Бикипиэдьийэ:Кэпсэтэр сир/Сонуннар

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sah">
  <siteinfo>
    <sitename>Бикипиэдьийэ</sitename>
    <dbname>sahwiki</dbname>
    <base>https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Миэдьийэ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Аналлаах</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Ырытыы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кыттааччы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кыттааччы ырытыыта</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Бикипиэдьийэ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Бикипиэдьийэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Билэ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Билэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-ни ырытыы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Халыып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Халыыбы ырытыы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Көмө</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Көмөнү ырытыы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны ырытыы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Бикипиэдьийэ:Кэпсэтэр сир/Сонуннар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4099</id>
    <revision>
      <id>427348</id>
      <parentid>426850</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T06:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>8272</id>
      </contributor>
      <comment>/* The Signpost: 21 April 2026 */ саҥа салаа</comment>
      <origin>427348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="204705" sha1="0s84s0vvcdhdsa68fmzrxfomlal657h" xml:space="preserve">{{/Шапка}}&lt;!-- Пожалуйста, начинайте новую тему ниже этой строки --&gt;
== Вики-конференция 2023 и 5-ый форум башкирских википедистов ==
Добрый день, коллеги. 4 марта на собрание ВМРУ официально решили, что Вики-Конференцию 2023, церемонию Вики-премии и Свободные знания, а также 5-ый Форум башкирских википедистов планируем провести в Уфе или в Москве. Будем подавать заявку на конкурс грантов Главы РБ. Если получим грант, то проведем в Уфе. Поэтому держите кулачки и помогите составить реальную смету расходов для заявки. 
Я ранее уже писал: кто желает приехать в Уфу на конференцию ПИШИТЕ МНЕ НА ЛИЧКУ - с какого города, на каком транспорте, за какую сумму приедете, укажите дату заезда и выезда. тему выступления. Возмещение расходов будет приоритетно для спикеров. Дедлайн подачи заявок на участие не позднее 30 марта.
Дата проведения 30 сентября-1октября. Заезд 29 октября после обеда или 30 сентября до начала конференции (10:00), выезд вечером 1 октября или 2 октября до обеда.
Программу пока не обсуждали. Я предлагаю 30 сентября провести конференцию и церемонии, 1 октября организовать автобусную обзорную вики- экскурсию по Уфе часа на четыре, чтобы к 15:00 быть свободным.
--[[Кыттааччы:Рөстәм Нурыев|Рөстәм Нурыев]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Рөстәм Нурыев|ырытыы]]) 12:00, 5 Кулун тутар 2023 (UTC)
== «Вики любит футбол» ==
С 12 июня по 12 июля будет проходить вики-марафон '''«[[:wmru:Конкурсы/Вики_любит_футбол|Вики любит футбол 2020]]»'''. Именно в эти сроки должны были пройти два крупнейших континентальных футбольных турнира — Евро-2020 и Кубок Америки 2020. Однако из-за коронавируса оба турнира были перенесены на 2021 год. Объявляя этот конкурс, википедисты намерены выразить свою солидарность с футбольным сообществом, а также восполнить пробелы, связанные с футбольной тематикой — особенно в разделах на языках народов России. Марафон организован НП «Викимедиа РУ», Группой «Викимедийцы Башкортостана», Группой участников-википедистов Северного Кавказа, Группой «Викимедийцы, пишущие на эрзянском языке», Группой татароязычных участников сообщества Викимедиа. Мы также приглашаем участников Саха Википедии принять участие в конкурсе. Одни из главных целей конкурса — расширение сотрудничества между разделами Википедии на языках России и обеспечение устойчивого развития проектов Викимедиа на территории Российской Федерации. Добро пожаловать! — [[Кыттааччы:Soul Train|Soul Train]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Soul Train|ырытыы]]) 21:17, 9 Бэс ыйын 2020 (UTC)

== ИЛДЬИТ: ==
'''&quot;Харчы&quot; марафоҥҥа кыайбытыҥ иһин бириис (ноутбук) уонна биики-бириэмийэ статуэтката биһиги эрэдээксиэйбитигэр баар, ону кэлэн ыларгар көрдөһөбүн&quot;.'
Ол эбэтэр &quot;Байдам&quot; сурунаал эрэдээксийэтигэр, Бизнес-киин, 7-с этээс, 709-с хос. В блок. {{unsigned|Егор Николаев|25 Ахсынньы 2014}}


== Араадьыйаҕа Бикипиэдьийэ күнэ ==
Сарсын, тохсунньу 15 күнүгэр Бикипиэдьийэ 16 сааһа. Онон ситимнээн Саха Араадьыйата миигиттэн интервью ылла, төлөппүөнүнэн. Сарсын сарсыарда 10.15 нууччалыы тахсыаҕа. Ол иннинэ атын суруналыыс Полина Перуашева бэйэтин эфииригэр эмиэ төлөпүөнүнэн холбуу сылдьыах буолла. Бу сырыыга сахалыы. Ол сарсыарда аҕыһы ааһыыта буолар быһыылаах. Быһа эфиир. Итинэн да түмүктэммэт ;) Ааспыт нэдиэлэҕэ ытык киһибит Дапсы нэдиэлэ аайы тахсар биэриитигэр ыҥырбыта. Онто эмиэ сарсын буолар. Киэһэ сэттэни ааһыыта. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 10:54, 14 Тохсунньу 2014 (UTC)

== «Харчы» Марафон түмүктэннэ ==
Тохсунньу 7 күнүгэр Дьокуускай кэминэн 24 чааска күрэс түмүктэннэ! Бикипиэдьийэбитигэр 10 073 ыстатыйа баар буолла. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 14:23, 7 Тохсунньу 2014 (UTC)

== 10'000 articles ==

Congratulations! --[[Кыттааччы:Holder|Holder]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Holder|ырытыы]]) 18:45, 6 Тохсунньу 2014 (UTC)
:Махтал/Thank you! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 03:21, 7 Тохсунньу 2014 (UTC)

== Уруй-айхал буоллун! 10 тыһыынча ыстатыйа баар буолла! ==
Хас да кыттааччы күрэстэспиттэрин түмүгэр 10 000 нүөмэрдээх ыстатыйаны [[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] кыттааччы суруйда! Бэйэ-бэйэбитин эҕэрдэлэһиэххэйиҥ - бикипиэдьийэбит кыра бикипиэдьийэлэр ахсааннарыттан таҕыста! &lt;br /&gt;
Оттон [[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] кыттааччыны бикипиэдьийэ устуоруйатыгар киирбитинэн эҕэрдэлиэххэйиҥ, ону таһынан киниэхэ марафоммут бириистэриттэн биирдэстэрэ ананар!--[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 11:50, 5 Тохсунньу 2014 (UTC)
:Интэриниэтим отой «өлөн» хаалла. Ким эмит Вики-новости иҥин суруйара буоллар, ханнык эрэ интэриниэт хаһыаттарга, форумнарга иҥин.  --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 12:44, 5 Тохсунньу 2014 (UTC)
::Поздравляю всех с 10-тысячной статьёй!!! Желаю дальнейших успехов!--[[Кыттааччы:Visem|Visem]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Visem|ырытыы]]) 15:29, 5 Тохсунньу 2014 (UTC)
::: Уруй-айхал!!! :) --[[Кыттааччы:Сур Бөрө|Сур Бөрө]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Сур Бөрө|ырытыы]]) 16:29, 5 Тохсунньу 2014 (UTC)

== Хараҕа суох киһи ыстатыйа суруйда! ==
Бүгүн Юрий Москвитин диэн киһиэхэ бара сырыттым. Юрий Афанасьевич ХИФУ иһинэн баар көрбөттөр адаптивнай технологияларын лабораториятын сэбиэдиссэйэ. Көрбөт. Ол эрэн аналлаах тактильнай монитор уонна саҥарар синтезатор көмөтүнэн интэриниэти ааҕар эбит. Ыстатыйа суруйан көрөҕүн дуо диэбиппэр сөбүлэстэ. Уонна [[Толбон (тэрилтэ)]] диэн ыстатыйаны суруйда. Бикипиэдьийэ көрбөт киһи үлэлииригэр, навигациятыгар ыарахаттардаах эбит. Маны тупсарар туһугар анаан дьарыктаныахха наада. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 04:24, 24 Ахсынньы 2013 (UTC)

== Саҥа дьыллааҕы үгэс буолбут марафон ==
Сылбыт бүтэн эрэр. Үгэс буолбут марафоммутун ыытыаххайыҥ эрэ. &lt;br /&gt;
Быйыл бирииһи &quot;[http://trade.ykt.ru/ Трейд]&quot; диэн Дьокуускайдааҕы тэрилтэ дириэктэрэ, нумизматиканан дьарыктанар Никифор Иванов олохтоото. Бэрт баҕайы нетбуку хайыы үйэ атыылаһан тиксэрдэ. Манна диэн эттэххэ, Никифор Кимович быраас үөрэхтээх, бастакы үрдүк үөрэхпитигэр биир кууруска үөрэммиппит, онон хам-хаадьа да буоллар көрсөбүт. Ааспыт нэдиэлэҕэ харчыга-үпкэ сыһыаннаах ыстатыйалар Сахалыы Бикипиэдьийэҕэ суохтарын кэриэтэ эбит диэн, кимиэхэ эмит ыстатыйа суруттараары, сыаната хаһый диэн соһуппута. Ону мин оннук ыстатыйа суруйуутугар харчы төлүүр сатаммат, хата марафоҥҥа бириистэ туруор диэтэҕим дии.&lt;br /&gt;
Онон '''быйылгы марафоммут тиэмэтэ харчы, үп уонна онно сыһыаннаах'''. Холобур, меценааттар, бөдөҥ бааннар, устуоруйаҕа буолбут үпкэ сыһыаннаах түбэлтэлэр уо.д.а. буолуон сөп. Никифор Кимович тиэмэни хааччахтаамыахха диир. Арай үпкэ сыһыаннаах ыстатыйалар рейтиннэрин үрдүк гыныахха сөп диир. Ону туох дии саныыгыт? Аны иккис-үһүс миэстэҕэ тиксэр бириистэри толкуйдуур хаалла. Уонна марафон ыытыллар кэмин чопчулуохтаахпыт. &lt;br /&gt;
'''Саҥа дьыл иннинэ дуу, кэннинэ дуу?''' Санааҕытын манна үллэстэргитигэр көрдөһөбүн. Кыымнар анонс таһаарыах буолбуттара. Онон бу ''кэлэр оптуорунньукка дылы (ахсынньы 17)'' быһааран [[БП:PR/2013-14 Marathon|пресс-релиз]] суруйдахпытына табыллар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 22:07, 10 Ахсынньы 2013 (UTC)
==== Сигэлэр ====
[[Бикипиэдьийэ:Марафон «Харчы»|Балаһыанньа барыла]].&lt;br /&gt;
[[Бикипиэдьийэ:Пресс-релиз/2013-14 Саҥа дьыллааҕы марафон (нууччалыы)|Пресс-релиз барыла]]. Көрүҥ. Тупсарыҥ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 13:17, 12 Ахсынньы 2013 (UTC)
==== Ырытыы ====
* Тус бэйэм санаабар Саҥа Дьыл кэннэ ордук буолуо, сынньалаҥ кэмигэр. Бырааһынньык иннинэ бары кэриэтэ түбүккэ сылдьар буоллахпыт. --[[Кыттааччы:Сур Бөрө|Сур Бөрө]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Сур Бөрө|ырытыы]]) 15:14, 12 Ахсынньы 2013 (UTC)
::Биир этии баар! Ол аата тохсунньу 1 күнүттэн Ороһооспоҕо дылы дуу, биитэр Эргэ Саҥа дьылга дылы дуу? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 21:09, 12 Ахсынньы 2013 (UTC)
* Кыратык эрдэ да саҕалыахха сөбө буолуо дии саныыбын. Ити мин киллэрбит 1000 ыстатыйалары суруйуохха диэн табыллыбата дуо? --[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 08:16, 13 Ахсынньы 2013 (UTC)
::Махтал! Маннык гыныахха сөп дии санаатым. Ити [[БП:ХББББЫ|тиһиккэ]] киирбит ыстатыйалар сүрүн тиэмэҕэ суруллар ыстатыйалары кытта тэҥҥэ сыаналаналлар. Оттон сүрүн тиэмэҕэ уонна ити ''1000 тиһиккэ'' киирбэт ыстатыйалар эмиэ ааҕыллаллар, ол эрэн түмүк таһаарыыга ыйааһыннара икки төгүл чэпчэки. Холобур, ынах туһунан ыстатыйа харчыга сыһыана суоҕунан уонна 1000 ыстатыйа ахсааныгар киирбэтинэн биир баалы биэрэр. Оттон холобур, Манньыаттаах уолун туһунан эбэтэр тиһиккэ киирбит Вольтер туһунан ыстатыйа 2 баалы биэрэр. Хайдах дии саныыгыный? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 21:20, 13 Ахсынньы 2013 (UTC)
::: Саамай сөп дии саныыбын, инньэ гыннахха энциклопедиялаах билии эбиллиэ, уонна араас теманан кэҥэтиллэрэ саамай сөп? --[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 08:40, 16 Ахсынньы 2013 (UTC)
*Ватсаабынан дьонтон эмиэ ыйыттым. Уонча киһи Саҥа дьыл сүпсүлгэнэ бүппүтүн кэннэ ыытар ордук диэтилэр. Икки киһи үлэ-үөрэх кэмигэр эрдэ ыытар ордук дииллэр.  --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 02:35, 14 Ахсынньы 2013 (UTC)
*Арай Ороһооспоттон (Григориан халандаарынан) Ороһооспоҕо (Юлиан халандаарынан) дылы ыыттахпытына? Ол аата ахсынньы 23 күнүттэн тохсунньу 7 күнүгэр дылы. Туох дии саныыгыт? Оччоҕо Саҥа Дьыл иннинэ да ыстатыйа киириэ этэ, өрөбүллэргэ да суруйар дьон баар буоллаҕына суруйуо этэ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:35, 16 Ахсынньы 2013 (UTC)
:: Сорох дьон үлэлэригэр сынньалаҥ баар буоллаҕына суруйаллар ээ (мин курдук), инньэ гыннахха ордук табыгастаах буолуол дии саныыбын, Саҥа дьылын бэлэмниир дьон да суруйуохтара, уонна үлэһит да дьон бириэмэ таҕыстаҕына суруйуохтарын сөп курдук буолар ээ. --[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 08:40, 16 Ахсынньы 2013 (UTC)
====Түмүк====
Араас ханаалларынан киирбит санаалары өйдөөн туран уонна манна этиллибиккэ олоҕуран маннык быһаарыаххайыҥ: Күрэһи 2013 сыл ахсынньы 23 түүнүттэн (24 чаастан) 2014 сыл тохсунньу 7 түүнүгэр (эмиэ 24 чааска дылы) ыытарга. Ол аата Саҥа Дьыл иннинэ биир, кэннинэ биир нэдиэлэ, холбоон күрэспит икки нэдиэлэ кэриҥэ ыытыллар. Балаһыанньаҕа уонна пресс-релизкэ уларытыылары киллэрэргэ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 22:16, 16 Ахсынньы 2013 (UTC)

== Хакасияҕа баран эрэбин ==
Үлэбинэн тардыллыбатахпына аныгыскы нэдиэлэни быһа Хакасияҕа сылдьар былааннаахпын. [[Сайдыс (ассоциация)|Сайдыстар]] ыччат форумугар ыҥырдылар. Сүрүн соруктарыттан биирдэстэрэ - төрөөбүт тылы харыстааһын уонна сайыннарыы. Ыччакка уонна кинини нөҥүө атын да дьоҥҥо саха биикиһиттэрин аатыттан тугу этиэххэ сөбүй? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 21:45, 26 Бэс ыйын 2013 (UTC)
:Бу күҥҥэ Эһигини бокуойа суох бу боппуруос долгутарын быһыытынан (мантан атыны аахайбаккытынан), манна суруйан, тус Кэпсэтэр сиргитигэр элбэх ыйытыылаах СУРУК хааллардым диэн биллэрэбин, ону бука диэн болҕойон ааҕаргытыгар көрдөһөбүн уонна сөптөөх хоруйу ирдиибин. Ааҕан баран, маны тематыгар сөп түбэспэтинэн сотуоххутун да сөп. --[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 22:37, 27 Бэс ыйын 2013 (UTC)

== Бикимиэдьийэ пуондатыгар быыбар ==
''Көхтөөх кыттааччыларга биллэрии.'' Пуонда сайдыытыгар сабыдыаллыыр кыахтаах дьону сөпкө таларга көмө буол. [[Special:SecurePoll|Маны бааттаа]]. Тахсыбыт сирэйгэ ''Куоластааһын'' диэн сигэни баттаар. Салгыыта өйдөнөр. Быыбар уонна хандьыдааттар тустарынан [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_2013/ru?uselang=ru манна] ааҕыахха сөп. Ити сирэй уҥа өттүгэр Презентации кандидатов диэн баар. &lt;br /&gt;
Биир бэйэм хандьыдааттар программаларын эрэ буолбакка, тылы билиилэрин уонна ханна олороллорун кытта көрөн куоластаатым. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 23:22, 15 Бэс ыйын 2013 (UTC)
:[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_2013/Results Түмүк] таҕыста. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 21:26, 24 Бэс ыйын 2013 (UTC)

== Биэс саас ==
Бикипиэдьийэбит бу күннэргэ ыам ыйыгар 5 сааһын туолла. Барыгытын эҕэрдэлээн туран кыратык бэлиэтиэххэ диэн ыҥырабын. Билигин Петербуурга сылдьабын. Онтон Москубаҕа тиийиэм. Бу куораттарга баар биикиһиттэр миэхэ тахса сылдьаарыҥ эрэ. Бу сэрэдэҕэ бикитиэкэ дьаһабылын Сандаары кытта Петербуурга Саха постпредствотыгар дьону мунньаары гынабыт. Улахан айдаана суох, уонча киһи да буоллаҕына бэрт. Викимедиа РУ тэрилтэ өйүүр. Этиилэргитин киллэриҥ. Пресс-релиз суруйа сылдьабын. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 09:56, 20 Ыам ыйын 2013 (UTC)
=== Петербуурга ===
Ыам ыйын 22 күнэ. 16 чаас. Постпредствоҕа Викимедиа РУ кыттыылаах үөрүүлээх тэрээһин.
:Буолла. Бу туһунан [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-sah/2013-May/000197.html манна] ааҕыахха сөп (нууччалыы). Ити сирэйгэ (сурутуу) doc расширениялаах сигэни баттаан ыстатыйаны хачайдаарыҥ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 15:52, 25 Ыам ыйын 2013 (UTC)

=== Москубаҕа ===
*Ыам ыйын 18 күнэ. Плеханов аатынан экономика университетыгар Викимедиа РУ тэрээһинигэр кыттыы. 
*Ыам ыйын 27 күнэ. Постпредство.
:Чуолкайданна. Киэһэ алтаҕа. &quot;Айтал&quot; диэн устудьуоннар ассоциацияларын активистара кэлиэх буоллулар. Уонна ким эмит өссө эбиллиэн сөп үһү, рассылка оҥоруохпут диэтилэр.
::Буолла. 18 устудьуон оҕо баар этэ. Викимедиа РУ-ттан толорооччу дириэктэр Козловскай уонна өссө икки киһи, Башкиир биикитин дьаһабыла Рустам Шакирьянович Гатауллин (өрөспүүбүлүкэ статуправлениетын солбуйаааччы тойоно) кэлэ сырыттылар, тыл эттилэр. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 08:18, 31 Ыам ыйын 2013 (UTC)

=== Дьокуускайга ===
Бэс ыйын ... күнэ.
:Долгуйар Дьокуускай куораппар кэллим ;) Аныгыскы нэдиэлэҕэ мустуохха эрэ. Былаһаакка туһунан уонна кими ыҥырарбытын толкуйдуохха эрэ. Суруналыыстартан, былаастан, биллэр дьонтон... Арай ханнык эмит устудьуоннары буллахха? Мин Москубаҕа, Пиитэргэ сырыым туһунан, КиберСаха туһунан кэпсиэм. Өссө ким тыл этиэн баҕарарый? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 08:22, 31 Ыам ыйын 2013 (UTC)
Мин кыттар кыаҕым суох. Ол эрэн, этии киллэрии бэрээдэгинэн маннык диэхпин сөп: университекка оҥорор үчүгэй этэ. --[[Кыттааччы:Хаҥастай|Хаҥастай]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Хаҥастай|ырытыы]]) 09:20, 1 Бэс ыйын 2013 (UTC)
:Мөлтөх тэрээһин туһалыахтааҕар таҥнарытын буортулуон сөп. Онон онуоха-маныаха дылы тохтоон эриэххэйиҥ дуу. Кимиэхэ эмит үчүгэй сэргэх санаа киирдэҕинэ миэхэ этээриҥ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 06:57, 17 Бэс ыйын 2013 (UTC)

== Сахалыы бастакы браузер  ==

Бэҕэһээҥиттэн Мозилла Фаэфокс сахалыы барылын Мозилла ситим-сириттэн [https://www.mozilla.org/en-US/firefox/all-aurora.html хачайдаан ылыахха] сөп буолла. Арассыыйа тылларыттан саха тыла Фаэфокска иккиһинэн киирдэ (бастакы, биллэн турар, нуучча тыла). --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:47, 14 Кулун тутар 2013 (UTC)

== Пресс-релиз. Марафон түмүгүнэн. ==
Пресс-релиз суруйарга кыттыҥ. Барыла [[Бикипиэдьийэ:Пресс-релиз/2012-13 Саҥа дьыллааҕы марафон (нууччалыы)|манна]] баар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 07:57, 30 Тохсунньу 2013 (UTC)

==Москубаҕа баар кыттааччыларга==
Алматыга түүр биикилэрин мунньаҕар сылдьан иһэбин. Кира эмит Москубаҕа баар буоллаҕына көрсөн кэпчэтиэххэйиҥ эрэ. Манна алтыска дылы баарбын. Баҕар Пиитерга бара сылдьыам биир хонукка. Почтабар суруйаарыҥ halan@ya.ru  --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 08:33, 29 Муус устар 2012 (UTC)

== Марафон 8000 түмүгэ ==
Викимедиа РУ биһиги [[Бикипиэдьийэ:Марафон 8000|марафоммут]] түмүгүн уопсай Арассыыйа бикимиэдьийэһиттэрин сылы түмүктүүр тэрээһиннэригэр (Москуба, Ушинскай аатынан бибилитиэкэ) бэлиэтиир курдук толкуйданна. Онон түмүкпүтүн хаһан таһаарары эбии суруйуоҕум. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 01:29, 16 Тохсунньу 2012 (UTC)

== Однокурсницам үөртэ ==
Бэҕэһээ однокурсницам киирэ сылдьан 7 кылааска үөрэнэр уолугар бикипиэдьийэни туһанан көмөлөспүтүн кэпсээтэ. Марк Жирков уонна ханнык эрэ суруйааччы туһунан ыстатыйалары туһаммыппыт диир. Истэргэ үчүгэй:-) --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 20:55, 10 Бэс ыйын 2011 (UTC)

== Foundation-l ==
Викимедиа пуондатын сонуннарын сурутуутугар биһиги бырайыакпыт туһунан Амир Ахарони уонна Ярослав Блантер суруйбуттарыгар 10 хоруй киирбит. Манна ол суруктар архыыптарын кытта билсиэххитин сөп: http://lists.wikimedia.org/pipermail/foundation-l/2010-August/thread.html --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 21:58, 25 Атырдьах ыйын 2010 (UTC)

== Бикипиэдьийэ «Санаалар» түһүлгэҕэ ==

Ykt.ru «Санаалар» фуорумугар саҥа кэпсэтии таһааран эрэбин. Соруга — дьону биикигэ суруйарга үөрэтии. Киирэн хата кыттыҥ эрэ: http://forum.ykt.ru/viewtopic.jsp?id=1251310&amp;f=27  Салаа дьаһабыла ''Пчелка Майя'' сүрдээҕин өйөөн эрэр. Туһанан хаалыаххайыҥ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 00:50, 7 Ыам ыйын 2010 (UTC)

== &quot;Ситим&quot; медиа бөлөх баҕа санаата ==

Бэҕэһээ &quot;Кыым&quot; бас эрэдээктэрэ Уйбаан Уйбаанабыс Гаврильев ыҥырыытынан &quot;Ситим&quot; медиа бөлөх Саҥа дьылы көрсөр бырааһынньыгар ыалдьыттаатым. Бырааһынньык тухары хаста да Бикипиэдьийэ туһунан кэпсэтиилэр таҕыстылар. Хотуннара Мария Христофорова бэйэтин эҕэрдэтигэр кытта биһиги туспутунан эттэ. Чувааштары ыстатыйа ахсаанынан ситэргэ диэн алҕаата. Саха НКИК тэлэбиидэнньэтин дириэктэрэ Чокуур Гаврильев ханнык эрэ бырагырааммаҕа ыалдьыттата ыҥырар туһунан толкуйдуох буолла, баҕар, &quot;Харах далыгар&quot; ток-шоуга туспа биэрии да бэлэмниир кыах баар буолуон сөбүн эттэ. НКИК реклаамаҕа дириэктэрэ Руслан Баишев эмиэ тугунан эмит өйүөххэ сөп диэтэ, ролик ыытыахха сөп диир. &quot;Бичик&quot; тойотторо Август Егоров уонна Валерий Луковцев эмиэ өйүөх буоллулар. Маны мүччү туппакка, хайдах бу чулуу дьону бырайыакпыт сайдарыгар туһанар туһунан сыта-тура толкуйдуоххайыҥ эрэ, доҕоттоор! 

&quot;Ситимҥэ&quot; маннык таһаарыылар киирэллэр: &quot;Кыым&quot;, &quot;Спорт Якутии&quot;, &quot;Молодежь Якутии&quot; хаһыаттар, &quot;Күрүлгэн&quot; уус-уран литератуура уонна публицистика альманааҕа, &quot;Хатан&quot; сурунаал, Yakutia-24 сонуннар интернет-портааллара. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 02:39, 25 Ахсынньы 2009 (UTC)

== Звезды Татнета ==

Айнур Сибгатуллин &quot;Саха Бикипиэдьийэ сонуннарыгар&quot; суруйбутунан Татаар Биикитэ &quot;Звезды Татнета&quot; куонкурус 2010 сыллааҕы лауреаата буолбут. Сиһилии манна көрүөххэ сөп: http://avtor.ykt.ru/user.aspx?uid=7781 --[[Аналлаах:Contributions/91.185.242.52|91.185.242.52]] 02:23, 23 Ахсынньы 2009 (UTC)

== Виджет туһунан ==

Тэхиниичэскэй дьаһабылбыт Михаил Кыраһа Бикипиэдьийэбит виджетын яндекска оҥорбут уонна &quot;Дьокуускай&quot; диэн региональнай программаҕа сайаапка биэрбит. Быраабыла быһыытынан ол испииһэккэ киирэригэр виджет хайыы-үйэ сорох дьоҥҥо яндекс-сирэйдэригэр турар буолуохтаах үһү. Манна киирэн [http://www.yandex.ru/?add=11314 11314] &quot;оставить&quot; диэни баттаа эрэ. Бикипиэдьийэбитин киэҥ араҥаҕа таһаарарга көмөлөс. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 01:30, 25 Сэтинньи 2009 (UTC)

== Тас сахалар ==

Бикипиэдьийэ аатыттан Национальнай бибилитиэкэни кытта биир сэргэх тиэмэни таарыйан эрэбит. Өйүүн, ол аата пятницаҕа 13 чыыһылаҕа ;-) бибилитиэкэ актовай саалатыгар көрсүһүү ыытабыт. Таймыырга бара сылдьыбыт саха геолога долгааннар хайдах олороллорун кэпсиэ, устубут роликтарын, хаартыскаларын көрдөрүө. Уонна Хабааровскай кыраайтан кэлэ сылдьар саха уола оннооҕу сахалар олохторун-дьаһахтарын туһунан кэпсиэ. Суруйааччы Харысхал кэлэн аан тыл этиэх буолла, кэлэн кыттыҥ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 10:03, 11 Сэтинньи 2009 (UTC)
:Көрсүһүүбүт этэҥҥэ ааста. Манна кылгастык кэпсээтим: http://avtor.ykt.ru/viewcomment.aspx?uid=7781&amp;mid=366527&amp;c=1289 --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 02:48, 14 Сэтинньи 2009 (UTC)
::[[Портаал:Тас сахалар|Тас сахаларга аналлаах портаал]] үлэтин саҕалаата. Билигин ситэтэ суох. Бырайыакпыт бастакы портаалын киирэн тупсарыҥ, дьоһун таһымҥа таһаарарга көмөлөһүҥ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 11:37, 23 Сэтинньи 2009 (UTC)

== &quot;Пропеллер&quot; кэлэ сырытта ==

Дьэ доҕоттоор, &quot;Пропеллер&quot; диэн биэриини көрбүккүт дуо? Ол дьон кэлэн интервью устан бардылар. Оҕолорго, улахан кылаас оҕолоругар, устудьуоннарга аналлаах СТС ханаалга тахсар биэрии. Аныгы нэдиэлэ кэнниттэр кэлэр нэдиэлэҕэ тахсар үһү. Понедельникка, 16.30 уонна 21.00 Нууччалыы. Корреспондент уол сахалыы билбэт эрээри вики-технологияны быһаарсар эбит, ханнык эрэ биики-бырайыакка кыттабын диэтэ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 09:48, 11 Сэтинньи 2009 (UTC)
:Программабыт тахсыбыт үһү. 17.30. Киэһээҥи хатылааһын хомойуох иһин буолбат диэтилэр ;-( Ол гынан баран ролигын иниэккэ ханнык эрэ хостиҥҥа бу субуота эргин угуох буоллулар. Сигэтин ыыттахтарына манна ууруом. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 11:32, 23 Сэтинньи 2009 (UTC)

== Ооо! Жерар М биһиги туһунан суруйбут! ==
Дьэ доҕоттоор, үлэбитин дьон көрөллөр эбит диэн үөрүөххэйиҥ ;-) Бикипиэдьийэҕэ элбэхтик үлэлэһэр киһи GerardM (Жерар Мейссер) диэн киһини билэрэ буолуо. Кини соторутааҕыта бэйэтин блогар биһиги туспутунан суруйбут эбит. Ону нуучча биикитин кыттааччыта Александр Сигачев көрөн сигэтин миэхэ ыытта: [http://ultimategerardm.blogspot.com/2009/11/growing-magnificently.html Growing magnificently]. Ол аата &quot;Балысхан үүнүү&quot; диэбит курдук. Сурук кылгас ис хоһооно: ''Бу дьон бырайыактарын сүрдээҕин үүннэрэн эрэллэр. Ону хайдах ситистилэр, туох мэҥэ уулаахтарый? Бу улаатыылара чэгиэн-чэбдик (сымыйа буолбатах) буоллаҕына бу уопуту атын аан дойду биикилэригэр туһаныахха.''

Дьэ хайдаҕый, доҕоттоор? Өссө кимэн киирэн иһиэххэ! Үчүгэй, толору ыстатыйалары суруйуохха, дьоҥҥо кэпсиэххэ, бэйэлэрин эйгэлэригэр кыахтаах/билиилээх дьону кытыннарыахха! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 21:40, 9 Сэтинньи 2009 (UTC)
:Манна: http://avtor.ykt.ru/viewcomment.aspx?uid=7781&amp;mid=365692 тылбаастаатым.--[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 01:17, 10 Сэтинньи 2009 (UTC)
:Бэрккэ суруйбут. --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 01:36, 10 Сэтинньи 2009 (UTC)

== Вечеркаҕа интервью ==

Ким эмит &quot;Вечерка&quot; корреспонденыгар интервью биэрэр кыахтаах дуо? Миэхэ суруйуҥ. Сарсын эбэтэр понедельникка. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 06:49, 16 Алтынньы 2009 (UTC)
:Мин сарсын онно тиийиэм. --[[Аналлаах:Contributions/94.245.185.35|94.245.185.35]] 10:53, 16 Алтынньы 2009 (UTC)
::Дьэ тахсыбыт. TumatUola биһикки биэрбит интервьюбут. Аҕыйах сыыһалаах да буоллар, бэркэ суруллубут дии санаатыбыт (TumatUola кыттааччыны кытта кэпсэтэн баран этэбин). Биир бэйэм наһаа арбаныы, чорбойуу курдук буолбут да буоллар, бырайыакка сүнньүнэн туһалаах буолуо дии санаатым. Суруйбут киһиэхэ Рахлеев Фёдорга улахан махтал. Нуучча хаһыатыгар үлэлии сылдьар саха уола бэркэ тутунна-хабынна, дьиҥ сахатын омугун туһугар туруулаһар киһи эбит. Өссө баҕар бырайыакка ыстатыйа суруйан кыттыа диэн эрэл кыыма баар. Холобур, миигин сахалыы үүнээйилэр ааттарын билэринэн сөхтөрдө. Уруккуттан да нуучча уонна ааҥыл биикилэрин ыстатыйаларын туһанар эбит - холобур спорт туһунан суруйарыгар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 08:07, 23 Алтынньы 2009 (UTC)

== Пресс-релиз бэчээттэннэ! ==
5000 ыстатыйабытыгар аналлаах пресс-релиз ''Курсорга'' бэчээттэннэ! [http://kursor.ru/article.aspx?id=15503] Ол үрдүнэн өссө ''Курсор'' сүрүн сирэйигэр сигэ оҥоһулунна. 
:* Өссө биир суругу туттум: Николай, добрый день! Вашу новость разместили [http://www.ifapcom.ru/news/902/?returnto=0&amp;n=1 www.ifapcom.ru], поздравляем с юбилеем. Даешь 50-тысячную статью в Саха Википедии! С наилучшими пожеланиями, Татьяна Мурована, Ответственный секретарь Российского комитета Программы ЮНЕСКО &quot;Информация для всех&quot;. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 07:48, 13 Алтынньы 2009 (UTC)
:* Биир Ньурбаттан сылдьар табаарыһым саайтыгар пресс-релизка сигэммит уонна эҕэрдэлээбит: [http://br.my1.ru/news/pozdravljaem_sakha_vikipediju_s_jubileem/2009-10-14-186 Поздравляем Саха Википедию с юбилеем!] --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 22:32, 13 Алтынньы 2009 (UTC)
:* СахаЛайф бэчээттээбит: [http://sakhalife.ru/news/18459.html В Саха Википедии вышла 5-тысячная статья!] --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 20:56, 14 Алтынньы 2009 (UTC)
:* Кыым 3-с сирэйигэр сонун быһыытынан тахсыбыт. Бэркэ тылбаастаабыттар. &quot;Якутия-24&quot; портаал эмиэ саайтыгар бэчээттээбит. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 06:53, 15 Алтынньы 2009 (UTC)
:* Вечеркаҕа бүтэһик сирэйигэр [http://vecherka2.ykt.ru/node/628 &quot;Якутской википедии исполнилось... пять тыщ!&quot;] диэн сонун тахсыбыт))). --[[Аналлаах:Contributions/91.185.242.52|91.185.242.52]] 06:41, 16 Алтынньы 2009 (UTC)

== 5000 буолла! ==
 
Барыгытыгар эҕэрдэ! Манна киирэн пресс-релииһи көрүҥ эрэ: [[Бикипиэдьийэ:Пресс-релиз/5000 нууччалыы]]. Сарсын хаһыаттарга, араадьыйаларга, интернет-портаалларга ыыталыахпыт. Көннөрүҥ, эбиҥ, санааҕытын этиҥ. Сахалыы барылын суруйарга ким эмит холонуо дуо? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 00:25, 11 Алтынньы 2009 (UTC)

== Куонкуруска кыттыы ==
Бэҕэһээ Сахателеком ыытар [http://www.ya1.ru/festival/index.php куонкуруһугар] сайаапка ыыттым. Үс биһиэхэ сыһыаннаах бырайыагы: Бикипиэдьийэ сахалыы салаатын, Бикитиэкэни уонна &quot;Саха Бикипиэдьийэ сонуннара&quot; сурутууну. Хоруй кэлэ илик (аналлаах элэктроннай фуорманы толорбутум). Ый бүтүүтүгэр Интэриниэт күнүгэр түмүктэниэхтээх, санааҕытын уура сылдьыҥ))) --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 03:46, 13 Балаҕан ыйын 2009 (UTC)
:Кыайбатыбыт эрээри, бырайыакпыт түмүк сонуннарыгар ааттаммыт. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 00:26, 11 Алтынньы 2009 (UTC)

== Болот Бочкарев ==
Бу ыстатыйаны ааҕыҥ эрэ: [http://vecherka2.ykt.ru/node/395 Пропагандист Болот Бочкарев]. Биһиги төрөөбүт саргылаах-сайдыылаах Сахабыт сирэ омук дьоно көрөллөрүгэр туох эрэ биллибэт түҥкэтэх сир!!! Ааҥыл биикитигэр дойдубут туһунан суруйуохха, омук тыллары билэр дьонтон ыстатыйата суруйалларыгар көрдөһүөххэ! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 01:24, 20 Атырдьах ыйын 2009 (UTC)
:Махтал! --[[Кыттааччы:TumatUola|TumatUola]] 01:33, 20 Атырдьах ыйын 2009 (UTC)

==Куоластааһын түмүктэннэ==
Кыайыылаахтар:
# '''Тин Чэнь''' - 41 саастаах Германияҕа олорор кытай, ниэмэс, ааҥыл биикилэрин кыттааччыта. Былырыын эмиэ талыллан үлэлээбитэ.
:::Кини программата: Я был избран в совет в прошлом году. За последний год я активно работал над несколькими воспросами, рассмотренными советом, включая резолюцию по BPL и изменение лицензионной политики. Я состою в Комитете по номинациям и один из представителей совета в Комитете разделов. Прошлой осенью я вместе с Джимми Уэлсом посетил Пекин (Китай), чтобы разъяснить задачи фонда Викимедиа китайским официальным лицам и убедить их не блокировать проекты фонда после Олимпийских игр. Я считаю своим долгом держать сообщество в курсе, чем занимаются совет и фонд, о чём думают и что планируют, а затем передавать мнение сообщества. Несмотря на свою профессиональную деятельность, работу в совете и другие занятия в жизни, я всегда держал слово оставаться частью сообщества, принимать участие в обсуждениях различных вопросов, в том числе и весьма спорных. Я продолжал вносить вклад в развитие Википедии: с момента избрания я создал множество новых статей в zh-wp или улучшил их с заготовок до нормальных статей. Я продолжал администрировать Вики, удаляя copyvio и отвечая на SUL-запросы. Я хотел бы продолжать свою работу следующие два года, и как участник сообщества, и как член Совета поверенных.
# '''Сэмюэл Клейн''' - 31 саастаах &quot;Лэптоп - хас биирдии оҕоҕо&quot; диэн бырайыак үлэһитэ (АХШ, Кембридж).
:::Wikimedia должна стать примером для открытых и гибко расширяемых организаций. Став членом Совета, я буду сильным голосом сообщества, регулярно сообщая о работе Совета, проводя открытые встречи и поощряя общественное участие. Я поддерживаю повышение уровня экспертных знаний внутри сообщества.
:::Я также буду:
:::* бороться за улучшение поддержки переводов и многоязыковой коммуникации в Викимедии, особенно что касается обсуждений в сфере планирования
:::* представлять технические и практические нужды малых проектов
:::* поощрять бережное отношение к финансовым средствам и репутации, планируя долгосрочную жизнедеятельность проектов (с пожертвованиями и основными услугами)
:::* поощрять делегирование работы по популяризации проектов и развитию сообщества региональным подразделениям.
# '''Кэт Уолш''' - 26 саастаах көҥүл, аһаҕас софтка специалист дьахтар (АХШ).
:::I have been a WMF board member since October '06. I will finish my JD this year at George Mason, focusing on copyright, patent, trademark, policy, and economics, and have been an editor of the Journal of Law, Economics, and Policy. I am also a registered patent agent and a classical musician.
Сиһилии манна көр: http://meta.wikimedia.org/wiki/Board_elections/2009/Results/ru --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 22:45, 12 Атырдьах ыйын 2009 (UTC)

== Бикимиэдьийэ пуондатын Повереннайдарын Сүбэтигэр быыбар ==
Куоластааһын бара турар. Хайдах куоластыахха сөбүй:

Куоластыыр бырааптаах буоллаххына:

# Хандьыдааттар тустарынан ааҕыҥ уонна кими өйүүргүн быһаар.
# Куоластыыр бырааптаах салааҕытыгар (холобур сахалыы бикипиэдьийэттэн) «Special:Securepoll» диэн сирэйи бул. Холобур, саамай элбэх көннөрүүнү сахалыы бикипиэдьийэҕэ оҥорбут буоллаххына манна киир: sah.wikipedia.org/wiki/Special:Securepoll.
# Онно баар ыйыылары-кэрдиилэри тутус.

== Хайдах бикипиэдьийэҕэ уларытыы киллэрэри көрдөрөр ролигы Валентин Егоров диэн саха уолугар оҥортордум. ==

&lt;imagemap&gt;
Ойуу:Ystatyjany kjonnjorjuju.gif|thumb|200px|Ыстатыйаны хайдах уларытары көрдөрүү
default [[Ойуу:Ystatyjany kjonnjorjuju.gif]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;

Маннык тиэкистээх туспа сирэй оҥороору гынабын:

Ханнык баҕарар киһи Бикипиэдьийэ ыстатыйатын уларытыан - эбиэн, көннөрүөн уонна тупсарыан сөп.
* Уларытыаххын баҕарар ыстатыйаҕын арый.
* Сирэй үөһээ өттүгэр &quot;уларыт&quot; диэн кыбытыгы (вкладканы) эбэтэр ыстатыйа сорҕотун эрэ уларытыаххын баҕарар буоллаххына салаа аатын аттыгар баар &quot;уларыт&quot; сигэни баттаа.
* Билигин тиэкиһи уларытыаххын сөп. Баҕар хас да эн билбэт бэлиэлэриҥ көстүөхтэрэ. Кинилэр ыстатыйа тас көрүҥүн тупсараллар уонна ыстатыйалар ыккардыларыгар ситимнэри хааччыйаллар. Ол туһунан туспа кэпсэниэ.
* &quot;Уларытыыҥ ис хоһооно&quot; диэн устуруокаҕа кылгастык тугу эппиккин суруйаҕын, холобур &quot;сыыһаны көннөрдүм&quot;, &quot;күнүн-ыйын уларыттым&quot; диигин. Ол атын дьон тугу уларыппыккын дэбигис билэллэригэр наадалаах. Тиэкиһи эппит буоллаххына ону хантан ылан эппиккин суруйуоххун сөп. 
* &quot;Уларытыах иннинэ көрүү&quot; диэн тимэҕи баттаатаххына уларыппытынҥ хайдах көстүөхтээҕэ ырылыччы көстүө. 
* Барыта сөп буоллаҕына дьэ &quot;Уларытыыны бигэргэтии&quot; тимэҕи баттаан бэйэҥ уларытыыгын бүтэһиктээхтик киллэрэҕин.
--[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 08:08, 13 Муус устар 2009 (UTC)
:Оҥордум: [[Көмө:1-кы уруок]]. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 22:32, 21 Муус устар 2009 (UTC)

== Сарсын тэлэбиидэнньэлэр устар буоллулар ==

Бүгүн НВК &quot;Саха&quot; үлэһитэ эрийэ сырытта, тылы чинчийэр институуттар этиилэринэн эйигиттэн интервью курдук ылаары гынабыт диир. Саха тыла интэриниэккэ диэн тиэмэҕэ. Онон сотору &quot;Саҥа күн&quot; биэриигэ көстөрүм дуу))). Чэ, сатаннаҕына өссө эбии суруйуом, хаһан тахсарын этиэм. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 08:26, 11 Олунньу 2009 (UTC)
:Кэлэ сырыттылар. Сарсын субуотаҕа (олунньу 14) киэһэ сэттэ аҥаар чааска көстөр үһү. &quot;Саха сирэ күнтэн-күн&quot; диэн биэриигэ. Бэрт Дьикти эмиэ көстүөхтээх. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 02:12, 13 Олунньу 2009 (UTC)

== Хатан ==
&quot;Хатан&quot; диэн эдэр ыччакка аналлаах Дьокуускайга тахсар 3 тыһыынча экзэмплээрдээх сурунаалга Бикипиэдьийэ туһунан кылгас ыстатыйа таҕыста. Эрэдээктэр Бүөккэ Уйбаныап өҥөтүнэн. Бу сурунаал саҥа үөдүйэн эрэр. 3-с нүөмэрэ. --[[User:HalanTul|HalanTul]] 20:34, 30 Алтынньы 2008 (UTC)

== Туурок бикипиэдьийэтэ ==
Син элбэх саха ыччата Туурцуйаҕа үөрэннэ. Туурактар биикилэригэр саха тылын туһунан, саха сирин, саха дьонун туһунан ыстатыйалыр суруйбут киһи. Бүгүн туурок тылынан тахсар салааҕа саха тылын билии туһунан халыып оҥордум [[:tr:Kategori:User_sah]], уонна сахалыы билэр туурок биикитигэр киирбит дьоҥҥо ыҥырыы суруйдум: [[:tr:Vikipedi:For_non-Turkish_speakers#.D0.A1.D0.B0.D1.85.D0.B0_.D1.82.D1.8B.D0.BB.D0.B0|Саха тыла]]. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 00:28, 28 Ахсынньы 2008 (UTC)


== Гааджеттар ==

[[Аналлаах:Preferences|Туруорууларга]] гааджеттары туһанар кыах баар буолла. Холобур, сиэртибэлээһин туһунан бааннеры суох оҥоруохха уонна сирэй муннугар аан дойду бириэмэтин көрдөрөр, кээһи ыраастыыр чаһыы туруоруохха сөп.  --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 23:31, 3 Тохсунньу 2009 (UTC)

== A elongation: The questions for the candidates into Drafting Committee Movement_Charter ==

Into 2021-09-'''29''' 11:59:59 UTC You can [[:m:Movement Charter/Drafting Committee/Election Compass Statements|suggest the questions]] for the [[:m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates|candidates]] into [[:m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Drafting Committee]] [[:m:Special:MyLanguage/Movement_Charter|Movement Charter]]. ✍️ [[Кыттааччы:Dušan Kreheľ|Dušan Kreheľ]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Dušan Kreheľ|ырытыы]]) 18:27, 27 Балаҕан ыйын 2021 (UTC)

== Global bot approval request for JhsBot ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}}

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for JhsBot|Steward requests/Bot status#Global bot status for JhsBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate.

Thank you for your time.

Best regards,&lt;br /&gt;
--[[User:Martin Urbanec|Martin Urbanec]] ([[:m:User talk:Martin Urbanec|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:25, 13 Сэтинньи 2022 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Martin Urbanec@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=23595640 --&gt;

== ''The Signpost'': 16 January 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the team: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/From the team|We heard zoomers liked fortnights: the biweekly Signpost rides again]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Special report|Coverage of 2022 bans reveals editors serving long sentences in Saudi Arabia since 2020]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/News and notes|Revised Code of Conduct Enforcement Guidelines up for vote, WMF counsel departs, generative models under discussion]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/In the media|Court orders user data in libel case, Saudi Wikipedia in the crosshairs, Larry Sanger at it again]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Technology report|View it! A new tool for image discovery]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/In focus|Busting into Grand Central]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Serendipity|How I bought part of Wikipedia – for less than $100]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Gallery|What is our responsibility when it comes to images?]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Humour|New geologically speedy deletion criteria introduced]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Opinion|Good old days, in which fifth-symbol-lacking lipograms roam'd our librarious litany]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Featured content|Flip your lid]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Traffic report|The most viewed articles of 2022]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/From the archives|Five, ten, and fifteen years ago]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:16, 16 Тохсунньу 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24363624 --&gt;

== ''The Signpost'': 4 February 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/From the editor|New for the Signpost: Author pages, tag pages, and a decent article search function]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/News and notes|Foundation update on fundraising, new page patrol, Tides, and Wikipedia blocked in Pakistan]]

* Section 230: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Section 230|Twenty-six words that created the internet, and the future of an encyclopedia]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Disinformation report|Wikipedia on Santos]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Special report|Legal status of Wikimedia projects &quot;unclear&quot; under potential European legislation]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/In the media|Furor over new Wikipedia skin, followup on Saudi bans, and legislative debate]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Op-Ed|Estonian businessman and political donor brings lawsuit against head of national Wikimedia chapter]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Opinion|Study examines cultural leanings of Wikimedia projects' visual art coverage]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Recent research|Wikipedia's &quot;moderate yet systematic&quot; liberal citation bias]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/WikiProject report|WikiProject Organized Labour]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Tips and tricks|XTools: Data analytics for your list of created articles]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Featured content|20,000 Featureds under the Sea]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Traffic report|Films, deaths and ChatGPT]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21:46, 4 Олунньу 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24455582 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 February 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/News and notes|Terms of Use update, Steward elections, and Wikipedia back in Pakistan]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/In the media|Arbitrators open case after article alleges Wikipedia &quot;intentionally distorts&quot; Holocaust coverage]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Disinformation report|The &quot;largest con in corporate history&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Essay|Machine-written articles: a new challenge for Wikipedia]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Tips and tricks|All about writing at DYK]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Featured content|Eden, lost.]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Gallery|Love is in the air]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Traffic report|Superbowl? Pfft. Give me some Bollywood! Yours sincerely, the world]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/From the archives|5, 10, and 15 years ago: Let's (not) delete the Main Page!]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Cobwebs|Editorial: The loss of the moral high ground]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Humour|The RfA Candidate's Song]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 18:04, 20 Олунньу 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24566371 --&gt;

== ''The Signpost'': 9 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/News and notes|What's going on with the Wikimedia Endowment?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Technology report|Second flight of the Soviet space bears: Testing ChatGPT's accuracy]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/In the media|What should Wikipedia do? Publish Russian propoganda? Be less woke? Cover the Holocaust in Poland differently?]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Featured content|In which over two-thirds of the featured articles section needs to be copied over to WikiProject Military History's newsletter]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Recent research|&quot;Wikipedia's Intentional Distortion of the Holocaust&quot; in Poland and &quot;self-focus bias&quot; in coverage of global events]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/From the archives|Five, ten, and fifteen years ago]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:43, 9 Кулун тутар 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24651918 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/News and notes|Wikimania submissions deadline looms, Russian government after our lucky charms, AI woes nix CNET from RS slate]]

* Eyewitness: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Eyewitness|Three more stories from Ukrainian Wikimedians]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/In the media|Paid editing, plagiarism payouts, proponents of a ploy, and people peeved at perceived preferences]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Featured content|Way too many featured articles]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Interview|228/2/1: the inside scoop on Aoidh's RfA]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Traffic report|Who died? Who won? Who lost?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:19, 20 Кулун тутар 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24726786 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/News and notes|Wikimania submissions deadline looms, Russian government after our lucky charms, AI woes nix CNET from RS slate]]

* Eyewitness: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Eyewitness|Three more stories from Ukrainian Wikimedians]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/In the media|Paid editing, plagiarism payouts, proponents of a ploy, and people peeved at perceived preferences]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Featured content|Way too many featured articles]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Interview|228/2/1: the inside scoop on Aoidh's RfA]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Traffic report|Who died? Who won? Who lost?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:20, 20 Кулун тутар 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24726786 --&gt;

== ''The Signpost'': 3 April 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/From the editor|Some long-overdue retractions]]
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/News and notes|Sounding out, a universal code of conduct, and dealing with AI]]
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/In the media|Twiddling Wikipedia during an online contest, and other news]]
* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Arbitration report|&quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot; case is ongoing]]
* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Featured content|Hail, poetry! Thou heav'n-born maid]]
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Recent research|Language bias: Wikipedia captures at least the &quot;silhouette of the elephant&quot;, unlike ChatGPT]]
* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/From the archives|April Fools' through the ages]]
* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Disinformation report|Sus socks support suits, seems systemic]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:25, 7 Муус устар 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24766128 --&gt;

== ''The Signpost'': 26 April 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/News and notes|Staff departures at Wikimedia Foundation, Jimbo hands in the bits, and graphs' zeppelin burns]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/In the media|Contested truth claims in Wikipedia]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Obituary|Remembering David &quot;DGG&quot; Goodman]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Arbitration report|Holocaust in Poland, Jimbo in the hot seat, and a desysopping]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Opinion|What Jimbo's question revealed about scamming]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Op-Ed|Wikipedia as an anchor of truth]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Special report|''Signpost'' statistics between years 2005 and 2022]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/News from the WMF|Collective planning with the Wikimedia Foundation]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Featured content|In which we described the featured articles in rhyme again]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/From the archives|April Fools' through the ages, part two]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Humour|The law of hats]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Traffic report|Long live machine, the future supreme]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:19, 26 Муус устар 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24906106 --&gt;

== ''The Signpost'': 8 May 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/News and notes|New legal &quot;deVLOPments&quot; in the EU]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/In the media|Vivek's smelly socks, online safety, and politics]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Recent research|Gender, race and notability in deletion discussions]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Featured content|I wrote a poem for each article, I found rhymes for all the lists; &lt;br /&gt;My first featured picture of this year now finally exists!]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Arbitration report|&quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot; approaches conclusion]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/News from the WMF|Planning together with the Wikimedia Foundation]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Special report|There Shall Be Seasons Refreshing – Stories from WikiConference India 2023]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:26, 8 Ыам ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24990251 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/News and notes|Golden parachutes: Record severance payments at Wikimedia Foundation]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/In the media|History, propaganda and censorship]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Arbitration report|Final decision in &quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot;]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Recent research|Create or curate, cooperate or compete? Game theory for Wikipedia editors]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Featured content|A very musical week for featured articles]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Traffic report|Coronation, chatbot, celebs]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/WikiProject report|Wikipedians Convene for Queering Wikipedia 2023: The First International LGBT+ Wikipedia Conference]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:42, 22 Ыам ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24998606 --&gt;

== ''The Signpost'': 5 June 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/News and notes|WMRU director forks new 'pedia, birds flap in top '22 piccy, WMF weighs in on Indian gov's map axe plea]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/In the media|Section 230 stands tall, WP vs. UK bill, Miss Information dissed again]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/Featured content|Poetry under pressure]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/Traffic report|Celebs, controversies and a chatbot in the public eye]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:24, 5 Бэс ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25064021 --&gt;

== ''The Signpost'': 19 June 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/News and notes|WMF Terms of Use now in force, new Creative Commons licensing]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/In the media|English WP editor glocked after BLP row on Italian 'pedia]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/Featured content|Content, featured]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/Recent research|Hoaxers prefer currently-popular topics]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:11, 19 Бэс ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25152768 --&gt;

== ''The Signpost'': 3 July 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/News and notes|Online Safety Bill: Wikimedia Foundation and Wikimedia UK launch open letter]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Disinformation report|Imploded submersible outfit foiled trying to sing own praises on Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/In the media|Journo proposes mass Wiki dox, sponsored articles on Fandom, Section 230 discussed]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Featured content|Incensed]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Traffic report|Are you afraid of spiders? Arnold? The Idol? ChatGPT?]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Humour|United Nations dispatches peacekeeping force to Wikipedia policy discussions]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:17, 3 От ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25180371 --&gt;

== ''The Signpost'': 17 July 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/News and notes|Big bux hidden beneath wine-dark sea as we wait for the Tides to go out?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/In the media|Tentacles of Emirates plot attempt to ensnare Wikipedia]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Obituary|David Thomsen (Dthomsen8) and Ingo Koll (Kipala)]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/News from the WMF|ABC for Fundraising: Advancing Banner Collaboration for fundraising campaigns]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/In focus|Are the children of celebrities over-represented in French cinema?]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Tips and tricks|What automation can do for you (and your WikiProject)]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Recent research|Wikipedia-grounded chatbot &quot;outperforms all baselines&quot; on factual accuracy]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Humour|New fringe theories to be introduced]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Cobwebs|If you're reading this, you're probably on a desktop]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Featured content|Scrollin', scrollin', scrollin', keep those readers scrollin', got to keep on scrollin', Rawhide!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Traffic report|The Idol becomes the Master]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:03, 17 От ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25275917 --&gt;

== ''The Signpost'': 1 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/News and notes|City officials attempt to doxx Wikipedians, Ruwiki founder banned, WMF launches Mastodon server]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/In the media|Truth, AI, bull from politicians, and climate change]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Disinformation report|Hot climate, hot hit, hot money, hot news hot off the presses!]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Obituary|Donald Cram, Peter McCawley, and Eagleash]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Tips and tricks|Citation tools for dummies!]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Humour|Does Wikipedia present neutral perspectives?]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/In focus|''Journals cited by Wikipedia'']]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Opinion|Are global bans the last step?]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Featured content|Featured Content, 1 to 15 July]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Traffic report|Come on Oppie, let's go party]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:40, 1 Атырдьах ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25312130 --&gt;

== ''The Signpost'': 15 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/News and notes|Dude, Where's My Donations? Wikimedia Foundation announces another million in grants for non-Wikimedia-related projects]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/In the media|An accusation of bias from Brazil, a lawsuit from Portugal, plagiarism from Florida]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/In focus|2023 Good Article Nomination drive is underway: get your barnstars here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Special report|Thirteen years later, why are most administrators still from 2005?]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Tips and tricks|How to find images for your articles, check their copyright, upload them, and restore them]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Cobwebs|Getting serious about writing]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Opinion|Copyright trolls, or the last beautiful free souls on this planet?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Serendipity|Why I stopped taking photographs almost altogether]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Featured content|Barbenheimer confirmed]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Humour|Arbitration Committee to accept case against Right Honorable Frimbley Cantingham, 15th Viscount Bellington-upon-Porkshire]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Traffic report|Come on in, and pull yourself up a chair]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 14:19, 15 Атырдьах ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25463725 --&gt;

== Global bot flag request for Lingua Libre Bot ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
: &lt;small&gt;Apologies for sending this message solely in English. {{int:please-translate}}.&lt;/small&gt;

{{int:hello}},

This is a notice pursuant the [[:m:Special:MyLanguage/Bot policy|global bot policy]], to inform you that [[:m:User:Lingua Libre Bot|Lingua Libre Bot]] is requesting approval to operate as a global bot.

The discussion can be found at [[:m:Special:MyLanguage/Steward_requests/Bot_status#Lingua_Libre_Bot|Steward requests/Bot status]] in Meta-Wiki. All Wikimedia Community members can participate in the discussion if they so wish.

{{int:thank-you}}

&lt;small&gt;''You are receiving this message because this page is listed in the [[:m:Bot policy/New global bot discussion|list of pages to notify]] about new global bot discussions. If you no longer wish to be notified, you may remove this page from that list at any time.''&lt;/small&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;--[[m:User:MarcoAurelio|MA]] ([[m:User talk:MarcoAurelio|ырытыы]]) 11:04, 21 Атырдьах ыйын 2023 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:MarcoAurelio@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=25384075 --&gt;

== ''The Signpost'': 31 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/From the editor|Beta version of signpost.news now online]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/News and notes|You like RecentChanges?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/In the media|Taking it sleazy]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Recent research|The five barriers that impede &quot;stitching&quot; collaboration between Commons and Wikipedia]]

* Draftspace: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Draftspace|Bad Jokes and Other Draftspace Novelties]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Humour|The Dehumourification Plan]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Traffic report|Raise your drinking glass, here's to yesterday]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:45, 31 Атырдьах ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25528894 --&gt;

== ''The Signpost'': 16 September 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/News and notes|Wikimedia power sharing – just an advisory role for the volunteer community?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/In the media|&quot;Just flirting&quot;, going Dutch and Shapps for the defence?]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Obituary|Nosebagbear]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Serendipity|Yea, though I walk through the valley of the shadow of death, I will fear no paywall, for thou, Wikipedia Library, art with me]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Featured content|Catching up]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Concept|Strange portal opened by CERN researchers brings Wikipedia articles from &quot;other worlds&quot;]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Traffic report|Some of it's magic, some of it's tragic]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:38, 16 Балаҕан ыйын 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25586584 --&gt;

== ''The Signpost'': 3 October 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/News and notes|Wikimedia Endowment financial statement published]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/In the media|History is written by whoever can harness the most editors]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Recent research|Readers prefer ChatGPT over Wikipedia; concerns about limiting &quot;anyone can edit&quot; principle &quot;may be overstated&quot;]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Featured content|By your logic,]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Concept|Wikipedia policies from other worlds: WP:NOANTLERS]]

* Poetry: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Poetry|&quot;The Sight&quot;]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Traffic report|There shall be no slaves in the land of lands, it's a Bollywood jam]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:32, 3 Алтынньы 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25667606 --&gt;

== ''The Signpost'': 23 October 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/News and notes|Where have all the administrators gone?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/In the media|Thirst traps, the fastest loading sites on the web, and the original collaborative writing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Gallery|Before and After: Why you don't need to know how to restore images to make massive improvements]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Featured content|Yo, ho! Blow the man down!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Traffic report|The calm and the storm]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/News from Diff|Sawtpedia: Giving a Voice to Wikipedia Using QR Codes]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Humour|New citation template introduced for divine revelations, drug use, and really thinking about it]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:03, 23 Алтынньы 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25777554 --&gt;

== ''The Signpost'': 6 November 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Arbitration report|Admin bewilderingly unmasks self as sockpuppet of other admin who was extremely banned in 2015]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/In the media|UK gov bigwig accused of ripping off WP articles for book, Wikipedians accused of being dicks by a rich man]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/News and notes|Board candidacy process posted, editors protest WMF privacy measure, sweet meetups]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Opinion|An open letter to Elon Musk]]

* WikiCup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/WikiCup report|The WikiCup 2023]]

* News from Wiki Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/News from Wiki Ed|Equity lists on Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Recent research|How English Wikipedia drove out fringe editors over two decades]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Featured content|Like putting a golf course in a historic site.]]

* Wikidata: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Wikidata|Evaluating qualitative systemic bias in large article sets on Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Traffic report|Cricket jumpscare]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:46, 6 Сэтинньи 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25812995 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 November 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/In the media|Propaganda and photos, lunatics and a lunar backup]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/News and notes|Update on Wikimedia's financial health]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Traffic report|If it bleeds, it leads]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Recent research|Canceling disputes as the real function of ArbCom]]

* Wikimania: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Wikimania|Wikimania 2024 scholarships]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:46, 20 Сэтинньи 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25866860 --&gt;

== ''The Signpost'': 4 December 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/News and notes|Beeblebrox ejected from Arbitration Committee following posts on Wikipediocracy]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/In the media|Turmoil on Hebrew Wikipedia, grave dancing, Olga's impact and inspiring Bhutanese nuns]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Disinformation report|&quot;Wikipedia and the assault on history&quot;]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/In focus|Tens of thousands of freely available sources flagged]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Comix|Bold comics for a new age]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Essay|I am going to die]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Featured content|Real gangsters move in silence]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Traffic report|And it's hard to watch some cricket, in the cold November Rain]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Humour|Mandy Rice-Davis Applies]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:11, 4 Ахсынньы 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25919722 --&gt;

== ''The Signpost'': 24 December 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Special report|Did the Chinese Communist Party send astroturfers to sabotage a hacktivist's Wikipedia article?]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/News and notes|The Italian Public Domain wars continue, Wikimedia RU set to dissolve, and a recap of WLM 2023]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/In the media|Consider the humble fork]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Discussion report|Arabic Wikipedia blackout; Wikimedians discuss SpongeBob, copyrights, and AI]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/In focus|Liquidation of Wikimedia RU]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Technology report|Dark mode is coming]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Recent research|&quot;LLMs Know More, Hallucinate Less&quot; with Wikidata]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Comix|Lollus lmaois 200C tincture]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Crossword|when the crossword is sus]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Traffic report|What's the big deal? I'm an animal!]]

* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/From the editor|A piccy iz worth OVAR 9000!!!11oneone! wordz ^_^]]

* Apocrypha: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Apocrypha|Local editor discovered 1,380 lost subheadings in ancient Signpost scrolls. And what he found was shocking.]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Humour|Guess the joke contest]]

* BJAODN: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/BJAODN|Bad jokes and other deleted nonsense]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:01, 24 Ахсынньы 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25972416 --&gt;

== ''The Signpost'': 10 January 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/From the editor|NINETEEN MORE YEARS! NINETEEN MORE YEARS!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Special report|Public Domain Day 2024]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Technology report|Wikipedia: A Multigenerational Pursuit]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/News and notes|In other news ... see ya in court!]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/In focus|The long road of a featured article candidate]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/In the media|What is plagiarism? Oklahoma Disneyland? Reaching a human being at Wikipedia?]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/WikiProject report|WikiProjects Israel and Palestine]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Obituary|Anthony Bradbury]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Traffic report|The most viewed articles of 2023]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Crossword|everybody gangsta till the style sheets start cascading]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Comix|Conflict resolution]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:51, 12 Тохсунньу 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26044843 --&gt;

== ''The Signpost'': 31 January 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/News and notes|Wikipedian Osama Khalid celebrated his 30th birthday in jail]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Opinion|Until it happens to you]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Disinformation report|How paid editors squeeze you dry]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/In the media|Katherine Maher new NPR CEO, go check Wikipedia, race in the race]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/In focus|The long road of a featured article candidate, part 2]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Recent research|Croatian takeover was enabled by &quot;lack of bureaucratic openness and rules constraining [admins]&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Comix|We've all got to start somewhere]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Traffic report|DJ, gonna burn this goddamn house right down]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:16, 31 Тохсунньу 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26086360 --&gt;

== Request for global bot flag for CommonsDelinker ==

Hello! 

This is a notification to let you know that a new request for the [[m:Special:MyLanguage/Bot policy#Global bots|global bot]] flag for [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] has been started. 

Please note that the request will remain open for 14 days starting today. You can leave a comment or opinion on [[m:Steward requests/Bot status#Global bot status requests|the relevant page]]! 

Best regards --[[m:User:Superpes15|Superpes15]] ([[m:User talk:Superpes15|talk]])
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Superpes15@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=25384075 --&gt;

== ''The Signpost'': 13 February 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/News and notes|Wikimedia Russia director declared &quot;foreign agent&quot; by Russian gov; EU prepares to pile on the papers]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Disinformation report|How low can the scammers go?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Gallery|Before and After: Why you don't need to touch grass to dramatically improve images of flora and fauna]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/In the media|Speaking in tongues, toeing the line, and dressing the part]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Serendipity|Is this guy the same as the one who was a Nazi?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Traffic report|Griselda, Nikki, Carl, Jannik and two types of football]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Crossword|Our crossword to bear]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Comix|Strongly]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:38, 13 Олунньу 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26223997 --&gt;

== ''The Signpost'': 2 March 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/News and notes|Wikimedia enters US Supreme court hearings as &quot;the dolphin inadvertently caught in the net&quot;]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Recent research|Images on Wikipedia &quot;amplify gender bias&quot;]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/In the media|The Scottish Parliament gets involved, a wikirace on live TV, and the Foundation's CTO goes on record]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Obituary|Vami_IV]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Traffic report|Supervalentinefilmbowlday]]

* WikiCup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/WikiCup report|High-scoring WikiCup first round comes to a close]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:03, 2 Кулун тутар 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26310391 --&gt;

== ''The Signpost'': 29 March 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Technology report|Millions of readers still seeing broken pages as &quot;temporary&quot; disabling of graph extension nears its second year]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Interview|Interview on Wikimedia Foundation fundraising and finance strategy]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Special report|19-page PDF accuses Wikipedia of bias against Israel, suggests editors be forced to reveal their real names, and demands a new feature allowing people to view the history of Wikipedia articles]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Op-Ed|Wikipedia in the age of personality-driven knowledge]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Recent research|&quot;Newcomer Homepage&quot; feature mostly fails to boost new editors]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/News and notes|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter ratified]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/In the media|&quot;For me it’s the autism&quot;: AARoard editors on the fork more traveled]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Traffic report|He rules over everything, on the land called planet Dune]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Humour|Letters from the editors]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Comix|Layout issue]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:42, 29 Кулун тутар 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26349119 --&gt;

== ''The Signpost'': 25 April 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/In the media|Censorship and wikiwashing looming over RuWiki, edit wars over San Francisco politics and another wikirace on live TV]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/News and notes|A sigh of relief for open access as Italy makes a slight U-turn on their cultural heritage reproduction law]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/WikiConference report|WikiConference North America 2023 in Toronto recap]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/WikiProject report|WikiProject Newspapers (Not WP:NOTNEWS)]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/Recent research|New survey of over 100,000 Wikipedia users]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/Traffic report|O.J., cricket and a three body problem]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:51, 25 Муус устар 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26669718 --&gt;

== ''The Signpost'': 16 May 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/News and notes|Democracy in action: multiple elections]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Special report|Will the new RfA reform come to the rescue of administrators?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Arbitration report|Ruined temples for posterity to ponder over – arbitration from '22 to '24]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/In the media|Deadnames on the French Wikipedia, and a duel between Russian wikis]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Op-Ed|Wikidata to split as sheer volume of information overloads infrastructure]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Comix|Generations]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Traffic report|Crawl out through the fallout, baby]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:00, 16 Ыам ыйын 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26773320 --&gt;

== ''The Signpost'': 8 June 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/News and notes|Wikimedia Foundation publishes its Form 990 for fiscal year 2022-2023]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Technology report|New Page Patrol receives a much-needed software upgrade]]

* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Deletion report|The lore of Kalloor]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/In the media|National cable networks get in on the action arguing about what the first sentence of a Wikipedia article ought to say]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/News from the WMF|Progress on the plan — how the Wikimedia Foundation advanced on its Annual Plan goals during the first half of fiscal year 2023-2024]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Opinion|Public response to the editors of Settler Colonial Studies]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Recent research|ChatGPT did not kill Wikipedia, but might have reduced its growth]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Featured content|We didn't start the wiki]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Essay|No queerphobia]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Special report|RetractionBot is back to life!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Traffic report|Chimps, Eurovision, and the return of the Baby Reindeer]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Comix|The Wikipediholic Family]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Humour|Wikipedia rattled by sophisticated cyberattack of schoolboy typing &quot;balls&quot; in infobox]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Concept|Palimpsestuous]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:29, 8 Бэс ыйын 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26803274 --&gt;

== ''The Signpost'': 4 July 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/News and notes|WMF board elections and fundraising updates]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Special report|Wikimedia Movement Charter ratification vote underway, new Council may surpass power of Board]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/In focus|How the Russian Wikipedia keeps it clean despite having just a couple dozen administatrors]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Discussion report|Wikipedians are hung up on the meaning of Madonna]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/In the media|War and information in war and politics]]

* Sister projects: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Sister projects|On editing Wikisource]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Obituary|Hanif Al Husaini, Salazarov and Hyacinth]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Opinion|Etika: a Pop Culture Champion]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Gallery|Spokane Willy's photos]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Op-Ed|Why you should not vote in the 2024 WMF BoT elections]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Crossword|On a day of independence, beat crosswords into crossploughshares]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Humour|A joke]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Cobwebs|Counting to a billion — manuscripts don't burn]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Recent research|Is Wikipedia Politically Biased? Perhaps]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Traffic report|Talking about you and me, and the games people play]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:42, 4 От ыйын 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26991487 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 July 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Discussion report|Internet users flock to Wikipedia to debate its image policy over Trump raised-fist photo]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/News and notes|Wikimedia community votes to ratify Movement Charter; Wikimedia Foundation opposes ratification]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/News from the WMF|Wikimedia Foundation Board resolution and vote on the proposed Movement Charter]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Essay|Reflections on editing and obsession]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/In the media|What's on Putin's fork, the court's docket, and in Harrison's book?]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Obituary|JamesR]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Crossword|Vaguely bird-shaped crossword]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Humour|Joe Biden withdraws RfA, Donald Trump selects co-nom]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:34, 22 От ыйын 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27085896 --&gt;

== ''The Signpost'': 14 August 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/In the media|Portland pol profile paid for from public purse]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Recent research|STORM: AI agents role-play as &quot;Wikipedia editors&quot; and &quot;experts&quot; to create Wikipedia-like articles, a more sophisticated effort than previous auto-generation systems]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Discussion report|Twitter marks the spot]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/News and notes|Another Wikimania has concluded]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Special report|Nano or just nothing: Will nano go nuclear?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Opinion|HouseBlaster's RfA debriefing]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Traffic report|Ball games, movies, elections, but nothing really ''weird'']]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Humour|I'm proud to be a template]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:52, 14 Атырдьах ыйын 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27163580 --&gt;

== ''The Signpost'': 4 September 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/News and notes|WikiCup enters final round, MCDC wraps up activities, 17-year-old hoax article unmasked]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/In the media|AI is not playing games anymore. Is Wikipedia ready?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Recent research|Simulated Wikipedia seen as less credible than ChatGPT and Alexa in experiment]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/News from the WMF|Meet the 12 candidates running in the WMF Board of Trustees election]]

* Wikimania: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Wikimania|A month after Wikimania 2024]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Serendipity|What it's like to be Wikimedian of the Year]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Traffic report|After the gold rush]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Humour|Local man halfway through rude reply no longer able to recall why he hates other editor]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:31, 4 Балаҕан ыйын 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27280376 --&gt;

== ''The Signpost'': 26 September 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/In the media|Indian courts order Wikipedia to take down name of crime victim, and give up names of editors]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Serendipity|A Wikipedian at the 2024 Paralympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Opinion|asilvering's RfA debriefing]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/News and notes|Are you ready for admin elections?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Gallery|Are Ludd''ai''tes defending the English Wikipedia?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Recent research|Article-writing AI is less &quot;prone to reasoning errors (or hallucinations)&quot; than human Wikipedia editors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Traffic report|Jump in the line, rock your body in time]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:15, 26 Балаҕан ыйын 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27463206 --&gt;

== Global bot approval request for Leaderbot ==

{{int:hello}}!

I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for Leaderbot|Steward requests/Bot status#Global bot status for Leaderbot]] on Meta.

Thank you for your time.

Best regards,
[[User:EPIC|EPIC]] ([[User talk:EPIC|talk]]) 09:36, 15 Алтынньы 2024 (UTC)
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:EPIC@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=26399716 --&gt;

== ''The Signpost'': 19 October 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/News and notes|One election's end, another election's beginning]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Recent research|&quot;As many as 5%&quot; of new English Wikipedia articles &quot;contain significant AI-generated content&quot;, says paper]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/In the media|Off to the races! Wikipedia wins!]]

* Contest: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Contest|A WikiCup for the underdeveloped world]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Traffic report|A scream breaks the still of the night]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Book review|''The Editors'']]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Humour|The Newspaper Editors]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Crossword|Spilled Coffee Mug]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:17, 19 Алтынньы 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27606308 --&gt;

== ''The Signpost'': 6 November 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/From the editors|Editing Wikipedia should not be a crime]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/News and notes|Wikimedia Foundation shares ANI lawsuit updates; first admin elections appoint eleven sysops; first admin recalls opened; temporary accounts coming soon?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/In the media|An old scrimmage, politics and purported libel]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Special report|Wikipedia editors face litigation, censorship]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Gallery|Why you should take more photos and upload them]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/In focus|Questions and answers about the court case]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Traffic report|Twisted tricks or tempting treats?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Technology report|Wikimedia tech, the Asian News International case, and the ultra-rare BLACKLOCK]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Humour|Man quietly slinks away from talk page argument after realizing his argument dumb, wrong]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:08, 6 Сэтинньи 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27684085 --&gt;

== ''The Signpost'': 18 November 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/News and notes|Open letter to WMF about court case breaks one thousand signatures, big arb case declined, U4C begins accepting cases]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/In the media|Summons issued for Wikipedia editors by Indian court, &quot;Gaza genocide&quot; RfC close in news, old admin Gwern now big AI guy, and a &quot;spectrum of reluctance&quot; over Australian place names]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/Recent research|SPINACH: AI help for asking Wikidata &quot;challenging real-world questions&quot;]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/News from the WMF|Wikimedia Foundation and Wikimedia Endowment audit reports: FY 2023–2024]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/Traffic report|Well, let us share with you our knowledge, about the electoral college]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:46, 18 Сэтинньи 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27733567 --&gt;

== ''The Signpost'': 24 December 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/News and notes|Responsibilities and liabilities as a &quot;Very Large Online Platform&quot;]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Op-ed|Beeblebrox on Wikipediocracy, the Committee, and everything]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Opinion|Graham87 on being the first-ever administrator recall subject]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/In the media|Delhi High Court considers ''Caravan'' and ''Ken'' for evaluating the ANI vs. WMF case]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/From the archives|Where to draw the line in reporting?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Recent research|&quot;Wikipedia editors are quite prosocial&quot;, but those motivated by &quot;social image&quot; may put quantity over quality]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Humour|Backlash over Santa Claus' Wikipedia article intensifies]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Traffic report|Was a long and dark December]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:04, 25 Ахсынньы 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27936465 --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:57, 15 Тохсунньу 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28061132 --&gt;

== ''The Signpost'': 7 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:59, 7 Олунньу 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28179470 --&gt;

== ''The Signpost'': 27 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says &quot;no&quot; to intimidation of volunteer contributors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:31, 27 Олунньу 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28313070 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 March 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:11, 22 Кулун тутар 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28391577 --&gt;

== ''The Signpost'': 9 April 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore &quot;common standards&quot; for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 18:25, 9 Муус устар 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28494227 --&gt;

== Global bot approval request for KiranBOT ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}!

I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}.

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.&lt;br /&gt;Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today.

Thank you for your time.

Best regards,&lt;br /&gt;[[Кыттааччы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Usernamekiran|ырытыы]]) 09:20, 19 Муус устар 2025 (UTC)

&lt;!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=28423712 --&gt;

== ''The Signpost'': 1 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:20, 1 Ыам ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28562138 --&gt;

== ''The Signpost'': 14 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:01, 14 Ыам ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28671646 --&gt;

== ''The Signpost'': 24 June 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; &quot;Ethical&quot; LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; debriefing]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:31, 24 Бэс ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28849846 --&gt;

== ''The Signpost'': 18 July 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:53, 18 От ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28903822 --&gt;

== ''The Signpost'': 9 August 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:27, 9 Атырдьах ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29085669 --&gt;

== ''The Signpost'': 9 September 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:08, 9 Балаҕан ыйын 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29233676 --&gt;

== ''The Signpost'': 2 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with &quot;Nine Theses on Wikipedia&quot;; WMF publishes transparency report]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of &quot;EVIL&quot; explained]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:55, 2 Алтынньы 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29367448 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:45, 20 Алтынньы 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29377595 --&gt;

== Global bot approval request for SchlurcherBot ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}}

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate.

Thank you for your time.

Best regards, [[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 22:10, 21 Алтынньы 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Codename Noreste@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=29480590 --&gt;

== ''The Signpost'': 10 November 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]]

* Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:56, 10 Сэтинньи 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29568932 --&gt;

== ''The Signpost'': 1 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|&quot;I have been asked by Jeffrey Epstein ...&quot;]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:16, 1 Ахсынньы 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:Bri@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 --&gt;

== ''The Signpost'': 17 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The &quot;bigg&quot; bosses: Robertsky and the Pope]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:05, 17 Ахсынньы 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:18, 15 Тохсунньу 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29899914 --&gt;

== ''The Signpost'': 29 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:31, 29 Тохсунньу 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29988053 --&gt;

== ''The Signpost'': 17 February 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:03, 17 Олунньу 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30039447 --&gt;

== ''The Signpost'': 10 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is &quot;Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes&quot; cited in &quot;List of tallest buildings in Chicago&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|&quot;It will never happen&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:14, 10 Кулун тутар 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30121359 --&gt;

== ''The Signpost'': 31 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:08, 31 Кулун тутар 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30329870 --&gt;

== ''The Signpost'': 21 April 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:50, 21 Муус устар 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Сообщение отправил Участник:JPxG@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30434643 --&gt;</text>
      <sha1>0s84s0vvcdhdsa68fmzrxfomlal657h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4507</id>
    <revision>
      <id>427310</id>
      <parentid>427264</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтин бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6476" sha1="qm2wa6jyhpc26a4ie58qgoe2u69zrqr" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|p1 = Union of South Africa
|flag_p1 = Image:Flag of South Africa 1928-1994.svg
|conventional_long_name = &lt;center&gt;{{Collapsible list |title='''&lt;center&gt;Соҕуруу Африка Республиката&lt;/center&gt;''' |&lt;center&gt;Republiek&amp;nbsp;van&amp;nbsp;Suid-Afrika&amp;nbsp;([[Afrikaans language|Afrikaans]]) |&lt;center&gt;IRiphabliki&amp;nbsp;yeSewula&amp;nbsp;Afrika&amp;nbsp;([[Southern Ndebele language|Sth.&amp;nbsp;Ndebele]]) | &lt;center&gt;IRiphabliki&amp;nbsp;yaseMzantsi&amp;nbsp;Afrika&amp;nbsp;([[Xhosa language|Xhosa]]) | &lt;center&gt;IRiphabliki&amp;nbsp;yaseNingizimu&amp;nbsp;Afrika&amp;nbsp;([[Zulu language|Zulu]]) | &lt;center&gt;IRiphabhulikhi&amp;nbsp;yeNingizimu&amp;nbsp;Afrika&amp;nbsp;([[Swazi language|Swazi]]) | &lt;center&gt;Rephaboliki&amp;nbsp;ya&amp;nbsp;Afrika-Borwa&amp;nbsp;([[Northern Sotho language|Nth.&amp;nbsp;Sotho]]) | &lt;center&gt;Rephaboliki&amp;nbsp;ya&amp;nbsp;Afrika&amp;nbsp;Borwa&amp;nbsp;([[Southern Sotho language|Sth.&amp;nbsp;Sotho]]) | &lt;center&gt;Rephaboliki&amp;nbsp;ya&amp;nbsp;Aforika&amp;nbsp;Borwa&amp;nbsp;([[Tswana language|Tswana]]) |&lt;center&gt;Riphabliki&amp;nbsp;ra&amp;nbsp;Afrika&amp;nbsp;Dzonga&amp;nbsp;([[Tsonga language|Tsonga]]) | &lt;center&gt;Riphabu{{Unicode|ḽ}}iki&amp;nbsp;ya&amp;nbsp;Afurika&amp;nbsp;Tshipembe&amp;nbsp;([[Venda language|Venda]])&lt;/center&gt;}}
|ethnic_groups = 79.5% харалар &lt;br /&gt;9.2% үрүҥнэр &lt;br /&gt;8.9% булкаастар &lt;br /&gt;2.5% азиаттар
|common_name = South Africa
|image_flag = Flag of South Africa.svg
|image_coat = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg
|symbol_type = Coat of arms
|image_map = LocationSouthAfrica.svg
|national_motto = ''!ke e: {{IPA|ǀ}}xarra {{IPA|ǁ}}ke''{{spaces|2}}&lt;small&gt;([[ǀXam language|ǀXam]])&lt;br /&gt;“Unity In Diversity” (literally “Diverse People Unite”)&lt;/small&gt;
|national_anthem = [[National anthem of South Africa]]
|official_languages = {{Collapsible list |title=[[Languages of South Africa|11]]
|[[Afrikaans]] |[[English language|English]] |[[Southern Ndebele language|Southern Ndebele]] |[[Northern Sotho language|Northern Sotho]] |[[Sotho language|Southern Sotho]] |[[Swati language|Swazi]] |[[Tsonga language|Tsonga]] |[[Tswana language|Tswana]] |[[Venda language|Venda]] |[[Xhosa language|Xhosa]] |[[Zulu language|Zulu]]}}
|demonym = South African
|capital = [[Претория]] (executive)&lt;br /&gt;[[Бломфонтейн]] (judicial)&lt;br /&gt;[[Кейптаун]] (legislative)
|largest_city = [[Йоханнесбург]]&lt;small&gt;(2006)&amp;nbsp;&lt;/small&gt;
|government_type = [[Республика]]
|leader_title1 = [[Президент]]
|leader_name1 = [[Kgalema Motlanthe]]
|leader_title2 = [[Deputy President of South Africa|Deputy President]]
|leader_name2 = [[Baleka Mbete]]
|leader_title3 = [[Chairperson of the National Council of Provinces|NCOP Chairman]]
|leader_name3 = [[M. J. Mahlangu]]
|leader_title4 = [[Speaker of the South African National Assembly|National Assembly Speaker]]
|leader_name4 = [[Gwen Mahlangu-Nkabinde]]
|leader_title5 = [[Chief Justice of South Africa|Chief Justice]]
|leader_name5 = [[Pius Langa]]
|sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]]
|sovereignty_note = [[Холбоhуктаах Хоруоллук|Холбоhуктаах Хоруоллуктан]]
|established_event1 = [[Соҕуруу Африка унията|Уния]]
|established_date1 = [[Ыам ыйын 31]] [[1910]]
|established_event2 = [[Уэстминстер статута 1931|Уэстминстер статута]]
|established_date2 = [[Ахсынньы 11]] [[1931]]
|established_event3 = [[Соҕуруу Африка референдума, 1960|Республика]]
|established_date3 = [[Ыам ыйын 31]] [[1961]]
|area_rank = 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt;
|area_magnitude = 1 E12
|area_km2 = 1 221 037
|area_sq_mi = 471 443 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water = Negligible
|population_estimate = 47 900 000
|population_estimate_year = 2008
|population_estimate_rank = 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt;
|population_census = 44 819 778&lt;
|population_census_year = 2001
|population_density_km2 = 39
|population_den &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 170&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt;
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = $467.381 billion
|GDP_PPP_rank = 25th &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_PPP_per_capita = $9,767
|GDP_PPP_per_capita_rank = 76th &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_nominal_year = 2007 
|GDP_nominal = $283.071 billion
|GDP_nominal_rank = 30th &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_nominal_per_capita = $5,915
|GDP_nominal_per_capita_rank = 68th &lt;!---IMF---&gt;
|Gini = 57.8
|Gini_year = 2000
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#e0584e&quot;&gt;high&lt;/font&gt;
|footnotes =
|HDI_year = 2007
|HDI = 0.674 {{increase}}
|HDI_rank = 121&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt;
|HDI_category = &lt;font style=&quot;color:#fc0&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|currency = [[South African Rand|Rand]]
|currency_code = ZAR
|country_code = RSA
|time_zone = [[SAST]]
|utc_offset = +2
|drives_on = left
|cctld = [[.za]]
|calling_code = 27
}}
'''Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтэ''' диэн [[Африка]] соҕуруу өттүгэр баар дойду. Соҕуруу Африка [[Атлантик океан]] уонна [[Индия океана|Индия океанын]] кытылларыгар турар. Кытылын линиятын уhуна 2,798 км. Хоту кирбиилэhэр [[Намибия|Намибиялыын]], [[Ботсуана|Ботсуаналыын]], [[Зимбабуэ|Зимбабуэлыын]], [[Мозамбик|Мозамбиктыын]] уонна [[Суазилэнд|Суазилэнныын]]. Соҕуруу Африка иhигэр [[Лесото]] диэн дойду баар.

== Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтин бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 1]] — Ыал күнэ
* [[Муус устар 6]] — Олохтооччулар күннэрэ

* [[Муус устар 27]] — Көҥүл күнэ
* [[Ыам ыйын 31]] — [[Өрөспүүбүлүкэ күнэ]] ([[1960]])
* [[Атырдьах ыйын 9]] — [[ЮАР-га дьахтар күнэ|Дьахтар күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 24]] — (култуураҕа) Нэһилиэстибэ күнэ
* [[Сэтинньи 30]] — [[Регина Мунди]] күнэ
* [[Ахсынньы 16]] — Эйэлэһии күнэ, урут Африканердар Андаҕардарын күнүн быһыытынан бэлиэтииллэрэ

* [[Ахсынньы 26]] — Эйэҕэ дьулуур күнэ

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

{{Geo-stub}}

{{Африка}}

[[Категория:Африка дойдулара]]</text>
      <sha1>qm2wa6jyhpc26a4ie58qgoe2u69zrqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Босния уонна Герцеговина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4624</id>
    <revision>
      <id>427305</id>
      <parentid>424385</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Босния уонна Герцеговина бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5907" sha1="nl1uq79mbnx4eia5fea9xb92hfoech2" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name = Босния уонна Герцеговина
|conventional_long_name = ''Bosna i Hercegovina''&lt;br /&gt;''Босна и Херцеговина''&lt;br /&gt;
|common_name = Bosnia and Herzegovina
|image_flag = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg
|image_coat =Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg
|years = 1992-1995
|image_map = Europe location BHG.png
|map_caption = {{map caption |region=Europe |legend=European location legend en.svg}}
|national_anthem = ''[[Intermeco|Državna himna Bosne i Hercegovine]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;The National Anthem of Bosnia and Herzegovina&lt;/small&gt;
|official_languages = [[босняк тыла|Босняк]], [[хорват тыла|хорват]], [[серб тыла|серб]]
|demonym = [[Босняктар]], [[Херцеговиннар]]
|capital = [[Сараево]]
|latd=43 |latm=52 |latNS=N |longd=18 |longm=25 |longEW=E
|largest_city = capital
|government_type = [[федерал республика|Федерал демократ республика]]
|leader_title1 = [[High Representative for Bosnia and Herzegovina|High&amp;nbsp;Representative]]
|leader_name1 = {{nowrap|[[Валентин Инзко]]}}{{smallsup|4}}
|leader_title2 = [[Presidency of Bosnia and Herzegovina|Presidency&amp;nbsp;members]]
|leader_name2 = [[Бакир Изетбеговић]]{{smallsup|1}}&lt;br /&gt;[[Драган Човић]]{{smallsup|2}}&lt;br /&gt;[[Младен Иванић]]{{smallsup|3}}
|leader_title3 = Chairman of the&lt;br /&gt;[[Council of Ministers of Bosnia and Herzegovina|Council of Ministers]]
|leader_name3 = [[Денис Звиздић]]
|leader_title4 = [[Constitutional Court of Bosnia and Herzegovina|Constitutional Court President]]
|leader_name4 = [[Мирсад Ћеман]]
|area_rank = 127th
|area_magnitude = 1_E10
|area_km2 = 51,197
|area_sq_mi = 19,767 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water = 
|population_estimate = 3,981,239 &lt;!-- Do ''not'' place higher estimates here such as those from the CIA World Factbook: see talk page for justifications! The correct figure is 3,981,239. --&gt;
|population_estimate_rank = 126th&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;
|population_estimate_year = 2007
|population_census = 4,377,053
|population_census_year = 1991
|population_density_km2 = 76
|population_density_sq_mi = 230 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 123th&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;
|GDP_PPP = $28.166 billion&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&amp;ey=2008&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=963&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr1.x=31&amp;pr1.y=14|title=Report for Selected Countries and Subjects&lt;!-- Bot generated title --&gt;}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP_per_capita = $7,074&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt; (IMF)
|GDP_nominal_year         = 2007
|GDP_nominal              = $15.165 billion&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;
|GDP_nominal_per_capita   = $3,808&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt; (IMF)
|Gini = 26.2
|Gini_year = 2001
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#009900&quot;&gt;low&lt;/font&gt;
|sovereignty_type = [[Independence]]
|established_event1 = Mentioned
|established_date1 = 9th century
|established_event2 = Formed
|established_date2 = August 29, 1189
|established_event3 = Kingdom established
|established_date3 = October 26, 1377
|established_event4 = Independence lost&lt;br /&gt;{{spaces|3}}to [[Ottoman Empire]]
|established_date4 = 1463
|established_event5 = National Day
|established_date5 = November 25, 1943
|established_event6 = Independence from [[SFR Yugoslavia]]
|established_date6 = March 1, 1992
|established_event7 = Recognized
|established_date7 = April 6, 1992
|HDI = {{increase}} 0.803
|HDI_rank = 66th
|HDI_year = 2004
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#009900&quot;&gt;high&lt;/font&gt;
|currency = [[Bosnia and Herzegovina convertible mark|Convertible mark]]
|currency_code = BAM
|country_code =
|time_zone = [[Central European Time|CET]]
|utc_offset = +1
|time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]
|utc_offset_DST = +2
|drives_on                    = right 
|cctld = [[.ba]]
|calling_code = 387
|ISO_3166-1_alpha2 = BA
|ISO_3166-1_alpha3 = BIH
|ISO_3166-1_num =
|vehicle_code = BIH
|alt_sport_code = BIH
|aircraft_code = T9
|footnote1 = Current presidency Chair; [[Bosniaks|Bosniak]].
|footnote2 = Current presidency member; [[Croats|Croat]].
|footnote3 = Current presidency member; [[Serbs|Serb]].
|footnote4 = Not a government member; The High Representative is an international civilian peace implementation overseer with full authority to dismiss elected and non-elected officials and inaugurate legislation
|footnote5 = Rank based on 2007 UN estimate of ''[[de facto]]'' population.
}}
[[Билэ:Map Bih entities.png|thumb|250px|right]]
'''Босния уонна Херцеговина''' диэн [[Балканнар|Балканнарга]] баар дойду. Иэнэ 51,129 км2. Кирбиилэhэр [[Хорватия|Хорватиялыын]] хоту, арҕаа уонна соҕуруу, [[Сербия|Сербиялыын]] илин уонна [[Монтенегро|Монтенегролыын]] соҕуруу.

Дойду икки дьаhалталаах: [[Босния уонна Герцеговина Федерацията]] уонна [[Серб Республиката]].

=== Босния уонна Герцеговина бэлиэ күннэрэ ===
* [[Муус устар 5]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]]

* [[Сэтинньи 25]] — Дойду күнэ (Дан државности). 1943 сыллаахха Боснияны уонна Герцеговинаны босхолуур Судаарыстыба антыбасыыстыы сэбиэтэ (ZAVNOBiH) дойдуну биллэрэр ZAVNOBiH Өрөсөлүүссүйэтин ылыммыт

== Сигэлэр ==
&lt;references/&gt;
{{Countries of Europe}}

[[Категория:Европа дойдулара]]</text>
      <sha1>nl1uq79mbnx4eia5fea9xb92hfoech2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дания</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4625</id>
    <revision>
      <id>427329</id>
      <parentid>424834</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дойдуга бэлиэтэнэр күннэр */</comment>
      <origin>427329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7806" sha1="m0kyn24bmrwiivivafgc22r4xu2htab" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;&quot;&gt;Дания Хоруоллуга&lt;/span&gt;
|conventional_long_name = &lt;span style=&quot;line-height:1.33em;&quot;&gt;''Kongeriget Danmark''&lt;/span&gt;
|common_name = Denmark
|image_flag = Flag of Denmark.svg
|image_coat =‎ National coat of arms of Denmark.svg
|national_motto = none&lt;br /&gt;([[Royal mottos of Danish monarchs|Royal motto]]: ''Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&quot;The Help of God, the Love of the People, the Strength of Denmark&quot;&lt;/small&gt;)
|image_map = EU location DEN.png
|map_caption = {{map caption|country=[[Denmark]]|region=[[Europe]]|subregion=the [[European Union]]|legend=European location legend en.png}}
|national_anthem = ''[[Der er et yndigt land]]''&amp;nbsp;&lt;small&gt;(national)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|royal_anthem = ''[[Kong christian|Kong christian stod ved højen mast]]''&amp;nbsp;&lt;small&gt;(royal and national)&lt;/small&gt;&lt;center&gt;&lt;br /&gt;&lt;br&gt;[[File:United States Navy Band - Der er et yndigt land.ogg]]
|official_languages = [[Даан тыла]]&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|ethnic_groups =  91.1% [[Danish people|Danish]], 8.9% ([[German people|Germans]], [[Greeks]], [[Bosnian people|Bosnian]], [[Russian people|Russian]], [[Turkish|Turks]], [[Arab people|Arabs]])
|demonym = [[Дааннар]]
|capital = [[Копенhаген]]
|latd=55 |latm=43 |latNS=N |longd=12 |longm=34 |longEW=E
|largest_city = capital
|government_type = [[Парламент демократията]] уонна [[конституция монархията]]
|leader_title1 = [[Монархия|Монарх]]
|leader_title2 = [[Премьер миниистир]]
|leader_title3 = [[Фолькетиҥ|Фолькетиҥ салайааччыта]]
|leader_name1 = [[Frederik X]]
|leader_name2 = [[Хелле Торнинг-Шмитт]]
|leader_name3 = [[Mogens Lykketoft]]
|leader_title4 = [[Дания парламенын талыылара, 2011|Билиҥҥи коалиция]]
|leader_name4 = [[Cabinet of Helle Thorning-Schmidt|SRF Coalition]]
|accessionEUdate = 1 January 1973 (7&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt;)
|area_km2 = 43,098.31
|area_sq_mi = 16,640² &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|area_rank = 134th²
|area_magnitude = 1 E10
|percent_water = 1.6²
|population_estimate = 5,505,995
|population_estimate_year = 1 October 2008
|population_estimate_rank = 108th
|population_density_km2 = 127.8
|population_density_sq_mi = 331.0 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 78th²
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = $203.519 billion&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&amp;ey=2008&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=128&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=70&amp;pr.y=20|title=Report for Selected Countries and Subjects&lt;!-- Bot generated title --&gt;}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank = 49th
|GDP_PPP_per_capita = $37,264&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt; (IMF)
|GDP_PPP_per_capita_rank = 14th
|GDP_nominal = $312.046 billion&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;
|GDP_nominal_rank = 27th
|GDP_nominal_year = 2007
|GDP_nominal_per_capita = $57,136&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt; (IMF)
|GDP_nominal_per_capita_rank = 6th
|Gini = 24.7
|Gini_year = 1997
|Gini_Relations = Canadians of Europe
|Gini_rank = 1st
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#009900&quot;&gt;low&lt;/font&gt;
|HDI_year = 2007
|HDI = {{increase}} 0.949
|HDI_rank = 14th
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#009900&quot;&gt;high&lt;/font&gt;
|sovereignty_type = Consolidation
|sovereignty_note = 8th century
|currency = [[Даан кроната]]
|currency_code = DKK
|time_zone = [[Central European Time|CET]]²
|utc_offset = +1
|time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]²
|utc_offset_DST = +2
|drives_on                    = right 
|cctld = [[.dk]]&lt;sup&gt;2,3&lt;/sup&gt;
|calling_code = +45&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
|footnotes = &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Co-official with [[Kalaallisut language|Greenlandic]] in [[Greenland]], and [[Faroese language|Faroese]] in the [[Faroe Islands]]. [[German language|German]] is recognised as a protected minority language in the South Jutland (Sønderjylland) area of Denmark. Danish is recognised as a protected minority language in the [[Schleswig-Holstein]] region of [[Germany]].&lt;br /&gt;² For Denmark excluding the Faroe Islands and [[Greenland]].&lt;br /&gt;³ The TLD [[.eu]] is shared with other [[European Union]] countries.&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; The [[Faroe Islands]] use +298 and [[Greenland]] uses +299.
}}
'''Дания Хоруоллуга''' ({{lang-da|Kongeriget Danmark}}) диэн [[Скандинавия]] дойдута. Кирбиилэhэр [[Германия|Германиялыын]] соҕуруу, [[Швеция|Швециялыын]] хотугулуу-илин уонна [[Норвегия|Норвегиялыын]] хоту. Дания [[Балт байҕала|Балт]] уонна [[Хоту байҕал|Хоту байҕаллар]] кытылларыгар турар. Дойду [[Ютланд]] диэн тумул арыыга турар, онтон таhынан элбэх арыылардаах: [[Шелланд]], [[Фүн]], [[Вендсүссель-Тү]], [[Лолланд]], [[Фальстер]], [[Борнhольм]] уо.д.а. Дания Хоруоллугар өccө [[Фарер арыылара]] уонна [[Гренландия]] киирэллэр.

Дания [[конституция монархията]] уонна дьаhалтатын тэрилэ [[парламент системата]]. Ил дьаhалтата уонна 98 муниципалитеттар дьаhалталара бааллар. Дания [[Эуропа Унията|Эуропа Униятын]] (1973 сылтан) уонна [[NATO]] (тэриллиититтэн) кыттыылааҕа.

== Дойдуга бэлиэтэнэр күннэр ==
* [[Муус устар 9]] — Ньиэмэстэр саба түһүүлэрин күнэ

* [[Муус устар 29]] — Бенедикта принцесса төрөөбүт күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Босхолонуу күнэ
* [[Ыам ыйын 7]] — Мэлииппэ күнэ
* [[Ыам ыйын 19]] — Бүттүүн мэлииппэ күнэ
* [[Ыам ыйын 26]] — [[Фредерик (Дания кронпринца)|Кронпринц Фредерик]] төрөөбүт күнэ
* [[Бэс ыйын 5]] 
** Конституция күнэ ([[1849]]);
** Аҕа күнэ&lt;ref&gt;[https://ru.theoutlook.com.ua/news/661/den-konstitutsii-i-ottsa-v-danii.html&amp;ved=2ahUKEwi-0tjD-OnpAhUSmYsKHW0BAdEQFjABegQIBBAB&amp;usg=AOvVaw2A2LTa5YdcTmaSnW7T0Dyz&amp;cshid=1591334970784 Праздник отца в Дании. | OUTLOOK&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 7]] — Йоахим принц күнэ
* [[Бэс ыйын 21]], [[Гренландия]] — Дойду күнэ
* [[Бэс ыйын 23]] — Сибэтиэй Ханс күнэ &lt;ref&gt;https://tonkosti.ru/%D0%94%D0%B5%D0%BD%D1%8C_%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 6]] — [[Фредерисия]] аттынааҕы кыргыһыы ([[1849]])&lt;ref&gt;ru.qwe.wiki/wiki/Battle_of_Fredericia&lt;/ref&gt;;
* [[От ыйын 12]]  — [[Фьорд]] күнэ
* [[От ыйын 25]] — Истед кыргыһыыта ({{lang-en|Battle of Isted}})
* [[Атырдьах ыйын 23]] — Русалка күнэ&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20130823/957709280.html Памятник Русалочке в Копенгагене — РИА Новости, 23.08.2013]&lt;/ref&gt;
* [[Ахсынньы 24]] — Джулеафтен. Христианствоҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта ситимнээх күн.

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар}}

{{Geo-stub}}

{{ЭУ}}
{{Countries of Europe}}

[[Категория:Дания| ]]</text>
      <sha1>m0kyn24bmrwiivivafgc22r4xu2htab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Косово Өрөспүүбүлүкэтэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4645</id>
    <revision>
      <id>427331</id>
      <parentid>376557</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="nbw6n5bhfdphvhwcj4lf5gq8fg8e177" xml:space="preserve">{{Republic of Kosovo}}
{{Infobox Country
|conventional_long_name = Kosovo, UN administration
|image_map          = Kosovo and Metohija in Serbia.svg
|map_caption        = Kosovo as defined by UNSCR 1244
|common_name        = Kosovo
|continent          = Europe
|region             = Balkans
|capital            = Pristina
|image_flag         = Flag of the United Nations.svg
|image_coat         = 
|sovereignty_type   = UN administration
|sovereignty_note   = [[United Nations Security Council Resolution 1244|UN administration]] of [[Kosovo]]
|leader_title1      = [[Special Representative of the Secretary-General for Kosovo|Special Representative]]
|leader_name1       = [[Lamberto Zannier]] ([[United Nations|UN]])
|leader_title2      = [[President of Kosovo|President]]
|leader_name2       = [[Fatmir Sejdiu]] ([[Democratic League of Kosovo|LDK]])
|leader_title3      = [[Prime Minister of Kosovo|Prime Minister]]
|leader_name3       = [[Hashim Thaçi]] ([[Democratic Party of Kosovo|PDK]])
|established_event1 = [[United Nations Security Council Resolution 1244|UNSCR 1244]]
|established_date1  = 10 June 1999
|established_event2 = [[European Union Rule of Law Mission in Kosovo|EULEX]]
|established_date2  = 16 February 2008
}}
'''Косово''' ([[албан тыла|албан]]. ''Kosova'', ''Kosovë''; [[серб тыла|серб]]. ''Косово Kosovo'') диэн [[Балканнар|Балканнарга]] баар аҥар билиниллибит дойду. Официаллык аата '''Косово Өрөспүүбүлүкэтэ''' (албан. ''Republika e Kosovës''). 1974-1990 cc. [[Югославия|Югославиятааҕы]] [[Сербия Социалист Республиката|Сербия Социалист Республикатын]] иhигэр баар, [[Косова Социалист Аутоном Провинцията|Косова Социалист Аутоном Провинциятын]] сиригэр тэриллибитэ. Аныгы [[сербия|Сербия Республиката]] урукку провинция арахсыытын билиммэт уонна [[Холбоһуктаах Нациялар Тэрилтэлэрэ|Холбоhуктаах Нациялар]] салалталарыгар баар, 1988 с. [[Слободан Милошевич]] оҥорбут Сербия Конституциятын реформатынан тэриллибит '''Косова уонна Метохия Аутоном Провинцията''' (серб. ''Аутономна Покрајина Косово и Метохија'', ''Autonomna Pokrajina Kosovo i Metohija'') диэн көрөр.

Косово кирбиилэhэр [[Албания|Албаниялыын]] арҕаа, Сербиялыын хоту уонна илин, [[Македония Республиката|Македониялыын]] соҕуруу уонна [[Монтенегро|Монтенегролыын]] хотугулуу-арҕаа. Киин уонна ордук улахан куората [[Приштина]]. Атын суолталаах куораттара [[Пея]], [[Призрен]] уонна [[Митровица]].

=== Косово бэлиэ күннэрэ ===
* [[Муус устар 9]] — Көнөстүүссүйэ күнэ&lt;ref&gt;{{cite web
 | url         = http://www.timeanddate.com/holidays/kosovo/constitution-day
 | title       = Constitution Day of the Republic of Kosovo in Kosovo
 | accessdate  = 20 февраля 2016
 | lang        = en
 | description = timeanddate.com
}}&lt;/ref&gt;.

== Косово статуһа ==
* [[Норуоттар икки ардыларынааҕы реакциа, Косованы билиниигэ]]

{{Countries of Europe}}

[[Категория:Европа дойдулара]]
[[Категория:Мөккүөрдээх сирдэр]]</text>
      <sha1>nbw6n5bhfdphvhwcj4lf5gq8fg8e177</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Индонезия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4841</id>
    <revision>
      <id>427308</id>
      <parentid>427247</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Индонезия бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9352" sha1="m5kjtzm9u10k3114rayezx40iueggx5" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name = Индонезия Өрөспүүбүлүкэтэ
|conventional_long_name = ''Republik Indonesia''
|common_name = Indonesia
|image_flag = Flag of Indonesia.svg
|image_coat = Coat of Arms of Indonesia Garuda Pancasila.svg
|symbol_type = Coat of arms
|image_map = Indonesia (orthographic projection).svg
|national_motto = ''[[Bhinneka Tunggal Ika]]''
|national_anthem = ''[[Indonesia Raya]]''
|official_languages = [[Индонезия тыла]]
|capital = [[Дьакарта]]
|demonym = [[Demographics of Indonesia|Indonesian]]
|latd=6 |latm=10.5 |latNS=S |longd=106 |longm=49.7 |longEW=E
|largest_city = capital
|government_type = [[Республика]]
|leader_title1 = [[Президент]]
|leader_name1 = [[Joko Widodo]]
|leader_title2 = [[Вице президент]]
|leader_name2 = [[Ma'ruf Amin]]
|area_rank = 16th
|area_magnitude = 1_E+12
|area_km2 = 1,904,569
|area_sq_mi = 735,358 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water = 4.85
|population_estimate = 237,512,352
|population_estimate_year = July 2008 est.
|population_estimate_rank = 4th
|population_census = 206,264,595
|population_census_year = 2000
|population_density_km2 = 134
|population_density_sq_mi = 347
|population_density_rank = 84th
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = $838.479 billion
|GDP_PPP_rank = 16th
|GDP_PPP_per_capita = $3,728
|GDP_PPP_per_capita_rank = 120th
|GDP_nominal_year = 2007
|GDP_nominal = $432.944 billion
|GDP_nominal_rank = 20th
|GDP_nominal_per_capita = $1,925
|GDP_nominal_per_capita_rank = 115th
|HDI_year = 2007
|HDI = {{increase}} 0.728
|HDI_rank = 107th
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|Gini = 34.3
|Gini_year = 2002
|sovereignty_type = [[Independence]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;from [[Netherlands]]&lt;/small&gt;
|established_event1 = Declared
|established_date1 = 17 August 1945
|currency = [[Indonesian rupiah|Rupiah]]
|currency_code = IDR
|time_zone = various
|utc_offset = +7 to +9
|time_zone_DST = not observed
|utc_offset_DST =
|drives_on                    = left
|cctld = [[.id]]
|calling_code = 62
|website = [http://www.indonesia.go.id/id/index.php www.indonesia.go.id/id/]
|footnotes =
}}

'''Индонезия Өрөспүүбүлүкэтэ''' ([[индонезия тыла|индонезиялыы]] ''Republik Indonesia'') диэн [[Соҕуруулуу-илин Азия]] дойдута. 17,508 арыыга баар. Индонезия аан дойду ордук улахан [[архипелаг]] дойдута. Олохтоохторун ахсаана 237 млн киhи (аан дойдуга 4с миэстэ, [[Ислам]] дойдуларыттан 1кы миэстэ). [[Папуа Саҥа Гуинея|Папуа Саҥа Гуинеялыын]], [[Илин Тимор|Илин Тимордуун]] уонна [[Малайзия|Малайзиялыын]] кирбиилэhэр.

== Экономиката ==

Индонезия - биир саамай улахан сельско-хозяйственнай продукцияны оҥорон таһаарар дойду. Улахан [[промышленно-сайдыбыт]] куораттар бааллар, холобура [[Дьакарта]], [[Семаранг]], [[Сурабайа]], [[Паданг]], [[Парлембанг]], [[Паканбару]], [[Дьамби]], [[Бенкулу]] (Бэнкулу), [[Денпасар]], [[Раба]].  Бу ыйыллыбыт куораттарга дойду 89% индустрията баар, олортон 52% [[Дьакарта]] куоратка тиксэр. Онон сибээстээн Дьакарта куорат саамай улахан [[промышленно-сайдыбыт]] куората буолар, ону таһынан саамай улахан иэнинэн, дьонун ахсаанынан даҕаны

== Индонезия бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 6]] — Балыксыт күнэ

* [[Муус устар 21]] — Картини күнэ

* [[Ыам ыйын 2]] — Үөрэх күнэ
* [[Ыам ыйын 20]] — Дойду уһуктуутун күнэ ([[1908]])
* [[От ыйын 23]] — [[Оҕо күнэ]]&lt;ref&gt;ru.qwe.wiki/wiki/Children's_Day&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 10]] — Бэтэрээннэр күннэрэ. Дойду тутулуга суох буолуутун иһин уонна аан дойду үрдүнэн эйэни көмүскүүр кыргыһыыларга кыттыбыт бэтэрээннэргэ ананар күн. 2014 сыллаахтан бэлиэтэнэр. Бэрэсидьиэн ыйааҕар этиллэринэн бу күн 1949 сыллаахха Голландия аармыйатын кытта сэрии Суракартаҕа эйэ сөбүлэҥинэн түмүктэммитэ&lt;ref&gt;[http://www.hukumonline.com/pusatdata/downloadfile/lt5408098591378/parent/lt5408069ab8e61 Presidential Decree No. 30 of 2014 (Keppres Nomor 30 Tahun 2014, Lembaran Negara Republik Indonesia Tahun 2014 Nomor 188, Tambahan Lembaran Negara Republik Indonesia Nomor 5573)]&lt;/ref&gt;.
* [[Атырдьах ыйын 17]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]] (Японияттан, 1945)
* [[Атырдьах ыйын 18]] — Конституция күнэ
* [[Алтынньы 5]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* [[Алтынньы 22]] — Сантри күнэ. 1945 сыллаахха Голландияны утары тутулуга суох буолуу иһин охсуһуу джихад буолара биллэриллибит
* [[Алтынньы 28]] — Ыччат андаҕарын күнэ ({{lang-id|Hari Sumpah Pemuda}}). 1928 сыллаахха Индонезия ыччатын иккис сийиэһигэр бу күн үс сүрүн этиилээх андаҕар этиллибит: &quot;Индонезияны эрэ дойдубут быһыытынан билинэбит, Индонезия омуга буолабыт, Индонезия тылын өйүүбүт&quot;. Бу кэнниттэн малаай тылын Индонезияҕа туттуллар түөлбэ тыла [[Индонезия тыла|индонезия тыла]] диэн ааттанар буолбута
* [[Сэтинньи 10]] — Дьоруойдар күннэрэ (Хари Пахлаван)

* [[Сэтинньи 12]] 
** Аҕа күнэ
** Чөл турук күнэ
* [[Сэтинньи 14]] — Мобил биригээдэ күнэ (Хари бригада мобил). 1945 сыллаахха дьоппуон сэриилэрин тобоҕун тутарга, киин куоракка бэрээдэк олохтуурга тэриллибит полиция чаастара
* [[Сэтинньи 25]] — Учуутал күнэ
* [[Ахсынньы 13]] — Нусантара күнэ ([[Соҕуруулуу-илин Азия]] арыыларын сомоҕолоһууларын күнэ)

* [[Ахсынньы 22]] — Ийэ күнэ

== Альбом ==
&lt;center&gt;&lt;gallery caption=&quot;Indonesia&quot; widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;120px&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
File:Museum Nasional Indonesia.jpg|Индонезия национальнай музейа [[Киин Дьакаарта]]ҕа
File:Jakarta Skyline Part 2.jpg|[[Wisma 46]], Indonesia's tallest office building, located in the middle of Jakarta skyscraper.
File:Central Jakarta.JPG|Jalan Thamrin, the main avenue in Central Jakarta
File:Gambir Station Platform.jpg|A train at [[Gambir]] station in [[Central Jakarta]]
File:BungKarno-indonoob.JPG|100 000 олбохтоох Bung Karno стадион
File:Indonesia 2002 CIA map.png|Индонезия каартата
File:Indonesia provinces english.png|Индонезия провинциялара
File:Jalan malioboro - Jogjakarta.JPG|Malioboro, the most famous street in Yogyakarta city
Image:transjogja.jpg|Trans Jogja Bus. A bus rapid transit system in Yogyakarta city
File:SOTO FOOD.jpg|A selection of [[Indonesian cuisine|Indonesian food]], including ''Soto Ayam'' (chicken soup), ''sate kerang'' ([[satay|shellfish kebabs]]), ''telor pindang'' (preserved eggs), ''perkedel'' (fritter), and ''es teh manis'' (sweet iced tea)
File:Indonesian Army infantryman participating in the GPOI.jpg|An Indonesian Army infantryman participating in the U.N.'s Global Peacekeeping Operation Initiative
Image:Panser side left.JPG|Pindad Panser &quot;Anoa&quot; shown during Indo Defense and Aerospace Expo 2008
|Indonesian Naval vessels
Image:AURI B-25.jpg|B-25 Mitchell bombers of the AURI in the 1950s
Image:Jmnei.jpg|A [[Javanese people|Javanese]] engineer closes one of the gun bay doors on a Dutch [[Brewster Buffalo|Buffalo]], January 1942. 
|[[Mazda6]] used by the Jakarta Metro Highway Patrol (''Ditlantas Polda Metro Jaya'') as a patrol car
|[[Mitsubishi Lancer]] used by Vital Object Protection of Indonesian National Police
File:ID_diesel_loco_CC_201-05_060327_4217_kta.jpg|GE U20C in [[Индонезия]], #CC201-05
File:Diesel locomotive CC 203 22 at Gambir Station.jpg|GE U20C &quot;Full-Width Cabin&quot; Индонезияҕа, #CC203-22
File:ID_diesel_loco_CC_204-06_060403_2512_mri.jpg|GE U20C full computer control locomotive in Indonesia, #CC204-06
[...]
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

{{Geo-stub}}

{{азия}}

[[Категория:Соҕуруулуу-илин Азия дойдулара]]</text>
      <sha1>m5kjtzm9u10k3114rayezx40iueggx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кытай Өрөспүүбүлүкэтэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5337</id>
    <revision>
      <id>427303</id>
      <parentid>427274</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тайбаан бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10776" sha1="bvmzbmm2zbu7cnsmwc3stv50k8xyhfv" xml:space="preserve">{{Булкуйума|Тайбаан}}
{{атын суолталара|Кытай (суолталара)}}
{{Infobox Country
|native_name            = Кытай Өрөспүүбүлүкэтэ
|conventional_long_name = 中華民國&lt;br /&gt;''Zhōnghuá Mínguó'' &lt;!--Do not change to &quot;Jhonghua Minguo&quot; (i.e. Tongyong pinyin) because Hanyu pinyin is the official romanization from 1 January 2009.--&gt;
|common_name            = Taiwan
|image_flag             = Flag of the Republic of China.svg
|image_coat             = National Emblem of the Republic of China.svg
|symbol_type            = National Emblem
|image_map              = Locator map of the ROC Taiwan.svg
|image_map2             = Republic of China (orthographic projection, without Mongolia).svg
|national flower        = plumflower.jpg
|national_anthem        = ''[[National Anthem of the Republic of China]]''&lt;br /&gt;[[File:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg|center]]
|capital                = [[Тайпэй]]&lt;ref name=&quot;capital&quot;&gt;Before relocating to Taiwan, the capital of the ROC was [[Nanjing]] (then romanized as &quot;Nanking&quot;)&amp;nbsp;[http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/5-gp/yearbook/2002/appendix2.htm The History of the ROC Before 1949]. After the relocation of the government to Taiwan, Generalissimo [[Chiang Kai-shek]] declared [[Taipei]] would be the provisional capital. [[Nanjing]] then appeared in official maps and publications as the capital while Taipei was labeled as the [[Temporary capital|provisional capital]]&amp;nbsp;[http://atimes.com/atimes/Others/taiwan.html Taiwan (中華民國)]. During the 8 years of the DPP administration, the government stopped printing official maps showing the ROC as comprising more than Taiwan (including the [[Chinese Mainland]]), and the disctinction between official capital and de facto capital lost its importance. However, the official capital is still Nanjing&amp;nbsp;[http://atimes.com/atimes/Others/taiwan.html Taiwan (中華民國)] &amp;nbsp;[http://www.chinastudyabroad.org/Nanjing-facts.aspx Nanjing Facts]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://atimes.com/atimes/Others/taiwan.html | title = Taiwan (中華民國) | publisher = Asia Times | date = 2005-06-01}}&lt;/ref&gt;.
|latd=25 |latm=02 |latNS=N |longd=121 |longm=38 |longEW=E
|largest_city = capital
&lt;!---only Mandarin is the official language, others are regional languages, per http://www.gio.gov.tw/ct.asp?xItem=35570&amp;ctNode=4101 ----&gt;
|official_languages     = [[Standard Mandarin]]
|government_type        = [[Semi-presidential system]]
|leader_title1          = [[President of the Republic of China|President]]
|leader_name1           = [[Tsai Ing-wen]]
|leader_title2          = [[Vice President of the Republic of China|Vice President]]
|leader_name2           = [[Chen Chien-jen]]
|leader_title3          = [[Premier of the Republic of China|Premier]]
|leader_name3           = [[Su Tseng-chang]]
|legislature            = [[Legislative Yuan]]
|area_km2               = 36,188
|area_sq_mi             = 13,975
|area_rank              = 136th
|area_magnitude         = 1 E10
|percent_water          = 10.34
|population_estimate    = 22,911,292&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tw.html CIA - The World Factbook -- Taiwan]&lt;/ref&gt;
|population_estimate_year = 2007
|population_estimate_rank = 47th{{smallsup|a}}
|population_density_km2   = 633.12
|population_density_sq_mi = 1,639.43
|population_density_rank  = 14th{{smallsup|a}}
|demonym                  = [[Taiwanese people|Taiwanese]] or [[Chinese people|Chinese]]
|GDP_PPP                  = $695.388 billion
|GDP_PPP_rank             = 19th
|GDP_PPP_year             = 2007
|GDP_PPP_per_capita       = $30,126
|GDP_PPP_per_capita_rank  = 28th
|GDP_nominal              = $383,307 billion
|GDP_nominal_rank         = 24th
|GDP_nominal_year         = 2007
|GDP_nominal_per_capita   = $16,274
|GDP_nominal_per_capita_rank = 36th
|sovereignty_type            = [[History of the Republic of China|Establishment]]
|sovereignty_note            = [[Xinhai Revolution]]
|established_event1          = [[Wuchang Uprising|Start of Xinhai Revolution]]
|established_date1           = [[October 10]], [[1911]]
|established_event2          = Republic established
|established_date2           = [[January 1]], [[1912]]
|HDI                         = {{increase}} 0.932&amp;nbsp;
|HDI_rank                    = 23rd if ranked&lt;ref name=&quot;hdi&quot;&gt;Due to [[Political status of the Republic of China|its political status]], the [[United Nations|UN]] has not calculated an [[Human Development Index|HDI]] for the ROC. The ROC government calculated its HDI for 2004 to be 0.932; if [[list of countries by Human Development Index|included among UN HDI figures]], the ROC would rank 23rd (high), like [[Israel]].&amp;nbsp;[http://www.stat.gov.tw/public/Data/712121616871.pdf 國情統計通報]&lt;/ref&gt;
|HDI_year                    = 2005
|HDI_category                = {{color|green|high}}
|currency                    = [[New Taiwan dollar]] (NT$)
|currency_code               = TWD
|country_code                = TPE
|time_zone                   = [[Time in China#Chungyuan|CST]]
|utc_offset                  = [[UTC+8|+8]]
|time_zone_DST               = not observed
|utc_offset_DST              =
|date_format                 = yyyy-mm-dd &lt;br /&gt; yyyy年m月d日 &lt;br /&gt; ([[Common Era|CE]]; [[Chinese calendar|CE+2697]]) ''or'' [[Minguo calendar|民國yyyy年m月d日]]
|drives_on                    = right 
|cctld                       = [[.tw]]
|calling_code                = 886
|footnotes                   = &lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt; Rank based on 2006 figures.
}}

'''Кытай Өрөспүүбүлүкэтэ''' ({{lang-zh|中華民國}}, [[кытай суруга|судургулуу]] 中华民国, [[пиньинь]] Zhōnghuá Mínguó, {{lang-en|Republic of China}}), ол эбэтэр '''Тайбаан''' (кытайдыы 台湾, пиньинь Тàiwān) - [[Илин Азия]]ҕа баар [[республика]]. Тайбаан суверенитетын аан дойдуга билиҥҥи кэмҥэ 23 дойду билинэр. Кытай Республиката [[ХНТ|Холбоһуктаах Нациялар Тэрилтэлэрин]] олохтообут дойдуларыттан биирдэстэрэ.

Кытай Республиката 1912 с. төрүттэмитэ. Ол кэмҥэ бүтүн [[Кытай]]ы уонна [[Монголия]]ны баһылыыр этэ. 1949 с. гражданскай сэрии кэнниттэн, Кытайга коммунистар былааска кэлбиттэрин кэннэ, урукку дьаhалта - [[Гоминьдан]] партията Тайбааҥҥа көспүтэ. Кытай Республикатын хонтуруолугар Тайбаан арыыны кытта Пэнху, Кинмень, Мацу уо.д.а. кыракый арыылар киирэллэр.

Кытай Дьон Өрөспүүбүлүкэтэ Тайбааны бэйэтин провинциятынан ааҕынар (台湾省，tàiwānshěng). Онон Кытай Өрөспүүбүлүкэтын ыйытыыта ситэ быһаарылла илик.

== Аата ==

== Остуоруйа ==

== Географията ==

== Бэлиитикэ ==

== Административнай тыырыллыыта ==
[[File:Taiwan ROC political divisions labeled ru.svg|300px|thumb|Административнай тыырыллыыта Кытай Өрөспүүбүлүкэтэ]]

== Экэниэмикэтэ ==

== Олохтоохторо ==

== Тыллара ==

== Тайбаан бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 4]] ({{Флагификация|Гонконг}} эмиэ бэлиэтиир) — Оҕо көмүскэлин күнэ
* [[Муус устар 5]] ({{Флагификация|Малайзия}}, {{Флагификация|Гонконг}}, {{Флагификация|Аомынь}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[цинмин|Өлбүттэри ахтар күн]]

* [[Ыам ыйын 4]] — Литэрэтиирэ күнэ. Иккис аан дойду сэриитин кэнниттэн Тайбаан арыыга уус-уран литэрэтиирэҕэ дьоппуон сабыдыалын утары охсуһар күн курдук саҕаламмыта. Бү күн суруйааччыларга бириэмийэ туттараллар
* [[Ыам ыйын 10]] — Байҕал таҥарата Мацу күнэ
* [[Бэс ыйын 3]] — Опиуму утары хамсааһын күнэ
* [[Атырдьах ыйын 8]] — [[Аҕалар күннэрэ (Тайвань)|Аҕалар күннэрэ]] (Ба Ба күнэ 爸爸 節, ол аата &quot;аҕыс-аҕыс&quot;, ахсыс ый ахсыс күнэ)
* [[Балаҕан ыйын 26]] — Күһүн ортото
* [[Балаҕан ыйын 28]] — Учуутал күнэ. Конфуцийга аналлаах тэрээһиннэр ыытыллаллар
* [[Алтынньы 21]] — Тас кытайдар күннэрэ
* [[Алтынньы 25]] — Ретроцессия (атын дойду былааһыттан бэйэ былааһыгар төннүү) күнэ. 1945 сыллаахха Потсдам кэмпириэнсийэтин түмүгүнэн Тайбаан арыыга Япония былааһа сууллубута, ол туһунан докумуоҥҥа Тайбэйга бу күн илии баттаммыта. Ретроцессия диэн мөккүөрдээх тиэрмин, сорох устуоруктар уонна бэлиитиктэр этэллэринэн бу күн оккупаассыйа эрэ тохтообут, Кытай Тайбааны баһылаабытын туһунан этиллибэт.

* [[Сэтинньи 12]] — [[Сунь Ятсен]] төрөөбүт күнэ, ону кытары Быраастар күннэрэ уонна Култуура чөлүгэр түһүүтүн күнэ

* [[Ахсынньы 21]] — [[Күн туруута|Күн туруутун]] кэмигэр илиҥҥи дойдуларга тэриллэр Дунчжи бэстибээл. Инь уонна Янь бөлүһүөпүйэтигэр хараҥа уонна сырдык алтыһыылырагыр суолталаах күн быһыытынан бэлиэтэнэр. Үксүн дьон аймахтарын кытта бэлиэтииллэр
* [[Ахсынньы 25]] — Конституция күнэ

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

{{Geo-stub}}

{{азия}}

[[Категория:Илин Азия дойдулара]]
[[Категория:Мөккүөрдээх сирдэр]]</text>
      <sha1>bvmzbmm2zbu7cnsmwc3stv50k8xyhfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Малайзия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5345</id>
    <revision>
      <id>427300</id>
      <parentid>421391</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Малайзия бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5083" sha1="8uwvcr2pojeohdd8xh5s29k9d3isrt3" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name              = Малайзия
|conventional_long_name   = Malaysia
|common_name              = Malaysia
|image_flag               = Flag of Malaysia.svg
|image_coat               = Coat of arms of Malaysia.svg
|symbol_type              = Coat of Arms
|image_map                = LocationMalaysia.svg
|national_motto           = ''&quot;Bersekutu Bertambah Mutu&quot;''
|national_anthem          = ''[[Negaraku]]''
|official_languages       = [[малай тыла]]
|official_religion        = [[Islam]]
|capital                  = [[Куала Лумпур]]
|largest_city             = [[Куала Лумпур]]
|government_type          = [[Монархия]]
|leader_title1            = [[Yang di-Pertuan Agong]]
|leader_name1             = [[Mizan Zainal Abidin of Terengganu|Tuanku Mizan Zainal Abidin]]
|leader_title2            = [[Премьер миниистир]]
|leader_name2             = [[Najib Tun Razak]]
|sovereignty_type         = [[Тутулуга суох буолуу]]
|established_event1       = [[Холбоhуктаах Хоруоллук]]тан ([[Малайа Федерацията|Малайа]] эрэ)
|established_date1        = &lt;br /&gt;[[Атырдьах ыйын 31]], [[1957]]
|established_event2       = [[Федерация]] ([[Сабах]]тыын, [[Саравак]]тыын уонна [[Сингапур]]дуун{{smallsup|1}})
|established_date2        = &lt;br /&gt;[[Балаҕан ыйын 16]], [[1963]]
|area_rank                = 66th
|area_magnitude           = 1_E+11
|area_km2                 = 330,803
|area_sq_mi               = 127,724 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water            = 0.3
|population_estimate      = 27,730,000
|population_estimate_year = Sep 2008
|population_estimate_rank = 43rd
|population_census_year   = 2000
|population_census        = 24,821,286
|population_density_km2   = {{smallsup|5}} 84
|population_density_sq_mi = 218 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank  = 114th
|GDP_PPP_year             = 2007
|GDP_PPP                  = $359.271 billion
|GDP_PPP_rank             = 30th &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_PPP_per_capita       = $13,385
|GDP_PPP_per_capita_rank  = 59th &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_nominal_year         = 2007
|GDP_nominal              = $186.718 billion
|GDP_nominal_rank         = 39th &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_nominal_per_capita   = $6,956
|GDP_nominal_per_capita_rank = 63rd &lt;!---IMF---&gt;
|Gini                     = 40.3
|Gini_rank                =
|Gini_year                = 2004
|HDI_year                 = 2007
|HDI                      = {{increase}} 0.811
|HDI_rank                 = 63rd
|HDI_category             = {{fontcolor|green|high}}
|currency                 = [[Malaysian ringgit|Ringgit]] (RM)
|currency_code            = MYR
|time_zone                = [[Malaysian Standard Time|MST]]
|utc_offset               = +8
|time_zone_DST            = not observed
|drives_on                    = left
|cctld                    = [[.my]]
|calling_code             = [[+60]]{{smallsup|6}}
|ISO_3166-1_alpha2        = MY
|ISO_3166-1_alpha3        = MYS
|ISO_3166-1_numeric       = 458
|sport_code               = [[IOC]]/[[FIFA]]: MAS&lt;br /&gt;[[ISO]]: MYS 
|vehicle_code             = MAL
|demonym                  = Malaysian
|footnote1                = Сингапур атырдьах ыйын 9 1965 с. тутулуга суох дойду буолбута 
|footnote2                = 
|footnote3                = 
|footnote4                = 
|footnote5                = 
|footnote6                = 
}}
'''Малайзия''' диэн [[Соҕуруулуу-илин Азия]] дойдута. Уон үс иллээх уонна үс федерал сирдээх [[федерация]]. Кураанах сирин иэнэ 330,803 км2. Олохтоохторун ахсаана 25 млн тахса. Дойду арҕаа уонна илин чааска арахсар. Кирбиилэhэр [[тайлаан|Тайлаанныын]], [[индонезия|Индонезиялыын]], [[сингапур|Сингапурдуун]], [[бруней|Брунейдыын]] уонна [[пилиппиннэр|Пилиппиннэрдиин]].

== Малайзия бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 5]] ({{Флагификация|Гонконг}}, {{Флагификация|Аомынь}}, {{Флагификация|Тайвань}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[цинмин|Өлбүттэри ахтар күн]]

* [[Ыам ыйын 16]] — Учуутал күнэ
* [[От ыйын 31]] — Боотурдар күннэрэ
* [[Атырдьах ыйын 26]] — Тутулуга суох буолуу күнэ

* [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ (Малайзия)|Тутулуга суох буолуу күнэ]] ({{lang-en|Hari Merdeka}})

* [[Балаҕан ыйын 16]] — Федерация күнэ (1963)


{{Geo-stub}}

{{азия}}

[[Категория:Соҕуруулуу-илин Азия дойдулара]]</text>
      <sha1>8uwvcr2pojeohdd8xh5s29k9d3isrt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пилипиин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5388</id>
    <revision>
      <id>427334</id>
      <parentid>424938</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пилипиин бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10076" sha1="e11di5oq9re28gkyornc9ypak1inpmv" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name = Пилипиин Өрөспүүбүлүкэтэ&lt;br /&gt;{{lang|fil|Repúbliká ng̃ Pilipinas}} 
|conventional_long_name = Republic of the Philippines
|common_name = the Philippines
|image_flag = Flag of the Philippines.svg
|image_coat = Coat of Arms of the Philippines.svg
|national_motto = &quot;Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan, at Makabansa&quot;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;
[[English language|English]]: &quot;For God, People, Nature, and Country&quot; &lt;ref name=ra8491&gt;{{cite web |url=http://www.gov.ph/aboutphil/RA8491.asp |title=Republic Act No. 8491 |accessdate=2008-09-30}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|image_map = The Philippines and ASEAN (orthographic projection).svg
|national_anthem = &quot;[[Lupang Hinirang]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(English: &quot;Chosen Land&quot;) 
|official_languages = [[пилиипин тыла|пилипиин]], [[ааҥл тыла|ааҥл]]
|auxiliary_languages = [[Spanish language|Spanish]], [[Arabic language|Arabic]] see foot note
|languages_type = [[National language]]
|languages = [[пилипиин тыла]]
|regional_languages = [[Bikol language|Bikol]], [[Cebuano language|Cebuano]], [[Ilokano language|Ilocano]], [[Hiligaynon language|Hiligaynon]], [[Kapampangan language|Kapampangan]], [[Pangasinan language|Pangasinan]], [[Tagalog language|Tagalog]], and [[Waray-Waray language|Waray-Waray]] &lt;ref name=&quot;About&quot;/&gt; 
|demonym = [[Filipino people|Filipino]], [[Pinoy]] &lt;!---&quot;Philippine&quot; is not a demonym, because it does not refer to the people of the Philippines, only used in a geographic context---&gt;
|ethnic_groups = [[Пилиппиннэр (норуот)|Пилиппиннэр]] → [[Aeta]] · [[Ati (tribe)|Ati]] · [[Bajau]] · [[Bicolano people|Bicolano]] · [[Ibanag]] · [[Igorot]] · [[Ilocano people|Ilocano]] · [[Ivatan]] · [[Kapampangan people|Kapampangan]] · [[Lumad]] · [[Mangyan]] · [[Moro (ethnic group)|Moro]] · [[Tribes of Palawan|Palawan tribes]] · [[Pangasinan people|Pangasinan]]· [[Sambal]] · [[Tagalog people|Tagalog]] · [[Visayans]] · [[Filipino Chinese|Chinese]] · [[European ethnic groups|European]] · [[Spanish settlement in the Philippines|Spanish]] · [[Filipinos of American descent|American]] · [[Filipino Mestizo|Mestizo]] · [[Chavacano]] · [[Zamboangueño]]
|capital = [[Манила]]
|largest_city = [[Кесон-Сити]] &lt;!-- Although [[Davao City]] has the largest land area, the article on [[largest city]] says we should refer to the most populous city, which as of 2006 is [[Quezon City]]. See the discussion page for more information. Changing this information without citation would be reverted.--&gt;
|government_type = [[Unitary]] [[Presidential system|presidential]] [[Constitutional republic|constitutional]] [[republic]]
|leader_title1 = [[President of the Philippines|President]]
|leader_name1 = [[Rodrigo Duterte]]
|leader_title2 = [[Vice President of the Philippines|Vice President]]
|leader_name2 = [[Leni Robredo]]
|area_km2 = 300,000
|area_footnote = &lt;ref name=CIAfactbook /&gt;
|area_sq_mi = 115,831 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|area_rank = 72nd
|area_magnitude = 1 E11
|percent_water = 0.61%&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;
|population_estimate = 90.5 million&lt;ref name=population /&gt;
|population_estimate_year = 2008
|population_estimate_rank = 12th
|population_census = 88,574,614 &lt;ref&gt;{{Citation
|url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html
|title=Official population count reveals...
|publisher=National Statistics Office, Republic of the Philippines
|year=2008
|accessdate=2008-04-17}}&lt;/ref&gt;
|population_census_year = 2007
|population_density_km2 = 295
|population_density_sq_mi = 765&lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 32nd
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = $319.773 billion&lt;ref name=IMF2006 /&gt;
|GDP_PPP_rank = 37th &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_PPP_per_capita = $3,539.448&lt;ref name=IMF2006/&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank = 122nd &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_nominal = $172.348 billion&lt;ref name=IMF2006/&gt;
|GDP_nominal_rank = 46th &lt;!---IMF---&gt;
|GDP_nominal_year = 2007
|GDP_nominal_per_capita = $1,907.659&lt;ref name=IMF2006/&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank = 119th &lt;!---IMF---&gt;
|HDI_year = 2007/2008
|HDI = {{increase}} 0.771&lt;ref&gt;{{Citation
|url=http://hdrstats.undp.org/countries/country_fact_sheets/cty_fs_PHL.html
|title=Philippines — The Human Development Index - going beyond income
|publisher=United Nations Development Programme
|year=2007/2008
|accessdate=2007-12-14}}&lt;/ref&gt;
|HDI_rank = 90th
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#FFCC00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|Gini = 45.8&lt;ref name=CIAfactbook /&gt;
|Gini_year = 2015
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#FFCC00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|sovereignty_type = [[Philippine Revolution|Independence]]
|sovereignty_note = from Spain &lt;br /&gt; from United States
|established_event1 = [[Spanish East Indies|Established]]
|established_date1 = April 27, 1565 
|established_event2 = [[Philippine Declaration of Independence|Declared]]
|established_date2 = June 12, 1898 
|established_event3 = [[Treaty of Manila (1946)|Recognition]]
|established_date3 = July 4, 1946
|established_event4 = [[Constitution of the Philippines|Current constitution]]
|established_date4 = February 2, 1987
|currency = [[Philippine peso|Peso]] (Filipino: {{lang|fil|peso}} [[Билэ:PhilippinePeso.svg|12px]])
|currency_code = PHP
|time_zone = [[Philippine Time|PHT]]
|utc_offset = +8
|time_zone_DST =
|utc_offset_DST =
|date_format =
|drives_on = right 
|cctld = [[.ph]]
|calling_code = 63
|ISO_3166-1_alpha2 = PH
|ISO_3166-1_alpha3 = PHL
|ISO_3166-1_numeric = 608
|sport_code = PHI (IOC &amp; FIFA), PHL (ISO 3166-1)
|vehicle_code = RP
|footnote1 = [[Spanish language|Spanish]], and [[Arabic language|Arabic]] are recognized as [[auxiliary languages]] in the Philippine Constitution.
|footnote2 = Rankings above were taken from associated Wikipedia pages as of December, 2007, and may be based on data or data sources other than those appearing here.
}}
'''Пилипиин''' ({{lang-tl|Pilipinas}} {{IPA-tl|ˌpɪlɪˈpinɐs|}} эбэтэр ''Filipinas'' {{IPA-tl|fɪlɪˈpinɐs|}}; {{IPAc-en|audio=En-us-Philippines.ogg|ˈ|f|ɪ|l|ə|p|iː|n|z}}) диэн [[Соҕуруулуу-илин Азия|Соҕуруулуу-илин Азияҕа]] баар [[арыы дойду]]. Киин куората [[Манила]]. [[Чуумпу океан]] арҕаа өттүгэр баар 7,107 арыыттан турар. Олохтоохторун ахсаана 90 млн (аан дойдуга 12с). Уруккута [[Испания]] уонна [[АХШ]] колониялара этэ.

Олохтоохторугар баһыйар омуктара висайя 30 %, [[тагааллар]] (тагалог) 28,1 %, себуано 13,1 %, илокано 9 %, бинисайя 7,6 %, хилигайнон 7,5 %, бикол 6 %, вараи 3,4 %, аттытара 25,3 % (2000 сыллааҕы биэрэпиһинэн). Дойду тыла — [[тагаал тыла|тагаал тылыгар]] (тагалог) чугас [[Пилипино (тыл)|пилипино]] диэн ааттанар тыл.

== Пилипиин бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 9]] — Албан аат күнэ

* [[Ыам ыйын 14]] — Конституция күнэ
* [[Ыам ыйын 28]] — Былаах күнэ 
* [[Бэс ыйын 12]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (Испанияттан, 1898 с.)
* [[Бэс ыйын 25]] — [[Мас олордуутун күнэ]]
* [[Бэс ыйын 30]] — Пилипиин уонна Испания доҕордоһууларын күнэ
* [[Атырдьах ыйын 21]] — Ниной Акино күнэ ({{lang-en|Ninoy Aquino Day}}). 1983 сыллаахха [[Бенино &quot;Ниной&quot; Акино-балыс]] диэн бэлиитик эһиил буолуохтаах быыбарга кыттар былааннаах дойдуга төннөн кэлбитин оччотооҕу бэрэсидьиэн дьоно аэропорка ытан өлөрбүттэрэ. Бу кэнниттэн дойдуга күүстээх хамсааһын саҕаламмыта, 1986 сыллаахха буолбут өрөбөлүүссүйэ түмүгэр кини ойоҕо [[Корасон Акино]] бэрэсидьиэн буолбута. Бу күн дойдуга өрүүллэр
* [[Балаҕан ыйын 28]] — Оҕону туһанар порнографияны утары охсуһар күн
* [[Сэтинньи 5]] (Негрос) — Негрос өрөбөлүүссүйэтин күнэ (Cinco de noviembre). 1898 сыллаахха Негрос диэн Пилипиин арыытыгар өрө туруу буолбут
* [[Сэтинньи 30]] — Бонифасио күнэ. [[Андрес Бонифасио]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр, Испания бас билиитин утары охсуспут дьонтон биирдэстэрэ, «Катипунан» тэрилтэ тэрийэччитэ, кинини «Пилипиин өрөбөлүүссүйэтин аҕатынан» ааҕаллар.
* [[Ахсынньы 11]] — Пампанга провинция күнэ.

* [[Ахсынньы 21]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* [[Ахсынньы 30]] — Ризаль күнэ. Бу күн 1896 сыллаахха [[Хосе Ризаль]] диэн Пилипиин суруйааччытын уонна офтальмолог бырааһын Испания былаастара өлөрбүттэр. Бу киһи тутулуга суох буолуу иһин өрө турууга быһаччы кыттыбатаҕа эрээри, айымньылара уонна реформаҕа ыҥырыылара өрөбөлүүссүйэни күөдьүппүттэрэ 
* [[Ахсынньы 31]] — Сыл тиһэх күнэ эбэтэр Bisperás ng Bagong Taón, Ризаль күнүн уонна Саҥа дьыл ыккардыгар бэлиэтэнэр


{{Geo-stub}}

{{азия}}

[[Категория:Соҕуруулуу-илин Азия дойдулара]]</text>
      <sha1>e11di5oq9re28gkyornc9ypak1inpmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тайлаан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5847</id>
    <revision>
      <id>427309</id>
      <parentid>427270</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таиланд бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10842" sha1="ixl6lt5m3toke5su1u1wthet2ue048e" xml:space="preserve">{{Infobox Country
| native_name = Тайлаан Хоруоллуга
| conventional_long_name = ราชอาณาจักรไทย &lt;br /&gt; ''Ratcha Anachak Thai''
| common_name = Thailand
| image_flag = Flag of Thailand.svg
| image_coat = Emblem of Thailand.svg
| symbol_type = Emblem
| national_anthem = ''[[Phleng Chat]]''
| royal_anthem = ''[[Phleng Sansoen Phra Barami]]''
| image_map = Location Thailand ASEAN.svg
| map_caption = &lt;!--Caption to place below map--&gt;
| capital =[[Баҥкок]] |latd=13 |latm=45 |latNS=N |longd=100 |longm=29 |longEW=E
| largest_city = capital
| official_languages = [[Тай тыла]]
| ethnic_groups = &lt;!--List/breakdown of ethnic groups--&gt;
| ethnic_groups_year = &lt;!--Year of ethnic groups breakdown (if provided) --&gt;
| demonym = [[Таайдар]]
| government_type = [[парламент системата|Парламент демократията]] уонна [[конституция монархията]]
| leader_title1 = [[Хоруол]]
| leader_name1 =  [[Vajiralongkorn|Rama X]]
| leader_title2 = [[Премьер миниистир]]
| leader_name2 = [[Prayut Chan-o-cha]]
| sovereignty_type = [[История|Историята]]
| established_event1 = [[Сухотай Хоруоллуга]]
| established_date1 = 1238
| established_event2 = [[Тайлаан историята (1932–1973)|Конституция монархията]]
| established_date2 = 24 бэс ыйа 1932
| established_event3 = [[2007 Тайлаан Конституцията|Кэлиҥҥи Конституция]]
| established_date3 = 24 атырдьах ыйа 2007
| area_rank = 49th
| area_magnitude = 1 E11
| area_km2 = 513,115
| area_sq_mi = 198,115 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water = 0.4 (2,230 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
| population_estimate = 63,038,247
| population_estimate_rank = 20th
| population_estimate_year = December 2007
| population_census = 60,606,947&lt;ref&gt;[http://web.nso.go.th/eng/en/pop2000/prelim_e.htm Population and Housing Census 2000, National Statistical Office]&lt;/ref&gt;
| population_census_year = 2000
| population_density_km2 = 122
| population_density_sq_mi = 317 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = 85th
|GDP_PPP = $519.786 billion&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&amp;ey=2008&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=578&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=52&amp;pr.y=6 |title=Thailand|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2008-10-09}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_rank = 24th &lt;!---IMF---&gt;
| GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP_per_capita = $7,906&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 83rd &lt;!---IMF---&gt;
| GDP_nominal = $245.351 billion&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_rank = 34th &lt;!---IMF---&gt;
| GDP_nominal_year = 2007
| GDP_nominal_per_capita = $3,732&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 92nd &lt;!---IMF---&gt;
| Gini = 42
| Gini_rank =
| Gini_year = 2002
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
| HDI = {{increase}}0.786 
| HDI_rank = {{decrease}}81st 
| HDI_year = 2006
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
| currency = Таай баата
| currency_code = THB
| time_zone =
| utc_offset = +7
| time_zone_DST =
| DST_note =
| utc_offset_DST = &lt;!-- +N, where N is number of hours --&gt;
| cctld = [[.th]]
| calling_code = 66
| footnotes = &lt;!--for any generic non-numbered footnotes--&gt;
| footnote1 = 
| footnote2 = 
}}

'''Тайлаан Хоруоллуга''' ([[тай тыла|тай]]. ราชอาณาจักรไทย ''Ratcha Anachak Thai'') диэн [[Соҕуруулуу-илин Азия]] дойдута. Кирбиилэhэр [[лаос|Лаостуун]] уонна [[Мьянмар|Мьянмардыын]] хоту, [[камбодьа|Камбодьалыын]] илин, [[тайлаан хомото|Тайлаан хомотунуун]] уонна [[малайзия|Малайзиялыын]] соҕуруу уонна [[андаман байҕала|Андаман байҕалыныын]] арҕаа. Тайлаан киин уонна ордук улахан куората [[Баҥкок]]. Дойду [[политика]], [[эргиэн]], [[индустрия]] уонна [[култуура]] кииннэрэ буолар.

Тайлаан иэнэ 513,000 км2 уонна олохтоохторун ахсаана 63 млн. Олортон 80% [[таайдар]], 10% [[кытайдар]] уонна 3% [[малайдар]]. Атын омуктар [[моннар]], [[Кхмер|кхмердар]] уонна [[хайа|хайаларга]] олорор биистэр. Дойду ил тыла [[тай тыла]].

Тайлаан сүрүн итэҕэлэ [[буддизм]]. Үгэс уонна култуура өттүнэн [[Индия]], [[Кытай]] уонна арҕаа дойдулар дьайыылара улахан.

Дойду историята 1238 с. тэриллибит Сукотай сукунаттан саҕаланар. Кини утумнаах 1350 сыллаахха тэриллибит Саха салаата (сал. Ааспыт үйэ бүтүүтэ Индокит арыытыгар судаарыстыба бас билиитэ буолбут, империя Кхмерияларын бас бэриммит.

== Транспорт ==
Таиландка 19 регистрацияламмыт авиакомпания үлэлиир, кинилэр уопсай пааркалара 276 самолеттан турар, 2015 сылга 54 мөл. тахса пассажиры таһаллар. Дойдуга 101 аэропорт, онтон 63- һэ кытаанах сабыылаах, 8- һа уһуннаах, 3- тэн тахса км уһуннаах көтөр- түһэр балаһа баар.

[[Тимир суол]] ыллыктарын уопсай уһуна 4127 км., бары кэриэтэ кыараҕас (1000 мм), стандартнай Колея (1435 мм) 84 км эрэ. Тимир суол болотунатын туруга үчүгэй, 100 км / чаас түргэннээх. Пассажирскай хамсааһын 3- с кылаастаах вагоннаах: 1- с кылаас үөрэнээччитэ кондиционердаах, 2- с кылааска кондиционердара суох, 3- с кылаас үөрэнээччилэригэр тайцевка босхо сырыыны хааччыйаллар. Таһаҕас тиэйиитэ сүрүннээн контейнердары тиэйиинэн дьарыктаналлар. Суол ситимэ 180 тыһыынча км, онтон 450 км түргэн тэтимнээх трасса (2006 сылга).

Өрүс судоходнай учаастактарын уопсай уһуна 4 тыһыынча км. дойду флотуттан 781- тэн тахса бруто- регистровай тоннаттан турар, ол иһиттэн 240 танкер, 25 сухогрузов, 23 контейнеровоз, 94 атын таһаҕас суудуната. Контейнердаах улахан портарынан Лэм Чабанг (англ. Lamang) (7,2 мөл.Т) уонна Бангкок (1,5 мөл. Т), ону тэҥэ уматыллыбыт гаһы ылар терминал баар.

== Таиланд бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 1]] — Судаарыстыбаннай сулууспа күнэ
* [[Муус устар 2]] — [[Таай омук]] утумун чөл хаалларыы күнэ
* [[Муус устар 6]]  — [[Чакри күнэ]]. Чакри династията төрүттэниитин кытта ситимнээх


* [[Муус устар 30]] — Туһанааччылар бырааптарын көмүскүүр күн
* [[Ыам ыйын 5]] — Коронация күнэ
* [[Ыам ыйын 10]] — Бурдук ыһааччы күнэ
* [[Ыам ыйын 11]] — Булуук бастакы суолун күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/1336/ Праздник первой борозды в Таиланде]&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 2]] — Ананаас бэстибээлин саҕаланыыта&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/1502/ Фестиваль ананаса в Таиланде - 2 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 26]] — Азала Пуйя (бэйиэт [[Сунтон Пу]] күнэ)
* [[От ыйын 29]] — Тай тылын күнэ

* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Сирикит|Ийэ күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 18]] — Билим күнэ

* [[Балаҕан ыйын 20]] — [[Таиланд бэлиэ күннэрэ|Дойду ыччатын күнэ]]&lt;ref&gt;[http://thailand.prd.go.th/view_news.php?id=3830&amp;a=2 20 сентября — национальный день молодежи Таиланда. Публикация на портале тайского правительственного департамента по отношениям с общественностью (англ.); проверено 18.09.2012] {{Wayback|url=http://thailand.prd.go.th/view_news.php?id=3830&amp;a=2 |date=20130616221315 }} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616221315/http://thailand.prd.go.th/view_news.php?id=3830&amp;a=2 |date=2013-06-16 }}&lt;/ref&gt;

* [[Алтынньы 13]] — Полиция күнэ (урут бэлиэтэнэр эбит 1915 сылтан 2016 сылга диэри)
* [[Алтынньы 17]] — Полиция күнэ
* [[Алтынньы 21]] — Сиэстэрэ күнэ
* [[Алтынньы 23]] — Чулалонгкорн күнэ. Чулалонгкорн хоруол 1910 сыллаахха өлбүтүн кэриэстиллэр

* [[Сэтинньи 20]] — Байыаннай байҕал флотун күнэ
* [[Сэтинньи 25]] — Вачиравуд ыраахтааҕы кэриэстэбилин күнэ. 1925 сыллаахха бу күн өлбүт, 2003 сылтан бэлиэтэнэр

* [[Ахсынньы 1]] — Дамронг Раджанубхаб күнэ. Бу принц 2001 сыллаахха өлбүтэ
* [[Ахсынньы 4]] — Тулалыыр эйгэ күнэ
* [[Ахсынньы 5]] — Пхумипон Адульядет ыраахтааҕы кэриэстэбилин күнэ
* [[Ахсынньы 10]] — Конституция күнэ
* [[Ахсынньы 16]] — Спорт күнэ

* [[Ахсынньы 28]] — Таксин хоруолу ахтар күн

== Быһаарыылар ==
{{Быһаарыылар}}

{{азия}}

{{Geo-stub}}
[[Категория:Таиланд| ]]</text>
      <sha1>ixl6lt5m3toke5su1u1wthet2ue048e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хоҥ Коҥ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5877</id>
    <revision>
      <id>427301</id>
      <parentid>427276</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бэлиэ күннэр */</comment>
      <origin>427301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6137" sha1="3hzfmd2lqni62pu9c738sd78ksmh1rp" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name                 = Хоҥ Коҥ Анал Административ Региона&lt;/br&gt;香港特別行政區 
|conventional_long_name      = Hong Kong Special Administrative Region
|common_name                 = Hong Kong
|image_flag                  = Flag of Hong Kong.svg
|image_coat                  = Regional Emblem of Hong Kong.svg
|symbol_type                 = Emblem
|image_map                   = Hong Kong Night Skyline.jpg
|map_caption                 = Түүҥҥү көстүү [[Виктория өргөһө|Виктория өргөһүттэн]]
|image_map2                  = Hong Kong Location.svg
|map2_width                  = 250px
|official_languages          =&lt;!-- DO NOT ADD CANTONESE TO THIS, the official languages are stated in the Basic Law as &quot;Chinese and English&quot; --&gt;[[кытай тыла|кытай]], [[ааҥл тыла|ааҥл]] 
|demonym                     = [[Хоҥ Коҥ дьоно]]
|leader_title1               = [[Chief Executive of Hong Kong|Chief Executive]]
|leader_name1                = [[Sir Donald Tsang]]
|leader_title2               = [[Chief Justice of the Court of Final Appeal (Hong Kong)|Chief Justice]]
|leader_name2                = [[Andrew Li]]
|leader_title3               = [[President of the Legislative Council of Hong Kong|President of the&lt;br /&gt;Legislative Council]]
|leader_name3                = [[Tsang Yok-sing|Jasper Tsang]]
|legislature                 = [[Legislative Council of Hong Kong|Legislative Council]]
|government_type             = [[Special Administrative Region of the People's Republic of China|Special Administrative Region]]
|sovereignty_type            = [[History of Hong Kong|Establishment]]
|established_event1          = [[Treaty of Nanking]]
|established_date1           = 29 August 1842
|established_event2          = [[Japanese occupation of Hong Kong|Japanese occupation]]
|established_date2           = 25 December 1941 –&lt;br /&gt;15 August 1945
|established_event3          = [[Transfer of sovereignty of Hong Kong|Transfer of sovereignty]]
|established_date3           = 1 July 1997
|area_magnitude              = 1 E9
|area_km2                    = 1,104
|area_rank                   = 183rd 
|area_sq_mi                  = 426 &lt;!--Do not remove as per WP:MOSNUM--&gt;
|percent_water               = 4.6
|population_estimate         = 6,985,200
|population_estimate_year    = 2008
|population_estimate_rank    = 98th
|population_census           = 6,708,389
|population_census_year      = 2001
|population_density_km2      = 6,352
|population_density_sq_mi    = 16,469 &lt;!--Do not remove as per WP:MOSNUM--&gt;
|population_density_rank     = 4th
|GDP_PPP                     = $293.311 billion
|GDP_PPP_rank                = 38th
|GDP_PPP_year                = 2007
|GDP_PPP_per_capita          = $42,123
|GDP_PPP_per_capita_rank     = 10th
|GDP_nominal                 = $207.171 billion
|GDP_nominal_rank            = 37th
|GDP_nominal_year            = 2007
|GDP_nominal_per_capita      = $29,752
|GDP_nominal_per_capita_rank = 27th
|HDI                         = {{increase}} 0.937
|HDI_rank                    = 21st
|HDI_year                    = 2007
|HDI_category                = &lt;font color=&quot;#009900&quot;&gt;high&lt;/font&gt;
|Gini                        = &lt;!-- DO NOT USE CIA World Factbook. The Gini index is a parameter in calculating the HDI so the Gini index and the HDI should be from the same source, i.e. Human Development Report 2007/2008 --&gt;43.4
|Gini_year                   = 2007 
|currency                    = [[Hong Kong dollar]]
|currency_code               = HKD
|time_zone                   = [[Hong Kong Time|HKT]]
|utc_offset                  = +8
|date_format                 = yyyy年m月d日 (Chinese)&lt;br /&gt;dd/mm/yyyy (English)
|drives_on                   = left
|cctld                       = [[.hk]]
|calling_code                = 852
}}

'''Хоҥ Коҥ''' ([[кытай тыла|кыт]]. 香港, {{lang-en|Hong Kong}}, кант. Heūnggóng, Һөҥгоҥ, пут. Сяҥгаҥ), официаллык '''Хоҥ Коҥ Анал Административ Региона''', диэн [[Чөмчүүк өрүс]] [[Соҕуруу Кытай байҕала|Соҕуруу Кытай байҕалыгар]] түһүүтүгэр турар куорат/территория. Олохтоохторун ахсаана 6.9 млн.

Эргиэн порт быhыытынан үөскээбитэ. 1842 с. [[Холбоhуктаах Хоруоллук]] бас билэр территорията буолбута. 1997 с. [[Кытай|Кытайга]] суверенитетыгар төннүбүтэ. [[Макау|Макаулуун]] Кытай анал административ региона суолталаах. Аутономиялаах, бэйэ салалталаах уонна күүстээх [[капитализм|капиталист]] экономикалаах.

Хоҥ Коҥ аан дойду [[үп]] кииннэриттэн биирдэстэрэ, сүрүн эргинии уонна култуура түмүгэ. Арҕаа уонна Илин [[цивилизация|цивилизациялар]] булкаастара. Ол олохтоох [[ас|аска]], [[киинэ|киинэҕэ]], [[музыка|музыкаҕа]] уонна бүтүннүү [[дьон-сэргэ|дьоҥҥо-сэргэҕэ]] көстөр.

== Бэлиэ күннэр ==
* [[Муус устар 4]]  ({{Флагификация|Тайвань}} эмиэ бэлиэтиир) — Оҕо көмүскэлин күнэ
* [[Муус устар 5]]  ({{Флагификация|Малайзия}}, {{Флагификация|Аомынь}}, {{Флагификация|Тайвань}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[цинмин|Өлбүттэри ахтар күн]]


* [[Атырдьах ыйын 29]] — [[Гонконг]] босхоломмут күнэ ([[1945]]).
* [[Балаҕан ыйын 26]] — Күһүн ортото

* [[Ахсынньы 26]] — Сибэтиэй Стефан күнэ 


{{Geo-stub}}

[[Категория:Кытай куораттара]]</text>
      <sha1>3hzfmd2lqni62pu9c738sd78ksmh1rp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муус устар 7</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7563</id>
    <revision>
      <id>427311</id>
      <parentid>427072</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:38:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бэлиэ күннэр */</comment>
      <origin>427311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12022" sha1="ocl816ar45j16z1z8wprvtee5ay9z8z" xml:space="preserve">'''Муус устар 7''' диэн [[Григориан халандаара|Григориан халандаарыгар]] сыл 97-с күнэ ([[ордук хонуктаах сыл]]га 98-c күнэ). Сыл бүтүө 268 күн баар.

== Бэлиэ күннэр ==
* {{Флагификация|СӨ}} — Муус устар бастакы баскыһыанньата (1—7) — Аҕа күнэ. СӨ бэрэсидьиэнин N 685 Ыйааҕынан 1999 сыл олунньу 15 к. олохтоммута
* {{Флагификация|ООН}} — [[Чөл турук күнэ|Аан дойдутааҕы Чөл турук күнэ]]
* {{Флагификация|ООН}} — [[Руандаҕа буолбут геноциды саныыр күн]]

* {{Флагификация|Армения}} — Ийэ күнэ
* {{Флагификация|Россия}} — Өлбүт подводниктар күннэрэ&lt;ref&gt;Отмечается в годовщину гибели — 7 апреля [[1989 год|1989 года]] [[Атомная подводная лодка|АПЛ]] «[[Комсомолец (подводная лодка)|Комсомолец]]»&lt;/ref&gt;
* {{Флагификация|Россия}} — [[Рунет]] үөскээбит күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2403 День рождения Рунета — 7 апреля.]&lt;/ref&gt;
* {{Флагификация|Мозамбик}} — Дьахтар күнэ
* {{Флагификация|Руанда}} — Геноциды саныыр кутурҕан күнэ
*{{Флагификация|Киргизия}} — Кулун тутар өрөбөлүүссүйэтин күнэ
* {{Флагификация|США}}, [[Нью-Йорк]] штаат — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;

== Түбэлтэлэр ==
* [[451]] — [[Аттила]] Мец куораты урусхаллаабыт уонна Галлия атын куораттарыгар саба түспүт.
* [[611]] — Майя омуктар хоруоллара Уне Чан билиҥҥи Миэксикэ соҕуруу өттүгэр баар буола сылдьыбыт Паленке куорат-судаарыстыбыаны урусхаллаабыт.
* [[1141]] — Матильда диэн ыраахтааҕы [[Англия]]ны салайбыт устуоруйаҕа бастакы дьахтар буолбут.
* [[1348]] — Прагаҕа Карлов университет олохтоммут, Европа кырдьаҕас университеттарыттан биирдэстэрэ, славяннарга бастакы университет.
* [[1719]] — [[Хамчаакы тумул арыыта|Хамчаакка]]ҕа [[Палана]] өрүс үрдүгэр олохтоохтор пятидесятник Иван Харитонов этэрээтин кыргыбыттар. 9 киһи ол иһигэр Харитонов бэйэтэ өлбүттэр, 14 киһи бааһырбыт&lt;ref&gt;{{Кинигэ|автор=Вахрин Сергей Иванович|заглавие=Тайны якутских фамилий|место=Якутск|издательство=Якутская республиканская типография им. Ю.А. Гагарина|год=2024|том=1|страницы=658|страниц=968|isbn=978-5-471-00800-7|тираж=1000}}&lt;/ref&gt;.
* [[1789]] — Селим III [[Осмаан Импиэрийэтэ|Осмаан импиэрийэтин]] султаана буолбут.
* [[1900]] сыллаахха Дьокуускайга кулун тутар 7 күнүттэн ыам ыйын 6 күнүгэр (урукку ааҕыынан олунньу 23 — муус устар 23) диэри «Саха уобалаһын туора урдустарын олохторун-дьаһахтарын уонна салаллыыларын уларытыы туһунан» («О преобразовании устройства и управления инородцев Якутской области») диэн ааттаах Саха уобалаһын бырабылыанньатын мунньаҕа буолбут.
* [[1907]] сыллаахха [[Күлүмнүүр]] Саха сиригэр холуобунай буруйдаахтары көскө ыытары утаран, «Якутский край» хаһыакка ыстатыйа таһааттарбыт.
* [[1917]] — Дьокуускай уокуругун учууталларын сийиэһэ буолбут.
* 1917 — Арассыыйа Быстах кэмнээҕи бырабыыталыстыбата судаарыстыба мантан инньэ бурдугу бэйэтэ эрэ атыылырын туһунан биллэрбит (хлебная монополия).
* [[1925]] — [[Саха АССР]] оҥорон таһаарар күүстэрин ССРС Билимнэрин Академията чинчийэрин туһунан [[РСФСР]] Совнаркома уураах ылыммыт. Саха өрөспүүбүлүкэтин чинчийэргэ биллэр-көстөр учуонайдартан анал хамыыһыйа (КЯР) тэриллибит уонна 5 сылга суоттаммыт бырагыраама оҥоһуллубут. [[1925]]-[[1930]] сылларга [[ССРС]] Билимнэрин Академиятын ''Саха сиринээҕи эспэдииссийэтэ'' 10 хайысханан этэрээттэргэ арахсан [[Саха АССР]] бары уокуруктарыгар үлэлээбит, элбэх матырыйаал хомуйан бэчээттээбит.
* [[1939]] — Фашистыы Италия [[Албания]]ҕа саба түспүт.
* [[1946]] — [[РСФСР]] иһинэн Кёнигсберг уобалаһа тэриллибит, билигин Арассыыйа Федерациятын [[Калининград уобалаһа]].
* 1946 — [[ВОЗ]] устаабын 26 дойду ратификациялаабыт.
* [[1948]] — ВОЗ устааба олоххо киирбит. Бу күн билигин [[Чөл турук күнэ|Чөл турук күнүн]] быһыытынан бэлиэтэнэр.
* [[1956]] — [[Марокко]] Испанияттан тутулуга суох буолбут.
* [[1963]] — [[Югославия]] социалистыы дойду буолбут.
* [[1989]] — [[Норвегия байҕала|Норвегия байҕалыгар]] «Комсомолец» диэн сэбиэскэй атомнай подлодка тимирбит.
* [[1994]] — [[Руанда]]ҕа геноцид саҕаламмыт (премьер-миниистири уонна харабыл бельгиецтэри өлөрбүттэр, 100 хонук иһигэр 937 тыһ. киһи өлөрүллүбүт).
* 1994 — [[.ru|.RU]] домен баар буолбут. Рунет төрөөбүт күнүнэн ааҕыллар.
* [[2003]] — [[АХШ]] сэриилэрэ [[Багдад]] куораты ылбыттар.
* 2003 — Бүлүү [[Сыдыбыл (Бүлүү улууһа)|Сыдыбылыгар]] оскуола умайыытыгар 22 оҕо уокка былдьаммыт. Ол оҕолортон сэттэтэ — алта кыыс, биир уол — улахан кылаас оҕолоро, кыра оҕолору быыһыы сылдьан өлбүттэр.
* [[2006]] — [[Буотама]] үрэх таһынааҕы Национальнай пааркаҕа 30 бизону ыыппыттар.
* [[2010]] — Кыргыстааҥҥа иккис өрөбүүлүссүйэ буолбут.
* [[2014]] — Донецкай өрөспүүбүлүкэ (ДНР) үөскээбитин туһунан биллэриллибит.
* [[2020]] — COVID-19 хамсыга: Кытай бырабыыталыстыбата [[Ухань]] куоракка харантыыны тохтоппут.
* [[2021]] — COVID-19 хамсыга: СиДиСи биллэрбитинэн SARS-CoV-2 Alpha вирус АХШ-ка COVID-19 саамай тарҕаммыт көрүҥүнэн буолбут.

== Төрөөбүттэр ==
* [[1906]] — [[Симаков Иван Николаевич|Иван Симаков]], сэрии иннинэ Дьокуускайга Гражданскай авиация пилотунан үлэлээбит Сэбиэскэй Сойуус дьоруойа, байыаннай лүөччүк. Сэриигэ 1941 сыллаахха Дьокуускай куорат военкоматынан ыҥырыллыбыт.
* [[1909]] — [[Киренскэй Леонид Васильевич|Леонид Киренскэй]] — чинчийээччи, академик, Саха Сириттэн төрүттээх дьонтон бастакынан академик аатын ылбыт киһи.
* [[1922]] — [[Кудряшов Николай Петрович|Николай Кудряшов]] (23.03.1973) — лейтенант, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1944). Буруйдааһыҥҥа түбэһэн, Дьоруой аата уонна бары наҕараадалара быһыллан (1953), биир сыл хаайыыга олоорон тахсан баран 1956 сыллаахха Саха сиригэр көһөн кэлбит, Амакинкаҕа үлэлэлээбит, Ньурбаҕа өлбүт. Өлбүтүн кэннэ, 2013 сыллаахха бары бырааптара чөлүгэр түспүт.
* [[1939]] — [[Фрэнсис Форд Коппола]], кинорежиссёр, сценарист уонна продюсер, «Оскар» 6 төгүллээх, «Көмүс глобус» 4 төгүллээх лауреата.
* [[1941]] — [[Федоров Афанасий Семенович|Афанасий Федоров]], РФ культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Саха АССР үтүөлээх артыыһа.
* [[1954]] — [[Джеки Чан]] (дьиҥ. аата Чан Кон Сан), актер, режиссёр, продюсер, каскадёр, трюк туруорааччы.
* [[1955]] — [[Скрябин Михаил Степанович|Михаил Скрябин]], көҥүл тустуу тириэньэрэ, СӨ үтүөлээх тренера, РФ физкультураҕа уонна спортка туйгуна, Абаҕа нэһилиэгин уонна Амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо. Кини эрчийбит тустууктарыттан 50-тан тахса киһи ССРС уонна РФ спордун маастара, 13 киһи аан дойдутааҕы кылаастаах маастар буолбуттара. 2016 сыллаахха [[кулун тутар 26]] күнүгэр 60 сааһыгар өлбүтэ.

== Өлбүттэр ==
* [[1960]] — [[Гулиа Дмитрий Иосифович|Дмитрий Гулиа]] (1874 төр.), Абхазия народнай бэйиэтэ, абхаз литэрэтиирэтин төрүттээччи.
* [[1974]] — [[Тыаһыт|Тыаһыт - Николай Павлов]] (11.06.1904 төр.) — репрессияҕа түбэһэн өр сылларга умнууга хаалбыт сэбиэскэй кэмҥээҕи саха суруйааччыта, кэпсээнньит. Былатыан Ойуунускай кэргэнин ойох ылан, уустук кэмҥэ кини оҕолорун атаҕар туруортаабыта.

{{ыйдар}}

[[Категория:Муус устар 7]]</text>
      <sha1>ocl816ar45j16z1z8wprvtee5ay9z8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427319</id>
      <parentid>427311</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бэлиэ күннэр */</comment>
      <origin>427319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12047" sha1="1z8a9va9l5i7q8wnpfzb5mgaxolfl4m" xml:space="preserve">'''Муус устар 7''' диэн [[Григориан халандаара|Григориан халандаарыгар]] сыл 97-с күнэ ([[ордук хонуктаах сыл]]га 98-c күнэ). Сыл бүтүө 268 күн баар.

== Бэлиэ күннэр ==
* {{Флагификация|СӨ}} — Муус устар бастакы баскыһыанньата (1—7) — Аҕа күнэ. СӨ бэрэсидьиэнин N 685 Ыйааҕынан 1999 сыл олунньу 15 к. олохтоммута
* {{Флагификация|ООН}} — [[Чөл турук күнэ|Аан дойдутааҕы Чөл турук күнэ]]
* {{Флагификация|ООН}} — [[Руандаҕа буолбут геноциды саныыр күн]]

* {{Флагификация|Армения}} — Ийэ күнэ
* {{Флагификация|Россия}} — Өлбүт подводниктар күннэрэ&lt;ref&gt;Отмечается в годовщину гибели — 7 апреля [[1989 год|1989 года]] [[Атомная подводная лодка|АПЛ]] «[[Комсомолец (подводная лодка)|Комсомолец]]»&lt;/ref&gt;
* {{Флагификация|Россия}} — [[Рунет]] үөскээбит күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2403 День рождения Рунета — 7 апреля.]&lt;/ref&gt;
* {{Флагификация|Мозамбик}} — Дьахтар күнэ
* {{Флагификация|Руанда}} — Геноциды саныыр кутурҕан күнэ
*{{Флагификация|Киргизия}} — Кулун тутар өрөбөлүүссүйэтин күнэ
* {{Флагификация|США}}, [[Нью Йорк штат|Нью Йорк штаат]] — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;

== Түбэлтэлэр ==
* [[451]] — [[Аттила]] Мец куораты урусхаллаабыт уонна Галлия атын куораттарыгар саба түспүт.
* [[611]] — Майя омуктар хоруоллара Уне Чан билиҥҥи Миэксикэ соҕуруу өттүгэр баар буола сылдьыбыт Паленке куорат-судаарыстыбыаны урусхаллаабыт.
* [[1141]] — Матильда диэн ыраахтааҕы [[Англия]]ны салайбыт устуоруйаҕа бастакы дьахтар буолбут.
* [[1348]] — Прагаҕа Карлов университет олохтоммут, Европа кырдьаҕас университеттарыттан биирдэстэрэ, славяннарга бастакы университет.
* [[1719]] — [[Хамчаакы тумул арыыта|Хамчаакка]]ҕа [[Палана]] өрүс үрдүгэр олохтоохтор пятидесятник Иван Харитонов этэрээтин кыргыбыттар. 9 киһи ол иһигэр Харитонов бэйэтэ өлбүттэр, 14 киһи бааһырбыт&lt;ref&gt;{{Кинигэ|автор=Вахрин Сергей Иванович|заглавие=Тайны якутских фамилий|место=Якутск|издательство=Якутская республиканская типография им. Ю.А. Гагарина|год=2024|том=1|страницы=658|страниц=968|isbn=978-5-471-00800-7|тираж=1000}}&lt;/ref&gt;.
* [[1789]] — Селим III [[Осмаан Импиэрийэтэ|Осмаан импиэрийэтин]] султаана буолбут.
* [[1900]] сыллаахха Дьокуускайга кулун тутар 7 күнүттэн ыам ыйын 6 күнүгэр (урукку ааҕыынан олунньу 23 — муус устар 23) диэри «Саха уобалаһын туора урдустарын олохторун-дьаһахтарын уонна салаллыыларын уларытыы туһунан» («О преобразовании устройства и управления инородцев Якутской области») диэн ааттаах Саха уобалаһын бырабылыанньатын мунньаҕа буолбут.
* [[1907]] сыллаахха [[Күлүмнүүр]] Саха сиригэр холуобунай буруйдаахтары көскө ыытары утаран, «Якутский край» хаһыакка ыстатыйа таһааттарбыт.
* [[1917]] — Дьокуускай уокуругун учууталларын сийиэһэ буолбут.
* 1917 — Арассыыйа Быстах кэмнээҕи бырабыыталыстыбата судаарыстыба мантан инньэ бурдугу бэйэтэ эрэ атыылырын туһунан биллэрбит (хлебная монополия).
* [[1925]] — [[Саха АССР]] оҥорон таһаарар күүстэрин ССРС Билимнэрин Академията чинчийэрин туһунан [[РСФСР]] Совнаркома уураах ылыммыт. Саха өрөспүүбүлүкэтин чинчийэргэ биллэр-көстөр учуонайдартан анал хамыыһыйа (КЯР) тэриллибит уонна 5 сылга суоттаммыт бырагыраама оҥоһуллубут. [[1925]]-[[1930]] сылларга [[ССРС]] Билимнэрин Академиятын ''Саха сиринээҕи эспэдииссийэтэ'' 10 хайысханан этэрээттэргэ арахсан [[Саха АССР]] бары уокуруктарыгар үлэлээбит, элбэх матырыйаал хомуйан бэчээттээбит.
* [[1939]] — Фашистыы Италия [[Албания]]ҕа саба түспүт.
* [[1946]] — [[РСФСР]] иһинэн Кёнигсберг уобалаһа тэриллибит, билигин Арассыыйа Федерациятын [[Калининград уобалаһа]].
* 1946 — [[ВОЗ]] устаабын 26 дойду ратификациялаабыт.
* [[1948]] — ВОЗ устааба олоххо киирбит. Бу күн билигин [[Чөл турук күнэ|Чөл турук күнүн]] быһыытынан бэлиэтэнэр.
* [[1956]] — [[Марокко]] Испанияттан тутулуга суох буолбут.
* [[1963]] — [[Югославия]] социалистыы дойду буолбут.
* [[1989]] — [[Норвегия байҕала|Норвегия байҕалыгар]] «Комсомолец» диэн сэбиэскэй атомнай подлодка тимирбит.
* [[1994]] — [[Руанда]]ҕа геноцид саҕаламмыт (премьер-миниистири уонна харабыл бельгиецтэри өлөрбүттэр, 100 хонук иһигэр 937 тыһ. киһи өлөрүллүбүт).
* 1994 — [[.ru|.RU]] домен баар буолбут. Рунет төрөөбүт күнүнэн ааҕыллар.
* [[2003]] — [[АХШ]] сэриилэрэ [[Багдад]] куораты ылбыттар.
* 2003 — Бүлүү [[Сыдыбыл (Бүлүү улууһа)|Сыдыбылыгар]] оскуола умайыытыгар 22 оҕо уокка былдьаммыт. Ол оҕолортон сэттэтэ — алта кыыс, биир уол — улахан кылаас оҕолоро, кыра оҕолору быыһыы сылдьан өлбүттэр.
* [[2006]] — [[Буотама]] үрэх таһынааҕы Национальнай пааркаҕа 30 бизону ыыппыттар.
* [[2010]] — Кыргыстааҥҥа иккис өрөбүүлүссүйэ буолбут.
* [[2014]] — Донецкай өрөспүүбүлүкэ (ДНР) үөскээбитин туһунан биллэриллибит.
* [[2020]] — COVID-19 хамсыга: Кытай бырабыыталыстыбата [[Ухань]] куоракка харантыыны тохтоппут.
* [[2021]] — COVID-19 хамсыга: СиДиСи биллэрбитинэн SARS-CoV-2 Alpha вирус АХШ-ка COVID-19 саамай тарҕаммыт көрүҥүнэн буолбут.

== Төрөөбүттэр ==
* [[1906]] — [[Симаков Иван Николаевич|Иван Симаков]], сэрии иннинэ Дьокуускайга Гражданскай авиация пилотунан үлэлээбит Сэбиэскэй Сойуус дьоруойа, байыаннай лүөччүк. Сэриигэ 1941 сыллаахха Дьокуускай куорат военкоматынан ыҥырыллыбыт.
* [[1909]] — [[Киренскэй Леонид Васильевич|Леонид Киренскэй]] — чинчийээччи, академик, Саха Сириттэн төрүттээх дьонтон бастакынан академик аатын ылбыт киһи.
* [[1922]] — [[Кудряшов Николай Петрович|Николай Кудряшов]] (23.03.1973) — лейтенант, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1944). Буруйдааһыҥҥа түбэһэн, Дьоруой аата уонна бары наҕараадалара быһыллан (1953), биир сыл хаайыыга олоорон тахсан баран 1956 сыллаахха Саха сиригэр көһөн кэлбит, Амакинкаҕа үлэлэлээбит, Ньурбаҕа өлбүт. Өлбүтүн кэннэ, 2013 сыллаахха бары бырааптара чөлүгэр түспүт.
* [[1939]] — [[Фрэнсис Форд Коппола]], кинорежиссёр, сценарист уонна продюсер, «Оскар» 6 төгүллээх, «Көмүс глобус» 4 төгүллээх лауреата.
* [[1941]] — [[Федоров Афанасий Семенович|Афанасий Федоров]], РФ культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Саха АССР үтүөлээх артыыһа.
* [[1954]] — [[Джеки Чан]] (дьиҥ. аата Чан Кон Сан), актер, режиссёр, продюсер, каскадёр, трюк туруорааччы.
* [[1955]] — [[Скрябин Михаил Степанович|Михаил Скрябин]], көҥүл тустуу тириэньэрэ, СӨ үтүөлээх тренера, РФ физкультураҕа уонна спортка туйгуна, Абаҕа нэһилиэгин уонна Амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо. Кини эрчийбит тустууктарыттан 50-тан тахса киһи ССРС уонна РФ спордун маастара, 13 киһи аан дойдутааҕы кылаастаах маастар буолбуттара. 2016 сыллаахха [[кулун тутар 26]] күнүгэр 60 сааһыгар өлбүтэ.

== Өлбүттэр ==
* [[1960]] — [[Гулиа Дмитрий Иосифович|Дмитрий Гулиа]] (1874 төр.), Абхазия народнай бэйиэтэ, абхаз литэрэтиирэтин төрүттээччи.
* [[1974]] — [[Тыаһыт|Тыаһыт - Николай Павлов]] (11.06.1904 төр.) — репрессияҕа түбэһэн өр сылларга умнууга хаалбыт сэбиэскэй кэмҥээҕи саха суруйааччыта, кэпсээнньит. Былатыан Ойуунускай кэргэнин ойох ылан, уустук кэмҥэ кини оҕолорун атаҕар туруортаабыта.

{{ыйдар}}

[[Категория:Муус устар 7]]</text>
      <sha1>1z8a9va9l5i7q8wnpfzb5mgaxolfl4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427320</id>
      <parentid>427319</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бэлиэ күннэр */</comment>
      <origin>427320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12048" sha1="tt9eea9db5zy589yf8opsvsec2qf62w" xml:space="preserve">'''Муус устар 7''' диэн [[Григориан халандаара|Григориан халандаарыгар]] сыл 97-с күнэ ([[ордук хонуктаах сыл]]га 98-c күнэ). Сыл бүтүө 268 күн баар.

== Бэлиэ күннэр ==
* {{Флагификация|СӨ}} — Муус устар бастакы баскыһыанньата (1—7) — Аҕа күнэ. СӨ бэрэсидьиэнин N 685 Ыйааҕынан 1999 сыл олунньу 15 к. олохтоммута
* {{Флагификация|ООН}} — [[Чөл турук күнэ|Аан дойдутааҕы Чөл турук күнэ]]
* {{Флагификация|ООН}} — [[Руандаҕа буолбут геноциды саныыр күн]]

* {{Флагификация|Армения}} — Ийэ күнэ
* {{Флагификация|Россия}} — Өлбүт подводниктар күннэрэ&lt;ref&gt;Отмечается в годовщину гибели — 7 апреля [[1989 год|1989 года]] [[Атомная подводная лодка|АПЛ]] «[[Комсомолец (подводная лодка)|Комсомолец]]»&lt;/ref&gt;
* {{Флагификация|Россия}} — [[Рунет]] үөскээбит күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2403 День рождения Рунета — 7 апреля.]&lt;/ref&gt;
* {{Флагификация|Мозамбик}} — Дьахтар күнэ
* {{Флагификация|Руанда}} — Геноциды саныыр кутурҕан күнэ
*{{Флагификация|Киргизия}} — Кулун тутар өрөбөлүүссүйэтин күнэ
* {{Флагификация|США}}, [[Нью Йорк, штат|Нью Йорк штаат]] — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;

== Түбэлтэлэр ==
* [[451]] — [[Аттила]] Мец куораты урусхаллаабыт уонна Галлия атын куораттарыгар саба түспүт.
* [[611]] — Майя омуктар хоруоллара Уне Чан билиҥҥи Миэксикэ соҕуруу өттүгэр баар буола сылдьыбыт Паленке куорат-судаарыстыбыаны урусхаллаабыт.
* [[1141]] — Матильда диэн ыраахтааҕы [[Англия]]ны салайбыт устуоруйаҕа бастакы дьахтар буолбут.
* [[1348]] — Прагаҕа Карлов университет олохтоммут, Европа кырдьаҕас университеттарыттан биирдэстэрэ, славяннарга бастакы университет.
* [[1719]] — [[Хамчаакы тумул арыыта|Хамчаакка]]ҕа [[Палана]] өрүс үрдүгэр олохтоохтор пятидесятник Иван Харитонов этэрээтин кыргыбыттар. 9 киһи ол иһигэр Харитонов бэйэтэ өлбүттэр, 14 киһи бааһырбыт&lt;ref&gt;{{Кинигэ|автор=Вахрин Сергей Иванович|заглавие=Тайны якутских фамилий|место=Якутск|издательство=Якутская республиканская типография им. Ю.А. Гагарина|год=2024|том=1|страницы=658|страниц=968|isbn=978-5-471-00800-7|тираж=1000}}&lt;/ref&gt;.
* [[1789]] — Селим III [[Осмаан Импиэрийэтэ|Осмаан импиэрийэтин]] султаана буолбут.
* [[1900]] сыллаахха Дьокуускайга кулун тутар 7 күнүттэн ыам ыйын 6 күнүгэр (урукку ааҕыынан олунньу 23 — муус устар 23) диэри «Саха уобалаһын туора урдустарын олохторун-дьаһахтарын уонна салаллыыларын уларытыы туһунан» («О преобразовании устройства и управления инородцев Якутской области») диэн ааттаах Саха уобалаһын бырабылыанньатын мунньаҕа буолбут.
* [[1907]] сыллаахха [[Күлүмнүүр]] Саха сиригэр холуобунай буруйдаахтары көскө ыытары утаран, «Якутский край» хаһыакка ыстатыйа таһааттарбыт.
* [[1917]] — Дьокуускай уокуругун учууталларын сийиэһэ буолбут.
* 1917 — Арассыыйа Быстах кэмнээҕи бырабыыталыстыбата судаарыстыба мантан инньэ бурдугу бэйэтэ эрэ атыылырын туһунан биллэрбит (хлебная монополия).
* [[1925]] — [[Саха АССР]] оҥорон таһаарар күүстэрин ССРС Билимнэрин Академията чинчийэрин туһунан [[РСФСР]] Совнаркома уураах ылыммыт. Саха өрөспүүбүлүкэтин чинчийэргэ биллэр-көстөр учуонайдартан анал хамыыһыйа (КЯР) тэриллибит уонна 5 сылга суоттаммыт бырагыраама оҥоһуллубут. [[1925]]-[[1930]] сылларга [[ССРС]] Билимнэрин Академиятын ''Саха сиринээҕи эспэдииссийэтэ'' 10 хайысханан этэрээттэргэ арахсан [[Саха АССР]] бары уокуруктарыгар үлэлээбит, элбэх матырыйаал хомуйан бэчээттээбит.
* [[1939]] — Фашистыы Италия [[Албания]]ҕа саба түспүт.
* [[1946]] — [[РСФСР]] иһинэн Кёнигсберг уобалаһа тэриллибит, билигин Арассыыйа Федерациятын [[Калининград уобалаһа]].
* 1946 — [[ВОЗ]] устаабын 26 дойду ратификациялаабыт.
* [[1948]] — ВОЗ устааба олоххо киирбит. Бу күн билигин [[Чөл турук күнэ|Чөл турук күнүн]] быһыытынан бэлиэтэнэр.
* [[1956]] — [[Марокко]] Испанияттан тутулуга суох буолбут.
* [[1963]] — [[Югославия]] социалистыы дойду буолбут.
* [[1989]] — [[Норвегия байҕала|Норвегия байҕалыгар]] «Комсомолец» диэн сэбиэскэй атомнай подлодка тимирбит.
* [[1994]] — [[Руанда]]ҕа геноцид саҕаламмыт (премьер-миниистири уонна харабыл бельгиецтэри өлөрбүттэр, 100 хонук иһигэр 937 тыһ. киһи өлөрүллүбүт).
* 1994 — [[.ru|.RU]] домен баар буолбут. Рунет төрөөбүт күнүнэн ааҕыллар.
* [[2003]] — [[АХШ]] сэриилэрэ [[Багдад]] куораты ылбыттар.
* 2003 — Бүлүү [[Сыдыбыл (Бүлүү улууһа)|Сыдыбылыгар]] оскуола умайыытыгар 22 оҕо уокка былдьаммыт. Ол оҕолортон сэттэтэ — алта кыыс, биир уол — улахан кылаас оҕолоро, кыра оҕолору быыһыы сылдьан өлбүттэр.
* [[2006]] — [[Буотама]] үрэх таһынааҕы Национальнай пааркаҕа 30 бизону ыыппыттар.
* [[2010]] — Кыргыстааҥҥа иккис өрөбүүлүссүйэ буолбут.
* [[2014]] — Донецкай өрөспүүбүлүкэ (ДНР) үөскээбитин туһунан биллэриллибит.
* [[2020]] — COVID-19 хамсыга: Кытай бырабыыталыстыбата [[Ухань]] куоракка харантыыны тохтоппут.
* [[2021]] — COVID-19 хамсыга: СиДиСи биллэрбитинэн SARS-CoV-2 Alpha вирус АХШ-ка COVID-19 саамай тарҕаммыт көрүҥүнэн буолбут.

== Төрөөбүттэр ==
* [[1906]] — [[Симаков Иван Николаевич|Иван Симаков]], сэрии иннинэ Дьокуускайга Гражданскай авиация пилотунан үлэлээбит Сэбиэскэй Сойуус дьоруойа, байыаннай лүөччүк. Сэриигэ 1941 сыллаахха Дьокуускай куорат военкоматынан ыҥырыллыбыт.
* [[1909]] — [[Киренскэй Леонид Васильевич|Леонид Киренскэй]] — чинчийээччи, академик, Саха Сириттэн төрүттээх дьонтон бастакынан академик аатын ылбыт киһи.
* [[1922]] — [[Кудряшов Николай Петрович|Николай Кудряшов]] (23.03.1973) — лейтенант, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1944). Буруйдааһыҥҥа түбэһэн, Дьоруой аата уонна бары наҕараадалара быһыллан (1953), биир сыл хаайыыга олоорон тахсан баран 1956 сыллаахха Саха сиригэр көһөн кэлбит, Амакинкаҕа үлэлэлээбит, Ньурбаҕа өлбүт. Өлбүтүн кэннэ, 2013 сыллаахха бары бырааптара чөлүгэр түспүт.
* [[1939]] — [[Фрэнсис Форд Коппола]], кинорежиссёр, сценарист уонна продюсер, «Оскар» 6 төгүллээх, «Көмүс глобус» 4 төгүллээх лауреата.
* [[1941]] — [[Федоров Афанасий Семенович|Афанасий Федоров]], РФ культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Саха АССР үтүөлээх артыыһа.
* [[1954]] — [[Джеки Чан]] (дьиҥ. аата Чан Кон Сан), актер, режиссёр, продюсер, каскадёр, трюк туруорааччы.
* [[1955]] — [[Скрябин Михаил Степанович|Михаил Скрябин]], көҥүл тустуу тириэньэрэ, СӨ үтүөлээх тренера, РФ физкультураҕа уонна спортка туйгуна, Абаҕа нэһилиэгин уонна Амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо. Кини эрчийбит тустууктарыттан 50-тан тахса киһи ССРС уонна РФ спордун маастара, 13 киһи аан дойдутааҕы кылаастаах маастар буолбуттара. 2016 сыллаахха [[кулун тутар 26]] күнүгэр 60 сааһыгар өлбүтэ.

== Өлбүттэр ==
* [[1960]] — [[Гулиа Дмитрий Иосифович|Дмитрий Гулиа]] (1874 төр.), Абхазия народнай бэйиэтэ, абхаз литэрэтиирэтин төрүттээччи.
* [[1974]] — [[Тыаһыт|Тыаһыт - Николай Павлов]] (11.06.1904 төр.) — репрессияҕа түбэһэн өр сылларга умнууга хаалбыт сэбиэскэй кэмҥээҕи саха суруйааччыта, кэпсээнньит. Былатыан Ойуунускай кэргэнин ойох ылан, уустук кэмҥэ кини оҕолорун атаҕар туруортаабыта.

{{ыйдар}}

[[Категория:Муус устар 7]]</text>
      <sha1>tt9eea9db5zy589yf8opsvsec2qf62w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муус устар 10</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7567</id>
    <revision>
      <id>427343</id>
      <parentid>423433</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бэлиэ күннэр */</comment>
      <origin>427343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12080" sha1="7kvj7x6dc2gonfkgo7l15k54pb7iabd" xml:space="preserve">'''Муус устар 10''' диэн [[Григориан халандаара|Григориан халандаарыгар]] сыл 100-с күнэ ([[ордук хонуктаах сыл]]га 101-c күнэ). Сыл бүтүө 265 күн баар.


== Бэлиэ күннэр ==
&lt;!-- * {{Флагификация|СӨ}} — [[Уол оҕо күнэ]] (муус устар иккис баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэр)--&gt;

* [[Билэ:Earth flag PD.jpg|25px]] [[II Аан дойду сэриитин саҕанааҕы Утарсыы хамсааһына|II Аан дойду сэриитин саҕанааҕы Утарсыы хамсааһынын]] күнэ

* {{Флагификация|Азербайджан}} — Тутааччы күнэ
* {{Флагификация|США}} — Коммодор [[Перри Мэтью Кэлбрейт|Перри]] күнэ. 1854 с. Мэтью Перри хамаандалаах байыаннай эскадра &quot;хара хараабыллара&quot; Японияҕа тиийэн АХШ бырабыыталыстыбатын кытта сөбүлэҥ түһэрсэргэ күһэйбиттэрэ, Япония икки үйэлээх сабыылаах кэмэ түмүктэммитэ.

* [[Билэ:Earth flag PD.jpg|25px]] Бииргэ төрөөбүттэр күннэрэ. Бу күн дьон бииргэ төрөөбүттэригэр бэлэх оҥороллор, сурук суруйаллар, оҕо эрдэҕинээҕи хаартыскаларын [[Түмэт-ситим|түмэт-ситим]]нэргэ таһаараллар

== Түбэлтэлэр ==
* [[837]] — [[Галлей кометата]] Сиргэ муҥутуурдук чугаһаабыт (5,1 мөлүйүөн килэмиэтир).
* [[1710]] — [[Улуу Британия|Британия]]ҕа Анна статута диэн ааттаммыт сокуон олоххо киирбит, ааптар быраабыгар сыһыаннаах бастакы сокуон.
* [[1741]] — [[Пруссия]] Мольвице аттынааҕы кыргыһыыга кыайан [[Силезия]]ны баһылаабыт.
* [[1809]] — [[Наполеон сэриилэрэ]]: Австрия импиэрийэтин сэриитэ [[Бавария]]ҕа киирбит.
* [[1883]] — [[Гаспринскай Исмаил|Исмаил Гаспринскай]] диэн Кырыым татаардарыттан төрүттээх сырдатааччы уонна бэлиитик түүрдүү тыллаах &quot;Тардьуман&quot; (&quot;Тылбаасчыт&quot;) диэн сурунаалы таһаарарга көҥүл ылбыт. Бу сурунаал өр кэмҥэ Арассыыйа импиэрийэтигэр соҕотох түүрдүү тыллаах сурунаал этэ. &quot;Тардьуман&quot; 35 сыл устата тахсан баран 1918 сыл олунньу 23 күнүгэр сабыллыбыта.
* [[1907]] — Пётр Столыпин Дуумаҕа сир реформатын былаанын кэпсээбит.
* [[1912]] — «[[Титаник]]» бэйэтин бастакы уонна тиһэх айаныгар Саутгемптон куораттан (Англия) аттаммыт.
* [[1917]] — Ииндийэҕэ юрист уонна түмэтчи 47 саастаах [[Моhандас Карамчанд Ганди|Мохандас Ганди]] Британия импиэрийэтин утары бастакы сатьяграха диэн хампаанньатын саҕалаабыт (санскриттан «сатья» — «кырдьык», «аграха» — «кытаанах»). Чампаран уокурукка холуонньа былаастара бааһынайдары бурдук оннугар индиго уонна атын атыыга барар үүнээйилэри ыһарга күһэйэллэр этэ, маны утарбыта. Түмүгэр хаайыллыбыта. Тыһыынчанан дьон кинини босхолуурга ирдээбиттэрэ, Махатма (Улуу Кут) диэн ааттаабыттара, хас да хонон баран полиция Гандины босхорууга күһэллибитэ.
* [[1919 сыл|1919]] — [[Миэксикэ]] өрөбөлүүссүйэтин басхана [[Эмилиано Сапата]] Морелос диэн сиргэ тоһуурга түбэһэн өлбүт.
* [[1921]] — Чурапчыга буола турар Уон улуус уонна буолас өрөпкүөмнэрин мунньаҕар Ленин аатыттан эҕэрдэлиир тэлэгирээмэ кэлбит. Бу мунньах саха кыра-хара дьонун санаатын уһугуннарыыга суолтаны ылбыта, ол эрээри иккис өттүнэн саха бас-көс дьонун туоратар уодаһыннаах уураахтары ылыммыта биллэр.
* [[1922]] — [[Генуэтээҕи кэмпириэнсийэ]] саҕаламмыт (ыам ыйын 19 диэри).
* [[1925]] сыллаахха [[Царицын]] куорат аата Сталинград диэн буолбут.
* [[1931]] — [[Удмурт судаарыстыбаннай университета|Удмурт судаарыстыбаннай педагогическай института]] төрүттэммит.
* [[1932]] — Уу көлөтүн норуот хамыһаарын № 139 бирикээһинэн [[Дьокуускайдааҕы өрүс хамандыырдарын училищета|Дьокуускайдааҕы өрүс техникума]] аһыллыбыта.
* [[1942]] — [[II Аан Дойду сэриитэ|II Аан дойду сэриитин]] саҕана Британияҕа бэлэми ааспыт этэрээт [[Чиэхийэ|Богемия уонна Моравия]] имперскэй протекторыгар Р. Гейдриххэ саба түспүтэ. 
* [[1944 сыл|1944]] — [[Одесса]] ньиэмэстэртэн босхоломмут.
* [[1952 сыл|1952]] — кэлин [[Далан (суруйааччы)|Далан]] диэн норуот суруйааччыта буолбут Василий Яковлевы устудьуоннуу сырыттаҕына сымыйанан омугумсуйууга буруйдаан тутан хаайбыттар (САССР МГБ-тын тойоно Речкалов муус устар 8 күннээҕи хаайар туһунан уурааҕын бу күн САССР борокуруорун э.т. Трофимов бигэргэппит).
* [[1957]] с. ССРС Наукатын Академиятын Сибиирдээҕи филиалын Геология институута олохтоммут. 2000 с. атырдьах ыйыттан — Алмаас уонна күндү тимирдэр институуттара (НА Сибиирдээҕи салаатыгар киирэр).
* [[1972]] 
** Бактериялаах сэрии сэбин бобуу туһунан аан дойдутааҕы Конвенцияҕа илии баттаммыт.
** [[Кытай Дьон Өрөспүүбүлүкэтэ|Кытай]]га [[Шаньдун]] провинциятыгар тутуу кэмигэр алҕас бамбуукка суруллубут кинигэлэри былыргы көмүүттэн булбуттар, ол кинигэлэр истэригэр [[Сунь-Цзы]] «Сэрии ускуустубата» уонна сүтэ сылдьыбыт Сунь Бин байыаннай тарактаата бааллара.
* [[2009]] — Өксөкүлээх аатынан культура Киинигэр «Сааскы сырдык иэйиилэрим» диэн ырыаһыт [[Захарова Раиса Яковлевна|Раиса Захарова]] айар киэһэтэ буолбута.
* [[2010]] — түөрт үрдүк үөрэх кыһатыттан холбонон [[Уһук Илиннээҕи бэдэрээлинэй университет]] тэриллибит — Японияҕа аккредитациялаах Арассыыйа соҕотох үөрэх кыһата.
* 2010 — [[Смоленскай]] аттыгар Ту-154 саахалыгар 96 киһи өлбүт, олор истэригэр Польша бэрэсидьиэнэ [[Лех Качиньски]] уонна Польша атын салайааччылара.
* [[2019]] — [[Хара үөдэн]] бастакы хаартыскатын көрдөрбүттэр.

== Төрөөбүттэр ==
* [[1847]] — бэйэтин аатынан суруналыыстарга туттарыллар бириэмийэни төрүттээбит түмэт-диэйэтэл [[Пулитцер Джозеф|Джозеф (Юзеф) Пулитцер]] Венгрияҕа төрөөбүт.
* [[1855]] — [[Саха сиринээҕи биэксэл оскуолата|Саха сиринээҕи биэксэл оскуолатын]] төрүттээччи [[Вонгродскай Виталий Антонович|Виталий Вонгродскай]] төрөөбүт.
* [[1894]] сыллаахха Лудза куоракка (билигин Латвия) Саха сиригэр Гражданскай сэрии кыттыылааҕа [[Строд Иван Яковлевич|Иван Строд]] төрөөбүт.
* [[1922]] — Үөһээ Бүлүү Хомустаах нэһилиэгэр [[Габышев Николай Алексеевич|Николай Габышев]] (8.12.1991 өлб.) — саха сэбиэскэй кэминээҕи суруйааччыта, суруналыыс, кэпсээнньит, драматуур, тылбаасчыт.
* [[1928]] — Ленскэй оройуон Бэтинчэ нэһилиэгин Курум сэлиэнньэтигэр тыйаатыр артыыһа [[Мыреева Татьяна Ивановна|Татьяна Мыреева]] төрөөбүт.
* [[1937]] — [[Белла Ахмадулина]] — XX үйэҕэ нууччалыы суруйбут бөдөҥ лиирик бэйиэттэртэн биирдэстэрэ.
* [[1962]] — [[Чиркова Валентина Ивановна|Валентина Чиркова]] — саха эстрадатын артыыһа, СӨ үтүөлээх артыыһа.
* [[1964 сыл|1964]] — [[Макеев Данил Николаевич|Данил Макеев]], суруйааччы, 2015-2020 сс. [[Чолбон (сурунаал)|&quot;Чолбон&quot; сурунаал]] бас эрэдээктэрэ.

== Өлбүттэр ==
* [[1282]] — [[Ахмад Фанакати]], [[Хубилай Хаан]] саҕана сүрүн миниистир.
* [[1991]] — [[Юмжагийн Цеденбал]] (17.09.1916 төр.) — Монголия Народнай Өрөспүүбүлүкэтин диэйэтэлэ, баартыйатын генеральнай сэкиритээрэ, МНР маршала (1979). Монголияны баһылаан олордоҕуна коллективизация ситиһиилээхтик буолбута (бу иннинэ [[Чойбалсан]] саҕана оҥоро сатаабыт коллективизациялара сатамматаҕа). Төрөөбүт сирэ 1932 сыллаахтан 1958 сыллахха диэри Тувааҕа киирэ сылдьыбыт кэмнээх.
* [[1991]] — [[Ермолаев Алексей Николаевич|Алексей Ермолаев]] (1941 төр.) — тустуук, Коркин үөрэнээччитэ, [[сахалар]]тан бастакы Аан дойду кылаастаах спорт маастара, [[ССРС]] эдэрдэргэ чөмпүйүөнэ, 1966 с. [[Дьокуускай Ытык киһитэ]].

{{ыйдар}}

[[Категория:Муус устар 10]]</text>
      <sha1>7kvj7x6dc2gonfkgo7l15k54pb7iabd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Либерия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7813</id>
    <revision>
      <id>427345</id>
      <parentid>424436</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Либерия бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5114" sha1="4zna178vueuwbprcmq5wn5l14prkfek" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|conventional_long_name = Либерия Республиката&lt;/br&gt;Republic of Liberia
| common_name =  Liberia
| image_flag = Flag of Liberia.svg
| image_coat = Coat of arms of Liberia.svg
| image_map = Location Liberia AU Africa.svg
| national_motto = &quot;The love of liberty brought us here&quot;
| national_anthem = ''[[All Hail, Liberia, Hail!]]''
| official_languages = [[Ааҥл тыла]]
|demonym = Liberian
| capital = [[Монровия]]
| latd=6 |latm=19 |latNS=N |longd=10 |longm=48 |longEW=W
| largest_city = Монровия
| government_type = [[Республика]]
| leader_title1 = [[Президент]]
| leader_title2 = [[Вице-президент]]
| leader_name1 = [[Ellen Johnson-Sirleaf]]
| leader_name2 = [[Joseph Boakai]]
| leader_title3 = [[Либеря Үрдүкү Суута|Суут салайааччыта]]
| leader_name3 = [[Johnnie Lewis]]
| area_rank = 103rd
| area_magnitude = 1 E11
| area_km2 = 111,369
| area_sq_mi = 43,000 &lt;!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --&gt;
| percent_water = 13.514
| population_estimate = 3,489,072
| population_estimate_year = 2008 [[Liberian Census]]
| population_estimate_rank = 129th
| population_census = &lt;!-- census data n/a, more searching needs to be done --&gt;
| population_census_year =
| population_density_km2 = 29
| population_density_sq_mi = 75 &lt;!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --&gt;
| population_density_rank = 180th
| GDP_PPP_year = 2007
| GDP_PPP = $1.342 billion
| GDP_PPP_per_capita = $357
|GDP_nominal           = $735 million
|GDP_nominal_year        = 2007
|GDP_nominal_per_capita   = $195
| sovereignty_type = [[история|Историята]]
| sovereignty_note = by [[African-American]]s
| established_event1 = [[American Colonization Society|ACS]] colonies
{{spaces|3}}consolidation
| established_event2 = [[Тутулуга суох буолуу]] ([[ахш|Америкаттан]])
| established_date1 = [[1821]]-[[1842]]
| established_date2 = [[От ыйын 26]] [[1847]]
| HDI_year = 2008
| HDI = {{increase}}0.364
| HDI_rank = 176
| HDI_category = &lt;font color=&quot;red&quot;&gt;low&lt;/font&gt;
|FSI                      = 92.9 {{decrease}} 6.1
|FSI_year                 = 2007
|FSI_rank                 = 27th
|FSI_category             = &lt;font color=&quot;#FF0000&quot;&gt;Alert&lt;/font&gt; 
| currency = [[Либерия доллара]]&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
| currency_code = LRD
| country_code = lr
| time_zone = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset = &lt;!-- this entry intentionally left blank --&gt;
| time_zone_DST = ''not observed''
| utc_offset_DST = &lt;!-- this entry intentionally left blank --&gt;
| drives_on                    = right 
| cctld = [[.lr]]
| calling_code = 231
| footnotes = &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; [[АХШ доллара]] эмиэ туттуллар.
}}
'''Либерия''' (''Liberia'') диэн [[Арҕаа Африка]] дойдута. Кирбиилэhэр дойдулара [[Сьерра Леоне]], [[Гуинея]] уонна [[Кот д'Ивуар]]. [[Атлантик океан]] кытылыгар турар. Олохтоохторун ахсаана 3,489,072 ([[2008]]), иэнэ 111,369 км2 (2008).

Либерияны [[1847]] сыллаахха [[АХШ|Америкаттан]] кэлбит көҥүл ыытыллыбыт кулуттар тэрийбиттэрэ. Дойду киин куората, [[Монровия]], АХШ бэhис президенын [[Дьэймс Монро]] аатынан ааттаммыта.

== Либерия бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 11]] — Малыыппа күнэ

* [[Ыам ыйын 14]] — Интеграция күнэ. Эбэтэр Наассыйа сомоҕолоһуутун күнэ диэн ааттанар. Америкаттан кэлэн олохсуйбут кулуттар сыдьааннарын уонна төрүт олохтоох дьон сыһыаннарын тупсарыыга туһуланар. 1960 сылтан бэлиэтэнэр.
* [[От ыйын 26]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (1847, Америка холуонньалыыр уопсастыбатыттан)

* [[Атырдьах ыйын 24]] — Былаах күнэ

* [[Сэтинньи 29]] — Уильям Табман төрөөбүт күнэ. [[Табман Уильям|Бу киһи]] 1944 сылтан 1971 сыллаахха өлүөр диэри дойду бэрэсидьиэнинэн олорбута, кини салайар кэмигэр дойду балысханнык сайдыбыта, төрүт олохтоохторо уонна АХШ-тан олохсуйа кэлбит хара тириилээх дьон ыккардыларыгар утарсыы кыччаабыта. Санаттахха Либерияҕа АХШ-тан босхоломмут кулуттар элбэхтик көспүттэрэ, Табман 1844 сыллаахха көспүт ол дьонтон төрүттээх этэ.
* {{Флагификация|Югославия}} — Өрөспүүбүлүкэ күнэ


{{африка}}

[[Категория:Африка дойдулара]]</text>
      <sha1>4zna178vueuwbprcmq5wn5l14prkfek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тунис</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7855</id>
    <revision>
      <id>427333</id>
      <parentid>423506</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тунис бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4384" sha1="bahlipit09xcupv876bgy7qfnxofu9t" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name = Тунис Республиката
|conventional_long_name = الجمهورية التونسية &lt;br /&gt;''al-Jumhūriyya at-Tūnisiyya''
|common_name = Tunisia
|image_flag = Flag of Tunisia.svg
|image_coat = Coat of arms of Tunisia.svg
|symbol_type = Coat of Arms
|image_map = Tunisia in its region.svg
|national_motto = حرية، نظام، عدالة (Hurriya, Nidham, 'Adala)&lt;br /&gt;&quot;Liberty, Order, Justice&quot;
|official_languages = [[Араб тыла]]
|national_anthem = [[Humat Al Hima]]
|demonym = Tunisian
|capital = [[Тунис (куорат)|Тунис]]
|latd=36 |latm=50 |latNS=N |longd=10 |longm=9 |longEW=E
|largest_city = capital
|government_type = [[Республика]]
|leader_title1 = [[Президент]]
|leader_title2 = [[Премьер миниистир]]
|leader_name1 = [[Монсеф Марзуки]]
|leader_name2 = [[Мехди Джомаа]]
|area_rank = 92nd
|area_magnitude = 1 E11
|area_km2 = 163610
|area_sq_mi = 63170
|percent_water = 5.0
|population_estimate = 10,327,800
|GDP_PPP_rank =
|GDP_PPP_year = 2008
|GDP_PPP_per_capita = $8,020
|GDP_PPP_per_capita_rank =
|GDP_nominal = $41.768 billion
|GDP_nominal_year = 2008
|GDP_nominal_per_capita = $4,032
|population_estimate_rank = 79th
|population_estimate_year = July 1, 2008
|population_census =  9,910,872
|population_census_year = 2004
|population_density_km2 = 63 &lt;!--pop est 2008 (10327800) / land area(163610) =63.12--&gt;
|population_density_sq_mi = 163
|population_density_rank = 133rd (2005)
|sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]]
|established_event1 = [[франция|Францияттан]]
|established_date1 = [[Кулун тутар 20]] [[1956]]
|HDI = {{increase}} 0.766
|HDI_rank = 91st
|HDI_year = 2007
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|Gini = 39.8
|Gini_year = 2000
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|currency = [[Тунис динаара]]
|currency_code = TND
|country_code = +216
|time_zone = [[Central European Time|CET]]
|utc_offset = +1
|time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]
|utc_offset_DST = +2
|drives_on                    = right 
|cctld = [[.tn]]
|calling_code = 216
|footnotes =
}}

'''Тунис''' ([[араб тыла|араб]]. تونس‎Tūnis) диэн [[Хоту Африка]] дойдута, кирбиилэhэр [[Алжир|Алжирдыын]] арҕаа уонна [[лиибийэ|Лиибийэлиин]] соҕуруулуу-илин. Дойду сирин 40% [[Саhаара]] кумах куйаар. Былыр Тунис сиригэр [[Финикия]] аатырбыт куората [[Картаго]] баара, онтон [[Ром Империята|Ром Империятын]] [[Африка провинция|Африка]] диэн провинцията, онтон [[Орто үйэлэр|Орто үйэлэргэ]] араас [[Магриб]] мусулмаан иллэрэ.

== Тунис бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 9]] — Сиэртибэлэр күннэрэ

* [[Бэс ыйын 1]] — Конституция күнэ
* [[От ыйын 24]] — Авуссу карнавала ({{lang-en|Awussu}}, {{lang-fr|Carnaval d'Aoussou}}). Бу тыл бербер тылыгар ''куйаас'' диэн суолталаах.
* [[От ыйын 25]] — Өрөспүүбүлүкэ күнэ
* [[Атырдьах ыйын 13]] — [[Тунис бэлиэ күннэрэ|Дьахтар күнэ]] (1956 сыллаахха Тус бэйэ туругун кодекса олоххо киирбит)
* [[Балаҕан ыйын 3]] — Тутулуга суох буолуу хамсааһынын күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2444/ День движения независимости в Тунисе — 3 сентября. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]&lt;/ref&gt;
* [[Алтынньы 15]] — Эвакуация күнэ. 1963 сыллаахха Франция сэриилэрэ дойдуттан бүтэһиктээхтик тахсыбыт күннэрин бэлиэтииллэр
* [[Сэтинньи 7]] — Ахтыы күнэ

== Быһаарыылар == 
{{Быһаарыылар}}

{{Geo-stub}}
{{rq|img}}

{{африка}}
[[Категория:Тунис| ]]</text>
      <sha1>bahlipit09xcupv876bgy7qfnxofu9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Руанда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8280</id>
    <revision>
      <id>427315</id>
      <parentid>419332</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Руанда бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3224" sha1="auhtcsl9p2yr9snymrw8b60m8up47jx" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name = Руанда Республиката&lt;/br&gt;''Repubulika y'u Rwanda''&lt;br /&gt;''République du Rwanda''
|conventional_long_name = Republic of Rwanda
|common_name = Rwanda
|image_flag = Flag_of_Rwanda.svg
|image_coat = Coat of arms of Rwanda.svg
|national_motto = ''Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu''&lt;br /&gt;&quot;Unity, Work, Patriotism&quot;
|image_map = LocationRwanda.svg
|national_anthem = &quot;{{lang|rw|''[[Rwanda nziza]]''}}&quot;
|official_languages = [[киньяруанда тыла|Киньяруанда]], [[француз тыла|француз]], [[ааҥл тыла|ааҥл]]&lt;!--http://www.gov.rw/government/tourismp.html--&gt;
|demonym = Rwandan, Rwandese
|capital = [[Кигали]]
|latd=1 |latm=57 |latNS=S |longd=30 |longm=4 |longEW=E
|government_type = [[Республика]]
|leader_title1 = [[Президент]]
|leader_title2 = [[Премьер миниистир]]
|leader_name1 = [[Paul Kagame]]
|leader_name2 = [[Bernard Makuza]]
|largest_city = Кигали
|area_km2 = 26,798
|area_sq_mi = 10,169 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|area_rank = 147th
|area_magnitude = 1 E10
|percent_water = 5.3
|population_estimate = 10,186,063
|population_estimate_year = April 2008
|population_estimate_rank = 83rd
|population_census = 8,128,553
|population_census_year = 2002
|population_density_km2 = 343
|population_density_sq_mi = 829 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 29th
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = $8.444 billion
|GDP_PPP_rank = 141st
|GDP_PPP_per_capita = $898
|GDP_PPP_per_capita_rank = 165th
|GDP_nominal_rank = 145th
|GDP_nominal = $3.339 billion
|GDP_nominal_year = 2007
|GDP_nominal_per_capita = $355
|GDP_nominal_per_capita_rank = 168th
|HDI_year = 2007
|HDI = {{decrease}}0.435
|HDI_rank = 166th
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#e0584e&quot;&gt;low&lt;/font&gt;
|Gini = 45.1
|Gini_year = 2003
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]]
|sovereignty_note = [[бельгия|Бельгияттан]]
|established_event1 = Даатата
|established_date1 = [[От ыйын 1]], [[1962]]
|currency = [[Rwandan franc]]
|currency_code = RWF
|time_zone = [[Central Africa Time|CAT]]
|utc_offset = +2
|time_zone_DST = ''not observed''
|utc_offset_DST = +2
|drives_on = right
|cctld = [[.rw]]
|calling_code = 250
|footnotes =
}}

'''Руанда Республиката''' (''Republic of Rwanda'') диэн [[Орто Африка]] кыра дойдута. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Уганда]], [[Бурунди]], [[Конго Демократ Республиката]] уонна [[Танзания]]. Олохтоохторун ахсаана 10.1 мөл.

Руанда [[1994]] буолбут [[руанда геноцида|геноцидтан]] сылтаан аан дойдуга биллибитэ. Онно 800.000 — 1 мөл кэриэтэ дьон өлбүтэ.

== Руанда бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 7]] — Геноциды саныыр кутурҕан күнэ

* [[От ыйын 1]] — Тутулуга суох буолуу күнэ


{{африка}}

[[Категория:Африка дойдулара]]</text>
      <sha1>auhtcsl9p2yr9snymrw8b60m8up47jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мозамбик</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8644</id>
    <revision>
      <id>427314</id>
      <parentid>424850</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мозамбик бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4050" sha1="0uybx7ucfephwvu13605bphy1vjzgsq" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name              = ''República de Moçambique''
|conventional_long_name   = Мозамбик Республиката
|common_name              = Mozambique
|image_flag               = Flag of Mozambique.svg
|image_coat               = EscudoMozambique.PNG
|image_map                = LocationMozambique.svg
|national_anthem          = ''[[Pátria Amada]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(урут ''[[Viva, Viva a FRELIMO]]'')&lt;/small&gt;
|official_languages       = [[Португал тыла]]
|demonym                  = Mozambican
|capital                  = [[Мапуту]]
|latd=25 |latm=57 |latNS=S |longd=32 |longm=35 |longEW=E
|largest_city             = capital
|government_type          = [[Өрөспүүбүлүкэ]]
|leader_title1            = [[Бэрэсидьиэн]]
|leader_name1             = [[Armando Guebuza]]
|leader_title2            = [[Премьер миниистир]]
|leader_name2             = [[Luisa Diogo|Luísa Diogo]]
|sovereignty_type         = [[Тутулуга суох буолуу]]
|established_event1       = [[португалия|Португалияттан]]
|established_date1        = [[Бэс ыйын 25]] [[1975]]
|area_km2                     = 801,590
|area_sq_mi                  = 309,496 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|area_rank                = 35th
|area_magnitude           = 1 E11
|percent_water            = 2.2
|population_estimate_rank = 54th
|population_census        = 21,397,000 (52nd) 
|population_census_year   = 2007
|population_density_km2       = 25
|population_density_sq_mi    = 65 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank  = 178th
|GDP_PPP_year             = 2005
|GDP_PPP                  = $17.145 billion
|GDP_PPP_rank             = 
|GDP_PPP_per_capita       = $842
|GDP_PPP_per_capita_rank  = 
|GDP_nominal              = $8.069 billion
|GDP_nominal_year         = 2007
|GDP_nominal_per_capita   = $396
|HDI_year                 = 2007
|HDI                      = {{decrease}} 0.384
|HDI_rank                 = 172nd
|HDI_category             = &lt;span style=&quot;color:#e0584e&quot;&gt;low&lt;/span&gt;
|Gini                     = 39.6
|Gini_year                = 1996–97
|Gini_category            = &lt;span style=&quot;color:#ffcc00;&quot;&gt;medium&lt;/span&gt;
|currency                 = [[Mozambican metical]] (Mtn)
|currency_code            = MZN
|time_zone                = [[Central Africa Time|CAT]]
|utc_offset               = +2
|time_zone_DST            = not observed
|utc_offset_DST           = +2
|drives_on                    = left
|cctld                    = [[.mz]]
|calling_code             = 258
|footnote1                = 
}}
'''Мозамбик''' (''Moçambique'') диэн соҕуруулуу илин [[Африка]] дойдута. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Индия океана]] илин, [[Танзания]] хоту, [[Малауи]] уонна [[Замбия]] хотугулуу арҕаа, [[Зимбабуэ]] арҕаа, [[Эсватини]] уонна [[Соҕуруу Африка]] соҕуруулуу арҕаа. Бу сири [[1498]] с. [[Васко да Гама]] арыйбыта уонна [[1505]] c. [[Португалия]] колониялаабыта. [[1510]] c. Португалия [[Илин Африка]] кытылыгар баар араб султанаттарын барыларын баhылаабыта. [[1975]] с. Мозамбик тутулуга суох буолбута.

== Мозамбик бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 7]] — Дьахтар күнэ
* [[Бэс ыйын 25]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (Португалияттан, 1975)
* [[Балаҕан ыйын 7]] — Кыайыы күнэ
* [[Балаҕан ыйын 25]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* [[Алтынньы 4]] — Эйэ уонна иллээх буолуу күнэ
* [[Ахсынньы 25]] — Дьиэ кэргэн күнэ


{{африка}}

[[Категория:Африка дойдулара]]</text>
      <sha1>0uybx7ucfephwvu13605bphy1vjzgsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уганда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8696</id>
    <revision>
      <id>427346</id>
      <parentid>422689</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Уганда бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3120" sha1="jf1w8wjrj0ngtowyh3nqjljwjizdtru" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name = Уганда Республиката&lt;/br&gt;''Jamhuri ka Uganda'' &lt;small&gt;&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;''Republic of Uganda''
|common_name = Uganda
|image_flag = Flag of Uganda.svg
|image_coat =Coat of arms of Uganda.svg
|image_map = LocationUganda.svg
|national_motto = &quot;For God and My Country&quot;
|national_anthem = &quot;[[Oh Uganda, Land of Beauty]]&quot;
|nickname = The Pearl of Africa
|official_languages = [[ааҥл тыла]], [[суаhили]]
|demonym = Ugandan
|capital = [[Кампала]]
|largest_city = capital
|government_type = [[Республика]]
|leader_title1 = [[Президент]]
|leader_name1 = [[Yoweri Museveni]]
|leader_title2 = [[Премьер миниистир]]
|leader_name2 = [[Apolo Nsibambi]]
|area_rank = 81st
|area_magnitude = 1 E11
||area_sq_mi = 91,136
|percent_water = 15.39
|population_estimate_year = 2007
|population_estimate_rank = 38th
|population_estimate = 30,900,000
|population_census = 34,634,650
|population_census_year = 2014
|population_density_km2 = 144
|population_density_sq_mi = 380 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 82nd&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = $32.767 billion
|GDP_PPP_rank = 98th
|GDP_PPP_per_capita = $1,059
|GDP_PPP_per_capita_rank = 160th
|GDP_nominal = $11.785 billion
|GDP_nominal_rank = 108th
|GDP_nominal_year = 2007
|GDP_nominal_per_capita = $381
|GDP_nominal_per_capita_rank = 166th
|HDI_year = 2008
|HDI = {{decrease}} 0.493
|HDI_rank = 157th
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#e0584e&quot;&gt;low&lt;/font&gt;
|Gini = 43
|Gini_year = 1998
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|FSI = 96.4 {{decrease}} 0.1
|FSI_year = 2007
|FSI_rank = 15th
|FSI_category = &lt;font color=&quot;#FF0000&quot;&gt;Alert&lt;/font&gt;
|sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]]
|sovereignty_note = [[Холбоhуктаах Хоруоллук|Холбоhуктаах Хоруоллуктан]]
|established_event1 = Республика
|established_date1 = [[Алтынньы 9]], [[1962]]
|currency = [[Ugandan shilling]]
|currency_code = UGX
|time_zone = [[East Africa Time|EAT]]
|utc_offset = +3
|time_zone_DST = ''not observed''
|utc_offset_DST = +3
|drives_on                    = left
|cctld = [[.ug]]
|calling_code = +256&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|footnotes = 
}}
'''Уганда Республиката''' диэн [[Илин Африка]] дойдута. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Кения]] илин, [[Судан]] хоту, [[Конго Демократ Республиката]] арҕаа, [[Руанда]] соҕуруулуу илин уонна [[Танзания]] соҕуруу. Соҕуруу [[Виктория күөл]] баар. Киин куорат [[Кампала]].

== Уганда бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 11]] — Көҥүл күнэ

* [[Бэс ыйын 3]] — Уганда эрэйдэнэн өлбүт дьонун күнэ ([[1964]])
* [[Алтынньы 9]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (Британияттан, 1962)


{{Geo-stub}}

{{африка}}

[[Категория:Африка дойдулара]]</text>
      <sha1>jf1w8wjrj0ngtowyh3nqjljwjizdtru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боливия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9338</id>
    <revision>
      <id>427327</id>
      <parentid>423043</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Боливия бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6473" sha1="i38dg9pv55lim3381yr5f6bvtq0zybs" xml:space="preserve">{{Infobox Country
|native_name = Боливия Республиката
|conventional_long_name = ''República de Bolivia''&lt;br /&gt;''Bulibya Republika''&lt;br /&gt;''Wuliwya Suyu''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(уонна 34 атын официаллык ааттардаах)&lt;/small&gt;
|common_name = Bolivia
|image_flag = Flag of Bolivia.svg
|image_coat = Coat of arms of Bolivia.svg
|image_map = Bolivia in its region.svg 
|national_motto = ''&quot;¡La unión es la fuerza!&quot;''
|national_anthem = ''[[Bolivianos, el hado propicio]]''
|capital = {{nowrap|[[Сукре]] &lt;small&gt;(конституция, дьүүл)}}&lt;br /&gt;{{coord|19|2|S|65|15|W}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|largest_city = {{nowrap|[[Санта Крус де ла Сьерра]]}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{coord|17|48|S|63|10|W}}&lt;/small&gt;
|official_languages = [[Испан тыла]] уонна 36 төрүт тыллар
|demonym = Bolivian
|government_type = [[Республика]] 
|leader_title1 = [[Президент]]
|leader_name1 = [[Эво Моралес]]
|leader_title2 = [[Вице президент]]
|leader_name2 = [[Алваро Гарсиа Линера|Алваро Гарсиа]]
|sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]]
|established_event1 = [[испания|Испанияттан]]
|established_date1 = [[Атырдьах ыйын 6]] [[1825]]
|area_km2 = 1,098,581
|area_sq_mi = 424,163 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|area_rank = 28th
|area_magnitude = 1 E12
|percent_water = 1.29
|population_estimate = 9,119,152
|population_estimate_year = July 2007
|population_estimate_rank = 84th
|population_census = 8,857,870
|population_census_year = 
|population_density_km2 = 8.4
|population_density_sq_mi = 21.8 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 210th
|GDP_PPP_year = 2007
|GDP_PPP = $40.140 billion
|GDP_PPP_rank = 101st
|GDP_PPP_per_capita = $4,084
|GDP_PPP_per_capita_rank = 125th
|GDP_nominal               = $13.292 billion
|GDP_nominal_rank          = 108th 
|GDP_nominal_year          = 2007
|GDP_nominal_per_capita    = $1,352
|GDP_nominal_per_capita_rank = 121st
|Gini = 60.1
|Gini_year = 2002
|Gini_category = &lt;font color=&quot;#e0584e&quot;&gt;high&lt;/font&gt;
|HDI_year = 2007
|HDI = {{increase}} 0.695
|HDI_rank = 117th
|HDI_category = &lt;font color=&quot;#ffcc00&quot;&gt;medium&lt;/font&gt;
|currency = [[Боливиано]]
|currency_code = BOB
|time_zone = 
|utc_offset = -4
|drives_on                    = right 
|cctld = [[.bo]]
|calling_code = 591
}}

[[Билэ:Salar_de_Uyuni,_Bolivia2.jpg|thumb|left|Uyuni]]
[[Билэ:Bolivia departments-ru.svg|thumb|left|]]
'''Боливия''' (''Bolivia'') диэн [[Соҕуруу Америка]] киинигэр баар дойду. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Бразилия]] хоту уонна илин, [[Парагуай]] уонна [[Аргентина]] соҕуруу, [[Чили]] уонна [[Перу]] арҕаа. 

[[Эуропа]] [[колониализм|колонизациятын]] иннинэ билиҥҥи Боливия сирэ, [[Колумб иннинээҕи Америка]] ордук улахан илин, [[Инка Империята|Инка Империятыгар]] киирэрэ. [[Испания Империята]] бу регионы [[XVI үйэ|XVI үйэҕэ]] баhылаабыта. Испан колониал кэмин улахан өттүгэр, бу сир &quot;Үөһээ Перу&quot; эбэтэр &quot;Чаркас&quot; диэн этэ уонна [[Перу Вице Хоруоллуга|Перу Вице Хоруоллугун]] салалтатыгар киирэрэ. [[1809]] c. тутулуга суох буолбута. [[Атырдьах ыйын 6]], [[1825]] c. [[Симон Боливар]] аатынан ааттаммыт республика тэриллибитэ. Боливия уhун уустук бигэтэ суох буолуу, [[диктатура]]лар уонна экономика эмсэҕэлээhиннэрин кэмнэрин ааспыта.

Боливия [[демократия|демократ]] [[республика]], [[боливия департаменнара|9 департамеҥҥа]] арахсар. Дойду географията араас, арҕаа [[Анд хайалар]] бааллар, илин [[Амазон өрүс]] бассейнын намтал сирэ. Боливия [[сайдар дойду]], [[киhи сайдыытын индекса]] орто уонна олохтоохтор 60% дьадаҥылар. Сүрүн экономика кыhаларынан буолаллар [[агрикултуура]], [[тыа]] кэрдии уонна [[балыктааhын]], хостооhун уонна [[мал]] (текстиль, [[таҥас]], ыраастаммыт [[метал|металлар]] уонна [[нефть]]) оҥоруу.

Боливия олохтоохторун ахсаана 9 млн. Бастыҥ тыл [[испан тыла]], ону тэҥэ [[аймара тыла|аймара]] уонна [[кечуа тыла|кечуа]] тыллара балай эмэ 
тарҕаныылаахтар.

== Боливия бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 9]] — Төрүт сокуон күнэ

* [[Ыам ыйын 27]] — Ийэ күнэ
* [[Бэс ыйын 6]] — [[Учуутал күнэ]] &lt;ref&gt;https://m.webplus.info/index.php%3Fpage%3D5%26event%3D56052&amp;ved=2ahUKEwj5_4vo0ezpAhWk16YKHVAQCDAQFjADegQIARAB&amp;usg=AOvVaw2uymgIVhXbLDxwyGhi8cYI&amp;cshid=1591427779021{{Недоступная ссылка|date=января 2021 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 24]] — [[Инти Райми]], Инкалар импиэрийэлэригэр Кыһыҥҥы Күн туруутун кэмигэр саҥа дьылы бэлиэтииллэрэ.
* [[От ыйын 24]] — [[Симон Боливар|Симон Боливары]] ахтар күн. Бу күнү Эквадор, Венесуэла, Колумбия эмиэ бэлиэтииллэр

* [[Атырдьах ыйын 6]] — Тутулуга суох буолуу күнэ ([[Испания]]ттан, 1825)
* [[Атырдьах ыйын 17]] — Дуоҕа күнэ

* [[Балаҕан ыйын 21]] — Устудьуон күнэ

* [[Алтынньы 5]] — Инженер күнэ
* [[Алтынньы 12]] — Американы арыйыы күнэ


{{Geo-stub}}

{{Countries of South America}}

[[Категория:Соҕуруу Америка дойдулара]]</text>
      <sha1>i38dg9pv55lim3381yr5f6bvtq0zybs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Коста Рика</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11520</id>
    <revision>
      <id>427344</id>
      <parentid>424476</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Коста-Рика бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5233" sha1="1kvxw7lk3lx8nm4k2a9x6ytept51q1h" xml:space="preserve">
{{Infobox Country
|conventional_long_name = Коста Рика Өрөспүүбүлүкэтэ
|native_name        = República de Costa Rica
|common_name        = Costa Rica 
|image_flag         = Flag of Costa Rica.svg
|image_coat         = Coat_of_arms_of_Costa_Rica.svg
|image_map          = LocationCostaRica.svg
|national_anthem    = &lt;br /&gt;''[[Noble patria, tu hermosa bandera]]''
|official_languages = [[Испан тыла]] 
|regional_languages = [[Limónese Creole|Mekatelyu]]
|ethnic_groups      =  85% [[үрүҥнэр]] &lt;br /&gt; 10% [[метистар]] &lt;br /&gt; 3% [[африкалар]] &lt;br /&gt; 1% [[америндар]] &lt;br /&gt; 1% [[кытайдар]] 
|demonym            = Коста Рикалар
|capital            = [[Сан Хосе, Коста Рика|Сан Хосе]]
|largest_city       = [[Сан Хосе, Коста Рика|Сан Хосе]]
|government_type    =  [[Өрөспүүбүлүкэ]]
|leader_title1      = [[Президент]]
|leader_name1       = [[Óscar Arias Sánchez|Oscar Arias]] ([[National Liberation Party (Costa Rica)|PLN]])
|leader_title2      = [[Вице президент]]
|leader_name2       = суох
|area_rank          = 128th
|area_magnitude     = 1 E10
|area_km2           = 51,100
|area_sq_mi         = 19,730 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water      = 0.7
|population_estimate      = 4,509,290
|population_estimate_rank = 119th
|population_estimate_year = May 2009
|population_census_year   = 2000
|population_density_km2   = 85
|population_density_sq_mi = 220 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank  = 107th
|GDP_PPP            = $48.741 billion
|GDP_PPP_year       = 2008
|GDP_PPP_per_capita = $10,752
|GDP_nominal        = $29.828 billion
|GDP_nominal_year      = 2008
|GDP_nominal_per_capita  = $6,580
|Gini               = 49.9
|Gini_year          = 2001
|Gini_category      = &lt;font color=&quot;#e0584e&quot;&gt;high&lt;/font&gt;
|sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]]
|sovereignty_note = [[Испания]]ттан
|established_event1 = Ылыныы
|established_date1 = [[Балаҕан ыйын 10]], [[1821]]
|established_event2 = Испания билиниитэ
|established_date2 = [[Ыам ыйын 10]], [[1850]]
|established_event3 = [[Орто Америка Федерация]]тыттан
|established_date3  = [[1838]]
|HDI                = {{increase}} 0.847
|HDI_rank           = 50th
|HDI_year           = 2008
|HDI_category       = &lt;font color=&quot;#009900&quot;&gt;high&lt;/font&gt;
|HPI                = 8th
|HPI_year           = 2004
|currency           = [[Коста Рика колона]]
|currency_code      = CRC
|country_code       = 
|time_zone          = 
|utc_offset         = -6
|time_zone_DST      = 
|utc_offset_DST     = 
|drives_on          = right
|cctld              = [[.cr]]
|calling_code       = [[+506]]
|footnotes = 
}}
'''Коста Рика''' ({{lang-es|Costa Rica}}), официаллык '''Коста Рика Өрөспүүбүлүкэтэ''' ({{langi|es|República de Costa Rica}}), диэн [[Орто Америка]] дойдута. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Никарагуа]] хоту, [[Панама]] илин уонна соҕуруу, [[Чуумпу далай]] арҕаа уонна соҕуруу, [[Кариб байҕала]] илин.


== Коста-Рика бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 11]] — Дойду дьоруойдарын күнэ (1856 сыллаахтан), [[Ривас кыргыһыыта|Ривас кыргыһыытын күнэ]]. Атын аата Хуан Сантамария күнэ, бу Коста-Рика дьоруойа 1856 с. кыргыһыыга өлбүт

* [[Бэс ыйын 29]] — Арыгы кыргыһыыта (Batalla de Vino). Олохтоохтор кыһыл арыгыннан бэйэ-бэйэлэрин ыһыахтыыллар, ол кэнниттэн &quot;борооскулар кыргыһыыларын&quot; ыыталлар (оҕустар кыргыһыыларын курдук эрээри, борооскулары өлөрбөттөр). Бу күнү Соҕуруу Америка элбэх дойдуларыгар бэлиэтииллэр.
* [[От ыйын 25]] — Гуанакасте күнэ ({{lang-en|Guanacaste Day}})
* [[Атырдьах ыйын 2]] — Аанньал Кыыс күнэ
* [[Балаҕан ыйын 9]] — Оҕо күнэ ({{lang-en|Children's Day}})
* [[Алтынньы 12]] — Култууралар көрсүһүүлэрин күнэ (Día de las Culturas)
* [[Сэтинньи 22]] — Учуутал күнэ

* [[Ахсынньы 1]] — Байыаннай сулууспа суох буолбут күнэ. Гражданскай сэрии бүппүтүн кэннэ 1948 сыллаахха бу күн бэрэсидьиэн Хосе Фигерес Феррер дойдуга аармыйаны суох гыммыт, дойду байыаннай тыына суох буолуохтаах диэн буолбут. Билигин бу дойдуга куттал суох буолуутун полиция эрэ хааччыйар


{{rq|stub}}

[[Категория:Орто Америка дойдулара]]</text>
      <sha1>1kvxw7lk3lx8nm4k2a9x6ytept51q1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нью Йорк, штат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33442</id>
    <revision>
      <id>427318</id>
      <parentid>311959</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="h8oypp0dyijvy42jiab6dogy8yqsygb" xml:space="preserve">[[Билэ:Map of USA NY.svg|мини|]]
'''Нью Йорк''' {{lang-en|New York}}

=== Штаат бэлиэ күннэрэ ===
* [[Муус устар 7]] — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;


{{АХШ}}

[[Категория:АХШ штаттара]]</text>
      <sha1>h8oypp0dyijvy42jiab6dogy8yqsygb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Криштиану Роналду</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40190</id>
    <revision>
      <id>427280</id>
      <parentid>410651</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T16:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <origin>427280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11593" sha1="ow1zodq401i6hqfxa9f6arnpsguydaz" xml:space="preserve">{{Infobox Person
|name        = Криштиану Роналду
|image       = Cristiano Ronaldo 2275 (cropped).jpg
|birth_date  = [[1985]] [[олунньу 5]] 
|birth_place = [[Фуншал]], [[Португалия]]
|height      = 187
|position    = [[бастааччы]]
}}

'''Криштиа́ну Рона́лду душ Са́нтуш Аве́йру''' ({{Lang-pt|Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro}}) диэн [[Португалия]] футбол оонньооччута, [[бастааччы]], Сауд Арабиятын [[Аль-Наср]] кулуубун уонна [[португалия хамаандата|Португалия хамаандатын]] хапытааннара.

Португалия хомуур хамаандатын аатыттан кыттан 2016 сылга [[дьобуруопа чемпионата|Дьобуруопа чемпиона]] буолбута. 2013 сылга дылы ордук сыаналаах футболист этэ — кини Англия [[Манчестер Юнайтед]] кулуубуттан [[Реал Мадрид]]ка кэлэригэр 80 млн доллар харчыны төлөөбуттэрэ. Португалия хомуур хамаандатыгар бастыҥнартан бастыҥнара, уонна ордук элбэх оонньууну ааспыттарга кини буолар. 2000-2010 сылларга аан дойду ордук күүстээх футболиһын ааты сүгэр этэ.

[[IFFHS]] чахчыларынан саамай үрдүк ситиһиилээх футболист, итиэннэ Испания «Реал Мадрид» кулууптарын таһымыгар ордук таһаарыылаахтык үлэлиир. Португалия футболун федерацията этэринэн дойду бастыҥ футболистарынан ааҕыллар. Англия, Испания, Италия чемпионаттарын кыайбыт историяҕа маҥнайгы футболист буолар. Бу турнирдарга хас биирдиилэригэр үчүгэй оонньооччунан уонна бомбардарынан биллибитэ.

«[[Спортинг ФК|Спортинг]]» Португалия кулуубугар профессиональнай карьератын саҕалаабыта, 2003 сыллаахха Англия Манчестер Юнайтед кулуубугар көспүтэ, 2009 сыллаахха Испания Реал Мадрид кулуубугар көспүтэ, 2018 с. — Италия [[Ювентус]] кулуубугар көспүтэ. Үһүс төгүлүн «Реал Мадрид» састаабыгар [[чемпион лигата|Чемпионнар лигатын]] кыайан, бу трофейы биэс төгүллээхтик кыайбыт бастакы оонньооччунан буолла. Дьобуруопа сүүмэрдэммит хамаандатын бастакы 100 тахса голу киллэрбит оонньооччу. 2008, 2013, 2014, 2016, 2017 сыллардааҕы [[Алтан мээчик]] кыайыылааҕа.

Португалия национальнай хамаандатын аатыттан 200 тахса матчтаах көрсүһүүнү ыытта, сүүмэрдэммит хамаандатын историятыгар үһүс көрдөрүүнэн буолла, аҕыс улахан турнирдарга оонньоото уонна кинилэргэ барыларыгар уратыланна. 2008 сылтан сүүмэрдэммит хамаандатын хапытаана буолар, 2014 с. бастыҥ бомбардирынан, оттон 2016 сылга сүүмэрдэммит хамаандалар ахсааннарынан рекорд олохтообута. Сүүмэрдэммит хамаандатын састаабыгар Европа 2016 чемпиона, УЕФА Нациялар лигаларын икки төгүллээх кыайыылааҕа (2019, 2025) буолбута.

Криштиану Роналду аан дойду бары кэмнэрдээҕи биир бастыҥ футболист диэн хайҕаныллар. Карьератын тухары араас атаакалыыр позицияларга оонньообута: бастаан хаҥас уонна уҥа вингер этэ, кэлин киин бастааччы (центрфорвард) буолбута. Роналду универсальнай бастааччы быһыытынан түргэн, сымса, дриблингныырын албынныырын сатыыр, күүстээх былчыҥнаах буолан харсыһарын эмиэ сатыыр. Үксүн уҥа атаҕынан тэбэр, төбөтүнэн элбэхтэ голлуур. Хамаандаларыгар бастыҥ пенальтист буолар.

Криштиану Роналду аан дойду бастыҥ биллиилээх уонна баай спортсмена буолар ([[Forbes]] сурунаал версиятынан 2016, 2017 сылларга). Түмэт ситимнэригэр аан дойду бастыҥ популярнай киһитэ буолар: [[Instagram]], [[Facebook]], [[Twitter]], [[YouTube]] ситимнэригэр холбоон биир миллиардтан тахса суруттарааччылаах.

== Карьерата ==
'''Ыччат кулууптара'''
* Андоринья: 1993—1995
* Насьонал: 1995—1997
* [[спортинг ФК|Спортинг]]: 1997—2002

'''Профессионал кулууптар'''
* [[спортинг ФК|Спортинг]]: 2002—2003
* [[Манчестер Юнайтед]]: 2003—2009
* [[Реал Мадрид]]: 2009—2018
* [[Ювентус]]: 2018—2021
* [[Манчестер Юнайтед]]: 2021—2022
* [[Аль-Наср]]: 2023 сылтан

'''Ил хамаанда'''
* Португалия U15: 2001
* Португалия U17: 2001–2002
* Португалия U20: 2003
* [[португалия хамаандата|Португалия]]: 2003 сылтан

== Ситиһиилэрэ ==
=== Хамаанда ситиһиилэрэ ===
'''«Спортинг»'''
* [[Португалия суперкуубага]]: 2002

'''«Манчестер Юнайтед»'''
* [[АПЛ|Англия чемпиона]] (3): 2006/07, 2007/08, 2008/09
* [[Англия куубага]]: 2003/04
* [[Футбол лигатын куубага]] (2): 2005/06, 2008/09
* [[чемпион лигата|Чемпионнар лигатын]] кыайыылааҕа: 2007/08
* [[Англия суперкуубага]]: 2007
* [[аан дойду кулууп чемпионата|Аан дойду кулууп чемпионатын]] кыайыылааҕа: 2008

'''«Реал Мадрид»'''
* [[примера|Испания чемпиона]] (2): 2011/12, 2016/17
* [[Испания куубага]] (2): 2010/11, 2013/14
* [[чемпион лигата|Чемпионнар лигатын]] кыайыылааҕа (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18
* [[УЕФА суперкуубага]] (2): 2014, 2017
* [[Испания суперкуубага]] (2): 2012, 2017
* [[аан дойду кулууп чемпионата|Аан дойду кулууп чемпионатын]] кыайыылааҕа (3): 2014, 2016, 2017

'''«Ювентус»'''
* [[серия А|Италия чемпиона]] (2): 2018/19, 2019/20
* [[Италия куубага]]: 2020/21
* [[Италия суперкуубага]] (2): 2018, 2020

'''«Аль-Наср»'''
* Араб кулууп чемпионнарын куубага: 2023

'''Португалия хамаандата'''
* [[дьобуруопа чемпионата|Дьобуруопа чемпиона]]: 2016
* [[УЕФА нациялар лигата|УЕФА нациялар лигатын]] кыайыылааҕа (2): 2018/19, 2024/25
* Дьобуруопа үрүҥ көмүс чемпиона: 2004
* Дьобуруопа бронза чемпиона: 2012
* [[конфедерациялар куубага|Конфедерациялар куубагын]] бронза чемпиона: 2017

=== Тус ситиһиилэрэ ===
* [[ФИФА Алтан мээчигэ]]: 2008, 2013
* [[France Football Алтан мээчигэ]]: 2008, 2016, 2017
* [[Алтан буутса]]: 2008, 2011, 2014, 2015
* ФИФА версиятынан аан дойду бастыҥ футболиһа: 2008, 2016, 2017
* УЕФА версиятынан Дьобуруопа бастыҥ футболиһа: 2014, 2016, 2017

== Рекордтара ==
* Аан дойду бастыҥ бомбардира (ФИФА уонна IFFHS версияларынан): 969 гол
* Сүүмэрдэммит хамаандалар историяларыгар бастыҥ бомбардир: 143 гол
* Сүүмэрдэммит хамаанда иһин ордук элбэх матчтаах: 221 матч
* Дьобуруопа чемпионаттарын бастыҥ бомбардира: 14 гол
* Дьобуруопа чемпионаттарын ордук элбэх матчтаах: 30 матч
* Португалия хамаандатын бастыҥ бомбардира: 143 гол
* Португалия хамаандатын иһин ордук элбэх матчтаах: 221 матч
* УЕФА чемпионнар лигатын бастыҥ бомбардира: 140 гол
* УЕФА чемпионнар лигатын бастыҥ ассистена: 42 голлаах биэрии
* Аан дойду кулууп чемпионатын бастыҥ бомбардира: 7 гол
* УЕФА чемпионнар лигатын сезонааҕы гол рекордсмена: 17 гол
* УЕФА чемпионнар лигатын хет-триктааҕынан рекордсмена: 8 хет-трик
* «Реал Мадрид» бастыҥ бомбардира: 450 гол
* «Реал Мадрид» сезоннааҕы гол рекордсмена: 61 гол
* «Ювентус» сезоннааҕы гол рекордсмена: 37 гол
* Мадрид дербитын бастыҥ бомбардира: 22 гол
* ФИФА үс бириистээх мээчигин барыларын ылбыт биир соҕотох футболист: бронза (2007), үрүҥ көмүс (2009), көмүс (2008)

== Литэрэтиирэ ==
* Balagué, Guillem (2015). Cristiano Ronaldo: The Biography (hardcover ed.). London: Orion Publishing Group. ISBN 978-1-4091-5504-1.
* Caioli, Luca (2016) [2012]. Ronaldo: The Obsession for Perfection (2017 updated ed.). New York: Icon Books. ISBN 978-1-78578-140-7.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1985 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:олунньу 5 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:футболистар]]
[[Категория:португалия футболистара]]
[[Категория:спортинг футболистара]]
[[Категория:Манчестер Юнайтед футболистара]]
[[Категория:Реал Мадрид футболистара]]
[[Категория:Ювентус футболистара]]
[[Категория:Аль-Наср футболистара]]</text>
      <sha1>ow1zodq401i6hqfxa9f6arnpsguydaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Далан &quot;Дьикти саас&quot; айымньытын ырытыы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41750</id>
    <revision>
      <id>427347</id>
      <parentid>425714</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-12827-61</username>
        <id>28603</id>
      </contributor>
      <origin>427347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8117" sha1="sou03a4trx2danaqh1tren478zasg2e" xml:space="preserve">Василий Семенович Яковлев – Далан
Саха республикатын народнай суруйааччыта Василий Семенович Яковлев – Далан 1928 с. муус устар 1 кунугэр Чурапчы улууһугар төрөөбүтэ.
       Пединститукка уһулуччу үчүгэйдик үөрэнэ сылдьан 1952 с. репрессияламмыта, 2 сыл хаайыы эрэйин – буруйун билбитэ. Ити кини литератураҕа киириитин өр сылларга харгыстаабыта.
       Прозаик, публицист. Драмаҕа күүһүн холоммута. Маҥнайгы кинигэтэ «Дьикти саас» 1978 с. бэчээттэммитэ. Прозаҕа 14 кинигэлээх. Сэһэннэри, кэпсээннэри суруйбута. Ордук роман жанрыгар ситиһиилээх. Норуот таптаан ааҕар «Тулаайах оҕо», «Кынаттаах ыралар», «Доҕоруом дабай күөх сыырдаргын», «Тыгын Дархан» романнарын айбыта.
       Оҕолорго анаан «Хотугу номохтор» (1979 с.) «Тэппэй боччумурар» (1984 с.) уонна «Саха төрдө» (1993 с.) кинигэлэри таһаарбыта.
        Үһүйээннэри, номохтору, кэпсээннэри, очеркалары түммүт биир бэлиэ кинигэтэ «Кэриэн ымыйа» 1988 с. күн сирин көрдөрбүтэ.
         Общественнай олоххо актыыбынайдык кыттарын үгүс ахсааннаах публицистическай уонна проблемнай ыстатыйалары, суоллааҕы бэлиэтээһиннэрэ туоһулууллара.
         П.А.Ойуунускай аатынан Саха Республикатын государственнай бириэмийэтин лауреата, педагогическай наука кандидата.
         «Аҕа дойдуну көмускүүр Улуу сэрии 1941 – 1945 сс. Килбиэннээх үлэтин иһин», «Үлэ бэтэрээнэ» мэтээллэринэн наҕараадаламмыта.
1979 с. ССРС Суруйааччыларын союһун чилиэнэ 1996 с. сэтинньи 27 күнүгэр өлбүтэ. Дьокуускайга көмүллүбүтэ.


Айымньылара
Дьикти саас: Сэһэн – Дьокуускай, 1978
Аар тайҕам суугуна: Сэһэн – Дьокуускай, 1980
Тулаайах оҕо: Роман – Дьокуускай, 1983
Кынаттаах ыралар: Роман – Дьокуускай, 1990
Доҕоруом дабай күөх сыырдаргын: Роман – Дьокуускай, 1991
Тыгын Дархан: Историческай роман - Дьокуускай, 1994
Олохпут кырдьыга: ыстатыйалар пъесалар.

       В.С.Яковлев – Далан «Дьикти саас» сэһэнигэр онус кылааһы бүтэрээри сылдьар оҕолор тустарынан кэпсэнэр эрээри, онно биһиги олохпут бэрт угус проблемалара, урут да буолбуттар, билигин да бааллар, хойут да буолуохтаахтар бары биир сюжетнай линияҕа тумуллэн, бэркэ ситимнэнэн, уус – ураннык таҥыллан ойууламмыттар.
       Сэһэҥҥэ кэпсэнэр событиелар уонна чахчылар сүрүн герой Кеша Попов өйдүүр өйүгэр, саныыр санаатыгар тыктарыллан көрдөрүллүбүттэр. Айымньыга биир кылаас олоҕор бутун оскуола, колхоз, оройуон, ону ааһан бүтүн дойду олоҕо сатабыллаахтык сырдатыллыбыт. 
       Кеша Попов уонна чугас доҕоро Кэскил иккиэн атыттартан уратытынан, мэлдьи билиигэ – көрүүгэ, тулалаан турар эйгэни ырыҥалаан өйдүү сатааһыҥҥа, мэлдьи үрдүккэ, кэрэҕэ, кырдьыкка дьулуһуута буолар. Автор сэһэн сүрүн геройун характера сайдыытын оскуола историятын уонна ким кырдьыктааҕын быһаарар бочуоттаах оруолу үүнэн иһэр көлүөнэҕэ сүктэрбит. Кеша Попов бу боппуруоһу быһаараары бэрт үгүс дьону кытта кэпсэтиитэ, оройуон, колхоз урукку олоҕун чинчийэн үөрэтиитэ олус ылыннарыылаахтык, бэйэ – бэйэтиттэн ситимнээхтик тахсыбыт. Онон сэһэҥҥэ икки сюжетнай хайысха: онус кылаас олоҕун көрдөрүү уонна оскуола историятын үөрэтии бэйэ – бэйэлэригэр мэһэйдэспэккэ охсуналлар, ситэрсэн биэрэрдии суруллубут. Ол иһин сэһэн композицията тупсаҕай, сааһыламмыт.
        Далан бу сэһэнигэр Дьорҕоотоп дуу, Попов дуу дьиҥнээх коммунист салайааччы буолалларын дакаастыыр эриирдээх тугэннэр, историяҕа буола сылдьыбыт хомолтолоох токурутуулар эрэ туоһуларынан буолбакка, аны кинилэр хаһан да төннүбэтиннэр диэн ыччаты өйдөтүүгэ, сымыйа – албын ханнык эрэр кэмҥэ өрөгөйдөөн баран, син биир кырдьык үөһэ дойдуларын тоһоҕолоон бэлиэтииллэр.
        Сэһэҥҥэ олох итинэн да атын утарсыыларын автор кырдьыктаахтык көрдөрөн кэрэхсэбили ылбыта. Холобур, аҕалар уонна оҕолор бэйэ – бэйэлэригэр уонна олоххо сыһыаннарын тустарынан Кеша Попов аймахтарын уонна төрөппүттэрин олоҕор табыгастаахтык көрдөрбүт.
        Айымньыга өссө биир кэрэхсэбиллээх ойоҕос сюжетнай сүүрээн – билиҥҥи кэмҥэ ордук актуальнайдык турар, өр сылларга дьол олоҕун алдьаппыт – арыгы боппуруоһугар анаммыт. Ону суруйааччы Кеша Поповтаах ыалларын – Халдаевтар олохторунан арыгылааһын ыар содулларын туһунан итэҕэтиилээхтик көрдөрөр.
       Сэһэҥҥэ маны таһынан 17 – 18 саастаах оҕолор кыарсаллар уонна ис дууһалара олоххо сыһыаннара опыттаах учуутал хараҕынан көрөн, ымпыктаан – чымпыктаан ойууламмыт. Кинигэ усталаах – туоратыгар айылҕа араас көстүүлэрэ: сырдык, аламаҕай күн, ардахтаах хараҥа түүн, күн тахсыыта, саһарҕа кыыһыыта, араас көтөр – сүүрэр олоҕун көрдөрүү эгэлгэтик тыыннаах хартыына буолан ойууламмыт.

[[Категория:Далан айымньылара]]
[[Категория:Далан]]</text>
      <sha1>sou03a4trx2danaqh1tren478zasg2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аргентина футбол сүүмэрдэммит хамаандата</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45984</id>
    <revision>
      <id>427292</id>
      <parentid>427229</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <origin>427292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18529" sha1="5bom6vl6xel4m52jgn7iltnz6j1snp9" xml:space="preserve">'''Аргентина футбол сүүмэрдэммит хамаандата''' ({{lang-es|Selección de fútbol de Argentina}}) футбол оонньуутугар аан дойдуга [[Аргентина]] иһин оонньуур хамаанда. Салайар тэрилтэ — [[Аргентина футболун ассоциацията]]. Ассоциация 1912 сыллаахтан [[ФИФА]] кыттааччыта, 1916 сыллаахтан — [[КОНМЕБОЛ]].

Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата — аан дойдуга саамай титуллаах ил хамаандаларыттан биирдэрэ: аргентиналар [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ|аан дойду чөмпүйэнээтин]] иккитэ ([[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ 1978|1978]] уонна [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ 1986|1986]] сыллардаахха), 14-тэ [[Футболга Америка куубага|Кубке Америка куубагар]] уонна иккитэ [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар|Олимпиадаҕа]] ([[Футбол Олимпиада оонньууларыгар 2004|2004]] уонна [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар 2008|2008]] сылларга) кыайталаабыттара. Аргентина — [[ФИФА]] турнирдарын барыларын кыайбыт үс хамаандаттан ([[Футболга Бразилия сүүмэрдэммит хамаандата|Бразилия]] уонна [[Футболга Франция сүүмэрдэммит хамаандата|Франция]]) биирдэстэрэ: [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ|аан дойду чөмпүйэнээтин]], [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар|Олимпиада оонньууларын]] уонна [[Конфедерациялар куубактарын]]; ону таһынан аргентиналар, эмиэ бразилиялар уонна французтар курдук, бэйэлэрин континеннарыгар ыытыллар күрэхтэһиилэри кыайталыы сылдьыбыттара.

Аргентина хамаандата устуоруйа тухары Бразилия, [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай]], [[Футболга Германия сүүмэрдэммит хамаандата|Германия]] уонна [[Футболга Англия сүүмэрдэммит хамаандата|Англия]] хамаандаларын кытта утарсыытынан эмиэ биллэр. 

Ил хамаанда иһин саамай элбэх маатчы [[Маскерано, Хавьер|Хавьер Маскерано]] оонньообута (147 оонньуу). Ил хамаанда бастыҥ бомбардира — [[Месси, Лионель|Лионель Месси]] (70 мээчик)&lt;ref name=&quot;StatRSSSF&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/arg-recintlp.html|title=Argentina - Record International Players|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]|accessdate=2016-11-16|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

2019 сыл балаҕан ыйын 19 күннээҕи туругунан  [[ФИФА ил хамаанда рейтинэ|ФИФА рейтинигэр]] хамаанда 10-с оруну ылар&lt;ref name=&quot;FIFA World Rankings&quot;/&gt;.

2011 сыллаахтан хамаанда хапытаана — «[[Интер Майами]]» бастааччыта [[Лионель Месси]]&lt;ref name=&quot;eurosportru&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.ru/football/world-cup/2014/story_sto2924725.shtml|title=Лионель Месси станет новым капитаном сборной Аргентины|publisher=«[[Евроспорт]]»|accessdate=2011-08-28}}&lt;/ref&gt;.

== Бастакы хардыылар ==
[[Билэ:Argentina 1902.jpg|thumb|right|210px|1902 сыл от ыйын 20 күнэ. Аргентина ил хамаандатын футболистара бастакы матч иннинэ]]
[[Билэ:Seleccion argentina 1964.jpg|мини|210px|Аргентина футболга сүүмэрдэммит хамаандата (1964 с.)]]

Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата бастакы оонньуутун [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай хамаандатын]] кытта [[1901]] сыл [[ыам ыйын 16]] күнүгэр оонньообута уонна 3:2 хоппута. Атын версияннан оонньуу [[1902]] сыл [[от ыйын 20]] күнүгэр буолбут уонна аргентиналар кыайыыларынан 6:0 счетунан түмүктэммит.

[[1928]] сыллаахха диэри Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата [[Соҕуруу Америка]] эрэ иһинэн оонньообута. Континентан тахсан бастакы оонньуутун [[Лиссабон|Лиссабоҥҥа]]  [[Футболга Португалия сүүмэрдэммит хамаандата|Португалия хамаандатын]] кытта оонньообута (0:0). 

== Хамаанда Америка куубагар ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!bgcolor=#b0c4de|[[Сыл]]
!bgcolor=#b0c4de|түмүк позиция
!bgcolor=#b0c4de|И
!bgcolor=#b0c4de|В
!bgcolor=#b0c4de|Н
!bgcolor=#b0c4de|П
!bgcolor=#b0c4de|МЗ
!bgcolor=#b0c4de|МП
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1916|1916]] || 2-с орун || 3 || 2 || 1 || 0 || 6 || 1
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1917|1917]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 5 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1919|1919]] || 3-с орун || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 7
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1920|1920]] || 2-с орун || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 2
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1921|1921]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 5 || 0
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1922|1922]] || 4-с орун || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1923|1923]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 6 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1924|1924]] || 2-с орун || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || 0
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1925|1925]] || 1-с орун || 4 || 3 || 1 || 0 || 11 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1926|1926]] || 2-с орун || 4 || 2 || 1 || 1 || 14 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1927|1927]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 15 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1929|1929]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 9 || 1
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1935|1935]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 8 || 5
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1937|1937]] || 1-с орун || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 5
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1941|1941]] || 1-с орун || 4 || 4 || 0 || 0 || 10 || 2
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1942|1942]] || 2-с орун || 6 || 5 || 0 || 1 || 21 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1945|1945]] || 1-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 22 || 5
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1946|1946]] || 1-с орун || 5 || 5 || 0 || 0 || 17 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1947|1947]] || 1-с орун || 7 || 6 || 1 || 0 || 28 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1955|1955]] || 1-с орун || 5 || 4 || 1 || 0 || 18 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1956|1956]] || 3-с орун || 5 || 3 || 0 || 2 || 5 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1957|1957]] || 1-с орун || 6 || 5 || 0 || 1 || 25 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1959|1959]] || 1-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 19 || 5
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1959|1959]] || 2-с орун || 4 || 2 || 1 || 1 || 9 || 9
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1963|1963]] || 3-с орун || 6 || 3 || 1 || 2 || 15 || 10
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1967|1967]] || 2-с орун || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1975|1975]] || 5-с орун || 4 || 2 || 0 || 2 || 17 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1979|1979]] || 5-с орун || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1983|1983]] || 5-с орун || 4 || 1 || 3 || 0 || 5 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1987|1987]] || 4-с орун || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1989|1989]] || 3-с орун || 7 || 2 || 3 || 2 || 2 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1991|1991]] || 1-с орун || 7 || 6 || 1 || 0 || 16 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1993|1993]] || 1-с орун || 6 || 4 || 2 || 0 || 6 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1995|1995]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 2 || 0 || 2 || 8 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1997|1997]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 1 || 2 || 1 || 4 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1999|1999]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2004|2004]] || 2-с орун || 6 || 4 || 0 || 2 || 16 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2007|2007]] || 2-с орун || 6 || 4 || 0 || 2 || 16 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2011|2011]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 1 || 3 || 0 || 5 || 2
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2015|2015]] || 2-с орун || 6 || 3 || 3 || 0 || 10 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2016|2016]] || 2-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 18 || 2
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2019|2019]] || 3-с орун || 6 || 3 || 1 || 2 || 7 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
|}

Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата Америка куубагын 46 турнирыттан 42-гэр кыттыбыта. Перуга 1939 сыллаахха, Бразилияҕа 1949 сыллаахха, Перуга 1953 сыллаахха уонна Колумбияҕа 2001 сыллаахха кыттыбатаҕа. Аргентина титулларынан аахтахха иккис ил хамаанда буолар (14, [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай хамаандатыгар]] 15 титуллаах). 175 оонньууттан 112 кыайбыта, 31-н хотторбута уонна тэҥнэһииннэн 32-ни түмүктээбитэ.

== Ситиһиилэрэ ==
* [[аан дойду чемпионата|Аан дойду чемпиона]]: 1978, 1986, 2022
* [[америка куубага|Америка чемпиона]]: 1921, 1925, 1927, 1929, 1937, 1941, 1945, 1946, 1947, 1955, 1957, 1959, 1991, 1993, 2021, 2024

== Хамаанда сүрүн тириэнньэрдэрэ ==

{{колонки|3}}
* 1921 — [[Каломино, Педро|Педро Каломино]] (оонньуур тириэнньэр)
* 1924—1925 [[Васкес, Анхель|Анхель Васкес]]
* 1927—1928 [[Лаго Мильян, Хосе|Хосе Лаго Мильян]]
* 1928—1929 [[Оласар, Франсиско|Франсиско Оласар]]
* 1929—1930 Франсиско Оласар уонна [[Трамутола, Хуан Хосе|Хуан Хосе Трамутола]]
* 1934 {{Италия былааҕа (1861-1946)}} [[Паскуччи, Фелипе|Фелипе Паскуччи]]
* 1934—1937 [[Сеоане, Мануэль|Мануэль Сеоане]]
* 1937—1939 [[Фернандес Рока, Анхель|Анхель Фернандес Рока]]
* 1939—1958 [[Стабиле, Гильермо|Гильермо Стабиле]]
* 1959 [[Спинетто, Викторио|Викторио Спинетто]]
* 1959 [[Морено, Хосе Мануэль|Хосе Мануэль Морено]]
* 1960 Гильермо Стабиле
* 1960—1961 Викторио Спинетто
* 1961 [[Д’Амико, Хосе|Хосе д’Амико]]
* 1962 [[Лоренсо, Хуан Карлос|Хуан Карлос Лоренсо]]
* 1962 [[Росси, Нестор|Нестор Росси]]
* 1962 [[Лопес, Джим|Джим Лопес]]
* 1963 [[Торрес, Орасио Амабле|Орасио Амабле Торрес]]
* 1963 Хосе д’Амико
* 1964—1965 [[Минелья, Хосе Мария|Хосе Мария Минелья]]
* 1965 [[Субельдия, Освальдо|Освальдо Субельдия]]
* 1966 Хуан Карлос Лоренсо
* 1967 Джим Лопес
* 1967 [[Фараоне, Кармело|Кармело Фараоне]]
* 1967—1968 [[Чезарини, Ренато|Ренато Чезарини]]
* 1968 Хосе Мария Минелья
* 1969 [[Маскио, Умберто|Умберто Маскио]]
* 1969 [[Педернера, Адольфо|Адольфо Педернера]]
* 1970—1972 [[Писелютти, Хуан Хосе|Хуан Хосе Писсути]]
* 1972—1973 [[Сивори, Омар|Омар Сивори]]
* 1973 [[Игномирьельо, Мигель|Мигель Игномирьельо]]
* 1974 [[Кап, Владислао|Владислао Кап]]
* 1974—1982 [[Менотти, Сесар Луис|Сесар Луис Менотти]]
* 1982—1990 [[Билардо, Карлос|Карлос Билардо]]
* 1990—1994 [[Басиле, Альфио|Альфио Басиле]]
* 1994—1998 [[Пассарелла, Даниэль Альберто|Даниэль Пассарелла]]
* 1998—2004 [[Бьелса, Марсело|Марсело Бьелса]]
* 2004—2006 [[Пекерман, Хосе Нестор|Хосе Пекерман]]
* 2006—2008 Альфио Басиле
* 2008—2010 [[Марадона, Диего Армандо|Диего Марадона]]
* 2010—2011 [[Батиста, Серхио Даниэль|Серхио Батиста]]
* 2011—2014 [[Сабелья, Алехандро|Алехандро Сабелья]]
* 2014—2016 [[Мартино, Херардо|Херардо Мартино]]
* 2016—2017 [[Бауса, Эдгардо|Эдгардо Бауса]]
* 2017—2018 [[Сампаоли, Хорхе|Хорхе Сампаоли]]
* 2018-н.в. [[ Скалони, Лионель|Лионель Скалони]]
{{колонки|конец}}

== Чулуу оонньооччулара ==
* [[Диего Марадона]]
* [[Лионель Месси]]
* [[Альфредо Ди Стефано]]
* [[Габриэль Батистута]]
* [[Даниэль Пассарелла]]
* [[Марио Кемпес]]
* [[Серхио Агуэро]]
* [[Хавьер Маскерано]]
* [[Анхель Ди Мария]]
* [[Диего Симеоне]]
* [[Эрнан Креспо]]
* [[Лаутаро Мартинес]]
* [[Гонсало Игуаин]]
* [[Хавьер Санетти]]
* [[Николас Отаменди]]
* [[Роберто Айяла]]
* [[Серхио Ромеро]]

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

== Литэрэтиирэ ==
* Великие сборные: Аргентина. Приложение к еженедельнику «[[Футбол (еженедельник)|Футбол]]». Выпуск № 9 (45). 2009 год

== Сигэлэр ==
{{Навигация}}
* [http://www.afa.org.ar/ Официальный сайт Ассоциации футбола Аргентины]{{ref-es}}
* [http://www.rsssf.com/tablesa/arg-intres.html Статистика выступлений сборной]{{ref-en}}
* [http://wc2018.club/team-argentina/ Сборная Аргентины по футболу на ЧМ 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022032604/http://wc2018.club/team-argentina/ |date=2019-10-22 }}{{ref-en}}
* [https://sport-place.ru/stati/sbornaya-argentiny-po-futbolu-26-let-bez-trofeev Сборная Аргентины: 26 лет без трофеев] // sport-place.ru, 27.10.2019

[[Категория:футбол сүүмэрдэммит хамаандалара]]
[[Категория:аргентина футбола]]</text>
      <sha1>5bom6vl6xel4m52jgn7iltnz6j1snp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427294</id>
      <parentid>427292</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>/* Хамаанда сүрүн тириэнньэрдэрэ */</comment>
      <origin>427294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18485" sha1="om7tz5agzhn8t3fwmix86u499y5fgy3" xml:space="preserve">'''Аргентина футбол сүүмэрдэммит хамаандата''' ({{lang-es|Selección de fútbol de Argentina}}) футбол оонньуутугар аан дойдуга [[Аргентина]] иһин оонньуур хамаанда. Салайар тэрилтэ — [[Аргентина футболун ассоциацията]]. Ассоциация 1912 сыллаахтан [[ФИФА]] кыттааччыта, 1916 сыллаахтан — [[КОНМЕБОЛ]].

Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата — аан дойдуга саамай титуллаах ил хамаандаларыттан биирдэрэ: аргентиналар [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ|аан дойду чөмпүйэнээтин]] иккитэ ([[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ 1978|1978]] уонна [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ 1986|1986]] сыллардаахха), 14-тэ [[Футболга Америка куубага|Кубке Америка куубагар]] уонна иккитэ [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар|Олимпиадаҕа]] ([[Футбол Олимпиада оонньууларыгар 2004|2004]] уонна [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар 2008|2008]] сылларга) кыайталаабыттара. Аргентина — [[ФИФА]] турнирдарын барыларын кыайбыт үс хамаандаттан ([[Футболга Бразилия сүүмэрдэммит хамаандата|Бразилия]] уонна [[Футболга Франция сүүмэрдэммит хамаандата|Франция]]) биирдэстэрэ: [[Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ|аан дойду чөмпүйэнээтин]], [[Футбол Олимпиада оонньууларыгар|Олимпиада оонньууларын]] уонна [[Конфедерациялар куубактарын]]; ону таһынан аргентиналар, эмиэ бразилиялар уонна французтар курдук, бэйэлэрин континеннарыгар ыытыллар күрэхтэһиилэри кыайталыы сылдьыбыттара.

Аргентина хамаандата устуоруйа тухары Бразилия, [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай]], [[Футболга Германия сүүмэрдэммит хамаандата|Германия]] уонна [[Футболга Англия сүүмэрдэммит хамаандата|Англия]] хамаандаларын кытта утарсыытынан эмиэ биллэр. 

Ил хамаанда иһин саамай элбэх маатчы [[Маскерано, Хавьер|Хавьер Маскерано]] оонньообута (147 оонньуу). Ил хамаанда бастыҥ бомбардира — [[Месси, Лионель|Лионель Месси]] (70 мээчик)&lt;ref name=&quot;StatRSSSF&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/arg-recintlp.html|title=Argentina - Record International Players|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]|accessdate=2016-11-16|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

2019 сыл балаҕан ыйын 19 күннээҕи туругунан  [[ФИФА ил хамаанда рейтинэ|ФИФА рейтинигэр]] хамаанда 10-с оруну ылар&lt;ref name=&quot;FIFA World Rankings&quot;/&gt;.

2011 сыллаахтан хамаанда хапытаана — «[[Интер Майами]]» бастааччыта [[Лионель Месси]]&lt;ref name=&quot;eurosportru&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.eurosport.ru/football/world-cup/2014/story_sto2924725.shtml|title=Лионель Месси станет новым капитаном сборной Аргентины|publisher=«[[Евроспорт]]»|accessdate=2011-08-28}}&lt;/ref&gt;.

== Бастакы хардыылар ==
[[Билэ:Argentina 1902.jpg|thumb|right|210px|1902 сыл от ыйын 20 күнэ. Аргентина ил хамаандатын футболистара бастакы матч иннинэ]]
[[Билэ:Seleccion argentina 1964.jpg|мини|210px|Аргентина футболга сүүмэрдэммит хамаандата (1964 с.)]]

Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата бастакы оонньуутун [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай хамаандатын]] кытта [[1901]] сыл [[ыам ыйын 16]] күнүгэр оонньообута уонна 3:2 хоппута. Атын версияннан оонньуу [[1902]] сыл [[от ыйын 20]] күнүгэр буолбут уонна аргентиналар кыайыыларынан 6:0 счетунан түмүктэммит.

[[1928]] сыллаахха диэри Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата [[Соҕуруу Америка]] эрэ иһинэн оонньообута. Континентан тахсан бастакы оонньуутун [[Лиссабон|Лиссабоҥҥа]]  [[Футболга Португалия сүүмэрдэммит хамаандата|Португалия хамаандатын]] кытта оонньообута (0:0). 

== Хамаанда Америка куубагар ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!bgcolor=#b0c4de|[[Сыл]]
!bgcolor=#b0c4de|түмүк позиция
!bgcolor=#b0c4de|И
!bgcolor=#b0c4de|В
!bgcolor=#b0c4de|Н
!bgcolor=#b0c4de|П
!bgcolor=#b0c4de|МЗ
!bgcolor=#b0c4de|МП
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1916|1916]] || 2-с орун || 3 || 2 || 1 || 0 || 6 || 1
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1917|1917]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 5 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1919|1919]] || 3-с орун || 3 || 2 || 1 || 0 || 7 || 7
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1920|1920]] || 2-с орун || 3 || 1 || 2 || 0 || 4 || 2
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1921|1921]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 5 || 0
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1922|1922]] || 4-с орун || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1923|1923]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 6 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1924|1924]] || 2-с орун || 3 || 1 || 2 || 0 || 2 || 0
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1925|1925]] || 1-с орун || 4 || 3 || 1 || 0 || 11 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1926|1926]] || 2-с орун || 4 || 2 || 1 || 1 || 14 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1927|1927]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 15 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1929|1929]] || 1-с орун || 3 || 3 || 0 || 0 || 9 || 1
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1935|1935]] || 2-с орун || 3 || 2 || 0 || 1 || 8 || 5
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1937|1937]] || 1-с орун || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 5
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1941|1941]] || 1-с орун || 4 || 4 || 0 || 0 || 10 || 2
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1942|1942]] || 2-с орун || 6 || 5 || 0 || 1 || 21 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1945|1945]] || 1-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 22 || 5
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1946|1946]] || 1-с орун || 5 || 5 || 0 || 0 || 17 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1947|1947]] || 1-с орун || 7 || 6 || 1 || 0 || 28 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1955|1955]] || 1-с орун || 5 || 4 || 1 || 0 || 18 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1956|1956]] || 3-с орун || 5 || 3 || 0 || 2 || 5 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1957|1957]] || 1-с орун || 6 || 5 || 0 || 1 || 25 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1959|1959]] || 1-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 19 || 5
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1959|1959]] || 2-с орун || 4 || 2 || 1 || 1 || 9 || 9
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1963|1963]] || 3-с орун || 6 || 3 || 1 || 2 || 15 || 10
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Футболга Соҕуруу Америка чөмпүйэнээтэ 1967|1967]] || 2-с орун || 5 || 4 || 0 || 1 || 12 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1975|1975]] || 5-с орун || 4 || 2 || 0 || 2 || 17 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1979|1979]] || 5-с орун || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1983|1983]] || 5-с орун || 4 || 1 || 3 || 0 || 5 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1987|1987]] || 4-с орун || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1989|1989]] || 3-с орун || 7 || 2 || 3 || 2 || 2 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1991|1991]] || 1-с орун || 7 || 6 || 1 || 0 || 16 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1993|1993]] || 1-с орун || 6 || 4 || 2 || 0 || 6 || 4
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1995|1995]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 2 || 0 || 2 || 8 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1997|1997]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 1 || 2 || 1 || 4 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 1999|1999]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2004|2004]] || 2-с орун || 6 || 4 || 0 || 2 || 16 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2007|2007]] || 2-с орун || 6 || 4 || 0 || 2 || 16 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2011|2011]] || финаал 1/4 хотторуу || 4 || 1 || 3 || 0 || 5 || 2
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2015|2015]] || 2-с орун || 6 || 3 || 3 || 0 || 10 || 3
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2016|2016]] || 2-с орун || 6 || 5 || 1 || 0 || 18 || 2
|---- bgcolor=#f5f5dc
| [[Кубок Америки по футболу 2019|2019]] || 3-с орун || 6 || 3 || 1 || 2 || 7 || 6
|---- bgcolor=#f5f5dc
|}

Аргентина сүүмэрдэммит хамаандата Америка куубагын 46 турнирыттан 42-гэр кыттыбыта. Перуга 1939 сыллаахха, Бразилияҕа 1949 сыллаахха, Перуга 1953 сыллаахха уонна Колумбияҕа 2001 сыллаахха кыттыбатаҕа. Аргентина титулларынан аахтахха иккис ил хамаанда буолар (14, [[Футболга Уругвай сүүмэрдэммит хамаандата|Уругвай хамаандатыгар]] 15 титуллаах). 175 оонньууттан 112 кыайбыта, 31-н хотторбута уонна тэҥнэһииннэн 32-ни түмүктээбитэ.

== Ситиһиилэрэ ==
* [[аан дойду чемпионата|Аан дойду чемпиона]]: 1978, 1986, 2022
* [[америка куубага|Америка чемпиона]]: 1921, 1925, 1927, 1929, 1937, 1941, 1945, 1946, 1947, 1955, 1957, 1959, 1991, 1993, 2021, 2024

== Хамаанда сүрүн тириэнньэрдэрэ ==

{{колонки|3}}
* 1921 — [[Каломино, Педро|Педро Каломино]] (оонньуур тириэнньэр)
* 1924—1925 [[Васкес, Анхель|Анхель Васкес]]
* 1927—1928 [[Лаго Мильян, Хосе|Хосе Лаго Мильян]]
* 1928—1929 [[Оласар, Франсиско|Франсиско Оласар]]
* 1929—1930 Франсиско Оласар уонна [[Трамутола, Хуан Хосе|Хуан Хосе Трамутола]]
* 1934 [[Паскуччи, Фелипе|Фелипе Паскуччи]]
* 1934—1937 [[Сеоане, Мануэль|Мануэль Сеоане]]
* 1937—1939 [[Фернандес Рока, Анхель|Анхель Фернандес Рока]]
* 1939—1958 [[Стабиле, Гильермо|Гильермо Стабиле]]
* 1959 [[Спинетто, Викторио|Викторио Спинетто]]
* 1959 [[Морено, Хосе Мануэль|Хосе Мануэль Морено]]
* 1960 Гильермо Стабиле
* 1960—1961 Викторио Спинетто
* 1961 [[Д’Амико, Хосе|Хосе д’Амико]]
* 1962 [[Лоренсо, Хуан Карлос|Хуан Карлос Лоренсо]]
* 1962 [[Росси, Нестор|Нестор Росси]]
* 1962 [[Лопес, Джим|Джим Лопес]]
* 1963 [[Торрес, Орасио Амабле|Орасио Амабле Торрес]]
* 1963 Хосе д’Амико
* 1964—1965 [[Минелья, Хосе Мария|Хосе Мария Минелья]]
* 1965 [[Субельдия, Освальдо|Освальдо Субельдия]]
* 1966 Хуан Карлос Лоренсо
* 1967 Джим Лопес
* 1967 [[Фараоне, Кармело|Кармело Фараоне]]
* 1967—1968 [[Чезарини, Ренато|Ренато Чезарини]]
* 1968 Хосе Мария Минелья
* 1969 [[Маскио, Умберто|Умберто Маскио]]
* 1969 [[Педернера, Адольфо|Адольфо Педернера]]
* 1970—1972 [[Писелютти, Хуан Хосе|Хуан Хосе Писсути]]
* 1972—1973 [[Сивори, Омар|Омар Сивори]]
* 1973 [[Игномирьельо, Мигель|Мигель Игномирьельо]]
* 1974 [[Кап, Владислао|Владислао Кап]]
* 1974—1982 [[Менотти, Сесар Луис|Сесар Луис Менотти]]
* 1982—1990 [[Билардо, Карлос|Карлос Билардо]]
* 1990—1994 [[Басиле, Альфио|Альфио Басиле]]
* 1994—1998 [[Пассарелла, Даниэль Альберто|Даниэль Пассарелла]]
* 1998—2004 [[Бьелса, Марсело|Марсело Бьелса]]
* 2004—2006 [[Пекерман, Хосе Нестор|Хосе Пекерман]]
* 2006—2008 Альфио Басиле
* 2008—2010 [[Марадона, Диего Армандо|Диего Марадона]]
* 2010—2011 [[Батиста, Серхио Даниэль|Серхио Батиста]]
* 2011—2014 [[Сабелья, Алехандро|Алехандро Сабелья]]
* 2014—2016 [[Мартино, Херардо|Херардо Мартино]]
* 2016—2017 [[Бауса, Эдгардо|Эдгардо Бауса]]
* 2017—2018 [[Сампаоли, Хорхе|Хорхе Сампаоли]]
* 2018-н.в. [[ Скалони, Лионель|Лионель Скалони]]
{{колонки|конец}}

== Чулуу оонньооччулара ==
* [[Диего Марадона]]
* [[Лионель Месси]]
* [[Альфредо Ди Стефано]]
* [[Габриэль Батистута]]
* [[Даниэль Пассарелла]]
* [[Марио Кемпес]]
* [[Серхио Агуэро]]
* [[Хавьер Маскерано]]
* [[Анхель Ди Мария]]
* [[Диего Симеоне]]
* [[Эрнан Креспо]]
* [[Лаутаро Мартинес]]
* [[Гонсало Игуаин]]
* [[Хавьер Санетти]]
* [[Николас Отаменди]]
* [[Роберто Айяла]]
* [[Серхио Ромеро]]

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

== Литэрэтиирэ ==
* Великие сборные: Аргентина. Приложение к еженедельнику «[[Футбол (еженедельник)|Футбол]]». Выпуск № 9 (45). 2009 год

== Сигэлэр ==
{{Навигация}}
* [http://www.afa.org.ar/ Официальный сайт Ассоциации футбола Аргентины]{{ref-es}}
* [http://www.rsssf.com/tablesa/arg-intres.html Статистика выступлений сборной]{{ref-en}}
* [http://wc2018.club/team-argentina/ Сборная Аргентины по футболу на ЧМ 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022032604/http://wc2018.club/team-argentina/ |date=2019-10-22 }}{{ref-en}}
* [https://sport-place.ru/stati/sbornaya-argentiny-po-futbolu-26-let-bez-trofeev Сборная Аргентины: 26 лет без трофеев] // sport-place.ru, 27.10.2019

[[Категория:футбол сүүмэрдэммит хамаандалара]]
[[Категория:аргентина футбола]]</text>
      <sha1>om7tz5agzhn8t3fwmix86u499y5fgy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саха Банк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49248</id>
    <revision>
      <id>427296</id>
      <parentid>385042</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T18:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>1464</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>427296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="bdoban29hsgljqin9fxqiprxo5xfwuj" xml:space="preserve">'''Саха Банк''' (''Sakha Bank'', толору аата ''Саха Сирин Баана'', ''Sakha National Bank''), [[Саха Өрөспүүбүлүкэтэ|Саха Өрөспүүбүлүкэтин]] банкрот барбыт [[баан]]а, урут 1991–1997 сыллардаахха үлэлии сылдьыбыта. Эстибит биричиинэтэ хоруупсуйа, харчы сиэһинэ, инвестиционнай стратегията сыыһа барыыта.

Салалтата — [[Дьокуускай]].

{{Company-stub}}
{{Money-stub}}

[[Категория:Саха сирин тэрилтэлэрэ]]</text>
      <sha1>bdoban29hsgljqin9fxqiprxo5xfwuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Палестина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51931</id>
    <revision>
      <id>427306</id>
      <parentid>423575</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="dm83eolne3pvewhak1io1zfjn6kzx8y" xml:space="preserve">*[[Палестина сирэ]]
*[[Палестина Илэ]]

=== Бэлиэ күннэрэ ===
* [[Муус устар 5]] — Оҕо көмүскэлин күнэ
* [[Сэтинньи 15]] — Тутулуга суох буолуу күнэ.

{{disambig}}</text>
      <sha1>dm83eolne3pvewhak1io1zfjn6kzx8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ыал буолуу үгэстэрин туһалара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54119</id>
    <revision>
      <id>427298</id>
      <parentid>405618</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T21:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xaahax</username>
        <id>10090</id>
      </contributor>
      <comment>Тупсарыы</comment>
      <origin>427298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13691" sha1="agdde9u6ij2e59wk4vpfnyh6l7avpqj" xml:space="preserve">Олоҥхо диэн сахалар тойуктара, олус былыргы кэмнээҕи олохторун кэпсээннэрэ буолаллар. Сахалар олоҥхо баар буолбут кэмин былыргы дьыллар мындааларыгар буолан ааспыттара диэн билинэн сурукка киллэрэн сылдьаллар. Билигин билэр олоҥхолорбут аттаах дьон сылдьар олоҥхолоро буоллахтарына Сомоҕотто этэринэн өссө былыргы сатыы дьон туһунан кэпсиир олоҥхолор бааллар үһү.

Ыал буолуу үгэстэрин сахалар олоҥхо кэмиттэн ыла тутуһаллара олоҥхолорго бэйэлэригэр кэпсэнэллэр. Бу үгэстэри тутуһа сылдьыы аймахтар, омук сайдан, тупсан ахсааннара эбиллэн иһэллэрин үөскэтэрин тэҥэ, сайдыылаах буор куттаах буолан төрүүллэрин ситиһиигэ аналланар. (1,52).

Кыыс оҕо эргэ барарыгар ыраас кыыһынан сылдьарын бэлиэтээн аатыгар –куо диэн тылы эбэн биэриини туһаналлара олоҥхолорго элбэхтик ахтыллаллар. Атын сайдыылаах буор куттаах аймахтар бэйэлэрин буор куттарын кэлэр көлүөнэлэригэр тарҕатар туһугар ыраас кыыс оҕону кийиитинэн ылаллар.

Киһи этин-сиинин уонна өйүн-санаатын, түүллэрин холбоон үөрэтэн сахалар Кут-сүр үөрэҕин олохтообуттар. “Туох барыта икки өрүттээх” диэн айылҕа уларыйан биэрэн иһэр тутулугар сөп түбэһэн киһи бэйэтэ эмиэ икки өрүттэнэр:

1. Этэ-сиинэ.

2. Өйө-санаата. Өй-санаа үс кукка уонна сүргэ арахсар.

Киһи икки өрүттээх буолара сайдыыны, тупсууну ситиһэн иһэригэр айылҕа биэрбит анала буолар. Ол аата кэмэ кэллэҕинэ, бу икки өрүттэр хардары-таары, солбуйса сылдьан баһылаан салайыылара сайдыыны киллэрэр хамсааһыннары үөскэтэллэриттэн киһи этэ-сиинэ тупсан иһэрин тэҥэ, өйө-санаата сайдыыны ситиһэн иһэр кыахтанар. 

Ыал буолуу үгэстэрэ киһи этэ-сиинэ уонна өйө-санаата оҕолоругар, кэлэр көлүөнэлэригэр бэриллэн иһэллэрин үөскэтэр аналлаахтар. Эт-сиин удьуордаан, онтон өй-санаа утумнаан кэлэр көлүөнэлэргэ бэриллэн иһэллэр. Эр киһи үйэтин тухары сайдан иһэр буор кутун оҕолоругар, кэлэр көлүөнэлэригэр биэрэн истэҕинэ аймахтар сайдан, тупсан иһиилэрэ түргэнник ситиһиллэрэ кыаллар.

Буор кут сайдыыта киһи араас уустук хамсаныылары оҥорор кыаҕын быһаарарынан үлэни оҥороро тупсарын ситиһиини үөскэтэр. Онтон үлэни оҥоруу сайдыыта аймахтар баайдарын-малларын элбэтэн, аһылыгы үксэтэн ахсааннара элбиирин үөскэтэр. Нууччалар кэлэннэр бурдугу үүннэриини сайыннаран сахалар ахсааннара биллэрдик эбиллэригэр тириэрдибиттэрэ.

Эр киһи атын туохха да мэһэйдэппэккэ үйэтин тухары үлэлээн, араас хамсаныылары элбэхтик оҥорон этигэр-сиинигэр үөскүүр буор кутун сайыннаран иһэр. Ону тэҥэ, эр киһи айылҕаттан оҕо оҥорор кыаҕа үйэтин тухары баар буоларынан сайдыылаах буор куттаах кэлэр көлүөнэлэри үөскэтэр кыаҕа хаһан баҕарар баар. Ол иһин аймахтар, кэлэр көлүөнэлэр буор куттарын сайыннарар туһугар сааһырбыт эр киһи эдэр дьахтары кэргэн ыларын сахалар туһананнар иккис, үһүс кэргэннэрин ылаллар этэ.  Сайдыылаах буор куттаах эр киһи аймахтар элбииллэригэр, тупсалларыгар ылар оруола ордук үрдүгүн туһана сылдьыы эрэйиллэр. 

“Кырдьаҕас дьон оҕолоро өйдөөх буолар” диэн этиини сэбиэскэй былаас кэмигэр хаалларан кэбиһэннэр эр дьон сайдыбыт буор куттарын кэлэр көлүөнэлэригэр биэрэллэрин суох оҥорбуттара. Бу былаас үөрэҕин тутуспут нууччалар билигин кэлэн эр дьоннорун мөлтүүллэрин үөскэттилэр. Күүстээх тустууктар нууччалартан суох буолбуттара букатын ырааппыта ону туоһулуур.

Дьахтар айылҕаттан оҕо төрөтөр уонна ийэ кутун иитэр, үөрэтэр аналлаах. Бу аналын кыыс оҕо сааһын ситтэр эрэ толорор кыахтанар. Сайдыылаах буор куттаах эр киһиэхэ ойох баран оҕо төрөттөҕүнэ эр киһи буор кута салгыы сайдарын ситиһиини оҥорор. 

Дьахтар оҕо төрөтөр сааһа сүүрбэттэн эрэ тахса сыллары ылар. Ол иһин эдэригэр, сааһа ситтэр эрэ аан бастаан эргэ тахсан оҕолоноро айылҕатыгар сөп түбэһэн ордук табыллар. Эдэр дьахтар чэпчэкитик оҕолонор, ону тэҥэ, оҕото доруобай буолан төрүүрэ элбиир. “Дьахтар үйэтэ кылгас” диэн этиини сахалар оҥорон оҕолонор кэмэ кылгаһын биллэрэн, умнан кэбиспэтин туһугар өйдөтө сатыыллар.

Киһи өйө-санаата маннык ааттаах үс куттарга арахсар:

1. Буор кут. Эт-сиин хамсыырыттан үөскээн иһэр өй-санаа үөрүйэх буоллаҕына буор кукка кубулуйар.

2. Ийэ кут. Ийэ кут үгэстэртэн хомуллан, мунньуллан иһэр.

3. Салгын кут. Үөрэх салгын куту үөскэтэр. (2,19).

Оҕолорго, кэлэр көлүөнэлэргэ бэриллэн иһэр буор кут киһи сайдан, хамсаныылары оҥорор кыаҕа улаатан иһэрин үөскэтэр. Киһи өйө-санаата үөрэҕинэн ылынар билиитин үөрүйэххэ кубулутан кэлэр көлүөнэлэригэр салгыы биэриитэ аймахтар уонна омук сайдан иһэрэ түргэтиирин үөскэтэрин туһана сылдьыы эрэйиллэр.

Ыал буолуу үгэстэригэр сайдыылаах буор куттаах эр киһини таба талан ылыы улахан оруолу ылар. Киһи буор кута сайдыылааҕын быһаарарга төрүттэрин, төрөппүттэрин олохторун ырытыы, тугу үлэлээн ханнык ситиһиилэри оҥорбуттарын билии эрэ туһалыыр. Ол иһин ыалы тэрийиигэ, кыыс оҕо эргэ барарыгар күтүөтү таба талан ылыыга олоххо элбэх уопуттаах төрөппүттэр ылар улахан оруоллара быһаарыллар.

Сэбиэскэй былаас дьахталлары көҥүллэринэн ыытан кэбиспитэ бары уһун тыллаахтары, элбэх саҥалаах дьадаҥылары эккирэтэн эргэ тахсалларын үөскэтэн, төрүүр оҕолор сайдыыта суох буор куттаах буолуулара сайдан, үлэ кыаттарбата үөскээн, бу былаас бэйэтэ эстибитэ. Бу кэмҥэ сайдан иһэр сахалар, бу быһаарыыны таба сыаналаан ыал буолуу үгэстэрин кыыс оҕолоох дьон олоххо киллэрэллэрэ ирдэнэр.

Дьон байан истэхтэринэ оҕолорун, кэлэр көлүөнэлэрин туһунан санаан ылаллара элбиир. Үйэлэрин тухары үлэлээн мунньубут баайдарын сатаан, табан салайыы оҕолоруттан ирдэнэрин син билэн эрэллэр. Ол аата аймахтар сайдан, тупсан иһэллэрин туһугар аан бастаан баайдар кыһаналлара, оҕолорун ийэ кутун үчүгэй быһыыларынан, үгэстэринэн иитэллэрэ эрэйиллэр.

Айылҕаттан киһи икки өрүттээх; эттээх-сииннээх уонна өйдөөх-санаалаах. Бу икки өрүттэрэ бэйэ-бэйэлэриттэн улахан тутулуктанан сайдалларын билэн икки ардыларыгар тэҥнэһиини үөскэтэн биэрэ сырыттаҕына, олоҕо хайа эрэ өттүн диэки халыйбата ситиһиллэр. 

Аҥардастыы эт-сиин баара өй-санаа сайдыытын ситиспэт, төттөрү баран киһини кыыл таһымыгар түһэрэн кэбиһэр. Сахалар киһи этин-сиинин баҕатын быстах санаанан ааҕан тохтотоллор, куруук туттуна сылдьаллар. Киһи ханнык эмэ өйө-санаата аҕыйах, тиийбэт буолан хааллаҕына – тиийиммэт эбэтэр аһара бардаҕына киһи буолбатах диэн сахалар өй-санаа үөрэхтэринэн этиллэр.

Өй-санаа аһара баран сайдыыта киһи аны, этин-сиинин быраҕарын, хаалларарын үөскэтэн кэбиһэрэ өссө улахан куһаҕаҥҥа тириэрдэр. Арыгы иһээччи киһи итирээри эбии арыгы көрдөөн булан иһэ сатыыра дьоҥҥо барыларыгар биллэр өй көтүүтүгэр тириэрдэр куһаҕан майгы биллиитэ буолар.

Өй-санаа хаһан баҕарар “үчүгэй” диэн ааттаммыт өттүгэр аһара баран, халыйан хааларын “Туох барыта икки өрүттээх” диэн этиини уонна киһи буолуу үөрэҕин тутуһуу тохтотор. Сахалыы таҥара үөрэҕэ киһи олоҕун киһи быһыылаахтык олоруохтаах диэн этэрэ өй-санаа хайа да өттүгэр аһара барарын суох оҥорор.

Ыал буолуу үгэстэригэр “Хааны тупсарыы” уонна “Тэҥнээҕи булунуу” диэн эти-сиини тупсарыыга, өй-санаа аһара барарын тохтотууга аналлаах үөрэхтэр бааллар. (1,64). Бу үөрэхтэри ыалы тэрийиэх инниттэн кыыс оҕо билэрэ уонна төрөппүттэрин көмөлөрүнэн туһана сылдьара эрэйиллэр.

Ыал буолуу үгэстэрэ киһи этэ-сиинэ уонна өйө-санаата кэлэр көлүөнэлэригэр удьуордаан уонна утумнаан бэриллэн иһэллэрин үөскэтэн омугу сайыннарар аналлаахтар. (3,52).

== Туһаныллыбыт литература. ==
1. Каженкин И.И. Ыал буолуу үгэстэрэ. – Дьокуускай: РГ “MEDIA+”, 2022. – 136 с.

2. Каженкин И.И. Кут-сүр үөрэҕэ. Үс кут. – Дьокуускай: РГ “MEDIA+”, 2017. – 156 с.

3. Каженкин И.И. Аҕа уустара. Аймахтар. – Дьокуускай: “Ситис”, 2024. – 108 с.

[[Категорияларынан көрдөөһүн|Категорияларынан көрдөөһүн: Аҕа уустара.]]</text>
      <sha1>agdde9u6ij2e59wk4vpfnyh6l7avpqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Улахан Чох</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54449</id>
    <revision>
      <id>427295</id>
      <parentid>427233</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T18:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LNTG</username>
        <id>25968</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/Silme O'clock|Silme O'clock]] [[User talk:Silme O'clock|ырытыы]] оҥорбут [[Special:Diff/427233|427233]] барылын сотуу</comment>
      <origin>427295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="29t0i8sr1ofay8gionyeya9buubdf1v" xml:space="preserve">Улахан Чох ([[Арассыыйа|рус]]. ''Большой Ух'') − советскай мультфильм [[1989 сыл|1989]] с. режиссер [[Юрий Бутырин]].

== Сюжет ==
Бөрө оҕотун сулустары кэтээн көрөр. Биир киһи кини тыатыгар түстэҕинэ, бөрө оҕотун көрөн куотар, ол оннугар улахан кулгаах диэн кэлии киһи саҥата иһиллэр. Бастаан утаа оҕус куттанар да, улахан кулгаах кыра эбит. Бөрө халлааҥҥа туох оҥоһулларын истэргэ ыҥырар. Атын омук киһитэ космосска туох буола турарын, ордук сулустар музыкаларын истэрин сөбүлүүр. Космос куйаарын улахан кулгааҕа да, сиргэ тугу да истибэт, бөрө оҕотун тыаҕа барытын истэр да, космос куйаҕар тугу да истэр кыаҕа суох. Тыа дьонун иэдээниттэн быыһыыр наадатын түүҥҥү ойуур истэр. Бөрө чэпчэкитэ суох-кини хайдах да кыайан толорбот. Бастаан улаханы үрдүктүк тутар эрээри, бөрө үөрүнэн саҥа доҕотторун булар, ый сырдыгар туомтуу үрүйэ (кубархай маҥан) курдук көрөр- истэр, атыттарга туһалаах буоларга үөрэнэллэр.

== Оруоллары этистилэр ==

* Бөрө Оҕото Зоя Быылынова
* Александр Ильин-Ух
* Александр Пожарскай-Филин
* Людмила Павлова-Кондратьева, кутуйах</text>
      <sha1>29t0i8sr1ofay8gionyeya9buubdf1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арассыыйа бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56313</id>
    <revision>
      <id>427307</id>
      <parentid>427269</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30583" sha1="prjtxj6jxgvdw0j5vawykaebbn69679" xml:space="preserve">'''Арассыыйа бэлиэ күннэрэ''' — Арассыыйа Федерациятыгар бэлиэтэнэр күннэр.

=== Муус устар ===
* [[Муус устар 2]] (Беларуська эмиэ бэлиэтэнэр) — [[Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ|Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ]]. Бу күн 1996 сыллаахха Белоруссия уонна Арассыыйа туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт.
* [[Муус устар 6]] — [[Силиэстийэлиир уорганнар үлэһиттэрин күнэ]]

* [[Муус устар 20]] 
** Донор күнэ&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20160420/1415036122.html Национальный день донора крови в России]&lt;/ref&gt;.
** {{Флагификация|Карелия}} — Карел уонна вепсс суруктарын-бичиктэрин күнэ. Бу күн 1989 с. Карел АССР миниистирдэрин сэбиэтэ [[Карел тыла|карел]] уонна [[вепсс тыла|вепсс]] тылларын алпаабыттарын бигэрэгэппит.
* [[Муус устар 21]] — Олохтоох салайыныы күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/3083/ День местного самоуправления в России.]&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 22]] — Экология кутталыттан көмүскэнии күнэ уонна Программист күнэ
* [[Муус устар 26]]
** Радиациялаах саахалларга өлбүт дьону ахтан ааһар күн
** Нотариат күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://base.garant.ru/71385058/|title=Указ Президента РФ от 26.04.2016 N 195 «О Дне нотариата» {{!}} ГАРАНТ|author=|website=base.garant.ru|date=|publisher=|accessdate=2020-07-22}}&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 27]] — Парламентаризм күнэ
* [[Муус устар 28]] — Суһал көмө үлэһитин күнэ
* [[Муус устар 30]] — Баһаарынай сулууспа күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Водолаз күнэ. 1882 сыллаахха Кронштадт куоракка ыраахтааҕы Александр III ыйааҕынан водолазтар оскуолалара тэриллибит.
* [[Ыам ыйын 7]] — Арассыыйаҕа, Арменияҕа, Белорусияҕа Араадьыйа күнэ.
* [[Ыам ыйын 12]] — Экология үөрэҕин күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3114/ День экологического образования - 12 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 13]] 
** Черноморскай флот күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/42 День Черноморского флота — 13 мая.]&lt;/ref&gt;
** МВД харабыллыыр-хонбуойдуур сулууспатын күнэ.
* [[Ыам ыйын 18]] — [[Билэ:Middle Emblem of the Russian Navy.svg|25px]] [[ВМФ]] [[Арассыыйа Федерациятын Байҕал байыаннай флотун Балтиятааҕы флотун|Балтиятааҕы флотун]] күнэ
* [[Ыам ыйын 20]] — [[Волга]] өрүс күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3118/ День Волги - 20 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 21]] 
** Байыаннай тылбаасчыт  күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2458 День военного переводчика — 21 мая]&lt;/ref&gt;;
** Үлэтэ суох буолууттан көмүскэнии күнэ &lt;ref&gt;[https://www.rusevents.ru/prazdnik/den-zashchity-ot-bezraboticy/ День защиты от безработицы отмечается в 2020 году 21 мая - Праздники России]&lt;/ref&gt;;
** Тихоокеанскай байыаннай флот күнэ;
** Хапхаас сэриитин сиэртибэлэрин ахтар күн;
** Полярник күнэ&lt;ref&gt;[http://news.kremlin.ru/media/events/files/41d466c41f428961e0ed.pdf День полярника — 21 мая]&lt;/ref&gt;;
* [[Ыам ыйын 24]] — [[Славян суругун-бичигин уонна култууратын күнэ]]
* [[Ыам ыйын 26]] — [[Арассыыйа урбаанньытын күнэ]]. 2007 сылтан бэрэсидьиэн ыйааҕынан бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]]
* [[Ыам ыйын 31]] — [[Адвокатура күнэ]]&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2066/ День российской адвокатуры - 31 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]] 
** Хотугу флот күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.calend.ru/holidays/0/0/2454/|title=День Северного флота в России.|author=|website=|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt;;
** Хиппи күнэ
** Байыаннай транспортнай авиация күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3473/ День военно-транспортной авиации России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;;
** Сибээс сэриитэ төрүттэммит күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3156/ День создания правительственной связи России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;

* [[Бэс ыйын 2]] — Сөпкө аһыыр уонна ордук-хоһу аһыыртан батынар күн&lt;ref&gt;[http://calend.ru/holidays/0/0/2760 История российского праздника «День здорового питания и отказа от излишеств в еде».]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 4]] — [[Крановщик]] күнэ ([[2014]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3375/ День крановщика (День машиниста крана) в России - 4 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 4]] [[Ингушетия]] — Өрөспүүбүлүкэ олохтоммут күнэ

* [[Бэс ыйын 5]]
** [[Эколог күнэ]];
** Полиция үөскээбит күнэ ([[1718]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3454/ День образования российской полиции — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
** Үүнээйи харантыынын судаарыстыбаннай сулууспата үөскээбит күнэ ([[1931]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3206/ День создания Государственной службы карантина растений в России — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 6]] — Нуучча тылын күнэ. 2011 сыллаахтан Арассыыйа бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр.
* [[Бэс ыйын 7]] — [[Краудфандинг]] күнэ&lt;ref&gt;[https://www.vzsar.ru/news/2020/06/07/v-rossii-otmechaetsya-den-kraydfandinga.html В России отмечается День краудфандинга | Новости Саратова и области — Информационное агентство &quot;Взгляд-инфо&quot;]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 8]] — Социальнай үлэһит күнэ
* [[Бэс ыйын 10]] — [[МВД]] [[пресс-служба|пресс-сулууспатын]] күнэ&lt;ref&gt;https://xn--b1aew.xn--p1ai {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220428000057/https://xn--b1aew.xn--p1ai/ |date=2022-04-28 }}&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 11]] — Арассыыйаҕа [[Тарҕаммыт склероз]] күнэ&lt;ref&gt;[https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ Рассеянный склероз: симптомы и профилактика — Новости Самары и Самарской области — ГТРК Самара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611052151/https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ |date=2020-06-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 12]] — '''[[Арассыыйа күнэ]].''' Сэбиэскэй Сойуус үрэллэр кэмигэр [[1990]] сыллаахха Арассыыйа суверенитетын туһунан декларация ылыныллыбыта. Бу күнү 1994 сыллаахтан судаарыстыба бырааһынньыгын быһыытынан бэлиэтиир буолбуттара. [[1998]] сыллаахха &quot;Арассыыйа күнэ&quot; диэн ааттаммыта. 2002 сыллаахха Үлэ туһунан кодексаҕа бигэргэтиллибитэ.
* [[Бэс ыйын 14]] — Миграция сулууспатын үлэһиттэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 18]] — Сэбилэниилээх күүстэр байыаннай биллэрии сулууспаларын күнэ
* Бэс ыйын үһүс баскыһыанньата — Мэдиссиинэ үлэһитин күнэ (бэс ыйын ''үһүс'' баскыһыанната)
* [[Бэс ыйын 20]] — [[ВМФ]] миинэлиир-торпедалыыр сулууспатын күнэ&lt;ref&gt;[https://flot.com/news/dayinhistory/index.php?ELEMENT_ID=7232 День специалистов минно-торпедной службы ВМФ]&lt;/ref&gt; (РФ ВМФ-тын главкомун 15.07.1993 сыллааҕы бирикээһэ)
* [[Бэс ыйын 22]] — [[Кутурҕан күнэ]], 1941 сыллаахха [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ]] саҕаламмыт
* [[Бэс ыйын 23]] — Балалайка күнэ &lt;ref&gt;[https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ 23 июня в России празднуют День балалайки / Новости культуры / Tvkultura.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626135121/https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ |date=2020-06-26 }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Славяннар доҕордоһууларын уонна сомоҕолоһууларын күнэ &lt;ref&gt;[https://www.eventnn.ru/articles/item/12/2777/ День дружбы и единения славян: праздник для каждого из нас&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
** Статистика үлэһиттэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 27]] — [[Ыччат күнэ]]

* [[Бэс ыйын 29]] — Арассыыйаҕа [[Бартыһааннар уонна подпольщиктар күннэрэ]]. 2010 сыллаахтан Брянскай уобалас дууматын көҕүлээһининэн бэлиэтэнэр. 1941—1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитигэр фашистары утары өстөөх тыылыгар охсуспут дьону кэриэстииллэр.

== От ыйа ==
* [[От ыйын 1]] — Реставратор күнэ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mus-col.com/events/20828/|title=События|website=mus-col.com|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kpfu.ru/imoiv/v-rossii-otmechajut-den-restavratora-390781.html|title=В России отмечают День реставратора|website=kpfu.ru|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://archaeology.nsc.ru/v-muzee-pod-otkrytym-nebom-otmetili-vserossijskij-den-restavratora/|title=Всероссийский День реставратора в Музее под открытым небом|date=2020-07-01|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 3]] — [[ГАИ күнэ]]
* [[От ыйын 8]] — Арассыыйаҕа дьиэ кэргэн, таптал уонна бэриниилээх буолуу күнэ (Петр уонна Феврония күннэрэ). 2008 сылтан бэлиэтэнэр.
* [[От ыйын 10]] — Полтааваҕа кыайыы күнэ ([[1709]]  с. от ыйын 8 күнүгэр буолбута);
* [[От ыйын 16]] — Оҕо лааҕырдарыгар Нептун күнүн бэлиэтииллэр
* [[От ыйын 17]]:
** '''[[Этнограф күнэ]]'''. ССРС-ка 1970-с сс. бэлиэтэнэр. Бу күн эдэр этнографтары &quot;сүрэхтиир&quot; идэлээхтэр.
** ВМФ авиациятын күнэ &lt;ref&gt;[https://tass.ru/info/2124250 День авиации ВМФ России. Досье - Биографии и справки - ТАСС]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 18]] — Уокка куттал суох буолуутун кэтиир уорганнар төрүттэммит күннэрэ&lt;ref&gt;[https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora 18 июля - День создания органов государственного пожарного надзора - Профессиональные праздники - Главное управление МЧС России по Республике Коми] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719071424/https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora |date=2020-07-19 }}&lt;/ref&gt;

* [[От ыйын 24]]:
** [[Кадастровай инженер]] күнэ&lt;ref&gt;[http://www.roscadastre.ru/?id=138 День кадастрового инженера.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105174032/http://www.roscadastre.ru/?id=138 |date=2012-01-05 }}&lt;/ref&gt;
** [[Флорист]] күнэ &lt;ref&gt;[https://www.kp.ru/putevoditel/kalendar-prazdnikov/den-florista/ День флориста 2021: история и традиции праздника]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 25]]:
** РФ силиэстийэлиир уорганнарын күнэ
** Өрүс полициятын күнэ  &lt;ref&gt;[https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 25 июля - День речной полиции&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725080450/https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 |date=2020-07-25 }}&lt;/ref&gt;
** Владимир Высоцкайы ахтан ааһар күн

* [[От ыйын 28]] — Пиарщик күнэ. Арассыыйаҕа бу идэ 2003 сыллаахха идэлэр испииһэктэригэр киирбитэ.
 
== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]] 
** [[Бастакы Аан дойду сэриитин сиэртибэлэрин ахтан ааһар күн]]
** {{Флагификация|Адыгея}} — [[Чэркиэс мухаджирдара|Репатрианнар]] күннэрэ.&lt;ref&gt;[http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 Adygheya.ru:''День репатриантов традиционно отмечается 1 августа в день возвращения на историческую родину косовских адыгов''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002140700/http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 |date=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 Adygi.ru:''О мухаджирах, «великом возвращении» и других последствиях Кавказской войны''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002165123/http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 |date=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 2]] — Десантниктар күннэрэ
* [[Атырдьах ыйын 6]] — Тимир суол сэриилэрин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 9]] — [[Арассыыйа албан аатын күннэрэ|Арассыыйа албан аатын күнэ]] (Гангуттааҕы кыргыһыы)
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Салгын сэбилэниилээх күүстэрин күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Археолог күнэ]]

* Атырдьах ыйын үһүс баскыһыннаьата — [[Арассыыйаҕа Салгын флотун күнэ|Салгын флотун күнэ]]. Сэбиэскэй Сойууска 1933 сылтан атырдьах ыйын 18 күнүгэр бэлиэтэнэрэ. 1993 сыллаахтан Арассыыйаҕа бу күн атырдьах ыйын үһүс баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэр буолбута, онон сыл ахсын чыыһылата уларыйа турар.

* [[Атырдьах ыйын 17]] — Салабаар күнэ
* [[Атырдьах ыйын 18]] — Географ күнэ
*[[Атырдьах ыйын 22]]
** Былаах күнэ
** {{Флагификация|Коми}} — [[Коми Өрөспүүбүлүкэтэ|Өрөспүүбүлүкэ күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 23]] — [[Курскай тоҕой кыргыһыытын күнэ]]

* [[Атырдьах ыйын 27]] — '''Арассыыйа киинэтин күнэ'''. 1919 сыллаахха бу күн РСФСР норуот хамыһаардарын сэбиэтэ (СНК) киинэҕэ сыһыаннаах чааһынай устуудьуйалар баайдарын-дуолларын судаарыстыба былдьыырын туһунан дэкириэт таһаарбыта. 1980 сыллаахтан ''Сэбиэскэй киинэ күнүн'' быһыытынан бэлиэтэнэр этэ, перестройка саҕана аата билиҥҥигэ уларыйбыта.

* [[Атырдьах ыйын 30]] — {{Флагификация|Татарстаан}}, '''Өрөспүүбүлүкэ күнэ''' ([[1990]] сылтан бэлиэтэнэр)

* [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Арассыыйа бэтэринээрин күнэ]].

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 2]] — Ботурууллуур-постовой сулууспа күнэ
* [[Балаҕан ыйын 3]] — Японияны кыайыы күнэ, [[Терроризмы утарыыга сомоҕолоһуу күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 4]] — Ядернай хааччыйыы үлэһитин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 8]] 
** Бородино кыргыһыытын күнэ.
** [[Ленинград]] көмүскээччилэрин ахтан ааһар күн. [[Ленинград блокаадата|Ленинград блокаадатын]] саҕаланыыта ([[1941]] сыл)
* [[Балаҕан ыйын 19]] — Сэрии сэбин оҥорооччу күнэ
* [[Балаҕан ыйын 21]] 
** Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ. Куликово хонуутугар кыргыһыыга кыайыы күнэ (1380 сыл). Арассыыйа судаарыстыбаннаһа төрүттэммит күнэ (862 сыл)
** Коллекционер күнэ
* [[Балаҕан ыйын 27]] — Оскуола иннинэ үөрэтии үлэһиттэрин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 28]] — Аатом бырамыысыланнаһын үлэһиттэрин күнэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 1]] — Хонуутааҕы сэриилэр күннэрэ
* [[Алтынньы 3]] — ОМОН күнэ
* [[Алтынньы 4]] 
** Космос сэриилэрин күнэ
** МЧС гражданскай оборона сэриилэрин күнэ
* [[Алтынньы 5]] 
** Холуобунай ирдэбил үлэһиттэрин күнэ. 1918 сыллаахха бу күн  РСФСР НКВД-тын иһинэн Холуобунай ирдэбил киин управлениета (Центророзыск) тэриллибит
** Учуутал күнэ (1965 сылтан ССРС-ка алтынньы бастакы баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэрэ, 1994 сылтан Арассыыйаҕа алтынньы 5 күнүгэр бэлиэтэнэр, аан дойдутааҕы күнү кытта сөп түбэһэр)
* [[Алтынньы 6]] — Арассыыйа страховщигын күнэ
* [[Алтынньы 7]] — ИДьМ (МВД) штабын подразделениеларын төрүттэммит күннэрэ
* [[Алтынньы 8]] — Уу үрдүнээҕи, уу аннынааҕы уонна көтөр аал хамандыырын күнэ
* [[Алтынньы 15]] — Аҕа күнэ (алтынньы үһүс өрөбүлүгэр 2021 сылтан бэлиэтэнэр).
* [[Алтынньы 20]] — Байыаннай связист күнэ
* [[Алтынньы 23]] — Эрэкилээмэ үлэһиттэрин күнэ
* [[Алтынньы 24]] 
** Өлбүт ракетчиктары кэриэстиир күн
** Ураты аналлаах подразделениелар (спецназ) күннэрэ
* [[Алтынньы 25]] 
** Таможенник күнэ
** Хаабыл бырамыысыланнаһын үлэһитин (кабельщик) күнэ
* [[Алтынньы 29]] — Харабыллыыр сулууспа күнэ
* [[Алтынньы 30]] 
** Бэлиитикэ репрессияларыттан эмсэҕэлээбиттэри кэриэстиир күн. Бу күнү ССРС урукку өрөспүүбүлүкэлэригэр эмиэ бэлиэтииллэр
** Инженер-механик күнэ
* [[Алтынньы 31]] 
** [[Хамсаныы тыла|Хамсаныы тылын]] тылбаасчытын күнэ
** Силиэстийэ хаайыытын уонна түрмэ үлэһиттэрин күнэ

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] 
** Суут бириистэбин күнэ
** [[Тыва|Тыыбаҕа]] '''Тыыба тылын күнэ'''. 2016 сыллаахтан суруйааччы Александр Даржай көҕүлээһининэн, өрөспүүбүлүкэ бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр.

* [[Сэтинньи 3]] — Алаадьы күнэ
* [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ
* [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ
** {{Флагификация|Удмуртия}} (Арассыыйа) — Удмуртия судаарыстыбаннаһын күнэ
* [[Сэтинньи 5]] — Байыаннай чуҥнааччы (разведчик) күнэ
* [[Сэтинньи 6]] (Татарстан) — Татарстан Конституциятын күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Түргэнник хардарар анал этэрээт (СОБР) күнэ
* [[Сэтинньи 10]] — Ис дьыала уорганнарын үлэһитин күнэ
* [[Сэтинньи 12]] — Сбербаан күнэ. Бу күн (уруккунан алтынньы 30) 1841 сыллаахха [[Николай I]] Арассыыйа импиэрийэтигэр мунньар каассалары арыйар туһунан ыйаах таһаарбыт&lt;ref&gt;https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111220401/https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Сэтинньи 13]] 
** Аармыйаҕа судаарыстыба кистэлэҥин харыстыыр сулууспа үөскээбит күнэ (урут шифровальщик күнэ диэн ааттанара).
** Радиационнай, химическэй уонна биологическай көмүскэл (РХБЗ) сэриилэрин күнэ.
* [[Сэтинньи 15]] — Бүтүн Арассыыйатааҕы сулууспаҕа ыҥырыллыбыттар (призывниктар) күннэрэ.
* [[Сэтинньи 17]] — Полиция участковайын күнэ
* [[Сэтинньи 18]] — Тымныы Оҕонньор төрөөбүт күнэ. Бу күнү-дьылы Улуу Устюгка баччаҕа тымныылар саҕаланалларын иһин талбыттар
* [[Сэтинньи 19]] 
** Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ
** [[Өстүөкүлэ]] оҥорооччу күнэ
* [[Сэтинньи 20]] — Көлө үлэһитин күнэ
* [[Сэтинньи 21]] — [[Арассыыйа нолуок уорганнарын үлэһитин күнэ]]
* [[Сэтинньи 22]] — Психолог (уйлҕаһыт) күнэ. 1994 сыллаахха бу күн Арассыыйа психология уопсастыбатын тэрийэр сийиэһэ буолбута
* сэтинньи бүтэһик баскыһыанньата — Ийэ күнэ
* [[Сэтинньи 25]] — Хирург күнэ. Улуу быраас, чинчийээччи Пирогов төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр.
* [[Сэтинньи 27]]  — [[Байҕал пехотатын күнэ]]. Бүөтүр I ыраахтааҕы дойдуга бастакы «байҕал саллааттарын полкатын» туһунан ыйааҕа 1705 сыл урукку истиилинэн сэтинньи 16 күнүгэр, аныгынан бүгүн тахсыбыт.

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 1]] — Синоп кыргыһыытын күнэ. Павел Нахимов салалталаах Арассыыйа эскадрата 1853 сыллаахха Синоп тумул аттыгар туурак эскадратын кыайыытыгар ананар. Дьиҥэр кыргыһыы сэтинньи 18 (30) күнүгэр буолбута
* [[Ахсынньы 2]] — [[Баан]] үлэһитин күнэ
* [[Ахсынньы 3]]
** Юрист күнэ
** [[Биллибэт саллаат күнэ]]
* [[Ахсынньы 4]] — Арассыыйа [[информатика]]тын күнэ. 1948 сыллааха бу күн [[ССРС]] миниистирдэрин сэбиэтин аныгы техниканы киллэрэр Государственнай кэмитиэтэ электроннай ааҕар массыынаны айыы туhунан № 10 475 кумааҕыны И. С. Брукка уонна Б. И. Рамеевка биэрбит
* [[Ахсынньы 5]] — Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ — 1941 сыллаахха [[Москуба]] иһин кыргыһыыга утары кимэн киирии саҕаланыыта.\
* [[Ахсынньы 7]] — [[Эрмитаж|Эрмитаж күнэ]]
* [[Ахсынньы 9]] 
** Аҕа дойду дьоруойдарын күнэ
** [[Тимир суол]] сэбилэниилээх харабылын күнэ
* [[Ахсынньы 10]] 
**{{Флагификация|Марий Эл}} — [[Марийдар|Мари]] суругун-бичигин күнэ
** Ис дьыала министиэристибэтин сибээс сулууспата тэриллибит күнэ
* [[Ахсынньы 11]] — Андреевскай былаах күнэ
* [[Ахсынньы 12]] — [[Арассыыйа Конституциятын күнэ]]
* [[Ахсынньы 14]] (Башкортостан) — [[Башкиир тыла|Башкиир тылын]] күнэ
*  [[Ахсынньы 15]]
** Арассыыйа Салгын-сэбилэниилээх күүстэрин Радиотехническэй сэриилэр тэриллиилэрин күнэ
** Идэлэрин эбээһинэстэрин толоро сылдьан өлбүт суруналыыстар кэриэстэбиллэрин күнэ
* [[Ахсынньы 17]] 
** Стратегическэй аналлаах ракетнай сэриилэр күннэрэ
** Судаарыстыбаннай фельдъегерь сулууспатын үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 18]] 
** ЗАГС үлэһиттэрин күнэ
** Арассыыйа Ис дьыала уорганнарын Бэйэ куттала суох буолуутун чаастарын күнэ
* [[Ахсынньы 19]] — ФСБ Байыаннай контрразведкатын чаастарын күнэ
* [[Ахсынньы 20]] — Арассыыйа куттала суох буолуутун үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ

* [[Ахсынньы 24]] — [[Арассыыйа сэриигэ албан аатын күнэ]] — [[Суворов Александр Васильевич|Александр Суворов]] хамаандалаах нуучча сэриитэ [[Измаилы ылыы|туурак кириэппэһин Измаилы]] 1790 с. ылбыт

* [[Ахсынньы 27]] — [[Быыһааччылар күннэрэ (Арассыыйа)|Быыһааччылар күннэрэ]]

* [[Ахсынньы 31]] — Саҥа Дьылы көрсүү

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Арассыыйа бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>prjtxj6jxgvdw0j5vawykaebbn69679</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427313</id>
      <parentid>427307</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31079" sha1="1x7dxm7vy5vslcntwfuo8hk52fo8dkq" xml:space="preserve">'''Арассыыйа бэлиэ күннэрэ''' — Арассыыйа Федерациятыгар бэлиэтэнэр күннэр.

=== Муус устар ===
* [[Муус устар 2]] (Беларуська эмиэ бэлиэтэнэр) — [[Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ|Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ]]. Бу күн 1996 сыллаахха Белоруссия уонна Арассыыйа туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт.
* [[Муус устар 6]] — [[Силиэстийэлиир уорганнар үлэһиттэрин күнэ]]
* [[Муус устар 7]] 
** Өлбүт подводниктар күннэрэ&lt;ref&gt;Отмечается в годовщину гибели — 7 апреля [[1989 год|1989 года]] [[Атомная подводная лодка|АПЛ]] «[[Комсомолец (подводная лодка)|Комсомолец]]»&lt;/ref&gt;
** [[Рунет]] үөскээбит күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2403 День рождения Рунета — 7 апреля.]&lt;/ref&gt;


* [[Муус устар 20]] 
** Донор күнэ&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20160420/1415036122.html Национальный день донора крови в России]&lt;/ref&gt;.
** {{Флагификация|Карелия}} — Карел уонна вепсс суруктарын-бичиктэрин күнэ. Бу күн 1989 с. Карел АССР миниистирдэрин сэбиэтэ [[Карел тыла|карел]] уонна [[вепсс тыла|вепсс]] тылларын алпаабыттарын бигэрэгэппит.
* [[Муус устар 21]] — Олохтоох салайыныы күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/3083/ День местного самоуправления в России.]&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 22]] — Экология кутталыттан көмүскэнии күнэ уонна Программист күнэ
* [[Муус устар 26]]
** Радиациялаах саахалларга өлбүт дьону ахтан ааһар күн
** Нотариат күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://base.garant.ru/71385058/|title=Указ Президента РФ от 26.04.2016 N 195 «О Дне нотариата» {{!}} ГАРАНТ|author=|website=base.garant.ru|date=|publisher=|accessdate=2020-07-22}}&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 27]] — Парламентаризм күнэ
* [[Муус устар 28]] — Суһал көмө үлэһитин күнэ
* [[Муус устар 30]] — Баһаарынай сулууспа күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Водолаз күнэ. 1882 сыллаахха Кронштадт куоракка ыраахтааҕы Александр III ыйааҕынан водолазтар оскуолалара тэриллибит.
* [[Ыам ыйын 7]] — Арассыыйаҕа, Арменияҕа, Белорусияҕа Араадьыйа күнэ.
* [[Ыам ыйын 12]] — Экология үөрэҕин күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3114/ День экологического образования - 12 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 13]] 
** Черноморскай флот күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/42 День Черноморского флота — 13 мая.]&lt;/ref&gt;
** МВД харабыллыыр-хонбуойдуур сулууспатын күнэ.
* [[Ыам ыйын 18]] — [[Билэ:Middle Emblem of the Russian Navy.svg|25px]] [[ВМФ]] [[Арассыыйа Федерациятын Байҕал байыаннай флотун Балтиятааҕы флотун|Балтиятааҕы флотун]] күнэ
* [[Ыам ыйын 20]] — [[Волга]] өрүс күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3118/ День Волги - 20 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 21]] 
** Байыаннай тылбаасчыт  күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2458 День военного переводчика — 21 мая]&lt;/ref&gt;;
** Үлэтэ суох буолууттан көмүскэнии күнэ &lt;ref&gt;[https://www.rusevents.ru/prazdnik/den-zashchity-ot-bezraboticy/ День защиты от безработицы отмечается в 2020 году 21 мая - Праздники России]&lt;/ref&gt;;
** Тихоокеанскай байыаннай флот күнэ;
** Хапхаас сэриитин сиэртибэлэрин ахтар күн;
** Полярник күнэ&lt;ref&gt;[http://news.kremlin.ru/media/events/files/41d466c41f428961e0ed.pdf День полярника — 21 мая]&lt;/ref&gt;;
* [[Ыам ыйын 24]] — [[Славян суругун-бичигин уонна култууратын күнэ]]
* [[Ыам ыйын 26]] — [[Арассыыйа урбаанньытын күнэ]]. 2007 сылтан бэрэсидьиэн ыйааҕынан бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]]
* [[Ыам ыйын 31]] — [[Адвокатура күнэ]]&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2066/ День российской адвокатуры - 31 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]] 
** Хотугу флот күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.calend.ru/holidays/0/0/2454/|title=День Северного флота в России.|author=|website=|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt;;
** Хиппи күнэ
** Байыаннай транспортнай авиация күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3473/ День военно-транспортной авиации России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;;
** Сибээс сэриитэ төрүттэммит күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3156/ День создания правительственной связи России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;

* [[Бэс ыйын 2]] — Сөпкө аһыыр уонна ордук-хоһу аһыыртан батынар күн&lt;ref&gt;[http://calend.ru/holidays/0/0/2760 История российского праздника «День здорового питания и отказа от излишеств в еде».]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 4]] — [[Крановщик]] күнэ ([[2014]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3375/ День крановщика (День машиниста крана) в России - 4 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 4]] [[Ингушетия]] — Өрөспүүбүлүкэ олохтоммут күнэ

* [[Бэс ыйын 5]]
** [[Эколог күнэ]];
** Полиция үөскээбит күнэ ([[1718]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3454/ День образования российской полиции — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
** Үүнээйи харантыынын судаарыстыбаннай сулууспата үөскээбит күнэ ([[1931]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3206/ День создания Государственной службы карантина растений в России — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 6]] — Нуучча тылын күнэ. 2011 сыллаахтан Арассыыйа бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр.
* [[Бэс ыйын 7]] — [[Краудфандинг]] күнэ&lt;ref&gt;[https://www.vzsar.ru/news/2020/06/07/v-rossii-otmechaetsya-den-kraydfandinga.html В России отмечается День краудфандинга | Новости Саратова и области — Информационное агентство &quot;Взгляд-инфо&quot;]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 8]] — Социальнай үлэһит күнэ
* [[Бэс ыйын 10]] — [[МВД]] [[пресс-служба|пресс-сулууспатын]] күнэ&lt;ref&gt;https://xn--b1aew.xn--p1ai {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220428000057/https://xn--b1aew.xn--p1ai/ |date=2022-04-28 }}&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 11]] — Арассыыйаҕа [[Тарҕаммыт склероз]] күнэ&lt;ref&gt;[https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ Рассеянный склероз: симптомы и профилактика — Новости Самары и Самарской области — ГТРК Самара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611052151/https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ |date=2020-06-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 12]] — '''[[Арассыыйа күнэ]].''' Сэбиэскэй Сойуус үрэллэр кэмигэр [[1990]] сыллаахха Арассыыйа суверенитетын туһунан декларация ылыныллыбыта. Бу күнү 1994 сыллаахтан судаарыстыба бырааһынньыгын быһыытынан бэлиэтиир буолбуттара. [[1998]] сыллаахха &quot;Арассыыйа күнэ&quot; диэн ааттаммыта. 2002 сыллаахха Үлэ туһунан кодексаҕа бигэргэтиллибитэ.
* [[Бэс ыйын 14]] — Миграция сулууспатын үлэһиттэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 18]] — Сэбилэниилээх күүстэр байыаннай биллэрии сулууспаларын күнэ
* Бэс ыйын үһүс баскыһыанньата — Мэдиссиинэ үлэһитин күнэ (бэс ыйын ''үһүс'' баскыһыанната)
* [[Бэс ыйын 20]] — [[ВМФ]] миинэлиир-торпедалыыр сулууспатын күнэ&lt;ref&gt;[https://flot.com/news/dayinhistory/index.php?ELEMENT_ID=7232 День специалистов минно-торпедной службы ВМФ]&lt;/ref&gt; (РФ ВМФ-тын главкомун 15.07.1993 сыллааҕы бирикээһэ)
* [[Бэс ыйын 22]] — [[Кутурҕан күнэ]], 1941 сыллаахха [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ]] саҕаламмыт
* [[Бэс ыйын 23]] — Балалайка күнэ &lt;ref&gt;[https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ 23 июня в России празднуют День балалайки / Новости культуры / Tvkultura.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626135121/https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ |date=2020-06-26 }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Славяннар доҕордоһууларын уонна сомоҕолоһууларын күнэ &lt;ref&gt;[https://www.eventnn.ru/articles/item/12/2777/ День дружбы и единения славян: праздник для каждого из нас&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
** Статистика үлэһиттэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 27]] — [[Ыччат күнэ]]

* [[Бэс ыйын 29]] — Арассыыйаҕа [[Бартыһааннар уонна подпольщиктар күннэрэ]]. 2010 сыллаахтан Брянскай уобалас дууматын көҕүлээһининэн бэлиэтэнэр. 1941—1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитигэр фашистары утары өстөөх тыылыгар охсуспут дьону кэриэстииллэр.

== От ыйа ==
* [[От ыйын 1]] — Реставратор күнэ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mus-col.com/events/20828/|title=События|website=mus-col.com|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kpfu.ru/imoiv/v-rossii-otmechajut-den-restavratora-390781.html|title=В России отмечают День реставратора|website=kpfu.ru|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://archaeology.nsc.ru/v-muzee-pod-otkrytym-nebom-otmetili-vserossijskij-den-restavratora/|title=Всероссийский День реставратора в Музее под открытым небом|date=2020-07-01|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 3]] — [[ГАИ күнэ]]
* [[От ыйын 8]] — Арассыыйаҕа дьиэ кэргэн, таптал уонна бэриниилээх буолуу күнэ (Петр уонна Феврония күннэрэ). 2008 сылтан бэлиэтэнэр.
* [[От ыйын 10]] — Полтааваҕа кыайыы күнэ ([[1709]]  с. от ыйын 8 күнүгэр буолбута);
* [[От ыйын 16]] — Оҕо лааҕырдарыгар Нептун күнүн бэлиэтииллэр
* [[От ыйын 17]]:
** '''[[Этнограф күнэ]]'''. ССРС-ка 1970-с сс. бэлиэтэнэр. Бу күн эдэр этнографтары &quot;сүрэхтиир&quot; идэлээхтэр.
** ВМФ авиациятын күнэ &lt;ref&gt;[https://tass.ru/info/2124250 День авиации ВМФ России. Досье - Биографии и справки - ТАСС]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 18]] — Уокка куттал суох буолуутун кэтиир уорганнар төрүттэммит күннэрэ&lt;ref&gt;[https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora 18 июля - День создания органов государственного пожарного надзора - Профессиональные праздники - Главное управление МЧС России по Республике Коми] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719071424/https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora |date=2020-07-19 }}&lt;/ref&gt;

* [[От ыйын 24]]:
** [[Кадастровай инженер]] күнэ&lt;ref&gt;[http://www.roscadastre.ru/?id=138 День кадастрового инженера.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105174032/http://www.roscadastre.ru/?id=138 |date=2012-01-05 }}&lt;/ref&gt;
** [[Флорист]] күнэ &lt;ref&gt;[https://www.kp.ru/putevoditel/kalendar-prazdnikov/den-florista/ День флориста 2021: история и традиции праздника]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 25]]:
** РФ силиэстийэлиир уорганнарын күнэ
** Өрүс полициятын күнэ  &lt;ref&gt;[https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 25 июля - День речной полиции&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725080450/https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 |date=2020-07-25 }}&lt;/ref&gt;
** Владимир Высоцкайы ахтан ааһар күн

* [[От ыйын 28]] — Пиарщик күнэ. Арассыыйаҕа бу идэ 2003 сыллаахха идэлэр испииһэктэригэр киирбитэ.
 
== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]] 
** [[Бастакы Аан дойду сэриитин сиэртибэлэрин ахтан ааһар күн]]
** {{Флагификация|Адыгея}} — [[Чэркиэс мухаджирдара|Репатрианнар]] күннэрэ.&lt;ref&gt;[http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 Adygheya.ru:''День репатриантов традиционно отмечается 1 августа в день возвращения на историческую родину косовских адыгов''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002140700/http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 |date=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 Adygi.ru:''О мухаджирах, «великом возвращении» и других последствиях Кавказской войны''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002165123/http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 |date=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 2]] — Десантниктар күннэрэ
* [[Атырдьах ыйын 6]] — Тимир суол сэриилэрин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 9]] — [[Арассыыйа албан аатын күннэрэ|Арассыыйа албан аатын күнэ]] (Гангуттааҕы кыргыһыы)
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Салгын сэбилэниилээх күүстэрин күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Археолог күнэ]]

* Атырдьах ыйын үһүс баскыһыннаьата — [[Арассыыйаҕа Салгын флотун күнэ|Салгын флотун күнэ]]. Сэбиэскэй Сойууска 1933 сылтан атырдьах ыйын 18 күнүгэр бэлиэтэнэрэ. 1993 сыллаахтан Арассыыйаҕа бу күн атырдьах ыйын үһүс баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэр буолбута, онон сыл ахсын чыыһылата уларыйа турар.

* [[Атырдьах ыйын 17]] — Салабаар күнэ
* [[Атырдьах ыйын 18]] — Географ күнэ
*[[Атырдьах ыйын 22]]
** Былаах күнэ
** {{Флагификация|Коми}} — [[Коми Өрөспүүбүлүкэтэ|Өрөспүүбүлүкэ күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 23]] — [[Курскай тоҕой кыргыһыытын күнэ]]

* [[Атырдьах ыйын 27]] — '''Арассыыйа киинэтин күнэ'''. 1919 сыллаахха бу күн РСФСР норуот хамыһаардарын сэбиэтэ (СНК) киинэҕэ сыһыаннаах чааһынай устуудьуйалар баайдарын-дуолларын судаарыстыба былдьыырын туһунан дэкириэт таһаарбыта. 1980 сыллаахтан ''Сэбиэскэй киинэ күнүн'' быһыытынан бэлиэтэнэр этэ, перестройка саҕана аата билиҥҥигэ уларыйбыта.

* [[Атырдьах ыйын 30]] — {{Флагификация|Татарстаан}}, '''Өрөспүүбүлүкэ күнэ''' ([[1990]] сылтан бэлиэтэнэр)

* [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Арассыыйа бэтэринээрин күнэ]].

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 2]] — Ботурууллуур-постовой сулууспа күнэ
* [[Балаҕан ыйын 3]] — Японияны кыайыы күнэ, [[Терроризмы утарыыга сомоҕолоһуу күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 4]] — Ядернай хааччыйыы үлэһитин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 8]] 
** Бородино кыргыһыытын күнэ.
** [[Ленинград]] көмүскээччилэрин ахтан ааһар күн. [[Ленинград блокаадата|Ленинград блокаадатын]] саҕаланыыта ([[1941]] сыл)
* [[Балаҕан ыйын 19]] — Сэрии сэбин оҥорооччу күнэ
* [[Балаҕан ыйын 21]] 
** Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ. Куликово хонуутугар кыргыһыыга кыайыы күнэ (1380 сыл). Арассыыйа судаарыстыбаннаһа төрүттэммит күнэ (862 сыл)
** Коллекционер күнэ
* [[Балаҕан ыйын 27]] — Оскуола иннинэ үөрэтии үлэһиттэрин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 28]] — Аатом бырамыысыланнаһын үлэһиттэрин күнэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 1]] — Хонуутааҕы сэриилэр күннэрэ
* [[Алтынньы 3]] — ОМОН күнэ
* [[Алтынньы 4]] 
** Космос сэриилэрин күнэ
** МЧС гражданскай оборона сэриилэрин күнэ
* [[Алтынньы 5]] 
** Холуобунай ирдэбил үлэһиттэрин күнэ. 1918 сыллаахха бу күн  РСФСР НКВД-тын иһинэн Холуобунай ирдэбил киин управлениета (Центророзыск) тэриллибит
** Учуутал күнэ (1965 сылтан ССРС-ка алтынньы бастакы баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэрэ, 1994 сылтан Арассыыйаҕа алтынньы 5 күнүгэр бэлиэтэнэр, аан дойдутааҕы күнү кытта сөп түбэһэр)
* [[Алтынньы 6]] — Арассыыйа страховщигын күнэ
* [[Алтынньы 7]] — ИДьМ (МВД) штабын подразделениеларын төрүттэммит күннэрэ
* [[Алтынньы 8]] — Уу үрдүнээҕи, уу аннынааҕы уонна көтөр аал хамандыырын күнэ
* [[Алтынньы 15]] — Аҕа күнэ (алтынньы үһүс өрөбүлүгэр 2021 сылтан бэлиэтэнэр).
* [[Алтынньы 20]] — Байыаннай связист күнэ
* [[Алтынньы 23]] — Эрэкилээмэ үлэһиттэрин күнэ
* [[Алтынньы 24]] 
** Өлбүт ракетчиктары кэриэстиир күн
** Ураты аналлаах подразделениелар (спецназ) күннэрэ
* [[Алтынньы 25]] 
** Таможенник күнэ
** Хаабыл бырамыысыланнаһын үлэһитин (кабельщик) күнэ
* [[Алтынньы 29]] — Харабыллыыр сулууспа күнэ
* [[Алтынньы 30]] 
** Бэлиитикэ репрессияларыттан эмсэҕэлээбиттэри кэриэстиир күн. Бу күнү ССРС урукку өрөспүүбүлүкэлэригэр эмиэ бэлиэтииллэр
** Инженер-механик күнэ
* [[Алтынньы 31]] 
** [[Хамсаныы тыла|Хамсаныы тылын]] тылбаасчытын күнэ
** Силиэстийэ хаайыытын уонна түрмэ үлэһиттэрин күнэ

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] 
** Суут бириистэбин күнэ
** [[Тыва|Тыыбаҕа]] '''Тыыба тылын күнэ'''. 2016 сыллаахтан суруйааччы Александр Даржай көҕүлээһининэн, өрөспүүбүлүкэ бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр.

* [[Сэтинньи 3]] — Алаадьы күнэ
* [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ
* [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ
** {{Флагификация|Удмуртия}} (Арассыыйа) — Удмуртия судаарыстыбаннаһын күнэ
* [[Сэтинньи 5]] — Байыаннай чуҥнааччы (разведчик) күнэ
* [[Сэтинньи 6]] (Татарстан) — Татарстан Конституциятын күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Түргэнник хардарар анал этэрээт (СОБР) күнэ
* [[Сэтинньи 10]] — Ис дьыала уорганнарын үлэһитин күнэ
* [[Сэтинньи 12]] — Сбербаан күнэ. Бу күн (уруккунан алтынньы 30) 1841 сыллаахха [[Николай I]] Арассыыйа импиэрийэтигэр мунньар каассалары арыйар туһунан ыйаах таһаарбыт&lt;ref&gt;https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111220401/https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Сэтинньи 13]] 
** Аармыйаҕа судаарыстыба кистэлэҥин харыстыыр сулууспа үөскээбит күнэ (урут шифровальщик күнэ диэн ааттанара).
** Радиационнай, химическэй уонна биологическай көмүскэл (РХБЗ) сэриилэрин күнэ.
* [[Сэтинньи 15]] — Бүтүн Арассыыйатааҕы сулууспаҕа ыҥырыллыбыттар (призывниктар) күннэрэ.
* [[Сэтинньи 17]] — Полиция участковайын күнэ
* [[Сэтинньи 18]] — Тымныы Оҕонньор төрөөбүт күнэ. Бу күнү-дьылы Улуу Устюгка баччаҕа тымныылар саҕаланалларын иһин талбыттар
* [[Сэтинньи 19]] 
** Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ
** [[Өстүөкүлэ]] оҥорооччу күнэ
* [[Сэтинньи 20]] — Көлө үлэһитин күнэ
* [[Сэтинньи 21]] — [[Арассыыйа нолуок уорганнарын үлэһитин күнэ]]
* [[Сэтинньи 22]] — Психолог (уйлҕаһыт) күнэ. 1994 сыллаахха бу күн Арассыыйа психология уопсастыбатын тэрийэр сийиэһэ буолбута
* сэтинньи бүтэһик баскыһыанньата — Ийэ күнэ
* [[Сэтинньи 25]] — Хирург күнэ. Улуу быраас, чинчийээччи Пирогов төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр.
* [[Сэтинньи 27]]  — [[Байҕал пехотатын күнэ]]. Бүөтүр I ыраахтааҕы дойдуга бастакы «байҕал саллааттарын полкатын» туһунан ыйааҕа 1705 сыл урукку истиилинэн сэтинньи 16 күнүгэр, аныгынан бүгүн тахсыбыт.

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 1]] — Синоп кыргыһыытын күнэ. Павел Нахимов салалталаах Арассыыйа эскадрата 1853 сыллаахха Синоп тумул аттыгар туурак эскадратын кыайыытыгар ананар. Дьиҥэр кыргыһыы сэтинньи 18 (30) күнүгэр буолбута
* [[Ахсынньы 2]] — [[Баан]] үлэһитин күнэ
* [[Ахсынньы 3]]
** Юрист күнэ
** [[Биллибэт саллаат күнэ]]
* [[Ахсынньы 4]] — Арассыыйа [[информатика]]тын күнэ. 1948 сыллааха бу күн [[ССРС]] миниистирдэрин сэбиэтин аныгы техниканы киллэрэр Государственнай кэмитиэтэ электроннай ааҕар массыынаны айыы туhунан № 10 475 кумааҕыны И. С. Брукка уонна Б. И. Рамеевка биэрбит
* [[Ахсынньы 5]] — Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ — 1941 сыллаахха [[Москуба]] иһин кыргыһыыга утары кимэн киирии саҕаланыыта.\
* [[Ахсынньы 7]] — [[Эрмитаж|Эрмитаж күнэ]]
* [[Ахсынньы 9]] 
** Аҕа дойду дьоруойдарын күнэ
** [[Тимир суол]] сэбилэниилээх харабылын күнэ
* [[Ахсынньы 10]] 
**{{Флагификация|Марий Эл}} — [[Марийдар|Мари]] суругун-бичигин күнэ
** Ис дьыала министиэристибэтин сибээс сулууспата тэриллибит күнэ
* [[Ахсынньы 11]] — Андреевскай былаах күнэ
* [[Ахсынньы 12]] — [[Арассыыйа Конституциятын күнэ]]
* [[Ахсынньы 14]] (Башкортостан) — [[Башкиир тыла|Башкиир тылын]] күнэ
*  [[Ахсынньы 15]]
** Арассыыйа Салгын-сэбилэниилээх күүстэрин Радиотехническэй сэриилэр тэриллиилэрин күнэ
** Идэлэрин эбээһинэстэрин толоро сылдьан өлбүт суруналыыстар кэриэстэбиллэрин күнэ
* [[Ахсынньы 17]] 
** Стратегическэй аналлаах ракетнай сэриилэр күннэрэ
** Судаарыстыбаннай фельдъегерь сулууспатын үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 18]] 
** ЗАГС үлэһиттэрин күнэ
** Арассыыйа Ис дьыала уорганнарын Бэйэ куттала суох буолуутун чаастарын күнэ
* [[Ахсынньы 19]] — ФСБ Байыаннай контрразведкатын чаастарын күнэ
* [[Ахсынньы 20]] — Арассыыйа куттала суох буолуутун үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ

* [[Ахсынньы 24]] — [[Арассыыйа сэриигэ албан аатын күнэ]] — [[Суворов Александр Васильевич|Александр Суворов]] хамаандалаах нуучча сэриитэ [[Измаилы ылыы|туурак кириэппэһин Измаилы]] 1790 с. ылбыт

* [[Ахсынньы 27]] — [[Быыһааччылар күннэрэ (Арассыыйа)|Быыһааччылар күннэрэ]]

* [[Ахсынньы 31]] — Саҥа Дьылы көрсүү

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Арассыыйа бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>1x7dxm7vy5vslcntwfuo8hk52fo8dkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427324</id>
      <parentid>427313</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31459" sha1="sprnb4ssb19om9z2dhmyvbhrzsgupdk" xml:space="preserve">'''Арассыыйа бэлиэ күннэрэ''' — Арассыыйа Федерациятыгар бэлиэтэнэр күннэр.

=== Муус устар ===
* [[Муус устар 2]] (Беларуська эмиэ бэлиэтэнэр) — [[Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ|Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ]]. Бу күн 1996 сыллаахха Белоруссия уонна Арассыыйа туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт.
* [[Муус устар 6]] — [[Силиэстийэлиир уорганнар үлэһиттэрин күнэ]]
* [[Муус устар 7]] 
** Өлбүт подводниктар күннэрэ&lt;ref&gt;Отмечается в годовщину гибели — 7 апреля [[1989 год|1989 года]] [[Атомная подводная лодка|АПЛ]] «[[Комсомолец (подводная лодка)|Комсомолец]]»&lt;/ref&gt;
** [[Рунет]] үөскээбит күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2403 День рождения Рунета — 7 апреля.]&lt;/ref&gt;

* Муус устар 8 
** Арассыыйа анимациятын күнэ
** ({{Флагификация|Белоруссия}} эмиэ бэлиэтиир) — [[Байыаннай комиссариаттар күннэрэ]]&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/794/7 День сотрудников военных комиссариатов — 8 апреля]&lt;/ref&gt;.

* [[Муус устар 20]] 
** Донор күнэ&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20160420/1415036122.html Национальный день донора крови в России]&lt;/ref&gt;.
** {{Флагификация|Карелия}} — Карел уонна вепсс суруктарын-бичиктэрин күнэ. Бу күн 1989 с. Карел АССР миниистирдэрин сэбиэтэ [[Карел тыла|карел]] уонна [[вепсс тыла|вепсс]] тылларын алпаабыттарын бигэрэгэппит.
* [[Муус устар 21]] — Олохтоох салайыныы күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/3083/ День местного самоуправления в России.]&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 22]] — Экология кутталыттан көмүскэнии күнэ уонна Программист күнэ
* [[Муус устар 26]]
** Радиациялаах саахалларга өлбүт дьону ахтан ааһар күн
** Нотариат күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://base.garant.ru/71385058/|title=Указ Президента РФ от 26.04.2016 N 195 «О Дне нотариата» {{!}} ГАРАНТ|author=|website=base.garant.ru|date=|publisher=|accessdate=2020-07-22}}&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 27]] — Парламентаризм күнэ
* [[Муус устар 28]] — Суһал көмө үлэһитин күнэ
* [[Муус устар 30]] — Баһаарынай сулууспа күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Водолаз күнэ. 1882 сыллаахха Кронштадт куоракка ыраахтааҕы Александр III ыйааҕынан водолазтар оскуолалара тэриллибит.
* [[Ыам ыйын 7]] — Арассыыйаҕа, Арменияҕа, Белорусияҕа Араадьыйа күнэ.
* [[Ыам ыйын 12]] — Экология үөрэҕин күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3114/ День экологического образования - 12 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 13]] 
** Черноморскай флот күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/42 День Черноморского флота — 13 мая.]&lt;/ref&gt;
** МВД харабыллыыр-хонбуойдуур сулууспатын күнэ.
* [[Ыам ыйын 18]] — [[Билэ:Middle Emblem of the Russian Navy.svg|25px]] [[ВМФ]] [[Арассыыйа Федерациятын Байҕал байыаннай флотун Балтиятааҕы флотун|Балтиятааҕы флотун]] күнэ
* [[Ыам ыйын 20]] — [[Волга]] өрүс күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3118/ День Волги - 20 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 21]] 
** Байыаннай тылбаасчыт  күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2458 День военного переводчика — 21 мая]&lt;/ref&gt;;
** Үлэтэ суох буолууттан көмүскэнии күнэ &lt;ref&gt;[https://www.rusevents.ru/prazdnik/den-zashchity-ot-bezraboticy/ День защиты от безработицы отмечается в 2020 году 21 мая - Праздники России]&lt;/ref&gt;;
** Тихоокеанскай байыаннай флот күнэ;
** Хапхаас сэриитин сиэртибэлэрин ахтар күн;
** Полярник күнэ&lt;ref&gt;[http://news.kremlin.ru/media/events/files/41d466c41f428961e0ed.pdf День полярника — 21 мая]&lt;/ref&gt;;
* [[Ыам ыйын 24]] — [[Славян суругун-бичигин уонна култууратын күнэ]]
* [[Ыам ыйын 26]] — [[Арассыыйа урбаанньытын күнэ]]. 2007 сылтан бэрэсидьиэн ыйааҕынан бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]]
* [[Ыам ыйын 31]] — [[Адвокатура күнэ]]&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2066/ День российской адвокатуры - 31 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]] 
** Хотугу флот күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.calend.ru/holidays/0/0/2454/|title=День Северного флота в России.|author=|website=|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt;;
** Хиппи күнэ
** Байыаннай транспортнай авиация күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3473/ День военно-транспортной авиации России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;;
** Сибээс сэриитэ төрүттэммит күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3156/ День создания правительственной связи России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;

* [[Бэс ыйын 2]] — Сөпкө аһыыр уонна ордук-хоһу аһыыртан батынар күн&lt;ref&gt;[http://calend.ru/holidays/0/0/2760 История российского праздника «День здорового питания и отказа от излишеств в еде».]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 4]] — [[Крановщик]] күнэ ([[2014]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3375/ День крановщика (День машиниста крана) в России - 4 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 4]] [[Ингушетия]] — Өрөспүүбүлүкэ олохтоммут күнэ

* [[Бэс ыйын 5]]
** [[Эколог күнэ]];
** Полиция үөскээбит күнэ ([[1718]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3454/ День образования российской полиции — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
** Үүнээйи харантыынын судаарыстыбаннай сулууспата үөскээбит күнэ ([[1931]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3206/ День создания Государственной службы карантина растений в России — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 6]] — Нуучча тылын күнэ. 2011 сыллаахтан Арассыыйа бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр.
* [[Бэс ыйын 7]] — [[Краудфандинг]] күнэ&lt;ref&gt;[https://www.vzsar.ru/news/2020/06/07/v-rossii-otmechaetsya-den-kraydfandinga.html В России отмечается День краудфандинга | Новости Саратова и области — Информационное агентство &quot;Взгляд-инфо&quot;]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 8]] — Социальнай үлэһит күнэ
* [[Бэс ыйын 10]] — [[МВД]] [[пресс-служба|пресс-сулууспатын]] күнэ&lt;ref&gt;https://xn--b1aew.xn--p1ai {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220428000057/https://xn--b1aew.xn--p1ai/ |date=2022-04-28 }}&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 11]] — Арассыыйаҕа [[Тарҕаммыт склероз]] күнэ&lt;ref&gt;[https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ Рассеянный склероз: симптомы и профилактика — Новости Самары и Самарской области — ГТРК Самара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611052151/https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ |date=2020-06-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 12]] — '''[[Арассыыйа күнэ]].''' Сэбиэскэй Сойуус үрэллэр кэмигэр [[1990]] сыллаахха Арассыыйа суверенитетын туһунан декларация ылыныллыбыта. Бу күнү 1994 сыллаахтан судаарыстыба бырааһынньыгын быһыытынан бэлиэтиир буолбуттара. [[1998]] сыллаахха &quot;Арассыыйа күнэ&quot; диэн ааттаммыта. 2002 сыллаахха Үлэ туһунан кодексаҕа бигэргэтиллибитэ.
* [[Бэс ыйын 14]] — Миграция сулууспатын үлэһиттэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 18]] — Сэбилэниилээх күүстэр байыаннай биллэрии сулууспаларын күнэ
* Бэс ыйын үһүс баскыһыанньата — Мэдиссиинэ үлэһитин күнэ (бэс ыйын ''үһүс'' баскыһыанната)
* [[Бэс ыйын 20]] — [[ВМФ]] миинэлиир-торпедалыыр сулууспатын күнэ&lt;ref&gt;[https://flot.com/news/dayinhistory/index.php?ELEMENT_ID=7232 День специалистов минно-торпедной службы ВМФ]&lt;/ref&gt; (РФ ВМФ-тын главкомун 15.07.1993 сыллааҕы бирикээһэ)
* [[Бэс ыйын 22]] — [[Кутурҕан күнэ]], 1941 сыллаахха [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ]] саҕаламмыт
* [[Бэс ыйын 23]] — Балалайка күнэ &lt;ref&gt;[https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ 23 июня в России празднуют День балалайки / Новости культуры / Tvkultura.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626135121/https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ |date=2020-06-26 }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Славяннар доҕордоһууларын уонна сомоҕолоһууларын күнэ &lt;ref&gt;[https://www.eventnn.ru/articles/item/12/2777/ День дружбы и единения славян: праздник для каждого из нас&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
** Статистика үлэһиттэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 27]] — [[Ыччат күнэ]]

* [[Бэс ыйын 29]] — Арассыыйаҕа [[Бартыһааннар уонна подпольщиктар күннэрэ]]. 2010 сыллаахтан Брянскай уобалас дууматын көҕүлээһининэн бэлиэтэнэр. 1941—1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитигэр фашистары утары өстөөх тыылыгар охсуспут дьону кэриэстииллэр.

== От ыйа ==
* [[От ыйын 1]] — Реставратор күнэ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mus-col.com/events/20828/|title=События|website=mus-col.com|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kpfu.ru/imoiv/v-rossii-otmechajut-den-restavratora-390781.html|title=В России отмечают День реставратора|website=kpfu.ru|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://archaeology.nsc.ru/v-muzee-pod-otkrytym-nebom-otmetili-vserossijskij-den-restavratora/|title=Всероссийский День реставратора в Музее под открытым небом|date=2020-07-01|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 3]] — [[ГАИ күнэ]]
* [[От ыйын 8]] — Арассыыйаҕа дьиэ кэргэн, таптал уонна бэриниилээх буолуу күнэ (Петр уонна Феврония күннэрэ). 2008 сылтан бэлиэтэнэр.
* [[От ыйын 10]] — Полтааваҕа кыайыы күнэ ([[1709]]  с. от ыйын 8 күнүгэр буолбута);
* [[От ыйын 16]] — Оҕо лааҕырдарыгар Нептун күнүн бэлиэтииллэр
* [[От ыйын 17]]:
** '''[[Этнограф күнэ]]'''. ССРС-ка 1970-с сс. бэлиэтэнэр. Бу күн эдэр этнографтары &quot;сүрэхтиир&quot; идэлээхтэр.
** ВМФ авиациятын күнэ &lt;ref&gt;[https://tass.ru/info/2124250 День авиации ВМФ России. Досье - Биографии и справки - ТАСС]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 18]] — Уокка куттал суох буолуутун кэтиир уорганнар төрүттэммит күннэрэ&lt;ref&gt;[https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora 18 июля - День создания органов государственного пожарного надзора - Профессиональные праздники - Главное управление МЧС России по Республике Коми] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719071424/https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora |date=2020-07-19 }}&lt;/ref&gt;

* [[От ыйын 24]]:
** [[Кадастровай инженер]] күнэ&lt;ref&gt;[http://www.roscadastre.ru/?id=138 День кадастрового инженера.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105174032/http://www.roscadastre.ru/?id=138 |date=2012-01-05 }}&lt;/ref&gt;
** [[Флорист]] күнэ &lt;ref&gt;[https://www.kp.ru/putevoditel/kalendar-prazdnikov/den-florista/ День флориста 2021: история и традиции праздника]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 25]]:
** РФ силиэстийэлиир уорганнарын күнэ
** Өрүс полициятын күнэ  &lt;ref&gt;[https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 25 июля - День речной полиции&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725080450/https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 |date=2020-07-25 }}&lt;/ref&gt;
** Владимир Высоцкайы ахтан ааһар күн

* [[От ыйын 28]] — Пиарщик күнэ. Арассыыйаҕа бу идэ 2003 сыллаахха идэлэр испииһэктэригэр киирбитэ.
 
== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]] 
** [[Бастакы Аан дойду сэриитин сиэртибэлэрин ахтан ааһар күн]]
** {{Флагификация|Адыгея}} — [[Чэркиэс мухаджирдара|Репатрианнар]] күннэрэ.&lt;ref&gt;[http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 Adygheya.ru:''День репатриантов традиционно отмечается 1 августа в день возвращения на историческую родину косовских адыгов''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002140700/http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 |date=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 Adygi.ru:''О мухаджирах, «великом возвращении» и других последствиях Кавказской войны''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002165123/http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 |date=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 2]] — Десантниктар күннэрэ
* [[Атырдьах ыйын 6]] — Тимир суол сэриилэрин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 9]] — [[Арассыыйа албан аатын күннэрэ|Арассыыйа албан аатын күнэ]] (Гангуттааҕы кыргыһыы)
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Салгын сэбилэниилээх күүстэрин күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Археолог күнэ]]

* Атырдьах ыйын үһүс баскыһыннаьата — [[Арассыыйаҕа Салгын флотун күнэ|Салгын флотун күнэ]]. Сэбиэскэй Сойууска 1933 сылтан атырдьах ыйын 18 күнүгэр бэлиэтэнэрэ. 1993 сыллаахтан Арассыыйаҕа бу күн атырдьах ыйын үһүс баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэр буолбута, онон сыл ахсын чыыһылата уларыйа турар.

* [[Атырдьах ыйын 17]] — Салабаар күнэ
* [[Атырдьах ыйын 18]] — Географ күнэ
*[[Атырдьах ыйын 22]]
** Былаах күнэ
** {{Флагификация|Коми}} — [[Коми Өрөспүүбүлүкэтэ|Өрөспүүбүлүкэ күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 23]] — [[Курскай тоҕой кыргыһыытын күнэ]]

* [[Атырдьах ыйын 27]] — '''Арассыыйа киинэтин күнэ'''. 1919 сыллаахха бу күн РСФСР норуот хамыһаардарын сэбиэтэ (СНК) киинэҕэ сыһыаннаах чааһынай устуудьуйалар баайдарын-дуолларын судаарыстыба былдьыырын туһунан дэкириэт таһаарбыта. 1980 сыллаахтан ''Сэбиэскэй киинэ күнүн'' быһыытынан бэлиэтэнэр этэ, перестройка саҕана аата билиҥҥигэ уларыйбыта.

* [[Атырдьах ыйын 30]] — {{Флагификация|Татарстаан}}, '''Өрөспүүбүлүкэ күнэ''' ([[1990]] сылтан бэлиэтэнэр)

* [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Арассыыйа бэтэринээрин күнэ]].

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 2]] — Ботурууллуур-постовой сулууспа күнэ
* [[Балаҕан ыйын 3]] — Японияны кыайыы күнэ, [[Терроризмы утарыыга сомоҕолоһуу күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 4]] — Ядернай хааччыйыы үлэһитин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 8]] 
** Бородино кыргыһыытын күнэ.
** [[Ленинград]] көмүскээччилэрин ахтан ааһар күн. [[Ленинград блокаадата|Ленинград блокаадатын]] саҕаланыыта ([[1941]] сыл)
* [[Балаҕан ыйын 19]] — Сэрии сэбин оҥорооччу күнэ
* [[Балаҕан ыйын 21]] 
** Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ. Куликово хонуутугар кыргыһыыга кыайыы күнэ (1380 сыл). Арассыыйа судаарыстыбаннаһа төрүттэммит күнэ (862 сыл)
** Коллекционер күнэ
* [[Балаҕан ыйын 27]] — Оскуола иннинэ үөрэтии үлэһиттэрин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 28]] — Аатом бырамыысыланнаһын үлэһиттэрин күнэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 1]] — Хонуутааҕы сэриилэр күннэрэ
* [[Алтынньы 3]] — ОМОН күнэ
* [[Алтынньы 4]] 
** Космос сэриилэрин күнэ
** МЧС гражданскай оборона сэриилэрин күнэ
* [[Алтынньы 5]] 
** Холуобунай ирдэбил үлэһиттэрин күнэ. 1918 сыллаахха бу күн  РСФСР НКВД-тын иһинэн Холуобунай ирдэбил киин управлениета (Центророзыск) тэриллибит
** Учуутал күнэ (1965 сылтан ССРС-ка алтынньы бастакы баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэрэ, 1994 сылтан Арассыыйаҕа алтынньы 5 күнүгэр бэлиэтэнэр, аан дойдутааҕы күнү кытта сөп түбэһэр)
* [[Алтынньы 6]] — Арассыыйа страховщигын күнэ
* [[Алтынньы 7]] — ИДьМ (МВД) штабын подразделениеларын төрүттэммит күннэрэ
* [[Алтынньы 8]] — Уу үрдүнээҕи, уу аннынааҕы уонна көтөр аал хамандыырын күнэ
* [[Алтынньы 15]] — Аҕа күнэ (алтынньы үһүс өрөбүлүгэр 2021 сылтан бэлиэтэнэр).
* [[Алтынньы 20]] — Байыаннай связист күнэ
* [[Алтынньы 23]] — Эрэкилээмэ үлэһиттэрин күнэ
* [[Алтынньы 24]] 
** Өлбүт ракетчиктары кэриэстиир күн
** Ураты аналлаах подразделениелар (спецназ) күннэрэ
* [[Алтынньы 25]] 
** Таможенник күнэ
** Хаабыл бырамыысыланнаһын үлэһитин (кабельщик) күнэ
* [[Алтынньы 29]] — Харабыллыыр сулууспа күнэ
* [[Алтынньы 30]] 
** Бэлиитикэ репрессияларыттан эмсэҕэлээбиттэри кэриэстиир күн. Бу күнү ССРС урукку өрөспүүбүлүкэлэригэр эмиэ бэлиэтииллэр
** Инженер-механик күнэ
* [[Алтынньы 31]] 
** [[Хамсаныы тыла|Хамсаныы тылын]] тылбаасчытын күнэ
** Силиэстийэ хаайыытын уонна түрмэ үлэһиттэрин күнэ

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] 
** Суут бириистэбин күнэ
** [[Тыва|Тыыбаҕа]] '''Тыыба тылын күнэ'''. 2016 сыллаахтан суруйааччы Александр Даржай көҕүлээһининэн, өрөспүүбүлүкэ бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр.

* [[Сэтинньи 3]] — Алаадьы күнэ
* [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ
* [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ
** {{Флагификация|Удмуртия}} (Арассыыйа) — Удмуртия судаарыстыбаннаһын күнэ
* [[Сэтинньи 5]] — Байыаннай чуҥнааччы (разведчик) күнэ
* [[Сэтинньи 6]] (Татарстан) — Татарстан Конституциятын күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Түргэнник хардарар анал этэрээт (СОБР) күнэ
* [[Сэтинньи 10]] — Ис дьыала уорганнарын үлэһитин күнэ
* [[Сэтинньи 12]] — Сбербаан күнэ. Бу күн (уруккунан алтынньы 30) 1841 сыллаахха [[Николай I]] Арассыыйа импиэрийэтигэр мунньар каассалары арыйар туһунан ыйаах таһаарбыт&lt;ref&gt;https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111220401/https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Сэтинньи 13]] 
** Аармыйаҕа судаарыстыба кистэлэҥин харыстыыр сулууспа үөскээбит күнэ (урут шифровальщик күнэ диэн ааттанара).
** Радиационнай, химическэй уонна биологическай көмүскэл (РХБЗ) сэриилэрин күнэ.
* [[Сэтинньи 15]] — Бүтүн Арассыыйатааҕы сулууспаҕа ыҥырыллыбыттар (призывниктар) күннэрэ.
* [[Сэтинньи 17]] — Полиция участковайын күнэ
* [[Сэтинньи 18]] — Тымныы Оҕонньор төрөөбүт күнэ. Бу күнү-дьылы Улуу Устюгка баччаҕа тымныылар саҕаланалларын иһин талбыттар
* [[Сэтинньи 19]] 
** Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ
** [[Өстүөкүлэ]] оҥорооччу күнэ
* [[Сэтинньи 20]] — Көлө үлэһитин күнэ
* [[Сэтинньи 21]] — [[Арассыыйа нолуок уорганнарын үлэһитин күнэ]]
* [[Сэтинньи 22]] — Психолог (уйлҕаһыт) күнэ. 1994 сыллаахха бу күн Арассыыйа психология уопсастыбатын тэрийэр сийиэһэ буолбута
* сэтинньи бүтэһик баскыһыанньата — Ийэ күнэ
* [[Сэтинньи 25]] — Хирург күнэ. Улуу быраас, чинчийээччи Пирогов төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр.
* [[Сэтинньи 27]]  — [[Байҕал пехотатын күнэ]]. Бүөтүр I ыраахтааҕы дойдуга бастакы «байҕал саллааттарын полкатын» туһунан ыйааҕа 1705 сыл урукку истиилинэн сэтинньи 16 күнүгэр, аныгынан бүгүн тахсыбыт.

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 1]] — Синоп кыргыһыытын күнэ. Павел Нахимов салалталаах Арассыыйа эскадрата 1853 сыллаахха Синоп тумул аттыгар туурак эскадратын кыайыытыгар ананар. Дьиҥэр кыргыһыы сэтинньи 18 (30) күнүгэр буолбута
* [[Ахсынньы 2]] — [[Баан]] үлэһитин күнэ
* [[Ахсынньы 3]]
** Юрист күнэ
** [[Биллибэт саллаат күнэ]]
* [[Ахсынньы 4]] — Арассыыйа [[информатика]]тын күнэ. 1948 сыллааха бу күн [[ССРС]] миниистирдэрин сэбиэтин аныгы техниканы киллэрэр Государственнай кэмитиэтэ электроннай ааҕар массыынаны айыы туhунан № 10 475 кумааҕыны И. С. Брукка уонна Б. И. Рамеевка биэрбит
* [[Ахсынньы 5]] — Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ — 1941 сыллаахха [[Москуба]] иһин кыргыһыыга утары кимэн киирии саҕаланыыта.\
* [[Ахсынньы 7]] — [[Эрмитаж|Эрмитаж күнэ]]
* [[Ахсынньы 9]] 
** Аҕа дойду дьоруойдарын күнэ
** [[Тимир суол]] сэбилэниилээх харабылын күнэ
* [[Ахсынньы 10]] 
**{{Флагификация|Марий Эл}} — [[Марийдар|Мари]] суругун-бичигин күнэ
** Ис дьыала министиэристибэтин сибээс сулууспата тэриллибит күнэ
* [[Ахсынньы 11]] — Андреевскай былаах күнэ
* [[Ахсынньы 12]] — [[Арассыыйа Конституциятын күнэ]]
* [[Ахсынньы 14]] (Башкортостан) — [[Башкиир тыла|Башкиир тылын]] күнэ
*  [[Ахсынньы 15]]
** Арассыыйа Салгын-сэбилэниилээх күүстэрин Радиотехническэй сэриилэр тэриллиилэрин күнэ
** Идэлэрин эбээһинэстэрин толоро сылдьан өлбүт суруналыыстар кэриэстэбиллэрин күнэ
* [[Ахсынньы 17]] 
** Стратегическэй аналлаах ракетнай сэриилэр күннэрэ
** Судаарыстыбаннай фельдъегерь сулууспатын үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 18]] 
** ЗАГС үлэһиттэрин күнэ
** Арассыыйа Ис дьыала уорганнарын Бэйэ куттала суох буолуутун чаастарын күнэ
* [[Ахсынньы 19]] — ФСБ Байыаннай контрразведкатын чаастарын күнэ
* [[Ахсынньы 20]] — Арассыыйа куттала суох буолуутун үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ

* [[Ахсынньы 24]] — [[Арассыыйа сэриигэ албан аатын күнэ]] — [[Суворов Александр Васильевич|Александр Суворов]] хамаандалаах нуучча сэриитэ [[Измаилы ылыы|туурак кириэппэһин Измаилы]] 1790 с. ылбыт

* [[Ахсынньы 27]] — [[Быыһааччылар күннэрэ (Арассыыйа)|Быыһааччылар күннэрэ]]

* [[Ахсынньы 31]] — Саҥа Дьылы көрсүү

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Арассыыйа бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>sprnb4ssb19om9z2dhmyvbhrzsgupdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427325</id>
      <parentid>427324</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31463" sha1="456gtkhrs167ikw28xp1v0lqbr8kor3" xml:space="preserve">'''Арассыыйа бэлиэ күннэрэ''' — Арассыыйа Федерациятыгар бэлиэтэнэр күннэр.

=== Муус устар ===
* [[Муус устар 2]] (Беларуська эмиэ бэлиэтэнэр) — [[Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ|Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ]]. Бу күн 1996 сыллаахха Белоруссия уонна Арассыыйа туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт.
* [[Муус устар 6]] — [[Силиэстийэлиир уорганнар үлэһиттэрин күнэ]]
* [[Муус устар 7]] 
** Өлбүт подводниктар күннэрэ&lt;ref&gt;Отмечается в годовщину гибели — 7 апреля [[1989 год|1989 года]] [[Атомная подводная лодка|АПЛ]] «[[Комсомолец (подводная лодка)|Комсомолец]]»&lt;/ref&gt;
** [[Рунет]] үөскээбит күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2403 День рождения Рунета — 7 апреля.]&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 8]] 
** Арассыыйа анимациятын күнэ
** ({{Флагификация|Белоруссия}} эмиэ бэлиэтиир) — [[Байыаннай комиссариаттар күннэрэ]]&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/794/7 День сотрудников военных комиссариатов — 8 апреля]&lt;/ref&gt;.


* [[Муус устар 20]] 
** Донор күнэ&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20160420/1415036122.html Национальный день донора крови в России]&lt;/ref&gt;.
** {{Флагификация|Карелия}} — Карел уонна вепсс суруктарын-бичиктэрин күнэ. Бу күн 1989 с. Карел АССР миниистирдэрин сэбиэтэ [[Карел тыла|карел]] уонна [[вепсс тыла|вепсс]] тылларын алпаабыттарын бигэрэгэппит.
* [[Муус устар 21]] — Олохтоох салайыныы күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/3083/ День местного самоуправления в России.]&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 22]] — Экология кутталыттан көмүскэнии күнэ уонна Программист күнэ
* [[Муус устар 26]]
** Радиациялаах саахалларга өлбүт дьону ахтан ааһар күн
** Нотариат күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://base.garant.ru/71385058/|title=Указ Президента РФ от 26.04.2016 N 195 «О Дне нотариата» {{!}} ГАРАНТ|author=|website=base.garant.ru|date=|publisher=|accessdate=2020-07-22}}&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 27]] — Парламентаризм күнэ
* [[Муус устар 28]] — Суһал көмө үлэһитин күнэ
* [[Муус устар 30]] — Баһаарынай сулууспа күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Водолаз күнэ. 1882 сыллаахха Кронштадт куоракка ыраахтааҕы Александр III ыйааҕынан водолазтар оскуолалара тэриллибит.
* [[Ыам ыйын 7]] — Арассыыйаҕа, Арменияҕа, Белорусияҕа Араадьыйа күнэ.
* [[Ыам ыйын 12]] — Экология үөрэҕин күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3114/ День экологического образования - 12 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 13]] 
** Черноморскай флот күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/42 День Черноморского флота — 13 мая.]&lt;/ref&gt;
** МВД харабыллыыр-хонбуойдуур сулууспатын күнэ.
* [[Ыам ыйын 18]] — [[Билэ:Middle Emblem of the Russian Navy.svg|25px]] [[ВМФ]] [[Арассыыйа Федерациятын Байҕал байыаннай флотун Балтиятааҕы флотун|Балтиятааҕы флотун]] күнэ
* [[Ыам ыйын 20]] — [[Волга]] өрүс күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3118/ День Волги - 20 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 21]] 
** Байыаннай тылбаасчыт  күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2458 День военного переводчика — 21 мая]&lt;/ref&gt;;
** Үлэтэ суох буолууттан көмүскэнии күнэ &lt;ref&gt;[https://www.rusevents.ru/prazdnik/den-zashchity-ot-bezraboticy/ День защиты от безработицы отмечается в 2020 году 21 мая - Праздники России]&lt;/ref&gt;;
** Тихоокеанскай байыаннай флот күнэ;
** Хапхаас сэриитин сиэртибэлэрин ахтар күн;
** Полярник күнэ&lt;ref&gt;[http://news.kremlin.ru/media/events/files/41d466c41f428961e0ed.pdf День полярника — 21 мая]&lt;/ref&gt;;
* [[Ыам ыйын 24]] — [[Славян суругун-бичигин уонна култууратын күнэ]]
* [[Ыам ыйын 26]] — [[Арассыыйа урбаанньытын күнэ]]. 2007 сылтан бэрэсидьиэн ыйааҕынан бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]]
* [[Ыам ыйын 31]] — [[Адвокатура күнэ]]&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2066/ День российской адвокатуры - 31 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]] 
** Хотугу флот күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.calend.ru/holidays/0/0/2454/|title=День Северного флота в России.|author=|website=|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt;;
** Хиппи күнэ
** Байыаннай транспортнай авиация күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3473/ День военно-транспортной авиации России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;;
** Сибээс сэриитэ төрүттэммит күнэ&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3156/ День создания правительственной связи России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;

* [[Бэс ыйын 2]] — Сөпкө аһыыр уонна ордук-хоһу аһыыртан батынар күн&lt;ref&gt;[http://calend.ru/holidays/0/0/2760 История российского праздника «День здорового питания и отказа от излишеств в еде».]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 4]] — [[Крановщик]] күнэ ([[2014]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3375/ День крановщика (День машиниста крана) в России - 4 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 4]] [[Ингушетия]] — Өрөспүүбүлүкэ олохтоммут күнэ

* [[Бэс ыйын 5]]
** [[Эколог күнэ]];
** Полиция үөскээбит күнэ ([[1718]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3454/ День образования российской полиции — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
** Үүнээйи харантыынын судаарыстыбаннай сулууспата үөскээбит күнэ ([[1931]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3206/ День создания Государственной службы карантина растений в России — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 6]] — Нуучча тылын күнэ. 2011 сыллаахтан Арассыыйа бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр.
* [[Бэс ыйын 7]] — [[Краудфандинг]] күнэ&lt;ref&gt;[https://www.vzsar.ru/news/2020/06/07/v-rossii-otmechaetsya-den-kraydfandinga.html В России отмечается День краудфандинга | Новости Саратова и области — Информационное агентство &quot;Взгляд-инфо&quot;]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 8]] — Социальнай үлэһит күнэ
* [[Бэс ыйын 10]] — [[МВД]] [[пресс-служба|пресс-сулууспатын]] күнэ&lt;ref&gt;https://xn--b1aew.xn--p1ai {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220428000057/https://xn--b1aew.xn--p1ai/ |date=2022-04-28 }}&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 11]] — Арассыыйаҕа [[Тарҕаммыт склероз]] күнэ&lt;ref&gt;[https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ Рассеянный склероз: симптомы и профилактика — Новости Самары и Самарской области — ГТРК Самара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611052151/https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ |date=2020-06-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 12]] — '''[[Арассыыйа күнэ]].''' Сэбиэскэй Сойуус үрэллэр кэмигэр [[1990]] сыллаахха Арассыыйа суверенитетын туһунан декларация ылыныллыбыта. Бу күнү 1994 сыллаахтан судаарыстыба бырааһынньыгын быһыытынан бэлиэтиир буолбуттара. [[1998]] сыллаахха &quot;Арассыыйа күнэ&quot; диэн ааттаммыта. 2002 сыллаахха Үлэ туһунан кодексаҕа бигэргэтиллибитэ.
* [[Бэс ыйын 14]] — Миграция сулууспатын үлэһиттэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 18]] — Сэбилэниилээх күүстэр байыаннай биллэрии сулууспаларын күнэ
* Бэс ыйын үһүс баскыһыанньата — Мэдиссиинэ үлэһитин күнэ (бэс ыйын ''үһүс'' баскыһыанната)
* [[Бэс ыйын 20]] — [[ВМФ]] миинэлиир-торпедалыыр сулууспатын күнэ&lt;ref&gt;[https://flot.com/news/dayinhistory/index.php?ELEMENT_ID=7232 День специалистов минно-торпедной службы ВМФ]&lt;/ref&gt; (РФ ВМФ-тын главкомун 15.07.1993 сыллааҕы бирикээһэ)
* [[Бэс ыйын 22]] — [[Кутурҕан күнэ]], 1941 сыллаахха [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ]] саҕаламмыт
* [[Бэс ыйын 23]] — Балалайка күнэ &lt;ref&gt;[https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ 23 июня в России празднуют День балалайки / Новости культуры / Tvkultura.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626135121/https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ |date=2020-06-26 }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Славяннар доҕордоһууларын уонна сомоҕолоһууларын күнэ &lt;ref&gt;[https://www.eventnn.ru/articles/item/12/2777/ День дружбы и единения славян: праздник для каждого из нас&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
** Статистика үлэһиттэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 27]] — [[Ыччат күнэ]]

* [[Бэс ыйын 29]] — Арассыыйаҕа [[Бартыһааннар уонна подпольщиктар күннэрэ]]. 2010 сыллаахтан Брянскай уобалас дууматын көҕүлээһининэн бэлиэтэнэр. 1941—1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитигэр фашистары утары өстөөх тыылыгар охсуспут дьону кэриэстииллэр.

== От ыйа ==
* [[От ыйын 1]] — Реставратор күнэ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mus-col.com/events/20828/|title=События|website=mus-col.com|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kpfu.ru/imoiv/v-rossii-otmechajut-den-restavratora-390781.html|title=В России отмечают День реставратора|website=kpfu.ru|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://archaeology.nsc.ru/v-muzee-pod-otkrytym-nebom-otmetili-vserossijskij-den-restavratora/|title=Всероссийский День реставратора в Музее под открытым небом|date=2020-07-01|accessdate=2021-03-01}}&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 3]] — [[ГАИ күнэ]]
* [[От ыйын 8]] — Арассыыйаҕа дьиэ кэргэн, таптал уонна бэриниилээх буолуу күнэ (Петр уонна Феврония күннэрэ). 2008 сылтан бэлиэтэнэр.
* [[От ыйын 10]] — Полтааваҕа кыайыы күнэ ([[1709]]  с. от ыйын 8 күнүгэр буолбута);
* [[От ыйын 16]] — Оҕо лааҕырдарыгар Нептун күнүн бэлиэтииллэр
* [[От ыйын 17]]:
** '''[[Этнограф күнэ]]'''. ССРС-ка 1970-с сс. бэлиэтэнэр. Бу күн эдэр этнографтары &quot;сүрэхтиир&quot; идэлээхтэр.
** ВМФ авиациятын күнэ &lt;ref&gt;[https://tass.ru/info/2124250 День авиации ВМФ России. Досье - Биографии и справки - ТАСС]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 18]] — Уокка куттал суох буолуутун кэтиир уорганнар төрүттэммит күннэрэ&lt;ref&gt;[https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora 18 июля - День создания органов государственного пожарного надзора - Профессиональные праздники - Главное управление МЧС России по Республике Коми] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719071424/https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora |date=2020-07-19 }}&lt;/ref&gt;

* [[От ыйын 24]]:
** [[Кадастровай инженер]] күнэ&lt;ref&gt;[http://www.roscadastre.ru/?id=138 День кадастрового инженера.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105174032/http://www.roscadastre.ru/?id=138 |date=2012-01-05 }}&lt;/ref&gt;
** [[Флорист]] күнэ &lt;ref&gt;[https://www.kp.ru/putevoditel/kalendar-prazdnikov/den-florista/ День флориста 2021: история и традиции праздника]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 25]]:
** РФ силиэстийэлиир уорганнарын күнэ
** Өрүс полициятын күнэ  &lt;ref&gt;[https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 25 июля - День речной полиции&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725080450/https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 |date=2020-07-25 }}&lt;/ref&gt;
** Владимир Высоцкайы ахтан ааһар күн

* [[От ыйын 28]] — Пиарщик күнэ. Арассыыйаҕа бу идэ 2003 сыллаахха идэлэр испииһэктэригэр киирбитэ.
 
== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]] 
** [[Бастакы Аан дойду сэриитин сиэртибэлэрин ахтан ааһар күн]]
** {{Флагификация|Адыгея}} — [[Чэркиэс мухаджирдара|Репатрианнар]] күннэрэ.&lt;ref&gt;[http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 Adygheya.ru:''День репатриантов традиционно отмечается 1 августа в день возвращения на историческую родину косовских адыгов''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002140700/http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 |date=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 Adygi.ru:''О мухаджирах, «великом возвращении» и других последствиях Кавказской войны''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002165123/http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 |date=2015-10-02 }}&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 2]] — Десантниктар күннэрэ
* [[Атырдьах ыйын 6]] — Тимир суол сэриилэрин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 9]] — [[Арассыыйа албан аатын күннэрэ|Арассыыйа албан аатын күнэ]] (Гангуттааҕы кыргыһыы)
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Салгын сэбилэниилээх күүстэрин күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Археолог күнэ]]

* Атырдьах ыйын үһүс баскыһыннаьата — [[Арассыыйаҕа Салгын флотун күнэ|Салгын флотун күнэ]]. Сэбиэскэй Сойууска 1933 сылтан атырдьах ыйын 18 күнүгэр бэлиэтэнэрэ. 1993 сыллаахтан Арассыыйаҕа бу күн атырдьах ыйын үһүс баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэр буолбута, онон сыл ахсын чыыһылата уларыйа турар.

* [[Атырдьах ыйын 17]] — Салабаар күнэ
* [[Атырдьах ыйын 18]] — Географ күнэ
*[[Атырдьах ыйын 22]]
** Былаах күнэ
** {{Флагификация|Коми}} — [[Коми Өрөспүүбүлүкэтэ|Өрөспүүбүлүкэ күнэ]]
* [[Атырдьах ыйын 23]] — [[Курскай тоҕой кыргыһыытын күнэ]]

* [[Атырдьах ыйын 27]] — '''Арассыыйа киинэтин күнэ'''. 1919 сыллаахха бу күн РСФСР норуот хамыһаардарын сэбиэтэ (СНК) киинэҕэ сыһыаннаах чааһынай устуудьуйалар баайдарын-дуолларын судаарыстыба былдьыырын туһунан дэкириэт таһаарбыта. 1980 сыллаахтан ''Сэбиэскэй киинэ күнүн'' быһыытынан бэлиэтэнэр этэ, перестройка саҕана аата билиҥҥигэ уларыйбыта.

* [[Атырдьах ыйын 30]] — {{Флагификация|Татарстаан}}, '''Өрөспүүбүлүкэ күнэ''' ([[1990]] сылтан бэлиэтэнэр)

* [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Арассыыйа бэтэринээрин күнэ]].

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 2]] — Ботурууллуур-постовой сулууспа күнэ
* [[Балаҕан ыйын 3]] — Японияны кыайыы күнэ, [[Терроризмы утарыыга сомоҕолоһуу күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 4]] — Ядернай хааччыйыы үлэһитин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 8]] 
** Бородино кыргыһыытын күнэ.
** [[Ленинград]] көмүскээччилэрин ахтан ааһар күн. [[Ленинград блокаадата|Ленинград блокаадатын]] саҕаланыыта ([[1941]] сыл)
* [[Балаҕан ыйын 19]] — Сэрии сэбин оҥорооччу күнэ
* [[Балаҕан ыйын 21]] 
** Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ. Куликово хонуутугар кыргыһыыга кыайыы күнэ (1380 сыл). Арассыыйа судаарыстыбаннаһа төрүттэммит күнэ (862 сыл)
** Коллекционер күнэ
* [[Балаҕан ыйын 27]] — Оскуола иннинэ үөрэтии үлэһиттэрин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 28]] — Аатом бырамыысыланнаһын үлэһиттэрин күнэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 1]] — Хонуутааҕы сэриилэр күннэрэ
* [[Алтынньы 3]] — ОМОН күнэ
* [[Алтынньы 4]] 
** Космос сэриилэрин күнэ
** МЧС гражданскай оборона сэриилэрин күнэ
* [[Алтынньы 5]] 
** Холуобунай ирдэбил үлэһиттэрин күнэ. 1918 сыллаахха бу күн  РСФСР НКВД-тын иһинэн Холуобунай ирдэбил киин управлениета (Центророзыск) тэриллибит
** Учуутал күнэ (1965 сылтан ССРС-ка алтынньы бастакы баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэрэ, 1994 сылтан Арассыыйаҕа алтынньы 5 күнүгэр бэлиэтэнэр, аан дойдутааҕы күнү кытта сөп түбэһэр)
* [[Алтынньы 6]] — Арассыыйа страховщигын күнэ
* [[Алтынньы 7]] — ИДьМ (МВД) штабын подразделениеларын төрүттэммит күннэрэ
* [[Алтынньы 8]] — Уу үрдүнээҕи, уу аннынааҕы уонна көтөр аал хамандыырын күнэ
* [[Алтынньы 15]] — Аҕа күнэ (алтынньы үһүс өрөбүлүгэр 2021 сылтан бэлиэтэнэр).
* [[Алтынньы 20]] — Байыаннай связист күнэ
* [[Алтынньы 23]] — Эрэкилээмэ үлэһиттэрин күнэ
* [[Алтынньы 24]] 
** Өлбүт ракетчиктары кэриэстиир күн
** Ураты аналлаах подразделениелар (спецназ) күннэрэ
* [[Алтынньы 25]] 
** Таможенник күнэ
** Хаабыл бырамыысыланнаһын үлэһитин (кабельщик) күнэ
* [[Алтынньы 29]] — Харабыллыыр сулууспа күнэ
* [[Алтынньы 30]] 
** Бэлиитикэ репрессияларыттан эмсэҕэлээбиттэри кэриэстиир күн. Бу күнү ССРС урукку өрөспүүбүлүкэлэригэр эмиэ бэлиэтииллэр
** Инженер-механик күнэ
* [[Алтынньы 31]] 
** [[Хамсаныы тыла|Хамсаныы тылын]] тылбаасчытын күнэ
** Силиэстийэ хаайыытын уонна түрмэ үлэһиттэрин күнэ

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] 
** Суут бириистэбин күнэ
** [[Тыва|Тыыбаҕа]] '''Тыыба тылын күнэ'''. 2016 сыллаахтан суруйааччы Александр Даржай көҕүлээһининэн, өрөспүүбүлүкэ бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр.

* [[Сэтинньи 3]] — Алаадьы күнэ
* [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ
* [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ
** {{Флагификация|Удмуртия}} (Арассыыйа) — Удмуртия судаарыстыбаннаһын күнэ
* [[Сэтинньи 5]] — Байыаннай чуҥнааччы (разведчик) күнэ
* [[Сэтинньи 6]] (Татарстан) — Татарстан Конституциятын күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Түргэнник хардарар анал этэрээт (СОБР) күнэ
* [[Сэтинньи 10]] — Ис дьыала уорганнарын үлэһитин күнэ
* [[Сэтинньи 12]] — Сбербаан күнэ. Бу күн (уруккунан алтынньы 30) 1841 сыллаахха [[Николай I]] Арассыыйа импиэрийэтигэр мунньар каассалары арыйар туһунан ыйаах таһаарбыт&lt;ref&gt;https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111220401/https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Сэтинньи 13]] 
** Аармыйаҕа судаарыстыба кистэлэҥин харыстыыр сулууспа үөскээбит күнэ (урут шифровальщик күнэ диэн ааттанара).
** Радиационнай, химическэй уонна биологическай көмүскэл (РХБЗ) сэриилэрин күнэ.
* [[Сэтинньи 15]] — Бүтүн Арассыыйатааҕы сулууспаҕа ыҥырыллыбыттар (призывниктар) күннэрэ.
* [[Сэтинньи 17]] — Полиция участковайын күнэ
* [[Сэтинньи 18]] — Тымныы Оҕонньор төрөөбүт күнэ. Бу күнү-дьылы Улуу Устюгка баччаҕа тымныылар саҕаланалларын иһин талбыттар
* [[Сэтинньи 19]] 
** Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ
** [[Өстүөкүлэ]] оҥорооччу күнэ
* [[Сэтинньи 20]] — Көлө үлэһитин күнэ
* [[Сэтинньи 21]] — [[Арассыыйа нолуок уорганнарын үлэһитин күнэ]]
* [[Сэтинньи 22]] — Психолог (уйлҕаһыт) күнэ. 1994 сыллаахха бу күн Арассыыйа психология уопсастыбатын тэрийэр сийиэһэ буолбута
* сэтинньи бүтэһик баскыһыанньата — Ийэ күнэ
* [[Сэтинньи 25]] — Хирург күнэ. Улуу быраас, чинчийээччи Пирогов төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр.
* [[Сэтинньи 27]]  — [[Байҕал пехотатын күнэ]]. Бүөтүр I ыраахтааҕы дойдуга бастакы «байҕал саллааттарын полкатын» туһунан ыйааҕа 1705 сыл урукку истиилинэн сэтинньи 16 күнүгэр, аныгынан бүгүн тахсыбыт.

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 1]] — Синоп кыргыһыытын күнэ. Павел Нахимов салалталаах Арассыыйа эскадрата 1853 сыллаахха Синоп тумул аттыгар туурак эскадратын кыайыытыгар ананар. Дьиҥэр кыргыһыы сэтинньи 18 (30) күнүгэр буолбута
* [[Ахсынньы 2]] — [[Баан]] үлэһитин күнэ
* [[Ахсынньы 3]]
** Юрист күнэ
** [[Биллибэт саллаат күнэ]]
* [[Ахсынньы 4]] — Арассыыйа [[информатика]]тын күнэ. 1948 сыллааха бу күн [[ССРС]] миниистирдэрин сэбиэтин аныгы техниканы киллэрэр Государственнай кэмитиэтэ электроннай ааҕар массыынаны айыы туhунан № 10 475 кумааҕыны И. С. Брукка уонна Б. И. Рамеевка биэрбит
* [[Ахсынньы 5]] — Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ — 1941 сыллаахха [[Москуба]] иһин кыргыһыыга утары кимэн киирии саҕаланыыта.\
* [[Ахсынньы 7]] — [[Эрмитаж|Эрмитаж күнэ]]
* [[Ахсынньы 9]] 
** Аҕа дойду дьоруойдарын күнэ
** [[Тимир суол]] сэбилэниилээх харабылын күнэ
* [[Ахсынньы 10]] 
**{{Флагификация|Марий Эл}} — [[Марийдар|Мари]] суругун-бичигин күнэ
** Ис дьыала министиэристибэтин сибээс сулууспата тэриллибит күнэ
* [[Ахсынньы 11]] — Андреевскай былаах күнэ
* [[Ахсынньы 12]] — [[Арассыыйа Конституциятын күнэ]]
* [[Ахсынньы 14]] (Башкортостан) — [[Башкиир тыла|Башкиир тылын]] күнэ
*  [[Ахсынньы 15]]
** Арассыыйа Салгын-сэбилэниилээх күүстэрин Радиотехническэй сэриилэр тэриллиилэрин күнэ
** Идэлэрин эбээһинэстэрин толоро сылдьан өлбүт суруналыыстар кэриэстэбиллэрин күнэ
* [[Ахсынньы 17]] 
** Стратегическэй аналлаах ракетнай сэриилэр күннэрэ
** Судаарыстыбаннай фельдъегерь сулууспатын үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 18]] 
** ЗАГС үлэһиттэрин күнэ
** Арассыыйа Ис дьыала уорганнарын Бэйэ куттала суох буолуутун чаастарын күнэ
* [[Ахсынньы 19]] — ФСБ Байыаннай контрразведкатын чаастарын күнэ
* [[Ахсынньы 20]] — Арассыыйа куттала суох буолуутун үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ

* [[Ахсынньы 24]] — [[Арассыыйа сэриигэ албан аатын күнэ]] — [[Суворов Александр Васильевич|Александр Суворов]] хамаандалаах нуучча сэриитэ [[Измаилы ылыы|туурак кириэппэһин Измаилы]] 1790 с. ылбыт

* [[Ахсынньы 27]] — [[Быыһааччылар күннэрэ (Арассыыйа)|Быыһааччылар күннэрэ]]

* [[Ахсынньы 31]] — Саҥа Дьылы көрсүү

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Арассыыйа бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>456gtkhrs167ikw28xp1v0lqbr8kor3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>АХШ бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56314</id>
    <revision>
      <id>427317</id>
      <parentid>427241</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17745" sha1="g06u02ptk00lzrkvwu3ctc8tzdvrewa" xml:space="preserve">'''АХШ бэлиэ күннэрэ''' — Америка Холбоһуктаах штааттарыгар бэлиэтэнэр күннэр.
=== Муус устар ===
* [[Муус устар 7]], [[Нью-Йорк]] штаат — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;


* [[Муус устар 21]], [[Техас]] — Сан-Хасинто күнэ
* [[Муус устар 22]] — Оклахома штаат — Оклахома күнэ
* [[Муус устар 26]] {{флагификация|Флорида}} (АХШ) — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Муус устар 30]] — Кырдьык күнэ

=== Ыам ыйа ===
* [[Ыам ыйын 1]] 
**Лояльность күнэ
**Оҕо чөл туругун харыстабылын күнэ
**Быраап күнэ
** {{Флагификация|Гавайи}}, [[АХШ]] — Леи күнэ. Леи — моойго кэтиллэр сибэкки оҕуруо. Бу күн Гавайи арыыларыгар бэстибээллэр, үҥкүүлээх хаамыылар буолаллар, леи оҥорорго, хула үҥкүүлүүргэ, хала баайарга маастар кылаастар ыытыллаллар.

* [[Ыам ыйын 4]] 
** Көтөр күнэ
** [[Род Айлэнд|Род-Айленд]] штаат — Тутулуга суох буолуу күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Канаада]]ҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Ыам ыйын 6]] — Сиэстэрэ күнэ
* [[Ыам ыйын 7]] — Ордук турук күнэ. АХШ оччотооҕу бэрэсидьиэнин кэргэнэ Мелания Трамп 2018 сыллаахха &quot;Be Best&quot; (&quot;Ордук буол&quot; диэн тылбаастыахха сөп) диэн тылларынан ыччаты эт-хаан уонна уйулҕа өттүнэн чөл туруктаах буоларга уонна ситим-сойуолаһыыны (кибербуллинг) утарарга ыҥырбыта, онтон ыла бу күн сыл ахсын бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 8]] — [[Миссури штаат]] — Трумэн күнэ
* [[Ыам ыйын 10]] {{флагификация|Хотугу Каролина}}, {{флагификация|Соҕуруу Каролина}}  — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Ыам ыйын 11]] {{Флагификация|Миннесота}} — Судаарыстыбаннас күнэ.
* [[Ыам ыйын 15]] — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ

* [[Ыам ыйын 19]] 
** [[Чуумпу далай|Чуумпу Далай]] олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн
** Быар сыстыганнаах ыарыытыгар анаалыс туттарар күн
** {{Флагификация|Иллинойс}}, {{Флагификация|Миссури}} (АХШ) — [[Малкольм Икс]] күнэ. Бу кэлин  Малик эль-Шабаз диэн ааты ылыммыт киһи (1925-1965) АХШ-ка хараҥа тириилээхтэр бырааптарын турууласпыта, ону таһынан ислаамы тарҕаппыта

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]]  [[Теннесси]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Бэс ыйын 3]] [[Кентукки]], [[Луизиана]] уонна [[Теннеси]] — Конфедераттары ахтан ааһар күн
* [[Бэс ыйын 4]] — Ыал күнэ
* [[Бэс ыйын 4]] ([[Алабама (штат)|Алабама]]) — [[Дэвис Джефферсон|Джефферсон Дэвис]] күнэ
* [[Бэс ыйын 7]] ([[Гавайи (штат)|Гавайи]]) — Камелих таҥара күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |title=Архивированная копия |accessdate=2020-06-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608064503/http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 10]] — [[Аноним алкоголиктар]] түмсүүлэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 11]] ([[Гавайи]]) — [[Гавайи|Гаваай арыыларыгар]] [[Камехамеха күнэ]]. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт [[Камехамеха I]] хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара).
* [[Бэс ыйын 14]] — Былаах күнэ
* [[Бэс ыйын 19]] — Кулуттары босхолообут күн. 1865 сыллаахха Техааска аармыйа генерала Грейнджер кулуттары босхолуур туһунан бирикээһэ тахсыбыт. Уруккуттан хара тириилээхтэр киэҥник бэлиэтиир күннэрэ, былырыыҥҥыттан бэрэсидьиэн Байден ыйааҕынан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр
** штат [[Техас]] — Эмансипация күнэ
* [[Бэс ыйын 20]] — [[Арҕаа Вирдьиния|Арҕаа Вирджиния]] күнэ
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Сом балык күнэ. 1987 сыллаахтан бэрэсидьиэн Рейган ыйааҕынан балык иитэн атыылыыр бырамыысыланнаһы өйөөн бэлиэтэнэр
** {{Флагификация|Вирджиния}} — Судаарыстыбаннас күнэ

== От ыйа ==
* [[От ыйын 3]]  [[Виргин арыылара (АХШ)]] — Кулуттааһынтан босхолонуу күнэ ([[1848]])
* [[От ыйын 13]], [[Теннеси]] штаат — [[Форрест, Натаниэль Бедфорд|Натан Форрест]] күнэ
* [[От ыйын 24]] (Юта штаат) — Пионердар (Европаттан кэлбит бастакы олохсуйааччылар) күннэрэ

== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]], [[Колорадо (штаат)|Колорадо штаат]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Атырдьах ыйын 4]], {{Флагификация|Иллинойс}} — [[Барак Обама]] күнэ. Обама 1997-2004 сс. бу штаат Сенаатын чилиэнэ этэ, онтон 2005 сылтан 2008 сыллаахха АХШ бэрэсидьиэнинэн талыллыар диэри АХШ Сенаатыгар бу штаат бэрэстэбиитэлэ буола сылдьыбыта. Штаат анал сокуонунан бигэргэтиллибит бэлиэ күн, ол эрээри өрөөбөттөр.
* [[Атырдьах ыйын 7]] — Пурпур сүрэх күнэ. Purple Heart диэн АХШ байыанай наҕараадата, бэрэсидьиэн аатыттан өлбүт эбэтэр бааһырбыт саллааттарга бэриллэр.
* [[Атырдьах ыйын 9]] — Ойууру өртөн көмүскээһин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Винил]] пластинка күнэ ([[Томас Эдисон|Эдисон]] [[фонограф]] айбыт күнүгэр бэлиэтэнэр)&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-vinyl-record-day-august-12/ NATIONAL VINYL RECORD DAY — August 12 — National Day Calendar&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 24]] :
** Ураты муусука күнэ&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/international-strange-music-day-august-24/ INTERNATIONAL STRANGE MUSIC DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
** Баахыла күнэ &lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-waffle-day-august-24/ NATIONAL WAFFLE DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 26]] — Дьахталлар тэҥнэһиилэрин күнэ ({{lang-en|Women's Equality Day}})

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 9]] — Калифорния киириитин күнэ. 1850 сыллаахха 31-с штаат быһыытынан киирбит
* [[Балаҕан ыйын 11]] — 2001 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр терактарга өлбүт дьону ахтарга аналлаах Патриот күнэ
* [[Балаҕан ыйын 14]] — Өрөгөй ырыатын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 17]] — Конституция күнэ (субуотаҕа түбэстэҕинэ иннинээҕи бээтинсэҕэ, өрөбүлгэ түбэстэҕинэ бэнидиэнньиккэ көһөрүллэр)
* [[Балаҕан ыйын 18]] — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн
* [[Балаҕан ыйын 22]] — Америка урбаанньыт дьахталларын күнэ.
* [[Балаҕан ыйын 25]] 
** Дойду комиксын күнэ.
** Дойду [[билим]] администратордарын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 26]] — Үтүө ыаллыылар күннэрэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 6]] — [[Ниэмэстэр|Ньиэмэс]] американецтар күннэрэ

* [[Алтынньы 8]] 
** Олохтоох омуктар күннэрэ
** {{Флагификация|Гавайи}} — Бастакы арыйааччы күнэ
* [[Алтынньы 9]] 
** Лейф Эриксон күнэ. Лейф Эриксон диэн [[Христофор Колумб]] быдан иннинэ [[Хотугу Америка]]ҕа сылдьыбыт скандинав айанньыта. Исландияҕа, Норвегияҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
** Национальнай нанотехнология күнэ
** Өрт уотун бохсуу күнэ. Канаадаҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Алтынньы 11]] 
** Генерал Пуласки күнэ. АХШ туспа дойду буолуутугар поляктар суолталарын ахтан ааһар соруктаах поляк төрүттээх Казимир Пуласки 1779 сыллаахха өлбүтүн АХШ бэрэсидьиэнин көҕүлээһининэн 1929 сыллаахтан бэлиэтииллэр
** Каминг-аут күнэ
* [[Алтынньы 12]] — [[Колумб]] күнэ
* [[Алтынньы 15]] — СПИД-ынан Латинскай Америкаҕа ыалдьыы туһунан билиини тарҕатыы күнэ.
* [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ
* [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ
* [[Алтынньы 18]] — Аляска күнэ
* [[Алтынньы 24]] — Ас-үөл күнэ
* [[Алтынньы 29]] — [[Куоска күнэ]]
* [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор
* [[Алтынньы 31]] — Кыыс [[Скаут|скауттар]] тэрилтэлэрин олохтооччу күнэ. Джульетта Гордон Лоу төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] — дойду үрдүнээҕи Тиис суунар суокка күнэ
* [[Сэтинньи 2]] ([[Хоту Дакота|Хотугу Дакота]], [[Соҕуруу Дакота]]) — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Аан дойдутааҕы көҥүл күнэ. 2001 сыллаахтан 1989 сыллааҕы Берлин эркинэ сууллуутун бэлиэтииллэр
* [[Сэтинньи 10]] — АХШ Байҕал пехотатын куорпуһа үөскээбит күнэ
* [[Сэтинньи 11]] — [[Бэтэрээннэр күннэрэ (США)|Бэтэрээннэр күннэрэ]]. Бастаан Аан дойду бастакы сэриитин бэтэрээннэрин ахтар күн быһыытынан олохтоммута, онтон 1954 сыллаахтан бары сэриилэр бэтэрээннэрин ахтар күҥҥэ кубулуйбута.
* [[Сэтинньи 13]] — [[Сэди Хокинс күнэ]] (Дьахтар эр дьону бултаһар күнэ) — комикс сүдьүөтүгэр олоҕурбут көрдөөх-нардаах күнү АХШ-ка бэлиэтиллэр. 1934–1978 сылларга тахса сылдьыбыт комикска Сэди Хокинс диэн сулумах дьахтар ойох тахсыан баҕарарын бу күн биллэрбит уонна эр дьону сырсарын саҕалаабыт эбит.
* [[Сэтинньи 15]] — Бөҕү уларытан туһаныы күнэ.
* [[Сэтинньи 23]], {{Флагификация|Мэриленд}}, Фредерик уокурук, (АХШ) — Батыныы күнэ. 1765 сыллаахха уокурук 12 судьуйата Британияҕа түһээн хомуйартан батыммыттара. Бу күнү кэрэһилээн уокурукка билигин күн аҥаара өрүүллэр

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 4]] — Дойду үрдүнэн бэчиэнньэ күнэ
* [[Ахсынньы 7]] — [[Пёрл-Харбор кэриэстэбилин күнэ]]
* [[Ахсынньы 11]] — [[Индиана]] штаат күнэ
* [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006)
* [[Ахсынньы 14]] (Алабама штаат) — Алабама күнэ
* [[Ахсынньы 15]] — [[Быраап туһунан билль (АХШ)|Киһи быраабын туһунан билль]] күнэ. 1941 сыллаахха бэрэсидьиэн [[Рузвельт, Франклин Делано|Франклин Д. Рузвельт]] билль ратификацията 150 сыла туолуутун кэрэһилээн бу күнү аан бастаан бэлиэтииргэ уурбута
* [[Ахсынньы 15]] ({{Флагификация|Соҕуруу Каролина}}) — Иккис көннөрүү күнэ
* [[Ахсынньы 17]] — Ини-бии Райттар күннэрэ. Авиация күнэ

* [[Ахсынньы 24]] (АХШ итальянецтара) — Сэттэ балык күнэ. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх.

* [[Ахсынньы 26]] — [[Кванза]] бастакы күнэ. Бу АХШ Африкаттан төрүттээх олохтоохторо ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри бэлиэтиир бырааһынньыктара. Өбүгэлэрэ бу күннэргэ үүнүү малааһынан оҥороллор эбит
** {{Флагификация|Техас}} (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ

* [[Ахсынньы 31]] — Бастакы түүн

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
[[Категория:АХШ бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>g06u02ptk00lzrkvwu3ctc8tzdvrewa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427321</id>
      <parentid>427317</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17771" sha1="laser197kouoey32mbdzj7rromi3tkf" xml:space="preserve">'''АХШ бэлиэ күннэрэ''' — Америка Холбоһуктаах штааттарыгар бэлиэтэнэр күннэр.
=== Муус устар ===
* [[Муус устар 7]], [[Нью-Йорк, штат|Нью-Йорк штаат]] — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;


* [[Муус устар 21]], [[Техас]] — Сан-Хасинто күнэ
* [[Муус устар 22]] — Оклахома штаат — Оклахома күнэ
* [[Муус устар 26]] {{флагификация|Флорида}} (АХШ) — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Муус устар 30]] — Кырдьык күнэ

=== Ыам ыйа ===
* [[Ыам ыйын 1]] 
**Лояльность күнэ
**Оҕо чөл туругун харыстабылын күнэ
**Быраап күнэ
** {{Флагификация|Гавайи}}, [[АХШ]] — Леи күнэ. Леи — моойго кэтиллэр сибэкки оҕуруо. Бу күн Гавайи арыыларыгар бэстибээллэр, үҥкүүлээх хаамыылар буолаллар, леи оҥорорго, хула үҥкүүлүүргэ, хала баайарга маастар кылаастар ыытыллаллар.

* [[Ыам ыйын 4]] 
** Көтөр күнэ
** [[Род Айлэнд|Род-Айленд]] штаат — Тутулуга суох буолуу күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Канаада]]ҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Ыам ыйын 6]] — Сиэстэрэ күнэ
* [[Ыам ыйын 7]] — Ордук турук күнэ. АХШ оччотооҕу бэрэсидьиэнин кэргэнэ Мелания Трамп 2018 сыллаахха &quot;Be Best&quot; (&quot;Ордук буол&quot; диэн тылбаастыахха сөп) диэн тылларынан ыччаты эт-хаан уонна уйулҕа өттүнэн чөл туруктаах буоларга уонна ситим-сойуолаһыыны (кибербуллинг) утарарга ыҥырбыта, онтон ыла бу күн сыл ахсын бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 8]] — [[Миссури штаат]] — Трумэн күнэ
* [[Ыам ыйын 10]] {{флагификация|Хотугу Каролина}}, {{флагификация|Соҕуруу Каролина}}  — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Ыам ыйын 11]] {{Флагификация|Миннесота}} — Судаарыстыбаннас күнэ.
* [[Ыам ыйын 15]] — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ

* [[Ыам ыйын 19]] 
** [[Чуумпу далай|Чуумпу Далай]] олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн
** Быар сыстыганнаах ыарыытыгар анаалыс туттарар күн
** {{Флагификация|Иллинойс}}, {{Флагификация|Миссури}} (АХШ) — [[Малкольм Икс]] күнэ. Бу кэлин  Малик эль-Шабаз диэн ааты ылыммыт киһи (1925-1965) АХШ-ка хараҥа тириилээхтэр бырааптарын турууласпыта, ону таһынан ислаамы тарҕаппыта

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]]  [[Теннесси]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Бэс ыйын 3]] [[Кентукки]], [[Луизиана]] уонна [[Теннеси]] — Конфедераттары ахтан ааһар күн
* [[Бэс ыйын 4]] — Ыал күнэ
* [[Бэс ыйын 4]] ([[Алабама (штат)|Алабама]]) — [[Дэвис Джефферсон|Джефферсон Дэвис]] күнэ
* [[Бэс ыйын 7]] ([[Гавайи (штат)|Гавайи]]) — Камелих таҥара күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |title=Архивированная копия |accessdate=2020-06-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608064503/http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 10]] — [[Аноним алкоголиктар]] түмсүүлэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 11]] ([[Гавайи]]) — [[Гавайи|Гаваай арыыларыгар]] [[Камехамеха күнэ]]. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт [[Камехамеха I]] хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара).
* [[Бэс ыйын 14]] — Былаах күнэ
* [[Бэс ыйын 19]] — Кулуттары босхолообут күн. 1865 сыллаахха Техааска аармыйа генерала Грейнджер кулуттары босхолуур туһунан бирикээһэ тахсыбыт. Уруккуттан хара тириилээхтэр киэҥник бэлиэтиир күннэрэ, былырыыҥҥыттан бэрэсидьиэн Байден ыйааҕынан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр
** штат [[Техас]] — Эмансипация күнэ
* [[Бэс ыйын 20]] — [[Арҕаа Вирдьиния|Арҕаа Вирджиния]] күнэ
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Сом балык күнэ. 1987 сыллаахтан бэрэсидьиэн Рейган ыйааҕынан балык иитэн атыылыыр бырамыысыланнаһы өйөөн бэлиэтэнэр
** {{Флагификация|Вирджиния}} — Судаарыстыбаннас күнэ

== От ыйа ==
* [[От ыйын 3]]  [[Виргин арыылара (АХШ)]] — Кулуттааһынтан босхолонуу күнэ ([[1848]])
* [[От ыйын 13]], [[Теннеси]] штаат — [[Форрест, Натаниэль Бедфорд|Натан Форрест]] күнэ
* [[От ыйын 24]] (Юта штаат) — Пионердар (Европаттан кэлбит бастакы олохсуйааччылар) күннэрэ

== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]], [[Колорадо (штаат)|Колорадо штаат]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Атырдьах ыйын 4]], {{Флагификация|Иллинойс}} — [[Барак Обама]] күнэ. Обама 1997-2004 сс. бу штаат Сенаатын чилиэнэ этэ, онтон 2005 сылтан 2008 сыллаахха АХШ бэрэсидьиэнинэн талыллыар диэри АХШ Сенаатыгар бу штаат бэрэстэбиитэлэ буола сылдьыбыта. Штаат анал сокуонунан бигэргэтиллибит бэлиэ күн, ол эрээри өрөөбөттөр.
* [[Атырдьах ыйын 7]] — Пурпур сүрэх күнэ. Purple Heart диэн АХШ байыанай наҕараадата, бэрэсидьиэн аатыттан өлбүт эбэтэр бааһырбыт саллааттарга бэриллэр.
* [[Атырдьах ыйын 9]] — Ойууру өртөн көмүскээһин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Винил]] пластинка күнэ ([[Томас Эдисон|Эдисон]] [[фонограф]] айбыт күнүгэр бэлиэтэнэр)&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-vinyl-record-day-august-12/ NATIONAL VINYL RECORD DAY — August 12 — National Day Calendar&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 24]] :
** Ураты муусука күнэ&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/international-strange-music-day-august-24/ INTERNATIONAL STRANGE MUSIC DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
** Баахыла күнэ &lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-waffle-day-august-24/ NATIONAL WAFFLE DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 26]] — Дьахталлар тэҥнэһиилэрин күнэ ({{lang-en|Women's Equality Day}})

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 9]] — Калифорния киириитин күнэ. 1850 сыллаахха 31-с штаат быһыытынан киирбит
* [[Балаҕан ыйын 11]] — 2001 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр терактарга өлбүт дьону ахтарга аналлаах Патриот күнэ
* [[Балаҕан ыйын 14]] — Өрөгөй ырыатын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 17]] — Конституция күнэ (субуотаҕа түбэстэҕинэ иннинээҕи бээтинсэҕэ, өрөбүлгэ түбэстэҕинэ бэнидиэнньиккэ көһөрүллэр)
* [[Балаҕан ыйын 18]] — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн
* [[Балаҕан ыйын 22]] — Америка урбаанньыт дьахталларын күнэ.
* [[Балаҕан ыйын 25]] 
** Дойду комиксын күнэ.
** Дойду [[билим]] администратордарын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 26]] — Үтүө ыаллыылар күннэрэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 6]] — [[Ниэмэстэр|Ньиэмэс]] американецтар күннэрэ

* [[Алтынньы 8]] 
** Олохтоох омуктар күннэрэ
** {{Флагификация|Гавайи}} — Бастакы арыйааччы күнэ
* [[Алтынньы 9]] 
** Лейф Эриксон күнэ. Лейф Эриксон диэн [[Христофор Колумб]] быдан иннинэ [[Хотугу Америка]]ҕа сылдьыбыт скандинав айанньыта. Исландияҕа, Норвегияҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
** Национальнай нанотехнология күнэ
** Өрт уотун бохсуу күнэ. Канаадаҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Алтынньы 11]] 
** Генерал Пуласки күнэ. АХШ туспа дойду буолуутугар поляктар суолталарын ахтан ааһар соруктаах поляк төрүттээх Казимир Пуласки 1779 сыллаахха өлбүтүн АХШ бэрэсидьиэнин көҕүлээһининэн 1929 сыллаахтан бэлиэтииллэр
** Каминг-аут күнэ
* [[Алтынньы 12]] — [[Колумб]] күнэ
* [[Алтынньы 15]] — СПИД-ынан Латинскай Америкаҕа ыалдьыы туһунан билиини тарҕатыы күнэ.
* [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ
* [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ
* [[Алтынньы 18]] — Аляска күнэ
* [[Алтынньы 24]] — Ас-үөл күнэ
* [[Алтынньы 29]] — [[Куоска күнэ]]
* [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор
* [[Алтынньы 31]] — Кыыс [[Скаут|скауттар]] тэрилтэлэрин олохтооччу күнэ. Джульетта Гордон Лоу төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] — дойду үрдүнээҕи Тиис суунар суокка күнэ
* [[Сэтинньи 2]] ([[Хоту Дакота|Хотугу Дакота]], [[Соҕуруу Дакота]]) — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Аан дойдутааҕы көҥүл күнэ. 2001 сыллаахтан 1989 сыллааҕы Берлин эркинэ сууллуутун бэлиэтииллэр
* [[Сэтинньи 10]] — АХШ Байҕал пехотатын куорпуһа үөскээбит күнэ
* [[Сэтинньи 11]] — [[Бэтэрээннэр күннэрэ (США)|Бэтэрээннэр күннэрэ]]. Бастаан Аан дойду бастакы сэриитин бэтэрээннэрин ахтар күн быһыытынан олохтоммута, онтон 1954 сыллаахтан бары сэриилэр бэтэрээннэрин ахтар күҥҥэ кубулуйбута.
* [[Сэтинньи 13]] — [[Сэди Хокинс күнэ]] (Дьахтар эр дьону бултаһар күнэ) — комикс сүдьүөтүгэр олоҕурбут көрдөөх-нардаах күнү АХШ-ка бэлиэтиллэр. 1934–1978 сылларга тахса сылдьыбыт комикска Сэди Хокинс диэн сулумах дьахтар ойох тахсыан баҕарарын бу күн биллэрбит уонна эр дьону сырсарын саҕалаабыт эбит.
* [[Сэтинньи 15]] — Бөҕү уларытан туһаныы күнэ.
* [[Сэтинньи 23]], {{Флагификация|Мэриленд}}, Фредерик уокурук, (АХШ) — Батыныы күнэ. 1765 сыллаахха уокурук 12 судьуйата Британияҕа түһээн хомуйартан батыммыттара. Бу күнү кэрэһилээн уокурукка билигин күн аҥаара өрүүллэр

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 4]] — Дойду үрдүнэн бэчиэнньэ күнэ
* [[Ахсынньы 7]] — [[Пёрл-Харбор кэриэстэбилин күнэ]]
* [[Ахсынньы 11]] — [[Индиана]] штаат күнэ
* [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006)
* [[Ахсынньы 14]] (Алабама штаат) — Алабама күнэ
* [[Ахсынньы 15]] — [[Быраап туһунан билль (АХШ)|Киһи быраабын туһунан билль]] күнэ. 1941 сыллаахха бэрэсидьиэн [[Рузвельт, Франклин Делано|Франклин Д. Рузвельт]] билль ратификацията 150 сыла туолуутун кэрэһилээн бу күнү аан бастаан бэлиэтииргэ уурбута
* [[Ахсынньы 15]] ({{Флагификация|Соҕуруу Каролина}}) — Иккис көннөрүү күнэ
* [[Ахсынньы 17]] — Ини-бии Райттар күннэрэ. Авиация күнэ

* [[Ахсынньы 24]] (АХШ итальянецтара) — Сэттэ балык күнэ. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх.

* [[Ахсынньы 26]] — [[Кванза]] бастакы күнэ. Бу АХШ Африкаттан төрүттээх олохтоохторо ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри бэлиэтиир бырааһынньыктара. Өбүгэлэрэ бу күннэргэ үүнүү малааһынан оҥороллор эбит
** {{Флагификация|Техас}} (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ

* [[Ахсынньы 31]] — Бастакы түүн

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
[[Категория:АХШ бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>laser197kouoey32mbdzj7rromi3tkf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427322</id>
      <parentid>427321</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17771" sha1="4ei8x51gqd96pht7uion46kqb2vi0ss" xml:space="preserve">'''АХШ бэлиэ күннэрэ''' — Америка Холбоһуктаах штааттарыгар бэлиэтэнэр күннэр.
=== Муус устар ===
* [[Муус устар 7]], [[Нью Йорк, штат|Нью-Йорк штаат]] — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;


* [[Муус устар 21]], [[Техас]] — Сан-Хасинто күнэ
* [[Муус устар 22]] — Оклахома штаат — Оклахома күнэ
* [[Муус устар 26]] {{флагификация|Флорида}} (АХШ) — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Муус устар 30]] — Кырдьык күнэ

=== Ыам ыйа ===
* [[Ыам ыйын 1]] 
**Лояльность күнэ
**Оҕо чөл туругун харыстабылын күнэ
**Быраап күнэ
** {{Флагификация|Гавайи}}, [[АХШ]] — Леи күнэ. Леи — моойго кэтиллэр сибэкки оҕуруо. Бу күн Гавайи арыыларыгар бэстибээллэр, үҥкүүлээх хаамыылар буолаллар, леи оҥорорго, хула үҥкүүлүүргэ, хала баайарга маастар кылаастар ыытыллаллар.

* [[Ыам ыйын 4]] 
** Көтөр күнэ
** [[Род Айлэнд|Род-Айленд]] штаат — Тутулуга суох буолуу күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Канаада]]ҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Ыам ыйын 6]] — Сиэстэрэ күнэ
* [[Ыам ыйын 7]] — Ордук турук күнэ. АХШ оччотооҕу бэрэсидьиэнин кэргэнэ Мелания Трамп 2018 сыллаахха &quot;Be Best&quot; (&quot;Ордук буол&quot; диэн тылбаастыахха сөп) диэн тылларынан ыччаты эт-хаан уонна уйулҕа өттүнэн чөл туруктаах буоларга уонна ситим-сойуолаһыыны (кибербуллинг) утарарга ыҥырбыта, онтон ыла бу күн сыл ахсын бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 8]] — [[Миссури штаат]] — Трумэн күнэ
* [[Ыам ыйын 10]] {{флагификация|Хотугу Каролина}}, {{флагификация|Соҕуруу Каролина}}  — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Ыам ыйын 11]] {{Флагификация|Миннесота}} — Судаарыстыбаннас күнэ.
* [[Ыам ыйын 15]] — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ

* [[Ыам ыйын 19]] 
** [[Чуумпу далай|Чуумпу Далай]] олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн
** Быар сыстыганнаах ыарыытыгар анаалыс туттарар күн
** {{Флагификация|Иллинойс}}, {{Флагификация|Миссури}} (АХШ) — [[Малкольм Икс]] күнэ. Бу кэлин  Малик эль-Шабаз диэн ааты ылыммыт киһи (1925-1965) АХШ-ка хараҥа тириилээхтэр бырааптарын турууласпыта, ону таһынан ислаамы тарҕаппыта

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]]  [[Теннесси]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Бэс ыйын 3]] [[Кентукки]], [[Луизиана]] уонна [[Теннеси]] — Конфедераттары ахтан ааһар күн
* [[Бэс ыйын 4]] — Ыал күнэ
* [[Бэс ыйын 4]] ([[Алабама (штат)|Алабама]]) — [[Дэвис Джефферсон|Джефферсон Дэвис]] күнэ
* [[Бэс ыйын 7]] ([[Гавайи (штат)|Гавайи]]) — Камелих таҥара күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |title=Архивированная копия |accessdate=2020-06-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608064503/http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 10]] — [[Аноним алкоголиктар]] түмсүүлэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 11]] ([[Гавайи]]) — [[Гавайи|Гаваай арыыларыгар]] [[Камехамеха күнэ]]. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт [[Камехамеха I]] хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара).
* [[Бэс ыйын 14]] — Былаах күнэ
* [[Бэс ыйын 19]] — Кулуттары босхолообут күн. 1865 сыллаахха Техааска аармыйа генерала Грейнджер кулуттары босхолуур туһунан бирикээһэ тахсыбыт. Уруккуттан хара тириилээхтэр киэҥник бэлиэтиир күннэрэ, былырыыҥҥыттан бэрэсидьиэн Байден ыйааҕынан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр
** штат [[Техас]] — Эмансипация күнэ
* [[Бэс ыйын 20]] — [[Арҕаа Вирдьиния|Арҕаа Вирджиния]] күнэ
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Сом балык күнэ. 1987 сыллаахтан бэрэсидьиэн Рейган ыйааҕынан балык иитэн атыылыыр бырамыысыланнаһы өйөөн бэлиэтэнэр
** {{Флагификация|Вирджиния}} — Судаарыстыбаннас күнэ

== От ыйа ==
* [[От ыйын 3]]  [[Виргин арыылара (АХШ)]] — Кулуттааһынтан босхолонуу күнэ ([[1848]])
* [[От ыйын 13]], [[Теннеси]] штаат — [[Форрест, Натаниэль Бедфорд|Натан Форрест]] күнэ
* [[От ыйын 24]] (Юта штаат) — Пионердар (Европаттан кэлбит бастакы олохсуйааччылар) күннэрэ

== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]], [[Колорадо (штаат)|Колорадо штаат]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Атырдьах ыйын 4]], {{Флагификация|Иллинойс}} — [[Барак Обама]] күнэ. Обама 1997-2004 сс. бу штаат Сенаатын чилиэнэ этэ, онтон 2005 сылтан 2008 сыллаахха АХШ бэрэсидьиэнинэн талыллыар диэри АХШ Сенаатыгар бу штаат бэрэстэбиитэлэ буола сылдьыбыта. Штаат анал сокуонунан бигэргэтиллибит бэлиэ күн, ол эрээри өрөөбөттөр.
* [[Атырдьах ыйын 7]] — Пурпур сүрэх күнэ. Purple Heart диэн АХШ байыанай наҕараадата, бэрэсидьиэн аатыттан өлбүт эбэтэр бааһырбыт саллааттарга бэриллэр.
* [[Атырдьах ыйын 9]] — Ойууру өртөн көмүскээһин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Винил]] пластинка күнэ ([[Томас Эдисон|Эдисон]] [[фонограф]] айбыт күнүгэр бэлиэтэнэр)&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-vinyl-record-day-august-12/ NATIONAL VINYL RECORD DAY — August 12 — National Day Calendar&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 24]] :
** Ураты муусука күнэ&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/international-strange-music-day-august-24/ INTERNATIONAL STRANGE MUSIC DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
** Баахыла күнэ &lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-waffle-day-august-24/ NATIONAL WAFFLE DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 26]] — Дьахталлар тэҥнэһиилэрин күнэ ({{lang-en|Women's Equality Day}})

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 9]] — Калифорния киириитин күнэ. 1850 сыллаахха 31-с штаат быһыытынан киирбит
* [[Балаҕан ыйын 11]] — 2001 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр терактарга өлбүт дьону ахтарга аналлаах Патриот күнэ
* [[Балаҕан ыйын 14]] — Өрөгөй ырыатын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 17]] — Конституция күнэ (субуотаҕа түбэстэҕинэ иннинээҕи бээтинсэҕэ, өрөбүлгэ түбэстэҕинэ бэнидиэнньиккэ көһөрүллэр)
* [[Балаҕан ыйын 18]] — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн
* [[Балаҕан ыйын 22]] — Америка урбаанньыт дьахталларын күнэ.
* [[Балаҕан ыйын 25]] 
** Дойду комиксын күнэ.
** Дойду [[билим]] администратордарын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 26]] — Үтүө ыаллыылар күннэрэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 6]] — [[Ниэмэстэр|Ньиэмэс]] американецтар күннэрэ

* [[Алтынньы 8]] 
** Олохтоох омуктар күннэрэ
** {{Флагификация|Гавайи}} — Бастакы арыйааччы күнэ
* [[Алтынньы 9]] 
** Лейф Эриксон күнэ. Лейф Эриксон диэн [[Христофор Колумб]] быдан иннинэ [[Хотугу Америка]]ҕа сылдьыбыт скандинав айанньыта. Исландияҕа, Норвегияҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
** Национальнай нанотехнология күнэ
** Өрт уотун бохсуу күнэ. Канаадаҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Алтынньы 11]] 
** Генерал Пуласки күнэ. АХШ туспа дойду буолуутугар поляктар суолталарын ахтан ааһар соруктаах поляк төрүттээх Казимир Пуласки 1779 сыллаахха өлбүтүн АХШ бэрэсидьиэнин көҕүлээһининэн 1929 сыллаахтан бэлиэтииллэр
** Каминг-аут күнэ
* [[Алтынньы 12]] — [[Колумб]] күнэ
* [[Алтынньы 15]] — СПИД-ынан Латинскай Америкаҕа ыалдьыы туһунан билиини тарҕатыы күнэ.
* [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ
* [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ
* [[Алтынньы 18]] — Аляска күнэ
* [[Алтынньы 24]] — Ас-үөл күнэ
* [[Алтынньы 29]] — [[Куоска күнэ]]
* [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор
* [[Алтынньы 31]] — Кыыс [[Скаут|скауттар]] тэрилтэлэрин олохтооччу күнэ. Джульетта Гордон Лоу төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] — дойду үрдүнээҕи Тиис суунар суокка күнэ
* [[Сэтинньи 2]] ([[Хоту Дакота|Хотугу Дакота]], [[Соҕуруу Дакота]]) — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Аан дойдутааҕы көҥүл күнэ. 2001 сыллаахтан 1989 сыллааҕы Берлин эркинэ сууллуутун бэлиэтииллэр
* [[Сэтинньи 10]] — АХШ Байҕал пехотатын куорпуһа үөскээбит күнэ
* [[Сэтинньи 11]] — [[Бэтэрээннэр күннэрэ (США)|Бэтэрээннэр күннэрэ]]. Бастаан Аан дойду бастакы сэриитин бэтэрээннэрин ахтар күн быһыытынан олохтоммута, онтон 1954 сыллаахтан бары сэриилэр бэтэрээннэрин ахтар күҥҥэ кубулуйбута.
* [[Сэтинньи 13]] — [[Сэди Хокинс күнэ]] (Дьахтар эр дьону бултаһар күнэ) — комикс сүдьүөтүгэр олоҕурбут көрдөөх-нардаах күнү АХШ-ка бэлиэтиллэр. 1934–1978 сылларга тахса сылдьыбыт комикска Сэди Хокинс диэн сулумах дьахтар ойох тахсыан баҕарарын бу күн биллэрбит уонна эр дьону сырсарын саҕалаабыт эбит.
* [[Сэтинньи 15]] — Бөҕү уларытан туһаныы күнэ.
* [[Сэтинньи 23]], {{Флагификация|Мэриленд}}, Фредерик уокурук, (АХШ) — Батыныы күнэ. 1765 сыллаахха уокурук 12 судьуйата Британияҕа түһээн хомуйартан батыммыттара. Бу күнү кэрэһилээн уокурукка билигин күн аҥаара өрүүллэр

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 4]] — Дойду үрдүнэн бэчиэнньэ күнэ
* [[Ахсынньы 7]] — [[Пёрл-Харбор кэриэстэбилин күнэ]]
* [[Ахсынньы 11]] — [[Индиана]] штаат күнэ
* [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006)
* [[Ахсынньы 14]] (Алабама штаат) — Алабама күнэ
* [[Ахсынньы 15]] — [[Быраап туһунан билль (АХШ)|Киһи быраабын туһунан билль]] күнэ. 1941 сыллаахха бэрэсидьиэн [[Рузвельт, Франклин Делано|Франклин Д. Рузвельт]] билль ратификацията 150 сыла туолуутун кэрэһилээн бу күнү аан бастаан бэлиэтииргэ уурбута
* [[Ахсынньы 15]] ({{Флагификация|Соҕуруу Каролина}}) — Иккис көннөрүү күнэ
* [[Ахсынньы 17]] — Ини-бии Райттар күннэрэ. Авиация күнэ

* [[Ахсынньы 24]] (АХШ итальянецтара) — Сэттэ балык күнэ. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх.

* [[Ахсынньы 26]] — [[Кванза]] бастакы күнэ. Бу АХШ Африкаттан төрүттээх олохтоохторо ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри бэлиэтиир бырааһынньыктара. Өбүгэлэрэ бу күннэргэ үүнүү малааһынан оҥороллор эбит
** {{Флагификация|Техас}} (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ

* [[Ахсынньы 31]] — Бастакы түүн

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
[[Категория:АХШ бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>4ei8x51gqd96pht7uion46kqb2vi0ss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427332</id>
      <parentid>427322</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18723" sha1="cbs3c5uyx9unernookr7e00vzm4jbnl" xml:space="preserve">'''АХШ бэлиэ күннэрэ''' — Америка Холбоһуктаах штааттарыгар бэлиэтэнэр күннэр.
=== Муус устар ===
* [[Муус устар 7]], [[Нью Йорк, штат|Нью-Йорк штаат]] — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 9]] 
** Аппоматтокс кыргыһыытын күнэ. 1865 сыллаахха АХШ Гражданскай сэриитин кэмигэр буолбута, манан сэрии түмүктэммитэ
** Билиэннэйдэри ахтар күн. 1942 сыллаахха 65 тыһ. Филипиин уонна 10 тыһ. АХШ саллаата Батаан тумул арыыга дьоппуоннарга бэриммиттэрэ, бу кэнниттэн &quot;Батаан өлүү марша&quot; саҕаламмыта — билиэннэйдэри бастаан сатыы, онтон пуойас богуоннарыгар туруору симэн, онтон эмиэ сатыы хаамтаран лааҕырга илдьибиттэрэ, дьон уонча бырыһыана аара өлбүтэ. 1988 сыллаахтан АХШ Кэнгириэһин быһаарытынан бэлиэтэнэр


* [[Муус устар 21]], [[Техас]] — Сан-Хасинто күнэ
* [[Муус устар 22]] — Оклахома штаат — Оклахома күнэ
* [[Муус устар 26]] {{флагификация|Флорида}} (АХШ) — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Муус устар 30]] — Кырдьык күнэ

=== Ыам ыйа ===
* [[Ыам ыйын 1]] 
**Лояльность күнэ
**Оҕо чөл туругун харыстабылын күнэ
**Быраап күнэ
** {{Флагификация|Гавайи}}, [[АХШ]] — Леи күнэ. Леи — моойго кэтиллэр сибэкки оҕуруо. Бу күн Гавайи арыыларыгар бэстибээллэр, үҥкүүлээх хаамыылар буолаллар, леи оҥорорго, хула үҥкүүлүүргэ, хала баайарга маастар кылаастар ыытыллаллар.

* [[Ыам ыйын 4]] 
** Көтөр күнэ
** [[Род Айлэнд|Род-Айленд]] штаат — Тутулуга суох буолуу күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Канаада]]ҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Ыам ыйын 6]] — Сиэстэрэ күнэ
* [[Ыам ыйын 7]] — Ордук турук күнэ. АХШ оччотооҕу бэрэсидьиэнин кэргэнэ Мелания Трамп 2018 сыллаахха &quot;Be Best&quot; (&quot;Ордук буол&quot; диэн тылбаастыахха сөп) диэн тылларынан ыччаты эт-хаан уонна уйулҕа өттүнэн чөл туруктаах буоларга уонна ситим-сойуолаһыыны (кибербуллинг) утарарга ыҥырбыта, онтон ыла бу күн сыл ахсын бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 8]] — [[Миссури штаат]] — Трумэн күнэ
* [[Ыам ыйын 10]] {{флагификация|Хотугу Каролина}}, {{флагификация|Соҕуруу Каролина}}  — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Ыам ыйын 11]] {{Флагификация|Миннесота}} — Судаарыстыбаннас күнэ.
* [[Ыам ыйын 15]] — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ

* [[Ыам ыйын 19]] 
** [[Чуумпу далай|Чуумпу Далай]] олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн
** Быар сыстыганнаах ыарыытыгар анаалыс туттарар күн
** {{Флагификация|Иллинойс}}, {{Флагификация|Миссури}} (АХШ) — [[Малкольм Икс]] күнэ. Бу кэлин  Малик эль-Шабаз диэн ааты ылыммыт киһи (1925-1965) АХШ-ка хараҥа тириилээхтэр бырааптарын турууласпыта, ону таһынан ислаамы тарҕаппыта

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]]  [[Теннесси]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Бэс ыйын 3]] [[Кентукки]], [[Луизиана]] уонна [[Теннеси]] — Конфедераттары ахтан ааһар күн
* [[Бэс ыйын 4]] — Ыал күнэ
* [[Бэс ыйын 4]] ([[Алабама (штат)|Алабама]]) — [[Дэвис Джефферсон|Джефферсон Дэвис]] күнэ
* [[Бэс ыйын 7]] ([[Гавайи (штат)|Гавайи]]) — Камелих таҥара күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |title=Архивированная копия |accessdate=2020-06-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608064503/http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 10]] — [[Аноним алкоголиктар]] түмсүүлэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 11]] ([[Гавайи]]) — [[Гавайи|Гаваай арыыларыгар]] [[Камехамеха күнэ]]. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт [[Камехамеха I]] хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара).
* [[Бэс ыйын 14]] — Былаах күнэ
* [[Бэс ыйын 19]] — Кулуттары босхолообут күн. 1865 сыллаахха Техааска аармыйа генерала Грейнджер кулуттары босхолуур туһунан бирикээһэ тахсыбыт. Уруккуттан хара тириилээхтэр киэҥник бэлиэтиир күннэрэ, былырыыҥҥыттан бэрэсидьиэн Байден ыйааҕынан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр
** штат [[Техас]] — Эмансипация күнэ
* [[Бэс ыйын 20]] — [[Арҕаа Вирдьиния|Арҕаа Вирджиния]] күнэ
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Сом балык күнэ. 1987 сыллаахтан бэрэсидьиэн Рейган ыйааҕынан балык иитэн атыылыыр бырамыысыланнаһы өйөөн бэлиэтэнэр
** {{Флагификация|Вирджиния}} — Судаарыстыбаннас күнэ

== От ыйа ==
* [[От ыйын 3]]  [[Виргин арыылара (АХШ)]] — Кулуттааһынтан босхолонуу күнэ ([[1848]])
* [[От ыйын 13]], [[Теннеси]] штаат — [[Форрест, Натаниэль Бедфорд|Натан Форрест]] күнэ
* [[От ыйын 24]] (Юта штаат) — Пионердар (Европаттан кэлбит бастакы олохсуйааччылар) күннэрэ

== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]], [[Колорадо (штаат)|Колорадо штаат]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Атырдьах ыйын 4]], {{Флагификация|Иллинойс}} — [[Барак Обама]] күнэ. Обама 1997-2004 сс. бу штаат Сенаатын чилиэнэ этэ, онтон 2005 сылтан 2008 сыллаахха АХШ бэрэсидьиэнинэн талыллыар диэри АХШ Сенаатыгар бу штаат бэрэстэбиитэлэ буола сылдьыбыта. Штаат анал сокуонунан бигэргэтиллибит бэлиэ күн, ол эрээри өрөөбөттөр.
* [[Атырдьах ыйын 7]] — Пурпур сүрэх күнэ. Purple Heart диэн АХШ байыанай наҕараадата, бэрэсидьиэн аатыттан өлбүт эбэтэр бааһырбыт саллааттарга бэриллэр.
* [[Атырдьах ыйын 9]] — Ойууру өртөн көмүскээһин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Винил]] пластинка күнэ ([[Томас Эдисон|Эдисон]] [[фонограф]] айбыт күнүгэр бэлиэтэнэр)&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-vinyl-record-day-august-12/ NATIONAL VINYL RECORD DAY — August 12 — National Day Calendar&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 24]] :
** Ураты муусука күнэ&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/international-strange-music-day-august-24/ INTERNATIONAL STRANGE MUSIC DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
** Баахыла күнэ &lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-waffle-day-august-24/ NATIONAL WAFFLE DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 26]] — Дьахталлар тэҥнэһиилэрин күнэ ({{lang-en|Women's Equality Day}})

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 9]] — Калифорния киириитин күнэ. 1850 сыллаахха 31-с штаат быһыытынан киирбит
* [[Балаҕан ыйын 11]] — 2001 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр терактарга өлбүт дьону ахтарга аналлаах Патриот күнэ
* [[Балаҕан ыйын 14]] — Өрөгөй ырыатын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 17]] — Конституция күнэ (субуотаҕа түбэстэҕинэ иннинээҕи бээтинсэҕэ, өрөбүлгэ түбэстэҕинэ бэнидиэнньиккэ көһөрүллэр)
* [[Балаҕан ыйын 18]] — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн
* [[Балаҕан ыйын 22]] — Америка урбаанньыт дьахталларын күнэ.
* [[Балаҕан ыйын 25]] 
** Дойду комиксын күнэ.
** Дойду [[билим]] администратордарын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 26]] — Үтүө ыаллыылар күннэрэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 6]] — [[Ниэмэстэр|Ньиэмэс]] американецтар күннэрэ

* [[Алтынньы 8]] 
** Олохтоох омуктар күннэрэ
** {{Флагификация|Гавайи}} — Бастакы арыйааччы күнэ
* [[Алтынньы 9]] 
** Лейф Эриксон күнэ. Лейф Эриксон диэн [[Христофор Колумб]] быдан иннинэ [[Хотугу Америка]]ҕа сылдьыбыт скандинав айанньыта. Исландияҕа, Норвегияҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
** Национальнай нанотехнология күнэ
** Өрт уотун бохсуу күнэ. Канаадаҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Алтынньы 11]] 
** Генерал Пуласки күнэ. АХШ туспа дойду буолуутугар поляктар суолталарын ахтан ааһар соруктаах поляк төрүттээх Казимир Пуласки 1779 сыллаахха өлбүтүн АХШ бэрэсидьиэнин көҕүлээһининэн 1929 сыллаахтан бэлиэтииллэр
** Каминг-аут күнэ
* [[Алтынньы 12]] — [[Колумб]] күнэ
* [[Алтынньы 15]] — СПИД-ынан Латинскай Америкаҕа ыалдьыы туһунан билиини тарҕатыы күнэ.
* [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ
* [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ
* [[Алтынньы 18]] — Аляска күнэ
* [[Алтынньы 24]] — Ас-үөл күнэ
* [[Алтынньы 29]] — [[Куоска күнэ]]
* [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор
* [[Алтынньы 31]] — Кыыс [[Скаут|скауттар]] тэрилтэлэрин олохтооччу күнэ. Джульетта Гордон Лоу төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] — дойду үрдүнээҕи Тиис суунар суокка күнэ
* [[Сэтинньи 2]] ([[Хоту Дакота|Хотугу Дакота]], [[Соҕуруу Дакота]]) — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Аан дойдутааҕы көҥүл күнэ. 2001 сыллаахтан 1989 сыллааҕы Берлин эркинэ сууллуутун бэлиэтииллэр
* [[Сэтинньи 10]] — АХШ Байҕал пехотатын куорпуһа үөскээбит күнэ
* [[Сэтинньи 11]] — [[Бэтэрээннэр күннэрэ (США)|Бэтэрээннэр күннэрэ]]. Бастаан Аан дойду бастакы сэриитин бэтэрээннэрин ахтар күн быһыытынан олохтоммута, онтон 1954 сыллаахтан бары сэриилэр бэтэрээннэрин ахтар күҥҥэ кубулуйбута.
* [[Сэтинньи 13]] — [[Сэди Хокинс күнэ]] (Дьахтар эр дьону бултаһар күнэ) — комикс сүдьүөтүгэр олоҕурбут көрдөөх-нардаах күнү АХШ-ка бэлиэтиллэр. 1934–1978 сылларга тахса сылдьыбыт комикска Сэди Хокинс диэн сулумах дьахтар ойох тахсыан баҕарарын бу күн биллэрбит уонна эр дьону сырсарын саҕалаабыт эбит.
* [[Сэтинньи 15]] — Бөҕү уларытан туһаныы күнэ.
* [[Сэтинньи 23]], {{Флагификация|Мэриленд}}, Фредерик уокурук, (АХШ) — Батыныы күнэ. 1765 сыллаахха уокурук 12 судьуйата Британияҕа түһээн хомуйартан батыммыттара. Бу күнү кэрэһилээн уокурукка билигин күн аҥаара өрүүллэр

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 4]] — Дойду үрдүнэн бэчиэнньэ күнэ
* [[Ахсынньы 7]] — [[Пёрл-Харбор кэриэстэбилин күнэ]]
* [[Ахсынньы 11]] — [[Индиана]] штаат күнэ
* [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006)
* [[Ахсынньы 14]] (Алабама штаат) — Алабама күнэ
* [[Ахсынньы 15]] — [[Быраап туһунан билль (АХШ)|Киһи быраабын туһунан билль]] күнэ. 1941 сыллаахха бэрэсидьиэн [[Рузвельт, Франклин Делано|Франклин Д. Рузвельт]] билль ратификацията 150 сыла туолуутун кэрэһилээн бу күнү аан бастаан бэлиэтииргэ уурбута
* [[Ахсынньы 15]] ({{Флагификация|Соҕуруу Каролина}}) — Иккис көннөрүү күнэ
* [[Ахсынньы 17]] — Ини-бии Райттар күннэрэ. Авиация күнэ

* [[Ахсынньы 24]] (АХШ итальянецтара) — Сэттэ балык күнэ. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх.

* [[Ахсынньы 26]] — [[Кванза]] бастакы күнэ. Бу АХШ Африкаттан төрүттээх олохтоохторо ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри бэлиэтиир бырааһынньыктара. Өбүгэлэрэ бу күннэргэ үүнүү малааһынан оҥороллор эбит
** {{Флагификация|Техас}} (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ

* [[Ахсынньы 31]] — Бастакы түүн

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
[[Категория:АХШ бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>cbs3c5uyx9unernookr7e00vzm4jbnl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427337</id>
      <parentid>427332</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18838" sha1="5k1pgou0uvi075zlro85e1zb4bt59o2" xml:space="preserve">'''АХШ бэлиэ күннэрэ''' — Америка Холбоһуктаах штааттарыгар бэлиэтэнэр күннэр.
=== Муус устар ===
* [[Муус устар 7]], [[Нью Йорк, штат|Нью-Йорк штаат]] — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 9]] 
** Аппоматтокс кыргыһыытын күнэ. 1865 сыллаахха АХШ Гражданскай сэриитин кэмигэр буолбута, манан сэрии түмүктэммитэ
** Билиэннэйдэри ахтар күн. 1942 сыллаахха 65 тыһ. Филипиин уонна 10 тыһ. АХШ саллаата Батаан тумул арыыга дьоппуоннарга бэриммиттэрэ, бу кэнниттэн &quot;Батаан өлүү марша&quot; саҕаламмыта — билиэннэйдэри бастаан сатыы, онтон пуойас богуоннарыгар туруору симэн, онтон эмиэ сатыы хаамтаран лааҕырга илдьибиттэрэ, дьон уонча бырыһыана аара өлбүтэ. 1988 сыллаахтан АХШ Кэнгириэһин быһаарытынан бэлиэтэнэр.
* [[Муус устар 10]] — Коммодор [[Перри Мэтью Кэлбрейт|Перри]] күнэ


* [[Муус устар 21]], [[Техас]] — Сан-Хасинто күнэ
* [[Муус устар 22]] — Оклахома штаат — Оклахома күнэ
* [[Муус устар 26]] {{флагификация|Флорида}} (АХШ) — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Муус устар 30]] — Кырдьык күнэ

=== Ыам ыйа ===
* [[Ыам ыйын 1]] 
**Лояльность күнэ
**Оҕо чөл туругун харыстабылын күнэ
**Быраап күнэ
** {{Флагификация|Гавайи}}, [[АХШ]] — Леи күнэ. Леи — моойго кэтиллэр сибэкки оҕуруо. Бу күн Гавайи арыыларыгар бэстибээллэр, үҥкүүлээх хаамыылар буолаллар, леи оҥорорго, хула үҥкүүлүүргэ, хала баайарга маастар кылаастар ыытыллаллар.

* [[Ыам ыйын 4]] 
** Көтөр күнэ
** [[Род Айлэнд|Род-Айленд]] штаат — Тутулуга суох буолуу күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Канаада]]ҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Ыам ыйын 6]] — Сиэстэрэ күнэ
* [[Ыам ыйын 7]] — Ордук турук күнэ. АХШ оччотооҕу бэрэсидьиэнин кэргэнэ Мелания Трамп 2018 сыллаахха &quot;Be Best&quot; (&quot;Ордук буол&quot; диэн тылбаастыахха сөп) диэн тылларынан ыччаты эт-хаан уонна уйулҕа өттүнэн чөл туруктаах буоларга уонна ситим-сойуолаһыыны (кибербуллинг) утарарга ыҥырбыта, онтон ыла бу күн сыл ахсын бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 8]] — [[Миссури штаат]] — Трумэн күнэ
* [[Ыам ыйын 10]] {{флагификация|Хотугу Каролина}}, {{флагификация|Соҕуруу Каролина}}  — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Ыам ыйын 11]] {{Флагификация|Миннесота}} — Судаарыстыбаннас күнэ.
* [[Ыам ыйын 15]] — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ

* [[Ыам ыйын 19]] 
** [[Чуумпу далай|Чуумпу Далай]] олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн
** Быар сыстыганнаах ыарыытыгар анаалыс туттарар күн
** {{Флагификация|Иллинойс}}, {{Флагификация|Миссури}} (АХШ) — [[Малкольм Икс]] күнэ. Бу кэлин  Малик эль-Шабаз диэн ааты ылыммыт киһи (1925-1965) АХШ-ка хараҥа тириилээхтэр бырааптарын турууласпыта, ону таһынан ислаамы тарҕаппыта

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]]  [[Теннесси]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Бэс ыйын 3]] [[Кентукки]], [[Луизиана]] уонна [[Теннеси]] — Конфедераттары ахтан ааһар күн
* [[Бэс ыйын 4]] — Ыал күнэ
* [[Бэс ыйын 4]] ([[Алабама (штат)|Алабама]]) — [[Дэвис Джефферсон|Джефферсон Дэвис]] күнэ
* [[Бэс ыйын 7]] ([[Гавайи (штат)|Гавайи]]) — Камелих таҥара күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |title=Архивированная копия |accessdate=2020-06-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608064503/http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 10]] — [[Аноним алкоголиктар]] түмсүүлэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 11]] ([[Гавайи]]) — [[Гавайи|Гаваай арыыларыгар]] [[Камехамеха күнэ]]. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт [[Камехамеха I]] хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара).
* [[Бэс ыйын 14]] — Былаах күнэ
* [[Бэс ыйын 19]] — Кулуттары босхолообут күн. 1865 сыллаахха Техааска аармыйа генерала Грейнджер кулуттары босхолуур туһунан бирикээһэ тахсыбыт. Уруккуттан хара тириилээхтэр киэҥник бэлиэтиир күннэрэ, былырыыҥҥыттан бэрэсидьиэн Байден ыйааҕынан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр
** штат [[Техас]] — Эмансипация күнэ
* [[Бэс ыйын 20]] — [[Арҕаа Вирдьиния|Арҕаа Вирджиния]] күнэ
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Сом балык күнэ. 1987 сыллаахтан бэрэсидьиэн Рейган ыйааҕынан балык иитэн атыылыыр бырамыысыланнаһы өйөөн бэлиэтэнэр
** {{Флагификация|Вирджиния}} — Судаарыстыбаннас күнэ

== От ыйа ==
* [[От ыйын 3]]  [[Виргин арыылара (АХШ)]] — Кулуттааһынтан босхолонуу күнэ ([[1848]])
* [[От ыйын 13]], [[Теннеси]] штаат — [[Форрест, Натаниэль Бедфорд|Натан Форрест]] күнэ
* [[От ыйын 24]] (Юта штаат) — Пионердар (Европаттан кэлбит бастакы олохсуйааччылар) күннэрэ

== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]], [[Колорадо (штаат)|Колорадо штаат]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Атырдьах ыйын 4]], {{Флагификация|Иллинойс}} — [[Барак Обама]] күнэ. Обама 1997-2004 сс. бу штаат Сенаатын чилиэнэ этэ, онтон 2005 сылтан 2008 сыллаахха АХШ бэрэсидьиэнинэн талыллыар диэри АХШ Сенаатыгар бу штаат бэрэстэбиитэлэ буола сылдьыбыта. Штаат анал сокуонунан бигэргэтиллибит бэлиэ күн, ол эрээри өрөөбөттөр.
* [[Атырдьах ыйын 7]] — Пурпур сүрэх күнэ. Purple Heart диэн АХШ байыанай наҕараадата, бэрэсидьиэн аатыттан өлбүт эбэтэр бааһырбыт саллааттарга бэриллэр.
* [[Атырдьах ыйын 9]] — Ойууру өртөн көмүскээһин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Винил]] пластинка күнэ ([[Томас Эдисон|Эдисон]] [[фонограф]] айбыт күнүгэр бэлиэтэнэр)&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-vinyl-record-day-august-12/ NATIONAL VINYL RECORD DAY — August 12 — National Day Calendar&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 24]] :
** Ураты муусука күнэ&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/international-strange-music-day-august-24/ INTERNATIONAL STRANGE MUSIC DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
** Баахыла күнэ &lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-waffle-day-august-24/ NATIONAL WAFFLE DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 26]] — Дьахталлар тэҥнэһиилэрин күнэ ({{lang-en|Women's Equality Day}})

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 9]] — Калифорния киириитин күнэ. 1850 сыллаахха 31-с штаат быһыытынан киирбит
* [[Балаҕан ыйын 11]] — 2001 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр терактарга өлбүт дьону ахтарга аналлаах Патриот күнэ
* [[Балаҕан ыйын 14]] — Өрөгөй ырыатын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 17]] — Конституция күнэ (субуотаҕа түбэстэҕинэ иннинээҕи бээтинсэҕэ, өрөбүлгэ түбэстэҕинэ бэнидиэнньиккэ көһөрүллэр)
* [[Балаҕан ыйын 18]] — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн
* [[Балаҕан ыйын 22]] — Америка урбаанньыт дьахталларын күнэ.
* [[Балаҕан ыйын 25]] 
** Дойду комиксын күнэ.
** Дойду [[билим]] администратордарын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 26]] — Үтүө ыаллыылар күннэрэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 6]] — [[Ниэмэстэр|Ньиэмэс]] американецтар күннэрэ

* [[Алтынньы 8]] 
** Олохтоох омуктар күннэрэ
** {{Флагификация|Гавайи}} — Бастакы арыйааччы күнэ
* [[Алтынньы 9]] 
** Лейф Эриксон күнэ. Лейф Эриксон диэн [[Христофор Колумб]] быдан иннинэ [[Хотугу Америка]]ҕа сылдьыбыт скандинав айанньыта. Исландияҕа, Норвегияҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
** Национальнай нанотехнология күнэ
** Өрт уотун бохсуу күнэ. Канаадаҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Алтынньы 11]] 
** Генерал Пуласки күнэ. АХШ туспа дойду буолуутугар поляктар суолталарын ахтан ааһар соруктаах поляк төрүттээх Казимир Пуласки 1779 сыллаахха өлбүтүн АХШ бэрэсидьиэнин көҕүлээһининэн 1929 сыллаахтан бэлиэтииллэр
** Каминг-аут күнэ
* [[Алтынньы 12]] — [[Колумб]] күнэ
* [[Алтынньы 15]] — СПИД-ынан Латинскай Америкаҕа ыалдьыы туһунан билиини тарҕатыы күнэ.
* [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ
* [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ
* [[Алтынньы 18]] — Аляска күнэ
* [[Алтынньы 24]] — Ас-үөл күнэ
* [[Алтынньы 29]] — [[Куоска күнэ]]
* [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор
* [[Алтынньы 31]] — Кыыс [[Скаут|скауттар]] тэрилтэлэрин олохтооччу күнэ. Джульетта Гордон Лоу төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] — дойду үрдүнээҕи Тиис суунар суокка күнэ
* [[Сэтинньи 2]] ([[Хоту Дакота|Хотугу Дакота]], [[Соҕуруу Дакота]]) — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Аан дойдутааҕы көҥүл күнэ. 2001 сыллаахтан 1989 сыллааҕы Берлин эркинэ сууллуутун бэлиэтииллэр
* [[Сэтинньи 10]] — АХШ Байҕал пехотатын куорпуһа үөскээбит күнэ
* [[Сэтинньи 11]] — [[Бэтэрээннэр күннэрэ (США)|Бэтэрээннэр күннэрэ]]. Бастаан Аан дойду бастакы сэриитин бэтэрээннэрин ахтар күн быһыытынан олохтоммута, онтон 1954 сыллаахтан бары сэриилэр бэтэрээннэрин ахтар күҥҥэ кубулуйбута.
* [[Сэтинньи 13]] — [[Сэди Хокинс күнэ]] (Дьахтар эр дьону бултаһар күнэ) — комикс сүдьүөтүгэр олоҕурбут көрдөөх-нардаах күнү АХШ-ка бэлиэтиллэр. 1934–1978 сылларга тахса сылдьыбыт комикска Сэди Хокинс диэн сулумах дьахтар ойох тахсыан баҕарарын бу күн биллэрбит уонна эр дьону сырсарын саҕалаабыт эбит.
* [[Сэтинньи 15]] — Бөҕү уларытан туһаныы күнэ.
* [[Сэтинньи 23]], {{Флагификация|Мэриленд}}, Фредерик уокурук, (АХШ) — Батыныы күнэ. 1765 сыллаахха уокурук 12 судьуйата Британияҕа түһээн хомуйартан батыммыттара. Бу күнү кэрэһилээн уокурукка билигин күн аҥаара өрүүллэр

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 4]] — Дойду үрдүнэн бэчиэнньэ күнэ
* [[Ахсынньы 7]] — [[Пёрл-Харбор кэриэстэбилин күнэ]]
* [[Ахсынньы 11]] — [[Индиана]] штаат күнэ
* [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006)
* [[Ахсынньы 14]] (Алабама штаат) — Алабама күнэ
* [[Ахсынньы 15]] — [[Быраап туһунан билль (АХШ)|Киһи быраабын туһунан билль]] күнэ. 1941 сыллаахха бэрэсидьиэн [[Рузвельт, Франклин Делано|Франклин Д. Рузвельт]] билль ратификацията 150 сыла туолуутун кэрэһилээн бу күнү аан бастаан бэлиэтииргэ уурбута
* [[Ахсынньы 15]] ({{Флагификация|Соҕуруу Каролина}}) — Иккис көннөрүү күнэ
* [[Ахсынньы 17]] — Ини-бии Райттар күннэрэ. Авиация күнэ

* [[Ахсынньы 24]] (АХШ итальянецтара) — Сэттэ балык күнэ. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх.

* [[Ахсынньы 26]] — [[Кванза]] бастакы күнэ. Бу АХШ Африкаттан төрүттээх олохтоохторо ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри бэлиэтиир бырааһынньыктара. Өбүгэлэрэ бу күннэргэ үүнүү малааһынан оҥороллор эбит
** {{Флагификация|Техас}} (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ

* [[Ахсынньы 31]] — Бастакы түүн

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
[[Категория:АХШ бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>5k1pgou0uvi075zlro85e1zb4bt59o2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427338</id>
      <parentid>427337</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19374" sha1="eum3d7f41qc9bm25eibacsr15n25n9g" xml:space="preserve">'''АХШ бэлиэ күннэрэ''' — Америка Холбоһуктаах штааттарыгар бэлиэтэнэр күннэр.
=== Муус устар ===
* [[Муус устар 7]], [[Нью Йорк, штат|Нью-Йорк штаат]] — Вераццано күнэ&lt;ref&gt;В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]&lt;/ref&gt;
* [[Муус устар 9]] 
** Аппоматтокс кыргыһыытын күнэ. 1865 сыллаахха АХШ Гражданскай сэриитин кэмигэр буолбута, манан сэрии түмүктэммитэ
** Билиэннэйдэри ахтар күн. 1942 сыллаахха 65 тыһ. Филипиин уонна 10 тыһ. АХШ саллаата Батаан тумул арыыга дьоппуоннарга бэриммиттэрэ, бу кэнниттэн &quot;Батаан өлүү марша&quot; саҕаламмыта — билиэннэйдэри бастаан сатыы, онтон пуойас богуоннарыгар туруору симэн, онтон эмиэ сатыы хаамтаран лааҕырга илдьибиттэрэ, дьон уонча бырыһыана аара өлбүтэ. 1988 сыллаахтан АХШ Кэнгириэһин быһаарытынан бэлиэтэнэр.
* [[Муус устар 10]] — Коммодор [[Перри Мэтью Кэлбрейт|Перри]] күнэ. 1854 с. Мэтью Перри (1794-1858) хамаандалаах байыаннай эскадра &quot;хара хараабыллара&quot; Япония Хакодате куоратын хомотугар тохтообуттар, &quot;ыалдьыттааһын&quot; түмүгэр Япония уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥнэр түһэрсиллибиттэр, бу кэнниттэн дойдуга &quot;Эдо кэмэ&quot; түмүктэнэн, Япония аан дойдуга аһыллан барбыта. 


* [[Муус устар 21]], [[Техас]] — Сан-Хасинто күнэ
* [[Муус устар 22]] — Оклахома штаат — Оклахома күнэ
* [[Муус устар 26]] {{флагификация|Флорида}} (АХШ) — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Муус устар 30]] — Кырдьык күнэ

=== Ыам ыйа ===
* [[Ыам ыйын 1]] 
**Лояльность күнэ
**Оҕо чөл туругун харыстабылын күнэ
**Быраап күнэ
** {{Флагификация|Гавайи}}, [[АХШ]] — Леи күнэ. Леи — моойго кэтиллэр сибэкки оҕуруо. Бу күн Гавайи арыыларыгар бэстибээллэр, үҥкүүлээх хаамыылар буолаллар, леи оҥорорго, хула үҥкүүлүүргэ, хала баайарга маастар кылаастар ыытыллаллар.

* [[Ыам ыйын 4]] 
** Көтөр күнэ
** [[Род Айлэнд|Род-Айленд]] штаат — Тутулуга суох буолуу күнэ
* [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Канаада]]ҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Ыам ыйын 6]] — Сиэстэрэ күнэ
* [[Ыам ыйын 7]] — Ордук турук күнэ. АХШ оччотооҕу бэрэсидьиэнин кэргэнэ Мелания Трамп 2018 сыллаахха &quot;Be Best&quot; (&quot;Ордук буол&quot; диэн тылбаастыахха сөп) диэн тылларынан ыччаты эт-хаан уонна уйулҕа өттүнэн чөл туруктаах буоларга уонна ситим-сойуолаһыыны (кибербуллинг) утарарга ыҥырбыта, онтон ыла бу күн сыл ахсын бэлиэтэнэр
* [[Ыам ыйын 8]] — [[Миссури штаат]] — Трумэн күнэ
* [[Ыам ыйын 10]] {{флагификация|Хотугу Каролина}}, {{флагификация|Соҕуруу Каролина}}  — Конфедерацияны ахтар күн
* [[Ыам ыйын 11]] {{Флагификация|Миннесота}} — Судаарыстыбаннас күнэ.
* [[Ыам ыйын 15]] — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ

* [[Ыам ыйын 19]] 
** [[Чуумпу далай|Чуумпу Далай]] олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн
** Быар сыстыганнаах ыарыытыгар анаалыс туттарар күн
** {{Флагификация|Иллинойс}}, {{Флагификация|Миссури}} (АХШ) — [[Малкольм Икс]] күнэ. Бу кэлин  Малик эль-Шабаз диэн ааты ылыммыт киһи (1925-1965) АХШ-ка хараҥа тириилээхтэр бырааптарын турууласпыта, ону таһынан ислаамы тарҕаппыта

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 1]]  [[Теннесси]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Бэс ыйын 3]] [[Кентукки]], [[Луизиана]] уонна [[Теннеси]] — Конфедераттары ахтан ааһар күн
* [[Бэс ыйын 4]] — Ыал күнэ
* [[Бэс ыйын 4]] ([[Алабама (штат)|Алабама]]) — [[Дэвис Джефферсон|Джефферсон Дэвис]] күнэ
* [[Бэс ыйын 7]] ([[Гавайи (штат)|Гавайи]]) — Камелих таҥара күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |title=Архивированная копия |accessdate=2020-06-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608064503/http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&amp;id=1421694&amp;type=news |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 10]] — [[Аноним алкоголиктар]] түмсүүлэрин күнэ
* [[Бэс ыйын 11]] ([[Гавайи]]) — [[Гавайи|Гаваай арыыларыгар]] [[Камехамеха күнэ]]. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт [[Камехамеха I]] хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара).
* [[Бэс ыйын 14]] — Былаах күнэ
* [[Бэс ыйын 19]] — Кулуттары босхолообут күн. 1865 сыллаахха Техааска аармыйа генерала Грейнджер кулуттары босхолуур туһунан бирикээһэ тахсыбыт. Уруккуттан хара тириилээхтэр киэҥник бэлиэтиир күннэрэ, былырыыҥҥыттан бэрэсидьиэн Байден ыйааҕынан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр
** штат [[Техас]] — Эмансипация күнэ
* [[Бэс ыйын 20]] — [[Арҕаа Вирдьиния|Арҕаа Вирджиния]] күнэ
* [[Бэс ыйын 25]] 
** Сом балык күнэ. 1987 сыллаахтан бэрэсидьиэн Рейган ыйааҕынан балык иитэн атыылыыр бырамыысыланнаһы өйөөн бэлиэтэнэр
** {{Флагификация|Вирджиния}} — Судаарыстыбаннас күнэ

== От ыйа ==
* [[От ыйын 3]]  [[Виргин арыылара (АХШ)]] — Кулуттааһынтан босхолонуу күнэ ([[1848]])
* [[От ыйын 13]], [[Теннеси]] штаат — [[Форрест, Натаниэль Бедфорд|Натан Форрест]] күнэ
* [[От ыйын 24]] (Юта штаат) — Пионердар (Европаттан кэлбит бастакы олохсуйааччылар) күннэрэ

== Атырдьах ыйа ==
* [[Атырдьах ыйын 1]], [[Колорадо (штаат)|Колорадо штаат]] — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Атырдьах ыйын 4]], {{Флагификация|Иллинойс}} — [[Барак Обама]] күнэ. Обама 1997-2004 сс. бу штаат Сенаатын чилиэнэ этэ, онтон 2005 сылтан 2008 сыллаахха АХШ бэрэсидьиэнинэн талыллыар диэри АХШ Сенаатыгар бу штаат бэрэстэбиитэлэ буола сылдьыбыта. Штаат анал сокуонунан бигэргэтиллибит бэлиэ күн, ол эрээри өрөөбөттөр.
* [[Атырдьах ыйын 7]] — Пурпур сүрэх күнэ. Purple Heart диэн АХШ байыанай наҕараадата, бэрэсидьиэн аатыттан өлбүт эбэтэр бааһырбыт саллааттарга бэриллэр.
* [[Атырдьах ыйын 9]] — Ойууру өртөн көмүскээһин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Винил]] пластинка күнэ ([[Томас Эдисон|Эдисон]] [[фонограф]] айбыт күнүгэр бэлиэтэнэр)&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-vinyl-record-day-august-12/ NATIONAL VINYL RECORD DAY — August 12 — National Day Calendar&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 24]] :
** Ураты муусука күнэ&lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/international-strange-music-day-august-24/ INTERNATIONAL STRANGE MUSIC DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
** Баахыла күнэ &lt;ref&gt;[https://nationaldaycalendar.com/national-waffle-day-august-24/ NATIONAL WAFFLE DAY - August 24 - National Day Calendar]&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 26]] — Дьахталлар тэҥнэһиилэрин күнэ ({{lang-en|Women's Equality Day}})

== Балаҕан ыйа ==
* [[Балаҕан ыйын 9]] — Калифорния киириитин күнэ. 1850 сыллаахха 31-с штаат быһыытынан киирбит
* [[Балаҕан ыйын 11]] — 2001 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр терактарга өлбүт дьону ахтарга аналлаах Патриот күнэ
* [[Балаҕан ыйын 14]] — Өрөгөй ырыатын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 17]] — Конституция күнэ (субуотаҕа түбэстэҕинэ иннинээҕи бээтинсэҕэ, өрөбүлгэ түбэстэҕинэ бэнидиэнньиккэ көһөрүллэр)
* [[Балаҕан ыйын 18]] — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн
* [[Балаҕан ыйын 22]] — Америка урбаанньыт дьахталларын күнэ.
* [[Балаҕан ыйын 25]] 
** Дойду комиксын күнэ.
** Дойду [[билим]] администратордарын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 26]] — Үтүө ыаллыылар күннэрэ

== Алтынньы ==
* [[Алтынньы 6]] — [[Ниэмэстэр|Ньиэмэс]] американецтар күннэрэ

* [[Алтынньы 8]] 
** Олохтоох омуктар күннэрэ
** {{Флагификация|Гавайи}} — Бастакы арыйааччы күнэ
* [[Алтынньы 9]] 
** Лейф Эриксон күнэ. Лейф Эриксон диэн [[Христофор Колумб]] быдан иннинэ [[Хотугу Америка]]ҕа сылдьыбыт скандинав айанньыта. Исландияҕа, Норвегияҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
** Национальнай нанотехнология күнэ
** Өрт уотун бохсуу күнэ. Канаадаҕа эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Алтынньы 11]] 
** Генерал Пуласки күнэ. АХШ туспа дойду буолуутугар поляктар суолталарын ахтан ааһар соруктаах поляк төрүттээх Казимир Пуласки 1779 сыллаахха өлбүтүн АХШ бэрэсидьиэнин көҕүлээһининэн 1929 сыллаахтан бэлиэтииллэр
** Каминг-аут күнэ
* [[Алтынньы 12]] — [[Колумб]] күнэ
* [[Алтынньы 15]] — СПИД-ынан Латинскай Америкаҕа ыалдьыы туһунан билиини тарҕатыы күнэ.
* [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ
* [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ
* [[Алтынньы 18]] — Аляска күнэ
* [[Алтынньы 24]] — Ас-үөл күнэ
* [[Алтынньы 29]] — [[Куоска күнэ]]
* [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор
* [[Алтынньы 31]] — Кыыс [[Скаут|скауттар]] тэрилтэлэрин олохтооччу күнэ. Джульетта Гордон Лоу төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр

== Сэтинньи ==
* [[Сэтинньи 1]] — дойду үрдүнээҕи Тиис суунар суокка күнэ
* [[Сэтинньи 2]] ([[Хоту Дакота|Хотугу Дакота]], [[Соҕуруу Дакота]]) — Судаарыстыбаннас күнэ
* [[Сэтинньи 9]] — Аан дойдутааҕы көҥүл күнэ. 2001 сыллаахтан 1989 сыллааҕы Берлин эркинэ сууллуутун бэлиэтииллэр
* [[Сэтинньи 10]] — АХШ Байҕал пехотатын куорпуһа үөскээбит күнэ
* [[Сэтинньи 11]] — [[Бэтэрээннэр күннэрэ (США)|Бэтэрээннэр күннэрэ]]. Бастаан Аан дойду бастакы сэриитин бэтэрээннэрин ахтар күн быһыытынан олохтоммута, онтон 1954 сыллаахтан бары сэриилэр бэтэрээннэрин ахтар күҥҥэ кубулуйбута.
* [[Сэтинньи 13]] — [[Сэди Хокинс күнэ]] (Дьахтар эр дьону бултаһар күнэ) — комикс сүдьүөтүгэр олоҕурбут көрдөөх-нардаах күнү АХШ-ка бэлиэтиллэр. 1934–1978 сылларга тахса сылдьыбыт комикска Сэди Хокинс диэн сулумах дьахтар ойох тахсыан баҕарарын бу күн биллэрбит уонна эр дьону сырсарын саҕалаабыт эбит.
* [[Сэтинньи 15]] — Бөҕү уларытан туһаныы күнэ.
* [[Сэтинньи 23]], {{Флагификация|Мэриленд}}, Фредерик уокурук, (АХШ) — Батыныы күнэ. 1765 сыллаахха уокурук 12 судьуйата Британияҕа түһээн хомуйартан батыммыттара. Бу күнү кэрэһилээн уокурукка билигин күн аҥаара өрүүллэр

== Ахсынньы ==
* [[Ахсынньы 4]] — Дойду үрдүнэн бэчиэнньэ күнэ
* [[Ахсынньы 7]] — [[Пёрл-Харбор кэриэстэбилин күнэ]]
* [[Ахсынньы 11]] — [[Индиана]] штаат күнэ
* [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006)
* [[Ахсынньы 14]] (Алабама штаат) — Алабама күнэ
* [[Ахсынньы 15]] — [[Быраап туһунан билль (АХШ)|Киһи быраабын туһунан билль]] күнэ. 1941 сыллаахха бэрэсидьиэн [[Рузвельт, Франклин Делано|Франклин Д. Рузвельт]] билль ратификацията 150 сыла туолуутун кэрэһилээн бу күнү аан бастаан бэлиэтииргэ уурбута
* [[Ахсынньы 15]] ({{Флагификация|Соҕуруу Каролина}}) — Иккис көннөрүү күнэ
* [[Ахсынньы 17]] — Ини-бии Райттар күннэрэ. Авиация күнэ

* [[Ахсынньы 24]] (АХШ итальянецтара) — Сэттэ балык күнэ. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх.

* [[Ахсынньы 26]] — [[Кванза]] бастакы күнэ. Бу АХШ Африкаттан төрүттээх олохтоохторо ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри бэлиэтиир бырааһынньыктара. Өбүгэлэрэ бу күннэргэ үүнүү малааһынан оҥороллор эбит
** {{Флагификация|Техас}} (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ

* [[Ахсынньы 31]] — Бастакы түүн

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
[[Категория:АХШ бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>eum3d7f41qc9bm25eibacsr15n25n9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Канаада бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56334</id>
    <revision>
      <id>427330</id>
      <parentid>424887</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6961" sha1="o6m5z4d651rhgg73ze84nfbqp3r2c34" xml:space="preserve">'''[[Канаада|Канаадаҕа]] бэлиэтэнэр күннэр'''

* [[Муус устар 9]] — Вими-Ридж күнэ (Францияҕа 1917 с. Вими-Ридж кыргыһыытыгар өлбүт Канаада саллааттарын ахталлар) 

* [[Муус устар 23]] — Кинигэ күнэ.
* [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Америка Холбоһуктаах Штааттара|АХШ-ка]] эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Ыам ыйын 17]] — [[Гражданство күнэ]]
* [[Бэс ыйын 2]] — Decoration Day
* [[Бэс ыйын 21]] — Төрүт омуктар күннэрэ.
* [[Бэс ыйын 24]] {{Флагификация|Квебек}} — Квебек күнэ
* [[Бэс ыйын 27]] — Өрөгөй ырыатын күнэ &lt;ref&gt;[http://www.niworld.ru/franamer/st_file/gimn_canada.htm Национальный гимн Канады&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;;

* [[От ыйын 1]] 
** Канаада күнэ (урукку аата Доминион күнэ). [[1867]] сыллаахха [[Канаада]] [[Улуу Британия|Британия Импиэрийэтиттэн]] тахсыбакка эрэ бэйэтин бырабыыталыстыбатын бэйэтэ талар буолбут.
** {{Флагификация|Канада}}, [[Ньюфаундленд]] — Өйдөбүнньүк күнэ
* [[От ыйын 28]] — Улуу аймаһыйыыны ахтар күн. 1755–1764 сс. Британия сэриилэрэ Акадияҕа XVII-XVIII үйэлэргэ көһөн кэлэн олохсуйбут 14 тыһыынча кэриҥэ францууһу күүстэринэн бастаан билиҥҥи АХШ сирдэригэр, онтон сорохторун Британияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ. Ол содулуттан тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Акадия диэн билиҥҥи Канаада Саҥа Шотландията, Нью-Брансуик, Принц Эдуард арыыта уонна Хотугу Мэн. 

* [[Атырдьах ыйын 9]] — Эйэни хааччыйар сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ ({{lang-en|National Peacekeepers' Day}})
* [[Атырдьах ыйын 15]], [[Саҥа Шотландия]] — Акадия ({{lang-en|National Acadian Day}})

=== Күһүн ===
* [[Балаҕан ыйын 3]] — Эргиэн флотун күнэ

* [[Алтынньы 9]] — Өрт уотун бохсуу күнэ. АХШ-ка эмиэ бэлиэтэнэр.
* [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ
* [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ
* [[Алтынньы 18]] — Дьон күнэ (Persons Day). XX үйэ саҕаланыытыгар Канаада федеральнай сокуонугар &quot;киһи&quot; (person) диэн тыл &quot;эр киһи&quot; диэн эрэ суолталааҕыттан дьахталлар бырааптара күөмчүлэнэригэр болҕомто ууруллубута. 5 дьахтар көҕүлээһининэн икки сыл кэриҥэ барбыт суут кэнниттэн 1929 сыллаахха бу күн дьахталлар эмиэ бу өйдөбүлгэ киирэллэрин туһунан быһаарыы ылыныллыбыта
* [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор

* [[Сэтинньи 8]] — [[Абориген бэтэрээннэр күннэрэ (Канаада)|Абориген бэтэрээннэр күннэрэ]]. Канаада олохтоох омуктара [[Аан дойду бастакы сэриитэ|Бастакы]] уонна [[Аан дойду иккис сэриитэ|Иккис аан дойду сэриилэригэр]] уонна [[Кэриэйэ сэриитэ|Кэриэй сэриитигэр]] кыттыыларын билинии күнэ. 1984 сыллаахтан бэлиэтэнэр

* [[Ахсынньы 6]] — [[Дьахтары атаҕастыыры утарар күн]]
* [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006)

* [[Ахсынньы 24]] ([[Инуиттар]]) — Кувиасуквик (Саҥа дьыл), Аляскаҕа, Канаадаҕа, [[Гренландия]]ҕа уонна [[Арассыыйа]]ҕа бэлиэтииллэр

* [[Ахсынньы 26]] — [[Бэлэх күнэ]]&lt;ref&gt;[http://www.promoroz.ru/raznoe/traditsii17.php День подарков (Великобритания, Австралия, Новая Зеландия, Канада) — Boxing Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210133145/http://promoroz.ru/raznoe/traditsii17.php |date=2009-12-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://archive.travel.ru/kiribati/entertainment/fest/ Фестивали и праздники в Кирибати / Travel.Ru / Кирибати] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110825205404/http://archive.travel.ru/kiribati/entertainment/fest/ |date=2011-08-25 }}&lt;/ref&gt;. 26 чыыһыла баскыһыанньаҕа түбэстэҕинэ, бэнидиэнньиккэ көһөн  биэрэр.

== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]
[[Категория:Канаада]]</text>
      <sha1>o6m5z4d651rhgg73ze84nfbqp3r2c34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ииндийэ бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56338</id>
    <revision>
      <id>427299</id>
      <parentid>427258</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муус устар */</comment>
      <origin>427299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9846" sha1="rf59oehh8f4rw8sjox5hjpi8d1kf4w5" xml:space="preserve">'''Ииндийэ бэлиэ күннэрэ''' — Ииндийэҕэ бэлиэтэнэр күннэр испииһэктэрэ.

=== Муус устар ===
* [[Муус устар 1]] (Одиша штаат) — Одиша күнэ
* [[Муус устар 5]] — Байҕал күнэ. 1919 сыллаахха SS Loyalt диэн Ииндийэ бэйэтэ бас билэр хараабыла бастакы рейсин оҥорбут.

* [[Муус устар 21]] — Судаарыстыбаҕа сулууспа күнэ
* [[Муус устар 24]] — Панчаяти Радж (олохтоох салайыныы) күнэ

=== Ыам ыйа ===
* [[Ыам ыйын 1]] — Махараштра күнэ
* [[Ыам ыйын 4]] — Шахтер күнэ
* [[Ыам ыйын 11]] — Ньыматык (технология) күнэ
* [[Ыам ыйын 21]] — Терроризмы утарыы күнэ ([[Раджив Ганди]] кэриэһигэр)

=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 2]] — Телангана күнэ
* [[Бэс ыйын 29]] — Статистика күнэ

* [[От ыйын 1]] — Быраас күнэ
* [[От ыйын 26]] — Каргил кыайыытын күнэ (Kargil Vijay Diwas). 1999 сыллаахха Пакистаан сэбилэниилээх күүстэрин 60-ча күн устата сэриилэһэн тохтоппут, Сиачень булууһу Ииндийэ бас билиитигэр хаалларбыт саллааттары ахталлар.
* [[От ыйын 29]] — Мохун Баган күнэ (Mohun Bagan). 1911 сыллаахха Мохун Баган (Калькутта) кулууп хамаандата Ииндийэ футболун куубагар аҥылычааннар хамаандаларын кыайбыта. Бу кыайыы Ииндийэ төрүт олохтоохторун сүргэтин көтөхпүтэ, дойду босхолоноругар кылааты киллэрбитинэн билиниллэр.
* [[Атырдьах ыйын 14]] — Араарыллыы ынырыгын ахтар күн. 1946 сыллаахха бу күн урукку Британия Ииндийэтэ икки доминиоҥҥа араарыллыбыта: Билиҥҥи Ииндийэ уонна Пакистаан (кэлин Пакистаантан Бангладеш арахсыбыта). Бу араарыллыы түмүгэр элбэх ыал төрүт сирдэриттэн көһөргө күһэллибиттэрэ, элбэх киһи атааннаһыы кэмигэр өлбүттэрэ.
* [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]]. Британияттан 1947 сыллаахха
* [[Атырдьах ыйын 20]] — Манипури тылын күнэ. Дойду официальнай тылларын испииһэгэр киирбит күнүгэр бэлиэтииллэр. 
* [[Атырдьах ыйын 29]]:
**Спорт күнэ
**Телугу тылын күнэ

* [[Балаҕан ыйын 5]] — [[Учуутал күнэ]] (''[[Радхакришнан Сарвепалли]]'' төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр)
* [[Балаҕан ыйын 14]] — [[Хинди]] тыл күнэ. 1949 сыллаахха үс сыллаах мөккүөр кэнниттэн хинди Ииндийэҕэ ил тыла буолбута (соҕуруу штааттар ааҥыл тылын туруорсубуттара)
* [[Балаҕан ыйын 17]] — Махараштра — Маратвада босхолонуутун күнэ 

* [[Алтынньы 8]] — Халлаан сэбилэниилээх күүстэрин күнэ
* [[Алтынньы 9]] — Дипломат сулууспатын күнэ
* [[Алтынньы 17]] — Сыыппара уопсастыбатын күнэ
* [[Алтынньы 21]] — Ииндийэ полициятын кэриэстэбил күнэ
* [[Алтынньы 26]] {{Флагификация|Джамму уонна Кашмир}} — Холбоһуу күнэ
* [[Алтынньы 30]] — Тевар Джаянти. Пасумпон Мутурамалинга Тевар диэн уопсастыбаннай диэйэтэл төрөөбүт күнүн (1908-1963) тевардарбыт диэн ааттанар, Тамил Наду диэн Ииндийэ соҕуруу өттүгэр баар сиртэн төрүттээх дьон бэлиэтииллэр. Официальнай бырааһынньык буолбатах эрээри, сорох оскуолалар, тэрилтэлэр өрүүллэр
* [[Алтынньы 31]] — Сомоҕолоһуу күнэ

=== Сэтинньи ===
* [[Сэтинньи 1]] (дойду хотугулуу-илин өттүгэр бэлэиэтэнэр) — Чаванг Кут
* [[Сэтинньи 1]] 
** (Чхаттисгарх) — Чхаттисгарх Раджётсава
** (Карнатака) — Карнатака Раджотсава
** (Керала) — Керала күнэ

* [[Сэтинньи 5]] (Карнатака) — Канака Даса күнэ. Канака Даса (1509–1609) — аатырбыт композитор, каннада тылынан суруйбут бэйиэт, бөлөһүөк уонна мусукаан, бу күн төрөөбүт эбит
* [[Сэтинньи 7]] (лотха-нага омуктарга) — Тоху Эмонг
* [[Сэтинньи 9]] ([[Уттаракханд]]) — Уттаракханд күнэ. Бу Ииндийэ хотугу штаата, уруккута туспа судаарыстыба (823–1804 сс. Гархвал хоруоллук, 1816–1947 сс. Техри Гархвал княжество-дойду) Уттар Прадеш штаакка уобалас быһыытынан киирэрэ. 2000 сыллаахха хас да сыллаах, хаан тохтуулаах иҥин туруулаһыы кэнниттэн, бу күн туспа штаат (Ииндийэ иһинэн судаарыстыба) буолбута
* [[Сэтинньи 11]] — Үөрэх күнэ. Дойду бастакы үөрэҕин миниистирин [[Абул Калам Азад]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр

* [[Сэтинньи 14]] — [[Оҕолор күннэрэ (Ииндийэ)|Оҕолор күннэрэ]]. Оҕо үөрэнэригэр улахан болҕомтону биэрбит Ииндийэ салайааччыта [[Джавахарлал Неру]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтииллэр
* [[Сэтинньи 17]] (Одиса штаат) — Британия бас билиитин утары хамсааһын салайааччыта [[Лала Ладжпат Рай]] (1865–1928) өлбүт күнэ. Бу «Пенджаб хахайа» диэн ааттаммыт киһи эйэлээх демонстрация кэмигэр полиция бааһырдыбытыттан сылтаан өлбүтэ
* [[Сэтинньи 19]] (Уттар-Прадеш) — Толук буолбут дьон күнэ
* [[Сэтинньи 24]]
** Ассам штат,  — Лачит Дивас (Лачит күнэ). Лачит Борпхукан (1622-1672) Ахам саарыстыба (билиҥҥи Ассам) полководеһа этэ, Улуу Моҕуоллар аармыйаларын бу күн тохтоппута, дойдутун көмүскээбитэ.
** {{Флагификация|Индия}} — Тегх Баһадур гуру кэриэстэбилин күнэ. Сикх итэҕэлин төрүттээбит уон гурулартан тохсустара. Улуу Моҕуоллар былааска кэлэн 1675 сыллаахха бу күн төбөтүн быспыттара. Ииндийэҕэ сикхтэр уонна мусульмаан буолбатахтар бу киһи хорсун быһыытын өрө туталлар, мусульмааннар баһылыылларын утарар сиимбэл быһыытынан туһаналлар
* [[Сэтинньи 26]] — Конституция күнэ

=== Ахсынньы ===
* [[Ахсынньы 4]] — Байыаннай флот күнэ
* [[Ахсынньы 7]] — Сэбилэниилээх күүстэр былаахтарын күнэ.
* [[Ахсынньы 16]] — Кыайыы күнэ. [[Индира Ганди]] дойдуну салайар кэмигэр 1971 сыллаахха 93000 киһилээх Пакистаан аармыйата бэриммит, Бангладеш туспа барыытын туһугар Пакистаанныын сэрии түмүктэммит
* [[Ахсынньы 19]] (Гоа) — Гоа босхолонуутун күнэ. Ииндийэ Гоа штаата 1961 сыллаахха Португалия 450 сыллаах салайыытыттан босхоломмут.
* [[Ахсынньы 22]] — Математика күнэ
* [[Ахсынньы 23]] ([[Уттар Прадыш|Уттар Прадеш]]) — Кисан Дивас

* [[Ахсынньы 25]] — Үчүгэй салайыы күнэ. 2014 сыллаахха Нарендра Моди бырабыыталыстыба дьон иннигэр эппиэтинэстээҕэр болҕомто тардаары бу күнү урукку премьер-миниистирдии сылдьыбыт Атала Бихари Ваджпаи төрөөбүт күнүгэр бэлиэтииргэ уураах таһаарбыта


[[Категория:Ииндийэ]]
[[Категория:Муус устар 24]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>rf59oehh8f4rw8sjox5hjpi8d1kf4w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Армения бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56339</id>
    <revision>
      <id>427312</id>
      <parentid>424759</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4321" sha1="84fv918et69pjmao633qx9dxdsw0bhs" xml:space="preserve">'''Армения бэлиэ күннэрэ''' — [[Армения]]ҕа бэлиэтэнэр күннэр испииһэктэрэ.

* [[Муус устар 7]] — Ийэ күнэ


* [[Муус устар 24]] — Осмаан импиэрийэтигэр буолбут Армяннар геноцидтарын сиэртибэлэрин күнэ. [[Франция бэлиэ күннэрэ|Франция]]ҕа эмиэ бу күн бэлиэтэнэр.
* [[Муус устар 24]] — Пограничник күнэ.
* [[Ыам ыйын 7]] — [[Арассыыйа бэлиэ күннэрэ|Арассыыйаҕа]], Арменияҕа, [[Беларусь бэлиэ күннэрэ|Беларусь]]ка Араадьыйа күнэ.
* [[Ыам ыйын 8]] — Еркрап күнэ
* [[Ыам ыйын 15]] — Дьиэ кэргэн күнэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=129503|title=DocumentView|publisher=www.arlis.am|accessdate=2019-05-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.am/rus/news/66273.html|title=15 мая – День семьи|publisher=news.am|lang=ru|accessdate=2019-05-18}}&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 26]] — [[Сардарапат кыргыһыы|Сардарапат кыргыһыытыгар]] кыайыы күнэ
* [[Ыам ыйын 28]] — [[Армения Бастакы Өрөспүүбүлүкэтэ|Бастакы Өрөспүүбүлүкэ]] күнэ (1918)

* [[От ыйын 1]] — Прокуратура үлэһиттэрин күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/1990/ День работника прокуратуры Армении — 1 июля. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]&lt;/ref&gt;.

* [[От ыйын 5]] — [[Армения конституцията|Конституция]] күнэ

* [[Атырдьах ыйын 11]] — [[Омук быһыытынан билинии күнэ (Армения)|Омук быһыытынан бэйэни билинии күнэ]] (Навасард)&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2171/ День национальной идентичности в Армении — 11 августа. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]&lt;/ref&gt;. 2009 сыллаахха олохтоммута.
* [[Атырдьах ыйын 23]] — Тутулуга суох буолуу күнэ. 1990 сыллаахха декларация ылыныллыбыт&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.armeniasputnik.am/society/20200823/24197586/Mechta-obrela-zhizn-rukovodstvo-Armenii-o-vazhnosti-Deklaratsii-nezavisimosti.html|title=Саркисян и Мирзоян назвали важность принятия Декларации независимости Армении|website=ru.armeniasputnik.am|accessdate=2020-08-23}}&lt;/ref&gt;

* [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 4]] — Быыһыыр сулууспа үлэһитин күнэ
* [[Балаҕан ыйын 18]] — Астрономия күнэ
* [[Балаҕан ыйын 21]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (1991, Сэбиэскэй Сойуустан)

* [[Алтынньы 16]] — Эрмээн прессэтин күнэ. 1794 сыллаахха Мадрас куоракка (Ииндийэ) эрмээн тылынан бастакы «Аздарар» («Сорук-боллур») сурунаал тахсыбыт.
* [[Алтынньы 19]] — Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ

* [[Сэтинньи 5]] — Байыаннай чуҥнааччы (разведчик) күнэ

* [[Ахсынньы 7]] — Сир хамсааһынын сиэртибэлэрин кэриэстиир күн
* [[Ахсынньы 20]] — Судаарыстыбаннай уонна национальнай куттала суох буолуу үлэһиттэрин күнэ

* [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ


== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Муус устар 24]]
[[Категория:Армения]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр]]</text>
      <sha1>84fv918et69pjmao633qx9dxdsw0bhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Финляндия бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56365</id>
    <revision>
      <id>427335</id>
      <parentid>424840</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3817" sha1="0kvwg7rk8kfz3emblpgjx8xgn4ha3p9" xml:space="preserve">[[Финляндия]] бэлиэ күннэрэ
* [[Муус устар 9]] — Фиин тылын күнэ (эбэтэр [[Микаэль Агрикола]] күнэ).

* [[Муус устар 27]] — Бэтэрээннэр күннэрэ
* [[Ыам ыйын 12]] — Фииннэр бэйэлэрин билиниилэрин күнэ (1952 сыллаахтан, урут ''Снелльман күнэ'' дэнэрэ, бөлүһүөк [[Юхан Вильхельм Снелльман|Юхан Снелльман]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр)&lt;ref&gt;https://www.calend.ru/holidays/0/0/1363/ День Снелльмана в Финляндии (День финского самосознания) - 12 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 19]] 
** Өлбүттэри ахтар күн
** Байыаннай былаах күнэ
* [[Бэс ыйын 4]] — Көмүскэнэр күүстэр дуоҕаларын күнэ ([[1942]])&lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/1510/ День знамени Оборонительных сил Финляндии - 4 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 12]] — [[Хельсинки]] күнэ

* [[От ыйын 6]] — [[Эйно Лейно]] күнэ (Сайын уонна Хоһоон күнэ) ([[1878]]);
* [[От ыйын 17]] — Демократия күнэ
* [[От ыйын 27]] — Уук (уулаах, утуйарын сөбүлүүр) киһи күнэ. Орто үйэлэргэ үөскээбит үһүйээнтэн сылтаан Финляндияҕа бэлиэтэнэр. Ол үһүйээн кэпсииринэн 7 уолу Эфес куоракка тыыннаахтыы хайа хаспаҕар хаайбыттара 200 сыл утуйбуттар. Билигин Финляндия Наантали куоратыгар куоракка саамай элбэх үтүөнү оҥорбут киһини бу күн ууга быраҕан сөтүөлэтэллэр, &quot;уһугуннараллар&quot;.

* [[Алтынньы 2]] — Сөлүөккэ балык күнэ
* [[Алтынньы 4]] — Корицалаах буулка күнэ. Төһө да солуута суох курдугун уонна атыыны-эргиэни көҕүлээри тэриллибитин иһин, бу дойдуларга сүрдээх киэҥник бэлиэтэнэр буолбут, ону дьон төрүт үгэскэ тардыһыыларынан быһаараллар. Бу күн өссө Швецияҕа бэлиэтэнэр. 
* [[Алтынньы 10]] — [[Фииннэр|Фиинн]] литэрэтиирэтин күнэ
* [[Сэтинньи 6]] — [[Шведтар|Швед]] култууратын күнэ

* [[Ахсынньы 6]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (Арассыыйаттан, 1917)
* [[Ахсынньы 8]] — Ян Сибелиус уонна фиинн музыкатын күнэ
* [[Ахсынньы 9]] — Аана күнэ. Бу күн Ороһооспоҕо сиэнэр лютефиск диэн бүлүүдэни астаан саҕалыыллара. Билигин таарыйа Аана диэн ааттаах дьахталлары эҕэрдэлииллэр

* [[Ахсынньы 24]] Турку куорат Эргэ Улахан болуоссатыгар — Ороһооспо эйэтин Декларацията


== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]
[[Категория:Финляндия]]</text>
      <sha1>0kvwg7rk8kfz3emblpgjx8xgn4ha3p9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыргыстаан бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56372</id>
    <revision>
      <id>427316</id>
      <parentid>424761</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3377" sha1="n9twtzz7xldmj8539z2mrp035cawg2n" xml:space="preserve">[[Кыргыстаан]] бэлиэ күннэрэ

* [[Муус устар 7]] — Кулун тутар өрөбөлүүссүйэтин күнэ

* [[Муус устар 29]] — [[Бишкек]] куорат күнэ.
* [[Ыам ыйын 5]] — Конституция күнэ.
* [[Ыам ыйын 10]] — Баан үлэһитин күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/1960 День банковского работника Кыргызстана — 10 мая.]&lt;/ref&gt;.
* [[Ыам ыйын 19]] — Ийэ күнэ
* [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]]
* [[Бэс ыйын 4]] — Кэриэс күнэ
* [[Бэс ыйын 7]] — Үп-харчы уонна экэниэмикэ үлэһиттэрин күнэ

* [[От ыйын 1]] — Нолуок үлэһитин күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/1946/ День налогового работника Кыргызстана.]&lt;/ref&gt;

* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Холуобунай-толорор систиэмэ үлэһиттэрин күнэ]]

* [[Атырдьах ыйын 24]] — Ис дьыала сэриилэрин күнэ&lt;ref&gt;[https://mvd.gov.kg/index.php/rus/mass-media/all-news/item/9622-vnutrennie-vojska-mvd-kyrgyzskoj-respubliki-otmechayut-professionalnyj-prazdnik-78-yu-godovshchinu-obrazovaniya Информационный портал МВД КР - Внутренние войска МВД Кыргызской Республики отмечают профессиональный праздник - 78-ю годовщину образования&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210119043615/https://mvd.gov.kg/index.php/rus/mass-media/all-news/item/9622-vnutrennie-vojska-mvd-kyrgyzskoj-respubliki-otmechayut-professionalnyj-prazdnik-78-yu-godovshchinu-obrazovaniya |date=2021-01-19 }}&lt;/ref&gt;

* [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Кыргыстаан тутулуга суох буолуутун күнэ|Тутулуга суох буолуу күнэ]]

* [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 20]] — Урбаанньыт күнэ
* [[Балаҕан ыйын 23]] — Судаарыстыбаннай тыл күнэ
* [[Сэтинньи 1]] — Милиция күнэ
* [[Сэтинньи 7]] 
** [[Өктөөп өрөбөлүүссүйэтэ|Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин]] күнэ
** Устуоруйа уонна өбүгэлэри кэриэстээһин күннэрэ (сэтинньи 7-8). 1916 сыллаахха буолбут [[Орто Азия]]тааҕы өрө туруу кэриэстэбилэ
* [[Сэтинньи 8]] — Устуоруйа уонна өбүгэлэри кэриэстээһин күннэрэ (сэтинньи 7-8). 1916 сыллаахха буолбут [[Орто Азия]]тааҕы өрө туруу кэриэстэбилэ.
* [[Ахсынньы 20]] — Судаарыстыбаннай уонна национальнай куттала суох буолуу үлэһиттэрин күнэ

* [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ


== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]
[[Категория:Кыргыстаан]]</text>
      <sha1>n9twtzz7xldmj8539z2mrp035cawg2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Грузия бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56373</id>
    <revision>
      <id>427328</id>
      <parentid>424339</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2381" sha1="rfmqj5w7d4ukai93h0j9id0ta6z8txl" xml:space="preserve">[[Грузия]] бэлиэ күннэрэ

* [[Муус устар 9]] — Дойду сомоҕолоһуутун күнэ

* [[Муус устар 30]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* [[Ыам ыйын 6]] — Георгий Победоносец күнэ, Полиция күнэ
* [[Ыам ыйын 14]] — Тамароба ([[Тамара (Грузия ыраахтааҕыта)|Тамара ыраахтааҕыны]] ахтар күн)&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/1389 Тамароба в Грузии — 14 мая.]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 23]] — [[Симон Кананит]] Апостол күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2517/ День святого Апостола Симона Кананита в Грузии — 23 мая.]&lt;/ref&gt;
* [[Ыам ыйын 26]] — [[Грузия тутулуга суох буолуутун күнэ|Тутулуга суох буолуу күнэ]]. 1918 сыллаахха бастакы өрөспүүбүлүкэ төрүттэммит күнүгэр бэлиэтэнэр

* [[Бэс ыйын 1]] — Нинооба

* [[От ыйын 16]] — Гергетоба ([[Таҥараҕа таптал күнэ]]). Гергети сэлиэнньэҕэ баар былыргы сыаркапка ордук далааһыннаахтык бэлиэтииллэр

* [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Дидгороба]] (Дидгор күнэ). 1121 сыллаахха бу күн Давид IV Тутааччы баһылыктаах [[грузиннар]] уонна кинилэр союзниктара кыпчаактар Тбилиситтэн чугас Дидгори хайа анныгар мусульмааннар сэриилэрин кыайбыттар. Бу кэмтэн Грузия Көмүс үйэтэ саҕаламмыта.

* [[Алтынньы 14]] — Мцхетоба (Мцхети куоракка баар Светисховели таҥара дьиэтигэр итэҕэлгэ сыһыаннаах сиэр-туом ыытыллар, дойдуга өрөбүл күн)

* [[Сэтинньи 23]] — Гиоргоба (Сибэтиэй Георгий күнэ)


== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]
[[Категория:Грузия]]</text>
      <sha1>rfmqj5w7d4ukai93h0j9id0ta6z8txl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларусь бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56404</id>
    <revision>
      <id>427326</id>
      <parentid>427268</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5148" sha1="lxsoxeb0dpc8m54ol4ht2268d6fv6jp" xml:space="preserve">[[Беларусь]] бэлиэ күннэрэ

* [[Муус устар 2]] (Арассыыйаҕа эмиэ бэлиэтэнэр) — [[Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ|Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ]]. Бу күн 1996 сыллаахха Белоруссия уонна Арассыыйа туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт.
* [[Муус устар 8]] ({{Флагификация|Россия}} эмиэ бэлиэтиир) — [[Байыаннай комиссариаттар күннэрэ]]&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/794/7 День сотрудников военных комиссариатов — 8 апреля]&lt;/ref&gt;.


* [[Ыам ыйын 5]] — Бэчээт күнэ (урукку аата ''Сэбиэскэй бэчээт күнэ'')
* [[Ыам ыйын 7]] — Арассыыйаҕа, Арменияҕа, Белорусияҕа Араадьыйа күнэ.
* [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]]
* [[Бэс ыйын 5]] — [[Евфросиния Полоцкая|Евфросиния Полоцкаяны]] ахтан ааһар күн
* [[Бэс ыйын 22]] — [[Кутурҕан күнэ]], 1941 сыллаахха [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ]] саҕаламмыт
* [[Бэс ыйын 26]] — Прокуратура үлэһиттэрин күнэ&lt;ref&gt;[https://mag.relax.by/prazdnik/professional/10345871-deny-rabotnika-prokuratury-v-belarusi/ День работника прокуратуры в Беларуси 2016. 26 июня — День прокуратуры&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;.

* [[От ыйын 3]] — Тутулуга суох буолуу күнэ. 1996 с. дойдуга буолбут референдум быһаарыытынан бу күнү 1944 сыллаахха [[Минскай|Минскэй]] куорат ньиэмэс оккупааннарыттан босхоломмут күнүгэр бэлиэтиир буолбуттара (бу иннинэ бу күнү ''Минскэй күнэ'' диэн аатынан бэлиэтииллэрэ)
* [[От ыйын 21]] — Зажинки (Казаан иконата 1579 сыллаахха көстүбүт күнүн илиҥҥи славяннар бэлиэтиир буолбуттар)&lt;ref&gt;[https://www.sb.by/articles/starinnyy-obryad-zazhinki-proveli-v-ozertse.html Старинный обряд «Зажинки» провели в Озерце]&lt;/ref&gt;
* [[От ыйын 25]] — Баһаарынай сулууспа күнэ

* [[Атырдьах ыйын 2]] — Десантниктар күннэрэ
* [[Атырдьах ыйын 23]] — Статистика үлэһиттэрин күнэ.

* [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]]
* [[Балаҕан ыйын 15]] — Бибилэтиэкэлэр күннэрэ
* [[Балаҕан ыйын 17]] — Норуот сомоҕолоһуутун күнэ&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://www.belta.by/president/view/v-belarusi-uchredili-den-narodnogo-edinstva-444876-2021/ |title = В Беларуси учредили День народного единства |lang = ru |publisher = [[БелТА]] |date = 2021-06-07 |accessdate = 2021-06-07 }}&lt;/ref&gt;
* [[Балаҕан ыйын 20]] — Таможенник күнэ&lt;ref&gt;[http://pravo.levonevsky.org/bazaby/org459/sbor7/text6442.htm Указ Президента Республики Беларусь от 20 сентября 1996 г. № 372 «Об установлении праздника — Дня таможенника»]&lt;/ref&gt;

* [[Алтынньы 6]] — Архивист күнэ
* [[Алтынньы 14]] — Ийэ күнэ
* [[Алтынньы 15]] — Фармацевтика уонна микробиология бырамыысыланнаһын үлэһиттэрин күнэ.
* [[Алтынньы 25]] — Миэлиҥсэһиттэр бырааһынньыктара

* [[Сэтинньи 2]] — Дзяды. Өлбүттэри кэриэстиир күн ([[Католик Таҥара дьиэтэ|Рим католик сыаркаба]], англиканство)
* [[Сэтинньи 5]] — Байыаннай чуҥнааччы (разведчик) күнэ
* [[Сэтинньи 7]] — [[Өктөөп өрөбөлүүссүйэтэ|Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин]] күнэ
* [[Сэтинньи 19]] — Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ

* [[Ахсынньы 17]] — Беларусь киинэтин күнэ
* [[Ахсынньы 20]] — Судаарыстыбаннай уонна национальнай куттала суох буолуу үлэһиттэрин күнэ

* [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ


== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]
[[Категория:Беларусь]]</text>
      <sha1>lxsoxeb0dpc8m54ol4ht2268d6fv6jp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соҕуруу Кэриэйэ бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56405</id>
    <revision>
      <id>427304</id>
      <parentid>424771</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1831" sha1="onc9l35qyz4w283ko81lizmrvipsym2" xml:space="preserve">[[Соҕуруу Кэриэйэ]] (Кэриэйэ Өрөспүүбүлүкэтин) бэлиэ күннэрэ.

* [[Муус устар 5]] — [[Мас олордор күн]]

* [[Ыам ыйын 5]] — Оҕо күнэ. [[Япония]]ҕа эмиэ бу күн бэлиэтэнэр.
* [[Ыам ыйын 8]] — Төрөппүт күнэ
* [[Ыам ыйын 15]] — Учуутал күнэ
* [[Бэс ыйын 6]] — 1950—1953 сс. Кэриэй сэриитигэр өлбүттэр күннэрэ
* [[Бэс ыйын 25]] — Кэриэй сэриитэ саҕаламмыт күнэ
* [[От ыйын 17]] — Конституция күнэ
* [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Босхолонуу күнэ (Кэриэйэ)|Босхолонуу күнэ]]
* [[Алтынньы 1]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* [[Алтынньы 3]] — Ил тэриллиитин күнэ
* [[Алтынньы 9]] — [[Хангыль]] ([[кэриэй тыла|кэриэй]] алпабыытын) күнэ
* [[Сэтинньи 11]] — Пеперо күнэ ((빼빼로), тапталга аналлаах күн. Таптаһааччылар пеперо диэн ааттанар сакалаат бэлэхтэһэллэр
* [[Ахсынньы 21]] эбэтэр [[ахсынньы 22]] — [[Күн туруута|Күн туруутун]] кэмигэр илиҥҥи дойдуларга тэриллэр [[Дунчжи]] бэстибээл. Инь уонна Янь бөлүһүөпүйэтигэр хараҥа уонна сырдык алтыһыылырагыр суолталаах күн быһыытынан бэлиэтэнэр. Үксүн дьон аймахтарын кытта бэлиэтииллэр


[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>onc9l35qyz4w283ko81lizmrvipsym2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Азербайджан бэлиэ күннэрэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56448</id>
    <revision>
      <id>427336</id>
      <parentid>424941</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T23:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4840" sha1="oh0t59zwb41rpof2no6s3izay80wmoq" xml:space="preserve">[[Азербайдьан|Азербайджан]] бэлиэ күннэрэ

* [[Муус устар 10]] — Тутааччы күнэ

* [[Ыам ыйын 10]] — Сибэкки күнэ
* [[Ыам ыйын 23]] — Экология уонна айылҕа хаһаастарын министиэристибэтин үлэһиттэрин күнэ &lt;ref&gt;[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2197/ День работников Министерства экологии и природных ресурсов Азербайджана - 23 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]&lt;/ref&gt;;
* [[Ыам ыйын 28]] — [[Өрөспүүбүлүкэ күнэ (Азербайджан)|Өрөспүүбүлүкэ күнэ]] (1918)
* [[Бэс ыйын 2]] — Азербайджан гражданскай абыйаассыйатын күнэ
* [[Бэс ыйын 5]] — Мелиоратор күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2176/ Календарь праздников]&lt;/ref&gt;.
* [[Бэс ыйын 18]] — Киһи быраабын күнэ
* [[Бэс ыйын 20]] — Гаас үлэһиттэрин күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2198/ День работников газового хозяйства Азербайджана — 20 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]&lt;/ref&gt;
* [[Бэс ыйын 24]] — Массыына оҥорор бырамыысыланнас күнэ
* [[Бэс ыйын 26]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ

* [[От ыйын 2]] — Полиция үлэһиттэрин күнэ&lt;ref&gt;[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2213/ Азербайджан Полициятын үлэһиттэрин күнэ — 2 июля.&lt;/ref&gt;.
* [[От ыйын 9]] — [[Дипломатия үлэһиттэрин күнэ (Азербайджан)|Дипломатия үлэһиттэрин күнэ]]
* [[От ыйын 22]] — [[Азербайджан дойдутун прессатын күнэ|Дойду прессатын күнэ]]

* [[Атырдьах ыйын 1]] — [[Азербайджан тыла|Азербайджан алпаабытын уонна тылын күнэ]]&lt;ref&gt;[http://1news.az/society/20090801093608648.html День азербайджанского алфавита и языка.]&lt;/ref&gt;
* [[Атырдьах ыйын 2]] — [[Азербайджан]] национальнай киинэтин күнэ
* [[Атырдьах ыйын 18]] — [[Пограничник күнэ]]

* [[Балаҕан ыйын 15]] — Билии күнэ
* [[Балаҕан ыйын 18]] — Национальнай дьүрүл күнэ
* [[Балаҕан ыйын 20]] — [[Ниэп]] хостооччуларын күнэ
* [[Балаҕан ыйын 27]] — [[Өлбүт сэрииһиттэри ахтыы күнэ (Азербайджан)|Өлбүт сэрииһиттэри ахтыы күнэ]]&lt;ref&gt;{{cite web|author=Б.Рустамбеков|url=http://interfax.az/view/821168|title=27 сентября в Азербайджане будет отмечаться «День памяти» погибших в карабахской войне|lang=ru|website=Интерфакс-Азербайджан|date=2020-12-02|access-date=2020-12-17|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225125036/http://interfax.az/view/821168|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

* [[Алтынньы 1]] — Прокуратура үлэһиттэрин күнэ
* [[Алтынньы 13]] — Азербайджан [[тимир суол]]ун үлэһиттэрин күнэ
* [[Алтынньы 18]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (Сэбиэскэй Сойуустан, 1991)

* [[Сэтинньи 9]] — Былаах күнэ
* [[Сэтинньи 12]] — [[Азербайджан Өрөспүүбүлүкэтин Төрүт сокуонун күнэ|Төрүт сокуон күнэ]]
* [[Сэтинньи 17]] — Национальнай саҥалыы сайдыы күнэ
* [[Сэтинньи 22]] — Юстиция күнэ

* [[Ахсынньы 6]] — Сибээс уонна информационнай технология министиэристибэтин үлэһиттэрин күнэ
* [[Ахсынньы 28]] — Албакаат күнэ
* [[Ахсынньы 31]] — Аан дойду [[азербайдьаннар]]ын биир санааланыыларын (солидарность) күнэ


== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}

[[Категория:Азербайджан бэлиэ күннэрэ]]
[[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]]</text>
      <sha1>oh0t59zwb41rpof2no6s3izay80wmoq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үһүс өрүтү туһаныы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57237</id>
    <revision>
      <id>427297</id>
      <parentid>422400</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T21:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xaahax</username>
        <id>10090</id>
      </contributor>
      <comment>Тупсарыы</comment>
      <origin>427297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12243" sha1="jo7me53k8hdfq8313op12n77h39rgz3" xml:space="preserve">Сахалар айылҕа икки өрүттээх тутулугун арыйаннар “Туох барыта икки өрүттээх” диэн этиини үөскэтэн олохторугар туһана сылдьаллар. Икки өрүттээх буолуу икки өттүттэн тутулугу үөскэтэр уонна хайа да өрүт аһара барбатын, солбуйсан биэриини туһанан тэҥнээн биэрэн ситиһэр. Ону тэҥэ, бу икки тутулуктар икки ардыларыгар өрүттэр хардары-таары солбуйсан биэрэн иһэллэрэ сайдыыны, тупсууну хардары-таары ситиһэллэрэ үөскээн тахсара таһыттан көмөтө суох олоххо уларыйыыны киллэрэр. Икки өрүттэр сайдыыны, тупсууну ситиһэн хардары-таары солбуйсан биэрэн иһэллэрэ үөскүүрэ хамсааһыннары үөскэтэрэ сайдыыны оҥороллоругар тириэрдэр. 

Айылҕа икки өрүттээх тутулуга ити курдук атын хантан да көмөтө, этэн, ыйан биэриитэ суох икки өрүттэр сайдыыны, тупсууну ситиһэн иһэллэрин үөскэтэн олоххо киллэрэн иһэрэ уларыйыылары аҕалар.

Киһи айылҕаттан икки өрүттээх оҥоһуулаах:

1. Этэ-сиинэ. Сүрүн чааһа.

2. Өйө-санаата. Өй-санаа үс куттарга уонна сүргэ арахсар.

Киһи бу икки, тус-туспа өрүттэрэ бэйэ-бэйэлэрин аһара барбакка, тутулуктарын сүтэрбэккэ эрэ сайдан, тупсан истэхтэринэ олоҕо табыллара ситиһиллэр. Оҕо этэ-сиинэ өйө-санаата сайдыбатаҕына даҕаны, улаатан киһи курдук көрүҥнээх буолууну ситиһэр кыахтаах. Сахалар ону быһааран өйө-санаата улаханнык тиийбэт киһини “Киһи буолбатах” диэн туспа арааран ааттыыллар. Киһи курдук көрүҥнээх эрээри, өйө-санаата, салгын кута суоҕа биллэн кыыл быһыытын быһыылана сылдьыан сөп.

Оҕо өйө-санаата сайдыыта этин-сиинин улаатыытыттан хойутаан хаалан хаалара олоххо баарын “Отох киһи” диэн этии баара биллэрэр. Улаатан эрэр оҕо улахан киһи оҥорор быһыыларын сатаан, табан оҥорбот буолуута өйө-санаата ситэ сайда, билиитэ кэҥии, хамсаныылары оҥороро өссө тупса илигинэн быһаарыллар.

Өй-санаа киһи этиттэн-сиинииттэн туспатын өлбүт киһи өйө-санаата туспа баран, айыы буолан өр кэмҥэ сылдьара быһаарар. Өлбүтэ быданнаабыт киһини түүлгэ хаһан баҕарар көрүөххэ сөбө ону биллэрэр. Тыыннаах киһи өйө-санаата көтөн хаалара үөскүүрэ өй-санаа эттэн-сиинтэн туспатын чуолкайдаан биэрэр.

Киһи этигэр-сиинигэр ыарыы үөскүүрэ эт-сиин уонна өй-санаа тус-туспаларын арыйар. Эт-сиин туга эмэтэ табыллыбатаҕына, дэҥнэннэҕинэ, бүөлэнии үөскээтэҕинэ сонно ыарыы биллэн өйгө-санааҕа дьайыыта тиийэр. Өй-санаа бу ыарыыны баһыйар, салайар кыахтаннаҕына биллибэт, суох оҥорон кэбиһиэн сөп. Ол курдук, күүстээх, кыахтаах ойууннар эттэрэ-сииннэрэ ыарыыны билбэт турукка киирэр кыахтаахтара ону дьоҥҥо тириэрдэр.

Сахалар өй-санаа үөрэҕин олус былыргы кэмнэргэ баһылааннар Кут-сүр үөрэҕин олохтооннор туһана сылдьаллар. Бу үөрэх киһи этэ-сиинэ уонна өйө-санаата икки өрүтү үөскэтэн иһэллэриттэн бэйэ-бэйэлэриттэн тутулуктарын сүтэрбэккэ эрэ сайыннахтарына туруктаах сайдыыны ситиһии кыалларын быһаарар.

Киһи сайдыытыгар үһүс өрүт, бу икки өрүттэр икки ардыларыгар үөскээн тахсарынан хайалара да аһара баран хаалбаттарын үөскэтэрэ туруктаах сайдыыны ситиһиигэ тириэрдэр. Киһи араас баҕа санаалара аһара баран иһэллэриттэн аналлаах; сиэр уонна киһи быһыыта диэн хааччахтары тутуһа сылдьара туруктаах, ол аата хайа да өттүгэр халыйыыга тириэрдибэт сайдыыны ситиһэрин үөскэтэр. 

Киһи туруктаах сайдыыны ситиһиитэ диэн этэ-сиинэ уонна өйө-санаата бэйэ-бэйэлэриттэн тутулуктарын сүтэрбэккэ эрэ үһүс өрүтү тутуһан сайдыыны, үөрэҕи ылынан иһэллэрэ ааттанар.

Сахалар эт-сиин баҕа санааларын быстах санааларга киллэрэллэр. Эт-сиин аһара баран сайдыыта киһи кыылларга төннөн хаалыытын үөскэтэн кэбиһиэн сөп. Эт-сиин баҕа санааларын толоро сылдьыы бастаан хааллаҕына киһи олору толороро элбээтэҕинэ кыылларга төннөн эрэрэ быһаарыллан тахсар.

Өй-санаа аһара баран сайдыыта киһи этэ-сиинэ мөлтөөһүнүгэр тириэрдэрин тэҥэ, букатын да көтөн хааларын үөскэтиэн сөп. Бу быһаарыы үөрэҕи аһара баран баһылааһын киһи этигэр-сиинигэр туһаны оҥороро аҕыйаҕын, онтон буортута элбэҕин биллэрэр.

Киһи саамай кэбирэх сирэ, түргэнник куһаҕаҥҥа кубулуйар өйө-санаата буолар. Дьарыктана сырыттаҕына этэ-сиинэ бөҕөргүүрэ уонна солбуллан биэрэр, абырахтанар кыахтаах буоллаҕына, өй-санаа көтөн, баран хаалыыта киһини кыыл өйүгэр-санаатыгар сонно түһэрэр. Билигин дэлэйэн иһэр араас элбэх наркотиктар киһи өйө-санаата көтөрүн үөскэтэллэрэ уонна тулуура суохтары, атаахтык иитиллибиттэри онно түргэнник үөрэтэн кэбиһэллэрэ олоххо сайдыыны ситиһии куһаҕан өрүтэ буолан тарҕанан эрэр.

Дьон өйө-санаата сайдан истэҕинэ араас элбэх наркотиктары оҥостор буолууларыттан туһаналлара эбиллэн иһэр. Айылҕаҕа үүнэр араас элбэх үүнээйилэртэн барыларыттан наркотиктары оҥорон туһана сылдьыы эбиллэ турар. Дьоҥҥо саамай улахан куттал үөскүүрэ айылҕаҕа бэйэтигэр саһан сылдьар уонна онно дьон өйө-санаата сайдыыта, үөрэҕи аһара баһылааһыннара тириэрдэр.

Киһи өйө-санаата диэн саамай кэбирэх сирэ буолар. Наркотиктарынан өйү-санааны буккуйуу элбээн, эдэрдэргэ тарҕанан иһиитэ дьон олоҕор саамай улахан кутталы үөскэтэр. Наркотиктары туһанан баран улахан муузука тыаһынан үҥкүүлээн тиҥийдэхтэринэ элбэхтэр өйдөрө-санаалара көтүүтүгэр тиийэн хаалыахтарын сөп.

Өй-санаа сайдыыта үлэни тупсаран экономикаҕа дьайыыны оҥорон үлэ чэпчээн иһэрин ситиһиитэ киһи этин-сиинин хамсаныыларынан дьарыктыырын аҕыйатан биэрэн мөлтөөн-ахсаан иһэрин үөскэтэр. Хамсаныылары оҥороро аҕыйаабыт эт-сиин араас ыарыыларга ылларан иһэрэ элбээн хаалара кэлэр көлүөнэлэр өссө мөлтөөн иһэллэригэр тириэрдэрэ аймахтар, омук эстэрин үөскэтэр.

Киһи сайдыыны ситиһэригэр үһүс өрүтү туһаныы диэн эт-сиин уонна өй-санаа икки өрүттэрин көрдөбүллэрин икки ардыларынан, ортолорунан түбэһэр быһаарыылары олоҕор тутуһа сылдьара буолар. Хайа да өрүтү аһара ыыппакка, иккиэннэрин тэҥнээн биэрэн иһии киһи олоххо ситиһиилэри оҥорорун үөскэтэр.

“Хамсаныы – олох төрүтэ” диэн этии олох үөрэҕиттэн үөскээн тахсыбыт. Үөрэҕи, билиини өй-санаа ылыммытын таба туһанан киһи этин-сиинин эрчийэрэ, дьарыктыыра хаалан хаалбатаҕына үйэтин уһатар кыаҕа улаатарын туһана сылдьара ирдэнэр көрдөбүл буолар.

Араас хамсаныылары кыайан оҥорбот буолуу сүһүөхтэр мастыйан хаалан имигэстик, сыыдамнык хамсаабаттара үөскээн иһэллэригэр тириэрдэр. Сүһүөхтэр мастыйан иһиилэрэ хамсыыр кыахтарын аҕыйатарын таһынан, барыларыгар тарҕанарын үөскэтэр. Өй-санаа киһи туһалаах, эрчиллэргэ сөп түбэһэр хамсаныылары оҥорорун уонна аһыыр аһылыгын табан туһанарын үөскэтэн этэ-сиинэ уһун үйэни ситиһэригэр тириэрдэрэ олоҕун сыала буолуо этэ.

Киһи этэ-сиинэ хамсаныылары оҥоро сылдьарга аналлаах уонна өйө-санаата сайдарын, билиитэ кэҥиирин туһанан этин-сиинин дьарыктыы, араас туһалаах хамсаныыларынан эрчийэрэ эрэйиллэр. (1,45).

== Туһаныллыбыт литература. ==
1. Каженкин И.И. Туох барыта үһүстээх. Үрүҥ Аар тойон таҥара үөрэҕэ. – Дьокуускай: Ситис, 2025. – 108 с.

[[Категорияларынан көрдөөһүн|Категорияларынан көрдөөһүн: Таҥара үөрэҕэ.]]</text>
      <sha1>jo7me53k8hdfq8313op12n77h39rgz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Макао</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57660</id>
    <revision>
      <id>427302</id>
      <parentid>424713</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T22:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бэлиэ күннэрэ */</comment>
      <origin>427302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="663" sha1="9l9fv3pp3yerk865v0klae3fitmm1j7" xml:space="preserve">'''Макао''' — [[Кытай Дьон Өрөспүүбүлүкэтэ|Кытай народнай өрөспүүбүлүкэтин]] аналлаах дьаһалталаах оройуона.

== Бэлиэ күннэрэ ==
* [[Муус устар 5]] ({{Флагификация|Малайзия}}, {{Флагификация|Гонконг}}, {{Флагификация|Тайвань}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[цинмин|Өлбүттэри ахтар күн]]

* [[Ахсынньы 20]] — Макао ураты дьаһаллар оройуон быһыытынан төрүттэммит күнэ

[[Категория:Кытай]]</text>
      <sha1>9l9fv3pp3yerk865v0klae3fitmm1j7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Футбол дойдуларынан</title>
    <ns>14</ns>
    <id>57804</id>
    <revision>
      <id>427283</id>
      <parentid>425093</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T17:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <origin>427283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="ieoqd8zn979sfm3kwyklydjdpa37x5g" xml:space="preserve">[[Категория:футбол]]</text>
      <sha1>ieoqd8zn979sfm3kwyklydjdpa37x5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>IPA chart for English</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58311</id>
    <redirect title="Аан дойду фонетическай алпабыыта" />
    <revision>
      <id>427279</id>
      <timestamp>2026-04-20T12:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>Утаарыы: [[Аан дойду фонетическай алпабыыта]]</comment>
      <origin>427279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="lnn5hfu93czbd5xbycoaibjwwi0n57e" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Аан дойду фонетическай алпабыыта]]</text>
      <sha1>lnn5hfu93czbd5xbycoaibjwwi0n57e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Португалия футболистара</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58312</id>
    <revision>
      <id>427281</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:футболистар дойдуларынан]] [[Категория:португалия футбола]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="nie1mz1z6s79ldkt0r3m0djbzhvn8uz" xml:space="preserve">[[Категория:футболистар дойдуларынан]]
[[Категория:португалия футбола]]</text>
      <sha1>nie1mz1z6s79ldkt0r3m0djbzhvn8uz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Португалия футбола</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58313</id>
    <revision>
      <id>427282</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:футбол дойдуларынан]] [[Категория:португалия спорта]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="jvg4sbw8zakeaoq0bsdgvj04blaz8p4" xml:space="preserve">[[Категория:футбол дойдуларынан]]
[[Категория:португалия спорта]]</text>
      <sha1>jvg4sbw8zakeaoq0bsdgvj04blaz8p4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Португалия спорта</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58314</id>
    <revision>
      <id>427284</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:спорт дойдуларынан]] [[Категория:португалия]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="21dg7iwbnqtz87fu0dsptmx35wwpijz" xml:space="preserve">[[Категория:спорт дойдуларынан]]
[[Категория:португалия]]</text>
      <sha1>21dg7iwbnqtz87fu0dsptmx35wwpijz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Реал Мадрид футболистара</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58315</id>
    <revision>
      <id>427285</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:футболистар кулууптарынан]] [[Категория:Реал Мадрид]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="614szgmqt3e2mf40ziq8h2y3eiuzbll" xml:space="preserve">[[Категория:футболистар кулууптарынан]]
[[Категория:Реал Мадрид]]</text>
      <sha1>614szgmqt3e2mf40ziq8h2y3eiuzbll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Примера</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58316</id>
    <redirect title="Испания футбол чемпионата" />
    <revision>
      <id>427286</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>Утаарыы: [[Испания футбол чемпионата]]</comment>
      <origin>427286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="dja28y6dwdid985i4cukwkzho4e5akv" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Испания футбол чемпионата]]</text>
      <sha1>dja28y6dwdid985i4cukwkzho4e5akv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Нидерланд спорта</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58317</id>
    <revision>
      <id>427287</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:11:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:спорт дойдуларынан]] [[Категория:нидерланд]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="qg1p6gvpqepxa9az68xtz1f29w2d1ba" xml:space="preserve">[[Категория:спорт дойдуларынан]]
[[Категория:нидерланд]]</text>
      <sha1>qg1p6gvpqepxa9az68xtz1f29w2d1ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Аргентина спорта</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58318</id>
    <revision>
      <id>427288</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:спорт дойдуларынан]] [[Категория:аргентина]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="cdcnrq1ph6ywi1cvleg8r58bevrjv99" xml:space="preserve">[[Категория:спорт дойдуларынан]]
[[Категория:аргентина]]</text>
      <sha1>cdcnrq1ph6ywi1cvleg8r58bevrjv99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Германия спорта</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58319</id>
    <revision>
      <id>427289</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:спорт дойдуларынан]] [[Категория:германия]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="1u882ogkksx7fyj99bxbeggtz38x0ty" xml:space="preserve">[[Категория:спорт дойдуларынан]]
[[Категория:германия]]</text>
      <sha1>1u882ogkksx7fyj99bxbeggtz38x0ty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Испания спорта</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58320</id>
    <revision>
      <id>427290</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:спорт дойдуларынан]] [[Категория:испания]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="ixsj094hjzjngg7q33cmu5eejo60hd5" xml:space="preserve">[[Категория:спорт дойдуларынан]]
[[Категория:испания]]</text>
      <sha1>ixsj094hjzjngg7q33cmu5eejo60hd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категория:Италия спорта</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58321</id>
    <revision>
      <id>427291</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Категория:спорт дойдуларынан]] [[Категория:италия]]&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="mf43y2e22u0jhxdxi0hy4d7bxitjeu6" xml:space="preserve">[[Категория:спорт дойдуларынан]]
[[Категория:италия]]</text>
      <sha1>mf43y2e22u0jhxdxi0hy4d7bxitjeu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Футболга аан дойду чөмпүйэнээтэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58322</id>
    <redirect title="Аан дойду футбол чемпионата" />
    <revision>
      <id>427293</id>
      <timestamp>2026-04-20T17:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qohlt</username>
        <id>22667</id>
      </contributor>
      <comment>Утаарыы: [[Аан дойду футбол чемпионата]]</comment>
      <origin>427293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="76aw1z91umgyb87hnqwljwkbg3r2u7e" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Аан дойду футбол чемпионата]]</text>
      <sha1>76aw1z91umgyb87hnqwljwkbg3r2u7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кыра русалка (статуя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58323</id>
    <revision>
      <id>427323</id>
      <timestamp>2026-04-20T22:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24311-14</username>
        <id>28872</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Билэ:Petite sirène de Copenhague (conforme à la loi danoise).JPG|мини]] '''Кыра Русалка''' ( [[Детский Мир|дат.]] ''Den lille Havfrue'' ) диэн Эдвард Эриксен боруонса статуята, русалка киһи буолан иһэрин көрдөрөр. Скульптура Дания Копенгагеныгар Лангелиния набережнайыгар уу кытыытыгар...&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="dcpm9cf0epuzv0lb6bx43l16kzqfu3z" xml:space="preserve">[[Билэ:Petite sirène de Copenhague (conforme à la loi danoise).JPG|мини]]
'''Кыра Русалка''' ( [[Детский Мир|дат.]] ''Den lille Havfrue'' ) диэн Эдвард Эриксен боруонса статуята, русалка киһи буолан иһэрин көрдөрөр. Скульптура Дания Копенгагеныгар Лангелиния набережнайыгар уу кытыытыгар турар хайаҕа туруоруллубут.

Дания ааптара [[Ханс Кристиан Андерсон|Ханс Кристиан Андерсен]] 1837 сыллаахха суруйбут ити ааттаах остуоруйатыгар олоҕуран, кыра уонна дьоһуннаах статуя Копенгаген бэлиэтэ буолар уонна 1913 сыллаахха арыллыбытыттан ыла туристарга сүрүн тардыһыы буолбута. Кэлиҥҥи уонча сылга вандаллар уонна бэлитиичэскэй актыбыыстар дьаһайар сыаллара буолбута.

[[Категория:Монуменнар]]</text>
      <sha1>dcpm9cf0epuzv0lb6bx43l16kzqfu3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Перри Мэтью Кэлбрейт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58324</id>
    <revision>
      <id>427339</id>
      <timestamp>2026-04-21T00:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''Перри Мэтью Кэлбрейт''' — АХШ адмираала, дипломат.  1854 с. Мэтью Перри (1794-1858) хамаандалаах байыаннай эскадра &quot;хара хараабыллара&quot; Япония Хакодате куоратын хомотугар тохтообуттар, &quot;ыалдьыттааһын&quot; түмүгэр Япония уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥнэр т...&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="628" sha1="h0medxhha5e2ui0vj5dw5ra9euakbkb" xml:space="preserve">'''Перри Мэтью Кэлбрейт''' — АХШ адмираала, дипломат.

1854 с. Мэтью Перри (1794-1858) хамаандалаах байыаннай эскадра &quot;хара хараабыллара&quot; Япония Хакодате куоратын хомотугар тохтообуттар, &quot;ыалдьыттааһын&quot; түмүгэр Япония уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥнэр түһэрсиллибиттэр, бу кэнниттэн дойдуга &quot;Эдо кэмэ&quot; түмүктэнэн, Япония аан дойдуга аһыллан барбыта.</text>
      <sha1>h0medxhha5e2ui0vj5dw5ra9euakbkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427340</id>
      <parentid>427339</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1062" sha1="7mgl94216xh0dujc2bstk19z3wizcyi" xml:space="preserve">'''Перри Мэтью Кэлбрейт''' (Matthew Calbraith Perry) (1794, муус устар 10 – 1858, кулун тутар 4) — АХШ адмираала, дипломат.

1854 с. Мэтью Перри хамаандалаах байыаннай эскадра &quot;хара хараабыллара&quot; Япония Хакодате куоратын хомотугар тохтообуттар, &quot;ыалдьыттааһын&quot; түмүгэр Япония уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥнэр түһэрсиллибиттэр, бу кэнниттэн дойдуга &quot;Эдо кэмэ&quot; түмүктэнэн, Япония аан дойдуга аһыллан барбыта.

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1794 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Муус устар 10 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:1858 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Кулун тутар 4 күнүгэр өлбүттэр]]</text>
      <sha1>7mgl94216xh0dujc2bstk19z3wizcyi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427341</id>
      <parentid>427340</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1192" sha1="87zdaf3xjqolm738jrp5omu1pdqd558" xml:space="preserve">'''Перри Мэтью Кэлбрейт''' (Matthew Calbraith Perry) (1794, муус устар 10 – 1858, кулун тутар 4) — АХШ адмираала, дипломат.

1854 с. Мэтью Перри хамаандалаах байыаннай эскадра &quot;хара хараабыллара&quot; Япония Хакодате куоратын хомотугар тохтообуттар, &quot;ыалдьыттааһын&quot; түмүгэр Япония уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥнэр түһэрсиллибиттэр, бу кэнниттэн дойдуга &quot;Эдо кэмэ&quot; түмүктэнэн, Япония аан дойдуга аһыллан барбыта.

Муус устар 10 күнүгэр АХШ-ка Перри күнэ [[АХШ бэлиэ күннэрэ|бэлиэтэнэр]].

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1794 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Муус устар 10 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:1858 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Кулун тутар 4 күнүгэр өлбүттэр]]</text>
      <sha1>87zdaf3xjqolm738jrp5omu1pdqd558</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427342</id>
      <parentid>427341</parentid>
      <timestamp>2026-04-21T00:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ojkhol</username>
        <id>24881</id>
      </contributor>
      <origin>427342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1196" sha1="c45fl3lbyztgsy70x8nj0imfnuuu6no" xml:space="preserve">'''Перри Мэтью Кэлбрейт''' (Matthew Calbraith Perry) (1794, муус устар 10 – 1858, кулун тутар 4) — АХШ адмираала, дипломат.

1854 с. Мэтью Перри хамаандалаах байыаннай эскадра &quot;хара хараабыллара&quot; Япония Хакодате куоратын хомотугар тохтообуттар, &quot;ыалдьыттааһын&quot; түмүгэр Япония уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥнэр түһэрсиллибиттэр, бу кэнниттэн дойдуга &quot;Эдо кэмэ&quot; түмүктэнэн, Япония аан дойдуга аһыллан барбыта.

[[Муус устар 10]] күнүгэр АХШ-ка Перри күнэ [[АХШ бэлиэ күннэрэ|бэлиэтэнэр]].

[[Категория:Дьон алпаабытынан]]
[[Категория:1794 сыллаахха төрөөбүттэр]]
[[Категория:Муус устар 10 күнүгэр төрөөбүттэр]]
[[Категория:1858 сыллаахха өлбүттэр]]
[[Категория:Кулун тутар 4 күнүгэр өлбүттэр]]</text>
      <sha1>c45fl3lbyztgsy70x8nj0imfnuuu6no</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илэ оҥоруу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58325</id>
    <revision>
      <id>427349</id>
      <timestamp>2026-04-21T07:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xaahax</username>
        <id>10090</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Санаа киһини аралдьытар, өйүн-санаатын буккуйар күүстээҕэ бас-таан иһэр. Ол күүс баарын уонна бастаан иһэрин ыра санаа диэн этииттэн булан ылыахха сөп. Санаа маҥнай үчүгэйэ эбэтэр куһаҕана биллибэт уратылааҕыттан киһини албыҥҥа, сыыһа-халты тутт...&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>427349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11300" sha1="f51qpe2m0hxxurtrfzl6uht20astj1a" xml:space="preserve">Санаа киһини аралдьытар, өйүн-санаатын буккуйар күүстээҕэ бас-таан иһэр. Ол күүс баарын уонна бастаан иһэрин ыра санаа диэн этииттэн булан ылыахха сөп. Санаа маҥнай үчүгэйэ эбэтэр куһаҕана биллибэт уратылааҕыттан киһини албыҥҥа, сыыһа-халты туттунууга киллэрэн кэбиһэрэ элбээн хаалар. Киһи ыра санаатын элбэхтик саныы сырыттаҕына дьиҥнээх, илэ курдук саныыра тиийэн кэлиэн сөбүн арҕааҥҥы таҥара үөрэхтээхтэрэ таба туһанан дьадаҥы дьону албынныырга анаан Ырай дойдутун үөскэтэн туһана сылдьаллар.

Санаа маҥнай ыра санааҕа кубулуйарын киһи араас элбэх бэйэтэ кыайан толорбот санаалара үгүстэрэ биллэрэр. Бу араас элбэх санаалартан киһи бэйэтин кыаҕын билинэн, толорор кыахтаахтарын талан ылан баҕа санаа оҥостуута киһи буолууну ситиһии диэки салалыннаҕына киһи быһыылаахтык олоҕун олорорун үөскэтэр.

Дьадаҥы буолан бэйэтэ араас үчүгэй баҕа санааларын оҥорон таһаарар кыаҕа суох киһи, олорун элбэхтик саныы сылдьарыттан үгэс оҥостунан кэбиһэрин сахалар быһааран “Дьадаҥы киһи остуоруйаһыт” диэн өс хоһооно оҥорон өй-санаа таһымын быһаараллар.

Өй-санаа баайдар уонна дьадаҥылар икки ардыларыгар бу курдук арахсан тахсарын арҕааҥҥы таҥара үөрэхтэрэ туһананнар Ырай диэн албын дойдуну айан үөскэтэн таҥара үөрэҕэр эбии киллэрэн биэрэн итэҕэйэр дьону албынныырга анаан туһаналлар. Киһи өлөн эрэр кэмигэр, өйө-санаата босхо баран ол олохсуйбут, үгэс буолбут баҕа санаатын илэ курдук көрөрүн таба туһананнар, өллөххүтүнэ баҕа санааҕыт дойдутугар - Ырайга тиийэн дьэ үчүгэйдик, баайдык, сын-ньалаҥнык олоруоххут диэн быһаччы албынныыллар.

Киһи санаатыгар тугу эмэ айа, онтун оҥоро сатыыра уонна ол санаатын дьиҥнээхтик оҥорон таһаарарын уратытын илэ диэн тылы үөскэтэн туһанан сахалар быһаараннар олохторугар туһаналлар. Ол аата аан бастаан санаа албына элбэҕин билэн оҥорор быһыыга ку-булуйарыгар улахан уларыйыыны бардаҕына табылларын быһааран илэ диэн тылы туһанан туспа араарыыны оҥороллор.

Саха тылын быһаарыылаах кылгас тылдьыта илэ диэн тылы ман-нык быһаарара өйгө-санааҕа сөп түбэһэр:

- Түүлүнэн-битинэн буолбакка чахчылаахтык; киһи чахчы билэри-нэн. Ону түһээн буолбатах, илэ көрбүтүм.

- Кистээн буолбакка дьон көрөрүнэн, аһаҕастык. Дуона суоҕу кэп-сэтэллэр, арыт кистээн, арыт илэ уураһаллар. 

- Мунааҕа суох, чахчы. Сарпа уотунан сандааран Саас ийэ илэ кэллэ. (1,192).

Илэ барыы диэн араас абааһылар, көстүбэттэр киһи хараҕар көстө сылдьар буолуулара эбэтэр кыбыстыылааҕы, сааттааҕы атыттартан кистээбэккэ көрдөрөн туран оҥорор буолуу ааттанар. Өлбүт киһи та-быллан хараллыбатаҕына өйө-санаата иччи, айыы буолан чугас эргин сылдьара, атыттарга көстөрө илэ барыы диэн буолар.

Илэчийии диэн туох эрэ ураты, айыы буолбут өй-санаа, иччи киһи хараҕар илэ көстө сылдьарын этэллэр. 

Араас санаалары киһи дьиҥнээх баарын курдук саныыра биирдэ эмэтэ да буолан ылааччы. Төбөтүнэн ыалдьар киһи араас быстах санааларын дьиҥнээх, субу баар курдук саныыра, соннук ылынара биллэр. Ыарыһахтар санааларыгар бэйэлэрин улахан салайааччы, “Наполеон” курдук этинэллэрэ элбэҕэ сурукка киирбититтэн биллэр.

Санаа оҥорор быһыыга кубулуйуутун кэнниттэн киһи көрөр, билэр кыахтаныытын туспа арааран бэлиэтииргэ анаан сахалар илэ диэн тылы туһаналлар. Ол курдук, илэ көрүү диэн түүл да, көрбүөччүлээһин да буолбатах, субу баары, дьиҥнээҕи көрүү ааттанар. Туох эмэ быһыы санааҕа эрэ көстүбэккэ, дьиҥнээхтик буолбутун арааран биллэрэргэ анаан илэ буолбута диэн этэн уларыйыы кэлбитин бэлиэтииллэр. 

Өй-санаа уратытын быһыытынан киһи түһүүрүн дуу, илэ көрөрүн дуу арааран билбэт кэмнэрэ баар буолаллар. Маннык кэм тирээн кэллэҕинэ “Көм эккиттэн кымаахтаан көрөр буол” диэн этиини сахалар туһаналлар. Онно ыарыы билиннэҕинэ эт-сиин баарыттан ыарыыны билэрэ, ол иһин илэ эбитэ быһаарыллар. 

Ыарыы диэн эккэ-сииҥҥэ үөскүүр дэҥнэниилэри, уларыйыылары, араас бүөлэниилэри өйгө-санааҕа тириэрдэр ураты өй-санаа буолар. Бу ураты өй-санаа баара киһи этэ-сиинэ уонна өйө-санаата тус-туспаларын, икки аҥы арахсан икки өрүтү үөскэтэллэрин биллэрэр. 

Киһи икки өрүттэрин; этин-сиинин уонна өйүн-санаатын икки арды-ларыгар сибээһи, тутулугу ыарыы баара үөскэтэр. Ханна эрэ ыарыы билиннэҕинэ эт-сиин ол сиринэн туга эрэ табыллыбата, хааттарыы, бобуллуу үөскээбитэ биллэн тахсан өйүгэр-санаатыгар тириэрдиллэр. Тутан, кымаахтанан көрдөххө эт-сиин баара уонна ыарыы биллибэт буоллаҕына киһи өйө-санаата туспа баран хаалбытыттан Ол эбэтэр Анараа дойдуга сылдьара чуолкайдык быһаарыллан тахсар.

Илэ диэн тыл тыыннаах, эттээх-сииннээх киһи өйө-санаата Бу эбэтэр Орто дойдуга сылдьарын биллэрэр аналлаах уонна ыарыыны билэн этин-сиинин харыстыыра эрэйиллэрэ тиийэн кэлбитин өйүгэр-санаатыгар тириэрдэн биэрэр.

Санаа киһи этиттэн-сииниттэн туспатын, уратыта элбэҕин уонна атын дойдуга сылдьарын илэ диэн тыл биллэрэр. Илэ диэн тыл Бу эбэтэр Орто дойдуну санаа эрэ сылдьар Анараа эбэтэр Ол дойдуттан туспа арааран быһааран биэрэргэ туттуллар.

Илиэһэй диэн тыл илэ сылдьар эрээри, оҥорор быһыыта киһиттэн таһынан барар киһини биллэрэр суолтаҕа туттуллар.

Илээт диэн үөхсэргэ аналлаах, дьон өйдөспөт буолуулара улаап-пытын биллэрэр тыл. Илэ да эттэххэ өйүгэр-санаатыгар тиийэн тупса-рыылары, уларыйыылары аҕалбат диэн өйдөбүллээх. 

Былыргы да кэмнэргэ уһун кэмҥэ бииргэ олорбут омуктар арах-саллара, тус-туспа бараллара эрэйдээх эбитин бу тыл быһаарар. Ол кэмнэргэ сахалар Байкал күөл аттыгар калмыктар төрүттэрэ олеттары кытта бииргэ олоро сылдьан баран иирсэн, этиһэн арахсыбыттарын биллэрэн омук аатыгар иҥэн хаалбыт. 

Киһи саҥаны айа сатыыра аан маҥнай санаа буолан Ол эбэтэр Анараа дойдуга сылдьар, онтон оҥорор быһыыга кубулуйдаҕына, Бу эбэтэр аныгылыы быһаарыынан Орто дойдуга кэлэрин уонна дьоҥҥо көстөрүн, биллиитин быһаарарга анаан илэ диэн тыл туттуллар.

Киһи санаата оҥорор быһыыга кубулуйарыгар барар уратыларын сахалар олус былыргы кэмнэргэ үөрэтэн баһылаабыттарын илэ диэн тылы үөскэтэн туттуллууга киллэрбиттэрэ быһаарар.

Онон санаа Ол эбэтэр Анараа дойдуга сылдьарыттан Бу эбэтэр Орто дойдуга кэлэрин уонна оҥорор быһыыга кубулуйан олоххо ула-хан уларыйыыны барарын илэ диэн тыл биллэрэр.

== Туһаныллыбыт литература. ==
1. Афанасьев П.С. Саха тылын быһаарыылаах кылгас тылдьыта. – Дьокуускай: Бичик, 2008. – 680 с. 

[[Категорияларынан көрдөөһүн]]: Өй-санаа.</text>
      <sha1>f51qpe2m0hxxurtrfzl6uht20astj1a</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>