0 7847 427214 424794 2026-04-18T08:15:51Z Minorax 17017 427214 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |conventional_long_name = Судаан Өрөспүүбүлүкэтэ <br /> <big> جمهورية السودان </big><br />''Jumhūriyyat as-Sūdān'' |common_name = Sudan |demonym = Sudanese |image_flag = Flag of Sudan.svg |image_coat = Emblem of Sudan.svg |image_map = Sudan in its region (claimed).svg |national_motto = النصر لنا ''Al-Nasr Lana'' = [[Arabic language|Arabic]] and [[English language|English]] |capital = [[Хартум]] |largest_city = [[Омдурман]] |government_type = [[Өрөспүүбүлүкэ]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Омар ал-Башир]] |leader_title2 = First [[Vice President]] |leader_name2 = [[Salva Kiir Mayardit]] |leader_title3 = Second Vice President |leader_name3 = [[Ali Osman Taha]] |sovereignty_type = Тутулуга суох буолуута |established_event1 = [[Эгипет]]тан уонна [[Холбоhуктаах Хоруоллук]]тан |established_date1 = <br />[[Тохсунньу 1]], [[1956]] |area_km2 = 2,505,813 |area_sq_mi = 967,495 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 10th |area_magnitude = 1 E12 |percent_water = 6 |population_estimate = 39,379,358 <!--UNCDB 2006 estimate--> |population_estimate_year = July 2007 |population_estimate_rank = 33rd |population_census = 24,940,683 |population_census_year = 1993 |population_density_km2 = 14 |population_density_sq_mi = 36 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 194th |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $80.508 billion |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = $2,166 |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $46.228 billion |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $1,244 |HDI = {{increase}} 0.521 |HDI_year = 2007 |HDI_rank = 148th |HDI_category = <span style="color:#ffcc00;">medium</span> |FSI = 113.7 {{increase}} 1.4 |FSI_year = 2007 |FSI_rank = 1st |FSI_category = <span style="color:#FF0000;">Alert</span> |currency = [[Судан фунта]] |currency_code = SDG |time_zone = [[East Africa Time]] |utc_offset = +3 |time_zone_DST = not observed |utc_offset_DST = +3 |drives_on = right |cctld = [[.sd]] |calling_code = 249 }} '''Судаан''' ([[араб тыла|араб]]. السودان ‎al-Sūdān) диэн [[Африка]] хотугулуу-илин өттүгэр баар дойду. Кирбиилэhэр [[эгипет|Эгипеттыын]] хоту, [[Кыhыл байҕал|Кыhыл байҕаллыын]] хотугулуу-илин, [[эритрея|Эритреялыын]] уонна [[этиопия|Этиопиялыын]] илин, [[кения|Кениялыын]] уонна [[уганда|Угандалыын]] соҕуруулуу-илин, [[Конго Демократ Республиката|Конго Демократ Республикатыныын]] уонна [[Орто Африка Республиката|Орто Африка Республикатыныын]] соҕуруулуу-арҕаа, [[чад|Чадтыын]] арҕаа уонна [[лиибийэ|Лиибийэлиин]] хотугулуу-арҕаа. Судан дьоно былыргы историялаахтар. Сорох периодтарга [[эгипет историята|Эгипет историятыныын]] холбоhоро. Судаҥҥа уруккуттан омук, итэҕэл уонна экономика төрүөттэриттэн сылтаан дойду хоту (сүрүннээн [[ислам|мусулмаан]] [[арабтар|араб]] олохтоохтордоох) уонна соҕуруу (араб буолбатах, хара африкан омуктар) өттүлэрин икки ардыларыгар [[олохтоох сэрии]] буолар. Онтон сылтаан [[Дарфур]] провинцияҕа хуманитар кризис буолбут. == Судаан бэлиэ күннэрэ == * [[Бэс ыйын 30]] — Өрөбөлүүссүйэ күнэ ([[1989]]) * [[Ахсынньы 23]] **Оҕо көмүскэлин күнэ ** Сильвия ыраахтааҕы төрөөбүт күнэ, Былаах күнэ {{африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] lud4qsrs871eyne6xclo6ght2htuqpy Кения 0 8302 427215 423134 2026-04-18T08:15:52Z Minorax 17017 427215 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Кения Республиката<br />''Jamhuri ya Kenya'' |conventional_long_name = Republic of Kenya |common_name = Kenya |image_flag = Flag of Kenya.svg |image_coat = EscudoKenya.PNG |national_motto = "[[Harambee]]" |image_map = Kenya in its region (de-facto).svg |national_anthem = ''[[Ee Mungu Nguvu Yetu]]'' |official_languages = [[Суаhили]], [[ааҥл тыла]] |other languages = gKĩkũyũ, Luhya, Luo, Maasai, Meru, Embu, Arabic, Somali, Hindi and numerous others. |demonym = Kenyan |capital = [[Найроби]] |government_type = [[Республика]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name1 = [[Mwai Kibaki]] |leader_name2 = [[Raila Odinga]] |largest_city = Найроби |area_km2 = 580,367 |area_sq_mi = 224,080 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 47th |area_magnitude = 1 E11 |percent_water = 2.3 |population_estimate = 37,953,840<sup>1</sup> |population_estimate_year = July 2008 |population_estimate_rank = 36th |population_census = 31,138,735 |population_census_year = 8 February 2007 |population_density_km2 = 59 |population_density_sq_mi = 153 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 140th |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP = $61.172 billion |GDP_PPP_per_capita = $1,734 |GDP_nominal = $31.418 billion |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $890 |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.521 |HDI_rank = 148th |HDI_category = <span style="color:#ffcc00;">medium</span> |FSI = 91.3 {{increase}} 2.7 |FSI_year = 2007 |FSI_rank = 31st |FSI_category = <span style="color:#FF0000;">Alert</span> |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |sovereignty_note = [[Холбоhуктаах Хоруоллук]]тан |established_event1 = Даатата |established_date1 = [[Ахсынньы 12]], [[1963]] |established_event2 = [[Республика]] тэриллиитэ |established_date2 = [[Ахсынньы 12]], [[1964]] |currency = [[Kenyan shilling]] |currency_code = KES |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |time_zone_DST = ''not observed'' |utc_offset_DST = +3 |drives_on = left |cctld = [[.ke]] |calling_code = 254 |footnotes = }} '''Кения''' (''Kenya'') диэн [[Илин Африка]] дойдута. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Этиопия]] хоту, [[Сомалия]] хотугулуу илин, [[Танзания]] соҕуруу, [[Уганда]] арҕаа, [[Судан]] хотугулуу арҕаа уонна [[Индия океана]] илин. Киин куорат [[Найроби]]. == Кения бэлиэ күннэрэ == * [[Бэс ыйын 1]] — Мадарака (Көҥүл күнэ)<ref>[https://m.webplus.info/index.php?page=5&event=54306 1 июня — Праздник Мадарака или День Свободы в Кении. Календарь :: Праздники и события]</ref> * [[Алтынньы 20]] — Дьоруойдар күннэрэ. Кения тутулуга суох буолуутугар кылааттарын киллэрбит дьону ахталлар {{африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] ef0ai2p3a8p0ej7mjn5tce5ihum0gsy Малауи 0 8637 427216 424600 2026-04-18T08:15:53Z Minorax 17017 427216 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Малауи Республиката<br />{{lang|ny|''Dziko la Malaŵi}} |conventional_long_name = Republic of Malaŵi |common_name = Malawi |image_flag = Flag of Malawi.svg |image_coat = Coat of arms of Malawi.svg |national_motto = Unity and Freedom |image_map = LocationMalawi.svg |national_anthem = {{lang|my|''[[Mulungu dalitsa Malaŵi]]''}}{{nbsp|2}}<small>([[Chichewa language|Chichewa]])<br />"Oh God Bless Our Land of Malawi"</small> |official_languages = [[Ааҥл тыла]] |demonym = Malawian |regional_languages = [[Чичэуа]] |capital = [[Лилоҥуэ]] |government_type = [[Демократия]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Bingu wa Mutharika]] |largest_city = [[Blantyre, Malawi|Blantyre]] |area_km2 = 118,484 |area_sq_mi = 45,747 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 99th |area_magnitude = 1 E11 |percent_water = 20.6% |population_estimate = 13,931,831 |population_estimate_year = 2008 |population_estimate_rank = |population_census = 9,933,868<ref name="Benson1" /> |population_census_year = 1998 |population_density_km2 = 118 |population_density_sq_mi = 305 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 91st |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP = $11.609 billion |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = $850 |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $4.082 billion |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $299 |HDI_year = 2007 |HDI = {{decrease}} 0.404 |HDI_rank = 166th |HDI_category = <span style="color:#e0584e;">low</span> |Gini = 38 |Gini_year = 2008 |Gini_category = <span style="color:red;">low</span> |FSI = 92.2 {{increase}} 2.4 |FSI_year = 2007 |FSI_rank = 29th |FSI_category :.) = <span style="color:#FF0000;">Alert</span> |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |sovereignty_note = [[Холбоhуктаах Хоруоллук]]тан |established_event1 = Тутулуга суох буолууну бигэргэтии |established_event2 = |established_date1 = [[От ыйын 6]], [[1964]] |established_date2 = |currency = [[Malawian kwacha|Kwacha]] (D) |currency_code = MWK |time_zone = [[Central Africa Time|CAT]] |utc_offset = +2 |time_zone_DST = ''not observed'' |utc_offset_DST = +2 |drives_on = left |cctld = [[.mw]] |calling_code = +265 |footnotes = }} '''Малауи Республиката''' ([[ааҥл тыла|ааҥл]]. ''Republic of Malawi'') диэн соҕуруулуу илин [[Африка]] дойдута, урук '''Ньясалэнд''' диэн ааттаах этэ. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Замбия]] хотугулуу арҕаа, [[Танзания]] хотугулуу илин уонна [[Мозамбик]] илин, соҕуруу уонна арҕаа. == Малави бэлиэ күннэрэ == * [[Ыам ыйын 14]] — Камузу күнэ * [[От ыйын 6]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]] (Британияттан, [[1964]]); * Ахсынньы иккис бэнидиэнньигэ ([[Ахсынньы 8]]—[[Ахсынньы 14]]) — Мас олордуутун күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] qhz58kqqzxvrysw961l449lna144v83 Мауритиус 0 8643 427213 423296 2026-04-18T08:15:50Z Minorax 17017 427213 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Мауритиус Өрөспүүбүлүкэтэ<br />Republic of Mauritius |common_name = Mauritius |image_flag = Flag of Mauritius.svg |image_coat = Coat of arms of Mauritius.svg |image_map = LocationMauritius.png |national_motto = ''"Stella Clavisque Maris Indici"'' |national_anthem = ''[[Motherland (anthem)|Motherland]]'' |official_languages = [[Ааҥл тыла]] |demonym = Mauritian |capital = [[Порт Луи]] |latd=20 |latm=10 |latNS=S |longd=57 |longm=31 |longEW=E |largest_city = [[Порт Луи]] |government_type = [[Өрөспүүбүлүкэ]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Sir Anerood Jugnauth]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name2 = [[Navin Ramgoolam]] |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |sovereignty_note = [[Холбоhуктаах Хоруоллук]]тан |established_event1 = Даатата |established_date1 = [[Кулун тутар 12]] [[1968]] |established_event2 = Республика |established_date2 = [[Кулун тутар 12]] [[1992]] |area_rank = 179th |area_magnitude = 1 E9 |area_km2 = 2,040 |area_sq_mi = 787 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0.05 |population_estimate = 1,264,866 <sup>2</sup> |population_estimate_rank = 151st |population_estimate_year = 2007 |population_census = [http://www.gov.mu/portal/goc/cso/cenques_1.htm] |population_census_year = |population_density_km2 = 616 |population_density_sq_mi = 1,564 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 18th |GDP_PPP = $14.026 billion |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP_per_capita = $11,125 <!--Do not edit!--> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $6.928 billion |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $5,495 |HDI = {{increase}} 0.804 |HDI_rank = 65th |HDI_year = 2004 |HDI_category = <span style="color:#009900;">high</span> |currency = [[Mauritian rupee]] |currency hi lo golikjop _code = MUR |country_code = 230 |time_zone = [[Mauritius Time|MUT]] |utc_offset = +4 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +5 |drives_on = left |cctld = [[.mu]] |calling_code = 230 |footnote1 = }} '''Мауритиус''' ({{lang-en|Mauritius}}) диэн [[индия океана|Индия океаныгар]] баар [[арыы дойду]]. [[мадагаскар|Мадагаскартан]] 900 км илин. Республикаҕа Мауритиус арыыттан ураты киирэллэр [[Каргадос Карахос]], [[Родригес арыы|Родригес]] уонна [[Агалега арыылар|Агалега]] диэн арыылар. Мауритиус арыы [[додо]] диэн көппөт көтөрдөр олорор сирдэрэ этэ. == Бэлиэ күннэрэ == * [[Балаҕан ыйын 13]] — Инженер күнэ * [[Сэтинньи 2]] — Ииндийэттэн кэлии күнэ. Сорох дойдуларга (Кариб байҕалын тула, Фиджи, Соҕуруу Африка) Ииндийэ субконтиненыттан дьон олохсуйа кэлбитин судаарыстыба бэлиэтиир. Маврикийга бу күн 1879 сыллаахха бастакы хараабыл үлэҕэ хантараак түһэрсибит дьону аҕалбыт {{rq|stub}} {{африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] bmj36y3mfswjljj4x5clmok9ia4gv64 Ботсвана 0 9095 427212 422514 2026-04-18T08:15:49Z Minorax 17017 427212 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name=Ботсвана Өрөспүүбүлүкэтэ<br />''Lefatse la Botswana'' |conventional_long_name=Republic of Botswana |common_name=Botswana |image_flag=Flag of Botswana.svg |image_coat=Coat of arms of Botswana.svg |image_map=LocationBotswana.svg |national_motto=''Pula''<br /><small>Rain</small> |national_anthem=''[[Fatshe leno la rona]]''<br /><small>''This Land of Ours''</small> |official_languages=[[Ааҥл тыла]], [[тсуана тыла]]&nbsp;<small>(ил)</small> |demonym=[[тсуана|Батсуана]] |capital=[[Габороне]] |latd=24|latm=40|latNS=S|longd=25|longm=55|longEW=E |largest_city=capital |government_type=[[Өрөспүүбүлүкэ]] <!--cia.gov--> |leader_title1=[[бэрэсидьиэн]] |leader_name1=[[Ян Хама]] |sovereignty_type=[[Тутулуга суох буолуу]] |sovereignty_note=[[Холбоhуктаах Хоруоллук]]тан |established_event1=Даатата |established_date1=[[Балаҕан ыйын 30]] [[1966]] |area_rank=46th |area_magnitude=1 E11 |area_km2=600,370 |area_sq_mi=224,606 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water=2,5 |population_estimate=1 639 833 |population_estimate_rank=147-с |population_estimate_year=2006 |population_census= |population_census_year= |population_density_km2=3,0 |population_density_sq_mi=7,8 |population_density_rank=231-с |GDP_PPP=$27,752 мөлүйүөн |GDP_PPP_rank=74-с |GDP_PPP_year=2008 |GDP_PPP_per_capita=$17 947 |GDP_PPP_per_capita_rank=29-с |GDP_nominal=$13,806 мөл |GDP_nominal_year=2008 |GDP_nominal_per_capita=$8 928 |HDI={{increase}} 0,654 |HDI_rank=124-с |HDI_year=2007 |HDI_category=<span style="color:#ffcc00;">medium</span> |Gini=60,5 |Gini_year=2007/08 |Gini_category=<span style="color:#e0584e;">high</span> |currency=[[Botswanan pula|Pula]] |currency_code=BWP |country_code= |time_zone=[[Central Africa Time]] |utc_offset=+2 |time_zone_DST=not observed |utc_offset_DST=+2 |drives_on=left |cctld=[[.bw]] |calling_code=[[+267]] |footnotes= }} '''Ботсвана Өрөспүүбүлүкэтэ''' ([[ааҥл тыла|ааҥл]]: Republic of Botswana, [[тсуана тыла|тсуана]]: Lefatshe la Botswana) диэн [[Соҕурууҥҥу Африка]] дойдута. Ботсвана олохтоохторо "Батсуана" (биир ахсааҥҥа: Мотсуана) дэнэллэр. Ботсвана урут [[бечуаналэнд протектората|Бечуаналэнд]] диэн [[Холбоhуктаах Хоруоллук|Британия]] протектората этэ, билиҥҥи аатынан [[балаҕан ыйын 30]] [[1966]] тутулуга суох буолуутун кэнниттэн ааттаммыта. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Соҕуруу Африка]] соҕуруу уонна соҕуруулуу илин, [[Намибия]] арҕаа, [[Замбия]] хоту уонна [[Зимбабуэ]] хотугулуу илин. == Ботсвана бэлиэ күннэрэ == * [[Бэс ыйын 4]] — Холбоһуктаах дойдулар күннэрэ * [[Балаҕан ыйын 30]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]], 1966, Британияттан {{Geo-stub}} {{африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] rw961ue8dzgnugc8bkoei0ktblfdqg0 Халыып:US state 10 9482 427211 40705 2026-04-18T08:15:18Z Minorax 17017 427211 wikitext text/x-wiki <!--This template employs some extremely complicated and esoteric features of template syntax. Please do not attempt to alter it unless you are certain that you understand the setup and are prepared to repair any consequent collateral damage if the results are unexpected. Any experiments should be conducted in the template sandbox or your user space. -->{| class="infobox geography vcard" |- |class="fn org" colspan="2" style="text-align: center; font-size: larger; padding: 0 0 .1em 0;"| ''' {{{Fullname}}} ''' |- | class="maptable" align="center" colspan="2" style="padding: 0.4em 0.8em 0.4em 0.8em;" | {| style="text-align:center; background: none;" | style="width: 130px; vertical-align: middle;" | [[Image:{{{Flag}}}|125px|border|Flag of {{{Name}}}]] | style="width: 130px; vertical-align: middle;" | [[Image:{{{Seal}}}|100px|State seal of {{{Name}}}]] |- style="font-size: 83%;" | {{{Flaglink|[[Flag of {{{Name}}}|Flag]]}}} | {{{Seallink|[[Seal of {{{Name}}}|Дьаралыга]]}}} |- style="font-size: 83%;" | colspan="2" | ''Хос аата: <span class="nickname">{{{Nickname}}}</span>'' |-{{#if: {{{Motto|}}}| style="font-size: 83%;" {{!}} colspan="2" {{!}}''Ыҥырыыта: {{{Motto}}}'' }} |-{{#ifexist: {{{Former|}}}| style="font-size: 83%;" {{!}} colspan="2" {{!}}''before statehood, known as''<br />the [[{{{Former}}}]] {{#if:{{{Former_flag|}}}|[[Image:{{{Former_flag}}}|50px]]}} }} |- class="maptable" | colspan="2" | [[Image:{{{Map}}}|center|{{#switch:{{{Name}}} |Alaska = Map with Alaska highlighted |Hawaiʻi = Map with Hawaii highlighted |Map of the United States with {{{Name}}} highlighted}}]] |} |- {{#if:{{{OfficialLang|}}}| {{!}} '''[[Ил тыл]]''' {{!}} {{{OfficialLang}}}|}} |-class="mergedrow" {{#if:{{{Languages|}}}| {{!}} '''Кэпсэтэр тыллар''' {{!}} {{{Languages}}}|}} |-class="mergedrow" {{#if:{{{Demonym|}}}| {{!}} '''[[Демоним]]''' {{!}}{{!}} {{{Demonym}}} }} |-class="mergedtoprow" | '''[[Киин куорат]]''' || {{{Capital}}} |-class="mergedrow" | '''Ордук улахан куорат''' || {{{LargestCity}}} |-class="mergedrow" {{#if: {{{LargestMetro|}}}| {{!}} '''Ордук улахан [[метрополитен зона|метро зона]]''' {{!}}{{!}} {{{LargestMetro}}} }} |- class="mergedtoprow" | '''[[Иэн]]э'''<sup>&nbsp;</sup> || [[List of U.S. states and territories by area|Ranked {{{AreaRank}}} in the US]] |-class="mergedrow" | &nbsp;- Бүтүн || {{{TotalAreaUS}}}&nbsp;sq&nbsp;mi <br/>({{{TotalArea}}} km²) |-class="mergedrow" | &nbsp;- Кэтитэ || {{{WidthUS}}}&nbsp;miles&nbsp;({{{Width}}} km) |-class="mergedrow" | &nbsp;- Уhуна || {{{LengthUS}}}&nbsp;miles&nbsp;({{{Length}}} km) |-class="mergedrow" | &nbsp;- Уу % || {{{PCWater}}} |-class="mergedrow" | &nbsp;- Кэтирээhинэ || {{{Latitude}}} |-class="mergedbottomrow" | style="border-top: 0;" | &nbsp;- Усталааhына || {{{Longitude}}} |- class="mergedtoprow" | '''[[Олохтоохтор]]о'''<sup>&nbsp;</sup> || Дойдуга {{{PopRank}}} миэстэлээх |-class="mergedrow" | &nbsp;- Total || {{{2000Pop}}} |-{{#if:{{{MedianHouseholdIncome|}}}|class="mergedrow"|class="mergedbottomrow" }} | &nbsp;- [[олохтоох чиҥэ|Чиҥэ]] || {{{2000DensityUS}}}/sq&nbsp;mi&nbsp; ({{{2000Density}}}/km²)<br />Дойдуга {{{DensityRank}}} миэстэлээх |-{{#if:{{{MedianHouseholdIncome|}}}|class="mergedbottomrow" {{!}} &nbsp;- Ыал барыhа<sup>&nbsp;</sup> {{!}}{{!}} {{{MedianHouseholdIncome}}} ({{{IncomeRank}}}) }} |-class="mergedtoprow" | '''Үрдэлэ''' || &nbsp; |-class="mergedrow" | &nbsp;- Ордук үрдүк сир | {{{HighestPoint}}}<br/>{{{HighestElevUS}}}&nbsp;ft&nbsp; ({{{HighestElev}}} m) |-class="mergedrow" | &nbsp;- Орто || {{{MeanElevUS}}}&nbsp;ft&nbsp; ({{{MeanElev}}} m) |-class="mergedbottomrow" | &nbsp;- Ордук намыhах сир || {{#if: {{{LowestPoint|}}} |{{{LowestPoint}}}<br/>}} {{{LowestElevUS}}}&nbsp;ft&nbsp; ({{{LowestElev}}} m) |- | '''Кыттыыта'''<sup>&nbsp;</sup> | {{{AdmittanceDate}}} ({{{AdmittanceOrder}}}) |-class="mergedtoprow" | '''Губернатор''' || {{{Governor}}} |-class="mergedrow" | '''Лейтенант губернатор''' || {{{Lieutenant Governor}}} |-class="mergedtoprow" | '''Сенатордар''' || {{{Senators}}} |-{{#if:{{{Representative|}}}|class="mergedbottomrow" {{!}} '''[[АХШ конгреhа|Конгресс делегаттара]]''' {{!}}{{!}} {{{Representative}}} |class="mergedbottomrow" {{!}} '''[[United States House of Representatives|U.S. House delegation]]''' {{!}}{{!}} [[United States congressional delegations from {{{Name}}}|List]] }} |- class="mergedtoprow" {{#if: {{{TimeZone2|}}}| {{!}} '''[[Кэм зоната]]''' {{!}}{{!}} &nbsp; {{!}}- class="mergedrow" {{!}} &nbsp;- {{{TZ1Where}}} {{!}}{{!}} {{{TimeZone}}} {{!}}- class="mergedrow" {{!}} &nbsp;- {{{TZ2Where}}} {{!}}{{!}} {{{TimeZone2}}} | {{!}} '''[[Кэм зоната]]''' {{!}} {{{TimeZone}}} }} |- | '''Кылгас аата''' | [[United States postal abbreviations|{{{PostalAbbreviation| }}}]] [[List of U.S. states by traditional abbreviation|{{{TradAbbreviation| }}}]] [[ISO 3166-2:US|{{{ISOCode| }}}]] |-class="mergedtoprow" {{#if:{{{Website|}}}| {{!}} '''[[Уэбсайт]]''' {{!}}{{!}} [http://{{{Website}}}/ {{{Website}}}] }} |-class="mergedtoprow" {{#if: {{{Footnotes|}}}| {{!}} colspan="2" {{!}} <small>'''Footnotes:''' {{{Footnotes}}}</small> }} |}<noinclude><div style="clear:both;"></div> {{Documentation, template}} </noinclude> qewy2havytdao5t3kk5p9bcg626gbqh Эл Салвадор 0 11521 427219 423302 2026-04-18T08:15:57Z Minorax 17017 427219 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |conventional_long_name = Эль Салвадор Өрөспүүбүлүкэтэ |native_name = ''República de El Salvador'' |common_name = El Salvador |image_flag = Flag of El Salvador.svg |image_coat = Coat of arms of El Salvador.svg |image_map = LocationElSalvador.svg |national_motto = ''"Dios, Unión, Libertad"'' |national_anthem = ''[[Himno Nacional de El Salvador]]'' |official_languages = [[Испан тыла]] |ethnic_groups = 90% [[метистар]], 9% [[үрүҥнэр]], 1% [[америндар]] |demonym = Салвадордар |capital = [[Сан Салвадор]] |latd = 13 |latm = 40 |latNS = N |longd = 89 |longm = 10 |longEW = W |largest_city = capital |government_type = [[Өрөспүүбүлүкэ]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Mauricio Funes]] |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |established_event1 = [[Испания]]ттан |established_date1 = Балаҕан ыйын 15, 1821 |established_event2 = [[Орто Америка Федерацията|Орто Америка Федерациятыттан]] |established_date2 = 1842 |area_rank = |area_magnitude = 1 E8 |area_km2 = 21,040 |area_sq_mi = 8,124 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 1.4 |population_estimate = 6.8 million |population_estimate_rank = 98th |population_census = 5,118,598 |population_census_year = 1992 |population_census = 5,744,113 |population_census_year = 2007 |population_density_km2 = 273 |population_density_sq_mi = 823.6 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 34th |GDP_PPP = $43.676 billion |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $7,551 |GDP_nominal = $22.115 billion |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $3,823 |Gini = 52.4 |Gini_year = 2002 |Gini_category = <span style="color:#e0584e;">high</span> |HDI = {{increase}} 0.735 |HDI_rank = 103rd |HDI_year = 2007 |HDI_category = <span style="color:#ffcc00;">medium</span> |currency = [[АХШ доллара]] |currency_code = USD |country_code = |time_zone = |utc_offset = -6 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |drives_on = right |cctld = [[.sv]] |calling_code = +503<sup>1</sup> |footnote1 = Telephone companies (market share): Tigo (45%), Claro (25%), Movistar (24%), Digicel (5.5%), Red (0.5%). |footnote2 = }} '''Эль Салвадор''' ({{lang-es|El Salvador}}) диэн [[Орто Америка]] иэнинэн уонна олохтоохторун чиҥинэн ордук кыра дойдута. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Чуумпу океан]], [[Гватемала]] уонна [[Хондурас]]. Олохтоохторун ахсаана 6,8 мөл. кэриҥэ. Киин куората [[Сан Салвадор]]. == Эл Салвадор бэлиэ күннэрэ == * [[Бэс ыйын 22]] — Учуутал күнэ * [[Балаҕан ыйын 15]] — Тутулуга суох буолуу күнэ * [[Алтынньы 12]] — Раса күнэ (Día de la Raza) эбэтэр Испанидад күнэ * [[Сэтинньи 1]]-2 — Өлбүттэр күннэрэ (Эль-Диа-де-лос-Муэртос). Өлбүттэри кэриэстиир күн ([[Католик Таҥара дьиэтэ|Рим католик сыаркаба]], англиканство) {{rq|stub}} [[Категория:Орто Америка дойдулара]] l59alg5s97u71c2ybuuj5kvwbj2wbkc Сент Лусия 0 13734 427220 424656 2026-04-18T08:15:58Z Minorax 17017 427220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Сент Лусия<br />Saint Lucia<br />Sainte-Lucie |common_name = |image_flag = Flag of Saint Lucia.svg | = coat of arms of saintHele lucia.gif |image_map = LocationSaintLucia.png |national_motto = "The Land, The People, The Light" |national_anthem = ''[[Sons and Daughters of Saint Lucia]]'' |official_languages = [[Ааҥл тыла]] |demonym = Saint Lucian |capital = [[Кастрис]] |latd=14 |latm=1 |latNS=N |longd=60 |longm=59 |longEW=W |largest_city = capital |government_type = [[Парламент монархията]] |leader_title1 = [[Монарх]] |leader_name1 = [[Элизабет II]] |leader_title2 = [[Генерал губернатор]] |leader_name2 = [[Dame Pearlette Louisy]] |leader_title3 = [[Премьер миниистир]] |leader_name3 = [[Stephenson King]] |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |established_event1 = [[Холбоhуктаах Хоруоллук]]тан |established_date1 = [[Олунньу 22]] [[1979]] |area_rank = 193rd |area_magnitude = |area_km2 = 620 |area_sq_mi = 239 |percent_water = 1.6 |population_estimate = |population_estimate_rank = 187th |population_estimate_year = |population_census = 160,765 |population_census_year = 2005 |population_density_km2 = 298 |population_density_sq_mi = 672 |population_density_rank = 41st |GDP_PPP = $1.827 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=362&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=66&pr.y=9 |title=Saint Lucia|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $10,750<ref name=imf2 /> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $987 million<ref name=imf2 /> |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $5,806<ref name=imf2 /> |HDI = {{increase}} 0.795 |HDI_rank = 72nd |HDI_year = 2007 |HDI_category = <span style="color:#fc0;">medium</span> |currency = [[East Caribbean Dollar]] |currency_code = XCD |time_zone = |utc_offset = -4 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |drives_on = left |cctld = [[.lc]] |calling_code = [[+1-758]] }} '''Сент Лусия''' ({{lang-en|Saint Lucia}}) диэн [[Кариб байҕала|Кариб байҕалын]] илин өттүгэр баар [[арыы дойду]]. Иэнэ 620 км², олохтоохторун ахсаана 160,000. Киин куората [[Кастрис]]. == Дойду бэлиэ күннэрэ == * [[Ахсынньы 13]] — Дойду күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{rq|stub}} [[Категория:Хоту Америка дойдулара]] 950278o05lpfw9eckqn4s4ar215urfd Сахалиин уобалаһа 0 28487 427223 405590 2026-04-18T08:21:08Z Minorax 17017 427223 wikitext text/x-wiki {{Данные о субъекте Российской Федерации |OfNm1 = Сахалиин уобалаhа |FSFlag = [[Билэ:Flag of Sakhalin Oblast.svg|150px| Сахалиин уобалаһын былааҕа]] |FSCoA = [[Билэ:Sakhalin Oblast Coat of Arms.svg|90px| Сахалиин уобалаһын гиэрбэтэ]] |FlagLnk = Сахалиин уобалаһын былааҕа |CoALnk = Сахалиин уобалаһын гиэрбэтэ |FSMap = [[Билэ:Map of Russia - Sakhalin Oblast (2008-03).svg|300px]]| |FSCtrWhat = Киин куората |FSCtrNm = [[Сахалиин]] |AreaRnk = 37-с |TotArea = 87 101 |WaterPrcnt = 0,5 |PopRnk = 25 |PopQty = {{decrease}}493 302 |PopCtDate = 2013 |PopDens = 5,66 |PolStatLnk = Россия уобаластара |PolStatNm = Уобалас |GDP = 492 млрд |GDPCtDate = 2007 |GDP(PPP) =989,55 тыһ |GDPRnk = 20 |FedDistrNm=[[Уһук Илин федеральнай уокуруга|Уһук Илин]] |EcRegNm=[[Уһук Илин экономическай оройуона|Уһук Илин]] |CadNo = 65 |LangLangs = |OfLangs = [[Нуучча тыла]] |HeadTtl = Губернатор |HeadNm = Александр Хорошавин |ViceTtl = |ViceNm = |MSKS =+7<br />+8 |}} '''Сахалиин уобалаһа''' эбэтэр '''Сахалиинскай уобалас''' ([[нуучча тыла|Нууччалыы]]: Сахалинская область) — [[Арассыыйа Федерацията|Арассыыйа Федерациятын]] субъега. Россия [[Уһук Илин федеральнай уокуруга]]р киирэр. [[1932]] сыл алтынньы 20 сылл төрүттэммитэ. == Нэһилиэнньэтэ == Госкомстат ааҕыытынан уобаласка <b> 493 302 </b> киһи олорор (2013). Дьон чиҥэтэ <b>5,66</b> киһи/км<sup>2</sup>. Онтон куорат олохтоохторун бырыһыана — <b>80,82%</b> (2013). === Национальнай састааба === {|class="standard sortable" ! [[Омук]] || 1959<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=60 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи. || % || 1979<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=86 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи || % || 1989<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=73 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи || % || 2002<ref>[http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 Всероссийская перепись населения 2002 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110420152025/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 |date=2011-04-20 }}: [http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls Население по национальности и владению русским языком по субъектам РФ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104083455/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls |date=2006-11-04 }}</ref> <br /> чел. || %|| 2010<ref name="пер.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]</ref><ref name="ЭтноЯз.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html Всероссийская перепись населения 2010 года. Официальные итоги с расширенными перечнями по национальному составу населения и по регионам.]: [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Materials/doklad2.rar см.]</ref><br /> киһи || % |- | барыта || align="right"| 649405 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 661778 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 710242 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 546695 || align="right"|<small>100,00 %</small> || align="right"||| align="right"| 497973 || align="right"|<small>100,00 %</small> || align="right"| |- | [[Нууччалар]] || align="right"| 504665 || align="right"|<small>77,71 %</small>|| align="right"| 540570 || align="right"|<small>81,68 %</small>|| align="right"| 579887 || align="right"|<small>81,65 %</small>|| align="right"| 460778 || align="right"|<small>84,28 %</small> || align="right"|<small>84,81 %</small>|| align="right"| 409786 || align="right"|<small>82,29 %</small> || align="right"|<small>86,46 %</small> |- | [[Кэриэйдэр]] || align="right"| 42337 || align="right"|<small>6,52 %</small>|| align="right"| 34978 || align="right"|<small>5,29 %</small>|| align="right"| 35191 || align="right"|<small>4,95 %</small>|| align="right"| 29592 || align="right"|<small>5,41 %</small> || align="right"|<small>5,45 %</small>|| align="right"| 24993 || align="right"|<small>5,02 %</small> || align="right"|<small>5,27 %</small> |- | [[Украиннар]] || align="right"| 48073 || align="right"|<small>7,40 %</small>|| align="right"| 40600 || align="right"|<small>6,13 %</small>|| align="right"| 46216 || align="right"|<small>6,51 %</small>|| align="right"| 21831 || align="right"|<small>3,99 %</small> || align="right"|<small>4,02 %</small>|| align="right"| 12136 || align="right"|<small>2,44 %</small> || align="right"|<small>2,56 %</small> |- | [[Татаардар]] || align="right"| 11679 || align="right"|<small>1,80 %</small>|| align="right"| 11030 || align="right"|<small>1,67 %</small>|| align="right"| 10699 || align="right"|<small>1,51 %</small>|| align="right"| 6830 || align="right"|<small>1,25 %</small> || align="right"|<small>1,26 %</small>|| align="right"| 4880 || align="right"|<small>0,98 %</small> || align="right"|<small>1,03 %</small> |- | [[Белорустар]] || align="right"| 13762 || align="right"|<small>2,12 %</small>|| align="right"| 10957 || align="right"|<small>1,66 %</small>|| align="right"| 11423 || align="right"|<small>1,61 %</small>|| align="right"| 5455 || align="right"|<small>1,00 %</small> || align="right"|<small>1,00 %</small>|| align="right"| 2994 || align="right"|<small>0,60 %</small> || align="right"|<small>0,63 %</small> |- | [[Нивхи]] || align="right"| 1798 || align="right"|<small>0,28 %</small>|| align="right"| 2053 || align="right"|<small>0,31 %</small>|| align="right"| 2008 || align="right"|<small>0,28 %</small>|| align="right"| 2450 || align="right"|<small>0,45 %</small> || align="right"|<small>0,45 %</small>|| align="right"| 2290 || align="right"|<small>0,46 %</small> || align="right"|<small>0,48 %</small> |- | [[Киргизтар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 58 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 241 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 86 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 1763 || align="right"|<small>0,35 %</small> || align="right"|<small>0,37 %</small> |- | [[Мордва]] || align="right"| 10826 || align="right"|<small>1,67 %</small>|| align="right"| 6710 || align="right"|<small>1,01 %</small>|| align="right"| 5641 || align="right"|<small>0,79 %</small>|| align="right"| 2943 || align="right"|<small>0,54 %</small> || align="right"|<small>0,54 %</small>|| align="right"| 1666 || align="right"|<small>0,33 %</small> || align="right"|<small>0,35 %</small> |- | [[Узбектар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 243 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 763 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 298 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 1518 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,32 %</small> |- | [[Эрмээннэр]] || align="right"| 589 || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 504 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 804 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1144 || align="right"|<small>0,21 %</small> || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 1240 || align="right"|<small>0,25 %</small> || align="right"|<small>0,26 %</small> |- | [[Азербайдьаннар]] || align="right"| 178 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 314 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 951 || align="right"|<small>0,13 %</small>|| align="right"| 1138 || align="right"|<small>0,21 %</small> || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 1155 || align="right"|<small>0,23 %</small> || align="right"|<small>0,24 %</small> |- | [[Чуваштар]] || align="right"| 2956 || align="right"|<small>0,46 %</small>|| align="right"| 2421 || align="right"|<small>0,37 %</small>|| align="right"| 2452 || align="right"|<small>0,35 %</small>|| align="right"| 1300 || align="right"|<small>0,24 %</small> || align="right"|<small>0,24 %</small>|| align="right"| 822 || align="right"|<small>0,17 %</small> || align="right"|<small>0,17 %</small> |- | [[Таджиктар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 78 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 185 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 168 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 700 || align="right"|<small>0,14 %</small> || align="right"|<small>0,15 %</small> |- | [[Молдаваннар]] || align="right"| 699 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 791 || align="right"|<small>0,12 %</small>|| align="right"| 1456 || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 751 || align="right"|<small>0,14 %</small> || align="right"|<small>0,14 %</small>|| align="right"| 581 || align="right"|<small>0,12 %</small> || align="right"|<small>0,12 %</small> |- | [[Буряттар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 278 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 369 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 239 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 567 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,12 %</small> |- | [[Башкирдар]] || align="right"| 487 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 734 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1019 || align="right"|<small>0,14 %</small>|| align="right"| 586 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 527 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,11 %</small> |- | [[Ниэмэстэр]] || align="right"| 557 || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 987 || align="right"|<small>0,15 %</small>|| align="right"| 1230 || align="right"|<small>0,17 %</small>|| align="right"| 902 || align="right"|<small>0,16 %</small> || align="right"|<small>0,17 %</small>|| align="right"| 493 || align="right"|<small>0,10 %</small> || align="right"|<small>0,10 %</small> |- | [[Казаахтар]] || align="right"| 1051 || align="right"|<small>0,16 %</small>|| align="right"| 720 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1069 || align="right"|<small>0,15 %</small>|| align="right"| 554 || align="right"|<small>0,10 %</small> || align="right"|<small>0,10 %</small>|| align="right"| 428 || align="right"|<small>0,09 %</small> || align="right"|<small>0,09 %</small> |- | [[Цыганнар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 42 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 45 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 72 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 320 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,07 %</small> |- | [[Осетиннар]] || align="right"| 235 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 529 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 571 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 312 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 261 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small> |- | [[Уйльта (народ)|Уйльта (ороки)]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"||| align="right"| 129 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 298 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 259 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Дьибириэдэр]] || align="right"| 3268 || align="right"|<small>0,50 %</small>|| align="right"| 1267 || align="right"|<small>0,19 %</small>|| align="right"| 401 || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 401 || align="right"|<small>0,07 %</small> || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 248 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Удмурттар]] || align="right"| 437 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 537 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 577 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 273 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 231 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Поляктар]] || align="right"| 1143 || align="right"|<small>0,18 %</small>|| align="right"| 860 || align="right"|<small>0,13 %</small>|| align="right"| 827 || align="right"|<small>0,12 %</small>|| align="right"| 485 || align="right"|<small>0,09 %</small> || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 227 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Марийдар]] || align="right"| 313 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 512 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 572 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 316 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 222 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Дьоппуоннар]] || align="right"| 679 || align="right"|<small>0,10 %</small>|| align="right"| 443 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 383 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 333 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 219 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Эбэҥкилэр]] || align="right"| 349 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 207 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 188 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 243 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 209 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small> |- | [[Лезгиннар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 83 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 170 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 195 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 182 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small> |- | [[Грузиннар]] || align="right"| 400 || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 297 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 377 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 274 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 165 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Нанаайдар]] || align="right"| 190 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 167 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 173 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 159 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 148 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Чеченнар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 151 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 243 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 185 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 144 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Литовестар]] || align="right"| 228 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 320 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 384 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 188 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 114 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Американецтар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"||| align="right"| 20 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 113 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Алтайдар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 89 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 80 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 44 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 111 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Авардар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 65 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 98 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 149 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 110 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Англичаннар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"||| align="right"| 2 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 39 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 96 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Голландестар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 4 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 16 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| || align="right"||| align="right"||| align="right"| 88 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |-'' | [[Кумыктар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 25 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 66 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 82 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 87 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Туркменнар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 46 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 74 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 86 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 85 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Болгардар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 133 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 237 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 137 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 82 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Кытайдар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 43 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 34 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 131 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 76 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Сахалар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 98 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 66 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 120 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 63 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small> |- | || align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"| || align="right"| |- | [[Орочи]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 317 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 212 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 42 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 28 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small> |- | [[Ительменнар]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| || align="right"||| align="right"| 3 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 8 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 15 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small> |- | [[Эбээннэр]] || align="right"| || align="right"||| align="right"| 29 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 50 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 8 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 15 || align="right"|<small>0,00 %</s''mall> || align="right"|<small>0,00 %</small> |- | атыттар || align="right"| 2505 || align="right"|<small>0,39 %</small>|| align="right"| 1488 || align="right"|<small>0,22 %</small>|| align="right"| 2630 || align="right"|<small>0,37 %</small>|| align="right"| 1663 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,31 %</small>|| align="right"| 1481 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,31 %</small> |- | омуктарын <br /> ыйбыттар || align="right"| 649404 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 661778 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 710212 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 543308 || align="right"|<small>99,38 %</small> || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 473938 || align="right"|<small>95,17 %</small> || align="right"|<small>100,00 %</small> |- | омуктарын <br /> ыйбатахтар || align="right"| 1 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 0 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 30 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 3387 || align="right"|<small>0,62 %</small> || align="right"||| align="right"| 24035 || align="right"|<small>4,83 %</small> || align="right"| |} == Экономика == [[Уопсай регион бородууктата|Уопсай региональнай бородуукта]] [[2010]] сыллахха <b>492</b> млрд. солк этэ. Дууһаҕа аахтахха <b>989,55 </b> тыһ. солкуобай буолар. Үлэтэ суох дьон ахсаана [[2011]] сыллаахха <b> 8,7 </b>эбит, ол эбэтэр <b> 25,3 </b> тыһ. үлэлиир кыахтаах дьон иллэҥ сылдьыбыттар. Сахалиин уобалаһа Россия регионнарын тэҥнээтэххэ [http://statistic.su/blog/unemployment_in_russia/2012-03-27-624 <b>66</b> миэстэни ылан олорбут] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130919002432/http://statistic.su/blog/unemployment_in_russia/2012-03-27-624 |date=2013-09-19 }}. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Российскай Федерация субъектара}} {{Russia-geo-stub}} [[Категория:Арассыыйа]] [[Категория:Арассыыйа уобаластара]] rrz3f0hxfch6grvfi3zg0q5f1y7makx 427224 427223 2026-04-18T08:21:52Z Minorax 17017 427224 wikitext text/x-wiki {{Данные о субъекте Российской Федерации |OfNm1 = Сахалиин уобалаhа |FSFlag = [[Билэ:Flag of Sakhalin Oblast.svg|150px| Сахалиин уобалаһын былааҕа]] |FSCoA = [[Билэ:Sakhalin Oblast Coat of Arms.svg|90px| Сахалиин уобалаһын гиэрбэтэ]] |FlagLnk = Сахалиин уобалаһын былааҕа |CoALnk = Сахалиин уобалаһын гиэрбэтэ |FSMap = [[Билэ:Map of Russia - Sakhalin Oblast (2008-03).svg|300px]]| |FSCtrWhat = Киин куората |FSCtrNm = [[Сахалиин]] |AreaRnk = 37-с |TotArea = 87 101 |WaterPrcnt = 0,5 |PopRnk = 25 |PopQty = {{decrease}}493 302 |PopCtDate = 2013 |PopDens = 5,66 |PolStatLnk = Россия уобаластара |PolStatNm = Уобалас |GDP = 492 млрд |GDPCtDate = 2007 |GDP(PPP) =989,55 тыһ |GDPRnk = 20 |FedDistrNm=[[Уһук Илин федеральнай уокуруга|Уһук Илин]] |EcRegNm=[[Уһук Илин экономическай оройуона|Уһук Илин]] |CadNo = 65 |LangLangs = |OfLangs = [[Нуучча тыла]] |HeadTtl = Губернатор |HeadNm = Александр Хорошавин |ViceTtl = |ViceNm = |MSKS =+7<br />+8 |}} '''Сахалиин уобалаһа''' эбэтэр '''Сахалиинскай уобалас''' ([[нуучча тыла|Нууччалыы]]: Сахалинская область) — [[Арассыыйа Федерацията|Арассыыйа Федерациятын]] субъега. Россия [[Уһук Илин федеральнай уокуруга]]р киирэр. [[1932]] сыл алтынньы 20 сылл төрүттэммитэ. == Нэһилиэнньэтэ == Госкомстат ааҕыытынан уобаласка <b> 493 302 </b> киһи олорор (2013). Дьон чиҥэтэ <b>5,66</b> киһи/км<sup>2</sup>. Онтон куорат олохтоохторун бырыһыана — <b>80,82%</b> (2013). === Национальнай састааба === {|class="standard sortable" ! [[Омук]] || 1959<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=60 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи. || % || 1979<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=86 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи || % || 1989<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=73 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи || % || 2002<ref>[http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 Всероссийская перепись населения 2002 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110420152025/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 |date=2011-04-20 }}: [http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls Население по национальности и владению русским языком по субъектам РФ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104083455/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls |date=2006-11-04 }}</ref> <br /> чел. || %|| 2010<ref name="пер.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]</ref><ref name="ЭтноЯз.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html Всероссийская перепись населения 2010 года. Официальные итоги с расширенными перечнями по национальному составу населения и по регионам.]: [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Materials/doklad2.rar см.]</ref><br /> киһи || % |- | барыта || align="right"| 649405 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 661778 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 710242 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 546695 || align="right"|<small>100,00 %</small> || align="right"| || align="right"| 497973 || align="right"|<small>100,00 %</small> || align="right"| |- | [[Нууччалар]] || align="right"| 504665 || align="right"|<small>77,71 %</small>|| align="right"| 540570 || align="right"|<small>81,68 %</small>|| align="right"| 579887 || align="right"|<small>81,65 %</small>|| align="right"| 460778 || align="right"|<small>84,28 %</small> || align="right"|<small>84,81 %</small>|| align="right"| 409786 || align="right"|<small>82,29 %</small> || align="right"|<small>86,46 %</small> |- | [[Кэриэйдэр]] || align="right"| 42337 || align="right"|<small>6,52 %</small>|| align="right"| 34978 || align="right"|<small>5,29 %</small>|| align="right"| 35191 || align="right"|<small>4,95 %</small>|| align="right"| 29592 || align="right"|<small>5,41 %</small> || align="right"|<small>5,45 %</small>|| align="right"| 24993 || align="right"|<small>5,02 %</small> || align="right"|<small>5,27 %</small> |- | [[Украиннар]] || align="right"| 48073 || align="right"|<small>7,40 %</small>|| align="right"| 40600 || align="right"|<small>6,13 %</small>|| align="right"| 46216 || align="right"|<small>6,51 %</small>|| align="right"| 21831 || align="right"|<small>3,99 %</small> || align="right"|<small>4,02 %</small>|| align="right"| 12136 || align="right"|<small>2,44 %</small> || align="right"|<small>2,56 %</small> |- | [[Татаардар]] || align="right"| 11679 || align="right"|<small>1,80 %</small>|| align="right"| 11030 || align="right"|<small>1,67 %</small>|| align="right"| 10699 || align="right"|<small>1,51 %</small>|| align="right"| 6830 || align="right"|<small>1,25 %</small> || align="right"|<small>1,26 %</small>|| align="right"| 4880 || align="right"|<small>0,98 %</small> || align="right"|<small>1,03 %</small> |- | [[Белорустар]] || align="right"| 13762 || align="right"|<small>2,12 %</small>|| align="right"| 10957 || align="right"|<small>1,66 %</small>|| align="right"| 11423 || align="right"|<small>1,61 %</small>|| align="right"| 5455 || align="right"|<small>1,00 %</small> || align="right"|<small>1,00 %</small>|| align="right"| 2994 || align="right"|<small>0,60 %</small> || align="right"|<small>0,63 %</small> |- | [[Нивхи]] || align="right"| 1798 || align="right"|<small>0,28 %</small>|| align="right"| 2053 || align="right"|<small>0,31 %</small>|| align="right"| 2008 || align="right"|<small>0,28 %</small>|| align="right"| 2450 || align="right"|<small>0,45 %</small> || align="right"|<small>0,45 %</small>|| align="right"| 2290 || align="right"|<small>0,46 %</small> || align="right"|<small>0,48 %</small> |- | [[Киргизтар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 58 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 241 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 86 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 1763 || align="right"|<small>0,35 %</small> || align="right"|<small>0,37 %</small> |- | [[Мордва]] || align="right"| 10826 || align="right"|<small>1,67 %</small>|| align="right"| 6710 || align="right"|<small>1,01 %</small>|| align="right"| 5641 || align="right"|<small>0,79 %</small>|| align="right"| 2943 || align="right"|<small>0,54 %</small> || align="right"|<small>0,54 %</small>|| align="right"| 1666 || align="right"|<small>0,33 %</small> || align="right"|<small>0,35 %</small> |- | [[Узбектар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 243 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 763 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 298 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 1518 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,32 %</small> |- | [[Эрмээннэр]] || align="right"| 589 || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 504 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 804 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1144 || align="right"|<small>0,21 %</small> || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 1240 || align="right"|<small>0,25 %</small> || align="right"|<small>0,26 %</small> |- | [[Азербайдьаннар]] || align="right"| 178 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 314 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 951 || align="right"|<small>0,13 %</small>|| align="right"| 1138 || align="right"|<small>0,21 %</small> || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 1155 || align="right"|<small>0,23 %</small> || align="right"|<small>0,24 %</small> |- | [[Чуваштар]] || align="right"| 2956 || align="right"|<small>0,46 %</small>|| align="right"| 2421 || align="right"|<small>0,37 %</small>|| align="right"| 2452 || align="right"|<small>0,35 %</small>|| align="right"| 1300 || align="right"|<small>0,24 %</small> || align="right"|<small>0,24 %</small>|| align="right"| 822 || align="right"|<small>0,17 %</small> || align="right"|<small>0,17 %</small> |- | [[Таджиктар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 78 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 185 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 168 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 700 || align="right"|<small>0,14 %</small> || align="right"|<small>0,15 %</small> |- | [[Молдаваннар]] || align="right"| 699 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 791 || align="right"|<small>0,12 %</small>|| align="right"| 1456 || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 751 || align="right"|<small>0,14 %</small> || align="right"|<small>0,14 %</small>|| align="right"| 581 || align="right"|<small>0,12 %</small> || align="right"|<small>0,12 %</small> |- | [[Буряттар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 278 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 369 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 239 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 567 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,12 %</small> |- | [[Башкирдар]] || align="right"| 487 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 734 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1019 || align="right"|<small>0,14 %</small>|| align="right"| 586 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 527 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,11 %</small> |- | [[Ниэмэстэр]] || align="right"| 557 || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 987 || align="right"|<small>0,15 %</small>|| align="right"| 1230 || align="right"|<small>0,17 %</small>|| align="right"| 902 || align="right"|<small>0,16 %</small> || align="right"|<small>0,17 %</small>|| align="right"| 493 || align="right"|<small>0,10 %</small> || align="right"|<small>0,10 %</small> |- | [[Казаахтар]] || align="right"| 1051 || align="right"|<small>0,16 %</small>|| align="right"| 720 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1069 || align="right"|<small>0,15 %</small>|| align="right"| 554 || align="right"|<small>0,10 %</small> || align="right"|<small>0,10 %</small>|| align="right"| 428 || align="right"|<small>0,09 %</small> || align="right"|<small>0,09 %</small> |- | [[Цыганнар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 42 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 45 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 72 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 320 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,07 %</small> |- | [[Осетиннар]] || align="right"| 235 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 529 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 571 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 312 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 261 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small> |- | [[Уйльта (народ)|Уйльта (ороки)]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 129 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 298 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 259 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Дьибириэдэр]] || align="right"| 3268 || align="right"|<small>0,50 %</small>|| align="right"| 1267 || align="right"|<small>0,19 %</small>|| align="right"| 401 || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 401 || align="right"|<small>0,07 %</small> || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 248 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Удмурттар]] || align="right"| 437 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 537 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 577 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 273 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 231 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Поляктар]] || align="right"| 1143 || align="right"|<small>0,18 %</small>|| align="right"| 860 || align="right"|<small>0,13 %</small>|| align="right"| 827 || align="right"|<small>0,12 %</small>|| align="right"| 485 || align="right"|<small>0,09 %</small> || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 227 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Марийдар]] || align="right"| 313 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 512 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 572 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 316 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 222 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Дьоппуоннар]] || align="right"| 679 || align="right"|<small>0,10 %</small>|| align="right"| 443 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 383 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 333 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 219 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Эбэҥкилэр]] || align="right"| 349 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 207 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 188 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 243 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 209 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small> |- | [[Лезгиннар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 83 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 170 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 195 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 182 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small> |- | [[Грузиннар]] || align="right"| 400 || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 297 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 377 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 274 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 165 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Нанаайдар]] || align="right"| 190 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 167 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 173 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 159 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 148 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Чеченнар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 151 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 243 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 185 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 144 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Литовестар]] || align="right"| 228 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 320 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 384 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 188 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 114 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Американецтар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 20 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 113 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Алтайдар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 89 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 80 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 44 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 111 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Авардар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 65 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 98 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 149 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 110 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Англичаннар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 2 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 39 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 96 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Голландестар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 4 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 16 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 88 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |-'' | [[Кумыктар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 25 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 66 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 82 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 87 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Туркменнар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 46 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 74 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 86 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 85 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Болгардар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 133 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 237 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 137 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 82 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Кытайдар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 43 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 34 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 131 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 76 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Сахалар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 98 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 66 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 120 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 63 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small> |- | || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| |- | [[Орочи]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 317 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 212 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 42 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 28 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small> |- | [[Ительменнар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 3 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 8 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 15 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small> |- | [[Эбээннэр]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 29 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 50 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 8 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 15 || align="right"|<small>0,00 %</s''mall> || align="right"|<small>0,00 %</small> |- | атыттар || align="right"| 2505 || align="right"|<small>0,39 %</small>|| align="right"| 1488 || align="right"|<small>0,22 %</small>|| align="right"| 2630 || align="right"|<small>0,37 %</small>|| align="right"| 1663 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,31 %</small>|| align="right"| 1481 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,31 %</small> |- | омуктарын <br /> ыйбыттар || align="right"| 649404 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 661778 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 710212 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 543308 || align="right"|<small>99,38 %</small> || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 473938 || align="right"|<small>95,17 %</small> || align="right"|<small>100,00 %</small> |- | омуктарын <br /> ыйбатахтар || align="right"| 1 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 0 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 30 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 3387 || align="right"|<small>0,62 %</small> || align="right"| || align="right"| 24035 || align="right"|<small>4,83 %</small> || align="right"| |} == Экономика == [[Уопсай регион бородууктата|Уопсай региональнай бородуукта]] [[2010]] сыллахха <b>492</b> млрд. солк этэ. Дууһаҕа аахтахха <b>989,55 </b> тыһ. солкуобай буолар. Үлэтэ суох дьон ахсаана [[2011]] сыллаахха <b> 8,7 </b>эбит, ол эбэтэр <b> 25,3 </b> тыһ. үлэлиир кыахтаах дьон иллэҥ сылдьыбыттар. Сахалиин уобалаһа Россия регионнарын тэҥнээтэххэ [http://statistic.su/blog/unemployment_in_russia/2012-03-27-624 <b>66</b> миэстэни ылан олорбут] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130919002432/http://statistic.su/blog/unemployment_in_russia/2012-03-27-624 |date=2013-09-19 }}. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Российскай Федерация субъектара}} {{Russia-geo-stub}} [[Категория:Арассыыйа]] [[Категория:Арассыыйа уобаластара]] mqlg4tjovp95ugx04ihaqqabk4aa5kj 427225 427224 2026-04-18T08:22:13Z Minorax 17017 427225 wikitext text/x-wiki {{Данные о субъекте Российской Федерации |OfNm1 = Сахалиин уобалаhа |FSFlag = [[Билэ:Flag of Sakhalin Oblast.svg|150px| Сахалиин уобалаһын былааҕа]] |FSCoA = [[Билэ:Sakhalin Oblast Coat of Arms.svg|90px| Сахалиин уобалаһын гиэрбэтэ]] |FlagLnk = Сахалиин уобалаһын былааҕа |CoALnk = Сахалиин уобалаһын гиэрбэтэ |FSMap = [[Билэ:Map of Russia - Sakhalin Oblast (2008-03).svg|300px]]| |FSCtrWhat = Киин куората |FSCtrNm = [[Сахалиин]] |AreaRnk = 37-с |TotArea = 87 101 |WaterPrcnt = 0,5 |PopRnk = 25 |PopQty = {{decrease}}493 302 |PopCtDate = 2013 |PopDens = 5,66 |PolStatLnk = Россия уобаластара |PolStatNm = Уобалас |GDP = 492 млрд |GDPCtDate = 2007 |GDP(PPP) =989,55 тыһ |GDPRnk = 20 |FedDistrNm=[[Уһук Илин федеральнай уокуруга|Уһук Илин]] |EcRegNm=[[Уһук Илин экономическай оройуона|Уһук Илин]] |CadNo = 65 |LangLangs = |OfLangs = [[Нуучча тыла]] |HeadTtl = Губернатор |HeadNm = Александр Хорошавин |ViceTtl = |ViceNm = |MSKS =+7<br />+8 |}} '''Сахалиин уобалаһа''' эбэтэр '''Сахалиинскай уобалас''' ([[нуучча тыла|Нууччалыы]]: Сахалинская область) — [[Арассыыйа Федерацията|Арассыыйа Федерациятын]] субъега. Россия [[Уһук Илин федеральнай уокуруга]]р киирэр. [[1932]] сыл алтынньы 20 сылл төрүттэммитэ. == Нэһилиэнньэтэ == Госкомстат ааҕыытынан уобаласка <b> 493 302 </b> киһи олорор (2013). Дьон чиҥэтэ <b>5,66</b> киһи/км<sup>2</sup>. Онтон куорат олохтоохторун бырыһыана — <b>80,82%</b> (2013). === Национальнай састааба === {|class="standard sortable" ! [[Омук]] || 1959<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=60 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи. || % || 1979<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=86 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи || % || 1989<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=73 Демоскоп. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам России: Сахалинская область]</ref> <br /> киһи || % || 2002<ref>[http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 Всероссийская перепись населения 2002 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110420152025/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=11 |date=2011-04-20 }}: [http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls Население по национальности и владению русским языком по субъектам РФ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104083455/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls |date=2006-11-04 }}</ref> <br /> чел. || %|| 2010<ref name="пер.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/perepis_itogi1612.htm Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года]</ref><ref name="ЭтноЯз.2010">[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html Всероссийская перепись населения 2010 года. Официальные итоги с расширенными перечнями по национальному составу населения и по регионам.]: [http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Materials/doklad2.rar см.]</ref><br /> киһи || % |- | барыта || align="right"| 649405 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 661778 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 710242 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 546695 || align="right"|<small>100,00 %</small> || align="right"| || align="right"| 497973 || align="right"|<small>100,00 %</small> || align="right"| |- | [[Нууччалар]] || align="right"| 504665 || align="right"|<small>77,71 %</small>|| align="right"| 540570 || align="right"|<small>81,68 %</small>|| align="right"| 579887 || align="right"|<small>81,65 %</small>|| align="right"| 460778 || align="right"|<small>84,28 %</small> || align="right"|<small>84,81 %</small>|| align="right"| 409786 || align="right"|<small>82,29 %</small> || align="right"|<small>86,46 %</small> |- | [[Кэриэйдэр]] || align="right"| 42337 || align="right"|<small>6,52 %</small>|| align="right"| 34978 || align="right"|<small>5,29 %</small>|| align="right"| 35191 || align="right"|<small>4,95 %</small>|| align="right"| 29592 || align="right"|<small>5,41 %</small> || align="right"|<small>5,45 %</small>|| align="right"| 24993 || align="right"|<small>5,02 %</small> || align="right"|<small>5,27 %</small> |- | [[Украиннар]] || align="right"| 48073 || align="right"|<small>7,40 %</small>|| align="right"| 40600 || align="right"|<small>6,13 %</small>|| align="right"| 46216 || align="right"|<small>6,51 %</small>|| align="right"| 21831 || align="right"|<small>3,99 %</small> || align="right"|<small>4,02 %</small>|| align="right"| 12136 || align="right"|<small>2,44 %</small> || align="right"|<small>2,56 %</small> |- | [[Татаардар]] || align="right"| 11679 || align="right"|<small>1,80 %</small>|| align="right"| 11030 || align="right"|<small>1,67 %</small>|| align="right"| 10699 || align="right"|<small>1,51 %</small>|| align="right"| 6830 || align="right"|<small>1,25 %</small> || align="right"|<small>1,26 %</small>|| align="right"| 4880 || align="right"|<small>0,98 %</small> || align="right"|<small>1,03 %</small> |- | [[Белорустар]] || align="right"| 13762 || align="right"|<small>2,12 %</small>|| align="right"| 10957 || align="right"|<small>1,66 %</small>|| align="right"| 11423 || align="right"|<small>1,61 %</small>|| align="right"| 5455 || align="right"|<small>1,00 %</small> || align="right"|<small>1,00 %</small>|| align="right"| 2994 || align="right"|<small>0,60 %</small> || align="right"|<small>0,63 %</small> |- | [[Нивхи]] || align="right"| 1798 || align="right"|<small>0,28 %</small>|| align="right"| 2053 || align="right"|<small>0,31 %</small>|| align="right"| 2008 || align="right"|<small>0,28 %</small>|| align="right"| 2450 || align="right"|<small>0,45 %</small> || align="right"|<small>0,45 %</small>|| align="right"| 2290 || align="right"|<small>0,46 %</small> || align="right"|<small>0,48 %</small> |- | [[Киргизтар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 58 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 241 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 86 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 1763 || align="right"|<small>0,35 %</small> || align="right"|<small>0,37 %</small> |- | [[Мордва]] || align="right"| 10826 || align="right"|<small>1,67 %</small>|| align="right"| 6710 || align="right"|<small>1,01 %</small>|| align="right"| 5641 || align="right"|<small>0,79 %</small>|| align="right"| 2943 || align="right"|<small>0,54 %</small> || align="right"|<small>0,54 %</small>|| align="right"| 1666 || align="right"|<small>0,33 %</small> || align="right"|<small>0,35 %</small> |- | [[Узбектар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 243 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 763 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 298 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 1518 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,32 %</small> |- | [[Эрмээннэр]] || align="right"| 589 || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 504 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 804 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1144 || align="right"|<small>0,21 %</small> || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 1240 || align="right"|<small>0,25 %</small> || align="right"|<small>0,26 %</small> |- | [[Азербайдьаннар]] || align="right"| 178 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 314 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 951 || align="right"|<small>0,13 %</small>|| align="right"| 1138 || align="right"|<small>0,21 %</small> || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 1155 || align="right"|<small>0,23 %</small> || align="right"|<small>0,24 %</small> |- | [[Чуваштар]] || align="right"| 2956 || align="right"|<small>0,46 %</small>|| align="right"| 2421 || align="right"|<small>0,37 %</small>|| align="right"| 2452 || align="right"|<small>0,35 %</small>|| align="right"| 1300 || align="right"|<small>0,24 %</small> || align="right"|<small>0,24 %</small>|| align="right"| 822 || align="right"|<small>0,17 %</small> || align="right"|<small>0,17 %</small> |- | [[Таджиктар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 78 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 185 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 168 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 700 || align="right"|<small>0,14 %</small> || align="right"|<small>0,15 %</small> |- | [[Молдаваннар]] || align="right"| 699 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 791 || align="right"|<small>0,12 %</small>|| align="right"| 1456 || align="right"|<small>0,21 %</small>|| align="right"| 751 || align="right"|<small>0,14 %</small> || align="right"|<small>0,14 %</small>|| align="right"| 581 || align="right"|<small>0,12 %</small> || align="right"|<small>0,12 %</small> |- | [[Буряттар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 278 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 369 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 239 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 567 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,12 %</small> |- | [[Башкирдар]] || align="right"| 487 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 734 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1019 || align="right"|<small>0,14 %</small>|| align="right"| 586 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 527 || align="right"|<small>0,11 %</small> || align="right"|<small>0,11 %</small> |- | [[Ниэмэстэр]] || align="right"| 557 || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 987 || align="right"|<small>0,15 %</small>|| align="right"| 1230 || align="right"|<small>0,17 %</small>|| align="right"| 902 || align="right"|<small>0,16 %</small> || align="right"|<small>0,17 %</small>|| align="right"| 493 || align="right"|<small>0,10 %</small> || align="right"|<small>0,10 %</small> |- | [[Казаахтар]] || align="right"| 1051 || align="right"|<small>0,16 %</small>|| align="right"| 720 || align="right"|<small>0,11 %</small>|| align="right"| 1069 || align="right"|<small>0,15 %</small>|| align="right"| 554 || align="right"|<small>0,10 %</small> || align="right"|<small>0,10 %</small>|| align="right"| 428 || align="right"|<small>0,09 %</small> || align="right"|<small>0,09 %</small> |- | [[Цыганнар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 42 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 45 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 72 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 320 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,07 %</small> |- | [[Осетиннар]] || align="right"| 235 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 529 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 571 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 312 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 261 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small> |- | [[Уйльта (народ)|Уйльта (ороки)]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 129 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 298 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 259 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Дьибириэдэр]] || align="right"| 3268 || align="right"|<small>0,50 %</small>|| align="right"| 1267 || align="right"|<small>0,19 %</small>|| align="right"| 401 || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 401 || align="right"|<small>0,07 %</small> || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 248 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Удмурттар]] || align="right"| 437 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 537 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 577 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 273 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 231 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Поляктар]] || align="right"| 1143 || align="right"|<small>0,18 %</small>|| align="right"| 860 || align="right"|<small>0,13 %</small>|| align="right"| 827 || align="right"|<small>0,12 %</small>|| align="right"| 485 || align="right"|<small>0,09 %</small> || align="right"|<small>0,09 %</small>|| align="right"| 227 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Марийдар]] || align="right"| 313 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 512 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 572 || align="right"|<small>0,08 %</small>|| align="right"| 316 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 222 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Дьоппуоннар]] || align="right"| 679 || align="right"|<small>0,10 %</small>|| align="right"| 443 || align="right"|<small>0,07 %</small>|| align="right"| 383 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 333 || align="right"|<small>0,06 %</small> || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 219 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small> |- | [[Эбэҥкилэр]] || align="right"| 349 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 207 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 188 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 243 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 209 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small> |- | [[Лезгиннар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 83 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 170 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 195 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 182 || align="right"|<small>0,04 %</small> || align="right"|<small>0,04 %</small> |- | [[Грузиннар]] || align="right"| 400 || align="right"|<small>0,06 %</small>|| align="right"| 297 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 377 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 274 || align="right"|<small>0,05 %</small> || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 165 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Нанаайдар]] || align="right"| 190 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 167 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 173 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 159 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 148 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Чеченнар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 151 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 243 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 185 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 144 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small> |- | [[Литовестар]] || align="right"| 228 || align="right"|<small>0,04 %</small>|| align="right"| 320 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 384 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 188 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 114 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Американецтар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 20 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 113 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Алтайдар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 89 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 80 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 44 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 111 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Авардар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 65 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 98 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 149 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 110 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Англичаннар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 2 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 39 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 96 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Голландестар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 4 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 16 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 88 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |-'' | [[Кумыктар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 25 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 66 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 82 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 87 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Туркменнар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 46 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 74 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 86 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 85 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Болгардар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 133 || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 237 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 137 || align="right"|<small>0,03 %</small> || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 82 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Кытайдар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 43 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 34 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 131 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 76 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small> |- | [[Сахалар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 98 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 66 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 120 || align="right"|<small>0,02 %</small> || align="right"|<small>0,02 %</small>|| align="right"| 63 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small> |- | || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| |- | [[Орочи]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 317 || align="right"|<small>0,05 %</small>|| align="right"| 212 || align="right"|<small>0,03 %</small>|| align="right"| 42 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 28 || align="right"|<small>0,01 %</small> || align="right"|<small>0,01 %</small> |- | [[Ительменнар]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| || align="right"| 3 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 8 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 15 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small> |- | [[Эбээннэр]] || align="right"| || align="right"| || align="right"| 29 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 50 || align="right"|<small>0,01 %</small>|| align="right"| 8 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 15 || align="right"|<small>0,00 %</small> || align="right"|<small>0,00 %</small> |- | атыттар || align="right"| 2505 || align="right"|<small>0,39 %</small>|| align="right"| 1488 || align="right"|<small>0,22 %</small>|| align="right"| 2630 || align="right"|<small>0,37 %</small>|| align="right"| 1663 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,31 %</small>|| align="right"| 1481 || align="right"|<small>0,30 %</small> || align="right"|<small>0,31 %</small> |- | омуктарын <br /> ыйбыттар || align="right"| 649404 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 661778 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 710212 || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 543308 || align="right"|<small>99,38 %</small> || align="right"|<small>100,00 %</small>|| align="right"| 473938 || align="right"|<small>95,17 %</small> || align="right"|<small>100,00 %</small> |- | омуктарын <br /> ыйбатахтар || align="right"| 1 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 0 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 30 || align="right"|<small>0,00 %</small>|| align="right"| 3387 || align="right"|<small>0,62 %</small> || align="right"| || align="right"| 24035 || align="right"|<small>4,83 %</small> || align="right"| |} == Экономика == [[Уопсай регион бородууктата|Уопсай региональнай бородуукта]] [[2010]] сыллахха <b>492</b> млрд. солк этэ. Дууһаҕа аахтахха <b>989,55 </b> тыһ. солкуобай буолар. Үлэтэ суох дьон ахсаана [[2011]] сыллаахха <b> 8,7 </b>эбит, ол эбэтэр <b> 25,3 </b> тыһ. үлэлиир кыахтаах дьон иллэҥ сылдьыбыттар. Сахалиин уобалаһа Россия регионнарын тэҥнээтэххэ [http://statistic.su/blog/unemployment_in_russia/2012-03-27-624 <b>66</b> миэстэни ылан олорбут] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130919002432/http://statistic.su/blog/unemployment_in_russia/2012-03-27-624 |date=2013-09-19 }}. == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Российскай Федерация субъектара}} {{Russia-geo-stub}} [[Категория:Арассыыйа]] [[Категория:Арассыыйа уобаластара]] 8v58ty64rkpfynk1qld7bje9o546k5y Голос (шоу) 0 29008 427222 402217 2026-04-18T08:17:51Z Minorax 17017 427222 wikitext text/x-wiki {{телепередача |название_передачи = Голос |фото = Голос_logo_(the_Voice_of_Russia).png |описание_фото = Логотип телепередачи |Цвет = #ED1B24 |цвет_текста = #FFFFFF |жанр = Музыкальная программа |возраст = [[Билэ:Russia 12+.svg|25px|12+]] |автор = |директор = |режиссёр = |сценарист = |производство = «[[Красный квадрат (телекомпания)|Красный квадрат]]» |ведущий = [[Нагиев, Дмитрий Владимирович|Дмитрий Нагиев]] |главные_роли = |судьи = [[Агутин, Леонид Николаевич|Леонид Агутин]]<br>[[Градский, Александр Борисович|Александр Градский]]<br>[[Пелагея (певица)|Пелагея]]<br>[[Билан, Дима Николаевич|Дима Билан]] |озвучка = |повествователь = |начальная_тема = |завершающая_тема = |композитор = |страна = {{RUS}} |язык = [[Русский язык|Русский]] |сезоны = 5 |выпуски = 67 (на 16.09.2016) |список_выпусков = |продюсер = [[Аксюта, Юрий Викторович|Юрий Аксюта]],<br />[[Синельщикова, Лариса Васильевна|Лариса Синельщикова]],<br />Илья Кривицкий |исполнительный_продюсер = |миэстэ_съёмок = [[Москва]] |камера = [[Многокамерная съёмка]] |продолжительность = 1 час 45 мин - 2 час 15 мин |статус = Показ 5-го сезона |канал = [[Первый канал (Россия)|Первый канал]] |формат_изображения = [[Соотношение сторон экрана|16:9]] |формат_звука = [[Стерео]] |первая_трансляция = [[5 октября]] [[2012 год]]а |последняя_трансляция = настоящее время |премьерные показы = |повторные показы = |предшествующие_передачи = |последующие_передачи = |похожие_передачи = |сайт = http://www.voice.1tv.ru |imdb_id = }} «'''Голос'''» — телевизорынан тахсар ырыа шоута, 2012 сыл алтынньы 5 күнүттэн [[Бастакы канал|Первай канаалга]] көстөр. Бастаан 2010 сыллаахха тахсыбыт [[Голландия]] RTL4 The ''Voice Of Holland'' программа адаптацията. Бастакы сезонун кыайыылааҕынан '''Диана Гарипова''' буолбута. Иккис сезоон 2013 сыл балаҕан ыйын 6 күнүгэр саҕаламмыта. == Формаата== Судургу талаан шоута буолбакка араас профессиональнай уонна араас жанрдарга ылланар куолаһы көрдөөһүн буолар. Голос шоу атын шоулартан уратыта диэн кыттааччы куолаһын таһыма улахан буолуохтаах уонна тренердар хас биирдии кыттааччыга убаастыыр сыһыаннаах буолар. Ол иһин Голос шоу кыттыылаахтара олус үчүгэй куоластаах буолаллар. Иккис баар буолан кыттааччылар репертуардарын уонна истииллэрин алдьаппат курдук сыһыаннаһаллар. == Бастакы сезон == '''Быраабылалалара''' «Голос» үс этааптан турар. Бастакы этаап - бары кыттааччылары истии, ол кэнниттэн жюри хас чилиэнэ 14 кыттааччылаах буолуохтаах. Иккис этаапка хамаандалар икки аттыларыттан паралаан күрэх ааһар. Үһүс этаапка норуот куолаһынан кыайбыт кыттааччы быһаарыллар. === Хамаандалар=== ; Легенда: {{col-begin}} {{col-2}} * {{colorbox|gold}} – Кыайбыт * {{colorbox|silver}} – Иккис миэстэ * {{colorbox|#c96}} – миэстэ * {{colorbox|#93C572}} – Төрдүс миэстэ {{col-2}} * {{colorbox|violet}} – Топ-8 кыттааччытартан таҕыста * {{colorbox|#FF9999}} – Топ-12 кыттаччылартан таҕыста * {{colorbox|lightblue}} – супербитваҕа таҕыста * {{colorbox|#FFFDD0}} – поединоктарга хоттордо {{col-end}} {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! width="10%" | Учууталлара ! width="90%" colspan="6" | Топ 48 кыттааччылар |- ! rowspan="3" | Дима Билан | colspan="6" style="background:#555555;" | |- | width="15%" style="background:#93C572" text-align:center; ; | Маргарита Позоян | width="15%" style="background:violet" text-align:center; ; | Ольга Кляйн | width="15%" style="background:#FF9999" text-align:center; ; | Юлия Терешенко | width="15%" style="background:lightblue" text-align:center; ; | Анастасия Кашникова | width="15%" style="background:lightblue" text-align:center; ; | Алекс Малиновский | width="15%" style="background:lightblue" text-align:center; ; | Анастасия Чеважевская |- | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Наталья Терехова | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Валерия Ахатова | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Ксения Герасимова | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Алина Башкина | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Sugarmamas | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Артём Демишев |- ! rowspan="3" | Пелагея | colspan="6" style="background:#555555;" | |- | style="background:silver" text-align:center; | [[Эльмира Калимуллина]] | style="background:violet" text-align:center; | Мария Гойя | style="background:#FF9999" text-align:center; | Анри Гогниашвили | style="background:lightblue" text-align:center; | Роман Втюрин | style="background:lightblue" text-align:center; | Ачи Пурцеладзе | style="background:lightblue" text-align:center; | Никита Поздняков |- | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Гаяна Захарова | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Анна Золотова | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Мари Карне | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Дина Гарифуллина | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Оксана Петрова | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Джулиана Стрейнджлав |- ! rowspan="3" | Александр Градский | colspan="6" style="background:#555555;" | |- | style="background:gold" text-align:center; | [[Дина Гарипова]] | style="background:violet" text-align:center; | [[Евгений Кунгуров]] | style="background:#FF9999" text-align:center; | Полина Зизак | style="background:lightblue" text-align:center; | Илья Юдичев | style="background:lightblue" text-align:center; | Павел Пушкин | style="background:lightblue" text-align:center; | Светлана Сайдиева |- | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Валерия Гринюк | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Методие Бужор | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Дарья Дубовицкая | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Павел Тарасов | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Артур Васильев | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Сослан Кулумбеков |- ! rowspan="3" | Леонид Агутин | colspan="6" style="background:#555555;" | |- | style="background:#c96" text-align:center; | Анастасия Спиридонова | style="background:violet" text-align:center; | Эдвард Хачарян | style="background:#FF9999" text-align:center; | Артём Качарян | style="background:lightblue" text-align:center; | Иделия Мухаметзянова | style="background:lightblue" text-align:center; | Александр Поздняков | style="background:lightblue" text-align:center; | [[Севара Назархан]] |- | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Злат Хабибулин | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Влада Чупрова | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Алиса Гелисс | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Лия Саркисян | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Александра Барташевич | style="background:#FFFDD0" text-align:center; | Софья Авазашвили |} === Таһаарыылар=== ==== Таһаарыы № 1: Көрбөккө истээһин. Бастакы нэдиэлэ ==== Бастакы көрбөккө истээһин 2012 сыл алтынньы 5 күнүгэр тахсыбыта. ;Легенда [[Билэ:Crystal Clear app clean.png|15px]] — <small>Учуутал "Мин эйиигин талабын" диэн кнопканы баттаата</small> {{colorbox|darkgrey}} — <small>Ханнык да учуутал кнопканы баттаабата</small> {{colorbox|gold}} — <small>Кыттааччы бу хамаанданы талла</small> {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! rowspan="2" |Нүөмэр ! rowspan="2" |Кыттааччы ! rowspan="2" |Ырыата ! colspan="4" |Учууталлар уонна кинилэр талыылара<ref name="autogenerated1">[http://www.1tv.ru/p/voice/members/18392 Первый канал: ''Голос'' — Неделя 1]</ref> |- ! width="70" |'''Билан''' ! width="70" |'''Пелагея''' ! width="70" |'''Градский''' ! width="70" |'''Агутин''' |- | align="center"| '''1''' |Юлия Терещенко <sub>22 года, [[Москва]]</sub> |[[Зацепин, Александр Сергеевич|А. Зацепин]], слова [[Энтин, Юрий Сергеевич|Ю. Энтина]]<br />«Мир без любимого» | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''2''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |[[Ольховский, Вячеслав Шагенович|Вячеслав Ольховский]] <sub>50 лет,[[Грозный]]</sub> |[[Крутой, Игорь Яковлевич|И. Крутой]], слова [[Николаев, Игорь Юрьевич|И. Николаева]]<br />«Я люблю тебя до слёз» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''3''' | Анна Золотова <sub>20 лет, [[Самара]] </sub> |[[Сен-Санс, Шарль Камиль|К. Сен-Санс]], слова [http://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Lemaire Ф. Лемера]<br />Ария Далилы из [[Самсон и Далила (опера)|оперы «Самсон и Далила»]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''4''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" | Марк Юсим <sub>24 года,[[Глазов]]</sub> |[[Левин, Адам|А. Левин]], [[Кармайкл, Джесси|Дж. Кармайкл]]<br />«[[This Love]]» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''5''' | Ксения Герасимова <sub>19 лет, [[Иваново]]</sub> |Цыганская песня в обработке [[Русланова, Лидия Андреевна|Л. Руслановой]]<br />[[Валенки_(песня)|«Валенки»]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''6''' | Эдвард Хачарян <sub>28 лет, [[Сочи]]</sub> |К. Альмаран<br />«[[Historia de un Amor]]» | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''7''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Вероника Глебова <sub>23 года, [[Омск]]</sub> |[[Хавтан, Евгений Львович|Е. Хавтан]], слова [[Агузарова, Жанна Хасановна|Ж. Агузаровой]], [[Понизовский, Алексей Михайлович|А. Понизовского]]<br />«Чудесная страна» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''8''' |Мария Гойя <sub>24 года, [[Киев]]</sub> |[[Чепмен, Майк|М. Чепмен]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Holly_Knight Х. Найт], кавер-версия [[Тёрнер, Тина|Т. Тёрнер]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/The_Best_(song) «Simply the best»] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''9''' |Полина Зизак <sub>19 лет, [[Москва]]</sub> |[[Гордон, Мак|М. Гордон]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Warren Г. Уоррен]<br />«[[At Last]]» | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''10''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |[[Матвейчук, Глеб Алимович|Глеб Матвейчук]] <sub>31 год, [[Москва]]</sub> |[http://www.moralcodex.ru/content/160/ Н. Девлет-Кильдеев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208121502/http://moralcodex.ru/content/160/ |date=2013-12-08 }}, слова [[Жагун,_Павел_Николаевич|П. Жагуна]]<br />«До свидания, мама» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''11''' |Александра Барташевич <sub>23 года, [[Брест (Белоруссия)|Брест]]</sub> |[[Браун, Джеймс|Дж. Браун]]<br /> «[[I Got You (I Feel Good)|I feel good]]» | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''12''' |Роман Втюрин <sub>23 года, [[Нижний Новгород]]</sub> |[http://it.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Falvo Р. Фальво], слова Э. Фуско, рус. текст М. Улицкого<br />«Скажите, девушки» | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — |} ==== Таһаарыы № 2: Көрбөккө истээһин. Иккис нэдиэлэ ==== Иккис көрбөккө истээһин 2012 сыл алтынньы 12 күнүгэр тахсыбыта. ;Легенда [[Билэ:Crystal Clear app clean.png|15px]] — <small>Учуутал "Мин эйиигин талабын" диэн кнопканы баттаата</small> {{colorbox|darkgrey}} — <small>Ханнык да учуутал кнопканы баттаабата</small> {{colorbox|gold}} — <small>Кыттааччы бу хамаанданы талла</small> {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! rowspan="2" |Нүөмэр ! rowspan="2" |Кыттааччы ! rowspan="2" |Ырыата ! colspan="4" |Учууталлар уонна кинилэр талыылара |- ! width="70" |'''Билан''' ! width="70" |'''Пелагея''' ! width="70" |'''Градский''' ! width="70" |'''Агутин''' |- | align="center"| '''1''' |[[Кунгуров, Евгений|Евгений Кунгуров]] <sub>29 лет, [[Москва]]</sub> |[[А. Зацепин]], слова [[Леонид Дербенев|Л. Дербенева]] <br />«Разговор со счастьем» | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''2''' |Ольга Кляйн <sub>25 лет, [[Екатеринбург]]</sub> |[[R. Kelly]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/I_Believe_I_Can_Fly «I believe I can fly»] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''3''' |Павел Тарасов <sub>39 лет, [[Нижний Новгород]]</sub> |[[Александра Пахмутова|А.Пахмутова]], слова [[Николай Добронравов|Н. Добронравова]] <br />[[Беловежская_пуща_(песня)|«Беловежская пуща»]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''4''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Марина Матвеева <sub>26 лет, [[Москва]]</sub> | [[Мэрайя Кэри|М. Кэри]], [[Уолтер Афанасьефф|У. Афанасьефф]]<br />[[My_All_(песня_Мэрайи_Кэри)|«My all»]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''5''' |Анри Гогниашвили <sub>21 год, [[Тбилиси]]</sub> |[[Ньюман,_Рэнди|Р. Ньюман]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/You_Can_Leave_Your_Hat_On «You can leave your hat on»] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''6''' |Алина Башкина <sub>19 лет, [[Донецк]]</sub> |[[Евгений Птичкин|Е. Птичкин]], слова [[Роберт Рождественский|Р. Рождественского]]<br />«Эхо любви» | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''7''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Елена Оркина <sub>25 лет, [[Ростов-на-Дону]]</sub> |[http://fr.wikipedia.org/wiki/Marguerite_Monnot М.Монно], слова [[Мустаки,_Жорж|Ж.Мустаки]]<br />«Milord» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''8''' |Влада Чупрова <sub>26 лет, [[Санкт-Петербург]]</sub> |[http://en.wikipedia.org/wiki/Steve_Booker_(producer) С. Букер], [[Даффи_(певица)|Даффи]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/Mercy_(Duffy_song) «Mercy»] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''9''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |[[Шустарёв, Константин Леонидович|Константин Шустарев]] <sub>47 лет, [[Сестрорецк]]</sub> |Ф. Писарев, слова Е. Захарова<br />«Вьюга» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''10''' |Дина Гарифуллина <sub>19 лет, [[Уфа]]</sub> |[[Тейлор, Марк|М. Тейлор]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Barry_(songwriter) Поль Бэрри]<br />«[http://en.wikipedia.org/wiki/Strong_Enough_(Cher_song) Strong enough]» | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''11''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Андрей Максимов <sub>17 лет, [[Санкт-Петербург]]</sub> |[[Геннадий Гладков|Г. Гладков]], слова [[Юрий Энтин|Ю. Энтина]]<br />«Луч солнца золотого» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''12''' |Мари Карне <sub>21 год, [[Москва]]</sub> |[[Джордж Гершвин|Дж. Гершвин]], слова [http://en.wikipedia.org/wiki/DuBose_Heyward Д. Хейварда]<br />[[Summertime|«Summertime»]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — |- |} ==== Таһаарыы № 3: Көрбөккө истээһин. Үһүс нэдиэлэ ==== Үһүс көрбөккө истээһин 2012 сыл алтынньы 19 күнүгэр тахсыбыта. ;Легенда [[Билэ:Crystal Clear app clean.png|15px]] — <small>Учуутал "Мин эйиигин талабын" диэн кнопканы баттаата</small> {{colorbox|darkgrey}} — <small>Ханнык да учуутал кнопканы баттаабата</small> {{colorbox|gold}} — <small>Кыттааччы бу хамаанданы талла</small> {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! rowspan="2" |Нүөмэр ! rowspan="2" |Кыттааччы ! rowspan="2" |Ырыата ! colspan="4" |Учууталлар уонна кинилэр талыылара |- ! width="70" |'''Билан''' ! width="70" |'''Пелагея''' ! width="70" |'''Градский''' ! width="70" |'''Агутин''' |- | align="center"| '''1''' |Анастасия Спиридонова <sub>27 лет, [[Великие Луки]]</sub> |[[Майк Чепмен|М. Чепмен]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Holly_Knight Х. Найт], кавер-версия [[Тина Тёрнер|Т. Тёрнер]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/The_Best_(song) «Simply the best»] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''2''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Филипп Черевко <sub>26 лет, [[Ноябрьск]]</sub> |[[Леонид Агутин|Л. Агутин]]<br />«Парень чернокожий» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''3''' |[[Назархан, Севара|Севара Назархан]] <sub>35 лет, [[Ташкент]]</sub> |[[Рик Аллисон|Р. Аллисон]], слова [[Лара Фабиан|Л. Фабиан]]<br />«Je t`aime» | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''4''' |Артем Качарян <sub>23 года, [[Владикавказ]]</sub> |[[Ричи, Лайонел|Л. Ричи]]<br />«Hello» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''5''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Дарья Летичевская <sub>23 года, [[Москва]]</sub> |В. Стронский, Л. Притула, слова Д.Притула<br />«Останусь» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''6''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Олег Митринюк <sub>32 года, [[Кострома]]</sub> |[[Александр Розенбаум|А. Розенбаум]]<br /> «Я вижу свет» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''7''' |Светлана Сайдиева <sub>28 лет, [[Ташкент]]</sub> |[[Долли_Партон|Д. Партон]]<br />[[I_Will_Always_Love_You|«I will always love you»]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''8''' |Анастасия Кашникова <sub>35 лет, [[Москва]]</sub> |[[Александр Зацепин|А. Зацепин]], стихи [[Юрий Энтин|Ю. Энтина]]<br />«Мир без любимого» | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''9''' |Артем Демишев <sub>26 лет, [[Москва]]</sub> |[[Ньюли,_Энтони|Э. Ньюли]], [[Брикасс,_Лесли|Л. Брикасс]]<br />«[http://en.wikipedia.org/wiki/Feeling_Good Feeling good]» | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''10''' |[[Эльмира_Калимуллина|Эльмира Калимуллина]] <sub>24 года, [[Казань]] / [[Нижнекамск]]</sub> |[[Гагарина,_Полина_Сергеевна|П. Гагарина]]<br />«Колыбельная» | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''11''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Рената Байкова <sub>25 лет, [[Уфа]]</sub> |[[Мак Гордон|М. Гордон]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Warren Г. Уоррен]<br />«[[At Last]]» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''12''' |Артур Васильев <sub>25 лет, [[Санкт-Петербург]]</sub> |[http://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_Sartori Ф. Сартори], слова [http://en.wikipedia.org/wiki/Lucio_Quarantotto Л. Кварантото]<br />[[Con_te_partirò|«Con te partiro»]] | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- |} ==== Таһаарыы № 4: Көрбөккө истээһин. Төрдүс нэдиэлэ ==== Үһүс көрбөккө истээһин 2012 сыл алтынньы 26 күнүгэр тахсыбыта. ;Легенда [[Билэ:Crystal Clear app clean.png|15px]] — <small>Учуутал "Мин эйиигин талабын" диэн кнопканы баттаата</small> {{colorbox|darkgrey}} — <small>Ханнык да учуутал кнопканы баттаабата</small> {{colorbox|gold}} — <small>Кыттааччы бу хамаанданы талла</small> {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! rowspan="2" |Нүөмэр ! rowspan="2" |Кыттааччы ! rowspan="2" |Ырыата ! colspan="4" |Учууталлар уонна кинилэр талыылара |- ! width="70" |'''Билан''' ! width="70" |'''Пелагея''' ! width="70" |'''Градский''' ! width="70" |'''Агутин''' |- | align="center"| '''1''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Федор Рытиков <sub>49 лет, [[Зеленоград]]</sub> |[http://it.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Falvo Р. Фальво], слова Э. Фуско, рус. текст М. Улицкого<br />«Скажите, девушки» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''2''' |[[Маргарита_Позоян|Маргарита Позоян]] <sub>27 лет, [[Москва]]</sub> ||[[Долли_Партон|Д. Партон]], кавер версия [[Уитни Хьюстон]]<br />[[I_Will_Always_Love_You|«I will always love you»]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''3''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Кристина Коновалова <sub>23 года, [[Москва]]</sub> ||[[Владимир Кузьмин|В. Кузьмин]]<br />«Симона» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''4''' |Сослан Кулумбеков <sub>35 лет, [[Цхинвал]]</sub> ||К. Альмаран<br />«[[Historia de un Amor]]» | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''5''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Оксана Мухина <sub>32 года, [[Тырныауз]]</sub> ||[[Гибб,_Барри|Б. Гибб]], [[Гибб,_Робин|Р. Гибб]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/Woman_in_Love «Woman in love»] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''6''' |[[Дина Гарипова]] <sub>21 год, [[Зеленодольск]]</sub> ||[[Петров, Андрей Павлович|А. Петров]], слова [[Белла Ахмадулина|Б. Ахмадулиной]]<br />«А напоследок я скажу» | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''7''' |Оксана Петрова <sub>28 лет, [[Магадан]]</sub> ||[[Валерий Сюткин|В. Сюткин]]<br />«Я то, что надо» | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''8''' |Ачи Пурцеладзе <sub>33 года, [[Тбилиси]]</sub> ||[[Джордж Гершвин|Дж. Гершвин]], слова [http://en.wikipedia.org/wiki/DuBose_Heyward Д. Хейварда]<br />[[Summertime|«Summertime»]] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''9''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Анна-Ника Вакарь <sub>18 лет, [[Бельцы]]</sub> |[[Серкебаев,_Байгали_Ермекович|Б. Серкебаев]]<br />«Улетаю» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''10''' |Софья Авазашвили <sub>23 года, [[Чебоксары]]</sub> ||[[Джесси_Джей|Джесси Джей]], [[Dr._Luke|Dr. Luke]], [[Келли,_Клод|К. Келли]] и др.<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/Domino_(Jessie_J_song) «Domino»] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''11''' |Илья Юдичев <sub>37 лет, [[Москва]]</sub> ||[[Лучо Далла|Л. Далла]]<br />[[Карузо_(песня)|«Caruso»]] | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''12''' |Иделия Мухаметзянова <sub>21 год, [[Ульяновск]]</sub> ||[[Пол Маккартни|П. Маккартни]], [[Джон Леннон|Дж. Леннон]]<br />[[Let_It_Be_(песня)|«Let it be»]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- |} ==== Таһаарыы № 5: Көрбөккө истээһин. 5 нэдиэлэ ==== Бэһис көрбөккө истээһин 2012 сыл сэтинньи 4 күнүгэр тахсыбыта. ;Легенда [[Билэ:Crystal Clear app clean.png|15px]] — <small>Учуутал "Мин эйиигин талабын" диэн кнопканы баттаата</small> {{colorbox|darkgrey}} — <small>Ханнык да учуутал кнопканы баттаабата</small> {{colorbox|gold}} — <small>Кыттааччы бу хамаанданы талла</small> {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! rowspan="2" |Нүөмэр ! rowspan="2" |Кыттааччы ! rowspan="2" |Ырыата ! colspan="4" |Учууталлар уонна кинилэр талыылара |- ! width="70" |'''Билан''' ! width="70" |'''Пелагея''' ! width="70" |'''Градский''' ! width="70" |'''Агутин''' |- | align="center"| '''1''' |Александр Поздняков <sub>19 лет, [[Москва]]</sub> |[[Ньюман,_Рэнди|Р. Ньюман]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/You_Can_Leave_Your_Hat_On «You can leave your hat on»] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''2''' |Никита Поздняков <sub>27 лет, [[Москва]]</sub> |[http://www.bobbysharp.com Б. Шарп]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/Unchain_My_Heart_(song) «Unchain my heart»] | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''3''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Ольга Ковалева <sub>20 лет, [[Екатеринбург]]</sub> |[[Евгений Хавтан|Е. Хавтан]], слова [[Жанна Агузарова|Ж. Агузаровой]], [[Алексей Понизовский|А. Понизовского]]<br />«Чудесная страна» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''4''' |Наталья Терехова <sub>26 лет, [[Тула]]</sub> |[[Мэрайя Кэри|М. Кэри]], [[Уолтер Афанасьефф|У. Афанасьефф]]<br />[[My_All_(песня_Мэрайи_Кэри)|«My all»]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''5''' |Валерия Гринюк <sub>22 года, [[Ташкент]]</sub> |В. Стронский, Л. Притула, слова Д. Притула<br />«Останусь» | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''6''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Виталий Милушев <sub>26 лет, [[Крымск]]</sub> |[[Константин Меладзе|К. Меладзе]]<br />«Актриса» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''7''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Вероника Шрамко <sub>19 лет, [[Краснодар]]</sub> ||[[Джесси_Джей|Джесси Джей]], [[Dr._Luke|Dr. Luke]], [[Келли,_Клод|К. Келли]] и др.<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/Domino_(Jessie_J_song) «Domino»] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''8''' |Павел Пушкин <sub>38 лет, [[Владивосток]]</sub> |[[Сен-Санс,_Шарль_Камиль|К. Сен-Санс]], слова [http://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Lemaire Ф. Лемера]<br />Ария Далилы из [[Самсон_и_Далила_(опера)|оперы «Самсон и Далила»]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''9''' |Гаяна Захарова <sub>20 лет, [[Краснодар]]</sub> |[[Гагарина,_Полина_Сергеевна|П. Гагарина]]<br />«Колыбельная» | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''10''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Илья Пичко <sub>18 лет, [[Шахты]]</sub> |[[ Носков, Николай Иванович (музыкант)|Н. Носков]], слова И. Брусенцева<br />«Это здорово» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''11''' |Лия Саркисян <sub>18 лет, [[Федоскино (Московская область)|Федоскино]]</sub> |[[Мак Гордон|М. Гордон]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Warren Г. Уоррен]<br />«[[At Last]]» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''12''' |Анжелика Фролова и Виктория Кузьмина <sub>[[Сургут]], [[Москва]]</sub> |[[Майк Чепмен|М. Чепмен]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Holly_Knight Х. Найт], кавер-версия [[Тина Тёрнер|Т. Тёрнер]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/The_Best_(song) «Simply the best»] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- |} ==== Таһаарыы № 6: Көрбөккө истээһин. 6 нэдиэлэ ==== Алтыс көрбөккө истээһин 2012 сыл сэтинньи 9 күнүгэр тахсыбыта. ;Легенда [[Билэ:Crystal Clear app clean.png|15px]] — <small>Учуутал "Мин эйиигин талабын" диэн кнопканы баттаата</small> {{colorbox|darkgrey}} — <small>Ханнык да учуутал кнопканы баттаабата</small> {{colorbox|gold}} — <small>Кыттааччы бу хамаанданы талла</small> {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! rowspan="2" |Нүөмэр ! rowspan="2" |Кыттааччы ! rowspan="2" |Ырыата ! colspan="4" |Учууталлар уонна кинилэр талыылара |- ! width="70" |'''Билан''' ! width="70" |'''Пелагея''' ! width="70" |'''Градский''' ! width="70" |'''Агутин''' |- | align="center"| '''1''' |Злат Хабибулин <sub>26 лет, [[Уфа]]</sub> |[[Джеймс Браун|Дж. Браун]]<br />«[[I Got You (I Feel Good)|I feel good]]» | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''2''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Екатерина Печкурова <sub>25 лет, [[Санкт-Петербург]]</sub> |[[Раймонд Паулс|Р. Паулс]], слова [[Роберт Рождественский|Р. Рождественского]]<br />«Любовь настала» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''3''' |Дарья Дубовицкая <sub>25 лет, [[Москва]]</sub> |[[Долли_Партон|Д. Партон]], кавер-версия [[Уитни Хьюстон]]<br />[[I_Will_Always_Love_You|«I will always love you»]] | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — |- | align="center"| '''4''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Лев Эльгардт <sub>29 лет, [[Тверь]]</sub> |[[Валерий Сюткин|В. Сюткин]]<br />«Я то, что надо» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''5''' |Валерия Ахатова <sub>26 лет, [[Надым]]</sub> ||[[Джесси_Джей|Джесси Джей]], [[Dr._Luke|Dr. Luke]], [[Келли,_Клод|К. Келли]] и др.<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/Domino_(Jessie_J_song) «Domino»] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''6''' |Алекс Малиновский <sub>26 лет, [[Магадан]]</sub> |[[Александра Пахмутова|А.Пахмутова]], слова [[Николай Добронравов|Н. Добронравова]] <br />[[Беловежская_пуща_(песня)|«Беловежская пуща»]] | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''7''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Анастасия Иван <sub>23 года, [[Киев]]</sub> |[[Рик Аллисон|Р. Аллисон]], слова [[Лара Фабиан|Л. Фабиан]]<br />«Je t`aime» | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''8''' |Анастасия Чеважевская <sub>24 года, [[Москва]]</sub> |[[Александр Зацепин|А. Зацепин]], стихи [[Юрий Энтин|Ю. Энтина]]<br />«Мир без любимого» | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| — | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | style="text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''9''' | style="background:darkgrey;text-align:left;" |Алексей Исмаилов <sub>24 года, [[Новосибирск]]</sub> |[[Элтон Джон|Э. Джон]], слова [[Топин,_Берни|Б. Топина]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/Sorry_Seems_to_Be_the_Hardest_Word «Sorry Seems to Be the Hardest Word»] | align="center"| {{n/a}} | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — |- | align="center"| '''10''' |Алиса Гелисс <sub>20 лет, [[Калининград]]</sub> |[[Левин,_Адам|А. Левин]], [[Джесси_Кармайкл|Дж. Кармайкл]]<br />«[[This Love]]» | align="center"| {{n/a}} | align="center"| — | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] |- | align="center"| '''11''' |Методие Бужор <sub>38 лет, [[Санкт-Петербург]]</sub> |[http://it.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Falvo Р. Фальво], слова Э. Фуско<br />«Dicitencello vuie» | align="center"| {{n/a}} | align="center"| — | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| {{n/a}} |- | align="center"| '''12''' |Джулиана Стренджлав <sub>27 лет, [[Москва]]</sub> |[[Ньюман,_Рэнди|Р. Ньюман]]<br />[http://en.wikipedia.org/wiki/You_Can_Leave_Your_Hat_On «You can leave your hat on»] | align="center"| {{n/a}} | style="background:gold;text-align:center;" |[[Билэ:Crystal Clear app clean.png|20px]] | align="center"| {{n/a}} | align="center"| {{n/a}} |- |} ==== Таһаарыылар № 7-9: Күөн күрсүһүү ==== 7-с таһаарыы [[сэтинньи 12]], 8-c таһаарыы — [[сэтинньи 23]], 9-с таһаарыы — [[сэтинньи 30]]. ;Легенда {{colorbox|gold}} — <small>Кыайыылааҕа</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto;" |- ! Нэдиэлэ/Нүөмэр !! Учуутала !! Кыттааччы !! Кыттааччы !! Ырыата |- | 1.1 || Леонид Агутин || Злат Хабибулин || style="background:gold" | Анастасия Спиридонова || «Бросай» ([[Яжевика|В. Которова]]) |- | 1.2 || Александр Градский || Дарья Дубовицкая || style="background:gold" | Полина Зизак || [http://en.wikipedia.org/wiki/Proud_Mary «Proud Mary»] ([[Фогерти,_Джон|Дж. Фогерти]]) |- | 1.3 || Пелагея || style="background:gold" | Ачи Пурцеладзе || Оксана Петрова || «Мой друг» ([[Евгений Маргулис|Е. Маргулис]], [[Андрей Макаревич|А. Макаревич]]) |- | 1.4 || Дима Билан || Артём Демишев || style="background:gold" | Анастасия Чеважевская || [http://it.wikipedia.org/wiki/Vivo_per_lei «Vivo per lei»] (М. Мандзани, А. Алибани, [http://it.wikipedia.org/wiki/Gatto_Panceri Г. Панчери]) |- | 1.5 || Леонид Агутин || Александра Барташевич || style="background:gold" | Александр Поздняков || [http://en.wikipedia.org/wiki/Crazy_(Gnarls_Barkley_song) «Crazy»] ([[Danger_Mouse|Б. Бёртон]], [[Си Ло Грин]] и др.) |- | 1.6 || Александр Градский || style="background:gold" | Илья Юдичев || Павел Тарасов || [[O Sole mio|«O sole mio»]] (Э. ди Капуа, Дж. Капурро) |- | 1.7 || Дима Билан || style="background:gold" | Ольга Кляйн || Валерия Ахатова || [http://en.wikipedia.org/wiki/Ain 't_Nobody «Ain`t Nobody»] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Hawk_Wolinski Д. Волински]) |- | 1.8 || Пелагея || style="background:gold" | Мария Гойя || Анна Золотова || «The Diva Dance» ([[Гаэтано Доницетти|Г. Доницетти]], [[Эрик Серра|Э. Серра]]) |- | 2.1 || Пелагея || style="background:gold" | Никита Поздняков || Джулиана Стрейнджлав || «Moscow calling» ([[Белов,_Алексей_Николаевич_(музыкант)|А. Белов]]) |- | 2.2 || Александр Градский || Валерия Гринюк || style="background:gold" | [[Дина Гарипова]] || [[When_You_Believe|«When you believe»]] ([[Шварц, Стивен|С. Шварц]]) |- | 2.3 || Леонид Агутин || style="background:gold" | Эдвард Хачарян || Влада Чупрова || «Я тебя люблю» ([[Носков, Николай Иванович (музыкант)|Н. Носков]], [[Арсенев,_Константин_Борисович|К. Арсенев]]) |- | 2.4 || Дима Билан || style="background:gold" | Маргарита Позоян || Наталья Терехова || [http://en.wikipedia.org/wiki/I 'm_Every_Woman «I`m every woman»] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Ashford_%26_Simpson Н. Эшфорд и В. Симпсон]) |- | 2.5 || Пелагея || style="background:gold" | Роман Втюрин || Дина Гарифуллина || «Я тебя никогда не забуду» ([[Алексей Рыбников|А. Рыбников]], [[Андрей Вознесенский|А. Вознесенский]]) |- | 2.6 || Леонид Агутин || style="background:gold" | Артeм Качарян || Алиса Гелисс || [[Georgia_on_My_Mind|«Georgia on My Mind»]] (Х. Кармайкл, С. Горрелл) |- | 2.7 || Дима Билан || Алина Башкина || style="background:gold" | Анастасия Кашникова || «Кому? Зачем?» ([[Дубцова, Ирина Викторовна|И. Дубцова]]) |- | 2.8 || Александр Градский || Артур Васильев || style="background:gold" | Павел Пушкин || [[Con te partirò|«Con te partiro»]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_Sartori Ф. Сартори], [http://en.wikipedia.org/wiki/Lucio_Quarantotto Л. Кварантото]) |- | 3.1 || Александр Градский || Методие Бужор || style="background:gold" | [[Кунгуров, Евгений|Евгений Кунгуров]] || «Синяя Вечность» ([[Магомаев, Муслим Магометович|М. Магомаев]], Г. Козловский) |- | 3.2 || Пелагея || style="background:gold" | Анри Гогниашвили || Мари Карне || «Без бою» ([[Вакарчук,_Святослав_Иванович|С. Вакарчук]]) |- | 3.3 || Леонид Агутин || Лия Саркисян || style="background:gold" | Иделия Мухаметзянова || [http://en.wikipedia.org/wiki/Blame_it_on_the_boogie «Blame it on the boogie»] ([[The Jackson 5]]) |- | 3.4 || Дима Билан || style="background:gold" | Юлия Терещенко || Ксения Герасимова || «Бумажный змей» ([[Виктор Резников|В. Резников]]) |- | 3.5 || Александр Градский || Сослан Кулумбеков || style="background:gold" | Светлана Сайдиева || [[L’italiano|«L`Italiano»]] ([[Кутуньо, Тото|Т. Кутуньо]], [http://it.wikipedia.org/wiki/Cristiano_Minellono К. Минеллоно]) |- | 3.6 || Пелагея || Гаяна Захарова || style="background:gold" | Эльмира Калимуллина || «[[Lady Marmalade]]» ([http://en.wikipedia.org/wiki/Bob_Crewe Б. Кру], [http://en.wikipedia.org/wiki/Kenny_Nolan К. Нолан]) |- | 3.7 || Дима Билан || Анжелика Фролова, Виктория Кузьмина || style="background:gold" | Алекс Малиновский || [http://en.wikipedia.org/wiki/Whenever_I_Say_Your_Name «Whenever I say your name»] ([[Стинг]], [[Блайдж, Мэри Джей|М. Дж. Блайдж]]) |- | 3.8. || Леонид Агутин || Софья Авазашвили || style="background:gold" | [[Севара Назархан]] || [http://en.wikipedia.org/wiki/Run_to_You_(Whitney_Houston_song) «Run to you»] (Дж. Фридман, А. Рич) |} ==== Выпуск № 10: Супербитва ==== 10-с таһаарыы [[2012 сыл]] [[ахсынньы 7]] күнүгэр тахсыбыта. ;Легенда {{colorbox|gold}} — <small>Кыайыылааҕа</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto;" |- ! Номер !! Наставник !! Кыттааччы !! Кыттааччы !! Ырыата |- | 1 || Леонид Агутин || Иделия Мухаметзянова || style="background:gold" | Анастасия Спиридонова || «Cabaret» ([[Кандер,_Джон|Дж. Кандер]], [[Эбб,_Фред|Ф. Эбб]]) /<br /> [[Hurt_(песня_Кристины_Агилеры)|«Hurt»]] ([[Агилера, Кристина|К. Агилера]], [[Линда_Перри|Л. Перри]], [[Марк_Ронсон|М. Ронсон]]) |- | 2 || Дима Билан || style="background:gold" | Маргарита Позоян || Анастасия Кашникова || «Остров Любви» (М. Некрасов, Л. Воропаева) /<br /> «Улетай на крыльях ветра» ([[Бородин,_Александр_Порфирьевич|А. Бородин]], из оперы [[Князь Игорь (опера)|«Князь Игорь»]]) |- |3 || Александр Градский || Илья Юдичев || style="background:gold" | [[Дина Гарипова]] || «[[Who Wants to Live Forever]]» ([[Мэй, Брайан|Б. Мэй]]) /<br /> [http://en.wikipedia.org/wiki/Angel_(Sarah_McLachlan_song) «Angel»] ([[Маклахлан, Сара|С. Маклахлан]]) |- | 4 || Пелагея || style="background:gold" | Эльмира Калимуллина || Роман Втюрин || «Хабанера» ([[Бизе,_Жорж|Ж. Бизе]], из оперы [[Кармен (опера)|«Кармен»]]) /<br /> «Влюбленный солдат» ([http://en.wikipedia.org/wiki/Enrico_Cannio Э. Каннио], И.Каминская) |- | 5 || Пелагея || Ачи Пурцеладзе || style="background:gold" | Мария Гойя || [[I_Just_Called_to_Say_I_Love_You|«I Just Called to Say I Love You»]] ([[Стиви Уандер|С. Уандер]]) /<br /> [http://en.wikipedia.org/wiki/Trouble_(Elvis_Presley_song) «Trouble»] ([[Джерри_Лейбер_и_Майк_Столлер|Дж. Лейбер, М. Столлер]]) |- | 6 ||Леонид Агутин || Александр Поздняков || style="background:gold" | Эдвард Хачарян || «Романс» (А. Бальчев, [[Николай Гумилёв|Н. Гумилёв]]) /<br /> «Мелодия» ([[Александра Пахмутова|А.Пахмутова]], [[Николай Добронравов|Н. Добронравов]]) |- | 7 || Дима Билан || style="background:gold" | Юлия Терещенко || Анастасия Чеважевская || «Блюз» (С. Петросян) /<br /> [http://en.wikipedia.org/wiki/All_the_Man_That_I_Need «All The Man That I Need]» ([http://en.wikipedia.org/wiki/Dean_Pitchford Д. Пичфорд], [http://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Gore М. Гор]) |- | 8 || Александр Градский || Павел Пушкин || style="background:gold" |[[Кунгуров, Евгений|Евгений Кунгуров]] || «Песенка волшебника» ([[Геннадий Гладков|Г. Гладков]], [[Юлий Ким|Ю. Ким]]) /<br /> [[My_Way|«My Way»]] ([[Анка,_Пол|П. Анка]]/[[Франсуа,_Клод|К. Франсуа]], [http://en.wikipedia.org/wiki/Jacques_Revaux Ж. Рево], Ж. Тибо) |- | 9 || Дима Билан || Алекс Малиновский || style="background:gold" |Ольга Кляйн || [http://en.wikipedia.org/wiki/Breathe_Easy «Breathe Easy»] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Lars_Halvor_Jensen Л. Дженсен], М. Ларсон, [[Райан, Ли|Л. Райн]]) /<br /> «[[Crazy_in_Love|Crazy In Love]]» ([http://en.wikipedia.org/wiki/Rich_Harrison Р. Харрисон], [[Бейонсе]], [[Jay-Z]]) |- | 10 || Пелагея || Никита Поздняков || style="background:gold" | Анри Гогниашвили || «Колыбельная» ([[Оскар Фельцман|О. Фельцман]], [[Расул Гамзатов|Р. Гамзатов]]) /<br /> «Wicked Game» ([[Айзек, Крис|К. Айзек]]) |- | 11 || Александр Градский || Светлана Сайдиева || style="background:gold" | Полина Зизак || [[The_Voice_Within|«The Voice Within»]] ([[Агилера, Кристина|К. Агилера]], [[Баллард,_Глен|Г. Баллард]]) /<br /> [[The_Power_of_Love|«Power Of Love»]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Huey_Lewis Х. Льюис], К. Хайес, [http://en.wikipedia.org/wiki/Johnny_Colla Дж. Колла]) |- | 12 || Леонид Агутин || style="background:gold" | Артeм Качарян || [[Назархан, Севара|Севара Назархан]] || [http://en.wikipedia.org/wiki/If_I_Ain 't_Got_You «If I Ain`t Got You»] ([[Киз,_Алиша|А. Киз]]) /<br /> «Там нет меня» ([[Николаев, Игорь Юрьевич|И. Николаев]], [[Павел Жагун|П. Жагун]]) |} ==== Выпуск № 11: Четвертьфинал ==== Топ 12 кыттааччылар таһаарыыта 2012 сыл ахсынньы 21 күнүгэр прямой эфиирынан көрдөрүллүбүтэ. :{{colorbox|palegreen}} – Көрөөччүлэр быыһаабыттар :{{colorbox|lightskyblue}} – Учуутала быыһаабыт :{{colorbox|lightpink}} – Кыттааччы хотторбут {| class="wikitable" style="text-align: center; width: auto;" |- ! Номер ! Наставник ! Участник ! Песня ! Итог |- | 1 | rowspan="3"| Леонид Агутин | '''Артём Качарян''' | "Песня о далекой родине" | style="background:lightpink;"| |- | 2 | '''Анастасия Спиридонова''' | "I’m Outta Love" | style="background:palegreen;"| Көрөөччүлэр талыылара |- | 3 | '''Эдвард Хачарян''' | "[[Delilah]]" | style="background:lightskyblue;"| Агутин талыыта |- | colspan="10" style="background:#555555;" | |- | 4 | rowspan="3"| Пелагея | '''Мария Гойя''' | "Ой не світи, місяченьку" | style="background:lightskyblue;"| Пелагея талыыта |- | 5 | '''Эльмира Калимуллина''' | "Is It A Crime" | style="background:palegreen;"| Көрөөччүлэр талыылара |- | 6 | '''Анри Гогниашвили''' | "Я хочу быть с тобой" | style="background:lightpink;"| Хотторбут |- | colspan="10" style="background:#555555;" | |- | 7 | rowspan="3"| Дима Билан | '''Ольга Кляйн''' | "It Don’t Mean A Thing" | style="background:lightskyblue;"| Билан талыыта |- | 8 | '''Юлия Терещенко''' | "Stand Up For Love" | style="background:lightpink;"| Хотторбут |- | 9 | '''Маргарита Позоян''' | "I Have Nothing" | style="background:palegreen;"| Көрөөччүлэр талыылара |- | colspan="10" style="background:#555555;" | |- | 10 | rowspan="3"| Александр Градский | '''Дина Гарипова''' | "Ты на свете есть" | style="background:palegreen;"| Көрөөччүлэр талыылара |- | 11 | '''Полина Зизак''' | "And I’m Telling You" | style="background:lightpink;"| Хотторбут |- | 12 | '''Евгений Кунгуров''' | "Ноктюрн" | style="background:lightskyblue;"| Градскай талыыта |- |} ;Конкурска кыттыбатах ырыалар {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto;" ! Номер ! Ырыаһыттар ! Ырыа |- | 1 | [[Леонид Агутин]], <small>Анастасия Спиридонова, Артём Качарян и Эдвард Хачарян</small> | "Аэропорты" |- | 2 | [[Пелагея]], <small>Эльмира Калимуллина, Мария Гойя и Анри Гогниашвили</small> | "Под ракитою" |- | 3 | [[Дима Билан]], <small>Маргарита Позоян, Ольга Кляйн и Юлия Терещенко</small> | "[[Believe_(песня_Димы_Билана)|Believe]]" |- | 4 | [[Александр Градский]], <small>Дина Гарипова, Евгений Кунгуров и Полина Зизак</small> | "[[Hey Jude]]" |} ==== Выпуск № 12: Полуфинал ==== Топ 8 кыттааччылар таһаарыыта 2013 сыл ахсынньы 21 күнүгэр прямой эфирынан көрдөрүллүбүтэ. :{{colorbox|palegreen}} – Кыттааччы финаалга тахсыбыт :{{colorbox|lightpink}} – Кыттааччы аҕыйах куолас ылан хотторбут {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto;" |- ! Нүөмэр ! Учуутала ! Кыттааччы ! Ырыата ! Учуутал талабыла ! Көрөөччүлэр куоластара ! Суммата ! Барыта |- | 1 | rowspan="2"| Александр Градский | '''Евгений Кунгуров''' | "Есть только миг" | 40 | 29 | 69 | style="background:lightpink;"| Хотторбут |- | 2 | '''Дина Гарипова''' | "The Music of the Night" | 60 | 71 | 131 | style="background:palegreen;"| Финалга тахсыбыт |- | 3 | rowspan="2"| Леонид Агутин | '''Эдвард Хачарян''' | "[[The Show Must Go On]]" | 40 | 46 | 86 | style="background:lightpink;"| Хотторбут |- | 4 | '''Анастасия Спиридонова''' | "All By Myself" | 60 | 54 | 114 | style="background:palegreen;"| Финалга тахсыбыт |- | 5 | rowspan="2"| Пелагея | '''Эльмира Калимуллина''' | "В горнице моей светло" | 60 | 65 | 125 | style="background:palegreen;"| Финалга тахсыбыт |- | 6 | '''Мария Гойя''' | "[[It’s_My_Life_(песня_Bon_Jovi)|It’s My Life]]" | 40 | 35 | 75 | style="background:lightpink;" | Хотторбут |- | 7 | rowspan="2"| Дима Билан | '''Маргарита Позоян''' | "[[Rolling In The Deep]]" | 60 | 49 | 109 | style="background:palegreen;"| Финалга тахсыбыт |- | 8 | '''Ольга Кляйн''' | "Колыбельная" | 40 | 51 | 91 | style="background:lightpink;" | Хотторбут |} ;Конкурска кыттыбат ырыалар {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto;" ! Нүөмэр ! Кыттааччылар ! Ырыата |- | 1 | [[Иосиф Кобзон]], <small>Дина Гарипова и Евгений Кунгуров</small> | "Надежда" |- | 2 | [[Алексей Чумаков]], <small>Анастасия Спиридонова уонна Эдвард Хачарян</small> | "Загадай" |- | 3 | [[Чайф]], <small>Эльмира Калимуллина уонна Мария Гойя</small> | "Я рисую на окне" |- | 4 | [[Полина Гагарина]], <small>Маргарита Позоян уонна Ольга Кляйн</small> | "Спектакль окончен" |- |} ==== Выпуск № 13: Финал ==== В эфир вышел 29 декабря 2012 года. '''Дина Гарипова''' стала победительницей. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto;" ! Номер ! Наставник ! Участник ! Тип выступления ! Песня ! Итог |- | 1 | Дима Билан | '''Маргарита Позоян''' <br> <small>(с [[А-Студио]])</small> | Дуэт со звездой | "Ещё люблю" | bgcolor=darkgray| |- | 2 | Пелагея | '''Эльмира Калимуллина''' <br> <small>(с [[Сергей Мазаев|Сергеем Мазаевым]])</small> | Дуэт со звездой | "Где ты?" | bgcolor=darkgray| |- | 3 | Александр Градский | '''Дина Гарипова''' <br> <small>(с Притулой Фантине и [[Игорь Бутман|Игорем Бутманом]])</small> | Дуэт со звездой | "[[Skyfall]]" | bgcolor=darkgray| |- | 4 | Леонид Агутин | '''Анастасия Спиридонова''' <br> <small>(с [[Григорий Лепс|Григорием Лепсом]])</small> | Дуэт со звездой | "Я тебе не верю" | bgcolor=darkgray| |-bgcolor="pink" | 5 | Дима Билан | '''Маргарита Позоян''' | Соло | "Не надо слов" |4 миэстэ |- | 6 | Пелагея | '''Эльмира Калимуллина''' | Соло | "Adagio" | bgcolor=darkgray| |- | 7 | Александр Градский | '''Дина Гарипова''' | Соло | "[[Non, je ne regrette rien]]" | bgcolor=darkgray| |- | 8 | Леонид Агутин | '''Анастасия Спиридонова''' | Соло | "Любовь и одиночество" | bgcolor=darkgray| |-bgcolor="silver" | 9 | Пелагея | '''Эльмира Калимуллина''' | Дуэт с наставником | "Harem" | 2 миэстэ |-bgcolor="gold" | 10 | Александр Градский | '''Дина Гарипова''' | Дуэт с наставником | "Не отрекаются, любя" | 1 миэстэ |-bgcolor="tan" | 11 | Леонид Агутин | '''Анастасия Спиридонова''' | Дуэт с наставником | "На сиреневой луне" | 3 миэстэ |} ;Выступления вне конкурса {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto;" ! Номер ! Исполнители ! Песня |- | 1 | '''Маргарита Позоян, Анастасия Спиридонова,<br>Эльмира Калимуллина и Дина Гарипова''' | "[[Happy New Year]]" |- | 2 | '''Маргарита Позоян''' <br> <small>(с Димой Биланом)</small> | "Caruso" |- |} == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{rq|stub|sources|cat}} pctrpyzub671dm019rug96k7myzv2sp Аргентина футбол сүүмэрдэммит хамаандата 0 45984 427229 425689 2026-04-18T08:25:25Z Minorax 17017 427229 wikitext text/x-wiki '''Аргентина футбол сүүмэрдэммит хамаандата''' ({{lang-es|Selección de fútbol de Argentina}}) футбол оонньуутугар аан дойдуга [[Аргентина]] иһин оонньуур хамаанда. Салайар тэрилтэ — [[Аргентина футболун ассоциацията]]. Ассоциация 1912 сыллаахтан [[ФИФА]] кыттааччыта, 1916 сыллаахтан — [[КОНМЕБОЛ]]. Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата — аан дойдуга саамай титуллаах ил хамаандаларыттан биирдэрэ: аргентиналар [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ|аан дойду чөмпүйэнээтин]] иккитэ ([[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ 1978|1978]] уонна [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ 1986|1986]] сыллардаахха), 14-тэ [[Футболга Америка куубага|Кубке Америка куубагар]] уонна иккитэ [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар|Олимпиадаҕа]] ([[Футбол Олимпиада оонньууларыгар 2004|2004]] уонна [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар 2008|2008]] сылларга) кыайталаабыттара. Аргентина — [[ФИФА]] турнирдарын барыларын кыайбыт үс хамаандаттан ([[Футболга Бразилия сүүмэрдэммит хамаандата|Бразилия]] уонна [[Футболга Франция сүүмэрдэммит хамаандата|Франция]]) биирдэстэрэ: [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ|аан дойду чөмпүйэнээтин]], [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар|Олимпиада оонньууларын]] уонна [[Конфедерациялар куубактарын]]; ону таһынан аргентиналар, эмиэ бразилиялар уонна французтар курдук, бэйэлэрин континеннарыгар ыытыллар күрэхтэһиилэри кыайталыы сылдьыбыттара. Аргентина хамаандата устуоруйа тухары Бразилия, [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай]], [[Футболга Германия сүүмэрдэммит хамаандата|Германия]] уонна [[Футболга Англия сүүмэрдэммит хамаандата|Англия]] хамаандаларын кытта утарсыытынан эмиэ биллэр. Ил хамаанда иһин саамай элбэх маатчы [[Маскерано, Хавьер|Хавьер Маскерано]] оонньообута (147 оонньуу). Ил хамаанда бастыҥ бомбардира — [[Месси, Лионель|Лионель Месси]] (70 мээчик)<ref name="StatRSSSF">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/arg-recintlp.html|title=Argentina - Record International Players|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]|accessdate=2016-11-16|lang=en}}</ref>. 2019 сыл балаҕан ыйын 19 күннээҕи туругунан [[ФИФА ил хамаанда рейтинэ|ФИФА рейтинигэр]] хамаанда 10-с оруну ылар<ref name="FIFA World Rankings"/>. 2011 сыллаахтан хамаанда хапытаана — «[[Интер Майами]]» бастааччыта [[Лионель Месси]]<ref name="eurosportru">{{cite web|url=http://www.eurosport.ru/football/world-cup/2014/story_sto2924725.shtml|title=Лионель Месси станет новым капитаном сборной Аргентины|publisher=«[[Евроспорт]]»|accessdate=2011-08-28}}</ref>. == Бастакы хардыылар == [[Билэ:Argentina 1902.jpg|thumb|right|210px|1902 сыл от ыйын 20 күнэ. Аргентина ил хамаандатын футболистара бастакы матч иннинэ]] [[Билэ:Seleccion argentina 1964.jpg|мини|210px|Аргентина футболга сүүмэрдэммит хамаандата (1964 с.)]] Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата бастакы оонньуутун [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай хамаандатын]] кытта [[1901]] сыл [[ыам ыйын 16]] күнүгэр оонньообута уонна 3:2 хоппута. Атын версияннан оонньуу [[1902]] сыл [[от ыйын 20]] күнүгэр буолбут уонна аргентиналар кыайыыларынан 6:0 счетунан түмүктэммит. [[1928]] сыллаахха диэри Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата [[Соҕуруу Америка]] эрэ иһинэн оонньообута. Континентан тахсан бастакы оонньуутун [[Лиссабон|Лиссабоҥҥа]] [[Футболга Португалия сүүмэрдэммит хамаандата|Португалия хамаандатын]] кытта оонньообута (0:0). == Хамаанда Америка куубагар == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !bgcolor=#b0c4de|[[Сыл]] !bgcolor=#b0c4de|түмүк позиция !bgcolor=#b0c4de|И !bgcolor=#b0c4de|В !bgcolor=#b0c4de|Н !bgcolor=#b0c4de|П !bgcolor=#b0c4de|МЗ !bgcolor=#b0c4de|МП |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1916|1916]] || 2-с орун || 3 || 2 || 1 || 0 || 6 || 1 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1917|1917]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 5 || 3 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1919|1919]] || 3-с орун || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 7 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1920|1920]] || 2-с орун || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 2 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1921|1921]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 5 || 0 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1922|1922]] || 4-с орун || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 3 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1923|1923]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 6 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1924|1924]] || 2-с орун || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || 0 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1925|1925]] || 1-с орун || 4 || 3 || 1 || 0 || 11 || 4 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1926|1926]] || 2-с орун || 4 || 2 || 1 || 1 || 14 || 3 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1927|1927]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 15 || 4 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1929|1929]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 9 || 1 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1935|1935]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 8 || 5 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1937|1937]] || 1-с орун || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 5 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1941|1941]] || 1-с орун || 4 || 4 || 0 || 0 || 10 || 2 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1942|1942]] || 2-с орун || 6 || 5 || 0 || 1 || 21 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1945|1945]] || 1-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 22 || 5 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1946|1946]] || 1-с орун || 5 || 5 || 0 || 0 || 17 || 3 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1947|1947]] || 1-с орун || 7 || 6 || 1 || 0 || 28 || 4 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1955|1955]] || 1-с орун || 5 || 4 || 1 || 0 || 18 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1956|1956]] || 3-с орун || 5 || 3 || 0 || 2 || 5 || 3 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1957|1957]] || 1-с орун || 6 || 5 || 0 || 1 || 25 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1959|1959]] || 1-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 19 || 5 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1959|1959]] || 2-с орун || 4 || 2 || 1 || 1 || 9 || 9 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1963|1963]] || 3-с орун || 6 || 3 || 1 || 2 || 15 || 10 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1967|1967]] || 2-с орун || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 3 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1975|1975]] || 5-с орун || 4 || 2 || 0 || 2 || 17 || 4 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1979|1979]] || 5-с орун || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1983|1983]] || 5-с орун || 4 || 1 || 3 || 0 || 5 || 4 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1987|1987]] || 4-с орун || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 4 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1989|1989]] || 3-с орун || 7 || 2 || 3 || 2 || 2 || 4 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1991|1991]] || 1-с орун || 7 || 6 || 1 || 0 || 16 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1993|1993]] || 1-с орун || 6 || 4 || 2 || 0 || 6 || 4 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1995|1995]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 2 || 0 || 2 || 8 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1997|1997]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 1 || 2 || 1 || 4 || 3 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 1999|1999]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 2004|2004]] || 2-с орун || 6 || 4 || 0 || 2 || 16 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 2007|2007]] || 2-с орун || 6 || 4 || 0 || 2 || 16 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 2011|2011]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 1 || 3 || 0 || 5 || 2 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 2015|2015]] || 2-с орун || 6 || 3 || 3 || 0 || 10 || 3 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 2016|2016]] || 2-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 18 || 2 |---- bgcolor=#f5f5dc | [[Кубок Америки по футболу 2019|2019]] || 3-с орун || 6 || 3 || 1 || 2 || 7 || 6 |---- bgcolor=#f5f5dc |} Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата Америка куубагын 46 турнирыттан 42-гэр кыттыбыта. Перуга 1939 сыллаахха, Бразилияҕа 1949 сыллаахха, Перуга 1953 сыллаахха уонна Колумбияҕа 2001 сыллаахха кыттыбатаҕа. Аргентина титулларынан аахтахха иккис ил хамаанда буолар (14, [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай хамаандатыгар]] 15 титуллаах). 175 оонньууттан 112 кыайбыта, 31-н хотторбута уонна тэҥнэһииннэн 32-ни түмүктээбитэ. == Ситиһиилэрэ == * [[аан дойду чемпионата|Аан дойду чемпиона]]: 1978, 1986, 2022 * [[америка куубага|Америка чемпиона]]: 1921, 1925, 1927, 1929, 1937, 1941, 1945, 1946, 1947, 1955, 1957, 1959, 1991, 1993, 2021, 2024 == Хамаанда сүрүн тириэнньэрдэрэ == {{колонки|3}} * 1921 — [[Каломино, Педро|Педро Каломино]] (оонньуур тириэнньэр) * 1924—1925 [[Васкес, Анхель|Анхель Васкес]] * 1927—1928 [[Лаго Мильян, Хосе|Хосе Лаго Мильян]] * 1928—1929 [[Оласар, Франсиско|Франсиско Оласар]] * 1929—1930 Франсиско Оласар уонна [[Трамутола, Хуан Хосе|Хуан Хосе Трамутола]] * 1934 {{Италия былааҕа (1861-1946)}} [[Паскуччи, Фелипе|Фелипе Паскуччи]] * 1934—1937 [[Сеоане, Мануэль|Мануэль Сеоане]] * 1937—1939 [[Фернандес Рока, Анхель|Анхель Фернандес Рока]] * 1939—1958 [[Стабиле, Гильермо|Гильермо Стабиле]] * 1959 [[Спинетто, Викторио|Викторио Спинетто]] * 1959 [[Морено, Хосе Мануэль|Хосе Мануэль Морено]] * 1960 Гильермо Стабиле * 1960—1961 Викторио Спинетто * 1961 [[Д’Амико, Хосе|Хосе д’Амико]] * 1962 [[Лоренсо, Хуан Карлос|Хуан Карлос Лоренсо]] * 1962 [[Росси, Нестор|Нестор Росси]] * 1962 [[Лопес, Джим|Джим Лопес]] * 1963 [[Торрес, Орасио Амабле|Орасио Амабле Торрес]] * 1963 Хосе д’Амико * 1964—1965 [[Минелья, Хосе Мария|Хосе Мария Минелья]] * 1965 [[Субельдия, Освальдо|Освальдо Субельдия]] * 1966 Хуан Карлос Лоренсо * 1967 Джим Лопес * 1967 [[Фараоне, Кармело|Кармело Фараоне]] * 1967—1968 [[Чезарини, Ренато|Ренато Чезарини]] * 1968 Хосе Мария Минелья * 1969 [[Маскио, Умберто|Умберто Маскио]] * 1969 [[Педернера, Адольфо|Адольфо Педернера]] * 1970—1972 [[Писелютти, Хуан Хосе|Хуан Хосе Писсути]] * 1972—1973 [[Сивори, Омар|Омар Сивори]] * 1973 [[Игномирьельо, Мигель|Мигель Игномирьельо]] * 1974 [[Кап, Владислао|Владислао Кап]] * 1974—1982 [[Менотти, Сесар Луис|Сесар Луис Менотти]] * 1982—1990 [[Билардо, Карлос|Карлос Билардо]] * 1990—1994 [[Басиле, Альфио|Альфио Басиле]] * 1994—1998 [[Пассарелла, Даниэль Альберто|Даниэль Пассарелла]] * 1998—2004 [[Бьелса, Марсело|Марсело Бьелса]] * 2004—2006 [[Пекерман, Хосе Нестор|Хосе Пекерман]] * 2006—2008 Альфио Басиле * 2008—2010 [[Марадона, Диего Армандо|Диего Марадона]] * 2010—2011 [[Батиста, Серхио Даниэль|Серхио Батиста]] * 2011—2014 [[Сабелья, Алехандро|Алехандро Сабелья]] * 2014—2016 [[Мартино, Херардо|Херардо Мартино]] * 2016—2017 [[Бауса, Эдгардо|Эдгардо Бауса]] * 2017—2018 [[Сампаоли, Хорхе|Хорхе Сампаоли]] * 2018-н.в. [[ Скалони, Лионель|Лионель Скалони]] {{колонки|конец}} == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} == Литэрэтиирэ == * Великие сборные: Аргентина. Приложение к еженедельнику «[[Футбол (еженедельник)|Футбол]]». Выпуск № 9 (45). 2009 год == Сигэлэр == {{Навигация}} * [http://www.afa.org.ar/ Официальный сайт Ассоциации футбола Аргентины]{{ref-es}} * [http://www.rsssf.com/tablesa/arg-intres.html Статистика выступлений сборной]{{ref-en}} * [http://wc2018.club/team-argentina/ Сборная Аргентины по футболу на ЧМ 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022032604/http://wc2018.club/team-argentina/ |date=2019-10-22 }}{{ref-en}} * [https://sport-place.ru/stati/sbornaya-argentiny-po-futbolu-26-let-bez-trofeev Сборная Аргентины: 26 лет без трофеев] // sport-place.ru, 27.10.2019 [[Категория:футбол сүүмэрдэммит хамаандалара]] [[Категория:аргентина футбола]] spneg53bccemi1h2cpdffkj9gkxu1p4 Аан дойдуну үс дойдуга араарыы 0 55299 427207 411040 2026-04-17T22:14:01Z Xaahax 10090 Тупсарыы 427207 wikitext text/x-wiki “Туох барыта ортотунан тоҕоостоох” диэн этии баара ханнык баҕарар киһи оҥорор быһыыларыттан табалара, кырдьыктаахтара икки өрүттэр икки ардыларынан, ортотунан буоларын биллэрэр уонна олоххо үөскээн тахсар үһүс хайысханы арыйан таһаарар. Бу үһүс өрүтү арааран туһанан сахалар Орто дойду диэн өйдөбүлү үөскэтэн олоххо киллэрбиттэр. Былыргы дьон кырдьыктаах олоҕу тутуһан олорбуттарын Орто дойду диэн тыыннаах, эттээх-сииннээх дьон олорор сирдэрин ааттаабыттара эмиэ быһаарар. Үөһээ дойдуга өлбүт дьон өйдөрө-санаалара үөр, айыы буолан сылдьаллар, онтон Аллараа дойду диэни куһаҕан санаалары, араас ыарыылары мунньарга анаан оҥорбуттар. Сахалар олус былыргы кэмнэртэн өй-санаа тус-туспа үгэстэргэ арахсан уларыйбат, айыы буолбут көрүҥнэринэн сылдьарын арааран билэннэр, бу өйдөр-санаалар сылдьар сирдэрин, дойдуларын үс тус-туспа дойдуларга араараллар. Бу дойдулары Үөһээ, Орто уонна Аллараа дойдулар диэн ааттаабыттара билигин даҕаны өй-санаа уратыларыгар олус сөп түбэһэллэр. Бу дойдулартан Орто дойдуга эрэ эттээх-сииннээх, өйдөрө-санаалара сайдар дьон, сахалар олороллор. Сири-дойдуну үс аҥы араарыы киһи өйө-санаата сайдан, үчүгэйи уонна куһаҕаны оҥорууну тус-туспа арааран билэр кыахтаммыттарын кэннэ, үөскээн олоххо киирбит уонна остуоруйа кээмэйи-нэн саҥа өйдөбүл буолар. Бу тупсубут өйү-санааны сайдыылаах диэн ааттанар арҕааҥҥы омуктарга тарҕатааччы Христос таҥара үөскээбитэ уонна олоххо киллэрбитэ икки тыһыынча сыллартан ордон эрэр. Орто дойду диэн өйдөбүл дьон олохторо хаһан баҕарар бу икки өрүт; үчүгэй уонна куһаҕан икки ардыларынан, ол аата ортотунан эрэ баран иһиэхтээҕин чуолкайдыыр. Дьон оҥорор быһыылара хайа да диэки, үчүгэй да, куһаҕан да өттүн диэки аҥардастыы халыйан барыыта аһара барыы, сыыһа суолу тутуһуу буолар. Олох суола, бу икки быһаарыылар икки ардыларынан, ортотунан баран иһэрэ уонна хайа да өттүгэр аһара халыйыыны үөскэппэтэҕинэ табыллар. Дьон бары туттар “Истина где-то на середине” диэн этиилэрэ таба, сөптөөх быһаарыы икки өрүттэн ханан эрэ ортолорунан, икки ардыларынан баран иһэрин чуолкайдыыр. Бары сахалар билэр Үөһээ, Орто уонна Аллараа дойдулар диэн этиилэрэ өй-санаа уратылара тус-туспа сылдьалларын быһаарар уонна дьон тыыннаах, эттээх-сииннээх буолан олорор, үлэлиир, сайдар сирдэрэ Орто эрэ дойдуга табылларын чуолкайдаан биллэрэр. Былыргы кэмнэртэн киһи өйө-санаата сайдан истэҕинэ оҥорор быһыылара эмиэ тупсаннар, уларыйаннар үчүгэй уонна куһаҕан диэн араарыллан ааттаныыны, икки өрүтү үөскэппиттэр. Дьон бэйэлэригэр үчүгэйи, туһалааҕы оҥорор быһыылары үчүгэйдэринэн, онтон туһата суох, сөбүлээбэт, буортулаах даҕаны быһыыларын куһаҕаннарынан ааттыылларыттан, бу өйдөбүллэр үөскээн сайдан иһэр олоххо киирбиттэр уонна дьон үчүгэйи, бэйэлэригэр туһалааҕы, саҥаны айыыны элбэхтик оҥоро сатыыллара сайдыбыт. Бу өйгө-санааҕа киирбит уларыйыы дьайыыта олус былыргы кэмтэн олоххо киирбит сахалар айыы диэн саҥаны айыыны биллэрэр тыллара сайдыы киирбитин биллэрэн, икки аҥы арахсарын; үчүгэй уонна куһаҕан диэн икки өрүттэнэрин үөскэппит. Киһи санаата көннөҕүнэ үчүгэйи, онтон куһаҕан санааланнаҕына куһаҕаны оҥорон кэбиһэрэ хаһан да хаалан хаалбат. Киһи оҥорор быһыыларын түргэнник уларыйа сылдьар санаата салайарыттан тутулуктанан икки аҥы арахсан; үчүгэй эбэтэр куһаҕан буолан тахсаллара быһаарыллар. Сахалар Орто дойдуну быһаарыылара дьон өйдөрө-санаалара сайдан иһиитин суолун чуолкайдыыр. Дьон-аймах ханнык баҕарар быһыылартан ортотун көрөн; үчүгэй уонна куһаҕан быһыылар икки ардыларынан түбэһиннэрэн талан ыллахтарына, хаһан да сыыһа буолбатын таһынан, туһата улаатарын биллэрэр. Аҥар өттүн диэки халыйан барыы, аһара барыыны үөскэтэринэн куһаҕаҥҥа тириэрдэр кыахтааҕын быһаарар. Олоххо аҥардастыы “үчүгэй” аатыран, аҥар өттүн диэки барыыны тутуспут сэбиэскэй былаас үлэһиттэргэ үчүгэйи элбэҕи оҥорон үлэҕэ-хамнаска “застойу”, хаалыыны үөскэппитин, онтон сылтаан эстибитин, атын ырыынагы тутуһар былааһынан уларыйбытын билигин бары билэллэр. Олоххо сайдыы, хамсааһын куруук эргийэн кэлэн иһэр, өйгө-санааҕа уларыйыылары киллэрэр “Туох барыта икки өрүттээх” диэн этии эмиэ уларыйар, солбуллан биэрэр кэмэ кэлэр. Бу быһаарыы бүтэр, туттуллубат, уларыйар кэмэ кэлиитигэр “Туох барыта үһүстээх” диэн саҥаны олоххо киллэрэр кэм тиийэн кэлбитэ биллэр. Үһүс хайысха үөскээн уларыйыы киириитэ олоххо сайдыыны аҕалар. Олох хамсаабакка, сайдыбакка туран хаалара хайдах да табыллыбат, ол иһин саҥа хайысханы тутуспатахха хаалан хаалыы эбэтэр халыйыы үөскээн олохтон туорааһыҥҥа тириэрдиэн сөп. Сахаларга ордук элбэхтик “Туох барыта үһүстээх” диэн этии туттуллар. Бу этии олоххо үһүс хайысха, үһүс өрүт баарын быһаарара билигин кэлэн суолтата өссө улаатта. Сири-дойдуну үс; Үөһээ, Орто уонна Аллараа дойдуларга араарыы олоххо үөскээн тахсар үһүс хайысханы булан таба туһаннахха эрэ табылларын быһаарар. Олоххо үһүс хайысханы булан туһаныыны сахалар баһылааннар “Туох барыта үһүстээх” диэн этиини үөскэппиттэр. Айылҕаҕа туох барыта икки өрүттээҕин арааран билинии, таба туһаныы, үһүс өрүт баарын быһааран, арыйан таһаарар. Икки өрүт икки аҥы барар хайысхалаахтарыттан, үһүс өрүт, ол икки хайысха икки ардыларыгар үөскээн тахсар, ортолорунан ааһар уонна тэҥнэһиини, сөбүлэһиини үөскэтэргэ аналлаах ураты хайысха буолар. Дьон өйө-санаата сайдан, тупсан иһиитэ киһи оҥорор быһыылара үчүгэй уонна куһаҕан диэн икки аҥы арахсалларын быһаарбыта. Кэмэ кэллэҕинэ бу икки өрүттэр икки ардыларыгар үһүс өрүт үөскээн тахсарын сахалар арыйбыттара уонна киһи оҥорор быһыыларыгар үһүс өрүт хайаан да баарын, арааран биллэххэ эрэ киһи буолуу, олоҕу киһи быһыылаахтык олоруу кыалларын быһаарбыттара. Үчүгэйи уонна куһаҕаны тус-туспа арааран өйдөөһүн дьон өйө-санаата ордук тупсуутугар, сайдыыны ситиһиитигэр тириэрдибитэ баҕа санаа киһитэ, үчүгэй киһи таҥараны Христоһу үөскэппитэ. Оҕо улаатан иһэн үчүгэйи уонна куһаҕаны тус-туспа арааран оҥорор быһыытыгар туһанарыгар аан бастаан дьон оҥорор аҕыйах ахсааннаах куһаҕан быһыыларын билэрэ туһалыыр. Өйө-санаата сайдан, тупсан элбэхтик үчүгэй быһыылары оҥоро үөрэнэн киһи буолууну баһылааһына, ситиһиитэ олоххо бөҕө тирэхтэниитин, өйө-санаата туруктаахтык сайдыытын, сыыһа-халты туттубатын үөскэтэр. Олоххо үһүс өрүт үөскээн тахсыыта биллэр уларыйыылары, араас хамсааһыннары үөскэтэн таһаарар. Иккиттэн биирин талыы үһүс өрүтү үөскэтэн, арыйан таһаарар уратылаах. Икки өрүт икки аҥы хайысхаланан тус-туспа диэки баралларыттан, сөбүлэһиини оҥорон, биир тылы булуннахтарына, икки ардыларыгар, ол аата ортолоругар үһүс өрүт үөскээн тахсан эйэлэһиини үөскэтэр. Үһүс хайысха баарын омуктар сайдыыларыттан булан ылыы ордук табыллар. Икки омук уһун кэмҥэ эйэлээхтик бииргэ олоруулара үһүс, икки омук тылынан холбуу, буккуйан саҥарар саҥа омук икки ардыларыгар үөскээн, ахсааннара эбиллэн тахсалларын үөскэтэрэ  хамсааһыны таһаарар. Саҥа омук бэйэтин билиниитэ, иккиттэн биирин талыыта сир-дойду былдьаһыытын, үтүрүссүүнү үөскэтэн таһаарарыттан олорор сири саҥалыы үллэстии быһаарар кыахтанар. Сахалар үһүс өрүттэн ордук хайысха сир үрдүгэр суоҕун быһааран олохторугар эмиэ туһаналлар. Хос-хос хатыланар быһыылары таба быһаарыыга “Туох барыта үһүстээх” диэн этиини туһанан үһүс хатылааһын кэнниттэн хос оҥоруу син-биир кыаллыбатын билэн туһаналлар. Туоҕа эрэ кыаттарбат, табыллыбат дьыаланы үс төгүл боруобалаан, оҥорон көрөн баран эмиэ кыаттарбатаҕына, табыллыбатаҕына аккаастаныы буолара эбэтэр дьыала төрдүттэн уларыйара сөп курдук. Туох эмэ дьыаланы: “Үсүһүгэр табыллыбатаҕына хаһан да табыллыа суоҕа”,- диэн этии чахчы оруннаах. Дьыала үһүстээн оҥоруу кэнниттэн табыллыбатаҕына хаһан да кыаллыбата кырдьык элбэх.  Ханна эмэ барарга икки төгүллээн мэһэй үөскүүр буол­лаҕына, үсүһэ эмиэ баар буолуо диэни былыргы сахаларга баар “Туох барыта үһүстээх” диэн өйдөбүл саната сылдьар. Өлбүт киһиэхэ пааматынньык сакаастаабыттарын эрдэ ылан бэлэмнээри таһырдьа тахсыбыт-тара олбуорга массыыналара эргийэр сиригэр кыра массыына бадарааҥҥа түһэн, умуллан хаалан баран кыайан собуоттамммакка, барар суолларын мэһэйдээн кэбиспит эбит. Бэйэлэрин аккуммулятордарын аҕалан олордон, чүмэчилэрин дэлби ыраастаан, нэһиилэ собуоттаан, илиилэринэн анньан көмөлөһөн кыра массыынаны өр үлэлэһэн бадараантан таһааран суолтан туораппыттара. Аны пааматынньык ылыытыгар барсыахтаах Андрейдара кэлэн биэрбэккэ өр кэтэһэ сылдьыбыттара. Киһилэрэ кэмниэ-кэнэҕэс кэлбитигэр араас солуну истээри син өр чэй иһэ-иһэ кэпсэппиттэрэ. Кэпсэтиилэрин бүтэрэн массыыналарыгар тахсан олорон бараары оҥостубуттара сымнаҕас сиргэ өр туран массыыналарын көлүөһэтэ тимирэн, батары түһэн хаалбыт эбит. Анньа сатаан баран атын массыынаны булан аҕалан состорон таһаарбыттара эрээри, пааматынньыктарын ыла барбатахтара. Үс төгүл мэһэй үөскээбитин кэнниттэн төрдүһэ даҕаны, тиийэн кэлэн син-биир табыллыбата буолуо диэн өйдөбүл үөскүүрүттэн бара да сорумматахтара. Сарсыныгар тиийээт да ылбыттара. Ыйыталаһан билбиттэрэ бэҕэһээ пааматынньыктарын кырааската ситэ бүппэккэ хаалан өссө бэлэмэ суох эбит. Тиийбиттэрэ да буоллар кыайан ылбакка төннүөхтэрэ эбит. Табыллыбат дьыаланы хос-хос хатылыы туруу өйдөөх-санаалаах киһи быһыыта буолбатах. “Туох барыта кэмнээх-кэрдиилээх” диэн этии баарын туһаныахха, хаһан эрэ тохтуохха, уларытан атыннык оҥорор кэм кэлбитин билиэххэ. Сахалар үөрэхтэрэ үстэ оҥоруу кэнниттэн табыллыбат буоллаҕына, хаһан да табыллыа суоҕа диэн этэрэ олоххо ордук сөп түбэһэр. Нууччалыы “Не ступай на грабли” диэн этии итини ордук тупсаран, тиийимтиэ оҥорон биэрэр. Тииһэ өрө сытар кыраабылы тииһиттэн үктээтэххэ уга туран кэлэн сүүскэ биэрэр уратылааҕа, куһаҕаны оҥорууттан кэһэтэн үөрэтии буолан сороҕор туһаны оҥорорун биллэрэр. Айылҕа уларыйан иһэринэн икки өрүт; үчүгэй уонна куһаҕан кэмэ кэллэҕинэ солбуйсан биэрэллэр. Киһи оҥорор быһыылара эмиэ үчүгэй уонна куһаҕан диэн арахсаллар. Оҥорор быһыылар икки ардыларыгар таба быһаарыыны булар уустугун “Икки саары икки ардынан” диэн этии баара чуолкайдыыр. Олоххо маннык кэм үөскээтэҕинэ үһүс өрүт сайдан тахсарын табатык быһааран туһаныы өйдөөх-санаалаах дьонтон ирдэнэр көрдөбүл буолар. Икки хайысха; үчүгэй уонна куһаҕан быһыылар биир тутулуктаахтар, ол тутулук киһи биир мэйиититтэн үөскүүр өйүнэн-санаатынан салаллан олору оҥоруута буолар. Оҥорор быһыы бу тутулугун суох оҥорон кэбиһии аҥар өттүн диэки халыйыыны үөскэтэн диктатураҕа тириэрдэн өй-санаа табатык, туруктаахтык, икки өрүтүн тутуһан сайдыытын суох оҥорор. Тыл үөрэхтээхтэрэ киһи оҥорор быһыылара, айыылара икки аҥы арахсан үчүгэй эбэтэр куһаҕан буолан тахсалларын билбэттэриттэн итэҕэл үөрэҕэр буккууру киллэрэ сылдьаллар. Өй-санаа икки өрүттээх тутулуга айыы диэн соҕотох тылбытыгар иҥэн сылдьарын суох оҥоруу, “аньыы” диэн сахаларга суох тылы булан куһаҕаны туспа араарыы, айыы диэн тылы аҥардастыы үчүгэй эрэ оҥоро сатааһын улахан сыыһа, өй-санаа икки өрүтүн холбонор тутулугун суох оҥоро сатааһын, туһата суох таах хаалар эрэйдэнии уонна саха дьонун барыларын албыннааһын буолар. Өй-санаа уларыйан биэрэр кэмнэрэ кэлэрин билии, икки өрүт кэнниттэн үһүс өрүтү үөскэтэн таһааран иһэрин таба өйдөөн олоххо туһаныы, сахалыы таҥара үөрэҕин үөскэппитин билинии эрэйиллэр уонна өйү-санааны уларытан биэрии өйдөөх-санаалаах дьонтон ирдэнэр тутаах көрдөбүл буоларын туһана сылдьыахпыт этэ. (1,11). == Туһаныллыбыт литература. == 1. Каженкин И.И. Сахалыы өй-санаа уратылара / И.И.Каженкин-Уйбаан Хааһах. – Дьокуускай: “Ситис”, 2024. – 108 с. [[Категорияларынан көрдөөһүн|Категорияларынан көрдөөһүн: Итэҕэл.]] b57bl94zz648v9vjhqi4fjvk45jihed Туох барыта үһүстээх 0 57216 427206 422271 2026-04-17T22:07:48Z Xaahax 10090 Тупсарыы 427206 wikitext text/x-wiki Айылҕа төрүт тутулуга “Туох барыта икки өрүттээх” диэн этиинэн бэриллэр. Бу этии айылҕаҕа икки өрүт тэҥҥэ үөскээн тахсалларын быһаарара ордук суолталааҕа “Үчүгэй уонна куһаҕан куустуспутунан сылдьаллар диэн өс хоһоонунан этиллэр. Үчүгэй баар буоллаҕына, ханна эрэ куһаҕана үөскээн тахсара быһаарыллар, ону тэҥэ, "Үчүгэй уонна куһаҕан солбуйан биэрэллэр" диэн өс хоһооно кэмэ кэллэҕинэ үчүгэй куһаҕаҥҥа уларыйан хааларын биллэрэр. Киһи өйө-санаата сайдан иһэринэн туһанан бу икки өрүттэр икки ардыларыгар үөскээн тахсар үһүс өрүтү булан тэҥнэһиини, сөп түбэһиини туохха барытыгар үөскэтэн биэрдэҕинэ эрэ олоххо аҥар өттүгэр халыйыы үөскээн тахсыбатын ситиһэр кыахтанар. Киһи оҥорор быһыылара хаһан баҕарар икки өрүттэнэн; үчүгэй эбэтэр куһаҕан буолан тахсан иһэллэр. Бу быһаарыы киһи уратыны, саҥаны айыыны оҥорбутун кэнниттэн хайдах; үчүгэй дуу, куһаҕан дуу буолан тахсалларын атыттар, бу быһыыны үөрэтэн билэн баран сыана биэрэллэрэ таба буоларын туһаныыны биллэрэр. Саҥаны айыыны оҥоруу диэн дьон өссө билбэт, оҥорбот быһыыларын  оҥоруу буолар, ол иһин икки аҥы өрүккэ арахсан тахсаллар: 1. Үчүгэйи, олоххо туһалааҕы аҕалары оҥоруу. 2. Куһаҕаны, буортулааҕы оҥорон кэбиһии. Икки өрүттэр диэн кэмэ кэллэҕинэ хардары-таары солбуйсан биэ-рэр буоллахтарына этэллэр. “Үчүгэй уонна куһаҕан солбуйсан биэрэллэр” диэн өс хоһооно туттулла сылдьара айылҕа кэмэ кэллэҕинэ үчүгэйэ, сымнаҕаһа уонна куһаҕана, кытаанаҕа уларыйан биэрэн иһэрин быһаарыыттан, олоххо туһаныыттан үөскээбит. Саҥаны айыыны оҥоруу маннык икки өрүттэнэн тахсан иһэллэрин арыыйда дириҥник ырытан быһаарыахпыт: 1. Дьон бэйэлэригэр үчүгэйи оҥорор, олохторун тупсаран иһэр санаалара хаһан баҕарар элбээн хаалар. Ол элбэх буолуута киһи бэйэтигэр үчүгэйи оҥостор санаата улаханыттан тутулуктанар. Туох эмэ киһиэхэ үчүгэйи, туһалааҕы оҥорор буоллаҕына, үчүгэй диэн үрдүктүк сыаналанар уонна элбиирэ ситиһиллэр. Күн сырдыгар киһи хараҕа көрөрө тупсара уонна ырааҕы көрөр кыахтанара үчүгэй диэн өйдөбүлэ үрүҥ дьүһүн буоларыгар тириэрдибит. Олох тупсан иһэр диэн бары үөрэбит. Дьон үчүгэй диэки өттүн тутуһан сайдан иһэллэриттэн олоххо тупсууну ситиһэллэр уонна үйэлэрэ уһаатаҕына үчүгэй диэки аһара баран халыйан хаалыылара үөскээн кэллэҕинэ икки өрүттэр солбуйсан биэриилэрэ кэлэр. Дьон үчүгэйи, туһалааҕы оҥорууну элбэхтик хатылаан оҥороннор киһи быһыыта диэн өйдөбүлү үөскэппиттэр. Оҕо тугу барытын улахан киһи оҥорорун курдук оҥорор буола үөрэннэҕинэ, киһи буолууну ситистэҕинэ киһи быһыылаахтык олоҕун олорор кыахтанар. 2. Киһи тугу сирбитин, табыллыбатаҕын, сөбүлээбэтэҕин куһаҕан диэн ааттаан кэбиһэр. Куһаҕан диэн суох буолан, симэлийэн хаалбат. Ону тэҥэ, анаан-минээн куһаҕан буоллун диэн саҥаны айыыны оҥорооччулар суох буолан хаалаллара өссө да ыраах. Саҥаны айыыны оҥоро сатааһын табыллыбакка, сатаммакка хааллаҕына куһаҕан буолан тахсан быраҕыллар аналланар. Киһи үгүстүк оҥорор быһыыта табыллыбакка хаалан эбэтэр сыыһа-халты туттунан куһаҕаны оҥорор. Саҥаны айыыны, уратыны, атыттар оҥорботторун булан оҥоро сатааһын киһи ыксыыр, тиэтэйэр санаатын аһара улаатыннаран сыыһа-халты туттунарын элбэтэн кэбиһэр. Куһаҕаны, буортуну оҥорор киһини киһи быһыылаах буолбатах диэн харыстаан ааттыыллар. Ол барыта киһи өйө-санаата сайдан, тупсан оҥорор быһыылара киһи быһыылаах буолалларын ситиһэр кыахтааҕын бэлиэтиир. Үчүгэй быһыылары оҥорон үчүгэй быһыылаах диэн буолара тугу оҥороруттан эрэ тутулуктанар. Киһи тугу оҥоро-руттан көрөн хайдах быһыылаах буоларын атыттар быһаараллар. Киһи үчүгэйгэ эбэтэр куһаҕаҥҥа тириэрдэр икки өрүттэнэн тахсар быһыыларын икки ардыларынан, ортолорунан сөп түбэһиини, тэҥнэһиини үөскэтэр үһүс өрүт баар буолан тахсарын сахалар үлэни оҥоруу уратыларыттан быһаараннар киһи быһыыта диэн ааттаан, оннук үөрэҕи арыйан таҥара үөрэҕэр киллэрбиттэр. “Туох даҕаны ортотунан тоҕоостоох” диэн өс хоһооно киһи оҥорор быһыыларын ырытан быһаарыыттан, икки өрүттэр икки ардыларынан, ортолорунан сөп түбэһии үһүс өрүтэ баарын булан олоххо туһаныыттан үөскээбит. Дьон тугу оҥорбуттара үчүгэй кыайан буолбакка хааллаҕына уонна куһаҕантан арыычча ордон таҕыстаҕына син аҕай, сөп түбэһэр диэн быһаарыыга киирэн хаалар. Олоххо олус элбэхтик оҥоруллар табыллыбыт быһыылар туох барыта ортотунан буолара табыллар диэн этиини бигэргэтэллэр. “Туох барыта үһүстээх” диэн этии киһи оҥорор үчүгэй уонна куһаҕан быһыыларын икки ардыларынан, ортолорунан түбэһэр быһаарыыны ылынарыгар ыйан, көрдөрөн биэрэр аналлаах. Үһүс өрүт, бу икки тус-туспа хайысхалаах өрүттэр икки ардыларынан түбэһэриттэн таба буолар кыахтанар уонна киһи быһыытын үөскэтэр. “Туох барыта үһүстээх” диэн этии дакаастабылын атыыһыт уонна атыылаһааччы бэйэлэрин икки ардыларыгар ылынар туһалаах сөбүлэ-һиилэриттэн булан ылыы ордук табыллар. Атыылааччы табаарын хаһан баҕарар үрдүктүк сыаналыыр, ону тэҥэ, кини кыра да буоллар барыһы ылыан баҕата өссө сыанатын үрдэтэн биэрэригэр тириэрдэр. Атыыһыт табаарын сыаната оҥоруллар сыанатыттан хайаан да үрдүк буолара биллэн тахсар. Табаары атыылаһааччы чэпчэки сыанаҕа ыллаҕына барыстанар кыахтанар. Атыылаһааччы сыананы түһэрсэрэ ортотун, сөптөөҕүн була сатааһыҥҥа киирсэр уонна ырыынак тутулугун үөскэтэр. Бу икки утарыта сыаллаах дьон биир тылы булуннахтарына эрэ табаар атыыга баран ханнык эрэ сайдыыны ситиһиигэ тириэрдэн, туһаны аҕалар кыахтанар. Бу ырыынак биллэр уратытын үлэһит сахалар былыргы үйэҕэ арыйаннар “Туох барыта үһүстээх” диэн этиини үөскэтэн туһана сылдьаллар. Өй-санаа үөрэҕэ – сахалыы таҥара үөрэҕэ “Туох барыта икки өрүттээх” диэн айылҕа уларыйан биэрэр тутулугар сөп түбэһэн икки өрүккэ арахсыыны билинэн үөрэҕэр туһанар. Кэмэ кэллэҕинэ, бу икки өрүттэр солбуйсан биэриилэрэ үөскээн дьон өйө-санаата сайдыыны аҕалар хамсааһыны ылынан уларыйыыны киллэрэн, тупсууну ситиһэрэ кыалларын сахалар тутуһаллар. Таҥара үөрэҕэ уонна үрүҥ айыы итэҕэлэ өй-санаа сайдыытын икки өрүттэрин үөскэтэллэр. Бу икки өрүттэртэн хайалара эрэ аһара барыыта омук олоҕор биллэр уларыйыылары киллэрэр. Бу икки өрүттэр икки ардыларыгар үөскүүр үһүс өрүтү булан олоххо туһана сылдьыы омук олоҕо уһууругар уонна уларыйыылар олоххо киириилэригэр тириэрдэрин таҥара үөрэҕэ туһанар. Үлэни табан, сатаан үлэлээһин “Туох барыта үһүстээх” диэн этиини үөскэппитин сахаларга “Нэми билэн туттунуу” диэн үөрэх баара биллэрэр. Бу үөрэх үлэни оҥорууга киһи күүһүн уонна хамсаныылары оҥорор кыаҕын сатаан туһанарын үөскэтэн үлэ табылларыгар, сатанарыгар тириэрдэр туһалаах суолталаах. (1,33). Тыл үөрэхтээхтэрэ нэм диэн тылы дэм диэҥҥэ уларытаннар дьон дэбдэйэр, киһиргэс буолан хаалыыларын үөскэтэн үлэни табан оҥороллорун суох оҥорон эрэллэр. Омук саҥарар тыла туспа омук буоларын быһаарар улахан суолталаах. Бары омуктар саҥарар тылларын харыстыыр санаалара күүһүрэн, кыаҕыран истэхтэринэ улаатан биэрэр. Олох салҕанан истэҕинэ сайдыы киирэриттэн кырдьаҕас омук тыла саҥа тылларынан байан, уларыйан биэрдэҕинэ эрэ түргэнник киирэн иһэр сайдыыттан хаалан хаалбат кыахтанарын туһаныы, урукку кэмнээҕи, хаалбыт өйү-санааны уларытан биэрии эрэйиллэр. Омугу бааһынайдар сайыннараллар. Кинилэр икки омук тылынан холбуу саҥаран саҥа тыллары үөскэтэн киллэрэн иһэллэр. Бааһынайдартан омук дьонун эттэрэ-сииннэрэ бөҕөргүүр уонна икки омук тылын холбуу туһаналларыттан өйдөрө-санаалара атыттартан түргэтээн сайдарыттан, кинилэри баһыйан, үтүрүйэн бараллар. Олоххо сайдыы киириитэ кыра, сайдыыттан хаалбыт омуктар улаханнарга холбоһон, симэлийэн иһэллэригэр тириэрдэр. Билигин Аан дойду үрдүнэн английскай тыл сайдыыта кэҥээн, атын омуктар бары үөрэтэр, билэр тылларыгар кубулуйан сылдьар. Олоххо үһүс өрүт үөскээн тахсыыта хамсааһыны үөскэтэн сайдыы, уларыйыы киирэригэр тириэрдэр аналлаах. Оҕо төрөөһүнэ үһүс киһи баар буолуутун үөскэтэн ыалга, аймахтарга уларыйыылары, сайдыыны киллэрэр, ахсааннара эбиллиитин аҕалар. Бу үһүс киһи улаатан, өйө-санаата сайдарын туһугар икки өрүттэр, ийэлээх аҕата иккиэн тэҥҥэ кыттыстахтарына эрэ иитиитэ, өйө-санаата сайдыыта табыллар. Айылҕаҕа үөскээн тахсар икки өрүттэр икки ардыларыгар, ортолоругар үөскээн тахсар үһүс, сөп түбэһиини үөскэтэр өрүтү сахалар өйдөрө-санаалара урутаан сайдыбытынан туһанан быһааран таҥара үөрэҕин олус былыргы кэмнэргэ олоххо киллэрэн сайдыыны ситиһиини үөскэппиттэр. Айылҕа икки өрүтү үөскэтэн иһэринэн дьон олоҕор үһүс өрүт куруук үөскээн тахсарын булан ылан таба туһанарга өйдөрө-санаалара сайдыбыттар, үөрэҕи баһылаабыттар кыһаныахтара этэ. (2,8). == Туһаныллыбыт литература. == 1. Каженкин И.И. Нэми билэн туттунуу. Кут-сүр үөрэҕэ. – Дьокуускай: Ситис, 2023. – 108 с. 2. Каженкин И.И. Туох барыта үһүстээх. Үрүҥ Аар тойон таҥара үөрэҕэ. – Дьокуускай: Ситис, 2025. – 108 с. [[Категорияларынан көрдөөһүн]]: Таҥара үөрэҕэ. iohg9lavlm78itpwk6hec8h05hirxw8 Саҥаны айыыны оҥоруу 0 57239 427208 422401 2026-04-18T07:09:51Z Xaahax 10090 Тупсарыы 427208 wikitext text/x-wiki Олоххо саҥаны айыыны оҥордоххо эрэ сайдыы, тупсуу кэлэрин бары билэбит. ол эрээри, бу билиини аһара көнөтүк өйдөөһүн, айыыны “үчүгэй” диэн этии араас буолар-буолбат, ол-бу саҥаны айыылары оҥоро сатааһыны аһара элбэтэн кэбиһэн алдьатыыга тириэрдэрин билэн таба туһаннахха сайдыыны ситиһии табыллар. Саҥаны айыы диэн дьон уратыны, урукку кэмҥэ суоҕу, өссө билэ иликтэрин, ол иһин оҥорботторун оҥоруу буолан өйү-санааны ыҥырар, угуйар кыаҕа аһара улаатан хаалар. Дьон олохторун тупсарар, барыһы ситиһэр санаалара хаһан баҕарар элбэҕиттэн уонна салгын куттара сайдарынан саҥаны айыыны оҥоро сатыыллара айылҕаттан анаммыт өйдөрүн-санааларын сайдыыта буолар. Бары атын тыынар-тыыннаахтартан киһиэхэ эрэ салгын кута сайдарыттан үөрэҕи, билиини түргэнник ылынан туох эрэ уратыны, саҥаны айыыны булан оҥоро сатыыр. Салгын кут киһи өйө-санаата түргэнник сайдарын үөскэтэр уонна оҥорор быһыылара өссө түргэнник сайдалларыгар, тупсан иһэллэригэр тириэрдэрин тэҥэ, куһаҕаны, сыыһаны оҥоро охсон кэбиһэрин саҕалаан иһэр. Саҥаны айыыны оҥоруу үчүгэй эбэтэр куһаҕан буолан хааларын оҥоруллубутун кэнниттэн атыттар үөрэтэн билэн быһаараллара улахан уустуктары үөскэтэр. Үчүгэйэ уонна куһаҕана быһаарыллыар диэри айыы диэн тыл бэйэтинэн сылдьарыгар тиийэр. “Үчүгэй” буолуо диэн быстах санааттан оҥоруллар саҥаны айыылар табыллыбакка хаалан куһаҕаны элбэтэллэр. Сайдыыны ситиһии түргэтиирэ киһи оҥорор быһыылара үчүгэй уонна куһаҕан буолан тахсалларын элбэтэрэ дьон олоҕо туруга суох буолан хааларыгар тириэрдэр. Куһаҕаны оҥоруу элбээн уонна таһаарар содула улаатан хааллаҕына дьон олоҕо төннүү, кэхтии диэки халыйара түргэнник кэлэн хаалыан сөп. Киһи өйүн-санаатын бу уратыта кэнники 200 тыһыынча сыллартан сайдыбыт буолуон сөп диэн быһаараллар. Мин бу быһаарыыга кыттыһан киһиэхэ сайдыбыт салгын куту атын планетаттан, холобур Марстан кэлиилэр дьоҥҥо иҥэрбиттэр диэни ылынабын. Тоҕо диэтэххэ, мөлүйүөнүнэн сылларга сайда сатыыр атын тыынар-тыыннаахтарга салгын куттара өссө сайдыбыта биллэ илик, санааларынан салаллан туһалаах быһыыны оҥорууга тиийэллэрэ букатын ыраах. Киһи саҥаны айыыны оҥорон сайдыыны ситиһэр аналлаах. Бу аналын бэйэтэ толоро сатыырынан дьону “айыы үчүгэй”, “айыыны оҥор” диэн ыҥыра сылдьыы өйдөрө-санаалара аһара баралларын үөскэтэн, аһара туттуналлара элбииригэр тириэрдэрэ олохторугар кутталы улаатыннарар. Бу быһаарыы тыл үөрэхтээхтэрэ була сатаан оҥорбут “айыы үөрэҕэ” диэн секталара дьон өйө-санаата сайдыытыгар сөп түбэспэтин биллэрэр. Саҥаны айыыны оҥоруу “Туох барыта икки өрүттээх” диэн этиигэ сөп түбэһэринэн үчүгэй буоларын тэҥэ, куһаҕан буолан тахсара элбэҕинэн дьон олоҕор уустуктары үөскэтэр. Саҥаны айыыны оҥоруу туһаны оҥорорун курдук санааттан улахан атомнай буомбалары дьон элбэҕи оҥостон бараннар, аны бу буомбалара эһиннэхтэринэ ханна баран куоталларын, саһалларын өссө кыайан быһаарына иликтэр. Уһун үйэлээх сахалар айыыны оҥоро сатааһын киһи өйүн-санаатын аһара ыытарын баһааран “Айыы диэмэ”, “Айыыны оҥорума” диэн үөрэҕи туһанан өй-санаа аһара барарын хааччахтыыллар. Оҕо өйө-санаата саҥаны айыылары оҥорон иһэриттэн сайдар, ийэ кута үөскээн, мунньуллан иһэр. Сахалар оҕо ийэ кутун иитиигэ улахан суолтаны биэрэллэр. Кыра эрдэҕинэ үчүгэй быһыылары оҥотторон ийэ кутун үчүгэй быһыыларынан анаан иитиини туһаналлар. Аныгы наука бу быһаарыыны бигэргэтэр кыахтанан иһэр. Киһи мэйиитигэр нейроннар холбоһуулара саҥаны билиититтэн үөскээн иһэллэрин туһанар буолан эрэллэр. “Ай” диэн тыл икки эрэ дорҕооннооҕо сахалар өй-санаа үөрэҕин олус былыргы кэмнэртэн баһылаабыттарын биллэрэр. "А” дорҕоон өй-санаа баарын биллэрэр, онтон “й” дорҕоон өй-санаа хамсыырын, уларыйарын бэлиэтээн биэрэр суолталаахтар. Киһи саҥаны айыыны оҥорорун аан бастаан санаатыгар оҥорон көрөн бэлэмниирэ, элбэхтик ырытара, боруобалыыра айар диэн тылынан этиллэр. Хаһан баҕарар бэйэтигэр үчүгэйи, туһалааҕы оҥостор санаата элбэҕиттэн, бу оҥорор быһыытыттан туох барыс киириэҕин, туһа тахсыаҕын быһаара сатыыра бастаан иһэр. Туох эмэ барыс кии-рэр буоллаҕына, куһаҕаны да оҥорон кэбиһэрэ хаалан хаалбат. Сахалар таҥараларын үөрэҕэ киһи аан бастаан дьон оҥорор аҕыйах ахсааннаах куһаҕаннарын билэн, олору оҥорбот буоларыгар үөрэтэр. “Тоҕус айыыны оҥорума” диэн үөрэҕи туһанан оҕо аан бастаан аҕыйах ахсааннаах дьон оҥорор куһаҕаннарын билэн, олортон туттунарыгар үөрэтэн куһаҕан быһыылар аҕыйыылларыгар тириэрдэр. Киһи субу оҥорор быһыыта куһаҕан буоларын билэрэ туттунар күүһүн улаатыннаран бу быһыыны оҥорботун үөскэтэр. Санаа олус түргэниттэн, уларыйа охсон хааларыттан киһи сыыһа-халты туттунара элбээн хааларын “Санаабычча быһыыланыма” диэн аналлаах үөрэҕи тутуһан сахалар хааччахтыыллар. “Сэттэтэ мээрэйдээн баран биирдэ быс” диэн өс хоһооно киһи санаатыгар оҥоруохтаах быһыытын элбэхтик ырытан, сыыһатын-халтытын быһааран, көннөрөн биэрэн баран үчүгэйи оҥорууга тириэрдэр эрэ буоллаҕына оҥороругар ыҥырар. Киһи хас биирдии оҥорор быһыытын элбэхтик ырытан, быһааран баран туох да куһаҕан, содул үөскээн тахсыбат буоллаҕына уонна үчүгэйи, туһалааҕы оҥорууга тириэрдэрэ чахчы билиннэҕинэ эрэ оҥордоҕуна үчүгэй быһыы буолан тахсар кыахтанар. Дьон тугу эмэ туһалааҕы ситиһэ сатыырга тиэтэйэр, ыксыыр өйдөрө-санаалара улаханыттан саҥаны айыыны оҥороллоругар сыыһа-халты туттуналлара элбээн хааларыттан туһалааҕы оҥоруохтарынааҕар куһаҕаны элбэтэн кэбиһэллэр. Киһи санаата оҥорор быһыыга уларыйарыгар сылдьар сирин уларытара тиийэн кэлэр. Санаа аһара түргэниттэн уонна туохтан да иҥнибэтиттэн, хааттарбатыттан Ол эбэтэр Анараа дойдуга сылдьара быһаарыллар. Санаа оҥорор быһыыга кубулуйан Бу дойдуга кэлэригэр үчүгэйэ эбэтэр куһаҕана быһаарыллара эрэйиллэр кэмэ кэлэр. Дьон үчүгэйи оҥорор санаалара элбэҕиттэн олору эрэ талан ылан оҥороллоруттан үчүгэй элбээн иһэр, онтон куһаҕаны умнан, хаалларан иһэллэриттэн олор аҕыйыыллара ситиһиллэр. Ай диэн саҥаны айа сатыыр өй-санаа оҥорор быһыыга кубулуйдаҕына “ыы” диэн ытааһын сыһыарыыта эбиллэн айыы диэн тыл буолар уонна икки өрүттээх өйдөбүллэнэн киһи оҥорор быһыытын барытын быһаарар кыахтанар. Киһи оҥорор саҥаны айыыта табыллыбата, сатаммата үксээн куһаҕан буолан тахсара элбэҕин, бу тыл “ыы” диэн ытааһыны үөскэтэр сыһыарыылааҕа биллэрэр. Ытааһыҥҥа тириэрдэрэ элбиирэ быһаарыллан тахсар. Киһи тугу оҥорбута барыта атыттар хайдах сыаналыылларыттан тутулуктанан икки өрүттэнэн тахсаллар. Киһи оҥорор саҥаны айыыта аан маҥнай хайдах; үчүгэй дуу, куһаҕан дуу буолан тахсара биллибэтэ уустуктары үөскэтэр. Үчүгэй буолуо диэн санааттан оҥоро охсубут саҥаны айыы куһаҕан буолан тахсара элбээн хаалар. Аан маҥнай оҥорорго саҥаны айыыны оҥоруу үчүгэйэ эбэтэр куһаҕана биллибэт уратылаах. Айыы диэн тыл үчүгэйи эбэтэр куһаҕаны холбуу илдьэ сылдьара табыллар. Кэлин саҥаны айыы үчүгэйэ эбэтэр куһаҕана чуолкайдык быһаарыллыбытын кэннэ айыы диэҥҥэ үрүҥ эбэтэр хара диэн тыллары эбэн биэрэн хайдах айыытын быһааран биэрии туттуллар. Дьон үчүгэй буолуо диэн быстах санааларыттан тиэтэйэн, ыксаан оҥоро охсубут саҥаны айыылара куһаҕан буолан тахсан хомоторо элбэхтик бэлиэтэнэр. Айылҕа “Туох барыта икки өрүттээх” диэн тутулугу тутуһан сайдан иһэр. Сырдык уонна хараҥа алтыһыыта, сылаас уонна тымныы кэмнэр солбуйсан биэриилэрэ айылҕа икки өрүттээх тутулугун үөс-кэтэллэр. Киһи оҥорор быһыылара үчүгэй уонна куһаҕан диэн икки өрүккэ арахсан тахсаллара, бу быһыы оҥоруллубутун кэнниттэн быһаарыллан иһэрэ олоххо уустуктарга тириэрдэр. Саҥаны айыыны оҥоруу икки өрүккэ арахсара быһаарыллар: 1. Үчүгэй, олоххо туһалаах саҥаны айыыны оҥоруу үрүҥ айыы диэн ааттанар уонна дьон туһаналларыгар аналланар. 2. Куһаҕан, олоххо буортулаах саҥаны айыыны оҥоруу хара айыы диэн ааттанар уонна быраҕыллан хаалан умнуллан иһэр. Дьон бары саҥаны айыыны оҥорон туох эмэ туһаны, барыһы ыла охсуохтарын баҕара саныыллара элбэҕиттэн сыыһа-халты туттунууга киирэн хаалаллара үксүүрүттэн сахалыы таҥара үөрэҕэ харыстаан “Айыы диэмэ”, “Айыыны оҥорума” диэн этэн үөрэтэр. Бу икки; үчүгэй уонна куһаҕан өрүттэр икки ардыларынан, ортолорунан түбэһэн киһилии быһыылаах саҥаны айыыны оҥоруу үһүс өрүтү үөскэтэр, ону быһааран сахалар Орто дойдуну арыйан туһаналлар. Саҥаны айыы киһи быһыытыгар сөп түбэстэҕинэ эрэ сайдыыны, тупсууну аҕалар кыахтанар. Сахалар “Туох даҕаны ортотунан тоҕоостоох” диэн этиилэрэ киһи оҥорор саҥаны айыытыгар эмиэ дьайыыта тиийэн туһалааҕы оҥорууну элбэтэр аналлаах туттуллар. (1,48). == Туһаныллыбыт литература. == 1. Каженкин И.И. Туох барыта үһүстээх. Үрүҥ Аар тойон таҥара үөрэҕэ. – Дьокуускай: Ситис, 2025. – 108 с. [[Категорияларынан көрдөөһүн]]: Таҥара үөрэҕэ. 5ii97x94jlfybj6vwsmcz3dk9s3h7q9 Бикипиэдьийэ:Күрэс:Дьахтар уонна үгэс 2026 4 57450 427204 426865 2026-04-17T13:24:10Z Il Nur 6088 /* Түмүктүүр табылыысса */ 427204 wikitext text/x-wiki {{WAM |header = <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:fnf-combo.png|300px]]</div>Дьахтар уонна үгэс<br/><small>2026 сыллааҕы биики-марафон</small> |subheader = 2026, олунньу 1 күнүттэн кулун тутар 31 күнүгэр диэри (<small>UTC</small>) буолар, омук үгэс буолбут култууратыгар уонна дьахталларга аналлаах ыстатыйалары Сахалыы Бикипиэдьийэҕэ эбэр күрэс. </div> __NOTOC__ |body = Аан дойдуга ыытыллар «Дьахтар уонна үгэс 2026» элбэх тыллаах күрэс сүрүн сыалынан-соругунан <small>(<u>''[[m:Feminism_and_Folklore_2026|күрэс аан дойдутааҕы балаһыанньата]]''</u>, {{lang-ru|Женщины и женское в традиционной культуре народов мира 2026}}, {{lang-en|[[m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]}})</small> омук үгэстэрэ уонна дьахтар тиэмэтэ быһа охсуһар ыстатыйаларын суруйуу уонна тупсарыы буолар. Кыттааччыларга сааһынан, дьахтар дуу, эр киһи дуу буоларынан, Бикимиэдьийэ бырайыактарыгар кыттыытын уопутунан, ханнык дойдуга олорорунан хааччах суох. <blockquote><div style="center">Саҥа ыстатыйаны саҕалыырга, эбэтэр баар ыстатыйаны тупсарарга ыстатыйа тиэмэтин аллараа чуолҕаҥҥа суруй уонна тимэҕи баттаа.</div> <div style="text-align: center; font-size: 95%; margin-bottom:.5em;"><inputbox> type=search width=90 buttonlabel=Саҥа ыстатыйаны суруйуу эбэтэр баар ыстатыйаҕа көһүү searchbuttonlabel=Толору тиэкиһинэн көрдөөһүн break=yes </inputbox> </blockquote> == Сиэр (быраабыла) == * Күрэскэ саҥа уонна тупсарыллыбыт ыстатыйалар кытталлар. * Саҥа ыстатыйалар эбэтэр баар ыстатыйаны тупсарыы күрэс буолар кэмигэр оҥоһуллуохтаах (2026 сыл олунньу 1, 00:00 UTC — кулун тутар 31 23:59 UTC) * Ыстатыйа тиэмэтэ фольклору уонна дьахтары кытта быһаччы ситимнээх буолуохтаах. Холобур, аатырбыт олоҥхоһут дьахталлар, остуоруйаҕа уонна үһүйээҥҥэ кэпсэнэр дьахталлар, үгэс буолбут дьүрүл (муусука) уонна үҥкүү толорооччулара, дьахталлартан норуот маастардара, фольклору чинчийэр учуонай дьахталлар тустарынан суруйуохха сөп. * Ыстатыйаларга ирдэбиллэр: ** Саҥа ыстатыйа кээмэйэ кырата 100 көстөр тыллаах буолуохтаах эбэтэр 2500 баайтаах буолуохтаах; ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism%20and%20Folklore%202026 правила для международного этапа]) ** Уруккуттан баар ыстатыйаҕа эбии кээмэйэ кырата 100 көстөр тыллаах эбэтэр 2500 баайтаах буолуохтаах; ** Ыстатыйа сахалыы суруллуохтаах уонна ыстатыйа сүрүн ирдэбилигэр сөп түбэһэр буолуохтаах. Илиинэн көннөрүллүбэтэх массыына тылбааһа ылыныллыбат; ** Ыстатыйа аллара сноска быһыытынан оҥоһуллубут итэҕэтиилээх төрүттэргэ сигэниэхтээх; ** Кыттааччы бэйэтэ суруйуута буолуохтаах, хантан эрэ үүт үкчү сүһэн ылыы көҥүллэммэт. Өскөтө ааптар быраабын кэһии тахсар түгэнигэр, тэрийээччилэр кыттааччыны күрэстэн туоратар бырааптаахтар. * Ыстатыйаны хайдах сыаналыыр туһунан [[Бикипиэдьийэ:Күрэс:Феминизм уонна фольклор 2026#Сыанабыл|аллара суруллар]]. * 5 ыстатыйаны суруйбут/тупсарбыт кыттааччылар финаалга киирэллэр. |footer = == Дьүүллүүр сүбэ == * Жюри, сүрүннээччи (координатор) — {{u|Il Nur}} ([[Казань]]) == Сыанабыл == * 2500 баайтан улахан ыйааһыннаах эбэтэр 100 тылтан элбэх тыллаах хас биирдии ыстатыйа иһин 1 баал; * 2500 баайтан улахан ыйааһыннаах эбэтэр 100 тылтан элбэх тыллаах хас биирдии таһымнаах (тиэмэтэ балачча аһыллыбыт) ыстатыйа иһин 2 баал; * 5000 баайтан улахан ыйааһыннаах эбэтэр 150 тылтан элбэх тыллаах хас биирдии үрдүк таһымнаах (тиэмэтэ толору аһыллыбыт) ыстатыйа иһин 3 баал; * Сыл аҥаарын иһинэн бэлиэтэммит саҥа кыттааччылар саха култууратыгар сыһыаннаҕы суруйдахтарына баалларын ахсаана икки төгүл үрдүөҕэ. Биир ыстатыйаҕа муҥутаан 6 баал иҥэриллэр. == Бириис == * Биирдиилээн тыл салааларыгар (холобур, Сахалыы Бикипиэдьийэҕэ) кыайбыт дьон маннык бириискэ тиксиэхтэрэ: бастакы миэстэ иһин 25 АХШ дуоллара, иккис миэстэ 20 АХШ дуоллара, бастыҥ ыстатыйа иһин 15 АХШ дуоллара. * Аан дойду таһымыгар кыайбыттарга: 1 миэстэ — 300 АХШ дуоллара, 2 миэстэ — 200 дуоллар, 3 миэстэ: 100 дуоллар. Онтон кэлэр 10 бириистээх миэстэҕэ тиксибиттэр хас биирдиилэрэ 50-нуу АХШ дуолларын тутуохтара. }} == Түмүктүүр табылыысса == (сатаан укпатаххытына уопуттаах дьоҥҥо эбэтэр дьүүллүүр сүбэҕэ этээриҥ) {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Кыттааччы аата<br /> User ! Ыстатыйа аата<br /> Article ! Ахсаан<br /> Total number of articles ! Ылбыт баала<br /> (total points) ! Миэстэтэ<br /> (place in the list) |- |{{u|Sauit}} |[[Варламова Парасковья Дмитриевна]][[File:Green star boxed.svg|20px|]], [[Лу Делёз]], [[Майя Аргунова күннүгэ]], [[Балабкина Ольга Валерьевна]], [[Майя Санду]] |5 |14 |2 |- |{{u|~2026-11932-53}} |[[Ханиа Йанагиһара]] |1 |1 |4 |- |{{u|Ojkhol}} |[[Киччэй Эмээхсинэ (Петрова Дарья Платоновна)]] (саҥа), [[Баишева Февронья Алексеевна]] (эбии), |2 |5 |3 |- |{{u|Аанньал}} |[[Федорова Лена Валерьевна]] (саҥа), [[Иннокентьева Мария Николаевна]] (саҥа), [[Иннокентьева Нюргуяна Николаевна]] (саҥа), [[Ашрапова Лидия Леонтьевна]] (саҥа), [[Игнатова Кюнна Николаевна]] (саҥа), [[Рымбаева Роза Куанышевна]] (саҥа) |6 |32 |1 |- |} {{Clickable button 2|url=https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/196|1=Бэйэҥ ыстатыйаҕын маны баттаан эбиэххин сөп|class=mw-ui-progressive}} [[Категория:Бикипиэдьийэ:Күрэс:Дьахтар уонна үгэс 2026]] bvyetv4g3121brojubur58tvfe3rbal Бикипиэдьийэ:Күрэс:Биики-саас — 2026 4 57974 427205 427075 2026-04-17T13:59:28Z Il Nur 6088 427205 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Биики-саас — 2026]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Билэ:CEE_Spring_Logo_vertical-t.svg|150px]]</div> |subheader = «'''Биики-саас — 2026'''» — Бикипиэдьийэҕэ ыстатыйа суруйууга аналлаах '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' аан дойдутааҕы күрэс, сааскы 72 хонук иһигэр ыытыллар (ыам ыйын 31 күнүгэр диэри). Соруга — Европа дойдуларыгар баар Бикипиэдьийэлэр ыккардыларыгар доҕордоһуу ситимин тупсарыы, аттынааҕы судаарыстыбалар тустарынан билиини хаҥатыы, Саха сирин туһунан атын тылынан суруллубут ыстатыйалары элбэтии. |body = == Быраабылата == * Бэлиэтэммит кыттааччылар бары кытталлар (хаһан бэлиэтэммититтэн тутулуга суох). * Маннык көрдөбүлгэ хоруйдуур ыстатыйалар ааҕыллаллар: ** '''Ыстатыйа саха тылынан 2026 сыл кулун тутар 21 күнүттэн ыам ыйын 31 күнүгэр диэри (UTC кэминэн) суруллубут буолуохтаах.''' ** '''Ыстатыйа тиэмэтэ манна баар тыллыктартан ылыллара ордук (атын ыстатыйа бу дойдуларга сыһыаннаах буоллаҕына эмиэ аахсыллар, ол эрээри баала кыра буолар).''' ** Ыстатыйаны эн саҕалаабыт буолуохтааххын. Уруккуттан баар ыстатыйа омоонун тупсарбыт буоллаххына уруккуттан ыйааһына 80 бырыһыантан тахса баайт эбиллибит буолуохтаах. '''(Саха сиригэр сыһыаннаах ыстатыйа күрэскэ кыттыбат).''' ** Саҥа ыстатыйаҕа 2500 байттан ордуга суох буолуохтаах ** '''Ыстатыйа [[Бикипиэдьийэ:Суолта|суолталаах]] буолуохтаах, [[БП:ТС|төрүтэ]] баар буолуохтаах.''' ** Ыстатыйаҕа суһаллык биитэр төрдүттэн тупсарар туһунан халыып туруо суохтаах (холобур, {{tl|Тус чинчийии}}, {{tl|Кытыга суох сыһыан}}, {{tl|Сигэтэ суох}}, {{tl|Төрүтэ суох}} уо.д.а.). ** Хас биирдии ирдэбилгэ хоруйдуур ыстатыйа 1 баалы ылар, кээмэйэ 3 килобаайты куоһарбыт ыстатыйаҕа — 2 баал, викификациятын таһыма үрдүк ыстатыйаҕа — 3 баалга диэри (сигэлэрэ элбэҕэ, ойуулардааҕа, халыыптардааҕа учуоттанар). Ол аата биир ыстатыйа бииртэн алтаҕа диэри баалы ылыан сөп. Ыстатыйалары сыаналааһын түмүгүнэн саамай элбэх баалы ылбыт (ол аата үрдүк бааллаах элбэх ыстатыйаны суруйбут) үс кыайыылаах быһаарыллыаҕа. * Үөһэ этиллибит үс кыайыылаахтан ураты эбии маннык кыайыылаахтары быһаарыахпыт: ** Бастыҥ саҥа ыстатыйа; ** Бастыҥ саҥа кыттааччы (күрэс саҕаланыан иннинэ 400 көннөрүүттэн аҕыйаҕы оҥорбут киһи кыттар). * '''Саҥа ыстатыйа ырытыы сирэйигэр бу халыыбы эбэҕит:''' <pre>{{Биики-саас 2026 |кыттааччы= |тиэмэ= |тиэмэ2= |тиэмэ3= |дойду= |дойду2= |дойду3= }}</pre> * Маны таһынан эбии көҕүлүүр номинациялар уонна бириистэр баар буолуохтарын сөп. == Дьүллүүр сүбэ == * {{u|Sauit}} (Чурапчы) * {{u|Il Nur}} (Казань) == Суруллар ыстатыйалар == {{div col|3}} [[Билэ:Flag_of_Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania| Албания — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Армения — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Австрия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Азербайджан — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башкортостан — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Белоруссия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Bosnia and Herzegovina.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Босния уонна Герцеговина — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Венгрия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Võro_lipp.png|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Võro|Выру — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Грузия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Греция — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Казахстан — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Cyprus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Cyprus|Кипр — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Косово — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Кырыым татаардара — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Латвия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Литва — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Sorbs.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Sorbian|Лужичане — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Malta.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Malta|Мальта — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of the Republic of Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Хотугу Македония — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Польша — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian_Federation|Россия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Romania.svg|40px]]&nbsp;[[Билэ:Flag of Moldova.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния уонна Молдавия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Republika Srpska|Серб Өрөспүүбүлүкэтэ — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Сербия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Slovenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovenia|Словения — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatar|Татаардар — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Турция — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Украина — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of the Romani people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Roma|Сыгааннар (рома) — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Montenegro.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Черногория — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Czech_Republic.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czech Republic|Чехия — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperantujo|Эсперанто — Суруллар ыстатыйалар]] [[Билэ:Flag_of_Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Эстония — Суруллар ыстатыйалар]] {{div col end}} == Бириис == Биэс ордук көхтөөх кыттааччы энциклопедияҕа сыһыаннаах бириис тутуо. |footer = }} == Күрэс кыттааччылара == Ыстатыйаны суруллубутун кэннэ манна баар табылыыссаҕа киллэриллиэхтээх (күрэс кыттааччылара бэйэлэрэ угаллар). Күрэскэ табылыыссаҕа киирбит ыстатыйалар эрэ кытталлар (өскөтүн табылыыссаны сатаан толорботоххутуна, тэрийээччилэргэ уталыппакка биллэриҥ). Суруллан бүтэ илик ыстатыйаны табылыыссаҕа угумаҥ. {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Кыттааччы ! Ыстатыйа ! Ыстатыйа ахсаана !Дойдулар испииһэктэригэр киирбит ыстатыйа ахсаана ! Баалын ахсаана !Миэстэ |- | {{u|FonzuHarp}} | [[Куолаһа суох билабальнай плозив]] • [[]] • [[]] |1 | | | |- | {{u|Ojkhol}} | [[Худяков Иван Александрович]] • [[Игнатов Лев Николаевич]] • [[Егоров Виталий Михайлович]] |2 | | | |- | {{u|Аанньал}} | [[Рымбаева Роза Куанышевна]] • [[Игнатова Кюнна Николаевна]] • [[Ашрапова Лидия Леонтьевна]] • [[Иннокентьева Нюргуяна Николаевна]] • [[Иннокентьева Мария Николаевна]] • [[Федорова Лена Валерьевна]] |6 | | | |- | {{u|Sauit}} | [[Госдуума ]] • [[]] • [[]] |1 | | | |- | {{u|Xaahax}} | [[Моҕоллор ]] • [[]] • [[]] |1 | | | |- | {{u|Qohlt}} | [[Персия хомото]] • [[]] • [[]] |1 | | | |- | {{u|~2026-17732-84}} | [[Өскэмэн]] • [[]] • [[]] |1 | | | |- | {{u|Visem}} | [[Прыпять (өрүс)]] |1 | | | |- | {{u|}} | [[]] • [[]] • [[]] |1 | | | |} {{быһаарыылар}} [[Категория:Күрэс:Биики-саас]] == Күрэс аан дойдутааҕы хаамыыта == * [[File:Fisher iris versicolor sepalwidth.svg|40px]][[meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Statistics|Дойдуларынан статистика]] s7b2shngqm793sixcdtq0c3zc674mea Халыып:Саха сирэ тиэмэлэргэ 10 58202 427228 426751 2026-04-18T08:24:49Z Minorax 17017 427228 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Саха сирэ тиэмэлэргэ |state = {{{state|collapsed}}} |title={{флаг|Саха Сирэ}} [[Саха сирэ]] тиэмэлэргэ |groupstyle = text-align:left; |liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> |above = [[Саха сирин устуоруйата|Устуоруйа]]{{·w}} [[Саха сирин экэньиэмикэтэ|Экэньиэмикэ]]{{·w}} [[Саха сирин нэһилиэнньэтэ|Нэһилиэнньэ]] |group1 = [[Саха сирин политиката|Политика]] |list1 = {{nowrap begin}} [[Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана|СӨ Ил Дархана]]{{·w}} [[Саха Өрөспүүбүлүкэтин Төрүт Сокуона|СӨ Төрүт Сокуона]]{{·w}} [[Ил Түмэн]] {{nowrap end}} |group2 = [[Саха сирин ил бэлиэлэрэ|Ил бэлиэлэр]] |list2 = {{nowrap begin}} [[Саха Өрөспүүбүлүкэтин дьаралыга|Дьаралык (гиэрбэ)]]{{·w}} [[Саха Өрөспүүбүлүкэтин былааҕа|Былаах]]{{·w}} [[Саха Өрөспүүбүлүкэтин өрөгөйүн ырыата|Өрөгөй ырыа (гиимнэ)]] {{nowrap end}} |group3 = [[Саха сирин географията|География]] |list3 = {{nowrap begin}}[[Дьокуускай|Киин куорат]]{{·w}} [[Саха Өрөспүүбүлүкэтин дьаһалталарынан уонна сирдэринэн араарыы|Административно-территориальнай араартыы]] <small>([[Улуус]]</small>{{·w}} <small>[[Нэһилиэк]]</small>{{·w}} <small>[[Национальнай нэһилиэк]])</small>{{·w}} [[Саха сирин куораттара|Куораттар]]{{·w}} [[Саха сирин өрүстэрин тиһилигэ|Өрүстэр]]{{·w}} [[Саха сирин күөллэрин тиһигэ|Күөллэр]] {{nowrap end}} |group4= [[Саха сирин култуурата|Култуура]] |list4= {{nowrap begin}} Тыллар: <small>Судаарыстыбынай тыллар: [[Саха тыла]]</small>{{·w}}<small> [[Нуучча тыла]]</small>{{·w}}<small> Официальнай тыллар: [[Чукча тыла]]</small>{{·w}}<small> [[Дулгаан тыла]]</small>{{·w}}<small> [[Дьүкээгир тыла]]</small>{{·w}}<small> [[Эбээн тыла]]</small>{{·w}}<small> [[Эбэҥки тыла]]</small> {{·w}} [[Саха сирин үөрэҕэ|Үөрэх]]{{·w}} [[Саха суруйааччылара|Суруйааччылар]]{{·w}} [[Саха литэрэтиирэтэ|Литэрэтиирэ]]{{·w}} [[Саха Өрөспүүбүлүкэтин бэлиэ күннэрэ|Бэлиэ күннэр]]{{·w}} [[Саха киинэтэ|Киинэ]]{{·w}} [[Саха итэҕэлэ|Итэҕэл]] {{nowrap end}} |belowstyle = padding:0.2em 0; line-height:1.4em; <!--reduces gap if lines wrap--> |below = }}<noinclude> {{documentation}} <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage--> </noinclude> 9v6jexmp3icqrt5hwa2e4mu835ty2vh