ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱠᱷᱩᱴ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱦᱚᱨ 4 79 190036 189694 2026-04-01T04:43:07Z MediaWiki message delivery 395 /* Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! */ new section 190036 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱢᱮ}} <div style="border:1px solid #AAA; background-color:#FFFFFF; padding-left:6px; margin-bottom: 1em;"> <div style="background-color:#F7F7F7; padding:10px; padding-right:20px; border-left:1px solid #CCC; border-bottom:1px solid #DDD; border-right:1px solid #DDD; border-top:1px solid #FAFAFA; margin-left:50px;"> [[ᱨᱮᱫ:System-users.svg|95px|left]] <big style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-weight:bold;">ᱠᱷᱩᱴ ᱵᱚᱞᱚᱜ ᱦᱚᱨ </big> <div style="font-size:120%; margin-bottom:10px; text-align:left; padding-right:5%; line-height:150%; color:#222; padding-left:5px;">ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱷᱩᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱾ ᱱᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟᱠᱚ ᱜᱮᱵᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱨᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹᱠᱚ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱛᱮᱦᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱹᱞᱤᱛ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱚᱵᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟ ᱟᱵᱚᱱ ᱾ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on this page. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below, and then [[m:Steward requests/Bot status|request access]] from a steward if there is no objection. </div> <div style="clear:both;"></div> </div> </div> == [Announcement] Leadership Development Task Force == Dear community members, The [[:m:Strategy/Wikimedia movement/2018-20/Recommendations/Invest in Skills and Leadership Development|Invest in Skill and Leadership Development]] Movement Strategy recommendation indicates that our movement needs a globally coordinated effort to succeed in leadership development. The [[:m:Community Development|Community Development team]] is supporting the creation of a global and community-driven [[:m:Leadership Development Task Force]] ([[:m:Leadership Development Task Force/Purpose and Structure|Purpose & Structure]]). The purpose of the task force is to advise leadership development work. The team seeks community feedback on what could be the responsibilities of the task force. Also, if any community member wishes to be a part of the 12-member task force, kindly reach out to us. The feedback period is until 25 February 2022. '''Where to share feedback?''' '''#1''' Interested community members can add their thoughts on the [[:m:Talk:Leadership Development Task Force|Discussion page]]. '''#2''' Interested community members can join a regional discussion on 18 February, Friday through Google Meet. '''Date & Time''' * Friday, 18 February · 7:00 – 8:00 PM IST ([https://zonestamp.toolforge.org/1645191032 Your Timezone]) ([https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=NHVqMjgxNGNnOG9rYTFtMW8zYzFiODlvNGMgY19vbWxxdXBsMTRqbnNhaHQ2N2Y5M2RoNDJnMEBn&tmsrc=c_omlqupl14jnsaht67f93dh42g0%40group.calendar.google.com Add to Calendar]) * Google Meet link: https://meet.google.com/nae-rgsd-vif Thanks for your time. Regards, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱐᱔, ᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines & Ratification Vote == '''In brief:''' the [[:m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|revised Enforcement Guidelines]] have been published. Voting to ratify the guidelines will happen from [[:m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting|7 March to 21 March 2022]]. Community members can participate in the discussion with the UCoC project team and drafting committee members on 25 February (12:00 UTC) and 4 March (15:00 UTC). Please [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Conversations|sign-up]]. '''Details:''' The [[:m:Universal Code of Conduct]] (UCoC) provides a baseline of acceptable behavior for the entire Wikimedia movement. The UCoC and the Enforcement Guidelines were written by [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee|volunteer-staff drafting committees]] following community consultations. The revised guidelines were published 24 January 2022. '''What’s next?''' '''#1 Community Conversations''' To help to understand the guidelines, the [[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance]] (MSG) team will host conversations with the UCoC project team and drafting committee members on 25 February (12:00 UTC) and 4 March (15:00 UTC). Please [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Conversations|sign-up]]. Comments about the guidelines can be shared [[:m:Talk:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|on the Enforcement Guidelines talk page]]. You can comment in any language. '''#2 Ratification Voting''' The Wikimedia Foundation Board of Trustees released a [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board noticeboard/January 2022 - Board of Trustees on Community ratification of enforcement guidelines of UCoC|statement on the ratification process]] where eligible voters can support or oppose the adoption of the enforcement guidelines through vote. Wikimedians are invited to [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information/Volunteer|translate and share important information]]. A [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting|SecurePoll vote]] is scheduled from 7 March to 21 March 2022. [[:m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information#Voting%20eligibility|Eligible voters]] are invited to answer a poll question and share comments. Voters will be asked if they support the enforcement of the UCoC based on the proposed guidelines. Thank you. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱕᱔, ᱒᱒ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == <section begin="announcement-header" />The Call for Feedback: Board of Trustees elections is now closed <section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" />:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback is now closed|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback is now closed|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback is now closed}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The [[m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Call for Feedback: Board of Trustees elections]] is now closed. This Call ran from 10 January and closed on 16 February 2022. The Call focused on [[m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Discuss Key Questions#Questions|three key questions]] and received broad discussion [[m:Talk:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Discuss Key Questions|on Meta-wiki]], during meetings with affiliates, and in various community conversations. The community and affiliates provided many proposals and discussion points. The [[m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Reports|reports]] are on Meta-wiki. This information will be shared with the Board of Trustees and Elections Committee so they can make informed decisions about the upcoming Board of Trustees election. The Board of Trustees will then follow with an announcement after they have discussed the information. Thank you to everyone who participated in the Call for Feedback to help improve Board election processes. Thank you, Movement Strategy and Governance<br /><section end="announcement-content" /> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱒᱒, ᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == UCoC Enforcement Guidelines Ratification Vote Begins (7 - 21 March 2022) == The ratification of the [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] (UCoC) [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|enforcement guidelines]] has started. Every eligible community member can vote. For instructions on voting using SecurePoll and Voting eligibility, [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter_information|please read this]]. The last date to vote is 21 March 2022. '''Vote here''' - https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/391 Thank you, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱑᱖, ᱗ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Universal Code of Conduct Enforcement guidelines ratification voting is now closed == : ''[[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote/Closing message|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' : ''<div class="plainlinks">[[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote/Closing message|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Vote/Closing message}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Greetings, The ratification voting process for the [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|revised enforcement guidelines]] of the [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] (UCoC) came to a close on 21 March 2022. '''Over {{#expr:2300}} Wikimedians voted''' across different regions of our movement. Thank you to everyone who participated in this process! The scrutinizing group is now reviewing the vote for accuracy, so please allow up to two weeks for them to finish their work. The final results from the voting process will be announced [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|here]], along with the relevant statistics and a summary of comments as soon as they are available. Please check out [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information|the voter information page]] to learn about the next steps. You can comment on the project talk page [[metawiki:Talk:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|on Meta-wiki]] in any language. You may also contact the UCoC project team by email: ucocproject[[File:At_sign.svg|link=|16x16px|(_AT_)]]wikimedia.org Best regards, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱙:᱕᱖, ᱒᱓ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Announcing Indic Hackathon 2022 and Scholarship Applications == Dear Wikimedians, we are happy to announce that the Indic MediaWiki Developers User Group will be organizing [[m:Indic Hackathon 2022|Indic Hackathon 2022]], a regional event as part of the main [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] taking place in a hybrid mode during 20-22 May 2022. The event will take place in Hyderabad. The regional event will be in-person with support for virtual participation. As it is with any hackathon, the event’s program will be semi-structured i.e. while we will have some sessions in sync with the main hackathon event, the rest of the time will be upto participants’ interest on what issues they are interested to work on. The event page can be seen on [[m:Indic Hackathon 2022|this page]]. In this regard, we would like to invite community members who would like to attend in-person to fill out a [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc1lhp8IdXNxL55sgPmgOKzfWxknWzN870MvliqJZHhIijY5A/viewform?usp=sf_link form for scholarship application] by 17 April, which is available on the event page. Please note that the hackathon won’t be focusing on training of new skills, and it is expected that applications have some experience/knowledge contributing to technical areas of the Wikimedia movement. Please post on the event talk page if you have any queries. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱓᱑, ᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=23115331 --> == Join the South Asia / ESEAP Annual Plan Meeting with Maryana Iskander == Dear community members, In continuation of [[m:User:MIskander-WMF|Maryana Iskander]]'s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Chief Executive Officer/Maryana’s Listening Tour| listening tour]], the [[m:Special:MyLanguage/Movement Communications|Movement Communications]] and [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance]] teams invite you to discuss the '''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2022-2023/draft|2022-23 Wikimedia Foundation Annual Plan]]'''. The conversations are about these questions: * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia 2030|2030 Wikimedia Movement Strategy]] sets a direction toward "knowledge as a service" and "knowledge equity". The Wikimedia Foundation wants to plan according to these two goals. How do you think the Wikimedia Foundation should apply them to our work? * The Wikimedia Foundation continues to explore better ways of working at a regional level. We have increased our regional focus in areas like grants, new features, and community conversations. How can we improve? * Anyone can contribute to the Movement Strategy process. We want to know about your activities, ideas, requests, and lessons learned. How can the Wikimedia Foundation better support the volunteers and affiliates working in Movement Strategy activities? <b>Date and Time</b> The meeting will happen via [https://wikimedia.zoom.us/j/84673607574?pwd=dXo0Ykpxa0xkdWVZaUZPNnZta0k1UT09 Zoom] on 24 April (Sunday) at 07:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1650783659 local time]). Kindly [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=MmtjZnJibXVjYXYyZzVwcGtiZHVjNW1lY3YgY19vbWxxdXBsMTRqbnNhaHQ2N2Y5M2RoNDJnMEBn&tmsrc=c_omlqupl14jnsaht67f93dh42g0%40group.calendar.google.com add the event to your calendar]. Live interpretation will be available for some languages. Regards, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱒᱒, ᱑᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Call for Candidates: 2022 Board of Trustees Election == Dear community members, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees elections]] process has begun. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Announcement/Call_for_Candidates|Call for Candidates]] has been announced. The Board of Trustees oversees the operations of the Wikimedia Foundation. Community-and-affiliate selected trustees and Board-appointed trustees make up the Board of Trustees. Each trustee serves a three year term. The Wikimedia community has the opportunity to vote for community-and-affiliate selected trustees. The Wikimedia community will vote to elect two seats on the Board of Trustees in 2022. This is an opportunity to improve the representation, diversity, and expertise of the Board of Trustees. Kindly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|submit your candidacy]] to join the Board of Trustees. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱙:᱐᱑, ᱒᱙ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == <section begin="announcement-header" />Wikimedia Foundation Board of Trustees election 2022 - Call for Election Volunteers<section end="announcement-header" /> == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/2022/Call for Election Volunteers}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' The Movement Strategy and Governance team is looking for community members to serve as election volunteers in the upcoming Board of Trustees election. The idea of the Election Volunteer Program came up during the 2021 Wikimedia Board of Trustees Election. This program turned out to be successful. With the help of Election Volunteers we were able to increase outreach and participation in the election by 1,753 voters over 2017. Overall turnout was 10.13%, 1.1 percentage points more, and 214 wikis were represented in the election. There were a total of 74 wikis that did not participate in 2017 that produced voters in the 2021 election. Can you help increase the participation even more? Election volunteers will help in the following areas: * Translate short messages and announce the ongoing election process in community channels * Optional: Monitor community channels for community comments and questions Volunteers should: * Maintain the friendly space policy during conversations and events * Present the guidelines and voting information to the community in a neutral manner Do you want to be an election volunteer and ensure your community is represented in the vote? Sign up [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|here]] to receive updates. You can use the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Strategy and Governance/Election Volunteers/About|talk page]] for questions about translation.<br /><section end="announcement-content" /> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱓᱒, ᱑᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Santali Wikipedia Adminship Support Of User ᱫᱚᱞᱚᱱ ᱯᱨᱳᱵᱟᱥ == ''<span style="font-family:Monotype Corsiva;background-image:linear-gradient(90deg,red,yellow,cyan);color:transparent;background-clip:text;-webkit-background-clip:text">Hello Everyone'', ''I want a test administrator of the Santali Wikipedia community.I want joined adminship to the Santali Wikipedia. I'd like to continue fight vandalism and meaningless content which is still appearing. I think my previous experience of adminship was more or less helpful so it would be nice if I keep having one. Thanks in advance.'' ''I have been contributing in Santali Wikipedia which is in incubator and we are trying to make it live. Santali language is an indegenous language which is talked in Eastern india , West bangladesh and Nepal, Bhutan. There is no much work has been done for this language , so I want to make information available through this language in wikipedia''. ᱐᱙:᱒᱓, ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) ===Discussion=== ''Please keep the discussion friendly'', * Can you please explain, Where were you an administrator? or why are you consider that this is an test project? Thanks —[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MdsShakil|MdsShakil]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MdsShakil|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱔᱙, ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Propose statements for the 2022 Election Compass == : ''[[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' : ''<div class="plainlinks">[[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Propose statements for the 2022 Election Compass}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi all, Community members are invited to ''' [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|propose statements to use in the Election Compass]]''' for the [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election.]] An Election Compass is a tool to help voters select the candidates that best align with their beliefs and views. The community members will propose statements for the candidates to answer using a Lickert scale (agree/neutral/disagree). The candidates’ answers to the statements will be loaded into the Election Compass tool. Voters will use the tool by entering in their answer to the statements (agree/neutral/disagree). The results will show the candidates that best align with the voter’s beliefs and views. Here is the timeline for the Election Compass: * July 8 - 20: Community members propose statements for the Election Compass * July 21 - 22: Elections Committee reviews statements for clarity and removes off-topic statements * July 23 - August 1: Volunteers vote on the statements * August 2 - 4: Elections Committee selects the top 15 statements * August 5 - 12: candidates align themselves with the statements * August 15: The Election Compass opens for voters to use to help guide their voting decision The Elections Committee will select the top 15 statements at the beginning of August. The Elections Committee will oversee the process, supported by the Movement Strategy and Governance (MSG) team. MSG will check that the questions are clear, there are no duplicates, no typos, and so on. Regards, Movement Strategy & Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee'' [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱒᱒, ᱑᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Board of Trustees - Affiliate Voting Results == :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Announcing the six candidates for the 2022 Board of Trustees election}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear community members, '''The Affiliate voting process has concluded.''' Representatives from each Affiliate organization learned about the candidates by reading candidates’ statements, reviewing candidates’ answers to questions, and considering the candidates’ ratings provided by the Analysis Committee. The shortlisted 2022 Board of Trustees candidates are: * Tobechukwu Precious Friday ([[User:Tochiprecious|Tochiprecious]]) * Farah Jack Mustaklem ([[User:Fjmustak|Fjmustak]]) * Shani Evenstein Sigalov ([[User:Esh77|Esh77]]) * Kunal Mehta ([[User:Legoktm|Legoktm]]) * Michał Buczyński ([[User:Aegis Maelstrom|Aegis Maelstrom]]) * Mike Peel ([[User:Mike Peel|Mike Peel]]) See more information about the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Results|Results]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Stats|Statistics]] of this election. Please take a moment to appreciate the Affiliate representatives and Analysis Committee members for taking part in this process and helping to grow the Board of Trustees in capacity and diversity. Thank you for your participation. '''The next part of the Board election process is the community voting period.''' View the election timeline [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022#Timeline| here]]. To prepare for the community voting period, there are several things community members can engage with, in the following ways: * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|Read candidates’ statements]] and read the candidates’ answers to the questions posed by the Affiliate Representatives. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Questions_for_Candidates|Propose and select the 6 questions for candidates to answer during their video Q&A]]. * See the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|Analysis Committee’s ratings of candidates on each candidate’s statement]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Community Voting/Election Compass|Propose statements for the Election Compass]] voters can use to find which candidates best fit their principles. * Encourage others in your community to take part in the election. Regards, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee'' [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱙:᱐᱐, ᱒᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Movement Strategy and Governance News – Issue 7 == <section begin="msg-newsletter"/> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Movement Strategy and Governance News'''</span><br> <span style="font-size:120%; color:#404040;">'''Issue 7, July-September 2022'''</span><span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7|'''Read the full newsletter''']]</span> ---- Welcome to the 7th issue of Movement Strategy and Governance newsletter! The newsletter distributes relevant news and events about the implementation of Wikimedia's [[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives|Movement Strategy recommendations]], other relevant topics regarding Movement governance, as well as different projects and activities supported by the Movement Strategy and Governance (MSG) team of the Wikimedia Foundation. The MSG Newsletter is delivered quarterly, while the more frequent [[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy/Updates|Movement Strategy Weekly]] will be delivered weekly. Please remember to subscribe [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/MSG Newsletter Subscription|here]] if you would like to receive future issues of this newsletter. </div><div style="margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; background:#fffff; border:2px solid #808080; border-radius:4px; font-size:100%;"> * '''Movement sustainability''': Wikimedia Foundation's annual sustainability report has been published. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A1|continue reading]]) * '''Improving user experience''': recent improvements on the desktop interface for Wikimedia projects. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A2|continue reading]]) * '''Safety and inclusion''': updates on the revision process of the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A3|continue reading]]) * '''Equity in decisionmaking''': reports from Hubs pilots conversations, recent progress from the Movement Charter Drafting Committee, and a new white paper for futures of participation in the Wikimedia movement. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A4|continue reading]]) * '''Stakeholders coordination''': launch of a helpdesk for Affiliates and volunteer communities working on content partnership. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A5|continue reading]]) * '''Leadership development''': updates on leadership projects by Wikimedia movement organizers in Brazil and Cape Verde. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A6|continue reading]]) * '''Internal knowledge management''': launch of a new portal for technical documentation and community resources. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A7|continue reading]]) * '''Innovate in free knowledge''': high-quality audiovisual resources for scientific experiments and a new toolkit to record oral transcripts. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A8|continue reading]]) * '''Evaluate, iterate, and adapt''': results from the Equity Landscape project pilot ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A9|continue reading]]) * '''Other news and updates''': a new forum to discuss Movement Strategy implementation, upcoming Wikimedia Foundation Board of Trustees election, a new podcast to discuss Movement Strategy, and change of personnel for the Foundation's Movement Strategy and Governance team. ([[:m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance/Newsletter/7#A10|continue reading]]) </div><section end="msg-newsletter"/> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱕᱘, ᱒᱔ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Vote for Election Compass Statements == :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Vote for Election Compass Statements}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear community members, Volunteers in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] are invited to '''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass/Statements|vote for statements to use in the Election Compass]]'''. You can vote for the statements you would like to see included in the Election Compass on Meta-wiki. An Election Compass is a tool to help voters select the candidates that best align with their beliefs and views. The community members will propose statements for the candidates to answer using a Lickert scale (agree/neutral/disagree). The candidates’ answers to the statements will be loaded into the Election Compass tool. Voters will use the tool by entering in their answer to the statements (agree/neutral/disagree). The results will show the candidates that best align with the voter’s beliefs and views. Here is the timeline for the Election Compass: *<s>July 8 - 20: Volunteers propose statements for the Election Compass</s> *<s>July 21 - 22: Elections Committee reviews statements for clarity and removes off-topic statements</s> *July 23 - August 1: Volunteers vote on the statements *August 2 - 4: Elections Committee selects the top 15 statements *August 5 - 12: candidates align themselves with the statements *August 15: The Election Compass opens for voters to use to help guide their voting decision The Elections Committee will select the top 15 statements at the beginning of August Regards, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee'' [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱐᱔, ᱒᱖ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Delay of Board of Trustees Election == Dear community members, I am reaching out to you today with an update about the timing of the voting for the Board of Trustees election. As many of you are already aware, this year we are offering an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|Election Compass]] to help voters identify the alignment of candidates on some key topics. Several candidates requested an extension of the character limitation on their responses expanding on their positions, and the Elections Committee felt their reasoning was consistent with the goals of a fair and equitable election process. To ensure that the longer statements can be translated in time for the election, the Elections Committee and Board Selection Task Force decided to delay the opening of the Board of Trustees election by one week - a time proposed as ideal by staff working to support the election. Although it is not expected that everyone will want to use the Election Compass to inform their voting decision, the Elections Committee felt it was more appropriate to open the voting period with essential translations for community members across languages to use if they wish to make this important decision. '''The voting will open on August 23 at 00:00 UTC and close on September 6 at 23:59 UTC.''' Best regards, Matanya, on behalf of the Elections Committee [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱔᱓, ᱑᱕ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == WikiConference India 2023: Initial conversations == Dear Wikimedians, Hope all of you are doing well. We are glad to inform you to restart the conversation to host the next WikiConference India 2023 after WCI 2020 which was not conducted due to the unexpected COVID-19 pandemic, it couldn't take place. However, we are hoping to reinitiate this discussion and for that we need your involvement, suggestions and support to help organize a much needed conference in February-March of 2023. The proposed 2023 conference will bring our energies, ideas, learnings, and hopes together. This conference will provide a national-level platform for Indian Wikimedians to connect, re-connect, and establish their collaboration itself can be a very important purpose on its own- in the end it will empower us all to strategize, plan ahead and collaborate- as a movement. We hope we, the Indian Wikimedia Community members, come together in various capacities and make this a reality. We believe we will take learnings from earlier attempts, improve processes & use best practices in conducting this conference purposefully and fruitfully. Here is a survey [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfof80NVrf3b9x3AotDBkICe-RfL3O3EyTM_L5JaYM-0GkG1A/viewform form] to get your responses on the same notion. Unfortunately we are working with short timelines since the final date of proposal submission is 5 September. We request you please fill out the form by 28th August. After your responses, we can decide if we have the community need and support for the conference. You are also encouraged to add your support on [[:m:WikiConference_India_2023:_Initial_conversations|'''this page''']], if you support the idea. Regards, [[User:Nitesh Gill|Nitesh Gill]], [[User:Nivas10798|Nivas10798]], [[User:Neechalkaran|Neechalkaran]], ᱐᱖:᱓᱙, ᱒᱔ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=23115331 --> == 2022 Board of Trustees Community Voting Period is now Open == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear community members, The Community Voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] is now open. Here are some helpful links to get you the information you need to vote: * Try the [https://board-elections-compass-2022.toolforge.org/ Election Compass], showing how candidates stand on 15 different topics. * Read the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|candidate statements]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Affiliate_Organization_Participation/Candidate_Questions|answers to Affiliate questions]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Learn more about the skills the Board seeks]] and how the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|Analysis Committee found candidates align with those skills]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Campaign_Videos|Watch the videos of the candidates answering questions proposed by the community]]. If you are ready to vote, you may go to [[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2022|SecurePoll voting page]] to vote now. '''You may vote from August 23 at 00:00 UTC to September 6 at 23:59 UTC.''' To see about your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Regards, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱔᱐, ᱒᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == The 2022 Board of Trustees election Community Voting is about to close == :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting is about to Close| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting about to Close|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting is about to Close}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello, The Community Voting period of the 2022 Board of Trustees election started on August 23, 2022, and will close on September 6, 2022 23:59 UTC. There’s still a chance to participate in this election. If you did not vote, please visit the [[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2022|SecurePoll voting page]] to vote now. To see about your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. If you need help in making your decision, here are some helpful links: * Try the [https://board-elections-compass-2022.toolforge.org/ Election Compass], showing how candidates stand on 15 different topics. * Read the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|candidate statements]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Affiliate_Organization_Participation/Candidate_Questions|answers to Affiliate questions]]. *[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Learn more about the skills the Board seek]] and how the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|Analysis Committee found candidates align with those skills]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Campaign_Videos|Watch the videos of the candidates answering questions proposed by the community]]. Regards, Movement Strategy and Governance<section end="announcement-content" /> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱑᱕, ᱑ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Revised Enforcement Draft Guidelines for the Universal Code of Conduct == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello everyone, The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee#Revisions Committee|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines Revisions committee]] is requesting comments regarding the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|'''Revised Enforcement Draft Guidelines for the Universal Code of Conduct (UCoC)''']]. This review period will be open from '''8 September 2022 until 8 October 2022.''' The Committee collaborated to revise these draft guidelines based on input gathered from the community discussion period from May through July, as well as the community vote that concluded in March 2022. The revisions are focused on the following four areas: # To identify the type, purpose, and applicability of the UCoC training; # To simplify the language for more accessible translation and comprehension by non-experts; # To explore the concept of affirmation, including its pros and cons; # To review the balancing of the privacy of the accuser and the accused The Committee requests comments and suggestions about these revisions by '''8 October 2022'''. From there, the Revisions Committee anticipates further revising the guidelines based on community input. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Find the Revised Guidelines on Meta]], and a [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|comparison page in some languages.''']] Everyone may share comments in a number of places. Facilitators welcome comments in any language on the Revisions Guideline Talk Page. Comments can also be shared on talk pages of translations, at local discussions, or during conversation hours. There are planned live discussions about the UCoC enforcement draft guidelines. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Conversation hours|'''Conversation hours''']] The facilitation team supporting this review period hopes to reach a large number of communities. If you do not see a conversation happening in your community, please organize a discussion. Facilitators can assist you in setting up the conversations. Discussions will be summarized and presented to the drafting committee every two weeks. The summaries will be published [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Drafting committee/Digests|here]].<section end="announcement-content" /> ''~ On behalf of the UCoC project team''. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱑:᱕᱐, ᱑᱓ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == WikiConference India 2023: Proposal to WMF == Hello everyone, We are happy to inform you that we have submitted the [[:m:Grants:Conference/WikiConference_India_2023|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2023]] to the Wikimedia Foundation. We kindly request all the community members to go through the proposal -- including the community engagement survey report, program plan, venue and logistics, participation and scholarships, and the budget, and provide us with your suggestions/comments on the [[:m:Grants_talk:Conference/WikiConference_India_2023|talk page]]. You can endorse the proposal in the [[:m:Grants:Conference/WikiConference_India_2023#Endorsements|endorsements section]], please do add a rationale for supporting this project. According to the timeline of the Conference and Event Grants program, the community can review till 23 September 2022, post that we will start integrating all the received feedback to make modifications to the proposal. Depending on the response of community members, an IRC may be hosted next week, especially if there are any questions/concerns that need to be addressed. We reopened the survey form and if you are still interested in taking part in the survey and you have something in mind to share or want to become a part of the organizing team, please <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfof80NVrf3b9x3AotDBkICe-RfL3O3EyTM_L5JaYM-0GkG1A/viewform fill out the form]</span> so we all can work together. Let us know if you have any questions. Regards, [[:m:User:Nitesh Gill|Nitesh Gill]], [[:m:User:Nivas10798|Nivas10798]], [[:m:User:Neechalkaran|Neechalkaran]], ᱐᱗:᱓᱖, ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=23719531 --> == WikiConference India 2023: Proposal to WMF == Hello everyone, We are happy to inform you that we have submitted the [[:m:Grants:Conference/WikiConference_India_2023|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2023]] to the Wikimedia Foundation. We kindly request all the community members to go through the proposal -- including the community engagement survey report, program plan, venue and logistics, participation and scholarships, and the budget, and provide us with your suggestions/comments on the [[:m:Grants_talk:Conference/WikiConference_India_2023|talk page]]. You can endorse the proposal in the [[:m:Grants:Conference/WikiConference_India_2023#Endorsements|endorsements section]], please do add a rationale for supporting this project. According to the timeline of the Conference and Event Grants program, the community can review till 23 September 2022, post that we will start integrating all the received feedback to make modifications to the proposal. Depending on the response of community members, an IRC may be hosted next week, especially if there are any questions/concerns that need to be addressed. We reopened the survey form and if you are still interested in taking part in the survey and you have something in mind to share or want to become a part of the organizing team, please <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfof80NVrf3b9x3AotDBkICe-RfL3O3EyTM_L5JaYM-0GkG1A/viewform fill out the form]</span> so we all can work together. Let us know if you have any questions. Regards, [[:m:User:Nitesh Gill|Nitesh Gill]], [[:m:User:Nivas10798|Nivas10798]], [[:m:User:Neechalkaran|Neechalkaran]], ᱑᱐:᱐᱘, ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=23719531 --> == Bot policy == Hello. To facilitate [[:m:Special:MyLanguage/Stewards|steward]] granting of bot access, I suggest implementing the [[m:Special:MyLanguage/Bot policy|standard bot policy]] on this wiki. In particular, this policy allows stewards to automatically flag known interlanguage linking bots (if this page says that is acceptable) or bots that fix double redirects. The policy also enables [[m:Bot policy#Global_bots|global bots]] on this wiki (if this page says that is acceptable), which are trusted bots that will be given bot access on every wiki that allows global bots. This policy makes bot access requesting much easier for local users, operators, and stewards. To implement it we only need to create a redirect to this page from [[Project:Bot policy]], and add a line at the top noting that it is used here. If you use or prefer to use a dedicated project page for handling bot flag requests, that is also acceptable. Please read [[m:Special:MyLanguage/Bot policy|the text at Meta-Wiki]] before commenting. If you object, please say so; I hope to implement in two weeks if there is no objection, since it is particularly written to streamline bot requests on wikis with little or no community interested in bot access requests. Thank you for your consideration. --'''[[User:Rschen7754|Rs]][[User talk:Rschen7754|chen]][[Special:Contributions/Rschen7754|7754]]''' ᱐᱒:᱒᱕, ᱗ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Request for page protection == Apologies for writing in English. I would like to request protection for [[ᱟᱥᱦᱨᱟᱯ_ᱢᱟᱞᱤᱠ]] until the deletion proposal can be evaluated, as it is continually being removed by the page author and various IPs. This is related to [[:d:Q114613361]], which has already been deleted five times, but is being held by this article. Thanks, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Bovlb|Bovlb]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Bovlb|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱒᱑:᱒᱙, ᱑᱓ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Movement Charter: South Asia Regional Consultation == Dear community members, As many of you are aware, the Movement Charter regional consultations have begun. The [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|MCDC]] seeks community feedback about three sections of the Movement Charter: # [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Preamble|Preamble]] # [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Values & Principles|Values & Principles]] # [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Roles & Responsibilities|Roles & Responsibilities]] (''intentions statement'') '''How can you participate?''' You can participate by joining the regional consultation for South Asia on '''2 December 2022''' (Friday) from '''14:00 to 15:30 UTC''' (7:30 PM to 9:00 PM IST) on '''Google Meet'''. Kindly [https://calendar.google.com/calendar/event?action=TEMPLATE&tmeid=NDMzczA0bWdwY2lpN3I2Mm5tYXA3b29hYXAgY19vbWxxdXBsMTRqbnNhaHQ2N2Y5M2RoNDJnMEBn&tmsrc=c_omlqupl14jnsaht67f93dh42g0%40group.calendar.google.com '''add the event to your calendar''']. Other ways to share feedback are: # Fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/743832 survey]. # Write on the Meta Talk pages: [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Preamble|Preamble]], [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Values & Principles|Values & Principles]], [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Content/Roles & Responsibilities|Roles & Responsibilities]] (''intentions statement'') # Write on the Movement Strategy Forum: [https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-preamble/2284 Preamble], [https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-values-principles/2285 Values & Principles], [https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-roles-responsibilities-statement-of-intent/2286 Roles & Responsibilities] (''intentions statement'') # Email MCDC at [mailto:movementcharter@wikimedia.org movementcharter@wikimedia.org] If you want to learn more about the Movement Charter, its goals, why it matters, and how it impacts your community, a 12-minute recording of one of the “Ask Me Anything about Movement Charter” sessions is available [[c:File:Ask_Me_Anything_on_Movement_Charter,_Introduction_by_Érica_Azzellini,_English,_Nov_12,_2022.webm|here]]. Thanks for your time and interest. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱑᱙, ᱒᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Community Wishlist Survey 2023 opens in January! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:Please-translate}}'' {{int:Hello}} The [[m:Community Wishlist Survey 2023|'''Community Wishlist Survey (CWS) 2023''']], which lets contributors propose and vote for tools and improvements, starts next month on Monday, [https://zonestamp.toolforge.org/1674496831 23 January 2023, at 18:00 UTC] and will continue annually. We are inviting you to share your ideas for technical improvements to our tools and platforms. Long experience in editing or technical skills is not required. If you have ever used our software and thought of an idea to improve it, this is the place to come share those ideas! The dates for the phases of the Survey will be as follows: * Phase 1: Submit, discuss, and revise proposals – Monday, Jan 23, 2023 to Sunday, Feb 6, 2023 * Phase 2: WMF/Community Tech reviews and organizes proposals – Monday, Jan 30, 2023 to Friday, Feb 10, 2023 * Phase 3: Vote on proposals – Friday, Feb 10, 2023 to Friday, Feb 24, 2023 * Phase 4: Results posted – Tuesday, Feb 28, 2023 If you want to start writing out your ideas ahead of the Survey, you can start thinking about your proposals and draft them in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. We are grateful to all who participated last year. See you in January 2023! </div> {{int:Feedback-thanks-title}} <bdi lang="en" dir="ltr">Community Tech, [[m:User:STei (WMF)|STei (WMF)]]</bdi> ᱑᱒:᱕᱙, ᱑᱓ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:STei_(WMF)/CWS_2023_List&oldid=24226232 --> == Feminism and Folklore 2023 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, Christmas Greetings and a Happy New Year 2023, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a fountain tool or dashboard. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]]. This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023. Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱒᱔, ᱒᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 --> == Upcoming vote on the revised Enforcement Guidelines for the Universal Code of Conduct == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, In mid-January 2023, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Enforcement Guidelines]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] will undergo a second community-wide ratification vote. This follows [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|the March 2022 vote]], which resulted in a majority of voters supporting the Enforcement Guidelines. During the vote, participants helped highlight important community concerns. The Board’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] requested that these areas of concern be reviewed. The volunteer-led [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Drafting_committee#Revisions_Committee_members|Revisions Committee]] worked hard reviewing community input and making changes. They updated areas of concern, such as training and affirmation requirements, privacy and transparency in the process, and readability and translatability of the document itself. The revised Enforcement Guidelines can be viewed '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|here]]''', and a comparison of changes can be found '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|here]]'''. '''How to vote?''' Beginning '''January 17, 2023''', voting will be open. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter information|This page on Meta-wiki]]''' outlines information on how to vote using SecurePoll. '''Who can vote?''' The '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised enforcement_guidelines/Voter_information#Voting_eligibility|eligibility requirements]]''' for this vote are the same as for the Wikimedia Board of Trustees elections. See the voter information page for more details about voter eligibility. If you are an eligible voter, you can use your Wikimedia account to access the voting server. '''What happens after the vote?''' Votes will be scrutinized by an independent group of volunteers, and the results will be published on Wikimedia-l, the Movement Strategy Forum, Diff and on Meta-wiki. Voters will again be able to vote and share concerns they have about the guidelines. The Board of Trustees will look at the levels of support and concerns raised as they look at how the Enforcement Guidelines should be ratified or developed further. On behalf of the UCoC Project Team,<section end="announcement-content" /> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱓᱔, ᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Voting Opens on the Revised Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 2|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''{{subst:more languages}}'' Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting|voting period]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines|revised Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] is now open! Voting will remain open for two weeks and will close at '''23:59 UTC''' on '''January 31, 2023'''. Please visit the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voter_information|'''voter information page''']] for voter eligibility information and details on how to vote. For more details on the Enforcement Guidelines and the voting process, see our [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Announcement/Voting_1|previous message]]. On behalf of the UCoC Project Team, <section end="announcement-content" /> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱓᱕, ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == errors detected by the Check Wiki project == errors detected by [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_Check_Wikipedia Check Wiki project] can be fixed using [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WPCleaner WPCleaner]. i assume it requies admin to enable and configure. i request to enable on our wiki. thank you. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Gunyam|Gunyam]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Gunyam|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱔᱓, ᱑᱓ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Community feedback-cycle about updating the Wikimedia Terms of Use starts == <section begin="announcement-content" /> : ''[[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' : ''<div class="plainlinks">[[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello community members, [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Wikimedia Foundation Legal Department]] is organizing a feedback-cycle with community members to discuss updating the Wikimedia Terms of Use. [[foundation:Special:MyLanguage/Terms of Use|The Terms of Use (ToU)]] are the legal terms that govern the use of websites hosted by the Wikimedia Foundation. We will be gathering your feedback on a draft proposal from February through April. The draft will be translated into several languages, with written feedback accepted in any language. This update comes in response to several things: * Implementing the Universal Code of Conduct. * Updating project text to the Creative Commons BY-SA 4.0 license. * Proposal for better addressing undisclosed paid editing. * Bringing the Terms of Use in line with current and recently passed laws affecting the Wikimedia Foundation, including the European Digital Services Act As part of the feedback cycle two office hours will be held: the first on 2 March and the second on 4 April. For further information, please consult: * The [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|proposed update of the ToU by comparison]] * The page for your [[metawiki:Talk:Terms of use|feedback]] * Information about [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|the office hours]] On behalf of the Wikimedia Foundation Legal Team,<section end="announcement-content" /> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:CSinha (WMF)|CSinha (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:CSinha (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱒᱐, ᱒᱒ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-03-01|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-03-01|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> ᱒᱑:᱒᱑, ᱒᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge "'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! </div> [[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="wikimania-program-submissions"/>[[File:Wikimania Singapore Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.<section end="wikimania-program-submissions"/> </div> <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello, As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are: * Community members in good standing * Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects * Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type * Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023 * Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations * Confidently able to communicate in English The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff. The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''. Best regards,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] ᱑᱙:᱐᱐, ᱒᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24941045 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Automatic citations based on ISBN are broken</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message" /> Apologies if this message does not reach you in your favorite language. [[:m:User:Elitre (WMF)/ISBN|You can help translate it centrally at Meta]]. Thanks for your help. We have recently become unable to access the WorldCat API which provided the ability to generate citations using ISBN numbers. The Wikimedia Foundation's [[mw:Editing_team|Editing team]] is investigating several options to restore the functionality, but will need to disable ISBN citation generation for now. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts, such as the autofill button on [[:en:Wikipedia:RefToolbar|refToolbar]]. Please note that all the other automatic ways of generating citations, including via URL or DOI, are still available. You can keep updated on the situation [[phab:T336298|via Phabricator]], or by reading the next issues of [[m:Tech News]]. If you know of any users or groups who rely heavily on this feature (for instance, someone who has an upcoming editathon), I'd appreciate it if you shared this update with them. [[User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]], on behalf of the Editing team.<section end="message" /> </div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱙:᱔᱕, ᱑᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox3&oldid=25009633 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Selection of the U4C Building Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> The next stage in the Universal Code of Conduct process is establishing a Building Committee to create the charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). The Building Committee has been selected. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read about the members and the work ahead on Meta-wiki]].<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], ᱐᱔:᱒᱐, ᱒᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25018085 --> == MinT Machine Translation enabled and plans to deploy Content and Section Translation in Santali Wikipedia == <nowiki>{{int:Hello}}</nowiki> Santali Wikipedians! Apologies as this message is not in your language, <nowiki>{{int:Please help translate}}</nowiki> to your language. The WMF Language team has added a machine translation (MT) system supporting [<nowiki/>[[:ks:Special:ContentTranslation|https://sat.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation]] Content Translation] for the first time in your Wikipedia called MinT; you can use [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|MinT machine translation]] when translating Wikipedia articles using the Content Translation tool. The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [[:en:Neural_machine_translation|neural machine translation]] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200] and [https://opus.nlpl.eu/ OpusMT] and will replace those as separate options. This MT will be set as default in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting "Start with empty paragraph" from the "Initial Translation" dropdown menu. Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT Machine translation and the models on [[mw:Content_translation/Machine_Translation/MinT|this page]]. Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to: * use it to improve the quality of the Machine Translation service * [[mw:Talk:Content_translation|please provide feedback]] about the service and its quality, and the service you prefer as default for your Wikipedia. '''Plans to deploy the Content and Section translation tool''' Now that you have Machine Translation support in your Wikipedia, We will enable the Content and Section translation by default to your Wikipedia if there are no objections from your community. The [[mw:Content_translation/Section_translation|Section Translation]] extends the capabilities of [[mw:Content_translation|Content Translation]] to support mobile devices. On mobile, the tool will: * Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones * Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device After enabling it, we’ll monitor the content created with the tools and process all the feedback. In any case, feel free to try the current implementation of the Section Translation tool in [https://test.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&from=en&to=no&sx=true#/ our testing instance] and raise any concerns or questions you may already have as a reply to this message or on [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]] We trust that introducing this MT is a good support to the Content and Section Translation tool once it is enabled. Thank you! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:UOzurumba (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱓᱔, ᱓᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) On behalf of the WMF Language team. :ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ, ᱤᱧ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮᱧ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱜᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱚᱡ ᱜᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱷᱟᱜᱮ ᱚᱨᱡᱚ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱸᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱭᱟ᱾ ᱡᱚᱦᱟᱨ🙏 :[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱑᱕, ᱓ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) :It's cool. We had been waiting for this feature since long. Thanks to the WMF Language team.-- [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Ramjit Tudu|ℝ𝕒𝕞𝕛𝕚𝕥 𝕋𝕦𝕕𝕦]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Ramjit Tudu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱔᱘, ᱓ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) :Wao,this is a great news for us, I tried and its is working good, except few exceptions which are manageable we believe they will be improved over the time. Thanks [[user:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] for intimating us. We were eagerly waiting this features in our wiki since beginning of our project. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|R Ashwani Banjan Murmu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:R Ashwani Banjan Murmu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱒:᱓᱘, ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) :'''This is what we have been waiting for years for:''' :""" :The Section Translation extends the capabilities of Content Translation to support mobile devices. On mobile, the tool will: :Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones :Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device :""" :I have tried the current implementation of the Section Translation tool in the Test Wikipedia. The tool was easy to use, and I have not experienced any lag so far, MinT translation was giving 70-80 % accurate translation which is totally ok as we also have to make manual suggestion. :Our wiki will soon turn 5 years old, and this will be a wonderful gift. We are also planning to organize an editathon by next week. I am really excited to use this tool in the upcoming editathon.!! :I am very thankful to the WMF Language team for their wonderful support and hard work in developing accessibility tools that make it easier for contributors to contribute to Wikipedia. I am also grateful to my active Santali Wikipedians for keeping this Wikipedia alive. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Rocky 734|Rocky 734]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Rocky 734|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱒:᱓᱔, ᱕ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Wikidata Training Sessions for Santali Community == Greetings! As you are already aware after getting survey responses from the community and a long discussion, A2K has planned the Wikidata training sessions for the Santali Community. The training sessions will be happened in series every Sunday according to the modules which are divided into 5 training sessions. The first session will be conducted on 18 June 2023 (as per the community's availability and agreement) at 11:00 am. If you have not sign-in for the training session please add your name [[:m:CIS-A2K/Events/Indian Community Capacity Development/Wikidata Training Sessions for Santali Community|here]]. The session details are below: * '''Santali Community Wikidata Training Sessions''' * Sunday, June 18 · 11:00am – 12:30pm * Time zone: Asia/Kolkata * '''Google Meet Video call link''': https://meet.google.com/tkj-vyst-frg Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Nitesh (CIS-A2K)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱒᱔, ᱑᱗ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Wikidata Training Sessions for Santali Community: 2nd Session == Hello everyone, our first session went successfully last Sunday. This is the second session in our ongoing series of sessions. If anyone from the community is still interested, please sign up [[:m:CIS-A2K/Events/Indian Community Capacity Development/Wikidata Training Sessions for Santali Community#Participants|here]]. The session will be held on Sunday at 11:00 am. You can find more information [[:m:CIS-A2K/Events/Indian Community Capacity Development/Wikidata Training Sessions for Santali Community|here]]. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Nitesh (CIS-A2K)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱓᱘, ᱒᱓ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Announcing the new Elections Committee members</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello there, We are glad to announce [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|the new members and advisors of the Elections Committee]]. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Elections Committee]] assists with the design and implementation of the process to select Community- and Affiliate-Selected trustees for the Wikimedia Foundation Board of Trustees. After an open nomination process, the strongest candidates spoke with the Board and four candidates were asked to join the Elections Committee. Four other candidates were asked to participate as advisors. Thank you to all the community members who submitted their names for consideration. We look forward to working with the Elections Committee in the near future. On behalf of the Wikimedia Foundation Board of Trustees,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱑᱘:᱐᱐, ᱒᱘ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25018085 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Review the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hello all, I am pleased to share the next step in the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] work. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) draft charter]] is now ready for your review. The [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Enforcement Guidelines]] require a [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4.5_U4C_Building_Committee|Building Committee]] form to draft a charter that outlines procedures and details for a global committee to be called the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Over the past few months, the U4C Building Committee worked together as a group to discuss and draft the U4C charter. The U4C Building Committee welcomes feedback about the draft charter now through 22 September 2023. After that date, the U4C Building Committee will revise the charter as needed and a community vote will open shortly afterward. Join the conversation during the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|conversation hours]] or on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Meta-wiki]]. Best,<br /><section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, ᱑᱕:᱓᱕, ᱒᱘ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25392152 --> == Invitation to join the Param Vir Chakra Edit-a-thon == <div style="background-color:#5e394a; color:#FFFFFF; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Param Vir Chakra Edit-a-thon'''</span> '''15 September - 20 September 2023'''<span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Param Vir Chakra Edit-a-thon|<span style="font-size:10px;color:white">''Read more!''</span>]]</span> </div><div style="background-color:#f2ebee; padding:10px; font-size:1.1em;">[[ᱨᱮᱫ:PVC_Medal_A.png|right|frameless|185x185px]]The Odia Wikimedians user Group is organizing an online [[metawiki:Param_Vir_Chakra_Edit-a-thon|edit-a-thon]] on different language Wikipedia to create or improve the articles about the recipients of Param Vir Chakra, the highest military decoration of India, awarded for displaying distinguished acts of valor during wartime. This is an invitation to participate this edit-a-thon. If you are interested, add your community name [[metawiki:Param Vir Chakra Edit-a-thon/Communities|here]]. <small>''Regards,''</small> <small>[[metawiki:User:Ssgapu22|Sangram Keshari Senapati]]</small> <small>Organizer from [[metawiki:Odia_Wikimedians_User_Group|Odia Wikimedians User Group]]</small> </div>[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Ssgapu22|Ssgapu22]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Ssgapu22|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱑᱖, ᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Announcing Indic Wikimedia Hackathon 2023 and Invitation to Participate == Dear Wikimedians, The [[:m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is happy to announce '''Indic Wikimedia Hackathon 2023 on 16-17 December 2023 in Pondicherry, India'''. The event is for everyone who contributes to Wikimedia’s technical spaces code developers, maintainers, translators, designers, technical writers and other related technical aspects. Along with that, contributors who don't necessarily contribute to technical spaces but have good understanding of issues on wikis and can work with developers in addressing them can join too. You can come with a project in mind, join an existing project, or create something new with others. The goal of this event is to bring together technical contributors from India to resolve pending technical issues, bugs, brainstorm on tooling ideas, and foster connections between contributors. We have scholarships to support participation of contributors residing in India. The '''scholarship form can be filled at https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd_Qqctj7I87QfYt5imc6iPcGPWuPfncCOyAd_OMbGiqxzxhQ/viewform?usp=sf_link and will close at 23:59 hrs on 15 October 2023 (Sunday) [IST].''' Please reach out to contact{{@}}indicmediawikidev.org if you have any questions or need support. Best, Indic MediaWiki Developers UG, ᱐᱔:᱔᱐, ᱔ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25696853 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">== Opportunities open for the Affiliations Committee, Ombuds commission, and the Case Review Committee ==</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> <div style="margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;"> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']] ''<span class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</span>''</div> Hi everyone! The [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee]] (AffCom), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission]] (OC), and the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Case Review Committee]] (CRC) are looking for new members. These volunteer groups provide important structural and oversight support for the community and movement. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to apply. There is more information about the roles of the groups, the skills needed, and the opportunity to apply on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|'''Meta-wiki page''']]. On behalf of the Committee Support team,<br /><section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱑᱖:᱔᱑, ᱙ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25570445 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Review and comment on the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear all, Please review and comment on the Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package from now until 29 October 2023. The selection rules package was based on older versions by the Elections Committee and will be used in the 2024 Board of Trustees selection. Providing your comments now will help them provide a smoother, better Board selection process. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|More on the Meta-wiki page]]. Best, Katie Chan <br> Chair of the Elections Committee<br /><section end="announcement-content" /> </div> ᱐᱑:᱑᱓, ᱑᱗ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25570445 --> == Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.'' Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br> ''Currently, we are only able to conduct interviews in English.'' The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time. For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&oldid=26055343 --> == Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia == {{int:Hello}} Santali Wikipedians! Apologies as this message is not in your native language, {{int:please-translate}}. The [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]] wants to make [[mw:MinT|MinT]] the default machine translation support in Santali Wikipedia [[mw:Content_translation|Content Translation]]. MinT uses the [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2/ IndicTrans2] machine translation model, which recently has a new version. Our proposal to set MinT as the default machine translation service in this Wikipedia will expose contributors to open source service by default and allow them to switch to other services if they prefer those services. Contributors can decide to switch to another translation service that is not default if they prefer the service, which will be helpful in analysing user preferences in the future. The WMF Language team is requesting feedback from members of this community in this thread if making the MinT the default translation service is okay in Santali Wikipedia. If there are no objections to the above proposal. In that case, MinT will become the default machine translation in this Wikipedia by the 6th of February 2024. Thank you for your feedback. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:UOzurumba (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱓:᱔᱑, ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) On behalf of the WMF Language team. :>> Apologies as this message is not in your native language, Please help translate to your language. :It's totally ok [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba]]. :Hi, @[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] I'm writing to share some feedback on the current MinT translation experience: :# MinT without IndicTrans: While I recognize IndicTrans' potential, I find its current results inconsistent. For now, MinT without it delivers better quality translations. :# Alternative option: I discovered Glosbe Translate (https://translate.glosbe.com/en-sat/who/), which seems to use an NLLB model and produces promising results. :# Recommendations: :## Revert to previous settings: Consider temporarily reverting to MinT without IndicTrans until its quality improves. :## Option for model selection: Implement a user-selectable option between IndicTrans and NLLB (e.g., Glosbe) models. :## Integrate Glosbe Translate: Explore integrating Glosbe Translate as an alternative model. :Thanks [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Rocky 734|Rocky 734]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Rocky 734|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱒:᱕᱘, ᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) :Hi, Translated the message here and started the toipc here at the end. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Rocky 734|Rocky 734]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Rocky 734|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱐᱔, ᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) :I will soon start a new discussion regarding the addition of new machine tranlslation tools, alongside MinT to get other people opinion. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Rocky 734|Rocky 734]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Rocky 734|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱔᱔, ᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == Feminism and Folklore 2024 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2024, to March 31, 2024 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱒᱖, ᱑᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' -- [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱒᱖, ᱑᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) </div></div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am reaching out to you today to announce that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) Charter is now open. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]] now through '''2 February 2024'''. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C Charter]] is on Meta-wiki with translations available. Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱑᱘:᱐᱘, ᱑᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Last days to vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am reaching out to you today to remind you that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) charter will close on '''2 February 2024'''. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]]. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C charter]] is on Meta-wiki with translations available. Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱑᱗:᱐᱐, ᱓᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 --> == ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ MinT ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱯᱷᱚᱞᱴ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟᱤᱭᱟᱹ == Below is a translation of the original post by @UOzurumba_(WMF) --[[#Making_MinT_a_default_Machine_Translation_for_your_Wikipedia|Making MinT a default Machine Translation for your Wikipedia]] ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ MinT ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱱᱴ ᱴᱨᱟᱱᱥᱞᱮᱴ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱚᱞᱴ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱴᱨᱟᱱᱥᱞᱮᱴ ᱥᱚᱯᱳᱨᱴ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟᱸ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱴᱤᱢ ᱫᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ MinT ᱫᱚ IndicTrans2 ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱟᱶᱟ ᱦᱟᱹᱞᱤᱭᱟᱹᱠ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ MinT ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱢᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱚᱯᱮᱱ ᱥᱳᱨᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱩᱫᱤ ᱩᱱᱠᱩ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱛᱟᱨᱡᱚᱢᱟ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ MinT ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤᱯᱷᱚᱞᱴ ᱴᱨᱟᱱᱥᱞᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱯᱷᱳᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱤᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱛᱟᱹᱝᱜᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱣᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱢ ᱱᱟᱶᱟ ᱦᱟᱹᱞᱤᱭᱟᱹᱠ ᱠᱟᱱ MinT ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱟᱯᱚᱛ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱢ ᱠᱷᱟᱱ, MinT ᱫᱚ ᱖ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱷᱚᱞᱴ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱟᱱᱟ ᱯᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴ ᱛᱟᱵᱚᱱ ᱯᱮ :- [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Rocky 734|Rocky 734]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Rocky 734|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱐᱑, ᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) :{{ss}} -- ᱱᱤᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ MinT ᱜᱮ ᱰᱤᱯᱷᱚᱞᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Rocky 734|Rocky 734]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Rocky 734|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱔᱖, ᱑᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the results of the UCoC Coordinating Committee Charter ratification vote</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, Thank you everyone for following the progress of the Universal Code of Conduct. I am writing to you today to announce the outcome of the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ratification vote]] on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter]]. 1746 contributors voted in this ratification vote with 1249 voters supporting the Charter and 420 voters not. The ratification vote process allowed for voters to provide comments about the Charter. A report of voting statistics and a summary of voter comments will be published on Meta-wiki in the coming weeks. Please look forward to hearing about the next steps soon. On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱑᱘:᱒᱔, ᱑᱒ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26160150 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) </div> <!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26166467 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Report of the U4C Charter ratification and U4C Call for Candidates now available</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, I am writing to you today with two important pieces of information. First, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|report of the comments from the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter ratification]] is now available. Secondly, the call for candidates for the U4C is open now through April 1, 2024. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members are invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Per the charter, there are 16 seats on the U4C: eight community-at-large seats and eight regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Meta-wiki]]. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱑᱖:᱒᱕, ᱕ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26276337 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Wikimedia Foundation Board of Trustees 2024 Selection</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> : ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' : ''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Dear all, This year, the term of 4 (four) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Elections Committee]] will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Board Governance Committee created a Board Selection Working Group from Trustees who cannot be candidates in the 2024 community- and affiliate-selected trustee selection process composed of Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins, and Shani Evenstein Sigalov [3]. The group is tasked with providing Board oversight for the 2024 trustee selection process, and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 2024: Call for candidates and call for questions * June 2024: Affiliates vote to shortlist 12 candidates (no shortlisting if 15 or less candidates apply) [5] * June-August 2024: Campaign period * End of August / beginning of September 2024: Two-week community voting period * October–November 2024: Background check of selected candidates * Board's Meeting in December 2024: New trustees seated Learn more about the 2024 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|this Meta-wiki page]], and make your plan. '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2024 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|Meta-wiki page]]. Best regards, [[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Governance Committee Chair, Board Selection Working Group) [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] Even though the ideal number is 12 candidates for 4 open seats, the shortlisting process will be triggered if there are more than 15 candidates because the 1-3 candidates that are removed might feel ostracized and it would be a lot of work for affiliates to carry out the shortlisting process to only eliminate 1-3 candidates from the candidate list.<section end="announcement-content" /> </div> [[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]᱑᱙:᱕᱗, ᱑᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26349432 --> == New Bot Request == Hi, I have applied for a new bot flag [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ:Bots/CampWiz Bot|here]]. Please have a look at it. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Nokib Sarkar|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱒᱐:᱑᱕, ᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱒᱐:᱒᱐, ᱒᱕ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/>Hello all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page]. This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource. Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]]. We look forward to your participation! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ᱒᱑:᱒᱒, ᱑᱔ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' [[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]] Dear community members, The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language. On behalf of the CAC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱐᱒:᱒᱖, ᱒᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello, The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term: * North America (USA and Canada) ** – * Northern and Western Europe ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]] * Latin America and Caribbean ** – * Central and East Europe (CEE) ** — * Sub-Saharan Africa ** – * Middle East and North Africa ** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]] * East, South East Asia and Pacific (ESEAP) ** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]] * South Asia ** – The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term: * [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]] * [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]] * – * – * – * – Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]]. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱐᱘:᱑᱕, ᱓ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hi everyone, The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading. '''What is the Wikimedia Movement Charter?''' The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. '''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”''' Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote. '''Movement Charter ratification vote''' Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta. If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org]. On behalf of the MCDC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱐᱘:᱔᱔, ᱑᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 --> == Wikimedia Technology Summit (WTS) 2024 - Scholarships == ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.'' <br> [[metawiki:3rd_Wikimedia_Technology_Summit_(WTS_2024)|Wikimedia Technology Summit (WTS) 2024]] is focused on using technology to enhance inclusivity across Wikipedia and its associated projects. We aim to explore strategies for engaging underrepresented communities and languages while also strengthening the technical foundation. By fostering collaboration between developers, users, and researchers, we can unite our efforts to create, innovate, and advance the technology that drives open knowledge. <br> We invite community members residing in India who are interested in attending WTS 2024 in person to apply for scholarships by July 10, 2024. The summit will be held at IIIT Hyderabad, India, in October 2024. <br> To apply, please fill out the application form by clicking [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeoO22CuLXrNzL10rJ2guQsxuVtgJAP82EUYuZyBI46nPAHWw/viewform this link]]. <br> On behalf of the WTS 2024 Scholarship Committee : [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Kasyap|Kasyap]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Kasyap|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱙:᱐᱓, ᱑᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == Plans to enable MinT for Wiki readers in Santali Wikipedia == {{int:Hello}} Santali Wikipedians! Apologies as this message is not in your language, {{int:please-translate}}. The [[mw:Wikimedia_Language_engineering|WMF Language team]] has been working on [[mw:MinT#MinT_for_wiki_readers|MinT for Wiki Readers]]. This feature will allow communities to access more content that is only available in other languages with machine translation in Wikipedia. We will be enabling the initial version of this feature first in Igbo Wikipedia, and your Wikipedia is the next to test and have this feature since it will be beneficial for reading content in other languages. For this, our team would like you to read about the feature and [[:sat:Special:AutomaticTranslation|'''test it''']] so you can: * Ask us questions * Tell us how to improve the feature * Give us your feedback on enabling it in your Wikipedia '''About the feature''' The MinT for Wiki Readers is a feature that will allow readers of Santali Wikipedia to expand their reading options and knowledge beyond the language they are familiar with in Wikipedia. For instance, if someone is interested in a topic or content that only exists in the Japanese language and the person is not familiar with the language. While using the mobile web version of Wikipedia, the reader can access the machine translation version of that content in the Santali language from the language selector or the article's footer (as shown in the media files below). {{Gallery | align = center | height =450 | width =200 | whitebg = no | noborder = yes | File:MinT MVP Language Selector entry point video.webm|Language selector entry point. | File:MinT_MVP_Article_footer_entry_point.png|Article footer entry point }} These machine-generated translations of content are clearly identified as such, and the human-created content is surfaced and recommended if available. This feature is in its initial development. It is an early and functional version, and many aspects will be improved based on your community member's feedback on what works and what can be improved to better support your needs as readers. '''How to try the tool''' Before we enable this feature in your Wikipedia by the 26th June 2024, we invite members of your community to try MinT for Wiki Readers in your Wikipedia at [[:sat:Special:AutomaticTranslation|Special:AutomaticTranslation]] and give us early feedback in this thread or on [[mw:Talk:MinT#Feedback_from_Wikipedians_about_MinT_for_Wiki_Readers|this talk page]]. Our team would like to know your impression on: * How do you use the feature * Anything we should consider for our plans to enable it? * Your ideas for improving it. We greatly appreciate your time and effort in testing this tool. We eagerly look forward to your valuable feedback and questions, which will be instrumental in the further development of this feature. Thank you. On behalf of the WMF Language team. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:UOzurumba (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱒᱒:᱑᱒, ᱑᱓ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) :Johar 🙏🙏 @[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], Fantastic, sorry for replying late here. Love the new feature that translates any language articles to Santali! I'm thrilled to be an early adopter of the new automatic translation feature, especially for Santali content!. While I haven't been able to fully test it due to traveling through remote areas, I did manage a preliminary exploration, and I'm eager to share some initial thoughts. :</br> :The ability to seamlessly translate any article into Santali is incredibly impressive. This feature can bridge the gap for readers who want to consume content without actively contributing translations themselves. There are many articles which are only availabe in Santali, which may be read by others too. Great for readers who just want to enjoy content. :</br> :Here, I have got some creative ideas: :# Give a Pop-up Notification: Explain what automatic translation is when someone opens a translated article. Mark these articles differently from regular ones to avoid confusion, maybe by changing background colour. :# Improve Translations: readers can help improve translations, If possible to draft the current automatic translated article for future translation. :# List: Create a list of article which were viewed as automated translation, so that more priority can be given to translate those article and increase viewership. :# Eye Care Reminder: Add a pop-up reminding users to take breaks while reading. With the exciting prospect of this new feature, we can expect even more readers to delve into our content. To ensure their well-being during extended reading sessions, incorporating a gentle reminder to take breaks every 15 minutes would be a valuable addition. This revision removes the negative connotation of "addicted" and emphasizes the positive aspects of increased readership. :Thanks :Excited about this feature! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Rocky 734|Rocky 734]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Rocky 734|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱓᱓, ᱑᱘ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) ::Thank you @[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Rocky 734|Rocky 734]], for sharing your ideas. ::Your idea of having a Pop-up notification to explain automatic translation and marking the articles differently from the regular ones to avoid confusion was considered. We provided an icon and a label at the top and footer of articles to indicate they are automatic translations and not human-curated content, as shown below. Also, the footer label has a link for people to learn more about automatic translation. ::[[File:Screenshot of a prompt in MinT for Wiki Readers feature 1.jpg|right|250px|A notice to learn more about the automatic translation]],[[File:Screenshot from the MinT for Wiki Readers feature.jpg|center|250px|A label distinguishing the page from human-curated one.]] ::Regarding your suggestion for readers to improve translations, currently, machine translations are provided by machine learning models, which cannot be updated immediately. For now, the alternative we provide is to write a human-curated translation of the contents with Content Translation. It does not cover the use-case of making a small, quick fix when finding an issue in machine-translated content. We have plans to support this with community-provided translations (more details in [[phab:T351748|this ticket]]). In this way, users can make corrections to the specific translation of a sentence. That correction will be incorporated into a translation memory system, making it immediately available for future machine translation requests. Creating this system is exciting since it can help to improve machine translation quality. However, it is not a trivial effort, so it will still take some time. ::We have noted your third and fourth suggestions. ::Once again, thank you so much for your feedback; since there are no objections, we will enable the feature. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:UOzurumba (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱓᱒, ᱒᱖ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance. The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading. Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]]. After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further. If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org''']. On behalf of the CEC,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱑᱐:᱕᱒, ᱒᱕ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''. If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱐᱓:᱔᱕, ᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">U4C Special Election - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024. The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]]. In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki. Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]]. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱐᱐:᱐᱓, ᱑᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == Visual Editor: Small change in the reference list coming up == Hello and apologies for writing in English. There is a small change coming up for ''the editing view in Visual Editor'' on your wiki: The format of reference numbers in the reference list that you see while editing with Visual Editor will change from <code>᱑)</code> to <code>᱑.</code> This is a side effect of the work conducted by the [[metawiki:WMDE_Technical_Wishes|Technical Wishes]] team on a new [[metawiki:WMDE_Technical_Wishes/extending_references|sub-referencing feature]]. The work is needed for fixing some general [[phab:T52474|numbering issues in Visual Editor]]. We expect this change to be effective later this week. If you have questions or concerns, [[metawiki:Talk:WMDE_Technical_Wishes/extending_references|please let us know here]]. -- [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Johanna Strodt (WMDE)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱔᱙, ᱑᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimedia Movement Charter ratification voting results</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello everyone, After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.   As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy. The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: '''Individual vote:''' Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333). '''Affiliates vote:''' Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111). '''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:''' The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].   With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''. We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance. The Charter Electoral Commission, [[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]<section end="announcement-content" /> </div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱕᱒, ᱑᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱐᱒:᱔᱘, ᱒᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 --> == Project Announcement: Enhancing Indic Oral Culture on Wikimedia Projects == Hello Wikimedians! We are glad to announce that the Wikimedia funded project '''Enhancing Indic Oral Culture on Wikimedia projects''' is now underway. It is a project focusing on facilitating citizen archivists to document their language and culture. Training, support, compensation for field visits, and regular guidance are some of the facilities that will be provided to volunteer participants. If you or someone you know who is interested in participating, please feel free to get in touch with us and feel free to reach out to us at [https://mail.google.com/mail/u/1/#inbox/QgrcJHsHprJJLpMxkvqcRWzNFKQqhtgbPhl?compose=CllgCJlHDnDbVzDLNdwxSMdTJVChFjvBfWxwPfbZbfgqFvFJVcgVfdjCHMxwbhsphMHtBBMGCnV '''amritsufi2@gmail.com'''] or [https://mail.google.com/mail/u/1/#inbox/QgrcJHsHprJJLpMxkvqcRWzNFKQqhtgbPhl?compose=DmwnWrRqhsNXsDVpjclDlmLsqfVmFtxjlnfXstNvZRTjWccJmwBpXbxdWLvTBznGCHbbFxJzdtzG '''yakshitharp6@gmail.com''']<br> We have attached a flyer link which contains more information about the project. Here is the registration link to participate: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdpV8QD9QXn7HXlm1OdOAk5Ko0a7hIwMkfQYyeeiXt0JsO4kw/viewform?lsrp=1 '''Here''']<br> [https://drive.google.com/file/d/1utpEFxARxoxkfB37xKm0aN-Qxi53Y92x/view '''Invitation Link''']<br> Thank You<br> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Yakshitha|Yakshitha]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Yakshitha|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱑᱘, ᱓᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now. '''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱑᱕:᱓᱑, ᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 --> == Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC == Hi all, The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page]. This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites. Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱒᱓:᱑᱙, ᱒᱒ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Hello all, The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]]. I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026: * North America (USA and Canada) ** Ajraddatz The following seats were not filled during this special election: * Latin America and Caribbean * Central and East Europe (CEE) * Sub-Saharan Africa * South Asia * The four remaining Community-At-Large seats Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community. Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]]. On behalf of the U4C and the Elections Committee,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ᱑᱔:᱐᱖, ᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board. Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]]. When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group<section end="announcement-content" /> </div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱑᱔, ᱓ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == 'Wikidata item' link is moving. Find out where... == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}} Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project. The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section. We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2. More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱕᱘, ᱒᱗ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 --> == <span lang="en" dir="ltr">Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted. The following four candidates were the most voted: # [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]] # [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]] # [[User:Victoria|Victoria Doronina]] # [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]] While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]] Best regards, The Elections Committee and Board Selection Working Group <section end="announcement-content" /> </div> [[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] ᱐᱘:᱒᱕, ᱑᱔ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱒᱓:᱐᱘, ᱑᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27601062 --> == Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 & scholarship applications == Dear Wikimedians, We hope you are well. We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024. Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for: * Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc. * Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc. * Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces. We encourage you to follow the essential details & updates on Meta-Wiki regarding this event. Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024 Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ] ''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)'' Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying. The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday). If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email. Best, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱙:᱓᱕, ᱑᱙ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25720607 --> == 'Wikidata item' link is moving, finally. == Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ᱑᱑:᱓᱐, ᱒᱒ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 --> == Proposal to enable the "Contribute" entry point in Santali Wikipedia == {{Int:Hello}} Santali Wikipedians, Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called "Contribute" to your Wikipedia. The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia. Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Santali Wikipedia. '''Who can access it''' Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the "Contribute" icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to "view contributions" is also available to access the list of your contributions. [[ᱨᱮᱫ:Mobile_Contribute_Page.png|link=https://bar.wikipedia.org/wiki/Datei:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] [[ᱨᱮᱫ:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|link=https://bar.wikipedia.org/wiki/Datei:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]] For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the "Contributions" option unless they change it to the "Contribute" manually. This feature is available in four Wikipedia (Albanian, Malayalam, Mongolian, and Tagalog). We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the "Contributions" entry point as default.           We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 20th November 2024. We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the "Contribute" entry point in your Wikipedia. We look forward to your response soon. Thank you! On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:UOzurumba (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱑:᱔᱔, ᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) :<nowiki>I request to sent me link for translate on Santali language.~~~</nowiki> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Pywikisat|Pywikisat]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Pywikisat|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱑:᱕᱒, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) :This is very good proposal I agree. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Pywikisat|Pywikisat]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Pywikisat|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱑:᱕᱘, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) ::<span style="color:#007800">'''Sa'''</span><span style="color:#009200">'''i'''</span><span style="color:#20A620">'''len Hansda'''</span> 🇧🇩 <span style="font-size:85%;"></span> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Sailen Hansda|Sailen Hansda]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Sailen Hansda|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱓᱔, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) :Thank you All, for your feedback. Since there are no objections to having the "Contribute" entry point, we will enable it at the stipulated time in Santali Wikipedia. :@[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Pywikisat|Pywikisat]], you won't be able to see the message string for now in translatewiki.net because it has not been enabled in your wiki. However, I have done a screen record to show you how to access it in translatewiki.net once it is enabled. :I hope this helps. Best regards, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:UOzurumba (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱔᱕, ᱑᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC == Hello everyone, The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone <https://zonestamp.toolforge.org/1732896000>). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: <https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024>. This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation. Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] ᱑᱙:᱕᱔, ᱒᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation]] == <div lang="en" dir="ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedians, We are excited to '''Initiate the discussions about India’s potential bid to host [[:m:Wikimania 2027|Wikimania 2027]]''', the annual international conference of the Wikimedia movement. This is a call to the community to express interest and share ideas for organizing this flagship event in India. Having a consortium of a good number of country groups, recognised affiliates, thematic groups or regional leaders primarily from Asia for this purpose will ultimately strengthen our proposal from the region. This is the first step in a collaborative journey. We invite all interested community members to contribute to the discussion, share your thoughts, and help shape the vision for hosting Wikimania 2027 in India. Your participation will ensure this effort reflects the strength and diversity of the Indian Wikimedia community. Please join the conversation on [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation#Invitation to Join the Conversation|Meta page]] and help make this vision a reality! Regards, <br> [[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala User Group]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians User Group]] <br> This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) ᱑᱕:᱑᱔, ᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&oldid=27906962 --> == Open Community Call - [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India]] == <div lang="en" dir="ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedians, Happy 2025.. 😊 As you must have seen, members from Wikimedians of Kerala and Odia Wikimedia User Groups initiated preliminary discussions around submitting an Expression of Interest (EoI) to have Wikimania 2027 in India. You can find out more on the [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Meta Page]]. Our aim is to seek input and assess the overall community sentiment and thoughts from the Indian community before we proceed further with the steps involved in submitting the formal EOI. As part of the same, we are hosting an '''open community call regarding India's Expression of Interest (EOI) to host Wikimania 2027'''. This is an opportunity to gather your valuable feedback, opinions, and suggestions to shape a strong and inclusive proposal. * 📅 Date: Wednesday, January 15th 2025 * ⏰ Time: 7pm-8pm IST * 📍 Platform: https://meet.google.com/sns-qebp-hck Your participation is key to ensuring the EOI reflects the collective aspirations and potential of the vibrant South Asian community. Let’s join together to make this a milestone event for the Wikimedia movement in South Asia. We look forward to your presence! <br> Warm regards, <br> [[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians]] User Group's <br> This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at ᱐᱕:᱕᱕, ᱑᱔ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&oldid=28100038 --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱐᱑:᱑᱑, ᱒᱔ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱒:᱓᱖, ᱒᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱒:᱓᱖, ᱒᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱐᱐:᱔᱘, ᱓ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ᱐᱘:᱒᱙, ᱒᱒ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ᱑᱘:᱕᱑, ᱗ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> ᱐᱒:᱕᱖, ᱑᱓ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱐᱒:᱐᱔, ᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> ᱑᱖:᱑᱑, ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱐᱐:᱓᱔, ᱑᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> ᱑᱕:᱐᱔, ᱒᱘ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱐᱓:᱔᱑, ᱒᱙ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]])</bdi> ᱒᱒:᱐᱗, ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> ==ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱯᱨᱩᱯᱷᱨᱤᱰᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱨ!== ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱯᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮ ᱠᱷᱚᱡᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱯᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮᱫ ᱯᱮᱭᱟ, ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱸ, ᱟᱯᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱞᱤᱝᱠ: [https://w.wiki/EFGb ᱜᱟᱱᱟᱝ ᱟᱨ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ] '''ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱡᱚᱝ ᱠᱟᱛᱷᱟ''' * ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱢᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱧᱮᱪᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱟᱵᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱚᱱ ᱥᱟᱹᱛᱼᱟ! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱕᱖, ᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) ᱑᱕:᱒᱗, ᱒᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱓:᱐᱘, ᱒᱘ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱔᱗, ᱒᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 --> == 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 == <div lang="en" dir="ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Hello Wikimedians of South Asia! 👋 We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page! We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative: * Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content * Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta. * Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board! 👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link]. Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬 This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at ᱑᱕:᱔᱒, ᱖ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25720607 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ᱒᱓:᱐᱑, ᱑᱓ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱔᱔, ᱑᱗ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, ᱒᱐:᱕᱗, ᱒᱗ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱔᱕, ᱑᱔ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 --> == ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱤᱰᱤᱴᱼᱮᱼᱛᱷᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱚᱯᱚᱡᱟᱞ == ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱡᱚᱦᱟᱨ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱟᱠᱟᱱᱟ, [https://w.wiki/6pz8 ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱚᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ (ᱤᱰᱤᱴ-ᱮ-ᱛᱷᱟᱱ) ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱮ [https://w.wiki/DDNY ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱩᱨᱟᱹᱭ] ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱯᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱩᱨᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱮ ᱰᱚᱢᱮᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ‌ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ ᱥᱚᱵᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱧ ᱓ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱚᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱥᱟᱶᱛᱮ (ᱤᱰᱤᱴ-ᱮ-ᱛᱷᱚᱱ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱯᱚᱡᱚᱞ ᱤᱧ ᱫᱚᱦᱚ ᱭᱮᱫᱟ ‍᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱤᱰᱤᱴ-ᱮ-ᱛᱷᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱤᱧ ᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑. ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒. ᱱᱚᱣᱟ ᱤᱵᱷᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ, ᱓ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱓᱐ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱓ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱛᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱜᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱓. ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱕᱐% ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱔. ᱱᱚᱣᱟ ᱤᱵᱷᱮᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱜᱮ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱮᱯᱤᱰ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱕. ᱤᱵᱷᱮᱱᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ: ᱑. ᱑᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeX1wcLaFHI5c_ZFjGfC6-ZtaKD8LcMjcZWYgq0o__U5WyGxw/viewform?usp=header ᱥᱟᱨᱣᱮ] ᱦᱚᱸ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱒. ᱑ ᱱᱚᱵᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐ ᱱᱚᱵᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱣᱤᱠᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱩᱨᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱓. ᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱔. ᱑ ᱡᱟᱹᱱᱩᱣᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐ ᱡᱟᱹᱱᱩᱣᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱚᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ (ᱤᱰᱤᱴ-ᱮ-ᱛᱷᱟᱱ) ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱧ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱤᱧᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱱᱚᱰᱮᱧ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱟᱵᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚᱢᱮᱱᱴ/ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱯᱞᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱯᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱟᱯᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ; ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱓᱘, ᱑᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) :ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱡᱚᱦᱟᱨ :ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱣᱤᱠᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚᱭᱮᱫ ᱯᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱜᱟᱯᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱤᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱛᱷᱩᱠᱩᱢ ᱦᱟᱛᱟᱲ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱷᱩᱠᱩᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ * ᱡᱟᱸᱦᱟ interest survey ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱮ ᱨᱤᱥᱯᱚᱱᱥ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ * ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱓᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱜᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱥᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱜᱟᱯᱟᱱ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱤᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱛᱷᱩᱠᱩᱢ ᱦᱟᱛᱟᱲ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱦᱟᱨ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱕᱗, ᱒᱘ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> ᱒᱑:᱓᱖, ᱒᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱔᱘, ᱙ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ᱑᱑:᱔᱓, ᱒᱐ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] ᱑᱔:᱑᱓, ᱓᱐ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == 📢 ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ! == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|300px|center]] ᱟᱞᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱞᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱮᱫᱟ ᱡᱮ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ! ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱥᱚᱭ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱵᱤᱥᱚᱭ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢ ᱯᱟᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱜᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬᱟ! * 🗓️ ᱛᱟᱹᱨᱤᱠ: ᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ – ᱓᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ * 🌏 ᱵᱤᱥᱚᱭ: ᱮᱥᱤᱭᱟ — ᱫᱤᱥᱚᱢᱠᱚ, ᱥᱟᱶᱛᱟ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱠᱚ * 🌐 ᱚᱠᱟᱨᱮ: [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ]] * 🤝 ᱚᱠᱚᱭ ᱠᱚᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱮ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱫᱮᱞᱟᱵᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱮᱵᱚᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱰᱷᱮᱨ ᱚᱱᱚᱞ ᱟᱨ ᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱵᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩᱭᱟ ᱾ ᱡᱚᱦᱟᱨ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱓᱒, ᱓᱑ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ᱑᱔:᱒᱒, ᱒᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ᱐᱐:᱓᱕, ᱖ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-12-22_Wikipedias&oldid=29825860 --> == ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ (ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ) == [[File:WP25 potential birthday logo.svg|center|class=skin-invert|link=ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]] '''ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱡᱚᱦᱟᱨ!''' ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱞᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚᱭᱮᱫ ᱯᱮᱭᱟ ᱡᱮ, ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ '''᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱜ '''᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ''' ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ '''[[:meta:Wikimedians of Santali Language User Group|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ]]''' ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱵᱷᱩᱨ '''ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ''' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱮᱞᱟᱵᱚᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱱᱟᱣᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱚᱱ ᱥᱟᱨ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ * '''ᱚᱠᱛᱚ:''' ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ * '''ᱥᱟᱛᱟᱢ:''' ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱤᱱ ᱯᱮ: <div style="text-align:center; font-size:120%; margin:10px;"> '''👉 [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ|ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ]]''' </div> ᱢᱟ ᱛᱚᱵᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱛᱟᱵᱚᱱ ᱯᱮ! '''ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ''', ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱕᱖, ᱑᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱒᱑, ᱑᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱪᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱤᱛ ᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱤᱥ-ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱧᱮᱞ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ == <section begin="announcement-content" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱪᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱤᱛ ᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱤᱥ-ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱧᱮᱞ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱱᱤᱛ ᱡᱷᱤᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱧ ᱱᱚᱣᱟᱧ ᱚᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱯᱮ ᱙ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱤᱥ-ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱯᱮ ᱮᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱧᱮᱞ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱛᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱱᱟ᱾ [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱰᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱮ ᱟᱨ ᱢᱮᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UCoC ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱯᱮ]]᱾ [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱪᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱤᱛ ᱠᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱤᱝ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ]] (U4C) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱫᱚᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UCoC ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱧᱮᱞ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱫᱚ U4C ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱰᱚᱜᱚᱨ ᱟᱨ U4C ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|ᱟᱯᱮ U4C ᱪᱟᱨᱴᱚᱨ (Charter) ᱯᱮ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ]]᱾ ᱫᱟᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱚᱜᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱯᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱢᱩᱱᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱪᱤᱛ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱜ ᱯᱮ᱾ -- U4C ᱥᱟᱶ ᱜᱚᱲᱚ ᱜᱚᱯᱚᱲᱚ ᱨᱮ, [[m:User:Keegan (WMF)|ᱠᱤᱜᱳᱱ (ᱰᱟᱹᱵᱽᱞᱩ.ᱮᱢ.ᱮᱯᱷ)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]])<section end="announcement-content" /> ᱒᱑:᱐᱑, ᱑᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Technical == I want to make new words in santhali language related to technology [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱳᱢᱤᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱳᱢᱤᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱳᱢᱤᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱒᱓, ᱓ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) ==ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱰᱟᱭᱡᱚᱝ== ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱜᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱧ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱮᱜᱼᱟ ᱡᱮ, ᱟᱵᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ Relicensing, Digitisation, ᱟᱨ Wikisource ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱨᱡᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱡᱚᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * ᱨᱤᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥᱤᱝ: ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱠᱚᱯᱤᱨᱟᱭᱤᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱫᱷᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱾ * ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱨᱩᱯ ᱮᱢ ᱾ * ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤ-ᱥᱚᱨᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱟᱯᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱯᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱥᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱫᱟᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱛᱟᱵᱚᱱ ᱯᱮ ᱾ ᱡᱚᱦᱟᱨ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱓᱖, ᱒᱔ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) == ᱣᱤᱠᱤᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱒᱐᱒᱖ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱡᱷᱤᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ == ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱜᱮ ᱡᱚᱦᱟᱨ, ᱣᱤᱠᱤᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱒᱐᱒᱖ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱷᱤᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱫᱚ ᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱳᱪᱤ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱣᱤᱠᱤᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱ, ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱚᱨ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱚᱣᱟᱭ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ, ᱪᱮᱫᱚᱜ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱨᱟᱲᱟ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱢ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱢᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱯᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱥᱛᱟᱹᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ᱾ 🙂 [[diffblog:2026/03/19/namukku-othukoodam-scholarships-now-open-for-wikiconference-india-2026/|diff post]] ᱟᱯᱞᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ: [᱑᱕ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ ᱑᱑:᱕᱙ p.m. IST] ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱞᱤᱸᱠ: [[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform application link]] ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ: [<nowiki/>[[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|Meta page link]]] ᱫᱟᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱯᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱣᱤᱠᱤᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱜᱟᱶᱛᱟ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Athulvis|Athulvis]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Athulvis|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱒᱑, ᱒᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) == ᱣᱤᱠᱤᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱒᱐᱒᱖ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱡᱷᱤᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ == ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱜᱮ ᱡᱚᱦᱟᱨ, ᱣᱤᱠᱤᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱒᱐᱒᱖ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱷᱤᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱫᱚ ᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱳᱪᱤ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱣᱤᱠᱤᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱ, ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱚᱨ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱚᱣᱟᱭ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ, ᱪᱮᱫᱚᱜ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱨᱟᱲᱟ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱢ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱢᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱯᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱥᱛᱟᱹᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ᱾ 🙂 [[diffblog:2026/03/19/namukku-othukoodam-scholarships-now-open-for-wikiconference-india-2026/|diff post]] ᱟᱯᱞᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ: [᱑᱕ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ ᱑᱑:᱕᱙ p.m. IST] ᱟᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱞᱤᱸᱠ: [[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform application link]] ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ: [<nowiki/>[[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|Meta page link]]] ᱫᱟᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱯᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱢᱤᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱣᱤᱠᱤᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱜᱟᱶᱛᱟ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Athulvis|Athulvis]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Athulvis|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱒᱒, ᱒᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> 449tot2005j81160alxgcspczdhevfl ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ 0 279 190054 188133 2026-04-01T09:50:20Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190054 wikitext text/x-wiki [[File:Container ship Reecon Whale on Black Sea near Constanța Romania.jpg|thumb|ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ]] ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱞ ᱵᱟᱠᱷᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ [[ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ|ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱟ᱾ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱩᱜ ᱫᱟᱨᱟᱢ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱫᱽ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱥᱟᱵ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱟ᱾ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱴᱤᱢᱚᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== [[File:Floss.jpg|thumb|ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ]] [[File:Romtrireme.jpg|thumb]] [[File:Faluca Almariya 02.jpg|thumb|ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ]] ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱱᱛᱩᱠ ᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ, ᱠᱟᱴ ᱮᱢᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ==ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱠᱟᱨ== ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱟᱠ== ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ᱾ ===ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ=== ===ᱵᱮᱱᱟᱣ=== ===ᱡᱩᱛᱨᱟᱹᱣ=== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * https://en.m.wikipedia.org/wiki/Airship * https://en.m.wikipedia.org/wiki/Chartering_(shipping) * https://en.m.wikipedia.org/wiki/Factory_ship * https://en.m.wikipedia.org/wiki/Environmental_impact_of_shipping * https://en.m.wikipedia.org/wiki/Navy ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ== * https://en.wikipedia.org/wiki/Ship * http://www.macmillandictionary.com/thesaurus-category/british/parts-of-boats-and-ships{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://phrontistery.info/nautical.html * http://www.marineinsight.com/marine/types-of-ships-marine/different-types-of-tankers-extensive-classification-of-tanker-ships/{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://maritime-connector.com/wiki/ship-sizes/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503010753/http://maritime-connector.com/wiki/ship-sizes/ |date=2021-05-03 }} ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ]] msq1lhul49p3q59w1j5f6voloqxrch1 ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ 0 2313 190029 146091 2026-04-01T03:39:39Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190029 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = | other_name = <br />{{small|Poltoratsk (1919-1927)}} | native_name = <br>''Aşgabat/Ашгабат (ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱ)<br>Ашхабад (ᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ)'' | nickname = | motto = | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | image_blank_emblem = Logo of Ashgabat.svg | blank_emblem_size = 150px | image_seal = Ashgabat (seal).svg | seal_size = 150px | image_shield = | shield_alt = | image_map = Neutrality-Road-Ashgabat-2015.JPG | map_caption = ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱮᱫ | subdivision_type = [[ᱥᱚᱵᱷᱮᱨᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱞᱤᱥᱴᱤ|ᱫᱤᱥᱚᱢ]] | subdivision_name = {{flag|ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱᱤᱥᱛᱟᱱ}} | government_type = [[ᱯᱟᱨᱥᱮᱛᱤᱭᱟᱹ]] | leader_title = [[ᱢᱟᱭᱚᱨ]] | leader_name = ᱫᱩᱨᱰᱤᱞᱤᱭᱮᱵᱽ<ref>{{cite web|url=http://tdh.gov.tm/ru/2013-04-29-11-55-24/2013-04-13-07-33-58/14023-2015-08-14-22-32-05|title=Государственное информационное агентство Туркменистана - TDH|website=tdh.gov.tm|accessdate=August 2, 2017|archive-date=2018-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008171102/http://tdh.gov.tm/ru/2013-04-29-11-55-24/2013-04-13-07-33-58/14023-2015-08-14-22-32-05|url-status=dead}}</ref> | established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ | established_date = ᱑᱘᱘᱑ | area_magnitude = | area_total_km2 = 440 | area_water_percent = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱒ | population_note = | population_total = 1031992 | population_density_km2 = auto | timezone = | utc_offset = +5 | timezone_DST = ''not observed'' | utc_offset_DST = +5 | coordinates = {{coord|37|56|N|58|22|E|region:TM_type:city(695300)|display=inline,title}} | elevation_m = 219 | elevation_ft = | postal_code_type = ᱯᱚᱥᱴᱟᱞ ᱠᱳᱰ | postal_code = 744000 - 744040 | area_code = (+993) 12 | registration_plate = AG | website = [http://ashgabat.gov.tm/en/ www.ashgabat.gov.tm] | footnotes = }} [[File:Ashgabat, Turkmenistan Astronaut Imagery.JPG|thumb|Satellite view of Ashgabat]] '''ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ''' (<small>[[ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱ]]: Aşgabat, [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤ]]:عشق آباد; [[ᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ]]: Ашхабад, [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]: Ashgabat</small>) ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱖,᱙᱕,᱓᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱑᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱟᱠᱩᱢ ᱨᱮᱜᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱠᱚᱯᱮᱛ ᱫᱟᱜᱽ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱚᱡᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ "ᱤᱥᱠ" ᱟᱨ "ᱟᱵᱟᱫᱽ" ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ" ᱾<ref name="ref91gudoq">[http://books.google.com/books?id=DwX-UTmC1GwC Central Asia: Kazakhstan, Tajikistan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Turkmenistan], Bradley Mayhew, Lonely Planet, 2007, ISBN 978-1-74104-614-4, ''... Ashgabat ... pop 650000 With its lavish marble palaces, gleaming gold domes and vast expanses of manicured parkland, Ashgabat ('the city of love' ...''</ref> ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱑᱙᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱠᱢᱮᱱ ᱥᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱵᱟᱫᱤ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱜᱮ ᱑᱙᱔᱘ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱛᱮ ᱢᱮᱴᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Turkmenistan: Government Orders People Out Of Their Homes In Name Of 'Urban Renewal' |accessdate=22 Nov 2017 |url=https://www.rferl.org/a/1053964.html |date=July 21, 2004 |df=mdy }}</ref> ᱠᱟᱨᱟᱠᱩᱢ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱢᱩ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤ ᱤᱫᱤ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.indianembassy-tm.org/bilateral.html |title=Brief Note on Turkmenistan |website=Embassy of India, Ashgabat |accessdate=10 Jun 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140218072835/http://www.indianembassy-tm.org/bilateral.html |archivedate=February 18, 2014 |df=mdy }}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ "ᱠᱚᱥᱵᱟ ᱟᱥᱠᱷᱟᱵᱟᱫᱽ" ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱧᱩᱢ ᱫᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Pospelov">Pospelov, pp.&nbsp;29–30</ref> ᱯᱟᱨᱛᱷᱤᱭᱚᱢ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱥᱮ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ, ᱱᱚᱶᱟ [[ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱰᱟᱦᱟᱨ|ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱚᱰ]] ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱚᱧᱡᱤᱠᱚᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱥᱨᱮᱡ (ᱢᱮᱴᱟᱣ ᱥᱟᱨᱮᱡ) ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱒ ᱥᱟᱭᱟᱸᱫ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱹᱨᱣᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱑ ᱥᱟᱭᱟᱸᱫ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱ ᱚᱛᱞᱟᱲᱟᱣ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱮᱴᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱚᱧᱡᱤᱠᱚᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱚᱰ ᱨᱮ ᱞᱟᱵᱽᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱑᱓ ᱥᱟᱭᱟᱸᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙ ᱥᱟᱭᱟᱸᱫ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱠᱟᱵᱽᱡᱟ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://www.geographicbureau.com/trips/central_asia/turkmenistan/info/brief_description_of_the_main_s.jdx |title=Konjikala |access-date=2018-11-21 |archive-date=2014-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029043151/http://www.geographicbureau.com/trips/central_asia/turkmenistan/info/brief_description_of_the_main_s.jdx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|author=MaryLee Knowlton|title=Turkmenistan|url=https://books.google.com/books?id=UGanxmJgQNIC&pg=PA40|year=2006|publisher=Marshall Cavendish|isbn=978-0-7614-2014-9|page=40}}</ref> ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category|Aşgabat}} *[http://ashgabat.gov.tm/ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] *[http://www.ashgabat.us/gallery ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱸᱛ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722143030/http://www.ashgabat.us/gallery |date=2012-07-22 }} *[https://web.archive.org/web/20080509041819/http://goetz.burggraf.de/Bildergalerien/Turkmenistan/ ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱪᱷᱟᱯ] *[http://www.andrey-andreev.com/en/ashgabat/ ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱨᱵᱚᱞ ᱱᱟᱜᱟᱨ] *[http://www.travel-images.com/turkmenistan.html ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱾ ᱱᱮᱵᱮᱛᱟᱨ ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ] *[http://www.vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=399 ᱱᱮᱵᱮᱛᱟᱨ ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱴᱟ] *[http://www.neweurasia.net/culture-and-history/a-forgotten-dawn-in-ashgabad/ Pre-1948 ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ] *[http://www.ashgabatairport.com/ www.ashgabatairport.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114003609/http://www.ashgabatairport.com/ |date=2011-01-14 }} - ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱᱰᱟᱹᱦᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ (ᱤᱝᱞᱤᱥ) *[https://web.archive.org/web/20150904061155/http://tourism.gov.tm/images/magazine/buklet/ashgabat.pdf ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱨᱮ ᱫᱟᱬᱟᱱ] *[https://abasayyoh.com/pages/61 "ᱟᱵᱟᱥᱟᱭᱚᱦ" ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱥᱜᱟᱵᱟᱛ ᱫᱟᱬᱟᱱ] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱑᱘]] oxd0pnp217lydr84mmendp5oq06ypwg ᱠᱩᱡᱟᱨᱟᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ 0 2837 190048 189692 2026-04-01T08:04:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190048 wikitext text/x-wiki '''ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' ᱯᱩᱨᱟ. ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱱᱚᱢᱚᱭᱨᱚᱠᱯᱚᱢ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ : ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ. ᱛᱤᱨᱞᱟ. ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱦᱟᱨᱟᱵᱳᱨᱳ== ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱨᱪ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ(1st March 1968) ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱠᱟ.ᱭᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱟᱭᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭᱤ ᱟ.ᱛᱩᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱤᱱᱰᱟᱢ ᱥᱤᱱᱥᱟᱝ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱮᱭᱟᱭᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ (1978) ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱺᱭ ᱠᱚ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱥᱟᱛᱞᱟᱜᱼᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱵᱩᱫᱷᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ. ᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱮᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱜᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟᱭ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ (CRPF) ᱨᱮ ᱪᱟ.ᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱟ.ᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱱᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱠᱚᱛ ᱟᱨ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱧᱮᱞᱛᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱘ (1996-98) ᱫᱷᱟ.ᱵᱤᱡ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱴᱤᱢ ᱟ.ᱜᱩᱣᱟ.ᱱ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱠᱷᱮᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ (Gold Medal) ᱜᱮ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱔᱔kg,᱔᱖kg ᱟᱨ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱘kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟ.ᱫ ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱤᱵᱮᱱᱫᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱔kg ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱔᱖kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Gold Medal) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱞᱮᱱ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟ.ᱛᱤᱨ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱫᱚᱠᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱠᱮᱫᱼᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱸᱜᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱪᱮᱥᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱠᱩ ᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱾ ᱚᱲᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱱ ᱯᱟᱱᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱷᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱠᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. (Gold medal ) ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱮᱤᱡᱤᱸ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱳᱥᱤᱢᱟ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Bronze Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠᱚᱠ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱫᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱬᱟ ᱚᱨᱡᱚ== {|class = "wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2 width=40|ᱥᱮᱨᱢᱟ ! rowspan=2 width=250|ᱡᱟᱭᱜᱟ ! rowspan=2 width=60|ᱦᱟᱢᱟᱞ !colspan=4| Snatch (kg) !colspan=4| Clean & Jerk (kg) !rowspan=2 width=40| Total !rowspan=2 width=40| Rank |- ! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank!! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank |- ! colspan=13|[[World Weightlifting Championships|World Championships]] |- |[[2005 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱕]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱛ}} [[ᱫᱳᱦᱟ]], [[ᱠᱟᱛᱟᱨ]]|| [[2005 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||'''᱗᱘'''||<s> 79||᱗||95||98||'''100'''||᱗||'''178.0'''||7 |- |[[2003 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱓]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}} [[ᱵᱟᱸᱠᱚᱣᱵᱚᱨ]], [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] || [[2003 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||᱗᱗.᱕||'''᱘᱐'''||᱖||97.5||'''102.5'''||<s>105||4||'''182.5'''||5 |- |[[1999 World Weightlifting Championships|᱑᱙᱙᱙]] || align=left|{{flagicon|ᱜᱨᱤᱥ}} [[ᱱᱯᱤᱨᱟᱣᱚᱥ]], [[ᱜᱨᱤᱥ]] || [[᱑᱙᱙᱙ World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||'''᱗᱕'''||<s>80||<s>80||᱑᱐||95||100||'''105'''||{{sica}}||'''180'''||5 |} ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }} http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== http://www.athens2004.com/en/ParticipantsAthletes/newParticipants?pid=9003801 https://web.archive.org/web/20071028023001/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=722&moduleid=&maincatid=48&subid=0&comid=55 http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/n-kunjarani-devi.html [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]] cu5c4qj1oc8xj8ipeh7dh1tpnnn28db ᱡᱚᱢᱩᱱᱟ ᱴᱩᱰᱩ 0 3177 190051 161466 2026-04-01T09:17:12Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190051 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱡᱚᱢᱩᱱᱟ ᱴᱩᱰᱩ | image = 2017 Women Transforming India Award to Ms. Jamuna Tudu Matrukham (Jharkhand) – Maturkham’s Lady Tarzan, organised by the NITI Aayog, in New Delhi on August 29, 2017 (cropped).jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = ᱑᱙᱘᱐᱑᱒᱑᱙ | birth_place = ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | other_names = ᱡᱚᱢᱩᱱᱟ ᱢᱚᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ | occupation = | years_active = | known_for = ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | notable_works = | awards = ᱯᱚᱫᱢᱚᱥᱨᱤ }} '''ᱡᱚᱢᱩᱱᱟ ᱴᱩᱰᱩ''' ᱑᱙ᱹ᱑᱒ᱹ᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱡᱚᱢᱩᱱᱟ ᱴᱩᱰᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾᱒᱐᱑᱘ᱼ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱟᱱ ᱥᱮᱬᱟ ᱵᱮᱥᱟᱢᱚᱨᱤᱠ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱯᱚᱫᱢᱚᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ <ref>{{cite web | url=https://padmaawards.gov.in/PDFS/2019AwardeesList.pdf | title=Padma Awards | publisher=Padma Awards ,Government of India | accessdate=25 January 2019}}</ref>᱾᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱚᱰᱯᱷᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ ᱵᱨᱮᱵᱷᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱦᱚᱸᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref>{{Cite web|url=https://www.shethepeople.tv/news/reese-witherspoon-jennifer-lawrence-talk-sexual-harassment|title=Reese Witherspoon, Jennifer Lawrence Talk About Sexual Harassment|last=Kh|first=Tara|last2=elwal|date=2017-10-18|website=SheThePeople TV|language=en-US|access-date=2019-03-05}}</ref> ᱾ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱴ ᱢᱟᱯᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱡ ᱞᱮᱰᱤ ᱴᱟᱨᱡᱚᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮᱫ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱜᱮᱭᱟ<ref>{{cite web | url=https://indianexpress.com/article/india/lady-tarzan-jamuna-tudu-who-takes-on-timber-mafia-4934084/ | title=Lady Tarzan Jamuna Tudu who takes on timber mafia | publisher=Indian Express | date=12 November 2017 | accessdate=26 January 2019}}</ref>᱾ ==ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱡᱟᱢᱩᱱᱟ ᱴᱩᱰᱩ ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ|ᱳᱲᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱨᱟᱭᱨᱚᱝᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱤᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱜ ᱟᱨ ᱥᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱴᱷ ᱢᱟᱯᱷᱤᱭᱟ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱴᱷᱮᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/bollywood-discovers-chakulias-lady-tarzan/cid/1695706|title=Bollywood discovers Chakulia’s Lady Tarzan|work=www.telegraphindia.com|access-date=16 August 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://hindi.news18.com/news/lifestyle/independence-day-2020-these-five-tribal-women-activists-raised-loud-voice-got-aware-of-the-true-meaning-of-freedom-pur-3203770.html|title=Independence Day: इन 5 आदिवासी महिला कार्यकर्ताओं ने उठाई बुलंद आवाज, 'आजादी' के सही अर्थ से कराया रूबरू|work=News18 India|access-date=16 August 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱡᱟᱢᱩᱱᱟ ᱴᱩᱰᱩ ᱫᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱢᱩᱱᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱪᱟᱹᱠᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] ᱵᱚᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱦᱟᱱᱦᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱩᱴᱩᱨᱠᱷᱟᱢ ᱟᱛᱳ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱯᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱩᱴᱩᱨᱠᱷᱟᱢ ᱟᱛᱳ ᱥᱳᱨ ᱵᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱮᱼᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱢᱩᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱨ ᱵᱟᱯᱷᱤᱭᱟ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱨ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱡᱟᱢᱩᱱᱟ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱠᱚ ᱟᱠᱚᱴ ᱞᱮᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱟᱛᱳ ᱨᱮᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱨ ᱠᱚ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱪᱮᱸᱜᱷᱟᱣᱱᱟ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱜᱚᱡᱟᱱ ᱡᱟᱨᱯᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱟᱢᱩᱱᱟ ᱫᱚ ᱪᱮᱫᱦᱚᱸ ᱵᱟᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱨ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩᱭ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.onmanorama.com/lifestyle/women/2017/11/05/tribal-woman-jamuna-tudu-fought-forest-mafia.html|title=How a tribal woman took on a forest mafia and won|work=OnManorama|access-date=16 August 2020}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 November 2017 |title=Lady Tarzan Jamuna Tudu who takes on timber mafia |url=https://indianexpress.com/article/india/lady-tarzan-jamuna-tudu-who-takes-on-timber-mafia-4934084/ |access-date=26 January 2019 |publisher=Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/ghatsila/story-jungle-will-survive-if-earth-will-be-safe-yamuna-tudu-2520514.html|title=जंगल बचेगा तो पृथ्वी सुरक्षित रहेगा : यमुना टुडू|work=livehindustan.com|access-date=7 September 2019|language=hi}}</ref> ᱴᱩᱰᱩ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ "ᱵᱚᱱ ᱥᱩᱨᱚᱠᱥᱟ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ" ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸᱭ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{cite web |title=Padma Awards |url=https://padmaawards.gov.in/PDFS/2019AwardeesList.pdf |access-date=25 January 2019 |publisher=Padma Awards ,Government of India}}</ref><ref>{{cite web |date=22 November 2017 |title=Jamuna Tudu and her team protect the jungle around her village from the forest mafia |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/jamuna-tudu-van-suraksha-samiti-team-protect-jungle-deforestation-mathurgham-jharkhand-lifest-1091769-2017-11-22 |access-date=30 January 2019 |work=Srijani Ganguly |publisher=India Today}}</ref><ref name="fe">{{cite web |date=29 August 2017 |title=Women Transforming India Awards 2017: Meet the 12 incredible winners who transformed India |url=https://www.financialexpress.com/india-news/women-transforming-india-awards-2017-meet-the-12-incredible-winners-who-transformed-india/831531/ |access-date=30 January 2019 |publisher=Financial Express}}</ref> ==ᱢᱚᱱ ᱠᱤ ᱵᱟᱛ== ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ ᱟᱡᱟᱜ '''ᱢᱚᱱ ᱠᱤ ᱵᱟᱛ''' ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟᱭ ᱡᱮ, ᱡᱩᱢᱩᱱᱟ ᱴᱩᱰᱩ ᱫᱚ ᱠᱟᱴᱷ ᱢᱳᱯᱷᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱠᱥᱟᱞᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱕᱐ ᱦᱮᱠᱴᱟᱨ ᱵᱤᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱨᱩᱠᱷᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱤᱨ ᱟᱨ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱨᱩᱠᱷᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱩᱫᱜᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱟᱛᱳ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲᱠᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=http://newstodayjharkhand.com/%E0%A4%AE%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9D%E0%A4%BE/|title=मन की बात कार्यक्रम में झारखंड की जमुना टू डू के द्वारा किए गए कार्यों की सराहना|access-date=7 September 2019|archive-date=8 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508083042/http://newstodayjharkhand.com/%E0%A4%AE%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9D%E0%A4%BE/|url-status=dead}}</ref> ==ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ== # ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱭᱟᱟᱨ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱑᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱴᱟᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱥᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ # ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱚᱸᱠᱚᱲ ᱥᱚᱱᱥᱛᱷᱟᱱ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ # ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱚᱨᱮᱥᱴ ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱯᱟᱦᱟᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ # ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ # ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱚᱸᱜᱷᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ ᱥᱮᱵᱟ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱟᱠᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱤᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭᱼᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱩᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱤᱫᱤ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡ " ᱵᱚᱱ ᱥᱩᱨᱚᱠᱷᱭᱟ ᱥᱚᱢᱤᱛᱤ " ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref>{{cite web | url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/jamuna-tudu-van-suraksha-samiti-team-protect-jungle-deforestation-mathurgham-jharkhand-lifest-1091769-2017-11-22 | title=Jamuna Tudu and her team protect the jungle around her village from the forest mafia | publisher=India Today | work=Srijani Ganguly | date=22 November 2017 | accessdate=30 January 2019}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.financialexpress.com/india-news/women-transforming-india-awards-2017-meet-the-12-incredible-winners-who-transformed-india/831531/ | title=Women Transforming India Awards 2017: Meet the 12 incredible winners who transformed India | publisher=Financial Express | date=29 August 2017 | accessdate=30 January 2019}}</ref>᱿ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]] fvw7evmzswcdzlhe1y9bp49dhshm2z2 ᱞᱮᱠᱷᱤᱪᱤ ᱱᱟᱸ ᱛᱳᱨᱚ 0 8637 190024 181329 2026-04-01T02:50:21Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190024 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ᱞᱮᱠᱷᱤᱪᱤ ᱱᱟᱸ ᱛᱳᱨᱚ | image = | image size = | alt = | caption = | director = ᱫᱤᱞᱞᱤᱯ ᱯᱚᱱᱰᱟ | producer = ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱯᱚᱱᱰᱟ | writer = ᱪᱤᱱᱢᱚᱭ ᱫᱟᱥ ᱯᱚᱴᱱᱟᱭᱚᱠ | screenplay = ᱫᱤᱞᱞᱤᱯ ᱯᱚᱱᱰᱟ | story = ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱞᱚᱠᱷᱢᱤ ᱯᱚᱱᱰᱟ | based on = | narrator = | starring = [[ᱥᱚᱢᱵᱤᱛ ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ]]<br>[[ᱯᱤᱝᱠᱤ ᱯᱨᱤᱭᱚᱫᱚᱨᱥᱤᱱᱤ]]<br>[[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ (ᱟᱠᱴᱚᱨ)|ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]]<br>[[ᱯᱨᱚᱫᱽᱭᱩᱢᱱᱚ ᱞᱮᱝᱠᱟ]] | music = ᱵᱚᱭᱫᱽᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱫᱟᱥ | cinematography = | editing = | studio = | distributor = | released = ᱘ ᱢᱚᱭᱤ ᱒᱐᱑᱕ | runtime = | country = {{flag|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ}} | language = [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]] | budget = | gross = }} '''ᱞᱮᱠᱷᱤᱪᱤ ᱱᱟᱸ ᱛᱳᱨᱚ''' ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]] ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱱᱟ ।<ref>{{cite news|last=ମିଶ୍ର|first=ରୋଜାଲିନ|title=ଓଲିଉଡ୍ @୨୦୧୫|url=http://odishareporter.in/entertainment/ollywood-2015-round-up/|accessdate=20 August 2017|newspaper=Odisha Reporter|date=29 December 2015|archive-date=23 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823061043/http://odishareporter.in/entertainment/ollywood-2015-round-up/|url-status=dead}}</ref> ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱯᱚᱱᱰᱟ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱢᱳᱵᱷᱤᱡᱽ ᱵᱽᱭᱟᱱᱚᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱵᱽᱭᱟᱱᱚᱨ ᱨᱣᱭᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱮᱵᱟᱨ ᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱱᱟ ।<ref>{{cite web|title=Lekhichi Naa Tora (ଲେଖିଛି ନାଁ ତୋର) - 2015 Romantic Odia Film|url=http://ollywood.odiaportal.in/2015/05/Lekhichi-Naa-Tora-2015-Odia-Film.html|publisher=ଓଡ଼ିଆପୋର୍ଟଲ.ଇନ୍|accessdate=20 August 2017}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱠᱟ.ᱦᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟ. ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱚᱭᱞᱚᱠᱷᱢᱤ ᱯᱚᱱᱰᱟ ।<ref>{{cite news|last=Mohapatra|first=Mrudu M.|title=Lekhichi na Tora Odia Film|url=https://odialive.com/lekhichi-na-tora-odia-film/|accessdate=20 August 2017|newspaper=Odia Live|date=1 April 2015}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱫᱤᱞᱞᱤᱯ ᱯᱚᱱᱰᱟ ᱰᱤᱨᱮᱠᱥᱚᱱ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ।<ref>{{cite news |title=ପୁଣି ପରଦାରେ ଦେଖା ଦେବେ ଏହି ଓଲିଉଡ ଯୋଡି {{!}} Sambad |url=http://sambad.in/entertainment/again-jyoti-elina-pair-109968/ |accessdate=2 September 2018 |work=Sambad |date=27 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180831122026/http://sambad.in/entertainment/again-jyoti-elina-pair-109968/ |archivedate=31 August 2018 |location=ଓଡ଼ିଶା |language=Odia |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱲᱟᱠᱟᱨ ᱠᱚ [[ᱥᱚᱢᱵᱤᱛ ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ]]<ref>{{cite news|title=‘ଛାତି ତଳେ ଡିଂ ଡଙ୍ଗ୍‌’ରେ ସମ୍ବିତ୍‌|url=http://sambad.in/news/entertainment/sambit-in-chhati-tale-dingdong/6941.html|accessdate=20 August 2017|newspaper=ସମ୍ବାଦ|date=22 September 2016|archive-date=23 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823032404/http://sambad.in/news/entertainment/sambit-in-chhati-tale-dingdong/6941.html|url-status=dead}}</ref> ᱟᱨ ᱦᱤᱨᱚᱭᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱯᱤᱝᱠᱤ ᱯᱨᱤᱭᱚᱫᱚᱨᱥᱤᱱᱤ]] ।<ref>{{cite news|last=Mohapatra|first=Mrudu M.|title=Lekhichi naa Tora Odia film cast and crew|url=https://odialive.com/lekhichi-naa-tora-odia-film-cast-and-crew/|accessdate=20 August 2017|newspaper=Odia Live|date=2 April 2015}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱠᱮᱠᱮ,[[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ (ᱟᱠᱴᱚᱨ)|ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]],[[ᱯᱨᱚᱫᱽᱭᱩᱢᱱᱚ ᱞᱮᱝᱠᱟ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ । ==ᱠᱚᱲᱟᱠᱟᱨ ᱠᱚ== * [[ᱥᱚᱢᱵᱤᱛ ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ]] * [[ᱯᱤᱝᱠᱤ ᱯᱨᱤᱭᱚᱫᱚᱨᱥᱤᱱᱤ]] * ᱠᱮᱠᱮ * [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ (ᱟᱠᱴᱚᱨ)|ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]] * ᱯᱨᱚᱫᱽᱭᱩᱢᱱᱚ ᱞᱮᱝᱠᱟ ==ᱠᱟ.ᱦᱱᱤ== ==ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱨᱟᱦᱟ ᱚᱨᱚᱝ== ᱵᱚᱭᱫᱚᱱᱟᱛᱷ ᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱰᱤᱨᱮᱠᱥᱚᱱ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ । ===ᱥᱮᱨᱮᱧ=== {{Track listing | all_writing = | extra_column = ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱡ | title1= ᱪᱷᱚᱯᱚᱱ ᱤᱸᱪ ᱪᱷᱟᱛᱤ | lyrics1 = | length1= | extra1= | title2= ᱦᱟᱭᱮᱨᱮ ᱦᱟᱭᱮ | lyrics2 = | length2= | extra2= | title3= ᱞᱮᱠᱷᱤᱞᱩ ᱡᱚᱫᱤ ᱱᱟᱸᱴᱤ ᱛᱳᱨᱚ | lyrics3 = | length3= | extra3= | title4= ᱞᱮᱠᱷᱤᱪᱤ ᱱᱟᱸ ᱛᱳᱨᱚ | lyrics4 = | length4= | extra4= | title5= ᱫᱤᱞ ᱢᱳᱨᱚ ᱰᱟᱴᱤ ᱰᱟᱴᱤ | lyrics5 = | length5= | extra5= | title6= ᱡᱚᱵᱟᱱᱡ ᱢᱳᱨᱚ | lyrics6 = | length6= | extra6= | title7= ᱚᱜᱤᱨᱮ ᱯᱚᱠᱮᱭᱤᱞᱩ ᱜᱷᱤᱭᱚ | lyrics7 = | length7= | extra7= }} ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Imdb title|4691512}} 3zdrf5lxg91e3oy7a03oev8m523n67m ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 13165 190033 154003 2026-04-01T04:23:36Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190033 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ | pronunciation = {{IPA-af|afriˈkɑːns|}} | states = [[ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]], [[ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ]] | speakers = {{sigfig|7.2|2}} ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱐᱑᱖) | date = | ref = e19 | ethnicity = ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ<br>ᱠᱟᱭᱞᱟᱨᱰ<br>[[:en:Basters|ᱵᱟᱥᱛᱮᱨ]]<br>[[:en:Cape Malay|ᱠᱮᱯ ᱢᱟᱞᱟᱭ]]<br>[[Griqua people|ᱜᱽᱨᱤᱠᱩᱣᱟ]] | speakers2 = ᱑᱐.᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ [[ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ]] (᱒᱐᱐᱒){{sfnp|Webb|2002|loc=14:78}} | familycolor = [[ᱤᱱᱫᱳ-ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]] | fam2 = [[ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] | fam3 = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] | fam4 = [[:en:Weser-Rhine Germanic|ᱣᱮᱡᱟᱨᱼᱨᱟᱭᱤᱱ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] | fam5 = [[:en:Low Franconian languages|Low Franconian]] | fam6 = [[ᱰᱟᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱰᱟᱪ]] ([[:en:Hollandic dialect|ᱦᱚᱞᱮᱱᱰᱤᱠ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]) | ancestor = [[:en:Frankish language|ᱯᱷᱟᱨᱝᱠᱤᱥ]] | ancestor2 = [[ᱢᱟᱬᱮ ᱰᱟᱪ]] | ancestor3 = [[ᱛᱟᱞᱟ ᱰᱟᱪ]] | ancestor4 = ᱱᱮᱵᱮᱛᱟᱨ ᱰᱟᱪ | script = {{ublist|class=nowrap |[[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ|ᱞᱟᱛᱤᱱ]] ᱵᱮᱵᱦᱟᱨ [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ ᱪᱤᱠᱤ]] |[[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ ᱵᱽᱨᱮᱭᱤᱞ]]}} | sign = [[:en:Signed Afrikaans|Signed Afrikaans]]<ref>Aarons & Reynolds, "South African Sign Language" in Monaghan (ed.), ''Many Ways to be Deaf: International Variation in Deaf Communities'' (2003).</ref> | nation = [[File:Flag of South Africa.svg|22x20px]] [[ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] | agency = [[:en:Die Taalkommissie|Die Taalkommissie]] (ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ) | minority = [[File:Flag of Namibia.svg|22x20px]] [[ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ]] | iso1 = af | iso2 = afr | iso3 = afr | glotto = afri1274 | glottorefname = Afrikaans | lingua = 52-ACB-ba | map = Idioma afrikáans.png | mapcaption = ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ, ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱚᱝ | notice = IPA }} [[File:WIKITONGUES- Roussow speaking Afrikaans.webm|thumb|ᱨᱳᱣᱥᱳ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ ᱮ ᱨᱚᱲ ᱟᱠᱟᱫᱟ, [[:en:Wikitongues|ᱣᱤᱠᱤᱴᱟᱝᱥ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱱ ᱾]] [[File:WIKITONGUES- Alaric speaking Afrikaans.webm|thumb|ᱮᱞᱟᱨᱤᱠ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ ᱮ ᱨᱚᱲ ᱟᱠᱟᱫᱟ, [[:en:Wikitongues|ᱣᱤᱠᱤᱴᱟᱝᱥ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱱ]] '''ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ''' (ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ : Afrikaans) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱯᱟᱪᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ [[ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ [[ᱵᱳᱛᱥᱳᱣᱟᱱᱟ]], [[ᱡᱟᱢᱵᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱡᱤᱢᱵᱟᱵᱩᱭᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱰᱟᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{Cite book |url = http://www.dbnl.org/tekst/kloe004herk01_01/kloe004herk01_01.pdf |title = Herkomst en groei van het Afrikaans |last=Kloeke |first = G. G. |publisher = Universitaire Pers Leiden |year=1950 |location=Leiden |language=Dutch |trans-title=Origin and growth of Afrikaans }}</ref><ref name="Heeringade Wet2015">{{cite journal |last1=Heeringa |first1=Wilbert |last2 = de Wet |first2=Febe |last3 = van Huyssteen |first3 = Gerhard B. |title = The origin of Afrikaans pronunciation: a comparison to west Germanic languages and Dutch dialects |journal=Stellenbosch Papers in Linguistics Plus |volume=47|issue=0|year=2015 |ISSN = 2224-3380 |doi = 10.5842/47-0-649 |url = http://www.ajol.info/index.php/splp/article/view/133815 |doi-access=free }}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱰᱟᱪ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱹᱭ ᱵᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="coetzee">{{Cite book |url = http://www.dbnl.org/arch/coet003stan01_01/pag/coet003stan01_01.pdf |title = Standaard-Afrikaans |last=Coetzee |first=Abel |publisher = Pers van die Universiteit van die Witwatersrand |year=1948 |location=Johannesburg |trans-title=Standard Afrikaans |access-date = 2014-09-17 }}</ref> ==ᱧᱩᱛᱩᱢ== ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱪᱷᱮᱨ== ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{InterWiki |code = af }} {{Wikivoyage|Afrikaans phrasebook|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ|a phrasebook}} {{Wikibooks|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ}} {{Wikiquote|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱᱥ}} * [https://afrikaans.com afrikaans.com] * [https://web.archive.org/web/20120604085505/http://hablaa.com/afrikaans-english/ Afrikaans English Online Dictionary at Hablaa] * [http://www.majstro.com/dictionaries/Afrikaans-English/ Afrikaans-English Online Dictionary at majstro.com] * [https://web.archive.org/web/20140518065425/http://www.openlanguages.net/Afrikaans/ Learn Afrikaans Online] (Open Learning Environment) * [http://www.fak.org.za/ Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK)] – Federation of Afrikaans Cultural Associations * [http://www.wdl.org/en/item/4326 ''Dutch Writers from South Africa: A Cultural-Historical Study, Part I''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201018060514/https://www.wdl.org/en/item/4326/ |date=2020-10-18 }} from the [[World Digital Library]] * [http://www.ascleiden.nl/?q=content/webdossiers/afrikaans-literature-and-language ''Afrikaans Literature and Language'' Web dossier African Studies Centre, Leiden (2011)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518170007/http://www.ascleiden.nl/?q=content/webdossiers/afrikaans-literature-and-language |date=2013-05-18 }} [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} es3pbq3xhl7ysdvq00glaw1h496ix2j ᱞᱩᱢᱵᱤᱱᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ 0 13320 190022 159923 2026-04-01T02:36:13Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190022 wikitext text/x-wiki {{short description|Province of Nepal}} {{Use dmy dates|date=October 2020}} {{Infobox settlement <!--See Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> | name = ᱞᱩᱢᱵᱤᱱᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ | native_name = लुम्बिनी प्रदेश | other_name = Lumbini Province | settlement_type = [[ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | motto = | image_skyline = {{ Photomontage | photo1a = | photo2a = Lumbini - Mayadevi Temple from West, Lumbini (9244235652).jpg | photo2b = Plateau of Dhorpatan,Dhorpatan Hunting Reserve.jpg | photo3a = BRP Palpa Ranimahal.jpg | photo3b = Bageshwori Temple Nepalgunj.JPG | photo4a = Bengal Tiger Bardiya.jpg | photo4b = | photo5a = | spacing = 1 | position = centre | size = 275 | foot_montage = From Top left to right <br /> [[ᱞᱩᱢᱵᱤᱱᱤ]] ᱨᱮ[[ᱢᱟᱭᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]], ᱰᱷᱳᱨᱚᱯᱟᱴᱚᱱ ᱥᱤᱠᱦᱟᱨ ᱟᱨᱚᱠᱪᱷᱚᱬ(Reserve), [[ᱨᱟᱱᱤᱜᱷᱟᱴ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], [[ᱵᱟᱜᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ]] ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱫᱤᱭᱟ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱱᱤᱠᱩᱱᱧᱡᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱮ ᱛᱟᱹᱨᱩᱵ(Bengal tiger) }} | imagesize = | image_caption = | image_map = Lumbini in Nepal 2015.svg | mapsize = 300px | map_caption = Location of Lumbini Province | image_map1 = <center>{{Lumbini Province districts labelled map}}</center> | mapsize1 = 300px | map_caption1 = Divisions of Lumbini Province | image_seal = Emblem of Lumbini Pradesh.png | subdivision_type = [[ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ]] | subdivision_name = {{flag|ᱱᱮᱯᱟᱞ}} | seat_type = ᱨᱟᱡᱫᱷᱟᱱᱤ | seat = '''ᱵᱷᱟᱞᱩᱵᱟᱝ,ᱫᱟᱝ ᱡᱤᱞᱟᱹ''' | seat1_type = ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ | seat1 = ᱜᱷᱳᱨᱚᱦᱤ | parts_type = ᱡᱤᱞᱟᱹ | parts_style = para | p1 = ᱑᱒ | governing_body = ᱞᱩᱢᱵᱤᱱᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱨᱠᱟᱨ | leader_title = Governor | leader_name = [[ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱱᱟᱛᱷ ᱭᱟᱫᱚᱵ]] | leader_title1 = Chief Minister | leader_name1 = [[ᱥᱚᱸᱠᱷᱚᱨ ᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱮᱞ]] ([[Nepal Communist Party|NCP]]) | leader_title2 = High Court | leader_name2 = Tulsipur High Court | leader_title3 = [[Provincial Assembly of Province No. 5|Provincial Assembly]] | leader_name3 = [[Unicameralism|Unicameral]] (87 seats) | leader_title4 = [[House of Representatives (Nepal)|Parliamentary constituency]] | leader_name4 = ᱒᱖ | established_title = Formation | established_date = ᱒᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱕ | area_footnotes = | area_total_km2 = 22,288 | area_rank = [[Provinces of Nepal#List of provinces|3rd]] | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 4499272 | population_rank = [[Provinces of Nepal#List of Provinces|4th]] | population_density_km2 = auto | population_density_rank = [[Provinces of Nepal#List of Provinces|3rd]] | population_demonym = ᱛᱚᱨᱟᱭ ᱯᱟᱪᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ (Tarai western part of Nepali) | blank_name_sec1 = [[Languages of Nepal|Official language]] | blank_info_sec1 = [[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] (᱕᱑ᱹ᱖%) | blank1_name_sec1 = [[Languages of Nepal|Other language(s)]] | blank1_info_sec1 = 1. [[ᱛᱷᱟᱨᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]]<br>2. [[ᱟᱣᱟᱫᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] <br>3. [[ᱢᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] <br>4. [[ᱜᱩᱨᱩᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] <br>5. [[ᱱᱮᱣᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] | blank_name_sec2 = Human Development Index | blank_info_sec2 = 0.᱕᱑᱙({{color|#900|low}}) | blank1_name_sec2 = HDI rank | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = Literacy | blank2_info_sec2 = 66.43% | blank3_name_sec2 = Sex ratio | blank3_info_sec2 = ᱙᱐ᱹ᱔᱓[[males|♂]] /100 [[females|♀]] (᱒᱐᱑᱑) | timezone = [[Nepal Time|NST]] | utc_offset = +5:45 | coordinates = | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | geocode = NP-FI | website = http://ocmcm.p5.gov.np/ | footnotes = | Seat1 = | Seat1_type = | official_name = }} '''ᱞᱩᱢᱵᱤᱱᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ''' ''ᱱᱮᱯᱟᱠᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱸᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱒᱐᱗᱒'' ᱨᱮ ᱵᱤᱹ ᱥᱚᱹ ᱒᱐᱗᱒ ᱚᱥᱳᱡᱽ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱭᱚ ᱵᱤᱜᱟᱨ ᱡᱚᱠᱷᱮ ᱗ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱱᱟ | ᱱᱩᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱜᱟᱡᱩᱜ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱞᱤᱢᱵᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱱᱩᱣᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱜᱟᱡᱩᱜ ᱨᱟᱡᱫᱦᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱯᱛᱤ ᱵᱩᱨᱩ(ᱰᱮᱩᱠᱷᱩᱨᱤ) ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱒᱐᱗᱗ ᱥᱟᱞ ᱟᱥᱳᱡᱽ ᱒᱐ ᱢᱚᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱳ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱥᱚᱯᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱩ ᱦᱩᱭ-ᱟᱠᱟᱱᱟ | <ref>{{cite web|last1=पाण्डे|first1=भगवती|title=प्रदेश नम्बर ५ को नाम लुम्बिनी रहने निश्चित!|url=https://www.setopati.com/politics/179994|website=सेतो पाटी|accessdate=16 अक्टोबर 2020}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱩᱣᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱱᱩᱣᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱛᱷᱩᱰᱷᱟ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱫᱦᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱮᱞ ᱕ ᱟᱨ ᱵᱩᱴᱚᱣᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱠᱟᱱᱟ |<ref>{{cite web|last1=लुइटेल|first1=दिनेश|title=प्रदेश राजधानी तोकियो : कतै दीपावली कतै आन्दोलन, कुन प्रदेशमा के भयो ?|url=http://annapurnapost.com/news/88564|website=अन्नपुर्ण पोस्ट|accessdate=16 अक्टोबर 2020}}</ref> ᱱᱩᱣᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱜᱚᱱᱰᱚᱠᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱟᱨ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱞᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱩᱫᱩᱨᱯᱚᱥᱪᱤᱢ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱨᱮᱵᱟᱜ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ | ᱱᱩᱣᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱸᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱚᱱᱩᱥᱩᱪᱤ -᱔ ᱞᱮᱠᱟᱴᱮ ''ᱱᱚᱵᱚᱞᱯᱚᱨᱟᱥᱤ(ᱵᱚᱨᱫᱚᱜᱷᱟᱴ ᱥᱩᱛᱴᱟ ᱯᱟᱪᱮ),ᱨᱩᱯᱚᱱᱫᱮᱦᱤ,ᱠᱚᱯᱚᱞᱵᱚᱥᱛᱤ,ᱯᱟᱞᱯᱟ,ᱟᱨᱫᱷᱟᱠᱷᱸᱥᱤ, ᱜᱩᱞᱢᱤ,ᱨᱩᱠᱩᱢ(ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱷᱟᱜᱽ),ᱨᱳᱯᱞᱟ,ᱯᱭᱩᱛᱷᱟᱱ,ᱫᱟᱝ, ᱵᱟᱸᱠᱮ, ᱵᱚᱨᱫᱤᱭᱟ'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱴᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟ-ᱟ | ᱑᱒ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱖ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱨ ᱖ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱡᱟᱜᱟ (ᱛᱚᱨᱟᱭ) ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ | ᱟᱨ ᱱᱩᱣᱟ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮ ᱔ ᱩᱯᱚᱢᱚᱷᱟᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ,᱓᱒ ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱗᱓ ᱜᱟᱣᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱢᱢᱟ ᱑᱐᱙ ᱴᱤ ᱣᱟᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ | ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱷᱟ ᱦᱤᱞᱟᱞᱵᱩᱨᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱚᱨᱪᱚᱵᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ, ᱢᱟᱢᱟᱝ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱨᱤᱵᱮᱬᱤ ᱥᱩᱥᱥᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤ ᱡᱚᱢᱢᱟ ᱑᱗,᱘᱑᱐ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱜᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ |ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱢᱟ ᱮᱨᱮᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱒ᱹ᱑% ᱡᱟᱜᱟ ᱟᱴᱮᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ | ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱵᱤᱹ ᱥᱚᱹ ᱒᱐᱖᱘ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱢᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱔᱕,᱔᱐,᱒᱒᱒(᱑᱗ᱹ᱑᱔%) ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ | ᱱᱩᱣᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱭᱞᱤᱠ ᱵᱤᱥᱮᱥᱛᱟ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱜᱟᱩᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱷᱫᱚ-ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱡᱟᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ,ᱛᱤᱞᱳᱩᱨᱟᱠᱳᱛ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱤᱠᱟᱱ ᱵᱩᱫᱷᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱱᱩᱣᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱢᱟᱜ-ᱟ | [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱜ '''ᱫᱟᱝ''' ᱦᱤᱢᱟᱞᱵᱩᱨᱩ ᱱᱩᱣᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ | ==ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚ== ''ᱱᱮᱯᱟᱠᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱸᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱒᱐᱗᱒'' #ᱱᱚᱵᱚᱞᱯᱚᱨᱟᱥᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ(ᱵᱚᱨᱫᱚᱜᱷᱟᱴ ᱥᱩᱛᱴᱟ ᱯᱟᱪᱮ) # ᱨᱩᱯᱚᱱᱫᱮᱦᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱠᱚᱯᱚᱞᱵᱚᱥᱛᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱯᱟᱞᱯᱟ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱟᱨᱫᱷᱟᱠᱷᱸᱥᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱜᱩᱞᱢᱤ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱨᱩᱠᱩᱢ ᱡᱤᱞᱟᱹ(ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱷᱟᱜᱽ) #ᱨᱳᱯᱞᱟ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱯᱭᱩᱛᱷᱟᱱ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱫᱟᱝ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱵᱟᱸᱠᱮ ᱡᱤᱞᱟᱹ #ᱵᱚᱨᱫᱤᱭᱟ ᱡᱤᱞᱟᱹ ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} 29g66siwoaj3px43rf85hf6fgcbeigw ᱡᱤᱸᱜᱽ ᱛᱤᱭᱟᱱ 0 17737 190058 148646 2026-04-01T10:12:11Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190058 wikitext text/x-wiki {{short description|Chinese actress (born 1988)}} {{infobox person | name = ᱡᱤᱸᱜᱽ ᱛᱤᱭᱟᱱ | image = | alt = Sally Jing | caption = | native_name = 景甜 | native_name_lang = zh | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1988|07|21}} | birth_place = [[Xi'an]], [[Shaanxi]], China | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (enter DEATH date then BIRTH date (e.g., ...|1967|31|8|1908|28|2}} use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) --> | death_place = | death_cause = <!--should only be included when the cause of death has significance for the subject's notability--> | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | burial_place = <!-- may be used instead of resting_place and resting_place_coordinates (displays "Burial place" as label) --> | burial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | othername = Sally Jing | alma_mater = [[Beijing Film Academy]] | occupation = Actress | years_active = 2008&ndash;present | agent = Beijing Starlit Movie & TV Culture | awards = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''ᱡᱤᱸᱜᱽ ᱛᱤᱭᱟᱱ''' ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱪᱤᱱᱤ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱵᱤᱡᱤᱸᱜ ᱰᱟᱸᱥ ᱮᱠᱮᱰᱢᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱡᱤᱸᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮᱠᱮᱰᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ᱾ ᱨᱟᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱭᱩᱫᱷ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱭᱟ (war epic) ᱫᱟ ᱣᱟᱨᱤᱸᱜ ᱥᱴᱮᱴᱟᱥ (᱒᱐᱑᱑) ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱯᱮᱥᱚᱞ ᱟᱭᱤᱰᱤ ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱚᱨᱤ ᱒᱐᱑᱓ (ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱐᱑᱓) ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱨᱚᱞ ᱮᱠᱴᱤᱝ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱯᱮᱭᱟ ᱞᱮᱡᱮᱸᱰᱨᱤ ᱯᱤᱠᱪᱟᱨᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ, ᱫᱟ ᱜᱽᱨᱮᱴ ᱣᱚᱞ (᱒᱐᱑᱖), ᱠᱚᱸᱜ ᱺᱥᱠᱟᱞ ᱟᱭᱤᱞᱮᱸᱰ (᱒᱐᱑᱗), ᱟᱨ ᱯᱮᱥᱤᱯᱷᱤᱠ ᱨᱤᱢ ᱺ ᱰᱤᱫᱨᱚᱦ (᱒᱐᱑᱘) ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ lead roles ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱱᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ [[ᱞᱤᱡᱮᱸᱰ ᱚᱯᱷ ᱵᱟᱱ ᱥᱩ]] (᱒᱐᱑᱕), [[ᱫᱟ ᱜᱞᱚᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱸᱜᱽ ᱰᱟᱭᱱᱮᱥᱴᱤ]] (᱒᱐᱑᱗), ᱟᱨ ᱨᱚᱰᱼ ᱴᱨᱤᱯ ᱥᱟᱥᱯᱮᱸᱥ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱞᱟᱣ ᱡᱟᱨᱱᱤ (᱒᱐᱑᱘) ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ (Roles) ᱨᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ== ᱡᱤᱸᱜ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱝ ᱨᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮᱱᱟᱠᱚᱸᱰᱟ ᱯᱷᱨᱤᱴᱮᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱮᱨᱤᱡ ᱯᱤᱨᱤᱭᱟᱰ ᱰᱨᱟᱢᱟ [[ᱫᱟ ᱮᱯᱤᱠ ᱚᱯᱷ ᱟ ᱣᱩᱢᱮᱱ]] ᱛᱟᱦᱮᱸᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱟᱱ ᱛᱥᱩ ᱡᱤᱣᱱᱤ (lead role) ᱨᱩᱯ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ (᱒᱐᱑᱓) ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ, ᱡᱤᱸᱜ ᱨᱚᱢᱟᱸᱥ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ ᱜᱟᱭᱟᱱ [[ᱢᱟᱭᱤ ᱵᱮᱞᱮ ᱵᱚᱥ]] ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱟᱣᱮᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ <ref name=belle>{{cite web|url=https://ent.qq.com/a/20100813/000535.htm|title=《我的美女老板》热映 双面景甜成广告新宠|date=August 13, 2015|website=Tencent|language=zh}}</ref> ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱭ ᱯᱷᱤᱞᱢ [[ᱫᱟ ᱣᱟᱨᱤᱸᱜ ᱥᱴᱮᱴᱟᱥ]] ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ (fame) ᱯᱨᱟᱥᱤᱫᱷᱤ ᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱠᱮᱫᱟ᱾ <ref name=war>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2011/04/17/1456638.html|script-title=zh:景甜:我是一个坦荡的人 不怕挨骂不关心流言|date=17 April 2011|website=Mtime|language=zh|access-date=29 September 2021|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204619/http://news.mtime.com/2011/04/17/1456638.html|url-status=dead}}</ref> ᱦᱟᱭᱤ ᱯᱨᱚᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱯᱷᱤᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩᱜᱟᱱ ᱞᱤᱰ ᱨᱚᱞ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚ ᱟᱭᱤᱰᱤ (ID) ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱚᱨᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱒᱐᱑᱓) (ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱯᱷᱤᱢ ᱒᱐᱑᱓) ᱟᱨ ᱡᱩᱣᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ [[ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱣᱮᱜᱟᱥ ᱴᱩ ᱢᱟᱠᱟᱭᱩ]](᱒᱐᱑᱔)᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱡᱤᱸᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱚᱢᱟᱸᱥ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱞᱤᱡᱮᱸᱰ ᱚᱯᱷ ᱵᱟᱱ ᱥᱩ ᱨᱮ ᱨᱚᱞ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱸᱜ ᱡᱷᱮᱦᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱴᱚᱯᱤᱠ ᱨᱚᱞ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/chinas-rising-star|title=China's rising star|date=2 January 2017|work=The Straits Times|access-date=29 September 2021|archive-date=26 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426031212/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/chinas-rising-star|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.star2.com/entertainment/movies/2017/02/16/do-you-know-these-4-rising-stars-of-chinese-cinema/|title=Do you know these 4 rising stars of Chinese cinema?|date=16 February 2017|work=star2.com|access-date=29 September 2021|archive-date=7 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407151128/https://www.star2.com/entertainment/movies/2017/02/16/do-you-know-these-4-rising-stars-of-chinese-cinema/|url-status=dead}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱢ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱫᱟ ᱞᱤᱡᱮᱸᱰ ᱚᱯᱷ ᱡᱤᱭᱚ ᱡᱩᱣᱟᱸᱜ ᱨᱮ ᱱᱚᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱨᱚᱞ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾᱒᱐᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱡᱤᱸᱜᱽ ᱥᱮᱱ ᱡᱷᱮᱸᱡᱷᱩ ᱟᱜ ᱨᱚᱞ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱤᱫᱤᱭᱟ ᱛᱮ ᱨᱮᱱ ᱡᱤᱭᱟᱞᱩᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱜᱟᱭᱟᱱ [[ᱫᱟ ᱜᱞᱚᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱴᱮᱸᱜᱽ ᱰᱟᱭᱱᱮᱥᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱨᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱮᱦᱨᱟ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱸᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱝ ᱨᱚᱞ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ (Positive Review) ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱡᱤᱸᱜᱽ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱸᱜᱟ ᱥᱮᱨᱤᱡ (based fiction) ᱜᱟᱭᱟᱱ [[ᱫᱟ ᱠᱤᱸᱜ ᱚᱯᱷ ᱵᱞᱮᱡ]] ᱨᱮ ᱪᱮᱱ ᱵᱚᱞᱤᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱨᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ᱾ ==ᱯᱷᱤᱢᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ== ===ᱯᱷᱤᱢ=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year !! English title !! Chinese title !! Role !! class="unsortable" | Notes/Ref. |- | 2008 || ''Anaconda Frightened'' || {{lang|zh|狂蟒惊魂}} || Tian Juan || <ref name=ana>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/m/c/2007-01-30/18021432675.html |script-title=zh:刘家辉景甜配八两金 《狂蟒惊魂》搞怪组合(图)|date=30 January 2007|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |2010 || ''My Belle Boss'' || {{lang|zh|我的美女老板}} || Emma || <ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2009/12/07/1420706.html|script-title=zh:《我的美女老板》关机式 景甜"虐待"何润东|date=7 December 2009|website=Mtime|language=zh|access-date=29 September 2021|archive-date=18 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618152243/http://news.mtime.com/2009/12/07/1420706.html|url-status=dead}}</ref> |- |2011 || ''[[The Warring States (film)|The Warring States]]'' || {{lang|zh|战国}} || Tian Xi || <ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2010/03/14/1427183.html|script-title=zh:《战国》开机发布会 神秘女主角花落新人景甜|date=14 March 2010|website=Mtime|language=zh|access-date=29 September 2021|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204522/http://news.mtime.com/2010/03/14/1427183.html|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=3|2012 || ''[[Ultra Reinforcement]]'' || {{lang|zh|超时空救兵}} || Princess Ling Zhi || <ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/pix/2011/10/18/126310.html|script-title=zh:《超时空救兵》杀青 景甜霍建华古今混搭婚礼|date=18 October 2011|website=Mtime|language=zh|access-date=29 September 2021|archive-date=18 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618152254/http://news.mtime.com/pix/2011/10/18/126310.html|url-status=dead}}</ref> |- | ''Shadows of Love'' || {{lang|zh|影子爱人}} || Xu Yuan || <ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/pix/2012/03/26/202324.html|script-title=zh:"影子爱人"剧照 景甜丁春诚上演爱情"碟中谍"|date=26 March 2012|website=Mtime|language=zh|access-date=29 September 2021|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204429/http://news.mtime.com/pix/2012/03/26/202324.html|url-status=dead}}</ref> |- | ''Tears in Heaven'' || {{lang|zh|新妈妈再爱我一次}} || Dong Xiaolin || <ref>{{cite web|url=http://www.china.org.cn/arts/2012-09/12/content_26501257.htm|title='Tears in Heaven' to hit screens in Oct.|date=12 September 2012|website=}}</ref> |- |rowspan=3|2013 || ''[[Better and Better (film)|Better and Better]]'' || {{lang|zh|越来越好之村晚}} || Lian Sheng || <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/m/c/2013-01-06/00003827661.shtml |script-title=zh:《越来越好之村晚》小寒版预告 群星其乐融融|date=6 January 2013|website=Sina|language=zh}}</ref> |- | ''[[Special ID]]'' || {{lang|zh|特殊身份}} || Wan Jing || <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/m/c/2013-10-31/22304034525.shtml |script-title=zh:《特殊身份》幕后揭秘 景甜颠覆演女警|date=31 October 2013|website=Sina|language=zh}}</ref> |- | ''[[Police Story 2013]]'' || {{lang|zh|警察故事2013}} || Miao Miao || <ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/culture/2013-12/09/content_17162070.htm|title='Police Story 2013' to be screened on Dec 24|date=9 December 2013|website=China Daily}}</ref> |- | rowspan=2|2014 || ''[[From Vegas to Macau]]'' || {{lang|zh|澳门风云}} || Luo Xin|| <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/m/c/2013-12-11/23464058879.shtml |script-title=zh:《澳门风云》景甜与周润发演激情戏搞暧昧|date=11 December 2013|website=Sina|language=zh}}</ref> |- | ''[[Dragon Nest: Warriors' Dawn]]'' || {{lang|zh|龙之谷:破晓奇兵}} || Argenta || Voice-dubbed<ref>{{cite web|url=http://www.chinanews.com/yl/2014/06-24/6315783.shtml |script-title=zh:胡歌景甜献声动画片《龙之谷》|date=24 June 2014|website=China News|language=zh}}</ref> |- |2016 ||''[[The Great Wall (film)|The Great Wall]]'' || {{lang|zh|长城}} || Lin Mae || |- |rowspan=2|2017 || ''[[Kong: Skull Island]]'' ||{{lang|zh|金刚:骷髅岛}} || San Lin || |- |''[[Fist & Faith]]'' || {{lang|zh|青禾男高}} ||Liu Mu ||<ref>{{cite web|url=http://www.womenofchina.cn/womenofchina/html1/people/celebrities/1704/3391-1.htm|title=Actress Jing Tian Stars in Summer Cinema Romance|date=20 April 2013|work=Women of China|access-date=29 September 2021|archive-date=1 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501204355/http://www.womenofchina.cn/womenofchina/html1/people/celebrities/1704/3391-1.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/culture/2017-07/26/content_30250479.htm|title=Jing Tian fails to impress in new film|website=China Daily|date=26 July 2017}}</ref> |- | 2018 || ''[[Pacific Rim: Uprising]]'' ||{{lang|zh|环太平洋:雷霆再起}}|| Liwen Shao||<ref name=rim>{{cite web|url=https://variety.com/2016/film/news/pacific-rim-2-john-boyega-jing-tian-1201867544/|title='Pacific Rim 2' Casts Jing Tian|work=Variety|last=Kroll|first=Justin|date=21 September 2016}}</ref> |} ===ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱮᱨᱤᱡ=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year !! English title !! Chinese title !! Role !! Network !! class="unsortable" | Notes/Ref. |- | 2009 || ''[[The Epic of a Woman]]'' || {{lang|zh|一个女人的史诗}} || Ouyang Xue || [[Jiangsu TV]]|| <ref name=epic>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2008-08-13/14522135573.shtml |script-title=zh:《一个女人的史诗》"女儿"景甜独闯武林(图)|date=13 August 2008|website=Sina|language=zh}}</ref> |- | 2013 || ''Biography of Sun Tsu'' || {{lang|zh|孙子大传}} || Yi Luo || Jiangsu Channel || <ref name=sun>{{cite web|url=http://ent.qq.com/a/20100125/000625.htm |script-title=zh:刘心刚执导《孙子大传》 景甜首演春秋女性|date=25 January 2010|website=Tencent|language=zh}}</ref> |- |rowspan=2|2015|| ''[[Legend of Ban Shu]]'' || {{lang|zh|班淑传奇}} || Ban Shu|| [[Tencent Video|Tencent]] || <ref name=banshu>{{cite web|url=http://ent.163.com/14/0515/10/9S9HFQA700031GVS.html |script-title=zh:《班淑传奇》景甜:"遇见"班淑是我最大的运气|date=15 May 2014|website=Netease|language=zh}}</ref> |- | ''[[The Legend of Xiao Zhuang]]'' || {{lang|zh|大玉儿传奇}} || [[Empress Dowager Xiaozhuang|Da Yu'er]] || Sichuan Channel||<ref name=xz>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2015-11-10/doc-ifxkniup6288550.shtml |script-title=zh:《大玉儿传奇》四川将播 景甜领衔清宫戏|date=10 November 2015|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |2017 || ''[[The Glory of Tang Dynasty]]'' || {{lang|zh|大唐荣耀}} || [[Consort Shen|Shen Zhenzhu]] ||[[Anhui TV]], [[Beijing TV]] || |- |2018|| ''[[The King of Blaze (TV series)|The King of Blaze]]''|| {{lang|zh|火王}} || Chʻien Mei || [[Hunan TV]] || <ref name=blaze>{{cite web|url=http://ent.163.com/17/0526/15/CLCDAH7F00038793.html|title=电视剧《火王》官宣男女主 陈柏霖景甜首度携手|date=26 May 2017|work=NetEase}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ent.ifeng.com/a/20180123/43023849_0.shtml |script-title=zh:《火王之千里同风》曝海报 陈柏霖景甜曝光全新造型|date=23 January 2018|website=ifeng|language=zh}}</ref> |- | 2019|| ''[[Love Journey]]''|| {{lang|zh|一场遇见爱情的旅行}}||Li Xinyue|| Jiangsu TV, [[Zhejiang TV]]|| <ref name=love>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2019/04/08/1590709.html|title=景甜这次搭档陈晓又演电视剧啦 《一场遇见爱情的旅行》定档4.20播出|date=April 8, 2019|website=Mtime|language=zh|access-date=September 29, 2021|archive-date=April 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421224034/http://news.mtime.com/2019/04/08/1590709.html|url-status=dead}}</ref> |- |rowspan=2|2021 || ''Rattan'' || {{lang|zh|司藤}} || Si Teng || [[Youku]] || |- | || 流光之城|| || || |} ===ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱳ=== {| class="wikitable" |- ! width=10|Year ! English title ! Chinese title ! Role ! Notes/Ref. |- | 2017 || ''I Want to Meet You'' || 我想见到你 || Cast member || <ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/tv/zy/2017-04-13/doc-ifyeimqc3214431.shtml|title=《我想见到你》阵容曝光 苏有朋景甜组全新搭档|date=April 13, 2017|website=Sina|language=zh}}</ref> |} ===ᱢᱭᱩᱡᱤᱠ ᱟᱨ ᱵᱤᱰᱭᱟ=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year !! colspan=2|Song title !! Singer !! class="unsortable" | Notes/Ref. |- | 2011 || "Believe in Yourself" || 相信自己 || [[Jackie Chan]] || |} ==ᱰᱤᱥᱠᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ== ===ᱮᱞᱵᱚᱢ=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year !! English title !!Chinese title !! Notes/Ref. |- | 2007 || ''Who Are You'' || {{lang|zh|你是谁}} ||<ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/y/2006-12-20/13251378620.html |script-title=zh:张亚东宁浩护航 新人景甜推出EP《你是谁》|date=20 December 2006|website=Sina|language=zh}}</ref> |} ===ᱥᱤᱸᱜᱟᱞᱥ=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year !! English title !!Chinese title !! Album !! Notes/Ref. |- | 2007 || "Still Love You || {{lang|zh|还爱你}} || ||Theme song of QQ飞车<ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/y/2007-11-20/16441800476.shtml |script-title=zh:景甜《还爱你》续情缘 西雅图海边裙角飞扬|date=20 November 2007|website=Sina|language=zh}}</ref> |- | 2009 || "Women like a Poem" || {{lang|zh|女人如诗}} || ''[[The Epic of a Woman]] OST'' || <ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2009/01/14/1403099.html|script-title=zh:景甜唱"史诗" 解读赵薇痴爱一生|date=14 January 2009|website=Mtime|language=zh|access-date=29 September 2021|archive-date=18 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618175223/http://news.mtime.com/2009/01/14/1403099.html|url-status=dead}}</ref> |- | 2010 || "Just Be Fine"|| {{lang|zh|好好就好}} || ''My Belle Boss OST''|| with [[Jiro Wang]]<ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/m/c/2010-06-28/15463000601.shtml |script-title=zh:林夕为"美女老板"作词 景甜何润东倾情献声|date=28 June 2010|website=Sina|language=zh}}</ref> |- | 2011 || "Wind" || {{lang|zh|风}} || ''[[The Warring States (film)|The Warring States]] OST''|| <ref>{{cite web|url=http://yule.sohu.com/20110329/n305043105.shtml |script-title=zh:《战国》主题曲MV曝光 方文山作词景甜献唱|date=29 March 2011|website=Sohu|language=zh}}</ref> |- | 2012 || "Believe in Love'' || 因为爱 相信爱 || || Theme song for Believe in Love Charity Concert<ref>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/m/c/2011-11-30/14313495529.shtml|title=《首映》新年慈善晚会主题曲制作幕后大揭秘|date=November 30, 2011|website=Sina|language=zh}}</ref> |- | 2014 || "Beloved" || {{lang|zh|心上人}} ||''[[Legend of Ban Shu]] OST'' || <ref>{{cite web|url=http://yule.sohu.com/20140827/n403819192.shtml |script-title=zh:景甜成新古装女神 献声《班淑传奇》片尾曲|date=27 August 2014|website=Sohu|language=zh}}</ref> |- | 2018 || "The New Era of Zanzan" || 赞赞新时代 || || Performance for [[CCTV New Year's Gala]]<ref>{{cite web|url=http://tv.cctv.com/2020/01/25/VIDEa0ZW3kOz72l7RvR7lD8D200125.shtml|title=[精彩音乐汇]歌曲《赞赞新时代》 演唱:李易峰 景甜 江疏影|date=January 25, 2020|website=CCTV|language=zh|access-date=September 29, 2021|archive-date=September 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929014859/http://tv.cctv.com/2020/01/25/VIDEa0ZW3kOz72l7RvR7lD8D200125.shtml|url-status=dead}}</ref> |- | 2019|| "We Are All Dream Chasers" ||我们都是追梦人 || ||Performance for [[CCTV New Year's Gala]]<ref>{{cite web|url=http://ent.163.com/19/0204/22/E77215NS00038FO9.html|title=男帅女靓 吴磊秦岚景甜等演唱《我们都是追梦人》|date=February 4, 2019|website=Netease|language=zh}}</ref> |- |2020|| "A Thousand Bravery" ||千万勇敢 || ''Rattan OST''| |} ==ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱟᱨ ᱱᱚᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{IMDb name|2998533|Jing Tian}} *[https://www.instagram.com/jingtian/ Jing Tian] on [https://www.instagram.com/jingtian/ instagram] {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Jing, Tian}} [[ᱛᱷᱚᱠ:1989 births]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Living people]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Actresses from Xi'an]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Actresses from Shaanxi]] [[ᱛᱷᱚᱠ:21st-century Chinese actresses]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Chinese film actresses]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Chinese television actresses]] [[ᱛᱷᱚᱠ:Beijing Film Academy alumni]] kvkt1m7d17zhftlvr4auzh1p9k7mzm5 ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ 0 19043 190034 128794 2026-04-01T04:26:57Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190034 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ | native_name = | native_name_lang = | image = [[File:Ananda Marga College.jpg|thumb|center]] | image_upright = | image_alt = | caption = ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ | latin_name = | other_name = <!--or, other_names--> | former_name = | motto = | motto_lang = | mottoeng = | top_free_label = | top_free = | type = ᱟᱱᱰᱟᱨᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ [[ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] | established = ᱑᱙᱕᱖; ᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ | closed = <!-- {{end date|YYYY}} --> | founder = | parent = | affiliation = [[ᱥᱤᱫᱚ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | religious_affiliation = | academic_affiliation = | endowment = | budget = | officer_in_charge = | chairman = | chairperson = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | vice_chancellor = | provost = | rector = | principal = | director = | dean = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | address = ᱨᱳᱴᱩᱱᱰᱟ ᱨᱳᱰ, ᱵᱟᱜᱞᱟᱴᱟ | city = [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ]] [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] | state = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | province = | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | postcode = ᱗᱒᱓᱒᱑᱕ | coordinates = {{coord|23.5025729|N|86.0721893|E|region:IN-WB_type:edu|display=title,inline}} | pushpin_map = India West Bengal#India | campus = ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ | language = | free_label = | free = | free_label2 = | free2 = | colors = <!--or, colours= --> | athletics = | sports = | athletics_nickname = <!--or, sports_nickname= --> | sporting_affiliations = | mascot = <!--or, mascots= --> | sports_free_label = | sports_free = | sports_free_label2 = | sports_free2 = | website = {{url|anandamargacollege.org}} | logo = | logo_size = 150px | logo_alt = | footnotes = }} '''ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ''' ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱯᱩᱸᱰᱟᱜ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱙᱕᱖ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ<ref>https://web.archive.org/web/20110808174638/http://anandamargacollege.org/Ananda_Marga_College/Welcome.html</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱫᱚ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite web|title=Affiliated College of Sidho Kanho Birsha University |url=http://skbu.ac.in/list_college.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225031650/http://skbu.ac.in/list_college.php |archivedate=2012-02-25 }}</ref> ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱨᱴᱥ ᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱱᱰᱟᱨᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱠᱳᱨᱥ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ== *ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱛᱷᱚᱠ *ᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱥᱚᱱ / ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ - ᱯᱟᱥ ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱨᱥ ᱠᱳᱨᱥ *ᱥᱠᱤᱞ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱵᱢᱮᱱᱴ ᱠᱳᱨᱥ *ᱭᱳᱜᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱨᱥ *ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱠᱳᱨᱥ ===ᱥᱟᱬᱮᱥ=== *ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ *ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ *ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ *ᱵᱟᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ===ᱟᱨᱴᱥ=== *ᱵᱟᱝᱞᱟ *ᱤᱝᱞᱤᱥ *ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ *ᱦᱤᱱᱫᱤ *ᱱᱟᱜᱟᱢ *ᱚᱛᱱᱚᱜ *ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ *ᱧᱮᱱᱮᱞ (ᱯᱷᱤᱞᱚᱡᱚᱯᱤ) ==ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ ᱯᱟᱨᱟᱯᱟᱹᱛ ᱠᱚ== *ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ - ᱗᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ᱾ *ᱚᱰᱤᱴᱳᱨᱤᱭᱚᱢ - ᱘᱐᱐ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱰᱤᱴᱳᱨᱤᱭᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ, ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ *ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱜᱚᱸᱰᱟ - ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ, ᱜᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱢᱮᱪ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱜᱚᱸᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ *ᱞᱮᱵᱽ - ᱚᱛᱱᱚᱜ, ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ, ᱵᱟᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮᱵᱚᱴᱟᱨᱤ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ *ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ - ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ ᱨᱮᱜᱮ ᱒᱐-᱔᱐ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ *ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ - ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱯᱞᱟᱭ (ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ) ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱠᱚᱞᱯᱚ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣᱟ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱦᱳᱥᱴᱮᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ *ᱨᱮᱜᱤᱝ - ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱨᱮᱜᱤᱝ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ==ᱢᱟᱹᱱ== [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱟᱹᱧᱡᱩᱨ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]] (ᱭᱩ.ᱡᱤ.ᱥᱤ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>[http://www.ugc.ac.in/inside/browse_reco_colleges.php?st=West%20Bengal Colleges in WestBengal, University Grants Commission]</ref> ==ᱴᱷᱟᱶ== ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ]], ᱵᱟᱜᱞᱟᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰᱟᱜ ᱨᱮᱹᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱹᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱒ ᱠᱤᱢᱤ (᱑.᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons|ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ}} *[https://web.archive.org/web/20110811004345/http://anandamargacollege.org/ ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ] *[https://www.anandanagar.org/ ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://www.skbu.ac.in/ ᱥᱤᱫᱚ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200311130211/https://skbu.ac.in/ |date=2020-03-11 }} *[http://www.ugc.ac.in/ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱢᱟᱹᱧᱡᱩᱨ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ] *[http://www.naac.gov.in/ ᱱᱮᱥᱟᱱᱟᱞ ᱮᱥᱮᱥᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱮᱠᱨᱮᱰᱮᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱭᱩᱱᱥᱤᱞ] *[http://www.anandamargamission.com/ ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱢᱟᱨᱜᱽ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱮᱛ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚ] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱤᱫᱚ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱹᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱥᱤᱫᱚ ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ}} q3vskx8ha1u4fxg27v3nb58158nrszl ᱚᱛ ᱯᱚᱨᱟᱭᱱᱤ 0 21842 189952 176918 2026-03-31T22:02:41Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 189952 wikitext text/x-wiki '''ᱚᱛ ᱯᱚᱨᱟᱭᱱᱤ''' ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱚᱯᱷᱤᱭᱳᱜᱽᱞᱚᱥᱚᱢ ᱵᱷᱩᱞᱜᱟᱴᱚᱢ (Ophioglossum vulgatum) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱤᱭᱳᱜᱽᱞᱚᱥᱮᱥᱮ (Ophioglossaceae) ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱟᱯᱷᱤᱭᱳᱜᱽᱞᱚᱥᱚᱢ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱛ ᱯᱚᱨᱟᱭᱱᱤ ᱯᱷᱚᱨᱱ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱑᱒᱖᱒ ᱠᱨᱳᱢᱚᱡᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱫᱚ ᱔᱖ ᱜᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ == ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱴᱨᱚᱯᱤᱠ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ [[ᱤᱣᱩᱨᱳᱯ]], [[ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]], ᱮᱛᱚᱢ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ ᱤᱣᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ, ᱵᱟᱝ ᱧᱮᱞ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱟᱥ ᱡᱚᱢᱤ, ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[ᱵᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱞᱤ]] ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱥ ᱥᱟᱭ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱮᱜᱼᱟ ᱾ [[File:Ophioglossum_in_sand-dunes.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ophioglossum_in_sand-dunes.jpg|thumb|ᱵᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮ ᱫᱟᱨᱮᱜ ᱠᱟᱱ ᱚᱛ ᱯᱚᱨᱟᱭᱱᱤ]] == ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱱ == ᱚᱛ ᱯᱚᱨᱟᱭᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐-᱒᱐ cm (ᱠᱷᱩᱵ ᱠᱚᱢ ᱓᱐ cm) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱬᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱡᱮᱠᱷᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱞ ᱦᱤᱨᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱯᱚᱴᱚᱢ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱡᱟᱝ ᱯᱷᱮᱱᱴᱚᱲ ᱥᱯᱟᱭᱤᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱯᱟᱭᱤᱠ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱑᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱷᱚᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱝ (ᱥᱯᱚᱨ) ᱞᱮᱠᱷᱟᱛᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢᱚᱜ-ᱟ ᱾ == ᱠᱚᱢᱛᱤ == ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ ᱤᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱤᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱ ᱨᱮ ᱒᱘᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱞᱚᱠᱤ ᱠᱚ ᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ: ᱑᱕᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱐ ᱼ ᱑᱒᱐, ᱑᱙᱘᱐ ᱼ ᱘ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.myslenedrevo.com.ua/en/Sci/Nature/archive-ophioglossaceae-ukraine/ophioglossum-vulgatum.html: Parnikoza I., Celka Z. An Archive of the Ophiglossaceae in Ukraine]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ᱚᱛ ᱯᱚᱨᱟᱭᱱᱤ</ref> == ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ == ᱤᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱟᱰᱤᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱚᱞᱠ ᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱜᱷᱟᱣ ᱴᱷᱤᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱱᱚᱜ ᱵᱤᱱᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ "ᱜᱽᱨᱤᱱ ᱚᱭᱮᱞ ᱚᱯᱷ ᱪᱟᱨᱤᱴᱤ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱ ᱪᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱟᱯᱚ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱚᱞᱠ ᱨᱟᱱᱚᱜ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱜᱷᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱞᱟᱹ ᱡᱷᱚᱜ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱠᱚ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://phytochem.nal.usda.gov/phytochem/ethnoPlants/show/1556 |title=Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases: ''Ophioglossum vulgatum'' |access-date=2023-06-13 |archive-date=2023-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203034633/https://phytochem.nal.usda.gov/phytochem/ethnoPlants/show/1556 }}</ref> == ᱴᱮᱠᱥᱚᱱᱚᱢᱤ == [[ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱮᱭᱚᱥ|ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ]] ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱑᱗᱕᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱯᱤᱥᱤᱥ ᱯᱞᱟᱱᱮᱴᱨᱚᱢ ᱨᱮ [[ᱵᱟᱭᱱᱚᱢᱤᱭᱟᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ|ᱵᱟᱭᱱᱚᱢᱤᱭᱟᱞ]] ''ᱚᱯᱷᱤᱭᱳᱜᱽᱞᱚᱥᱢ ᱵᱩᱞᱜᱟᱴᱚᱢ'' ᱛᱮ ᱟᱰᱟᱨᱥᱼᱴᱚᱝ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=OPVU&mapType=nativity USDA Plant Profile for Ophioglossum vulgatum]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱟᱨᱮ]] 2mvjibe0ivc4kui6dcbb33y7abxehuq ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰᱤ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱚᱨᱟ 0 22272 190060 181714 2026-04-01T10:46:14Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190060 wikitext text/x-wiki [[File:India Jharkhand locator map.svg|thumb|[[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ]] ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰᱤ ᱤᱥᱤᱱ ᱵᱟᱥᱟᱝ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱤᱥᱤᱱ ᱵᱟᱥᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱫᱟᱠᱟ]], [[ᱫᱟᱹᱞ]] ᱟᱨ ᱟᱨᱟᱜ ᱠᱚ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ- ᱛᱤᱠᱤ, ᱵᱷᱟᱹᱡᱤ, ᱨᱟᱯᱟᱜ ᱟᱨ ᱞᱟᱫ ᱮᱢᱟᱱ᱾ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱴᱩᱨᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱪᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮᱫᱚ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱟᱨ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱟᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ [[File:Rice plate Jharkhand.jpg|thumb|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰᱤᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ]] ==ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱛᱷᱟᱞᱤ ᱠᱚ== * '''ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱦᱟᱹᱠᱩ''':<ref name="telegraphindia.com"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱛᱮ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱹᱡᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱩᱛᱩᱭᱟ᱾ ᱩᱛᱩ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱥᱚᱲᱚᱢ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱠᱚᱦᱚ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ᱾ * '''ᱯᱩᱞᱠᱟᱹ ᱞᱮᱴᱚ/ᱵᱷᱟᱹᱡᱤ''':<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/pan-india-tour-on-capital-s-buffet-table-tribal-cuisine-part-of-10-day-food-festival/cid/488409|title=Pan-India tour on capital's buffet table - Tribal cuisine part of 10-day food festival|website=www.telegraphindia.com|language=en|access-date=2018-12-18}}</ref> ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱵᱤᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱩᱴᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ * '''ᱡᱤᱞ ᱞᱟᱫ''' ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱡᱟᱱᱟᱦ ᱡᱤᱞ ᱜᱮ ᱛᱟᱞᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱲᱮ, ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ, ᱠᱟᱨᱭᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮ ᱡᱤᱞ ᱞᱟᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱨᱟᱯᱟᱜ ᱤᱥᱤᱱᱟ᱾ * [[ᱢᱟᱞᱯᱩᱣᱟ]]: ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱳᱞᱤ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ᱾ * '''ᱟᱨᱥᱚ ᱯᱤᱴᱷᱟᱹ''': ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱥᱩᱠ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱦᱚᱞᱚᱝ ᱟᱨ ᱥᱩᱠᱨᱤ ᱟᱨᱵᱟᱝ [[ᱜᱩᱲ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ᱾<ref>{{Cite web|url=https://pandareviewz.com/jharkhand-food/|title = 14 Delectable Jharkhand Food Items You Must Try at least Once &#124; Touch to the Tribal World. &#124; Panda Reviewz - Discovering the Best of Food & Travel}}</ref> * [[ᱪᱷᱤᱞᱠᱟ ᱨᱳᱴᱤ]]: ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱦᱚᱞᱚᱝ ᱟᱨ ᱫᱟᱹᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱳᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱹᱴᱱᱤ, ᱥᱚᱵᱽᱡᱤ ᱟᱨ ᱡᱤᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱢᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=https://hindi.news18.com/news/lifestyle/recipe-chilka-roti-recipe-jharkhand-famous-food-dish-chilka-roti-banane-ka-tarika-in-hindi-neer-3981235.html|title=Chilka Roti Recipe: झारखंड की फेमस चिल्का रोटी का लें ज़ायका, आसान है रेसिपी|publisher=news18|date=30 January 2022|access-date=18 September 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="pinkvilla">{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/lifestyle/food-travel/delectable-dishes-ranchi-you-should-try-once-1097286|title=Delectable dishes in Ranchi you should try once|publisher=pinkvilla|access-date=18 September 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170445/https://www.pinkvilla.com/lifestyle/food-travel/delectable-dishes-ranchi-you-should-try-once-1097286|url-status=dead}}</ref> [[File:Chilka Roti.jpg|thumb|ᱪᱷᱤᱞᱠᱟ ᱨᱳᱴᱤ]] * [[ᱫᱷᱩᱥᱠᱟᱹ]]: ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱰᱤᱯ ᱵᱷᱟᱹᱡᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱦᱚᱞᱚᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮᱱᱠᱮᱠ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱴᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ᱾<ref name="Planet Singh Benanav Brown 2013 p. 1201"/> [[File:Dhuska.jpg|thumb|ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴ ᱫᱷᱩᱥᱠᱟ]] * '''ᱚᱨᱩ ᱠᱤ ᱥᱟᱵᱽᱡᱤ''': ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ * '''ᱪᱟᱠᱳᱨ ᱡᱳᱞ''': ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱛᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱢ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱨᱟᱜ ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱫᱟᱠᱟ ᱢᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱤᱥᱤᱱᱟ᱾ * '''ᱥᱚᱱᱟᱭ ᱠᱟ ᱯᱷᱩᱞ ᱠᱟ ᱵᱷᱟᱨᱛᱟ''': ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱱ]] ([[:en:Crotalaria juncea|ᱠᱨᱳᱴᱟᱞᱟᱨᱤᱭᱟ ᱡᱩᱱᱥᱤᱭᱟ]]) ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ * '''ᱢᱩᱱᱡᱤ ᱟᱰᱟ''': ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱚᱥᱞᱟ ᱫᱟᱹᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱟᱪ ᱨᱮ ᱞᱤᱢᱵᱩ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱨᱤᱪ ᱢᱮᱥᱟ ᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾ * '''ᱰᱩᱢᱵᱩᱜ''': ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱦᱚᱞᱚᱝ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ * '''ᱛᱤᱞᱠᱩᱴ''': ᱛᱤᱞᱠᱩᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱦᱮᱲᱮᱢ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱩᱲ ᱯᱟᱴᱴᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱪᱤᱱᱤ ᱞᱮᱣᱦᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ==ᱧᱩ ᱛᱮᱱᱟᱜ== * [[ᱦᱟᱺᱰᱤ|ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱦᱟᱺᱰᱤ]]: ᱠᱟᱫᱟ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱹᱱᱩ]] ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱱᱦᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱛᱮᱜᱮ ᱧᱩ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱵᱮᱠᱟ ᱵᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮ ᱯᱮᱲᱟ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱠᱚ ᱧᱩᱭᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱚᱞ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ * '''ᱢᱟᱛᱠᱚᱢ ᱦᱟᱺᱰᱤ''': ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱢᱟᱛᱠᱚᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱨᱟᱹᱱᱩ ᱢᱮᱥᱟ ᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾ ==ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱩᱜ ᱫᱟᱨᱟᱢ== ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱩᱜ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱟᱹᱨᱤ, ᱒᱐᱑᱓ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱵᱽᱞᱤᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱩᱜ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱧᱟᱢᱟᱭ᱾<ref name="Zee News 2015"/> ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱡᱤᱞᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="Zee News 2015"/> ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱵᱤᱞᱟᱥ ᱯᱟᱥᱣᱟᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱩᱜ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱟᱫᱷᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ, ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾<ref name="Zee News 2015"/> ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱛᱮ ᱯᱚᱥᱣᱟᱱ ᱫᱚ ᱑ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱹᱯᱟᱹᱴᱤᱧ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name="Zee News 2015"/> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[http://www.mapsofindia.com/jharkhand/people-culture-festivals/food.html Jharkhand Food]. Mapsofindia.com. *[http://www.jharkhandobserver.com/cuisine.php Jharkhandi Cuisine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191025205056/http://www.jharkhandobserver.com/cuisine.php |date=2019-10-25 }}. Jharkhandobserver.com. *[https://pandareviewz.com/jharkhand-food Traditional Jharkhand Food] pandareviewz.com. {{Portal bar|India|Food|Society}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰᱤ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱚᱨᱟ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱤᱥᱤᱱ ᱦᱚᱨᱟ|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ]] fl9noydvu8z7scbezjp7artw8q9arvh ᱟᱠᱟᱥ ᱥᱟᱱᱛᱳᱥ ᱥᱤᱱᱫᱮ 0 25153 190027 166524 2026-04-01T03:25:04Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190027 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian kabaddi player}} {{Use dmy dates|date=October 2023}} {{Use Indian English|date=October 2023}} {{Infobox sportsperson | name = Akash Shinde | fullname = | nickname = | nationality = | citizenship = | birth_date = {{birth date and age|2001|03|07|df=y}} | alma_mater = | years_active = | employer = | agent = | height = | weight = | website = | country = India | sport = [[Kabaddi]] | event = | league = | team = | show-medals = yes | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[Kabaddi]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|[[Asian Games]]}} {{MedalGold|[[2022 Asian Games|2022 Hangzhou]]|[[Kabaddi at the 2022 Asian Games – Men|Team]]}} }} '''ᱟᱠᱟᱥ ᱥᱟᱱᱛᱳᱥ ᱥᱤᱱᱫᱮ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱗ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱟᱵᱟᱰᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Pro Kabaddi League 2021 Season 8- प्रो कबड्डी लीग 2021 Team, Live Score PKL 2021, Players List 2021, Match Schedule 2021, PKL 2021 Dates and Time Table |url=https://hindi.news18.com/pro-kabaddi-league/up-yoddhas/akash-shinde-4831/ |access-date=2023-10-07 |website=News18 हिंदी |language=hi |archive-date=28 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241228013627/https://hindi.news18.com/pro-kabaddi-league/up-yoddhas/akash-shinde-4831/ |url-status=dead }}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱞᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱟᱭᱰᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Shinde Akash Santosh Bio & Stats {{!}} Puneri Paltan {{!}} Pro Kabaddi Season 9 |url=http://www.kabaddiadda.com/player/shinde-akash-santosh-5001968 |access-date=2023-10-07 |website=Kabaddi Adda |language=en |archive-date=3 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003075615/https://www.kabaddiadda.com/player/shinde-akash-santosh-5001968 |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[᱒᱐᱒᱒ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱢᱥ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-08-26 |title=Full list of Indian athletes for Asian Games 2023 |url=https://www.firstpost.com/sports/asian-games-2023-full-list-of-634-indian-athletes-who-will-take-part-in-hangzhou-event-13042652.html |access-date=2023-10-07 |website=Firstpost |language=en}}</ref> == ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ == ᱚᱠᱟᱥ ᱫᱚ [[᱒᱐᱒᱒ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱢᱥ]] ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱟᱰᱤ ᱯᱷᱤᱱᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱟ ᱯᱚᱫᱚᱠ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Asian Games 2023, Day 14 Live Updates: India win men's kabaddi Gold after controversial finish |url=https://www.indiatoday.in/sports/asian-games-2023/story/day-14-live-updates-medals-archery-india-vs-afghanistan-cricket-kabaddi-satwik-chirag-finals-2445671-2023-10-07 |access-date=2023-10-07 |website=India Today |language=en}}</ref> ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱱ ᱓᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱙ ᱛᱮᱠᱚ ᱯᱟᱺᱰᱩ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-10-07 |title=India win men's kabaddi gold after controversial final against Iran involving one hour stoppage |url=https://www.espn.in/kabaddi/story/_/id/38588943/asian-games-2022-india-win-gold-controversial-final-iran-involving-one-hour-stoppage |access-date=2023-10-07 |website=ESPN |language=en}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == sp1qb6ld2dvzu62rhmo2dyah3w5rxr8 ᱟᱨᱭᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱮᱥ. ᱵᱷᱤ. 0 26127 190030 170217 2026-04-01T04:03:45Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190030 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ᱟᱨᱟᱭᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱮᱥ. ᱵᱷᱤ. | native_name = | image = | imagesize = | caption = | birth_name = | birth_date = ᱑᱙᱘᱑ | birth_place = ᱤᱰᱟᱱᱚᱰᱩ, ᱯᱟᱞᱟ, [[ᱠᱚᱴᱴᱟᱭᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱥᱤᱥᱴᱮᱸᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱳᱨ | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | alma_mater = [[:en:Sree Sankaracharya University of Sanskrit|ᱥᱨᱤ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱟᱪᱟᱨᱭᱟ ᱥᱟᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | genre = ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ | notableworks = | spouse = ᱥᱨᱤᱫᱟᱥ | children = ᱑ | parents = K. N. Viswanathan Nair<br>M. K. Savithriamma | relatives = | awards = ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<br>ᱠᱟᱱᱟᱠᱟᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ | website = }} '''ᱟᱨᱭᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱮᱥ. ᱵᱷᱤ.''' ([[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]]: ആര്യാംബിക എസ്. ᱑᱙᱘᱑ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚᱱᱚᱠᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱨᱭᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱮᱰᱟᱱᱚᱰᱩ, ᱯᱟᱞᱟ, ᱠᱚᱴᱴᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱ. ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷᱚᱱ ᱱᱟᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱢ. ᱠᱮ. ᱥᱟᱵᱤᱛᱷᱨᱤᱟᱢᱢᱟ. ᱛᱤᱠᱤᱱᱤᱡ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="keralawomen">{{cite web |title=മലയാളത്തിലെ എഴുത്തുകാരികൾ |url=https://keralawomen.gov.in/index.php/ml/node/283 |website=Kerala Women |publisher=Department of Women and Child Development, Kerala state |language=ml |date=1 March 2020 |access-date=27 January 2024 |archive-date=27 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127163242/https://keralawomen.gov.in/index.php/ml/node/283 |url-status=dead }}</ref> ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱥᱚᱵᱤᱛᱨᱤᱭᱚᱢᱢᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Madhyamam">{{cite news |last1=ഡെസ്ക് |first1=വെബ് |title=കലയുടെ നൂപുര നാദമുണര്‍ത്തി ആര്യാംബിക {{!}} Madhyamam |url=https://www.madhyamam.com/news/2016/jan/20/172852 |work=www.madhyamam.com |date=20 January 2016 |language=ml}}</ref>ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷᱚᱱ ᱱᱟᱭᱨ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱟᱠᱥᱚᱨᱥᱚᱞᱚᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱮᱱᱮᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞᱚᱜ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Madhyamam"/><ref name="Mathrubhumi"/> ᱤᱰᱟᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ L. P. ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱮᱰᱟᱱᱚᱫᱽ ᱥᱟᱠᱛᱷᱤᱵᱤᱞᱟᱥᱟᱢ ᱮᱱ.ᱮᱥ.ᱮᱥ. ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ (ᱛᱤᱨᱩᱣᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ ᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱞ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱞᱟᱰᱤ) ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱟᱨᱭᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱞᱟ ᱥᱩᱨ ᱯᱩᱵᱚᱨᱟᱱᱤ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱴ ᱮᱞ.ᱯᱤ. ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Mathrubhumi">{{cite news |title=അക്ഷരശ്ലോകത്തിന്റെ ആചാര്യന് അശ്രു പൂജയായി ആര്യാംബികയ്ക്ക് അവാര്‍ഡ്‌ |url=https://archives.mathrubhumi.com/kottayam/news/--1.301194 |work=Mathrubhumi |language=en |access-date=23 February 2022 |archive-date=23 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223070647/https://archives.mathrubhumi.com/kottayam/news/--1.301194 |url-status=dead }}</ref> ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱛᱤᱨᱩᱵᱚᱱᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱱᱤᱡᱚᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱨᱭᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱨᱤᱫᱟᱥ, ᱯᱟᱱᱜᱚᱸᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱤᱴᱤ ᱟᱣᱰᱤᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱠᱩᱱᱤᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱛᱟᱠᱤᱱᱟ ᱾<ref name="Mathrubhumi"/> == ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱨᱭᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱚᱠᱥᱚᱨᱥᱚᱞᱚᱠ ᱟᱨ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="news18">{{cite news |title=ആര്യാംബികയ്ക്ക് കടവനാട് സ്മൃതി പുരസ്കാരം |url=https://malayalam.news18.com/news/life/women-aryambika-wins-kadavanad-smriti-awards-62131.html |work=News18 Malayalam |agency=News 18 |date=2 December 2018 |language=ml |access-date=27 January 2024 |archive-date=18 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318085521/https://malayalam.news18.com/news/life/women-aryambika-wins-kadavanad-smriti-awards-62131.html |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱦᱚᱸᱭ ᱚᱞᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱵᱩ ᱜᱳᱯᱟᱞᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱚᱢᱢᱟ ᱟᱵᱷᱟᱭᱟᱢ (Amma Abhayam) ᱦᱚᱸᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Keralaliterature">{{cite web |title=ആര്യാംബിക എസ്.വി |url=http://keralaliterature.com/malayalam-writers-%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%82-%E0%B4%8E%E0%B4%B4%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D/aryambaika-s-v%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B4%95-%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%B5%E0%B4%BF-2/ |website=Keralaliterature.com |date=13 May 2020}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚᱞᱳᱞᱥᱚᱵᱷᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱟᱨᱭᱟᱢᱵᱤᱠᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Madhyamam"/><ref>{{cite news |title=A different tune from a Hindustani exponent |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/A-different-tune-from-a-Hindustani-exponent/article13984366.ece |work=[[The Hindu]] |date=22 September 2016 |language=en-IN}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱥᱩᱛᱷᱟᱨᱤᱭᱟ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟᱢ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Madhyamam"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱞᱟ ᱠᱤᱨᱟᱞᱤᱮᱥᱞᱳᱠᱟᱨᱚᱝᱜᱚᱢ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱞᱳᱠᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Keralaliterature"/> ==ᱠᱟᱹᱢᱤ== *{{cite book |title=Rathriyude Niramulla Janala |date=2021 |publisher=DC books |location=Kottayam |isbn=9789354329807 |language=Malayalam}} ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱾ *{{cite book |title=Thonniyapoloru Puzha |date=2010 |publisher=DC books |location=Kottayam |isbn=9788126428595 |language=Malayalam}} ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱾ *{{cite book |title=Kattilodunna Theevandi |date=2017 |publisher=ᱰᱤ.ᱥᱤ.ᱵᱩᱠ|location=Kottayam |isbn=9788126476442 |language=Malayalam}} ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱾ *{{cite book |title=Mannamkattayum Kariyilayum |date=2006 |publisher=Kairalishlokarangam |location=Pala |url=http://kslc.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=81786 |language=Malayalam }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱾ *{{cite book |title=Ankanam Kavithakal |date=2007 |publisher=Ankanam Books |location=Thrissur |language=Malayalam}} Anthology<ref name="keralawomen"/> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ== * ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱒᱐᱑᱕ [[ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]]<ref name="news18"/> * ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱱᱚᱠᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱒᱐᱑᱒<ref>{{cite web |title=Aryambika- Speaker in Kerala literature Festival KLF –2022{{!}} Keralaliteraturefestival.com |url=https://www.keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=MjEyOQ== |website=www.keralaliteraturefestival.com |access-date=23 February 2022 |archive-date=23 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223070648/https://www.keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=MjEyOQ== |url-status=dead }}</ref> * ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ Edasseri Award for Poetry<ref name="MGC"/> * ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚᱞᱳᱞᱥᱚᱵᱷᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱭᱮᱠᱮᱞᱤ (ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ) ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ<ref name="Madhyamam"/> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == qe0u5s8oghti7z4sn0jn4g0m93ksnk3 ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱮᱵᱷᱳᱞᱭᱩᱥᱟᱱ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱟᱱ 0 26492 190031 142369 2026-04-01T04:16:46Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190031 wikitext text/x-wiki   [[ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱠᱟᱨᱤ ᱥᱟᱝᱜᱷ (RAWA), ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱹᱱᱤᱡ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱥᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱱᱟ ᱠᱮᱥᱣᱟᱨ ᱠᱟᱢᱟᱞ ᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ-ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱤᱭᱟᱹᱛᱮ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ <ref name="Toynbee">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/Archive/Article/0,4273,4266035,00.html|title=Behind the burka|last=Toynbee|first=Polly|date=September 28, 2001|work=[[The Guardian]]|author-link=Polly Toynbee}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱩᱴ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱲᱟᱹᱜ ᱨᱟᱡᱽ-ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮᱫᱟ, ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱵᱩᱞ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=About RAWA... |url=http://www.rawa.org/rawa.html |website=www.rawa.org |access-date=2024-02-08 |archive-date=2021-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818180952/http://www.rawa.org/rawa.html |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ <ref name="Lantos">{{Cite web |date=December 18, 2001 |title=RAWA testimony to the Congressional Human Rights Caucus Briefing |url=http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/Fahima+Vorgetts.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070628022728/http://lantos.house.gov/HoR/CA12/Human+Rights+Caucus/Briefing+Testimonies/Fahima+Vorgetts.htm |archive-date=June 28, 2007 |publisher=U.S. Congressional Human Rights Caucus}}</ref> ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱱᱚᱵᱤᱠ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱨ ᱫᱚᱯᱛᱚᱨᱟᱱ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱝ, ᱦᱚᱲᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱟᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱯᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚᱨᱟᱣ, ᱡᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱚᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱨᱟᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱗᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱨᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱥᱤ ᱨᱟᱡᱽᱥᱚᱨᱠᱟᱨ, ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ, ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱮᱢᱤᱨᱮᱴ (᱑᱙᱙᱖-᱒᱐᱐᱑), ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱟᱡᱽᱥᱚᱨᱠᱟᱨ (᱒᱐᱐᱑-᱒᱐᱒᱑) ᱟᱨ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱛᱟᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ (᱒᱐᱒᱑ ᱠᱷᱚᱱ)᱾ == ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ == ᱑᱑᱙᱗᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱠᱟᱵᱩᱞ|ᱠᱟᱵᱳᱞ]] ᱨᱮ [[ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ|ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱾]] ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱨᱟᱣᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱤᱸᱥ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱷᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ == ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ == ᱢᱮᱱᱟ ᱠᱮᱥᱵᱚᱨ ᱠᱟᱢᱟᱞ <ref name="Toynbee"/> ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮ ᱨᱟᱣ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱨᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱑᱙᱗᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱢᱟᱞ ᱫᱚ ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱴᱟᱜ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱟᱨ ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱷᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱛᱮ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ '''ᱯᱮᱭᱟᱢᱼᱮᱼᱡᱟᱱ''<nowiki/>' (ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱚᱨᱮᱱ ᱥᱳᱭᱚᱥᱞᱤᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱚᱨᱮᱱᱥ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱯᱷᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱠᱷᱩᱭᱛᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱨᱮᱠᱷᱩᱭᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ <ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1973184.stm|title=Afghan activist's killers hanged|last=Price|first=Susannah|date=7 May 2002|work=BBC News|access-date=7 December 2010}}</ref> ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱟᱱ ᱜᱟᱹᱛᱤᱞ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟᱠᱚ == [[ᱨᱮᱫ:RAWA_protest_rally_against_Taliban_in_Peshawar_April28-1998.jpg|left|thumb|1998 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ 28 ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮᱥᱳᱣᱟᱨ ᱨᱮ ᱨᱟᱣᱟ ᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱨᱚᱴᱦᱟᱰ ᱾]] ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱣ ᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱱᱟᱢᱚᱨ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱢᱚᱠ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾ ᱨᱟᱣᱟ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱯᱷᱟᱱᱤᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱴ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱚᱯᱟᱨᱛᱷᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱳᱨᱥ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱱᱛᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱛᱩᱛᱟᱣᱤᱱ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱜᱚᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱨᱟᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ <ref>{{Cite web |title=The Taliban show their fangs to RAWA |url=http://www.rawa.org/28against.htm |access-date=7 December 2010 |website=Excerpts from Wahdat daily, published in Peshawar (April 30, 1998) |publisher=RAWA |archive-date=19 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719183524/http://www.rawa.org/28against.htm |url-status=dead }}</ref> ᱛᱟᱞᱤᱵᱟᱱ ᱟᱨ ᱤᱭᱩᱱᱟᱭᱮᱴᱰ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱟᱫᱷᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ''ᱯᱮᱭᱟᱢᱼᱮᱼᱡᱟᱱ'' ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ RAWA ᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱥ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ᱾ <ref>{{Cite web |title=RAWA to sue US authorities - Bureau Report |url=http://www.rawa.org/us_flyer.htm |access-date=7 December 2010 |publisher=RAWA |archive-date=19 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719182842/http://www.rawa.org/us_flyer.htm |url-status=dead }}</ref> RAWA ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱟᱥᱲᱟ, ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ, ᱱᱚᱨᱥ ᱠᱚᱨᱥ, ᱟᱨ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱢᱩᱴᱷᱟᱣᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱨ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱫᱟᱵᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱨᱟᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱤᱵᱟᱱ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ (" ᱮᱛᱚᱢ ᱜᱟᱶᱛᱟ") ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱭᱚᱢ-ᱮ-ᱡᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=RAWA news homepage |url=http://www.rawa.org/temp/runews |access-date=7 December 2010 |archive-date=24 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824231759/http://www.rawa.org/temp/runews/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Human Rights Watch homepage |url=http://hrw.org/doc?t=asia&c=afghan |access-date=7 December 2010}}</ref> == ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ == RAWA ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱴᱳ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱠᱨᱤᱛᱤᱠ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱳᱜᱟᱱᱰᱟ ᱦᱮᱸᱰᱵᱤᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱝ-ᱥᱟᱹᱠᱨᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱜ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ᱾ <ref>{{Cite web |date=October 6, 2001 |title=Emma Humphries Memorial Prize 2001 |url=http://www.rawa.org/emma.htm |access-date=7 December 2010 |publisher=RAWA |location=London |archive-date=19 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719203653/http://www.rawa.org/emma.htm |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=April 11, 2001 |title=RAWA Winner of 2001 SAIS-Novartis International Journalism Award |url=http://www.rawa.org/novartis-award.htm |access-date=7 December 2010 |publisher=RAWA |location=Washington D.C. |archive-date=19 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719203711/http://www.rawa.org/novartis-award.htm |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=May 2, 2004 |title=Certificate of Special Congressional Recognition from the U.S. Congress to RAWA |url=http://www.rawa.org/congress.htm |access-date=7 December 2010 |publisher=RAWA |location=Santa Barbara, CA, USA |archive-date=19 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719203637/http://www.rawa.org/congress.htm |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Honorary Doctorate to RAWA By University of Antwerp (Belgium) For outstanding non-academic achievements |url=http://www.rawa.org/doctorate.htm |access-date=7 December 2010 |publisher=RAWA |archive-date=19 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719203650/http://www.rawa.org/doctorate.htm |url-status=dead }}</ref> == ᱨᱟᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱟᱱᱠᱚ == ᱛᱟᱞᱤᱵᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱜ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, RAWA ᱫᱚ ᱱᱮᱴᱳ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱛᱟᱞᱤᱵᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱯᱷᱚᱱᱰᱮᱢᱟᱱᱴᱮᱞᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱫᱷᱟᱣᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |title=The Afghan Women's Mission |url=http://www.afghanwomensmission.org/books |access-date=2024-02-08 |archive-date=2006-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060615010324/http://www.afghanwomensmission.org/books/ |url-status=dead }}</ref> ᱱᱩᱠᱩ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱟᱢᱤᱰ ᱠᱚᱨᱡᱟᱭ ᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱟ᱾ ᱤᱥᱢᱟᱭᱤᱞ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱜ ᱦᱮᱨᱟᱴ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱜᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱚᱨᱴᱩ ᱟᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱤᱮᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱠᱨᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱣᱟᱨ ᱠᱳᱰ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱭᱩᱢᱟᱱ ᱨᱟᱭᱴᱥ ᱣᱚᱪ ᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱦᱭᱩᱢᱟᱱ ᱨᱟᱭᱴᱥ ᱣᱚᱪ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱪᱩᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == gnxnmn20r2sev6z01bcujp4zulwr9ym ᱟᱢᱟᱨᱯᱟᱞᱤ ᱫᱩᱵᱮ 0 26501 190028 189681 2026-04-01T03:35:58Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190028 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian actress (born 1987)}} {{Use dmy dates|date=November 2023}} {{Use Indian English|date=November 2023}} {{Infobox person | name = ᱟᱢᱟᱨᱯᱟᱞᱤ ᱫᱩᱵᱮ | image = Amrapali Dubey at Press Conference of Celebrity Cricket League 2016 (cropped).jpg | imagesize = | caption = Dubey in 2016 | birth_date = {{Birth date and age|1987|1|11|df=y}} | birth_place = [[Gorakhpur district]], [[Uttar Pradesh]], India | occupation = Actress<br/>Television presenter<br/>[[Model (profession)|Model]] | yearsactive = 2008–present | partner = | children = | parents = | relatives = | website = {{URL|https://amrapalidubey.com/}} }} '''ᱟᱢᱟᱨᱯᱟᱞᱤ ᱫᱩᱵᱮ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱗) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱭ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱛ ᱯᱷᱮᱨᱮ: ᱥᱚᱞᱚᱱᱤ ᱠᱟ. ᱥᱟᱯᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱩᱢᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱫᱩᱵᱮ ᱫᱚ ᱱᱤᱨᱩᱦᱩᱣᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ (᱒᱐᱑᱔) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ᱾ ᱫᱩᱵᱮ ᱫᱚ ᱱᱤᱨᱩᱦᱩᱣᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱒ (᱒᱐᱑᱗), ᱵᱚᱨᱰᱟᱨ (᱒᱐᱑᱘), ᱱᱤᱨᱚᱦᱩ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱓ (᱒᱐᱑᱘), ᱱᱤᱨᱩᱦᱩᱣᱟ ᱪᱚᱞᱟᱞ ᱞᱟᱱᱰᱟᱱ (᱒᱐᱑᱙) ᱟᱨ ᱥᱮᱨ ᱥᱤᱝ (᱒᱐᱑᱙) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ᱾ ᱫᱤᱱᱮᱥ ᱞᱟᱞ ᱭᱟᱫᱚᱣ ᱥᱟᱶ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ ===ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ=== ᱫᱩᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱛᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ==ᱯᱷᱤᱞᱢᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ== ===ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱠᱚ=== {| class="wikitable" |+Key | style="background:#ffc;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | Denotes films that have not yet been released |} {| class="wikitable sortable" |- ! ᱥᱮᱨᱢᱟ ! ᱴᱟᱭᱴᱮᱞ ! ᱨᱚᱞ ! class="unsortable"|Notes ! class="unsortable"|Ref. |- | 2014 | ''[[Nirahua Hindustani]]'' | ᱥᱚᱱᱟ ᱪᱚᱯᱲᱟ | Debut | |- | rowspan="5"|2015 |''[[Patna Se Pakistan]]'' | Shahnaz | | |- |''Nirahua Rikshawala 2'' | | | |- |''Jigarwala'' | | Remake of Telugu movie ''[[Amma Nanna O Tamila Ammayi]]'' | |- |''Baghi Bhaile Sajna Hamaar'' | | | |- |''Raja Babu'' |Kusum | | |- |rowspan="7"|2016 |''[[Bam Bam Bol Raha Hai Kashi]]'' | Suman Singh | | |- |''Doodh Ka Karz'' | {{Unknown}} | Special appearance | |- |''Aashik Awara'' | Aarti | | |- |''Nirahua Chalal Sasural 2'' | | | |- |''Ram Lakhan'' | | | |- |''Mokama 0 Kilometer'' | | | |- |''Beta'' | | | |- |rowspan="4"|2017 |''[[Satya (2017 film)|Satya]]'' | Dancer |Special appearance in song "Rate Diya Buta Ke" | |- |''[[Nirahua Hindustani 2]]'' | Chandani Nirahu Yadav | | |- |''Nirahua Satal Rahe'' | | | |- |''Kashi Amarnath'' | | | |- |rowspan="3"|2018 |''[[Border (2018 Bhojpuri film)|Border]]'' |Nagma Shashtri | | |- |''[[Dulhan Ganga Paar Ke]]'' |Dancer |Special appearance in song "Marad Abhi Bacha Ba" | |- | ''[[Nirahua Hindustani 3]]'' |Champa | |<ref>{{Cite news |url=http://zeenews.india.com/bhojpuri/nirahua-hindustani-3-dinesh-lal-yadav-amrapali-dubey-and-shubhi-sharma-starrer-teaser-out-watch-2143092.html |title=Nirahua Hindustani 3: Dinesh Lal Yadav, Amrapali Dubey and Shubhi Sharma starrer teaser out |work=Zee News |access-date=24 September 2018}}</ref> |- |rowspan="6"|2019 |''[[Nirahua Chalal London]]'' |Julie | | |- |''[[Maine Unko Sajan Chun Liya]]'' |Dancer |Special appearance in song "Bhatar Ko Bhi Bhul Jaogi" |<ref>{{cite news |title=Maine Unko Sajan Chun Liya - Showtimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movie-details/maine-unko-sajan-chun-liya/movieshow/63012078.cms |website=[[The Times of India]] |access-date=28 February 2019}}</ref> |- |''Lagal Raha Batasha'' | Amrapali | | |- |''Jai Veeru'' | | |<ref>{{Cite news |url=https://m.timesofindia.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/nirahua-and-aamrapali-dubey-starrer-jai-veerus-trailer-released/articleshow/69339682.cms |title=Nirahua and Aamrapali Dubey starrer 'Jai Veeru's' trailer released |last=TNN |date=15 May 2019 |work=[[The Times of India]] |access-date=7 August 2019}}</ref> |- |''[[Lallu Ki Laila]]'' | Divya | |<ref>{{Cite news |url=https://zeenews.india.com/bhojpuri/dinesh-lal-yadav-and-aamrapali-dubeys-lallu-ki-laila-first-look-out-pic-2208792.html |title=Dinesh Lal Yadav and Aamrapali Dubey's 'Lallu Ki Laila' first look out |last=Zee Media Bureau |date=3 June 2019 |work=Zee News |access-date=3 August 2019}}</ref> |- | ''[[Sher Singh (film)|Sher Singh]]'' | | |<ref>{{Cite news |url=https://m.timesofindia.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/aamrapali-dubey-reveals-the-release-date-of-sher-singh/articleshow/70991324.cms |title=Aamrapali Dubey reveals the release date of 'Sher Singh' |last=Timesofindia.com |date=5 September 2019 |work=[[The Times of India]] |access-date=10 September 2019}}</ref> |- |rowspan="3"|2020 | ''Muqaddar Ka Sikandar'' | | |<ref>{{Cite news |title='Muqaddar Ka Sikandar' trailer: Nirahua and Aamrapali Dubey promise a thrilling experience |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/muqaddar-ka-sikandar-trailer-nirahua-and-aamrapali-dubey-promise-a-thrilling-experience/articleshow/73321356.cms |access-date=3 March 2021 |work=The Times of India |language=en |date=17 January 2020}}</ref> |- | ''Pangebaaz'' | {{Unknown}} |Special Appearance |<ref>{{Cite news |title=Prem Singh and Tanushree Chatterjee starrer 'Pangebaaz' poster looks impressive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/prem-singh-and-tanushree-chatterjee-starrer-pangebaaz-poster-looks-impressive/articleshow/71500642.cms |access-date=3 March 2021 |work=The Times of India |language=en |date=9 October 2019}}</ref> |- | ''Romeo Raja'' | | |<ref>{{Cite news |title=Throwback Tuesday! Aamrapali Dubey shares memories from 'Romeo Raja' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/throwback-tuesday-aamrapali-dubey-shares-memories-from-romeo-raja/articleshow/78379166.cms |access-date=3 March 2021 |work=The Times of India |language=en |date=29 September 2020}}</ref> |- |2021 | ''Nirahua The Leader'' | | |<ref>{{Cite news |title=Nirahua The Leader: First look poster of Dinesh Lal Yadav and Aamrapali Dubey starrer is out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/bhojpuri/nirahua-the-leader-first-look-poster-of-dinesh-lal-yadav-and-aamrapali-dubey-starrer-is-out/videoshow/71821248.cms |access-date=3 March 2021 |work=The Times of India |language=en |date=30 October 2019}}</ref> |- |rowspan="4"|2022 | ''[[Aashiqui (2022 film)|Aashiqui]]'' | Ganga | |<ref>{{Cite web |date=21 October 2021 |title=Amrapali Dubey संग ऑनस्क्रीन 'आशिकी' करेंगे khesari lal yadav! फर्स्ट लुक हुआ लॉन्च |url=https://hindi.news18.com/news/entertainment/bhojpuri-khesari-lal-yadav-and-amrapali-dubey-film-aashiqui-first-poster-release-raya-3808409.html |access-date=13 October 2022 |website=News18 हिंदी |language=hi |archive-date=13 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013014903/https://hindi.news18.com/news/entertainment/bhojpuri-khesari-lal-yadav-and-amrapali-dubey-film-aashiqui-first-poster-release-raya-3808409.html |url-status=dead }}</ref> |- | ''Love Vivah.Com'' | | |<ref>{{Cite web |title='Love Vivah.Com': Aamrapali Dubey shares her look from the film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bhojpuri/movies/news/love-vivah-com-aamrapali-dubey-shares-her-look-from-the-film/articleshow/80747207.cms |access-date=3 March 2021 |website=The Times of India |language=en |date=8 February 202}}</ref> |- | ''[[Doli Saja Ke Rakhna (2022 film)|Doli Saja Ke Rakhna]]'' | | |<ref>{{Cite web |last=Pant |first=Deepanshi |date=4 September 2022 |title=Khesari Lal Yadav and Amrapali Dubey's film 'Doli Saja ke Rakhna' breaks all records, Watch Video |url=https://www.dnpindia.in/entertainment/khesari-lal-yadav-and-amrapali-dubeys-film-doli-saja-ke-rakhna-breaks-all-records-watch-video/92403/ |access-date=16 September 2022 |website=DNP INDIA |language=en-GB |archive-date=17 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917214106/https://www.dnpindia.in/entertainment/khesari-lal-yadav-and-amrapali-dubeys-film-doli-saja-ke-rakhna-breaks-all-records-watch-video/92403/ |url-status=dead }}</ref> |- | ''Saajan'' | | | |- |rowspan="3"|2023 |''Raja Doli Leke Aaja'' | | |<ref>{{Cite web |title=Bhojpuri News: गणतंत्र दिवस पर रिलीज होगी निरहुआ और आम्रपाली की सुपरहिट फिल्म 'राजा डोली लेके आजा' |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/bihar/patna/bhojpuri-movie-nirhua-and-amrapali-dubey-superhit-film-raja-doli-leke-aaja-be-released-on-republic-day-rdy |access-date=26 January 2023 |website=Prabhat Khabar |date=25 January 2023 |language=hi}}</ref> |- |''Daag - Ego Lalchhan'' | | |<ref>{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |date=23 February 2023 |title=रितेश-आम्रपाली की 'दाग एगो लांछन' की रिलीज डेट आई सामने, इस दिन सिनेमाघरों में देगी दस्तक |url=https://www.abplive.com/entertainment/bhojpuri-cinema/ritesh-pandey-amrapali-dubey-vikrant-singh-raksha-gupta-film-daag-ego-lanchan-will-release-on-24-february-watch-trailer-2341924 |access-date=23 February 2023 |website=www.abplive.com |language=hi}}</ref> |- |''Maai'' | | | |- | rowspan="5"|TBA |scope="row" style="background:#ffc; " | ''Gabbroo'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |{{TBA}} | Completed | |- |scope="row" style="background:#ffc; " | ''Veer Yoddha Mahabali'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |{{TBA}} | Completed | |- |scope="row" style="background:#ffc; " | ''Aayi Milan Ki Raat'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |{{TBA}} | Completed | |- |scope="row" style="background:#ffc; " | ''Nirahua Chalal Sasural 3'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |{{TBA}} | Filming | |- |} ===Television=== {| class="wikitable sortable" |- ! Year ! Title ! Role ! class="unsortable"|Notes ! class="unsortable"|Ref. |- | 2008-2009 | ''[[Saat Phere: Saloni Ka Safar|Saat Phere]]'' | Shweta Singh | |<ref>{{Cite web|title=Two new shows propel Zee TV back into the soap game, unveil new traditional woman|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/20060626-kasamh-se-and-saat-phere-boost-trp-of-zee-tv-785197-2006-06-26|website=India Today|accessdate=25 August 2010}}</ref> |- | 2009-2010 | ''[[Rehna Hai Teri Palkon Ki Chhaon Mein]]'' | Suman | | |- | 2009 | ''[[Maayka]]'' | Tina | |<ref>{{Cite magazine|url=https://www.indiatoday.in/magazine/latest-headlines/story/20090810-tv-wars-the-rate-race-740405-2009-07-30|title=TV wars: The rate race|author=Kaveree Bamzai Jhilmil Motihar |accessdate=30 September 2009 |magazine=India Today}}</ref> |- | 2010 | ''[[Mera Naam Karegi Roshan]]'' | Reet Pratap Singh | | |- | 2012 | ''[[Fear Files: Darr Ki Sacchi Tasvirein]]'' | {{Unknown}} | Episode 67 | |- | 2013 | ''[[Haunted Nights]]'' | Wife | |<ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-09/tv/37580445_1_episode-small-screen-actors |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012020645/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-09/tv/37580445_1_episode-small-screen-actors |url-status=dead |archive-date=12 October 2013 |title=Amrapali Dubey & Vishal Puri in Haunted Nights |date=9 March 2013 |work=The Times of India |access-date=27 March 2015}}</ref> |- | 2014 | ''[[Arjun (TV series)|Arjun]]'' | Urmilla Satija | Episode 70 | |} ==Award and nominations== {| class="wikitable" ! Year ! Award ! Category ! Film ! Result ! Ref. |- | rowspan="2"|2015 | rowspan="5"|[[Bhojpuri Film Awards]] | Best Actor - Female | rowspan="2"|''[[Nirahua Hindustani]]'' | {{nom}} |rowspan="2"|<ref>{{cite web |url=http://fulfilmy.com/bhojpuri-film-awards-2015-at-mauritius/ |title=Amrapali Dubey gets Best Debut Actress award in BIFA 2015 |publisher=fulfilmy.com |access-date=15 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222082445/http://fulfilmy.com/bhojpuri-film-awards-2015-at-mauritius/ |archive-date=22 December 2015 |url-status=dead}}</ref> |- | Best Debut Actress | {{won}} |- | rowspan="2"|2016 | rowspan="3"|Best Actor - Female | ''Nirhua Rickshawala 2'' | {{nom}} |rowspan="2"|<ref>{{Cite web|title=Bhojpuri Film Awards 2016 Complete Winners List|url=https://bhojpurifilmawards.com/winners-2016/|website=Bhojpuri Film Awards|access-date=24 November 2017|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010162647/http://bhojpurifilmawards.com/winners-2016/|url-status=dead}}</ref> |- | ''Raja Babu'' | {{won}} |- | rowspan="3"|2017 | ''Kashi Amarnath'' | {{won}} |<ref>{{Cite web|title=Bhojpuri Film Awards 2017 Complete Winners List|url=https://bhojpurifilmawards.com/|website=Bhojpuri Film Awards|access-date=26 September 2018|archive-date=4 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904031214/http://bhojpurifilmawards.com/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="3"|[[Sabrang Film Awards]] | Best Actor - Female | rowspan="2"|''Ram Lakhan'' | {{won}} |rowspan="2"|<ref>{{Cite web|title=सबरंग फिल्म अवार्ड 2017 - रवि किशन मोस्ट पॉपुलर एक्टर, निरहुआ को बेस्ट एक्टर अवार्ड|url=https://khabar.ndtv.com/news/bhojpuri-cinema/ravi-kishan-and-nirahua-at-sabrang-film-awards-2017-1770440|website=NDTV India|access-date=15 May 2018}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | Most Popular Pair <small>(with [[Dinesh Lal Yadav]])</small> | {{won}} |- | rowspan="3"|2018 | Most Popular Actress | {{N/A}} | {{won}} |<ref>{{Cite news | date=25 February 2019| title=जब Sabrang Award Show के स्टेज पर जमकर नाचे रवि किशन, खेसारी लाल और संभावना सेठ| language=hi| work=Navbharat Times| url=https://navbharattimes.indiatimes.com/movie-masti/bhojpuri-cinema/bhojpuri-superstar-ravi-kishan-khesari-lal-rocking-dance-in-sabrang-bhojpuri-film-awards/articleshow/68153734.cms| access-date=3 May 2020}}</ref> |- | rowspan="2"|[[International Bhojpuri Film Awards]] | Best Actress - Critics | ''[[Nirahua Hindustani 2]]'' | {{won}} |rowspan="2"|<ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/bhojpuri/international-bhojpuri-film-awards-2018-superstars-gear-up-for-the-starry-event-watch-2123796.html|title=International Bhojpuri Film Awards 2018: Superstars gear up for the starry event - Watch|accessdate=11 July 2018|website=Zee News}}</ref> |- | YouTube Queen | {{N/A}} | {{won}} |- | rowspan="2"|2019 | [[Bhojpuri cinema|Bhojpuri Cine Awards]] | Best Actress | rowspan="2"|''[[Nirahua Hindustani 3]]'' | {{won}} |<ref>{{Cite news|date=23 September 2019|title=Bhojpuri Cine Awards 2019 की पूरी लिस्ट, खेसारी लाल और आम्रपाली को बेस्ट ऐक्टर्स का अवॉर्ड|language=hi|work=Navbharat Times|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/movie-masti/bhojpuri-cinema/bhojpuri-cinema-screen-and-stage-awards-2019-khesari-lal-best-actor-and-amrapali-dubey-best-actress/articleshow/71253903.cms|access-date=2 May 2020}}</ref> |- | rowspan="2"|[[Bhojpuri Film Awards]] | rowspan="2"|Best Actor - Female | {{nom}} |<ref>{{Cite web|title=Bhojpuri Film Awards 2018 Complete Winners List|url=https://bhojpurifilmawards.com/winners-2016/|website=Bhojpuri Film Awards|access-date=23 December 2019|archive-date=13 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913203532/http://bhojpurifilmawards.com/winners-2016/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="3"|2023 | ''Lagal Raha Batasha'' | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.jagran.com/lite/entertainment/bollywood-17th-bhojpuri-film-award-dinesh-lal-yadav-nirahua-pradeep-pandey-chintu-and-amrapali-dubey-win-best-actor-award-23307385.html|title=17th Bhojpuri Film Award: सांसद निरहुआ और चिंटू को मिला बेस्ट एक्टर, आम्रपाली का भी दिखा जलवा, देखें लिस्ट|accessdate=28 January 2023|website=Jagaran|archive-date=27 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127230819/https://www.jagran.com/lite/entertainment/bollywood-17th-bhojpuri-film-award-dinesh-lal-yadav-nirahua-pradeep-pandey-chintu-and-amrapali-dubey-win-best-actor-award-23307385.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Bhojpuri cinema|Bhojpuri Cine Awards]] | Best Actress | ''[[Aashiqui (2022 film)|Aashiqui]]'' | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.jagran.com/lite/entertainment/bollywood-bhojpuri-cinema-award-2023-khesari-lal-yadav-dominated-the-bhojpuri-award-show-received-the-award-from-superstar-govind-23345321.html|title=Bhojpuri Cinema Award 2023: भोजपुरी अवार्ड शो में छाए खेसारी लाल यादव, सुपरस्टार गोविंद के हाथों मिला अवॉर्ड, देखें लिस्ट|accessdate=28 March 2023|website=Jagaran|archive-date=2 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302113938/https://www.jagran.com/lite/entertainment/bollywood-bhojpuri-cinema-award-2023-khesari-lal-yadav-dominated-the-bhojpuri-award-show-received-the-award-from-superstar-govind-23345321.html|url-status=dead}}</ref> |- |[[International Bhojpuri Film Awards]] | Best Actress | ''Love Vivah.com'' | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/entertainment/bhojpuri/international-bhojpuri-film-awards-2023-held-in-dubai-know-about-winners-govinda-jacqueline-pawan-amrapali-2023-03-16|title=IBFA Awards 2023: भोजपुरी अवार्ड्स में झूमकर नाचीं जैकलीन, गोविंदा के जलवों पर फिदा हुई दुबई|accessdate=16 March 2023|website=Amar Ujala}}</ref> |} ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱢᱮ== * [[List of Bhojpuri actresses]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{Reflist|30em}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category}} * {{IMDb name|7372568}} * {{official website|https://amrapalidubey.com/}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Dubey, Amrapali}} [[Category:Actresses from Uttar Pradesh]] [[Category:Indian television actresses]] [[Category:Living people]] [[Category:1987 births]] [[Category:Actresses in Bhojpuri cinema]] [[Category:Indian film actresses]] [[Category:People from Gorakhpur]] [[Category:21st-century Indian actresses]] [[Category:Actresses in Hindi cinema]] {{India-tv-actor-stub}} 11rq6f09aybl0zwe6uje4agbv5ihrnf ᱚᱱᱩ ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ 0 26566 189960 186397 2026-03-31T22:35:57Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 189960 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱚᱱᱩ ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ | image = Anu sithara in shubharathri movie shooting spot.jpg | caption = ᱟᱱᱩ ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ ᱥᱩᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱩᱴᱤᱝ ᱥᱯᱚᱴ ᱨᱮ | birth_name = ᱚᱱᱩ ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ ᱥᱟᱞᱤᱢ | birth_date = {{birth date and age|1995|08|21|df=yes}} | birth_place = ᱣᱭᱟᱱᱟᱫᱽ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ , ᱰᱮᱱᱥᱚᱨ | years_active = 2013–ᱱᱤᱛ | spouse = {{marriage|ᱵᱤᱥᱱᱤ ᱯᱨᱟᱥᱟᱫᱽ|2015}}<ref>{{cite web |title=Anu Sithara shares cute photo straight from wedding album on anniversary |url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2019/07/08/anu-sithara-wedding-anniversary-special-photo-vishu.html |publisher=OnManorama |date=8 July 2019 |access-date=26 December 2019 |archive-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226052328/https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2019/07/08/anu-sithara-wedding-anniversary-special-photo-vishu.html |url-status=dead}}</ref> | parents = {{ubl|ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱥᱟᱞᱟᱢ (Father)|ᱨᱮᱱᱩᱠᱟ (Mother)<ref>{{cite web |title=How Anu Sithara's father snatched a cameo in 'Subharathri' right under her nose |url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/2019/07/03/anu-sithara-father-abdul-salam-debut-movie-shubharathri-dileep-vyasan-kp.html |publisher=OnManorama |access-date=11 July 2019 |archive-date=11 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711123309/https://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/2019/07/03/anu-sithara-father-abdul-salam-debut-movie-shubharathri-dileep-vyasan-kp.html |url-status=dead}}</ref>}} | family = | website = }} '''ᱚᱱᱩ ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ''' ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛ ᱢᱟᱞᱚᱭᱟᱞᱚᱢ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Elizabeth Thomas |date=7 June 2015 |title=The perfect desi girl: Anu Sithara |url=http://www.deccanchronicle.com/150606/entertainment-mollywood/article/perfect-desi-girl-anu-sithara |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224232943/https://www.deccanchronicle.com/150606/entertainment-mollywood/article/perfect-desi-girl-anu-sithara |archive-date=24 December 2018 |access-date=6 January 2019 |website=[[Deccan Chronicle]]}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩᱜᱟᱱ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 2013 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ 2013 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱦᱚᱲ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱛᱚᱱᱚᱛᱚᱢ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱴᱮᱡ ᱥᱳ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ == ᱱᱤᱡᱮᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱑ ᱟᱜᱚᱥᱴ ᱨᱮᱱᱩᱠᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱫᱩᱞ ᱥᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱱᱩ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Birthday">{{Cite web |date=21 August 2019 |title=Happy birthday Anu Sithara : Here are 5 lesser known facts the about the actress |url=https://m.timesofindia.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-anu-sithara-here-are-5-lesser-known-facts-about-the-actress/amp_etphotostory/70755194.cms |access-date=15 May 2021 |website=[[The Times of India]] |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515132823/https://m.timesofindia.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-anu-sithara-here-are-5-lesser-known-facts-about-the-actress/amp_etphotostory/70755194.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-anu-sithara-5-videos-of-the-danseuse-that-you-must-watch-right-away/articleshow/77656682.cms|title=Happy Birthday Anu Sithara: 5 videos of the danseuse that you must watch right away!|work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/nimisha-sajayans-lovely-note-for-anu-sithara-on-her-birthday/articleshow/77678288.cms|title=Nimisha Sajayan's lovely note for Anu Sithara on her birthday|work=[[The Times of India]]}}</ref> ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱱᱩ ᱥᱳᱱᱳᱨᱟ ᱾ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anu-sitharas-sister-debuts-in-mollywood/articleshow/70157856.cms|title=Anu Sithara's sister debuts in Mollywood|last=Soman|first=Deepa|work=[[The Times of India]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=അനിയത്തിയ്ക്കൊപ്പം പാട്ടും ഡാൻസുമായി അനു സിത്താര; ഇത് ബെസ്റ്റ് കോംബോ ആണെന്ന് ആരാധകർ |url=https://www.manoramaonline.com/music/music-news/2021/02/03/actress-anu-sithara-dances-with-sister-anu-sonara-video.html |website=ManoramaOnline}}</ref> <ref>{{Cite web |title=അച്ഛൻ അബ്ദുൽ സലാം; അമ്മ രേണുക; 95 ൽ ആണ് ജനിച്ചത്; അവരുടെ ചിങ്ങിണിയാണ് താനെന്നും അനു സിത്താര! |url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/actress-anu-sithara-talks-about-her-parents-name-and-her-first-remuneration/articleshow/81327540.cms |website=Samayam Malayalam}}</ref> ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ ᱠᱟᱞᱯᱮᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱥ ᱠᱮ ᱡᱮᱹ ᱮᱢ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ ᱳᱣᱟᱹᱹᱰᱞᱤᱭᱩᱹᱢᱳ ᱟᱨᱴᱥ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱮᱱᱥ ᱢᱟᱦᱟᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱤᱭᱚᱡᱮᱴ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱣᱟᱱ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱠᱟᱞᱟᱢᱚᱱᱫᱚᱞᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱥᱛᱚᱨᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱥᱤᱜᱤᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ 2015 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱵᱤᱥᱱᱩ ᱯᱨᱟᱥᱚᱫ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=5 July 2019 |title=My husband supports me a lot, says Anu Sithara |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/interview/my-husband-supports-me-a-lot-says-anu-sithara-1.3929747 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831161107/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/interview/my-husband-supports-me-a-lot-says-anu-sithara-1.3929747 |archive-date=31 August 2019 |access-date=31 August 2019}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤᱡᱤᱭᱚᱱ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ (2013-2016) === ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ 2013 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱨᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱯᱮᱴᱟᱥ ᱵᱳᱢ' ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱢᱟᱞᱚᱭᱟᱞᱚᱢ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱤᱜᱤᱞ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ 'ᱳᱨᱩ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱠᱫᱷᱚ' ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ 2015 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱪᱤ ᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ''ᱟᱱᱟᱨᱠᱟᱞᱤ'' ᱨᱮ ᱟᱛᱷᱤᱨᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱳ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱯᱤ ᱳᱭᱮᱫᱤᱝ, ''ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ ᱰᱟᱭᱟᱨᱤ'' ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱩᱯᱫᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ === ᱵᱨᱮᱠᱛᱷᱩᱨᱮᱩ ᱟᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ (2017 ᱼᱱᱤᱛᱚᱜ) === 2017 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱨᱟᱢᱟᱱᱴᱮ ᱮᱰᱟᱱᱛᱷᱳᱴᱚᱢ'' ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱩᱱᱪᱚᱠᱳ ᱵᱳᱵᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱨᱧᱡᱤᱛ ᱥᱟᱝᱠᱚᱨ ᱾ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱜᱤᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱧᱮᱞᱟᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱪᱟᱭᱟᱱᱥ, ᱥᱟᱨᱵᱷᱳᱯᱟᱨᱤ ᱯᱟᱞᱚᱠᱚᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱟᱱᱟ ᱟᱞᱟᱨᱟᱞᱳᱫᱟᱞᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱯᱮᱴ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱳᱵᱷᱤᱱᱳ ᱛᱟᱢᱟᱥ ᱥᱟᱶᱛᱮ 'ᱳᱨᱩ ᱠᱩᱯᱨᱟᱥᱤᱫᱟ ᱯᱮᱭᱮᱱ' ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ 2019 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹᱼᱢᱟᱞᱚᱭᱟᱞᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ|ᱢᱟᱞᱚᱭᱟᱞᱚᱢ]] ᱯᱟᱴᱷ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱚᱱᱩ ᱫᱚ 2018 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱫᱷᱩ ᱱᱟᱞᱚᱱ ᱠᱟᱨᱩᱫᱷᱤ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱩᱨᱩᱱᱟᱠᱚᱨᱚᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ 2019 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱞᱚᱡ ᱠᱨᱤᱥᱚᱱᱚᱱ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱥᱩᱵᱷᱟᱨᱟᱛᱨᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱞᱤᱯ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱥᱚᱱ ᱠᱮᱯᱤ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱮᱢ ᱯᱚᱫᱽᱫᱟᱠᱩᱢᱟᱨ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱮᱠᱥᱚᱱᱼᱰᱨᱚᱢᱟ ᱢᱟᱢᱚᱝᱜᱚᱢ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱟᱢᱩᱢᱩᱠᱠᱟ, ᱚᱱᱱᱤ ᱢᱩᱠᱩᱱᱫᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱫᱫᱤᱠ 2020 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ''ᱢᱚᱱᱤᱭᱟᱨᱟᱭᱤᱞ ᱚᱥᱳᱠᱚᱱ'' ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱚᱱᱱᱤᱢᱟᱭᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱳ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱩ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱚᱠᱛᱮ ᱨᱮ 12 ᱟᱱ ᱢᱮᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱨᱤᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱛᱷᱩ ᱡᱳᱥᱯᱷ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱚᱛᱩᱨᱟᱱ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱢᱳᱱᱟᱞᱟᱞ ᱾ == ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ == {{pending films key}} :* ''ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱮ ᱢᱟᱞᱚᱭᱟᱞᱚᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱛᱮ ᱾'' {| class="wikitable sortable" |+ᱚᱱᱩ ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱨᱮᱰᱤᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ! scope="col" |ᱥᱮᱨᱢᱟ ! scope="col" |ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ! scope="col" |ᱮᱱᱮᱢ ! class="unsortable" scope="col" |ᱱᱳᱴᱠᱚ ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="2" |2013 |''ᱯᱳᱨᱛᱚᱥ ᱵᱳᱢ'' |ᱚᱥᱳᱭᱟᱛᱤ |ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ |<ref name="Birthday"/> |- |''ᱳᱨᱩ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱯᱨᱟᱱᱟᱭᱚᱠᱫᱷᱚ'' |ᱡᱩᱭᱟᱹᱱ ᱛᱩᱞᱥᱤ | |<ref name="dream" /> |- |2015 |''ᱟᱱᱟᱨᱠᱟᱞᱤ'' |ᱟᱛᱷᱤᱨᱟ |ᱠᱮᱢᱤᱭᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ |<ref name="dream" /> |- | rowspan="3" |2016 |''ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ'' |ᱥᱟᱦᱤᱱᱟ | | |- |''ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ ᱰᱟᱭᱟᱨᱤ'' |ᱠᱟᱥᱤ ᱛᱩᱢᱵᱟ | |<ref name="dream">{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/060719/living-a-dream.html|title=Living a dream|last=Thomas|first=Elizabeth|date=6 July 2016|work=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190706030835/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/060719/living-a-dream.html|archive-date=6 July 2019}}</ref> |- |''ᱢᱟᱨᱩᱯᱫᱤ'' |ᱨᱤᱭᱟ | |<ref name="bb" /> |- | rowspan="6" |2017 |''ᱯᱷᱩᱠᱨᱤ ᱾'' |ᱟᱞᱤᱭᱟ ᱟᱞᱤ ᱯᱷᱩᱠᱨᱤ | |<ref name="YH">{{Cite web |date=2 September 2016 |title=Jayasurya's 'Fukri': Prayaga Martin replaces Madonna Sebastian; Anu Sithara too roped in for Siddique movie |url=https://in.news.yahoo.com/jayasuryas-fukri-prayaga-martin-replaces-071748072.html |via=News Yahoo}}</ref> |- |''ᱨᱟᱢᱟᱱᱴᱮ ᱮᱰᱟᱱᱛᱷᱳᱴᱚᱢ'' |ᱢᱟᱞᱤᱱᱤ | |<ref>{{Cite web |title=Anu Sithara is city girl in Ramante Eden Thottam |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2017/feb/09/anu-sithara-is-city-girl-in-ramante-eden-thottam-1568464.html |website=The New Indian Express}}</ref> |- |''ᱮᱪᱟᱭᱟᱱ'' |ᱯᱮᱨᱟᱜᱟ | |<ref>{{Cite web |date=17 November 2016 |title=Anu Sithara and Sshivada in Achayans |url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/171116/anu-sithara-and-sshivada-in-achayans.html |website=Deccan Chronicles}}</ref> |- |''ᱥᱚᱨᱵᱷᱳᱯᱚᱨᱤ ᱯᱟᱞᱚᱠᱠᱚᱨᱚᱱ'' |ᱞᱤᱱᱴᱟ ᱡᱳᱥᱮ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anu-sithara-replaces-miya-in-her-next/articleshow/53001835.cms|title=Anu Sithara replaces Miya in her next|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- |''ᱱᱟᱵᱷᱟᱞ ᱮᱱᱱᱟ ᱡᱩᱭᱮᱞ'' |ᱚᱥᱢᱟ | |<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2016/sep/27/Dancing-has-immensely-helped-in-carving-out-my-film-career-Anu-Sithara-1523385.html|title=Dancing has immensely helped in carving out my film career: Anu Sithara|last=Sudhish|first=Navamy|date=27 September 2017|work=[[The New Indian Express]]|access-date=19 December 2017}}</ref> |- |''ᱟᱱᱟ ᱟᱞᱟᱨᱟᱞᱳᱰᱟᱞᱟᱨᱟᱞ'' |ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anu-sithara-is-a-village-belle-in-vineeth-sreenivasans-next/articleshow/58869022.cms|title=Anu Sithara is a village belle in Vineeth Sreenivasan's next|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- | rowspan="5" |2018 |''ᱠᱮᱯᱴᱮᱱ'' |ᱚᱱᱤᱛᱟ ᱥᱟᱛᱤᱭᱟᱱ | |<ref>{{Cite web |date=1 March 2017 |title=Anu Sithara to play football legend VP Sathyan's wife in Captain |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anu-sithara-to-play-football-legend-vp-sathyans-wife-in-captain/articleshow/57392902.cms |access-date=11 February 2018 |website=[[The Times of India]]}}</ref> |- |''ᱯᱚᱫᱚᱭᱳᱴᱚᱢ'' |ᱢᱮᱨᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/biju-menon-and-anu-sithara-to-team-up-in-g-prajiths-next/articleshow/65819996.cms|title=Biju Menon and Anu Sithara to team up in G Prajith's next|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- |''ᱳᱨᱩ ᱠᱩᱴᱛᱟᱱᱟᱫᱚᱱ ᱵᱞᱚᱜ'' |ᱦᱮᱢᱟ ᱨᱟᱦᱳᱞ ᱵᱷᱟᱱᱩᱯᱨᱚᱥᱚᱫ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anu-sitharas-character-brings-in-a-turning-point-in-oru-kuttanadan-blog/articleshow/65229308.cms|title=Anu Sithara's character brings in a turning point in 'Oru Kuttanadan Blog'|last=Soman|first=Deepa|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- |''ᱡᱳᱱᱤ ᱡᱳᱱᱤ ᱤᱭᱮᱥ ᱟᱯᱯᱟ'' |ᱡᱚᱭᱥᱟ | |<ref>{{Cite web |title=Johny Johny Yes Appa on floors |url=https://m.cinemaexpress.com/stories/news/2018/jun/18/johny-johny-yes-appa-goes-on-floors-6549.amp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515140456/https://m.cinemaexpress.com/stories/news/2018/jun/18/johny-johny-yes-appa-goes-on-floors-6549.amp |archive-date=15 May 2021 |access-date=15 May 2021 |website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- |''ᱳᱨᱩ ᱠᱩᱯᱨᱟᱥᱤᱫᱷᱟ ᱯᱮᱭᱤᱭᱟᱱ'' |ᱡᱟᱞᱡᱟ | |<ref>{{Cite web |title=Anu Sithara joins the sets of Oru Kupprasidha Payyan |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2018/mar/05/anu-sithara-joins-the-sets-of-oru-kupprasidha-payyan-4875.html |website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- | rowspan="6" |2019 |''ᱱᱟᱭᱤᱭᱩᱢ ᱮᱱᱡᱟᱱᱩᱢ'' |ᱦᱟᱥᱢᱤ ᱟᱱᱡᱟᱨᱤ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/sharafudheen-and-anu-sithara-to-play-lead-roles-in-ak-sajan-movie/articleshow/66793489.cms|title=Sharafudheen and Anu Sithara to play lead roles in AK Sajan movie|date=25 November 2018|work=The Times of India|access-date=24 March 2019}}</ref> |- |''ᱯᱩᱫᱷᱩ ᱱᱟᱞᱚᱱ ᱠᱟᱨᱩᱫᱷᱤ'' |ᱢᱨᱤᱫᱩᱞᱟ |ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ |<ref name="bb">{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/031016/busy-bee-with-many-offers-anu-sithara.html|title=Busy bee with many offers – Anu Sithara|last=Manu|first=Meeru|date=3 October 2016|work=[[Deccan Chronicle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161003070110/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/031016/busy-bee-with-many-offers-anu-sithara.html|archive-date=3 October 2016}}</ref> |- |''ᱟᱨ ᱳᱥᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ...'' |ᱪᱤᱛᱨᱟ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/and-the-oscar-goes-to-character-poster-anu-sithara-to-play-the-role-of-chithra-in-the-tovino-starrer/articleshow/68509755.cms|title='And the Oscar goes to' character poster: Anu Sithara to play the role of 'Chithra' in the Tovino starrer|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- |''ᱥᱩᱵᱷᱚᱨᱟᱛᱨᱤ'' |ᱥᱨᱤᱡᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱱᱟᱜ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anu-sithara-is-the-dileeps-better-half-in-shubharathri/articleshow/68375967.cms|title=Anu Sithara is the Dileep's better half in 'Shubharathri'|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- |''ᱟᱫᱷᱟᱭᱨᱟᱛᱨᱤ'' |ᱚᱱᱤᱛᱟ ᱢᱚᱞᱞᱚᱠᱠᱟᱨᱟ |ᱠᱮᱢᱤᱭᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱾ |<ref>{{Cite web |date=4 November 2019 |title=Aadya Rathri movie review: Biju Menon, Anaswara Rajan-starrer is all mixed up about marital rape |url=https://www.firstpost.com/entertainment/aadya-rathri-movie-review-biju-menon-anaswara-rajan-starrer-is-all-mixed-up-about-marital-rape-7596481.html |website=Firstpost}}</ref> |- |''ᱢᱟᱢᱚᱝᱜᱚᱢ'' |ᱢᱚᱱᱤᱠᱤᱭᱚᱢ ᱪᱚᱱᱫᱨᱳᱛᱷ ᱯᱮᱱᱤᱠᱟᱨ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anu-sithara-the-naadan-characters-i-have-played-are-not-of-the-same-kind-but-varied/articleshow/67955501.cms|title=Anu Sithara: The naadan characters I have played are not of the same kind but varied|last=Sidhardhan|first=Sanjith|date=13 February 2019|work=The Times of India|access-date=25 February 2021|language=en}}</ref> |- |2020 |''ᱢᱚᱱᱤᱭᱟᱨᱟᱭᱤᱞ ᱚᱥᱳᱠᱚᱱ'' |ᱚᱱᱱᱤᱢᱟᱭᱟ |ᱠᱮᱢᱤᱭᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ |<ref>{{Cite web |date=17 May 2019 |title=Anupama Parameswaran, Nikhila Vimal and Anu Sithara in Dulquer's film |url=https://www.thenewsminute.com/article/anupama-parameswaran-nikhila-vimal-and-anu-sithara-dulquer-s-film-101913 |language=en}}</ref> |- |2021 |''ᱵᱷᱚᱱᱟᱢ'' |ᱢᱟᱞᱞᱤ |ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ |<ref>{{Cite web |date=27 November 2021 |title=Vanam Movie Review: This horror thriller neither scares nor thrills |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/review/2021/nov/27/vanam-movie-review-this-horror-thriller-neither-scares-nor-thrills-28060.html |website=[[Cinema Express]] |language=en}}</ref> |- |2022 |''12 ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ'' |ᱢᱮᱨᱤᱱ ᱥᱮᱢ | |<ref name="OTTPlay">{{Cite web |last=Sidhardhan |first=Sanjith |title=Exclusive! Jeethu Joseph: Mohanlal's 12th Man is a mystery like the ones based on Agatha Christie's books |url=https://www.ottplay.com/news/exclusive-jeethu-joseph-mohanlal-12th-man-is-a-mystery-like-the-ones-based-on-agatha-christie-books/b9fcaa52dc907 |access-date=31 October 2021 |publisher=OTTPlay}}</ref> |- | rowspan="4" |2023 |''ᱰᱩᱭᱤ ᱨᱮ ᱢᱳᱢᱳ'' |ᱠᱷᱚᱫᱤᱡᱟ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫ | |<ref>{{Cite web |date=6 January 2023 |title=Momo in Dubai, Anu Sithara, Anish G. Menon, Johnny Anthony; 'Momo in Dubai' February release |url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-malayalam-movie-momo-in-dubai-releasing-in-february-2023-mm-575687.html |access-date=6 January 2023 |website=Malayaalm News 18 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''ᱥᱚᱱᱛᱷᱳᱥᱚᱢ'' |ᱟᱫᱷᱟᱭ ᱥᱩᱨᱮᱥ ᱠᱩᱢᱟᱨ | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/anu-sithara-plays-an-entrepreneur-in-family-entertainer-santhosham/articleshow/85174065.cms|title=Anu Sithara plays an entrepreneur in family entertainer 'Santhosham'|last=Soman|first=Deepa|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- |''ᱯᱟᱛᱷᱩ ᱛᱟᱞᱟ'' |ᱥᱟᱢᱩᱫᱨᱚ ᱚᱱᱩᱱᱢᱳᱡᱤ |ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pathu-thala-anu-sithara-poses-for-a-click-with-silambarasan/articleshow/98497740.cms|title='Pathu Thala': Anu Sithara poses for a click with Silambarasan|work=The Times of India|access-date=2023-04-07|issn=0971-8257}}</ref> |- |''ᱵᱷᱟᱛᱷᱤᱞ'' |ᱛᱷᱟᱱᱤ | |<ref>{{Cite web |title=Vinay Forrt, Anu Sithara to lead Vaathil – The New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/mar/09/vinay-forrt-anu-sithara-to-lead-vaathil-2273949.amp |access-date=11 August 2021 |website=The New Indian Express |archive-date=15 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515134011/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/mar/09/vinay-forrt-anu-sithara-to-lead-vaathil-2273949.amp |url-status=dead }}</ref> |- |᱒ ᱚᱱᱩᱨᱚᱫᱫᱟ |ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ |<ref>{{Cite web |title=Indrajith-Anu Sithara film 'Crime No. 59/2019' launched |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/dec/03/indrajith-anu-sithara-film-crime-no-592019-launched-2231058.html |access-date=11 August 2021 |website=The New Indian Express}}</ref> | |} == ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ == == ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ == == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] 53qti9i7s5na34hr46kcw3y66nw48xy ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱳᱠᱷᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ 0 28675 189956 156216 2026-03-31T22:23:46Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 189956 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail service |color=28457D |name=ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ - ᱳᱠᱷᱟ <br/>''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ'' |logo= |logo_width= |image= |image_width=300px |image_alt= |alt= |caption= |type=[[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] |locale=[[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] |first={{start date|24 September 2023}} (ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ) ᱖ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱓᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ |frequency=ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ {{efn|''᱒᱒᱙᱒᱕'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱞᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱟᱨ ''᱒᱒᱙᱒᱖'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱵᱮᱜᱚᱨ}} |trainnumber=᱒᱒᱙᱒᱕ / ᱒᱒᱙᱒᱖ |line_used= *[[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱵᱤᱨᱟᱢᱜᱟᱢ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] *[[ᱵᱤᱨᱟᱢᱜᱟᱢ-ᱳᱠᱷᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] |class=ᱮ.ᱥᱤ. ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ, ᱮ.ᱥᱤ. ᱮᱠᱡᱤᱣᱮᱴᱤᱵᱽ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ |seating={{Hlist|ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ|ᱨᱳᱴᱮᱴᱤᱵᱩᱞ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱠᱚ}} |sleeping=ᱵᱟᱝ |autorack= |catering=ᱚᱱ ᱵᱳᱨᱰ ᱠᱮᱴᱮᱨᱤᱝ |observation=ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱳᱪ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱠᱚ |entertainment={{Hlist|[[ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ|ᱚᱱ-ᱵᱳᱨᱰ ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ]]|ᱤᱱᱯᱷᱳᱴᱮᱭᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ|[[ᱮᱥᱤ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱥᱳᱠᱮᱴ: ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱴᱟᱭᱤᱯ#ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱭᱤᱮᱥ ᱑᱒᱙᱓|ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱟᱣᱩᱴᱮᱞ]]|ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ|ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱠᱮᱴ|ᱵᱚᱛᱚᱞ ᱦᱳᱞᱰᱟᱨ|ᱴᱨᱮ ᱴᱤᱵᱩᱞ}} |baggage=ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱨᱮᱠ ᱠᱚ |otherfacilities=[[ᱠᱟᱵᱟᱪ (ᱴᱨᱮᱱ ᱯᱨᱳᱴᱮᱠᱴᱥᱚᱱ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ)|ᱠᱟᱵᱟᱪ]] |stock=[[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ#ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐]]{{Broken anchor|date=2024-06-15|bot=User:Cewbot/log/20201008/configuration|target_link=Vande Bharat Express#Mini Vande Bharat Express|reason= ᱟᱱᱪᱚᱨ (ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) [[Special:Diff/1183623994|has been deleted]].}} |gauge=[[ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱜᱮᱡᱽ]]<br/>{{track gauge|1676mm|allk=on}} ᱵᱨᱳᱨᱰ ᱜᱮᱡᱽ |el= |speed={{cvt|77|km/h|0|abbr=on}} (Avg.) |trainlength={{convert|192|m|ft}} (᱐᱘ ᱠᱚᱪ) |owners=[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] |maintenance=[[ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱟᱝᱠᱟᱨᱤᱭᱟ (KKF)]] |map={{Ahmedabad-Okha VB Express Route}} |map_state=collapsed |electrification=[[25 kV 50 Hz AC]] ᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ }} ᱒᱒᱙᱒᱕/᱒᱒᱙᱒᱖ '''ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ - ᱳᱠᱷᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱓᱔ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱠᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=DeshGujarat |date=20 September 2023 |title=Jamnagar may get Vande Bharat Express train; PM Modi likely to flag it off on Sept 24 |url=https://deshgujarat.com/2023/09/20/jamnagar-may-get-vande-bharat-express-train-pm-modi-likely-to-flag-it-off-on-sept-24/ |access-date=21 September 2023 |website=DeshGujarat |language=en-US}}</ref> ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱟᱨ [[ᱡᱟᱢᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱡᱟᱢᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚᱱᱯᱷᱚᱨᱮᱱᱥ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web |date=20 September 2023 |title=Vande Bharat Train : ગુજરાતમાં અમદાવાદ-જામનગર વંદે ભારત ટ્રેન 24 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થશે, જાણો નવી ટ્રેનનો રૂટ – સ્ટોપેજ અને ટાઇમ ટેબલ સહિતની તમામ વિગતો |url=https://gujarati.indianexpress.com/gujarat/gujarat-ahmedabad-jamnagar-vande-bharat-train-route-time-table-pm-modi-nine-vande-bharat-express-know-all-details-here-as/197351/ |access-date=21 September 2023 |website=Indian Express Gujarati |language=gu}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱳᱠᱷᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=10 March 2024 |title=Ahmedabad – Jamnagar Vande Bharat Express Train to be extended upto Okha |url=https://deshgujarat.com/2024/03/10/ahmedabad-jamnagar-vande-bharat-express-train-to-be-extended-upto-okha/ |access-date=12 March 2024 |website=Desh Gujarat |language=gu}}</ref> ==ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱥᱟᱵᱚᱨᱢᱚᱛᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱟᱵᱚᱨᱢᱚᱛᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱥᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱚᱱᱫᱽ]], [[ᱵᱤᱨᱟᱢᱜᱟᱢ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱨᱟᱢᱜᱟᱢ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱥᱩᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱥᱩᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱣᱟᱝᱠᱟᱱᱮᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱣᱟᱝᱠᱟᱱᱮᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱨᱟᱡᱽᱠᱚᱴ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱡᱽᱠᱳᱴ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱡᱟᱢᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱡᱟᱢᱱᱚᱜᱚᱨ]], [[ᱫᱣᱟᱨᱠᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱣᱟᱨᱠᱟ]] ᱟᱨ [[ᱳᱠᱷᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱳᱠᱷᱟ]] ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱮᱞ ᱒᱒᱙᱒᱕/᱒᱒᱙᱒᱖ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=PM Modi to Inaugurate 4th Vande Bharat Express in Western Railway's Impressive Fleet |url=https://www.freepressjournal.in/india/pm-modi-to-inaugurate-4th-vande-bharat-express-in-western-railways-impressive-fleet |access-date=22 September 2023 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 September 2023 |title=Jamnagar-Ahmedabad Vande Bharat Train: ગુજરાતને મળી વધુ એક વંદે ભારત ટ્રેન, જાણો ટાઇમટેબલ સહિત ક્યાં-ક્યાં સ્ટોપેજ આપ્યું |url=https://gujarati.news18.com/photogallery/ahmedabad/jamnagar-to-ahmedabad-vande-bharat-train-24-september-pm-narendra-modi-inaugrate-vc-1560217.html |access-date=22 September 2023 |website=News18 Gujarati |language=gu }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱨᱮᱠ ᱠᱚ== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱟᱨ ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ '''ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱮᱠ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱟᱢᱵᱩᱨ, [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱤᱜᱨᱟᱞ ᱠᱳᱪ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Train 18, India's Fastest, Named "Vande Bharat Express": Piyush Goyal |url=https://www.ndtv.com/india-news/train-18-indias-fastest-named-vande-bharat-express-piyush-goyal-1983965 |access-date=19 April 2023 |website=NDTV.com}}</ref> ==ᱥᱮᱵᱟ== ᱒᱒᱙᱒᱕/᱒᱒᱙᱒᱖ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ - ᱳᱠᱷᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱗᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱔᱘ ᱢᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱩᱸᱴ ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱟᱶ ᱖ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱟᱨ ᱓᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱨᱮ ᱔᱙᱙ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱑᱐ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱯᱤᱰ ᱫᱚ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱖᱘ ᱢᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱛᱮᱡᱟᱥ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱜᱟᱛᱤᱢᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] * [[ᱡᱟᱢᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ==ᱱᱳᱴᱥ== {{Notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] p3m3wibgyb198n8ug2e9q4lcz1zjqbn ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱨ 0 29063 190049 158207 2026-04-01T08:56:49Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190049 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱨ | image = | birth_date = ᱑᱙᱙᱓ | birth_place = [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | nationality = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] | alma_mater = ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ<ref name="BBC hindi" /> | occupation = {{hlist|[[ᱢᱟᱪᱮᱛ]]|ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ|[[ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱚᱨ]]}} | years_active = | known_for = ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱤ ᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ | spouse = | children = | website = {{URL|http://khanglobalstudies.com}} | module = {{Infobox YouTube personality|embed=yes |channels = [https://www.youtube.com/@khangsresearchcentre1685 Khan GS Research Centre]<br />[https://www.youtube.com/@khanglobalstudies Khan Global Studies]<br /> | subscribers = {{Plainlist| * 23.4 &nbsp;million (ᱢᱩᱬ ᱪᱮᱱᱟᱞ) * {{Rounddown| {{Sum|23.4|3.44}}|1}} ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (combined)}} {{efn|name="YTSubs"| Subscribers, broken down by channel:<br /> 23.4 million&nbsp;(Khan GS Research Centre)<br />3.44 million&nbsp;(Khan Global Studies)}}<!-- If you update this, update the "Rounddown+Sum" templates below --> | views = {{Plainlist| * ᱒.᱓᱗&nbsp;ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (ᱢᱩᱬ ᱪᱮᱱᱟᱞ) * {{Rounddown| {{Sum|2.37|0.25}}|1}} ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (ᱠᱚᱢᱵᱤᱱᱮᱰ) {{efn|name="YTViews"| Views, broken down by channel:<br /> 2.37 billion&nbsp;(Khan GS Research Centre)<br />0.25 billion&nbsp;(Khan Global Studies)}}}}<!-- If you update this, update the "Rounddown+Sum" templates below --> | years_active = ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | genre = {{hlist|[[ᱠᱚᱪᱤᱝ]]|ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ|[[ᱥᱮᱪᱮᱫ]]}} | associated_acts = | silver_button = ᱦᱚᱭ | silver_year = ᱒᱐᱑᱙ | gold_button = ᱦᱚᱭ | gold_year = ᱒᱐᱒᱐ | diamond_button = ᱦᱚᱭ | diamond_year = ᱒᱐᱒᱒ | language = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | stats_update = ᱒᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱔ }} }} '''ᱯᱷᱮᱭᱡᱟᱞ ᱠᱷᱟᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱙᱓), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ '''ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱨ''' ({{IPA-hns|ˈxɑːn sɪɽ|pron|audio=Khan-sir.ogg]]}}), ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱪᱤᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{cite web |title=Meet Khan Sir, Everyone's Favourite Online 'Guru' Who Has Impacted Lives of 21 Million |url=https://www.news18.com/viral/meet-khan-sir-everyones-favourite-online-guru-who-has-impacted-lives-of-21-million-8501401.html |website=News18 |access-date=4 August 2023 |language=en |date=4 August 2023 |archive-date=4 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804072940/https://www.news18.com/viral/meet-khan-sir-everyones-favourite-online-guru-who-has-impacted-lives-of-21-million-8501401.html |url-status=live }}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱴᱨᱟᱠᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":0" /> ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱚᱵᱤᱰ-᱑᱙ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱳᱪᱤᱝ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Khan GS Research Centre ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱯ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=No Money For A Pencil To Rs 12 Lakh Salary, A Look At Khan Sir's Journey |url=https://www.news18.com/amp/business/no-money-for-a-pencil-to-rs-12-lakh-salary-a-look-at-khan-sirs-journey-8630067.html |website=News18 |access-date=23 October 2023 |language=en |date=23 October 2023 |archive-date=11 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711080604/https://www.news18.com/amp/business/no-money-for-a-pencil-to-rs-12-lakh-salary-a-look-at-khan-sirs-journey-8630067.html |url-status=live }}</ref> ==ᱵᱤᱵᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ== * ᱒᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ-ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱤᱣᱤᱴᱚᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚ ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱯᱷᱳᱵᱤᱠ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱨᱟᱠᱥᱟ ᱵᱚᱱᱫᱚᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="BBC hindi">{{cite news |title='ख़ान सर' क्यों बन गए हैं विवादों और आपत्तिजनक टिप्पणियों की खान |url=https://www.bbc.com/hindi/india-65087198 |website=BBC News हिंदी |access-date=27 March 2023 |language=hi |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327111647/https://www.bbc.com/hindi/india-65087198 |url-status=live }}</ref> * ᱒᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱ.ᱴᱤ.ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮ ᱦᱤᱸᱥᱚᱠ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱪᱤᱝ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱛᱨᱟᱠᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱮᱯᱷ.ᱟᱭᱤ.ᱟᱨ. ᱫᱚᱠᱷᱚᱞ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱯᱷ ᱟᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱮᱱᱫᱨᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹᱞᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱚᱠᱛᱚ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |date=27 January 2022 |title=RRB-NTPC Protest: जानें पटना में हुए बवाल में कैसे फंसे खान सर, किन धाराओं में दर्ज हुआ FIR |url=https://hindi.news18.com/amp/news/bihar/patna-patna-police-lodged-fir-against-yout-tuber-khan-sir-in-different-sections-bramk-3975935.html |access-date=27 January 2022 |website=News18 हिंदी |language=hi |archive-date=20 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820165822/https://hindi.news18.com/amp/news/bihar/patna-patna-police-lodged-fir-against-yout-tuber-khan-sir-in-different-sections-bramk-3975935.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Who is Khan Sir? The man who allegedly incited violence in Bihar against RRB NTPC exam |url=https://www.dnaindia.com/india/report-who-is-khan-sir-the-man-who-allegedly-incited-violence-in-bihar-against-rrb-ntpc-exam-gaya-fir-violence-news-2930554/amp |website=DNA India |access-date=27 January 2022 |language=en |archive-date=27 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127075420/https://www.dnaindia.com/india/report-who-is-khan-sir-the-man-who-allegedly-incited-violence-in-bihar-against-rrb-ntpc-exam-gaya-fir-violence-news-2930554/amp |url-status=live }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Official website|http://khanglobalstudies.com/|name=Khan Global Studies Website}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱥᱟᱨ, ᱠᱷᱟᱱ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱜᱚᱫᱷ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] ms5njmepjzawu1greuyjlsd9caq8p3y 190050 190049 2026-04-01T08:56:50Z KiranBOT 9533 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 190050 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱨ | image = | birth_date = ᱑᱙᱙᱓ | birth_place = [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | nationality = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] | alma_mater = ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ<ref name="BBC hindi" /> | occupation = {{hlist|[[ᱢᱟᱪᱮᱛ]]|ᱩᱫᱽᱭᱚᱜᱽ|[[ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱚᱨ]]}} | years_active = | known_for = ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱤ ᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ | spouse = | children = | website = {{URL|http://khanglobalstudies.com}} | module = {{Infobox YouTube personality|embed=yes |channels = [https://www.youtube.com/@khangsresearchcentre1685 Khan GS Research Centre]<br />[https://www.youtube.com/@khanglobalstudies Khan Global Studies]<br /> | subscribers = {{Plainlist| * 23.4 &nbsp;million (ᱢᱩᱬ ᱪᱮᱱᱟᱞ) * {{Rounddown| {{Sum|23.4|3.44}}|1}} ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (combined)}} {{efn|name="YTSubs"| Subscribers, broken down by channel:<br /> 23.4 million&nbsp;(Khan GS Research Centre)<br />3.44 million&nbsp;(Khan Global Studies)}}<!-- If you update this, update the "Rounddown+Sum" templates below --> | views = {{Plainlist| * ᱒.᱓᱗&nbsp;ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (ᱢᱩᱬ ᱪᱮᱱᱟᱞ) * {{Rounddown| {{Sum|2.37|0.25}}|1}} ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (ᱠᱚᱢᱵᱤᱱᱮᱰ) {{efn|name="YTViews"| Views, broken down by channel:<br /> 2.37 billion&nbsp;(Khan GS Research Centre)<br />0.25 billion&nbsp;(Khan Global Studies)}}}}<!-- If you update this, update the "Rounddown+Sum" templates below --> | years_active = ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ | genre = {{hlist|[[ᱠᱚᱪᱤᱝ]]|ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ|[[ᱥᱮᱪᱮᱫ]]}} | associated_acts = | silver_button = ᱦᱚᱭ | silver_year = ᱒᱐᱑᱙ | gold_button = ᱦᱚᱭ | gold_year = ᱒᱐᱒᱐ | diamond_button = ᱦᱚᱭ | diamond_year = ᱒᱐᱒᱒ | language = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | stats_update = ᱒᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱔ }} }} '''ᱯᱷᱮᱭᱡᱟᱞ ᱠᱷᱟᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱙᱓), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ '''ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱨ''' ({{IPA-hns|ˈxɑːn sɪɽ|pron|audio=Khan-sir.ogg]]}}), ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱴᱱᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱪᱤᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{cite web |title=Meet Khan Sir, Everyone's Favourite Online 'Guru' Who Has Impacted Lives of 21 Million |url=https://www.news18.com/viral/meet-khan-sir-everyones-favourite-online-guru-who-has-impacted-lives-of-21-million-8501401.html |website=News18 |access-date=4 August 2023 |language=en |date=4 August 2023 |archive-date=4 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804072940/https://www.news18.com/viral/meet-khan-sir-everyones-favourite-online-guru-who-has-impacted-lives-of-21-million-8501401.html |url-status=live }}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱴᱨᱟᱠᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":0" /> ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱚᱵᱤᱰ-᱑᱙ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱳᱪᱤᱝ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Khan GS Research Centre ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱯ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=No Money For A Pencil To Rs 12 Lakh Salary, A Look At Khan Sir's Journey |url=https://www.news18.com/business/no-money-for-a-pencil-to-rs-12-lakh-salary-a-look-at-khan-sirs-journey-8630067.html |website=News18 |access-date=23 October 2023 |language=en |date=23 October 2023 |archive-date=11 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711080604/https://www.news18.com/amp/business/no-money-for-a-pencil-to-rs-12-lakh-salary-a-look-at-khan-sirs-journey-8630067.html |url-status=live }}</ref> ==ᱵᱤᱵᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ== * ᱒᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ-ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱤᱣᱤᱴᱚᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚ ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱯᱷᱳᱵᱤᱠ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱨᱟᱠᱥᱟ ᱵᱚᱱᱫᱚᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="BBC hindi">{{cite news |title='ख़ान सर' क्यों बन गए हैं विवादों और आपत्तिजनक टिप्पणियों की खान |url=https://www.bbc.com/hindi/india-65087198 |website=BBC News हिंदी |access-date=27 March 2023 |language=hi |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327111647/https://www.bbc.com/hindi/india-65087198 |url-status=live }}</ref> * ᱒᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱ.ᱴᱤ.ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮ ᱦᱤᱸᱥᱚᱠ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱪᱤᱝ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱛᱨᱟᱠᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱮᱯᱷ.ᱟᱭᱤ.ᱟᱨ. ᱫᱚᱠᱷᱚᱞ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱯᱷ ᱟᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱮᱱᱫᱨᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹᱞᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱚᱠᱛᱚ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |date=27 January 2022 |title=RRB-NTPC Protest: जानें पटना में हुए बवाल में कैसे फंसे खान सर, किन धाराओं में दर्ज हुआ FIR |url=https://hindi.news18.com/news/bihar/patna-patna-police-lodged-fir-against-yout-tuber-khan-sir-in-different-sections-bramk-3975935.html |access-date=27 January 2022 |website=News18 हिंदी |language=hi |archive-date=20 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820165822/https://hindi.news18.com/amp/news/bihar/patna-patna-police-lodged-fir-against-yout-tuber-khan-sir-in-different-sections-bramk-3975935.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Who is Khan Sir? The man who allegedly incited violence in Bihar against RRB NTPC exam |url=https://www.dnaindia.com/india/report-who-is-khan-sir-the-man-who-allegedly-incited-violence-in-bihar-against-rrb-ntpc-exam-gaya-fir-violence-news-2930554/amp |website=DNA India |access-date=27 January 2022 |language=en |archive-date=27 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127075420/https://www.dnaindia.com/india/report-who-is-khan-sir-the-man-who-allegedly-incited-violence-in-bihar-against-rrb-ntpc-exam-gaya-fir-violence-news-2930554/amp |url-status=live }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Official website|http://khanglobalstudies.com/|name=Khan Global Studies Website}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱥᱟᱨ, ᱠᱷᱟᱱ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱜᱚᱫᱷ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] 8heddvfu8k9ue7j3561hi2y62m0qrrx ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ 0 29478 190047 162295 2026-04-01T07:59:51Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190047 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ | image = [[File:K N Tripathi Congress.jpg|200px]] | office = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ | term = ᱒᱐᱐᱙ – ᱒᱐᱑᱔ | predecessor = [[ᱤᱱᱫᱚᱨ ᱥᱤᱝ ᱱᱟᱢᱫᱷᱟᱨᱤ]] | successor = [[ᱟᱞᱳᱠ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱨᱟᱥᱤᱭᱟ]] | constituency = [[ᱰᱟᱞᱴᱮᱱᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱰᱟᱞᱴᱮᱱᱜᱚᱸᱡᱽ]] | party = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] |}} '''ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ'''<ref>{{cite web | url=https://hindi.news18.com/news/jharkhand/palamu-jharkhand-assembly-elections-2019-congress-leader-krishna-nand-tripathi-profile-jhnj-2629216.html | title=केएन त्रिपाठी: पढ़ें एयरफोर्स से मंत्री बनने तक का सफर | date=22 November 2019 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.patrika.com/political-news/jharkhand-assembly-election-bjp-congress-workers-clash-in-daltanganj-5440425/ | title=झारखंड विधानसभा चुनाव: डाल्टनगंज में कांग्रेस प्रत्याशी पर हमला, वाहनों के शीशे तोड़े &#124; Jharkhand Assembly Election: BJP-Congress workers clash in Daltanganj | date=30 November 2019 }}</ref> (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱗) ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱨᱮ [[ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱰᱟᱞᱴᱮᱱᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱰᱟᱞᱴᱚᱱᱜᱚᱸᱡᱽ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>[https://jharkhandvidhansabha.nic.in/sites/default/files/3edVS.pdf Page No 76/82]</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱟᱞᱴᱚᱱᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮᱭ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Krishna Nand Tripathi(Indian National Congress(INC)):Constituency- CHATRA(JHARKHAND) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/LokSabha2024/candidate.php?candidate_id=7141 |access-date=2024-06-25 |website=www.myneta.info}}</ref> ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱰᱟᱞᱴᱚᱱᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱔᱓,᱕᱗᱑ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱤᱝ ᱱᱟᱢᱫᱷᱟᱨᱤ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱔,᱒᱓᱓ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱞᱳᱠ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱣᱨᱚᱥᱤᱭᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱪᱟᱛᱨᱟ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱤᱝ ᱴᱷᱮᱱᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ == {| class="wikitable" |- !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ !colspan="2"|ᱯᱟᱨᱴᱤ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱧᱩᱛᱩᱢ !ᱚᱨᱡᱚ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱧᱟᱢ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ % !ᱟᱲᱮ !ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ |- |[[᱒᱐᱐᱕ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱕]] |[[ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] | rowspan="6" style="background-color: {{party color|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ}}" | | rowspan="6" |[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|ᱥᱡᱠ]] |rowspan="4" |[[ᱰᱟᱞᱴᱮᱱᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱰᱟᱞᱴᱮᱱᱜᱚᱸᱡᱽ]] |{{Lost}} |᱑᱖,᱑᱔᱗ |᱑᱑.᱒᱖% |᱒᱙,᱒᱓᱙ |[https://old.eci.gov.in/files/file/3785-jharkhand-2005/] |- |[[᱒᱐᱐᱙ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]] |[[ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] |{{won}} |᱔᱓,᱕᱗᱑ |᱒᱙.᱖᱖% |᱔,᱒᱓᱓ |[https://old.eci.gov.in/files/file/3786-jharkhand-2009/] |- |[[᱒᱐᱑᱔ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]] |[[ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] |{{Lost}} |᱕᱔,᱘᱕᱕ |᱒᱗.᱕᱙% |᱔,᱓᱔᱗ |[https://old.eci.gov.in/files/file/3787-jharkhand-2014/] |- |[[᱒᱐᱑᱙ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]] |[[᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] |{{Lost}} |᱘᱒,᱑᱘᱑ |᱓᱗.᱖᱙% |᱒᱑,᱕᱑᱗ |[https://old.eci.gov.in/files/file/3787-jharkhand-2014/] |- |[[᱒᱐᱒᱔ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] |[[᱑᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] |[[ᱪᱟᱛᱨᱟ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|ᱪᱟᱛᱨᱟ]] |{{Lost}} |᱓,᱕᱓,᱕᱙᱗ |᱓᱒.᱕᱕% |᱒,᱒᱐,᱙᱕᱙ |[https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S274.htm] |- |[[᱒᱐᱒᱔ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] |[[᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] |[[ᱰᱟᱞᱴᱮᱱᱜᱚᱸᱡᱽ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱰᱟᱞᱴᱮᱱᱜᱚᱸᱡᱽ]] |{{Lost}} |᱑,᱐᱑,᱒᱘᱕ |᱓᱘.᱑᱐% |᱘᱙᱐ |[https://results.eci.gov.in/ResultAcGenNov2024/candidateswise-S2776.htm] |} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{DEFAULTSORT:ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ, ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱞᱟᱢᱩ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱤᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱒᱐᱐᱙-᱒᱐᱑᱔]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱗ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] 84z4dpeagnz2zorj8lma7d0tf9yoyof ᱜᱟᱱᱮᱥ ᱜᱟᱱᱡᱷᱩ 0 29484 190019 185417 2026-04-01T00:51:44Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190019 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ᱜᱟᱱᱮᱥ ᱜᱟᱱᱡᱷᱩ | image = | caption = | birth_date = | birth_place = ᱞᱩᱴᱴᱳ, [[ᱪᱟᱛᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱪᱟᱛᱨᱟ]] | residence = [[ᱥᱤᱢᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱢᱨᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱪᱟᱛᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱪᱟᱛᱨᱟ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | death_date = | death_place = | office = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ | constituency = [[ᱥᱤᱢᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱥᱤᱢᱨᱤᱭᱟᱹ]] | termstart = ᱒᱐᱑᱔ | termend = ᱒᱐᱑᱙ | predecessor = [[ᱡᱚᱭ ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱥᱤᱝ ᱵᱷᱳᱜᱽᱛᱟ]] | successor = | party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | occupation = ᱪᱟᱹᱥᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | religion = | father= ᱯᱟᱱᱪᱩ ᱜᱚᱱᱡᱷᱩ | spouse = | children = | relatives= ᱵᱨᱟᱡᱮᱥ ᱜᱚᱱᱡᱷᱩ (ᱵᱚᱭᱦᱟ) | website = | footnotes = | date = ᱒᱒ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱑᱙| }} '''ᱜᱟᱱᱮᱥ ᱜᱟᱱᱡᱷᱩ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/bjp-banks-on-raghubar-das-as-jharkhand-cm/1659939 |title=BJP banks on Raghubar Das as Jharkhand CM |website=outlookindia.com/ |publisher=[[Outlook (Indian magazine)]] |location=India |access-date=2019-11-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/jharkhand-jvm-bjp-raghubar-das-babulal-marandi-horse-trading-charges-239781-2015-02-11 |title=6 JVM-P MLAs join Jharkhand BJP amid horse-trading charges |date=February 11, 2015 |website=India Today |publisher=[[India Today]] |location=India |access-date=2019-11-18}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱠᱟᱥ ᱢᱳᱨᱪᱟ (ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱟᱛᱨᱤᱠ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱮᱵᱤ ᱮᱢ (ᱯᱤ) ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱨᱚᱱᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱤᱝ]], ᱚᱢᱚᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱟᱣᱩᱨᱤ, ᱡᱟᱱᱠᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱭᱟᱫᱚᱵᱽ, ᱟᱞᱳᱠ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱳᱣᱨᱚᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱵᱤᱱ ᱡᱚᱭᱥᱣᱟᱞ ᱮᱢᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Shri Ganesh Ganjhu|url=https://chatra.nic.in/whoswho/shri-ganesh-ganjhu/ |website=chatra.nic.in}}</ref><ref>{{cite web |title=Ganesh Ganjhu completes arguments before Speaker's court |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/ganesh-ganjhu-completes-arguments-before-speaker---s-court.html |website=dailypioneer |access-date=2025-01-29 |archive-date=2019-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822141711/https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/ganesh-ganjhu-completes-arguments-before-speaker---s-court.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Defection of 6 MLAs in Jharkhand: Speaker court rules in their favour, set back to Babulal Marandi |url=http://www.uniindia.com/defection-of-6-mlas-in-jharkhand-speaker-court-rules-in-their-favour-set-back-to-babulal-marandi/east/news/1506018.html |website=uniindia}}</ref><ref>{{Cite web|author=Jaideep Deogharia|date=Feb 12, 2015|title=6 oppn MLAs join BJP, govt gets majority in Jharkhand {{!}} India News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/6-oppn-mlas-join-bjp-govt-gets-majority-in-jharkhand/articleshow/46206767.cms|access-date=2021-09-26|website=The Times of India|language=en}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ== ᱜᱟᱱᱮᱥ ᱜᱟᱱᱡᱷᱩ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱩᱴᱴᱳ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱧᱪᱩ ᱜᱟᱱᱡᱷᱩ ᱭᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=myneta.info>{{cite web|url=http://myneta.info/jharkhand2014/candidate.php?candidate_id=520|title=Ganesh Ganjhu|website=myneta.info}}</ref> ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱨᱚᱡᱮᱥ ᱜᱚᱱᱡᱷᱩ ᱫᱚ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥᱤᱴᱤ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ (ᱴᱤ. ᱯᱤ. ᱥᱤ.) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢᱳ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="jagran"/> ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱹᱥ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=myneta.info/> ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱠᱚᱥ ᱢᱳᱨᱪᱟ (ᱯᱨᱮᱡᱟᱵᱽᱞᱤᱠ) ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱡᱮ. ᱵᱤ. ᱮᱢ. ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱤ. ᱡᱮ. ᱯᱤ. ᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="jagran">{{cite news|title=भाजपा में गणेश की उलटी गिनती शुरू, दूसरे उम्मीदवार की तलाश शुरू|url=https://www.jagran.com/jharkhand/chatra-future-of-ganesh-ganjhu-in-bjp-in-dock-19538290.html|website=jagran|date=27 March 2019|access-date=23 November 2019}}</ref><ref>{{cite news|title=विजय संकल्प सभा में प्रत्याशी को लेकर विधायक का छलका दर्द, बोले- स्थानीय को मिले मौका|url=https://hindi.news18.com/news/jharkhand/chatra-bjp-mla-ganesh-ganjhu-demands-local-candidate-for-chatra-in-vijay-sankalp-sabha-jhnj-1802569.html|website=hindi.news18|date=27 March 2019|access-date=23 November 2019}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{DEFAULTSORT:ᱜᱟᱱᱡᱷᱩ, ᱜᱟᱱᱮᱥ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ ᱒᱐᱑᱔–᱒᱐᱑᱙]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨᱤᱭᱟ ᱦᱚᱲ]] dyu96vqh9nioq31tfxyou0fc3sm6uvl ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱟᱫᱮᱠᱚᱞᱚᱢ 0 29672 190040 163579 2026-04-01T06:00:24Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190040 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ | image = | imagesize = | alt = | caption = | birth_name = ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱟᱫᱮᱠᱚᱞᱚᱢ | birth_date = {{Birth date and age|1991|5|3|df=y}} | birth_place = [[ᱛᱦᱤᱨᱩᱠᱟᱫᱟᱭᱩᱨ]], [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | othername = | occupation = ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱢᱚᱰᱮᱞ | years_active = 2006–ᱱᱤᱛ | spouse = | domesticpartner = | website = }} '''ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱟᱫᱮᱠᱚᱞᱚᱢ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱓ ᱢᱮ ᱑᱙᱙᱑), ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱷᱩᱴᱩᱠᱩᱰᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱢᱚᱱ ᱛᱷᱮᱰᱤᱭᱟ ᱥᱤᱛᱟᱭ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱱᱡᱚᱭ ᱨᱟᱢ ᱟᱜ ᱛᱷᱩᱴᱩᱠᱩᱰᱤ, ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ-ᱴᱚᱨᱱ-ᱮᱠᱴᱚᱨ ᱦᱚᱨᱤᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=1Qu48lzrTy4&feature=emb_title |title=YouTube |via=[[YouTube]]}}</ref> ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱥᱴ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱟᱠᱴᱤᱝ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱚᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ 'ᱛᱷᱩᱴᱩᱠᱩᱰᱤ' ᱠᱚᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ 'ᱠᱟᱨᱩᱵᱟᱯᱟᱭᱟ' ᱠᱚᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ, ᱯᱤᱨᱟᱯᱯᱩ (᱒᱐᱐᱘) ᱠᱷᱚᱱ "ᱩᱞᱜᱟ ᱟᱡᱽᱦᱟᱡᱤ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://cinema.vikatan.com/tamil-cinema/155585-karuva-payya-karthika-resumes-her-acting-career |title='என் ரசிகர்களுக்காக மீண்டும் நடிக்க வந்துட்டேன்!' - 'கருவாப்பையா' கார்த்திகா! |first=உ சுதர்சன் |last=காந்தி |website=Vikatan |date=20 April 2019 |language=ta}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news/july-07-03/16-07-07-bala.html |title=BALA NAAN KADAVUL Karthika bhavana arya Meenakshi Karuppasamy Kuthagaitharar parvathi Thoothukudi tamil movie news hot stills picture image gallery |website=behindwoods.com}}</ref> ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱱᱚᱱ ᱠᱟᱫᱟᱵᱩᱞ (᱒᱐᱐᱙) ᱨᱮ ᱟᱨᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱵᱞᱤᱝ ᱵᱷᱤᱜᱚᱨ ᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱩᱲᱤ ᱨᱳᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱥᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱥᱴ ᱥᱩᱴᱤᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱠᱩᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱵᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱨᱟᱡᱽᱜᱚᱵᱟᱱ ᱟᱞᱟᱭᱚᱭᱚᱫᱩ ᱵᱤᱞᱟᱭᱚᱫᱩ, ᱡᱚᱵᱟᱦᱚᱨ ᱯᱚᱴᱚᱞᱚᱢ ᱟᱨ ᱢᱚᱪᱚᱱ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱦᱚᱸ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/mar-09-02/alaiyodu-vilaiyadu-01-14-03-09.html |title=Alaiyodu Vilaiyadu: of conflict ridden waters - Behindwoods.com - Tamil Movies News - Director Raghavan Karthika Vijayan |website=Behindwoods.com |date=14 March 2009 |accessdate=9 August 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/mar-08-04/karthika-28-03-08.html |title=Watch out for this singer! |date=28 March 2008|website=Behindwoods.com |accessdate=9 August 2022}}</ref> ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱪᱮᱨᱟᱱ, ᱯᱟᱥᱩᱯᱚᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱢᱚᱞᱟ ᱨᱟᱢᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱨᱟᱢᱟᱱ ᱛᱷᱮᱰᱤᱭᱟ ᱥᱮᱛᱷᱟᱭᱤ (᱒᱐᱐᱘) ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ । ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱩᱨᱟᱭ ᱥᱚᱢᱵᱚᱵᱷᱚᱢ (᱒᱐᱐᱙) ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱚᱨᱤᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱫᱟᱭ । ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱨᱤᱠᱩᱢᱟᱨ ᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2009/sep/28/karthikas-next-is-dhairiyam-89943.html |title=Karthika's next is 'Dhairiyam'|date=16 May 2012 }}</ref> ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾[ᱥᱟᱹᱠᱭᱟᱹᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ] ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱨᱛᱷᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱠᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://newstodaynet.com/index.php/2019/04/10/actress-karthika-is-back-after-a-break/ |title=Actress Karthika is back after a break |date=10 April 2019}}</ref> ᱢᱚᱭᱚᱢᱩᱠᱷᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://newstodaynet.com/index.php/2021/03/08/mayamukhi-nears-completion/ |title=Mayamukhi nears completion |date=8 March 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://tamil.news18.com/news/entertainment/actress-karthika-adaikalam-act-tamil-and-telugu-films-again-ana-msb-413241.html |title=மீண்டும் நடிக்க வருகிறார் 'கருவாப்பையா' பாடல் புகழ் கார்த்திகா |date=18 February 2021 |access-date=5 February 2025 |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909211828/https://tamil.news18.com/news/entertainment/actress-karthika-adaikalam-act-tamil-and-telugu-films-again-ana-msb-413241.html |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{IMDb name|id=12157879}} mqepnjw0zckuwxfvzsye5g4d0cir6sy ᱡᱤᱛᱩ ᱵᱷᱚᱜᱚᱛ 0 30552 190056 176252 2026-04-01T10:06:41Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190056 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱤᱛᱩ ᱵᱷᱚᱜᱚᱛ''' ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ '''ᱡᱤᱛᱮᱱᱫᱨᱚᱠᱩᱢᱟᱨ ᱨᱚᱢᱚᱱᱞᱟᱞ ᱯᱟᱴᱮᱞ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱒)<ref name=":0">{{Cite web |title=Jitendrakumar Ramanlal Patel (Jitu Bhagat)(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- NARANPURA(AHMEDABAD) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/Gujarat2022/candidate.php?candidate_id=6247 |access-date=2025-01-27 |website=www.myneta.info}}</ref> ᱫᱚ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱨᱚᱱᱯᱩᱨᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Naranpura Election Result 2022LIVE: BJP के JITENDRAKUMAR RAMANLAL PATEL (JITU BHAGAT) की हुई जीत, BSP के SENMA SHAILESHKUMAR BHIKHALAL (GIRISH RAVAT) रहें दूसरे नंबर पर |url=https://www.abplive.com/elections/naranpura-election-result-2022-live-updates-constituency-vote-counting-result-winner-loser-tally-bjp-congress-aap-gujarat-assembly-election-result-news-2276740 |access-date=2022-12-24 |website=ABP News |date=8 December 2022 |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-08 |title=Naranpura, Gujarat Election Result: नारणपुरा में BJP के जीतेन्द्र पटेल 92 हजार वोटों से जीते, जानें किसे कितने वोट मिले |url=https://hindi.news18.com/news/gujarat/naranpura-vidhansabha-seat-result-gujarat-election-result-bjp-candidate-jitendra-patel-won-congress-sonal-patel-pankaj-patel-lost-know-looser-winner-5000059.html |access-date=2022-12-24 |website=News18 हिंदी |language=hi }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ. ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾{{fact|date=August 2024}} ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱨᱚᱱᱯᱩᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱢᱚᱱᱞᱟᱞ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱵᱳᱨᱰ ᱚᱯᱷ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱮᱡᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱮᱪ.ᱮᱥ.ᱥᱤ. ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱪᱟᱱᱚᱪ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":0" /> ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱨᱚᱱᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |date=2022-12-09 |title=Gujarat Assembly Election Results 2022: Full list of winners |url=https://indianexpress.com/elections/gujarat-assembly-elections-2022-winning-candidates-constituency-8312674/ |access-date=2025-01-27 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱐᱘,᱑᱖᱐ ᱵᱷᱳᱴ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱱᱚᱞ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱫᱚ ᱙᱒,᱘᱐᱐ ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=8 December 2022 |title=Gujarat Election 2022: Winning candidates from BJP, Congress, AAP |url=https://www.indiatoday.in/elections/gujarat-assembly-polls-2022/story/gujarat-election-results-2022-full-list-of-winning-candidates-parties-across-182-seats-2306611-2022-12-08 |access-date=2022-12-24 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenDec2022/ConstituencywiseS0645.htm?ac=45 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131173338/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenDec2022/ConstituencywiseS0645.htm?ac=45 |archive-date=2023-01-31 |access-date=2025-01-27 |website=results.eci.gov.in |url-status=live }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{DEFAULTSORT:ᱵᱷᱚᱜᱚᱛ, ᱡᱤᱛᱩ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱠᱚ ᱒᱐᱒᱒–᱒᱐᱒᱗]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] rah3p4hxnjr5fuhxf1dizimxj7c9ttp ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ 0 32261 190052 181186 2026-04-01T09:22:30Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190052 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ | state = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | constituency_no = ᱒᱖ | type = SLA | map_image = | map_caption = | map_alt = | division = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | district = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]] | loksabha_cons = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]] | established = ᱑᱙᱕᱗ | reservation = ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ | incumbent_image = | mla = [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱨᱟᱢ ᱥᱤᱝ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤᱭᱟ]] | party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | latest_election_year = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] | electors = ᱒,᱑᱙,᱐᱓᱑{{efn|as on 2024}}{{efn|as data published by election commission}} }} '''ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url= http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=26 |title= Orissa Assembly Election 2009 |work= empoweringindia.org |quote= Constituency: Jashipur (26) District : Mayurbhanj |accessdate= 9 February 2014 |archive-date= 21 February 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140221145953/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=26 |url-status= usurped }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱨᱩᱨᱩᱣᱟᱱ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱥᱩᱠᱨᱚᱣᱞᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱠᱩᱥᱩᱢᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ (ᱵᱚᱫᱷᱟᱛᱚᱱᱵᱮᱲᱟ, ᱪᱩᱣᱟᱯᱟᱹᱱᱤ, ᱫᱷᱟᱝᱰᱤᱢᱩᱛᱟ, ᱦᱟᱴᱵᱚᱫᱽᱨᱟ, ᱡᱟᱨᱟᱫᱟ, ᱡᱷᱤᱯᱟᱵᱟᱸᱫᱷ, ᱛᱟᱞᱟᱯᱚᱛᱤ, ᱴᱚᱞᱚᱠᱯᱳᱠᱷᱨᱤ ᱟᱨ ᱩᱯᱚᱨᱵᱮᱲᱟ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/Orissa/orissa.pdf Assembly Constituencies and their Extent]</ref><ref>[http://eci.nic.in/delim/paper1to7/Orissa.xls Seats of Odisha]</ref> ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱸᱡᱤᱯᱤᱭᱟ, ᱠᱮᱱᱡᱷᱟᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ== {{bar box |float=right |title= ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱟᱭ ᱠᱟᱲᱟ{{cn|date=June 2022}} |titlebar=#ddd |width=300px |barwidth=275px |bars= {{bar percent|᱒᱐᱒᱔|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|50.25}} {{bar percent|᱒᱐᱑᱙|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|36.67}} {{bar percent|᱒᱐᱑᱔|{{party color|Biju Janata Dal}}|25.78}} {{bar percent|᱒᱐᱐᱙|{{party color|Biju Janata Dal}}|29.97}} {{bar percent|᱒᱐᱐᱔|{{party color|Socialist Unity Centre of India (Communist)}}|25.92}} {{bar percent|᱒᱐᱐᱐|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|29.86}} {{bar percent|᱑᱙᱙᱕|{{party color|Socialist Unity Centre of India (Communist)}}|25.11}} {{bar percent|᱑᱙᱙᱐|{{party color|Janata Dal}}|40.88}} {{bar percent|᱑᱙᱘᱕|{{party color|Socialist Unity Centre of India (Communist)}}|25.89}} {{bar percent|᱑᱙᱘᱐|{{party color|Indian National Congress (I)}}|41.16}} {{bar percent|᱑᱙᱗᱗|{{party color|Janata Party}}|54.97}} }} ᱑᱙᱕᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ:<ref>{{cite web|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |title=List of members of Odisha Legislative Assembly (1951–2004) |accessdate=2014-02-20 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217121136/http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |archivedate=2013-12-17 }}</ref> {|class="wikitable sortable" !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱥᱚᱦᱮᱫ !colspan=2|ᱯᱟᱨᱴᱤ |- |[[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Jashipur Assembly Election Results 2024: Jashipur Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/jashipur-constituency-result-18026 |access-date=2025-06-19 |website=India Today |language=en}}</ref> |rowspan=2|[[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱨᱟᱢ ᱥᱤᱝ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤᱭᱟ]] |{{full party name with color|rowspan=2|Bharatiya Janata Party}} |- |[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Jashipur Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/jashipur-odisha-assembly-constituency#2019 |access-date=2025-06-19 |website=resultuniversity.com}}</ref> |- |[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]]<ref name=":2">{{Cite web |title=Jashipur Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/jashipur-odisha-assembly-constituency#2014 |access-date=2025-06-19 |website=resultuniversity.com}}</ref> |ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱫᱤ |{{full party name with color|rowspan=2|Biju Janata Dal}} |- |[[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]]<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref><ref name=":3" /> |ᱠᱚᱢᱚᱞᱟ ᱠᱟᱱᱴᱟ ᱱᱟᱭᱟᱠ |- |[[᱒᱐᱐᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]] |[[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ]] |{{full party name with color|Socialist Unity Centre of India (Communist)|dab=yes}} |- |[[᱒᱐᱐᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]] |ᱵᱷᱟᱱᱩ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱱᱟᱭᱮᱠ |{{full party name with color|Bharatiya Janata Party}} |- |[[᱑᱙᱙᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]] |[[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ]] |{{full party name with color|Socialist Unity Centre of India (Communist)|dab=yes}} |- |[[᱑᱙᱙᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]] |ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱫᱤ |{{full party name with color|Janata Dal}} |- |[[᱑᱙᱘᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]] |[[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ]] |{{full party name with color|Socialist Unity Centre of India (Communist)|dab=yes}} |- |[[᱑᱙᱘᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱐]] |ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ |{{full party name with color|Indian National Congress (I)|dab=yes}} |- |[[᱑᱙᱗᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱗]] |ᱠᱟᱹᱱᱦᱩᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ |{{full party name with color|Janata Party}} |- |[[᱑᱙᱗᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱔]] |ᱜᱷᱟᱱᱥᱭᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ |{{full party name with color|Jharkhand Party}} |- |[[᱑᱙᱗᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱑]] |ᱞᱟᱞ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱱᱟᱭᱟᱠ |{{full party name with color|Indian National Congress (R)|dab=yes}} |- |[[᱑᱙᱖᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱗]] |ᱫᱩᱨᱜᱟᱹ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱱᱟᱭᱟᱠ |{{full party name with color|Swatantra Party}} |- |[[᱑᱙᱖᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱑]] |rowspan=2|ᱢᱳᱪᱤᱨᱟᱢ ᱛᱤᱨᱤᱭᱟ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱕᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱗]] |{{full party name with color|Ganatantra Parishad}} |} ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ== ===᱒᱐᱒᱔=== ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=General Election to Legislative Assembly of Odisha 2024 |url=https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |website=[[Election Commission of India|ECI]] |access-date=2025-07-05 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507223908/https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱨᱟᱢ ᱥᱤᱝ ᱠᱷᱩᱸᱴᱤᱭᱟ]] ᱫᱚ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ ᱓᱔,᱖᱖᱗ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" /> {{Election box begin| |title = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱨᱟᱢ ᱥᱤᱝ ᱠᱷᱩᱸᱴᱤᱭᱟ]] |votes = ᱘᱕,᱓᱘᱔ |percentage = ᱕᱐.᱒᱕ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ |votes = ᱕᱐,᱗᱑᱗ |percentage = ᱒᱙.᱘᱕ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱥᱣᱮᱛᱟ ᱪᱟᱛᱛᱟᱨ |votes = ᱑᱘,᱑᱕᱑ |percentage = ᱑᱐.᱖᱘ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱓,᱕᱕᱕ |percentage = ᱒.᱐᱙ |change = }} {{Election box majority| |votes = ᱓᱔,᱖᱖᱗ |percentage = ᱒᱐.᱔᱐ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱖᱙,᱙᱑᱓ |percentage = ᱗᱗.᱕᱗ |change = }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱙=== ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱨᱟᱢ ᱥᱤᱝ ᱠᱷᱩᱸᱴᱤᱭᱟ]] ᱫᱚ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱳᱞᱚᱠᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱱᱟᱭᱮᱠ ᱘,᱕᱕᱒ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" /> {{Election box begin| |title = [[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ<ref name="FP Ass Cand">{{cite web |title=List of Contesting Candidates(Phase-IV) (AC) |url=http://www.ceoorissa.nic.in/docs/Election/2019/Form7A/Phase4/List%20of%20Contesting%20Candidates%20%284th%20Phase-AC%20Wise%29.pdf|website=ceoorissa.nic.in |publisher=Office of the Chief Electoral Officer, Odisha |accessdate=21 April 2019}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱨᱟᱢ ᱥᱤᱝ ᱠᱷᱩᱸᱴᱤᱭᱟ]] |votes = ᱕᱘,᱗᱐᱘ |percentage = ᱓᱖.᱖᱗ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = ᱜᱳᱞᱚᱠᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱱᱟᱭᱮᱠ |votes = ᱕᱐,᱑᱕᱖ |percentage = ᱓᱑.᱓᱒ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Socialist Unity Centre of India (Communist) |candidate = [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ]] |votes = ᱓᱒,᱙᱓᱗ |percentage = ᱒᱐.᱕᱗ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱢᱚᱦᱮᱱᱫᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ |votes = ᱙,᱐᱓᱙ |percentage = ᱕.᱖᱕ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱒᱐᱔᱔ |percentage = ᱑.᱔᱘ |change = }} {{Election box majority| |votes = ᱘,᱕᱕᱒ |percentage = ᱕.᱓᱕ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱖᱐,᱑᱑᱘ |percentage = ᱗᱖.᱒᱔ |change = }} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |loser = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱔=== ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱫᱤ]] ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱭᱩᱱᱤᱴᱤ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ᱠᱚᱢᱩᱱᱤᱥᱴ) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ ᱕,᱗᱙᱔ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":2" /> {{Election box begin | |title = [[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱫᱤ |votes = ᱓᱙,᱔᱔᱐ |percentage = ᱒᱕.᱗᱘ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = Socialist Unity Centre of India (Communist) |candidate = [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ]] |votes = ᱓᱓,᱖᱔᱖ |percentage = ᱒᱑.᱙᱙ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ |candidate = ᱢᱚᱦᱮᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ |votes = ᱒᱕,᱐᱗᱗ |percentage = ᱑᱖.᱓᱙ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ |votes = ᱒᱔,᱓᱑᱙ |percentage = ᱑᱕.᱘᱙ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱢᱤᱱᱟᱛᱤ ᱱᱟᱭᱟᱠ |votes = ᱙,᱕᱑᱘ |percentage = ᱖.᱒᱓ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱑,᱖᱖᱐ |percentage = ᱑.᱐᱘ |change = }} {{Election box majority| |votes = ᱕,᱗᱙᱔ |percentage = ᱓.᱗᱙ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱕᱓,᱐᱐᱓ |percentage = ᱘᱐.᱐᱗ |change = }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱐᱙=== ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱠᱚᱢᱚᱞᱟ ᱠᱟᱱᱴᱟ ᱱᱟᱭᱮᱠ ᱫᱚ ᱑᱓,᱑᱙᱐ ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ ᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":3">{{cite web |url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |title=Orissa Election Result 2009 With Vote Margin |work=leadtech.in |quote=13190 |accessdate=9 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527163949/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |archive-date=2013-05-27 |url-status=dead}}</ref> {{Election box begin| |title = [[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: ᱡᱚᱥᱤᱯᱩᱨ<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = ᱠᱚᱢᱚᱞᱟ ᱠᱟᱱᱴᱟ ᱱᱟᱭᱟᱠ |votes = ᱓᱕,᱕᱖᱙ |percentage = ᱒᱙.᱙᱗ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ |candidate = [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱮᱠ]] |votes = ᱒᱒,᱓᱗᱙ |percentage = ᱑᱘.᱘᱖ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱱᱟᱭᱮᱠ |votes = ᱑᱖,᱙᱗᱔ |percentage = ᱑᱔.᱓᱐ |change = ''-'' }} {{Election box candidate minor party| |party = ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ |candidate = ᱢᱚᱦᱮᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ |votes = ᱑᱓,᱔᱒᱒ |percentage = ᱑᱑.᱓᱑ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱢᱚᱦᱮᱱᱫᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱱᱟᱭᱟᱠ |votes = ᱑᱓,᱓᱑᱘ |percentage = ᱑᱑.᱒᱒ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ |candidate = ᱢᱟᱥᱩᱨᱤ ᱪᱟᱛᱛᱟᱨ |votes = ᱙,᱓᱙᱑ |percentage = ᱗.᱙᱑ |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱑᱓,᱑᱙᱐ |percentage = ᱑᱑.᱑᱑{{efn|%of total valid votes}} |change = ''-'' }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱑᱘,᱙᱕᱑ |percentage = ᱖᱙.᱔᱘ |change = ''-'' }} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |loser = ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ }} {{Election box end}} ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} {{coords|21.97|86.08|display=title}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] bgf8m96k8089cj98rssle5ma1c3478e ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ 0 32309 190039 181171 2026-04-01T05:23:37Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190039 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ | state = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | constituency_no = ᱓᱐ | type = SLA | map_image = | map_caption = | map_alt = | division = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | district = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]] | loksabha_cons = [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ]] | established = ᱑᱙᱕᱗ | reservation = ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ | incumbent_image = | mla = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] | party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | latest_election_year = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] | electors = ᱒,᱐᱐,᱔᱐᱘{{efn|as on 2024}}{{efn|as data published by election commission}} }} '''ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=30|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924000623/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=30|url-status=usurped|archive-date=24 September 2015|title= Orissa Assembly Election 2009 |work=empoweringindia.org |quote= Constituency: Karanjia (30) District : Mayurbhanj |accessdate= 9 February 2014}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱴᱷᱟᱠᱩᱨᱢᱩᱸᱰᱟᱹ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ (ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱯᱳᱠᱷᱨᱤ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨ, ᱞᱚᱵᱽᱱᱤᱭᱟᱫᱮᱭᱯᱩᱨ, ᱫᱤᱣᱟᱱᱵᱟᱦᱟᱞᱤ, ᱨᱟᱱᱤᱯᱳᱠᱷᱨᱤ, ᱥᱚᱨᱚᱛ, ᱱᱳᱴᱟ, ᱥᱟᱨᱰᱤᱦᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱚᱢᱜᱟᱹᱰᱤᱭᱟᱹ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/Orissa/orissa.pdf Assembly Constituencies and their Extent]</ref><ref>[http://eci.nic.in/delim/paper1to7/Orissa.xls Seats of Odisha]</ref> ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ== {{bar box |float=right |title= ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮᱱᱮᱢ<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S18/partycomp1.htm|title= 1 - Karanjia Assembly Constituency|work=eci.nic.in |year=2006 |quote=List Of Winning Candidates |accessdate= 28 March 2014}}</ref> |titlebar=#ddd |width=300px |barwidth=275px |bars= {{bar percent|2024|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|43.48}} {{bar percent|2019|{{party color|Biju Janata Dal}}|42.65}} {{bar percent|2014|{{party color|Biju Janata Dal}}|29.83}} {{bar percent|2009|{{party color|Biju Janata Dal}}|37.31}} {{bar percent|2004|{{party color|Biju Janata Dal}}|41.02}} {{bar percent|2000|{{party color|Independent}}|47.20}} {{bar percent|1995|{{party color|Janata Dal}}|35.06}} {{bar percent|1990|{{party color|Janata Dal}}|61.39}} {{bar percent|1985|{{party color|Indian National Congress}}|45.35}} {{bar percent|1980|{{party color|Janata Party (Secular)}}|39.21}} {{bar percent|1977|{{party color|Janata Party}}|57.18}} }} ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ:<ref name=prevMLAs>{{cite web|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |title=Odisha Reference Annual - 2011 - List of Members of Odisha Legislative Assembly - (1951–2004) |access-date=6 October 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217121136/http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |archive-date=17 December 2013 }}</ref> {|class="wikitable sortable" !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱥᱚᱦᱮᱫ !colspan=2|ᱫᱚᱞ |- |[[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Karanjia Assembly Election Results 2024: Karanjia Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/karanjia-constituency-result-18030 |access-date=2025-06-19 |website=India Today |language=en}}</ref> |[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] |{{full party name with color|Bharatiya Janata Party}} |- |[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]]<ref name="election2019">{{cite web |title=State Election, 2019 to the Legislative Assembly of Odisha |url=https://old.eci.gov.in/files/file/11679-odisha-legislative-assembly-election-2019/ |url-access=limited |access-date=7 October 2021 |publisher=[[Election Commission of India]]}}</ref> |[[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |{{full party name with color|rowspan=4|Biju Janata Dal}} |- |[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Karanjia Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/karanjia-odisha-assembly-constituency |access-date=2025-06-19 |website=resultuniversity.com}}</ref> | rowspan="2" |ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ |- |[[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]]<ref name=":2">{{cite web |title=Orissa Election Result 2009 With Vote Margin |url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527163949/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |archive-date=27 May 2013 |accessdate=8 February 2014 |work=leadtech.in |quote=21401}}</ref> |- |[[᱒᱐᱐᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]] |ᱚᱡᱤᱛ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ |- |[[᱒᱐᱐᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]] |[[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] |{{full party name with color|Independent}} |- |[[᱑᱙᱙᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]] | rowspan="2" |ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ |{{full party name with color|rowspan=2|Janata Dal}} |- |[[᱑᱙᱙᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]] |- |[[᱑᱙᱘᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]] |ᱠᱟᱨᱩᱱᱟᱠᱟᱨ ᱱᱟᱭᱮᱠ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱘᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱐]] | rowspan="2" |ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ |{{full party name with color|Janata Party (Secular)|dab=yes}} |- |[[᱑᱙᱗᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱗]] |{{full party name with color|Janata Party}} |- |[[᱑᱙᱗᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱔]] |ᱠᱟᱨᱩᱱᱟᱠᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱗᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱑]] | rowspan="2" |ᱯᱨᱟᱯᱷᱩᱞᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱫᱟᱥ |{{full party name with color|rowspan=2|Swatantra Party}} |- |[[᱑᱙᱖᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱗]] |- |[[᱑᱙᱖᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱑]] |ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱠᱟᱨ ᱵᱮᱦᱮᱨᱟ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱕᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱗]] |ᱞᱟᱞ ᱥᱟᱦᱮᱵᱽ ᱱᱟᱞᱤᱱᱤ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱫᱮᱣ |{{full party name with color|Ganatantra Parishad}} |} ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ== ===᱒᱐᱒᱔=== ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=General Election to Legislative Assembly of Odisha 2024 |url=https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |website=[[Election Commission of India|ECI]] |access-date=2025-07-10 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507223908/https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] ᱫᱚ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ᱒᱙,᱔᱙᱙ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" /> {{Election box begin |title= [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] |votes = ᱖᱕,᱓᱕᱗ |percentage = ᱔᱓.᱔᱘ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |votes = ᱓᱕,᱘᱕᱘ |percentage = ᱒᱓.᱘᱕ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱫᱷᱟᱨ ᱥᱤᱝ |votes = ᱒᱕,᱔᱗᱑ |percentage = ᱑᱖.᱙᱔ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱓,᱒᱖᱑ |percentage = ᱒.᱑᱗ |change = }} {{Election box majority| |votes = ᱒᱙,᱔᱙᱙ |percentage = ᱑᱙.᱖᱓ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱕᱐,᱓᱑᱙ |percentage = ᱗᱕.᱐᱑ |change = }} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |loser = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱙=== ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ ᱘,᱗᱖᱓ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" /> {{Election box begin| | title=[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ<ref name="TP Ass Cand">{{cite web |title=List of Contesting Candidates(Phase-III) (AC) |url=http://www.ceoorissa.nic.in/docs/Election/2019/Form7A/Phase3/List%20of%20Contesting%20Candidates%20%283rd%20Phase-AC%20Wise%29.pdf|website=ceoorissa.nic.in |publisher=Office of the Chief Electoral Officer, Odisha |accessdate=18 April 2019}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱵᱟᱥᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |votes = ᱖᱐,᱐᱖᱔ |percentage = ᱔᱒.᱖᱕ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] |votes = ᱕᱑,᱓᱐᱑ |percentage = ᱓᱖.᱔᱓ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱥᱩᱫᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱱᱟᱭᱮᱠ |votes = ᱑᱐,᱘᱔᱐ |percentage = ᱗.᱗ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱑,᱙᱘᱙ |percentage = ᱑.᱔᱑ |change = }} {{Election box majority| |votes = ᱘,᱗᱖᱓ |percentage = ᱖.᱒᱒ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱔᱐,᱘᱒᱘ |percentage = ᱗᱕.᱔᱑ |change = }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱔=== ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱡᱭᱚᱭᱥᱱᱟ ᱵᱷᱟᱱᱥᱤᱝ ᱫᱚ ᱑᱓,᱕᱕᱑ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" /> {{Election box begin | | title=[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱙᱑᱔ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ<ref name=election2014>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3631-orissa-2014/ |title=Statistical Report on General Election, 2014 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ |votes = ᱓᱘,᱖᱐᱙ |percentage = ᱒᱙.᱘᱓% |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱡᱭᱚᱥᱛᱱᱟ ᱵᱷᱟᱱᱥᱤᱝ |votes = ᱒᱕,᱐᱕᱘ |percentage = ᱑᱙.᱓᱖% |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ |candidate = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] |votes = ᱒᱔,᱐᱓᱐ |percentage = ᱑᱘.᱕᱖% |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱵᱟᱭᱫᱭᱟᱱᱟᱛᱷ ᱥᱤᱝ |votes = ᱑᱙,᱒᱒᱖ |percentage = ᱑᱔.᱘᱕% |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱒,᱕᱓᱑ |percentage = ᱑.᱙᱖% |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱑᱓,᱕᱕᱑ |percentage = ᱑᱐.᱔᱗ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱒᱙,᱔᱔᱔ |percentage = ᱗᱘.᱑᱓ |change = }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱐᱙=== ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱵᱟᱢᱚᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ ᱒᱑,᱔᱐᱑ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":2" /> {{Election box begin | |title= ᱒᱐᱐᱙ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ, ᱠᱚᱨᱚᱧᱡᱤᱭᱟᱹ<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱭᱟᱠ |votes = ᱓᱘,᱙᱓᱔ |percentage = ᱓᱗.᱓᱑ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱡᱚᱵᱟᱢᱚᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ |votes = ᱑᱗,᱕᱓᱓ |percentage = ᱑᱖.᱘᱐ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱥᱩᱢᱚᱱᱛᱨᱟ ᱱᱟᱭᱮᱠ |votes = ᱑᱖,᱖᱘᱗ |percentage = ᱑᱕.᱙᱙ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ |candidate = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱭᱵᱩᱨᱩ]] |votes = ᱑᱔,᱕᱙᱗ |percentage = ᱑᱓.᱙᱙ |change = }} {{Election box majority| |votes = ᱒᱑,᱔᱐᱑ |percentage = ᱒᱐.᱕᱑{{efn|% of total valid votes}} |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱐᱔,᱕᱒᱗ |percentage = ᱖᱘.᱙᱓ |change = }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] nhbyyu5yl7z4v4wl1ogeutpczh04r17 ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ 0 32325 190061 177573 2026-04-01T10:46:42Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190061 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ | state = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | constituency_no = ᱗ | type = SLA | map_image = | map_caption = | map_alt = | division = ᱠᱚᱧᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | district = [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]] | loksabha_cons = [[ᱵᱟᱨᱜᱟᱲ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱟᱨᱜᱟᱲ]] | established = ᱑᱙᱕᱑ | reservation = ᱵᱟᱝ | incumbent_image = | mla = [[ᱴᱚᱝᱠᱫᱷᱚᱨ ᱛᱨᱤᱯᱟᱛᱷᱤ]] | party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | latest_election_year = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] | electors = ᱒,᱒᱙,᱒᱗᱔{{efn|as on 2024}}{{efn|as data published by election commission}} }} '''ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ''' ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=7|title= Orissa Assembly Election 2009|work= empoweringindia.org|quote= Constituency: Jharsuguda (7) District : Jharsuguda|access-date= 3 January 2014|archive-date= 2 January 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140102215242/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=7|url-status= usurped}}</ref> [https://ceoodisha.nic.in/acmaps/AC007.pdf ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240610114839/https://ceoodisha.nic.in/acmaps/AC007.pdf |date=2024-06-10 }} ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]], ᱠᱤᱨᱢᱤᱨᱟ ᱵᱞᱚᱠ, ᱞᱟᱭᱠᱮᱨᱟ ᱵᱞᱚᱠ, ᱠᱚᱞᱟᱵᱤᱨᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱟᱨ ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/Orissa/orissa.pdf|title=Assembly Constituencies and their Extent}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://eci.nic.in/delim/paper1to7/Orissa.xls|title=Seats of Odisha}}</ref> ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ== {{bar box |float=right |title= ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S18/partycomp130.htm|title= 130 - Jharsuguda Assembly Constituency|work=eci.nic.in |year=2006 |quote=List Of Winning Candidates |access-date= 27 March 2014}}</ref> |titlebar=#ddd |width=300px |barwidth=275px |bars= {{bar percent|2024|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|47.69}} {{bar percent|2023 (ᱵᱟᱭᱯᱚᱞ)|{{party color|Biju Janata Dal}}|60.93}} {{bar percent|2019|{{party color|Biju Janata Dal}}|55.97}} {{bar percent|2014|{{party color|Indian National Congress}}|45.1}} {{bar percent|2009|{{party color|Indian National Congress}}|49.28}} {{bar percent|2004|{{party color|Biju Janata Dal}}|52.04}} {{bar percent|2000|{{party color|Biju Janata Dal}}|69.10}} {{bar percent|1995|{{party color|Indian National Congress}}|43.36}} {{bar percent|1990|{{party color|Janata Dal}}|38.16}} {{bar percent|1985|{{party color|Indian National Congress}}|66.18}} {{bar percent|1980|{{party color|Indian National Congress (I)}}|58.16}} {{bar percent|1977|{{party color|Indian National Congress}}|49.08}} }} ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱒ ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱚᱦᱮᱛᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref>{{cite web |title=Archived copy |url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217121136/http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |archivedate=2013-12-17 |access-date=2014-02-20}}</ref> {| class="wikitable sortable" !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱥᱚᱦᱮᱫ ! colspan="2" |ᱯᱟᱨᱴᱤ |- | colspan="4"| {{center|''ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱲᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ''}} |- |[[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Jharsuguda Assembly Election Results 2024: Jharsuguda Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/jharsuguda-constituency-result-18007 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref> |[[ᱴᱚᱝᱠᱚᱫᱷᱚᱨ ᱛᱨᱤᱯᱟᱛᱷᱤ]] |{{full party name with color|Bharatiya Janata Party}} |- |᱒᱐᱒᱓ (ᱵᱟᱭᱯᱚᱞ){{efn|Death of Naba Kishore Das}}<ref name="Jharsuguda bypoll: BJD's Dipali Das on lead with margin of 48,721 votes">{{cite news |last1=Hindustan Times |date=13 May 2023 |title=Jharsuguda bypoll: BJD's Dipali Das on lead with margin of 48,721 votes |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/jharsuguda-assembly-byelection-2023-result-odisha-bjds-dipali-das-on-lead-101683960310564.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230514182409/https://www.hindustantimes.com/india-news/jharsuguda-assembly-byelection-2023-result-odisha-bjds-dipali-das-on-lead-101683960310564.html |archive-date=14 May 2023 |access-date=14 May 2023 |language=en}}</ref> |[[ᱫᱤᱯᱟᱞᱤ ᱫᱟᱥ]] |{{full party name with color|rowspan=2|Biju Janata Dal}} |- |[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱒᱐᱑᱙]]<ref name="election2019">{{cite web |title=State Election, 2019 to the Legislative Assembly of Odisha |url=https://old.eci.gov.in/files/file/11679-odisha-legislative-assembly-election-2019/ |url-access=limited |access-date=7 October 2021 |publisher=[[Election Commission of India]]}}</ref><ref name="Odisha Assembly election results 2019: Full list of winners">{{cite news |last1=Zee News |date=24 May 2019 |title=Odisha Assembly election results 2019: Full list of winners |url=https://zeenews.india.com/assembly-elections/odisha-assembly-election-results-2019-full-list-of-winners-2205899.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221108183944/https://zeenews.india.com/assembly-elections/odisha-assembly-election-results-2019-full-list-of-winners-2205899.html |archivedate=8 November 2022 |accessdate=8 November 2022 |language=en}}</ref> |rowspan=3|[[ᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱥ|ᱱᱟᱵᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱫᱟᱥ]] |- |[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]]<ref name="Reports on Election 2014(doc size 17Mb)" /> |{{full party name with color|rowspan=2|Indian National Congress}} |- |[[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]]<ref name=":1" /> |- |[[᱒᱐᱐᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]] |rowspan=2|[[ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱳᱦᱟᱱᱛᱤ]] |{{full party name with color|rowspan=2|Biju Janata Dal}} |- |[[᱒᱐᱐᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]] |- ||[[᱑᱙᱙᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]] |ᱵᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱟᱱᱰᱮ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- ||[[᱑᱙᱙᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]] |[[ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱳᱦᱟᱱᱛᱤ]] |{{full party name with color|Janata Dal}} |- ||[[᱑᱙᱘᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]] |rowspan=2|ᱵᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱯᱟᱱᱰᱮ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- ||[[᱑᱙᱘᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱐]] |{{full party name with color|Indian National Congress (I) |dab=yes}} |- ||[[᱑᱙᱗᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱗]] |rowspan=2|ᱥᱟᱭᱨᱤᱱᱫᱨᱤ ᱱᱟᱭᱟᱠ |{{full party name with color|rowspan=2|Indian National Congress}} |- ||[[᱑᱙᱗᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱔]] |- ||[[᱑᱙᱗᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱑]] |ᱡᱷᱟᱥᱟᱠᱮᱛᱟᱱᱟ ᱥᱟᱦᱩ |{{full party name with color|Indian National Congress (R)|dab=yes}} |- ||[[᱑᱙᱖᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱗]] |ᱢᱩᱨᱟᱞᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱤᱥᱨᱟ |{{full party name with color|Swatantra Party}} |- ||[[᱑᱙᱖᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱑]] |ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱮᱦᱟᱨᱤ ᱥᱤᱝ ᱵᱟᱨᱤᱦᱟ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- | rowspan="2"|[[᱑᱙᱕᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱗]]{{efn|It was a 2 member constituency}} |ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱥᱤᱝ ᱱᱟᱭᱟᱠ {{efn|As Jharsuguda (ST)}} |{{full party name with color|rowspan=2|Ganatantra Parishad}} |- |ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱱᱤ |- | colspan="4"| {{center|''ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ-ᱨᱟᱢᱯᱮᱞᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ''}} |- | rowspan="2"|[[᱑᱙᱕᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱑]]{{efn|It was a 2 member constituency}} |ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱥᱤᱝ ᱱᱟᱭᱟᱠ {{efn|As Jharsuguda-Rampella (ST)}} |{{full party name with color|Ganatantra Parishad}} |- |ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱱᱤ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |} ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ== ===᱒᱐᱒᱔=== ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱛᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱒᱐ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=General Election to Legislative Assembly of Odisha 2024 |url=https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |website=[[Election Commission of India|ECI]] |access-date=2025-07-13 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507223908/https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱴᱚᱝᱠᱚᱫᱷᱚᱨ ᱛᱨᱤᱯᱟᱛᱷᱤ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱯᱟᱞᱤ ᱫᱟᱥ ᱑,᱓᱓᱓ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" /> {{Election box begin| |title = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]]}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = [[ᱴᱚᱝᱠᱫᱷᱚᱨ ᱛᱨᱤᱯᱟᱛᱷᱤ]] |votes = ᱙᱑,᱑᱐᱕ |percentage = ᱔᱗.᱖᱙ |change = {{increase}}᱑᱔.4᱔᱕ }} {{Election box candidate with party link||party=ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|candidate=[[ᱫᱤᱯᱟᱞᱤ ᱫᱟᱥ]]|votes=᱘᱙,᱗᱗᱒|percentage=᱔᱗|change={{decrease}}᱑᱓.᱙᱓}} {{Election box candidate with party link||party=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|candidate=ᱟᱢᱤᱛᱟ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ|votes=᱕,᱗᱗᱕|percentage=᱓.᱐᱒|change={{increase}}᱐.᱔᱖}} {{Election box candidate with party link||party=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|candidate=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|votes=᱑,᱒᱙᱗|percentage=᱐.᱖᱘|change={{decrease}}᱐.᱕}} {{Election box majority||votes=᱑,᱓᱓᱓|percentage=᱐.᱖᱗|change={{decrease}}᱒᱖.᱗᱓}} {{Election box turnout||votes=᱑,᱙᱑,᱐᱒᱐|percentage=᱘᱓.᱓᱒|change=}} {{Election box gain with party link| |winner = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |loser = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |swing = }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱒᱓ ᱵᱟᱭᱯᱚᱞ=== ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱫᱤᱯᱟᱞᱤ ᱫᱟᱥ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱴᱚᱝᱠᱚᱫᱷᱚᱨ ᱛᱨᱤᱯᱟᱛᱷᱤ ᱔᱘,᱗᱒᱑ ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Jharsuguda bypoll: BJD's Dipali Das on lead with margin of 48,721 votes" /> {{Election box begin| |title = [[᱒᱐᱒᱓ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚ|᱒᱐᱒᱓ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱡᱚᱜᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]]}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱫᱤᱯᱟᱞᱤ ᱫᱟᱥ]] |votes = ᱑,᱐᱗,᱑᱙᱘ |percentage = ᱖᱐.᱙᱓ |change = {{increase}}᱔.᱘᱗ }} {{Election box candidate with party link||party=ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ|candidate=[[ᱴᱚᱝᱠᱚᱫᱷᱚᱨ ᱛᱨᱤᱯᱟᱛᱷᱤ]]|votes=᱕᱘,᱔᱗᱗|percentage=᱓᱓.᱒᱔|change={{increase}}᱓.᱑᱕}} {{Election box candidate with party link||party=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|candidate=ᱛᱟᱨᱩᱱ ᱯᱟᱱᱰᱮ|votes=᱔,᱔᱙᱖|percentage=᱒.᱕᱖|change={{decrease}}᱘.᱑᱔}} {{Election box candidate with party link||party=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|candidate=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|votes=᱒,᱐᱗᱔|percentage=᱑.᱑᱘|change=}} {{Election box majority||votes=᱔᱘,᱒᱗᱑|percentage=᱒᱗.᱔|change=}} {{Election box turnout||votes=᱑,᱗᱕,᱙᱓᱒|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱙=== ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱱᱟᱵᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱫᱟᱥ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱫᱤᱱᱮᱥ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱡᱮᱭᱱ ᱔᱕,᱖᱙᱙ ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Odisha Assembly election results 2019: Full list of winners" /> {{Election box begin| |title = [[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]]<ref name="SP Ass Cand">{{cite web |title=List of Contesting Candidates(Phase-II) (AC) |url=http://www.ceoorissa.nic.in/docs/Election/2019/Form7A/Phase2/List%20of%20Contesting%20Candidates%20%282nd%20Phase-AC%20Wise%29.pdf |website=ceoorissa.nic.in |publisher=Office of the Chief Electoral Officer, Odisha |access-date=17 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://results.eci.gov.in/ac/en/constituencywise/ConstituencywiseS187.htm?ac=7|title=Assembly Election 2019 - Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2019-06-10}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱱᱟᱵᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ|ᱱᱟᱵᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱫᱟᱥ]] |votes = ᱙᱘,᱖᱒᱐ |percentage = ᱕᱕.᱙᱗ |change = {{increase}}᱑᱗.᱘᱗ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱫᱤᱱᱮᱥ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱡᱮᱭᱱ |votes = ᱕᱒,᱙᱒᱑ |percentage = ᱓᱐.᱐᱔ |change = {{increase}}᱑᱗.᱓᱐ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱢᱚᱦᱮᱱᱫᱨᱚ ᱱᱟᱭᱮᱠ |votes = ᱑᱘,᱘᱒᱓ |percentage = ᱑᱐.᱖᱘ |change = {{decrease}}᱓᱔.᱔᱒ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱑,᱔᱔᱐ |percentage = ᱐.᱘᱒ |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱔᱕,᱖᱙᱙ |percentage = ᱒᱕.᱙᱓ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱗᱖.᱑᱘᱗ |percentage = ᱗᱘.᱙᱒ |change = }} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |loser = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱔=== ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱥ|ᱱᱟᱵᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱫᱟᱥ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱑,᱕᱖᱓ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Reports on Election 2014(doc size 17Mb)">{{cite web |title=Reports on Election 2014 - See page no. 124, archived on |url=http://ceoorissa.nic.in/docs/Election/2014/Reports/General%20election%20report%20Final%20-1.9.2014.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606060636/http://ceoorissa.nic.in/docs/Election/2014/Reports/General%20election%20report%20Final%20-1.9.2014.pdf |url-status=dead |archive-date=6 June 2017 |access-date=19 February 2019 |date=6 June 2017}}</ref><ref name="archive.is">{{cite web |title=CEO ODISHA |url=http://ceoorissa.nic.in/main.html |archive-url=https://archive.today/20190219145759/http://ceoorissa.nic.in/main.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2019 |website=archive.is |access-date=19 February 2019 |date=19 February 2019}}</ref> {{Election box begin | |title = [[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]]<ref>{{cite web|title=Odisha - Jharsuguda|url=http://eciresults.nic.in/AC/ConstituencywiseS187.htm?ac=7|publisher=Election Commission of India|access-date=31 May 2014|archive-date=31 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531162149/http://eciresults.nic.in/AC/ConstituencywiseS187.htm?ac=7|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Orissa Assembly Election 2014, Constituency: Jharsuguda (7)|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=7|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531163530/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=7|url-status=usurped|archive-date=31 May 2014|publisher=EmpoweringIndia.org|access-date=31 May 2014}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = [[ᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱥ|ᱱᱟᱵᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱫᱟᱥ]] |votes = ᱗᱔,᱔᱙᱘ |percentage = ᱔᱕.᱑ |change = {{decrease}}᱔.᱑᱘ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱳᱦᱟᱱᱛᱤ]] |votes = ᱖᱒,᱙᱓᱖ |percentage = ᱓᱘.᱑ |change = {{increase}}᱖.᱕᱒ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱚᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ |votes = ᱒᱑,᱐᱔᱗ |percentage = ᱑᱒.᱗᱔ |change = {{increase}}᱐.᱘᱗ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱑,᱔᱖᱓ |percentage = ᱐.᱘᱙ |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱑᱑,᱕᱖᱓ |percentage = ᱖.᱙᱙ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱖᱕,᱑᱙᱗ |percentage = ᱘᱓.᱗᱙ |change = ᱑᱑.᱐᱘ }} {{Election box registered electors |reg. electors = ᱑,᱙᱗,᱑᱔᱗ }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱐᱙=== ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱫᱟᱥ ᱫᱚ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ]] ᱫᱚ ᱒᱒,᱕᱑᱖ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1">{{cite web |url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |title=Orissa Election Result 2009 With Vote Margin |work=leadtech.in |quote=22516 |access-date=2 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527163949/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |archive-date=27 May 2013 |url-status=dead }}</ref> {{Election box begin | |title = [[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: [[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ]]<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = [[ᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱥ|ᱱᱟᱵᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱫᱟᱥ]] |votes = ᱖᱒,᱖᱖᱓ |percentage = ᱔᱙.᱒᱘ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ]] |votes = ᱔᱐,᱑᱔᱗ |percentage = ᱓᱑.᱕᱘ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱫᱤᱱᱮᱥ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱡᱮᱭᱱ |votes = ᱑᱕,᱐᱙᱕ |percentage = ᱑᱑.᱘᱗ |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱒᱒,᱕᱑᱖ |percentage = ᱑᱗.᱗᱑{{efn|%of total valid votes}} |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱒᱗,᱑᱕᱑ |percentage = ᱗᱒.᱗᱑ |change = }} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |loser = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== *[[ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ==ᱱᱳᱴᱥ== {{Notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱥᱩᱜᱩᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱑ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] mgxp5yecdfb31z1lda3w6cfmfkhk6ds ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ, ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ 0 32331 190053 176404 2026-04-01T09:36:11Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190053 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ | state = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | constituency_no = ᱓᱕ | type = SLA | map_image = | map_caption = | map_alt = | division = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | district = [[ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ]] | loksabha_cons = [[ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ]] | established = ᱑᱙᱕᱑ | reservation = ᱵᱟᱝ | incumbent_image = Aswini Kumar Patra.jpg | mla = [[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] | party = [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] | latest_election_year = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] | electors = ᱒,᱕᱔,᱕᱓᱙{{efn|as on 2024}}{{efn|as data published by election commission}} }} '''ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ''' ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=35|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227030426/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=35|url-status=usurped|archive-date=27 February 2014|title= Orissa Assembly Election 2009 |work=empoweringindia.org |quote= Constituency: Jaleswar (35) District : Balasore|accessdate= 22 February 2014}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ, ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱵᱞᱚᱠ ᱟᱨ ᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ (ᱱᱟᱴᱟᱠᱟᱴᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱥᱳᱛᱚᱢᱯᱩᱨ, ᱠᱩᱞᱤᱰᱟ, ᱥᱚᱸᱛᱳᱥᱯᱩᱨ, ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ, ᱪᱳᱨᱢᱟᱨᱟ, ᱥᱤᱝᱞᱟ, ᱯᱚᱸᱥᱟᱠᱩᱞᱞᱤ, ᱛᱟᱫᱟᱫᱟ, ᱯᱩᱛᱩᱨᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱵᱟᱨᱟ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/Orissa/orissa.pdf Assembly Constituencies and their Extent]</ref><ref>[http://eci.nic.in/delim/paper1to7/Orissa.xls Seats of Odisha]</ref> ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ== {{bar box |float=right |title= ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮᱱᱮᱢ<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/AE/S18/partycomp12.htm |title= 12 - Jaleswar Assembly Constituency |work=eci.nic.in |year=2006 |quote=List Of Winning Candidates |accessdate=23 February 2014}}</ref> |titlebar=#ddd |width=300px |barwidth=275px |bars= {{bar percent|2024|{{party color|Biju Janata Dal}}|42.37}} {{bar percent|2019|{{party color|Biju Janata Dal}}|48.38}} {{bar percent|2014|{{party color|Biju Janata Dal}}|52.23}} {{bar percent|2009|{{party color|Indian National Congress}}|40.95}} {{bar percent|2004|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|51.61}} {{bar percent|2000|{{party color|Indian National Congress}}|48.97}} {{bar percent|1995|{{party color|Indian National Congress}}|44.44}} {{bar percent|1990|{{party color|Janata Dal}}|59.33}} {{bar percent|1985|{{party color|Indian National Congress}}|49.07}} {{bar percent|1980|{{party color|Janata Party}}|38.02}} {{bar percent|1977|{{party color|Janata Party}}|62.45}} }} ᱑᱙᱕᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ:<ref>{{cite web|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |title=Archived copy |accessdate=2014-02-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217121136/http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |archivedate=2013-12-17 }}</ref><ref>{{cite web|title=Jaleswar Assembly Constituency, Orissa|url=http://www.elections.in/orissa/assembly-constituencies/jaleswar.html|publisher=Compare Infobase Limited|accessdate=20 February 2014}}</ref> {|class="wikitable sortable" !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱥᱚᱦᱮᱫ !colspan=2|ᱯᱟᱨᱴᱤ |- |[[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=":0">{{Cite web |title=Jaleswar Assembly Election Results 2024: Jaleswar Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/jaleswar-constituency-result-18035 |access-date=2025-06-19 |website=India Today |language=en}}</ref> | rowspan="3" |[[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] |{{full party name with color|rowspan=3|Biju Janata Dal}} |- |[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Jaleswar Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/jaleswar-odisha-assembly-constituency |access-date=2025-06-19 |website=resultuniversity.com}}</ref> |- |[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]]<ref name=":2" /> |- |[[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]]<ref name=":3" /> |ᱫᱮᱵᱤᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱱᱟ ᱪᱟᱸᱫᱽ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱒᱐᱐᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]] |[[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] |{{full party name with color|Bharatiya Janata Party}} |- |[[᱒᱐᱐᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]] | rowspan="2" |[[ᱡᱚᱭᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ]] |{{full party name with color|rowspan=2|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱙᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]] |- |[[᱑᱙᱙᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]] |[[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] |{{full party name with color|Janata Dal}} |- |[[᱑᱙᱘᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]] |ᱡᱩᱫᱷᱤᱥᱛᱷᱤᱨ ᱡᱮᱱᱟ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱘᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱐]] | rowspan="3" |ᱜᱟᱰᱟᱫᱷᱟᱨ ᱜᱤᱨᱤ |{{full party name with color|rowspan=2|Janata Party}} |- |[[᱑᱙᱗᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱗]] |- |[[᱑᱙᱗᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱔]] |{{full party name with color|Socialist Party}} |- |[[᱑᱙᱗᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱑]] | rowspan="4" |ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱱᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱣᱞ |{{full party name with color|rowspan=4|Praja Socialist Party}} |- |[[᱑᱙᱖᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱗]] |- |[[᱑᱙᱖᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱑]] |- |[[᱑᱙᱕᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱗]] |- |[[᱑᱙᱕᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱑]] |ᱠᱚᱨᱩᱱᱟᱠᱚᱨ ᱯᱟᱱᱤᱜᱨᱟᱦᱤ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |} ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ== ===᱒᱐᱒᱔=== ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=General Election to Legislative Assembly of Odisha 2024 |url=https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |website=[[Election Commission of India|ECI]] |access-date=2025-07-13 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507223908/https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱟᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱴᱨᱟ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱡᱚᱭᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ ᱓᱑᱙ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" /> {{Election box begin | |title= [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]],ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] |votes = ᱘᱓,᱑᱐᱕ |percentage = ᱔᱒.᱓᱗ |change = {{decrease}}᱖.᱐᱑ }} {{Election box candidate with party link| |party = Bharatiya Janata Party |candidate = ᱵᱨᱟᱡᱟᱢᱳᱦᱚᱱ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ |votes = ᱘᱒,᱗᱘᱖ |percentage = ᱔᱒.᱒᱑ |change = {{increase}}᱑᱓.᱙᱐ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱥᱩᱫᱟᱨᱥᱟᱱ ᱫᱟᱥ |votes = ᱒᱖,᱙᱖᱒ |percentage = ᱑᱓.᱖᱑ |change = {{decrease}}᱖.᱒᱓ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ |candidate = ᱰᱤᱵᱽᱭᱟᱠᱟᱢ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ |votes = ᱑,᱕᱖᱘ |percentage = ᱐.᱘᱐ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱘᱗᱒ |percentage = ᱐.᱔᱔ |change = {{decrease}}᱐.᱐᱘ }} {{Election box majority| |votes = ᱓᱑᱙ |percentage = ᱐.᱑᱖ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱙᱖,᱑᱓᱑ |percentage = ᱗᱗.᱐᱓ |change = }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱙=== ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱡᱚᱭᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ ᱫᱚ ᱓᱕,᱔᱔᱓ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" /> {{Election box begin| |title= [[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]],ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] |votes = ᱘᱕,᱔᱓᱕ |percentage = ᱔᱘.᱓᱘ |change = {{decrease}}᱓.᱘᱕ }} {{Election box candidate with party link||party=ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ|candidate=[[ᱡᱚᱭᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱᱛᱤ]]|votes=᱔᱙,᱙᱙᱒|percentage=᱒᱘.᱓᱑|change={{increase}}᱒᱐.᱑᱔}} {{Election box candidate with party link||party=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|candidate=ᱥᱩᱫᱟᱨᱥᱟᱱ ᱫᱟᱥ|votes=᱓᱕,᱐᱒᱖|percentage=᱑᱙.᱘᱔|change={{decrease}}᱑᱑.᱘᱕}} {{Election box candidate with party link||party=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|candidate=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|votes=᱙᱑᱘|percentage=᱐.᱕᱒|change=}} {{Election box majority||votes=᱓᱕,᱔᱔᱓|percentage=᱒᱐.᱐᱗|change=}} {{Election box turnout||votes=᱑᱗᱖᱕᱗᱙|percentage=᱗᱔.᱔᱑|change=}} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱔=== ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ|ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱫᱮᱵᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱱᱟ ᱪᱟᱸᱫᱽ ᱓᱓,᱘᱖᱐ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":2">{{cite web|title=Constituency Wise odisha Assembly Election result 2014|url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/2604-constituency-wise-odisha-assembly-election-result.html|publisher=Leadtech.in|accessdate=29 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140818230907/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/2604-constituency-wise-odisha-assembly-election-result.html|archive-date=18 August 2014|url-status=dead}}</ref> {{Election box begin | |title= [[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ<ref>{{cite web|title=Odisha - Jaleswar|url=http://eciresults.nic.in/AC/ConstituencywiseS1836.htm?ac=36|publisher=Election Commission of India|accessdate=29 May 2014|archive-date=14 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714234025/http://eciresults.nic.in/AC/ConstituencywiseS1836.htm?ac=36|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Orissa Assembly Election 2014, Constituency: Jaleswar (36)|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=36|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714203223/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=36|url-status=usurped|archive-date=14 July 2014|publisher=EmpoweringIndia.org|accessdate=29 May 2014}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] |votes = ᱘᱖,᱐᱘᱔ |percentage = ᱕᱒.᱒᱓ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱫᱮᱵᱤᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱱᱟ ᱪᱟᱸᱫᱽ |votes = ᱕᱒,᱒᱒᱔ |percentage = ᱓᱑.᱖᱙ |change = {{decrease}}᱙.᱒᱖ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱚᱨᱩᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱮᱡᱽ |votes = ᱑᱓,᱔᱖᱕ |percentage = ᱘.᱑᱗ |change = {{decrease}}᱒᱘.᱔᱖ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱗᱒᱕ |percentage = ᱐.᱔᱔ |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱓᱓,᱘᱖᱐ |percentage = ᱒᱐.᱕᱔ |change = ᱑᱖.᱒᱑ }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱖᱔,᱘᱐᱗ |percentage = ᱗᱘.᱐᱙ |change = ᱗.᱐᱘ }} {{Election box Registered electors |reg. electors = ᱒,᱑᱑,᱐᱕᱗ }} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |loser = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱐᱙=== ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱮᱵᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱱ ᱪᱚᱱᱫᱽ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱹ [[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] ᱖,᱓᱐᱔ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":3">{{cite web |url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |title=Orissa Election Result 2009 With Vote Margin |work=leadtech.in |quote=6304 |accessdate=22 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527163949/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |archive-date=27 May 2013 |url-status=dead }}</ref> {{Election box begin | |title= [[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱡᱟᱞᱮᱥᱣᱚᱨ<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the Legislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱫᱮᱵᱤᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱱᱟ ᱪᱟᱸᱫᱽ |votes = ᱕᱙,᱖᱘᱕ |percentage = ᱔᱐.᱙᱕ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = [[ᱚᱥᱣᱤᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱛᱨᱟ]] |votes = ᱕᱓,᱓᱘᱑ |percentage = ᱓᱖.᱖᱓ |change = ''-'' }} {{Election box candidate minor party| |party = ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ |candidate = ᱜᱚᱣᱨ ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱫᱟᱥ |votes = ᱒᱐,᱒᱕᱑ |percentage = ᱑᱓.᱘᱙ |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱖,᱓᱐᱔ |percentage = ''᱔.᱓᱓''{{efn|%of total valid votes}} |change = ''-'' }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱔᱕,᱗᱗᱐ |percentage = ᱗᱑.᱐᱑ |change = ''-'' }} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |loser = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ }} {{Election box end}} ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱑ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] nvtzbti9lxv3jg12yxsmdj7t4yfehha ᱞᱚᱠᱷᱢᱚᱬ ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ 0 32563 190021 188798 2026-04-01T01:54:41Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190021 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ᱞᱚᱠᱷᱢᱚᱬ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ | image = Lakshman Prasad Acharya (cropped).jpg | image_size = 180 | caption = ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ | office = ᱒᱘-ᱟᱹᱱᱤᱡ [[ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ]] | term_start = ᱓᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ | term_end = | president = [[ᱫᱨᱚᱣᱯᱚᱫᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] | primeminister = [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] | 1blankname = [[List of chief ministers of Assam|ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | 1namedata = [[ᱦᱤᱢᱟᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]] | preceded = [[ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱪᱟᱸᱫᱽ ᱠᱟᱴᱟᱨᱤᱭᱟ]] | office1 = [[ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ]] | status1 = Additional Charge | termstart1 = ᱓᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ | term_end1 = ᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ | president1 = [[ᱫᱨᱚᱣᱯᱚᱫᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] | primeminister1 = [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] | 1blankname1 = [[List of chief ministers of Manipur|ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | 1namedata1 = [[ᱮᱱ. ᱵᱤᱨᱮᱱ ᱥᱤᱝ]] | preceded1 = [[ᱚᱱᱩᱥᱩᱭᱟ ᱩᱭᱤᱠᱤ]] | successor1 = [[ᱚᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱟᱞᱟ]] | office2 = ᱑᱗-ᱟᱹᱱᱤᱡ [[ᱥᱤᱠᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ]] | term_start2 = ᱑᱖ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ | term_end2 = ᱒᱖ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ | president2 = [[ᱫᱨᱚᱣᱯᱚᱫᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] | primeminister2 = [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] | 1blankname2 = [[Chief Minister of Sikkim|ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | 1namedata2 = [[ᱯᱨᱮᱢ ᱥᱤᱝ ᱛᱚᱢᱟᱝ]] | predecessor2 = [[ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]] | successor2 = [[ᱳᱢ ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱢᱟᱛᱷᱩᱨ]] | office3 = [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱤᱫᱮᱥ ᱞᱮᱡᱤᱥᱞᱮᱴᱤᱵᱽ ᱠᱟᱶᱩᱱᱥᱤᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱰᱮᱯᱭᱩᱴᱤ ᱞᱤᱰᱚᱨ | term_start3 = ᱑᱙ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱐ | term_end3 = ᱑᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ | 1blankname3 = ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ | 1namedata3 = [[ᱠᱩᱶᱟᱨ ᱢᱚᱱᱵᱮᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ]] | 2blankname3 = [[Chief Minister of Uttar Pradesh|ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | 2namedata3 = [[ᱭᱳᱜᱤ ᱟᱫᱤᱛᱭᱚᱱᱟᱛᱷ]] | office4 = [[Member of Legislative Council|ᱥᱚᱦᱮᱫ]] [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱞᱮᱡᱤᱥᱞᱮᱴᱤᱵᱽ ᱠᱟᱶᱩᱱᱥᱤᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ | term_start4 = ᱓᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱕ | term_end4 = ᱑᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ | constituency4 = '' [[Uttar Pradesh Legislative Assembly|ᱞᱮᱡᱤᱥᱞᱮᱴᱤᱵᱽ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ]]'' ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ | office5 = ᱡᱚᱜᱚ-ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ, ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ | term_start5 = ᱑᱐ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱘ | term_end5 = ᱑᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ | president5 = [[ᱢᱚᱦᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱯᱟᱱᱰᱮ]]<br>[[ᱥᱣᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱫᱮᱵᱽ ᱥᱤᱝ]] | office6 = ᱯᱷᱤᱥᱚᱨᱤᱡᱽ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱴ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ, [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ | term_start6 = ᱑᱙᱙᱗ | term_end6 = ᱒᱐᱐᱐ | 1blankname6 = [[ᱠᱚᱞᱭᱟᱱ ᱥᱤᱝ]]<br>[[ᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱜᱩᱯᱛᱟ]]<br>[[ᱨᱟᱡᱽᱱᱟᱛᱷ ᱥᱤᱝ]] | successor6 = [[ᱨᱚᱵᱤᱠᱟᱸᱛ ᱜᱚᱨᱜᱽ]] | birth_date = {{birth date and age|1954|10|03|df=y}} | birth_place = [[ᱵᱟᱨᱟᱬᱚᱥᱤ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | residence = [[ᱨᱟᱡᱽ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ]], [[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]], [[ᱟᱥᱟᱢ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟ.| spouse = {{marriage|ᱠᱩᱢᱩᱫᱽ ᱫᱮᱵᱤ |1987}} | children = ᱑ }} '''ᱞᱚᱠᱷᱢᱚᱬ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱓ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱕᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱓᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱑᱗-ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] (ᱵᱷᱟᱡᱚᱯᱟ) ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱓ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱡᱚᱯᱟ ᱨᱮᱱᱤᱡ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱡᱚᱜᱚ-ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱟᱨ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] [[ᱠᱟᱥᱤ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱵᱷᱟᱡᱚᱯᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱟᱨᱟᱬᱚᱥᱤ]] ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱡᱚᱯᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭ ᱞᱟᱰᱷᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ == ᱟᱯᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱓ ᱚᱠᱴᱳᱵᱚᱨ ᱑᱙᱕᱔ ᱨᱮ [[ᱵᱟᱨᱟᱬᱚᱥᱤ]], [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱥᱮ ᱪᱚᱲᱟᱣᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱟᱲᱤᱫᱟᱥ ᱠᱷᱚᱨᱣᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱᱤᱡ ᱯᱭᱟᱨᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱨᱤᱱ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱵᱟᱵᱟ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱱᱦᱟᱹᱭ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱵᱚᱱᱟᱨᱚᱥ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ (ᱵᱤᱦᱮᱪᱭᱩ) ᱨᱮ ᱥᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱦᱤᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ ᱺ ᱥᱨᱤᱨᱟᱢ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱥᱤᱛᱞᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ; ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱺ ᱵᱤᱱᱫᱷᱣᱟᱥᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱚᱨᱣᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱥᱩ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱟᱸᱛᱟᱠ ᱨᱤᱱ ᱜᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱪᱟᱞ ᱟᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱪᱟᱨᱭᱚ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱢᱩᱫᱽ ᱫᱮᱵᱤ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱥᱨᱚᱫᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱜᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱚᱱᱚᱨ ᱵᱚᱨᱚᱱ ᱨᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ == == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{reflist}}[https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lakshman-prasad-acharya-to-take-oath-as-new-sikkim-governor-on-thursday/articleshow/97954133.cms?from=mdr Lakshman Prasad Acharya Oath: Lakshman Prasad Acharya to take oath as new Sikkim governor on Thursday - The Economic Times (indiatimes.com)] [https://www.eastmojo.com/sikkim/2023/02/16/sikkims-new-governor-takes-oath-of-office/ Sikkim's new Governor takes oath of office (eastmojo.com)] [https://www.hindustantimes.com/cities/others/sikkim-governor-gets-rousing-welcome-in-varanasi-101680023630929.html Sikkim governor gets rousing welcome in Varanasi - Hindustan Times] [https://www.deccanherald.com/national/east-and-northeast/lakshman-prasad-acharya-takes-oath-as-new-sikkim-guv-1191816.html Lakshman Prasad Acharya takes oath as new Sikkim Guv | Deccan Herald] [https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/never-tried-for-any-office-its-partys-reward-for-my-work/articleshow/97899930.cms?from=mdr ‘never Tried For Any Office, It’s Party’s Reward For My Work’ | Varanasi News - Times of India (indiatimes.com)] [https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/varanasi/example-of-simplicity-acharya-got-reward-for-five-decades-of-service-varanasi-news-vns6983076174-2023-02-13 वाराणसी:राज्यपाल लक्ष्मण आचार्य सादगी की मिसाल ‘आचार्य’ को पांच दशक की सेवा का मिला इनाम - Example Of Simplicity 'acharya' Got Reward For Five Decades Of Service - Varanasi News (amarujala.com)] [https://hindi.news18.com/photogallery/uttar-pradesh/varanasi-varansi-laxman-aachary-now-became-sikkim-governor-pm-modi-5375483.html 35 रुपये महीना कमाते थे, बने राज्यपाल (news18.com)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/sonebhadra/shri-ram-is-the-soul-of-sanatan-culture-laxman-acharya-sonbhadra-news-c-20-1-129958-2023-03-30 सनातन संस्कृति के प्राण हैं श्रीराम :लक्ष्मण आचार्य - Shri Ram Is The Soul Of Sanatan Culture: Laxman Acharya - Sonebhadra News (amarujala.com)] [https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/varanasi/tiranga-yatra-led-by-bjp-state-vice-president-laxman-acharya-in-ramnagar-varanasi हर घर तिरंगा:भाजपा प्रदेश उपाध्यक्ष लक्ष्मण आचार्य के नेतृत्व में तिरंगा यात्रा, कई लोगों ने लिया हिस्सा - Tiranga Yatra Led By Bjp State Vice President Laxman Acharya In Ramnagar Varanasi - Amar Ujala Hindi News Live] [https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/prayagraj/story-state-bjp-vice-president-laxman-acharya-will-come-to-prayagraj-7746144.html State BJP Vice President Laxman Acharya will come to Prayagraj - प्रदेश भाजपा उपाध्यक्ष लक्ष्मण आचार्य आएंगे प्रयागराज (livehindustan.com)] {{DEFAULTSORT:Acharya, Lakshman}} [[Category:Politicians from Varanasi]] [[Category:Bharatiya Janata Party politicians from Uttar Pradesh]] [[Category:Members of the Uttar Pradesh Legislative Council]] [[Category:Living people]] [[Category:21st-century Indian politicians]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[Category:Governors of Assam]] [[Category:Governors of Manipur]] [[Category:Governors of Sikkim]] gthj98iz1ucpbfxqgmozmwu99mehbwv ᱟᱞᱮᱠ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱨᱤᱰᱟ 0 33430 190026 182499 2026-04-01T03:19:54Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190026 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱟᱞᱮᱠ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱨᱤᱰᱟ | image = | birth_name = ᱟᱞᱮᱠ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱨᱤᱰᱟ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1999|12|16}} | birth_place = ᱵᱩᱦᱩᱵᱮᱥᱣᱟᱨ, ᱚᱫᱤᱥᱦᱟ | nationality = ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱹᱣ | education = ᱠᱚᱢᱯᱩᱴᱚᱨ ᱥᱟᱭᱱᱥ | alma_mater = ᱥᱤᱠᱥᱚ ‘ᱚ’ ᱟᱱᱩᱥᱟᱱᱛᱟᱱ | occupation = ᱢᱩᱡᱤᱠ ᱯᱨᱩᱰᱩᱛᱚᱨ, ᱟᱠᱴᱚᱨ | years_active = 2017–ᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ | mother = ᱵᱦᱟᱜᱭᱟᱵᱟᱛᱤ ᱯᱟᱨᱤᱰᱟ | father = ᱥᱩᱫᱦᱟᱠᱟᱨ ᱯᱟᱨᱤᱰᱟ | website = {{URL|https://alekhkumar.com}} }} '''ᱟᱞᱮᱠ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱨᱤᱰᱟ''' (ᱟᱨᱮ 1999 ᱥᱟᱦᱴᱟ) ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱹᱣ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱛᱟ ᱯᱨᱩᱰᱩᱛᱚᱨ ᱮ.<ref>{{Cite web |title=सोशल मीडिया पर छाए हुए हैं निर्माता अलेख कुमार परिडा, दर्शन रावल के साथ कर सकते हैं अगला प्रोजेक्ट |url=https://www.amarujala.com/delhi-ncr/aalekh-kumar-parida-to-work-on-next-project-with-darshan-raval |access-date=2023-12-13 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref><ref>{{Cite news |last=Digital |first=Prabhat khabar |date=2021-02-09 |title=उभरते निर्माता अलेख कुमार परिडा सनसनीखेज गायक दर्शन रावल के साथ सहयोग करना चाहते हैं |url=https://www.prabhatkhabar.com/life-and-style/producer-alekh-kumar-parida-wants-to-collaborate-with-sensational-singer-darshan-rawal-viral-songs-of-darshan-rawal-neha-kakkar-single-sry |access-date=2023-12-13 |website=Prabhat Khabar |language=hi}}</ref> ᱪᱮᱫ ᱥᱩᱯᱟᱨ ᱥᱤᱝ ᱪᱚᱨ ᱨᱟᱜᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱡᱷᱚᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ. ᱪᱮᱫ ᱛᱤᱨᱮ ᱢᱟᱥᱟᱨ ᱟᱨᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱤᱯᱤ ᱛᱮ ᱡᱷᱚᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ.<ref>{{Cite web |title=Rumors Abound as Alekh Kumar Parida Joins Forces with Dhanu Krishnaa and Devanshu Darji for an Exciting Music Project |url=https://www.freepressjournal.in/lifestyle/rumors-abound-as-alekh-kumar-parida-joins-forces-with-dhanu-krishnaa-and-devanshu-darji-for-an-exciting-music-project |access-date=2023-12-13 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-05-28 |title=संगीत का जादू बिखेरेगी अलेख कुमार की तिकड़ी, धनु और देवांशु से मिलाया हाथ {{!}} Alekh Kumar parida collabs for new song with two people |url=https://www.patrika.com/firozabad-news/alekh-kumar-parida-collabs-for-new-song-with-two-people-8272074/ |access-date=2023-12-13 |website=Patrika News |language=hi-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-06-09 |title=Extraordinary Music Collaboration: Alekh Kumar Parida, Dhanu Krishnaa, and Devanshu Darji Join Forces for a Game-Changing Project - |url=https://www.newsx.com/extraordinary-music-collaboration-alekh-kumar-parida-dhanu-krishnaa-and-devanshu-darji-join-forces-for-a-game-changing-project/ |access-date=2023-12-13 |language=en-US |archive-date=2023-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929170241/https://www.newsx.com/extraordinary-music-collaboration-alekh-kumar-parida-dhanu-krishnaa-and-devanshu-darji-join-forces-for-a-game-changing-project/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-05-19 |title=अलेख कुमार परिदा ने 'क्रिमिनल' से मचाई खलबली, नए म्यूजिक वीडियो के लिए धनुकृष्णा और देवांशु दरजी के साथ मिलाया हाथ |url=https://hindi.news18.com/news/entertainment/alekh-kumar-parida-coallabs-with-dhanu-krishna-and-devanshu-darji-after-success-of-criminal-song-6308509.html |access-date=2023-12-13 |website=News18 हिंदी |language=hi }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱪᱮᱫ ᱛᱭᱠᱩᱱ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱵᱷᱟᱠᱛᱤ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱢᱩᱡᱤᱠ ᱞᱮᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱞᱚᱰᱚᱜᱮᱱᱟ ᱥᱟᱦᱴᱟ.<ref>{{Cite web |date=2024-08-07 |title=अलेख कुमार परिदा ने की भक्तिमय संगीत परियोजना की घोषणा |url=https://www.navodayatimes.in/news/social-media/alekh-kumar-parida-announces-devotional-music-project/244149/ |access-date=2024-09-02 |website=www.navodayatimes.in |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-08-07 |title=मशहूर संगीत निर्माता अलेख कुमार परिदा ने इंस्टाग्राम लाइव सत्र के माध्यम से अपनी नई योजनाओं की घोषणा की - mobile |url=https://m.haryana.punjabkesari.in/gurgaon/news/alekh-kumar-parida-tycoon-records-bhakti-2016919 |access-date=2024-09-02 |website=punjabkesari}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bharatvarsh |first=TV9 |date=2024-04-25 |title=अलेख कुमार परिदा और धनु कृष्णा की इवेंट में हुई मुलाकात, म्यूजिक लेबल चैनल की शुरुआत की शुरू हुई चर्चा |url=https://www.tv9hindi.com/entertainment/alekh-kumar-parida-dhanu-krishnaa-met-at-the-event-discussion-started-about-starting-a-music-label-channel-2578760.html |access-date=2024-09-02 |website=TV9 Bharatvarsh |language=hi}}</ref> == ᱠᱟᱨᱤᱭᱟᱨ == ᱪᱮᱫ ᱢᱩᱡᱤᱠ ᱣᱤᱰᱤᱭᱚ ᱯᱨᱩᱰᱩᱛᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱡᱟᱹᱢᱮᱱᱤᱠᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱛᱚᱨ ᱠᱨᱤᱥ ᱜᱮᱭᱞ ᱠᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱨᱤ Living Di Life ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱜᱮᱱᱟ.<ref>{{Cite web |title=Alekh kumar Parida and Milan Shah came together for the latest music video Living the Life {{!}} Alekh kumar Parida और Milan Shah ने म्यूजिक वीडियो 'लिविंग द लाइफ' के लिए मिलाया हाथ {{!}} Hindi News, म्यूजिक |url=https://zeenews.india.com/hindi/entertainment/music/alekh-kumar-parida-and-milan-shah-came-together-for-the-latest-music-video-living-the-life/903442/amp |access-date=2023-12-13 |website=zeenews.india.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chris Gayle collabs with Alliance Time Media, Alekh Kumar Parida, Milan Shah: A mesmerising music video worth watching |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-chris-gayle-collabs-with-alliance-time-media-alekh-kumar-parida-milan-shah-a-mesmerising-music-video-worth-watching-2888310/amp |access-date=2023-12-13 |website=www.dnaindia.com}}</ref> == ᱰᱤᱥᱠᱚᱨᱟᱜᱤᱠᱪᱤ == {| class="wikitable" ! ᱥᱟᱦᱴᱟ ! ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱜᱟᱸ ! ᱵᱮᱱᱟᱛ ᱠᱟᱱᱟ ! ᱞᱮᱵᱚᱞ |- | 2024 | Whisky Beer & Swing<ref>{{Cite web |title=म्यूजिक स्ट्रीमिंग प्लेटफॉर्म पर धूम मचा रहा है अलेख कुमार परिदा का नया सॉन्ग व्हिस्की बीयर एंड स्विंग |url=https://www.india.com/hindi-news/entertainment-hindi/alekh-kumar-parida-new-song-whiskey-beer-and-swing-is-making-waves-on-music-streaming-platforms-6893430/ |access-date=2024-09-02 |website=www.india.com |language=hi}}</ref> | ᱥᱤᱝᱜᱚᱨ | Tycoon Records |- | 2023 | Criminal | ᱥᱤᱝᱜᱚᱨ | Tycoon Records |- | 2020 | Living Di Life | ᱯᱨᱩᱰᱩᱛᱚᱨ | Chris Gayle – Universe |} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} 4w0z1ne8ekmkhznxufjd3tdq4lxu2gp ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ 0 34345 190063 187088 2026-04-01T11:38:01Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190063 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|23.78|N|86.81|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ]] | subdivision_type3 = [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] | subdivision_name3 = [[ᱱᱤᱨᱥᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱱᱤᱨᱥᱟ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 2.951 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 18,830 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱘᱒᱘᱒᱐᱗ | registration_plate = JH | blank1_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank1_info_sec1 = [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ]] | blank2_name_sec1 = [[ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱱᱤᱨᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱱᱤᱨᱥᱟ]] | website = {{URL|dhanbad.nic.in/}} | footnotes = }} '''ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ [[ᱱᱤᱨᱥᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱱᱤᱨᱥᱟ]] [[ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱟᱠᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ== ᱱᱚᱶᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱥᱮ ᱢᱟᱱ-ᱮᱨ-ᱥᱛᱷᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ 'ᱢᱟᱱ-ᱮᱨ-ᱥᱛᱷᱟᱱ' ᱾ ᱱᱚᱰᱮ ᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱟᱭᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱚᱞᱭᱟᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱥᱮ ᱢᱟ ᱠᱚᱞᱭᱟᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ===ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱰᱮᱢ=== [[File:Maithon Dam.jpg|thumb|ᱥᱤᱧᱵᱚᱸᱜᱟ ᱦᱟᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ]] ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱰᱮᱢ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱬᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱷᱮᱞᱤ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱚᱡᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱟᱢᱳᱫᱚᱨ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱰᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱦᱚᱨ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱜᱩᱴ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱘,᱘᱓᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱙,᱙᱔᱒ (᱕᱓%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱘,᱘᱘᱘ (᱔᱗%) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑,᱘᱒᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑᱕,᱖᱑᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱙᱑.᱗᱙% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref name=census2011>{{cite web| url = http://www.censusindia.gov.in/pca/cdb_pca_census/Houselisting-housing-JK.html |title = 2011 Census C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA) | work= Jharkhand – District-wise CD Blocks|publisher= Registrar General and Census Commissioner, India | access-date = 11 June 2019}}</ref> ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱙,᱗᱒᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱕᱓% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱔᱗% ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱗᱔% ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱕᱙.᱕% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱘᱑% ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱖᱗% ᱾ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱑% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ===ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ=== {{Pie chart |thumb = right |caption = ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ (᱒᱐᱑᱑)<ref>[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-2000.XLSX 2011 census data] censusindia.gov.in</ref> |label1= [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] |value1= 42.51 |color1 = blue |label2= [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]] |value2 = 29.90 |color2 = red |label3 = [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]] |value3 = 9.44 |color3 = orange |label4 = [[ᱢᱚᱜᱚᱦᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱚᱜᱚᱦᱤ]] |value4 = 4.44 |color4 =yellow |label5 = [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] |value5 = 3.19 |color5 = green |label6 = [[ᱢᱟᱭᱛᱷᱤᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱭᱛᱷᱤᱞᱤ]] |value6 = 3.18 |color6 = white |label7= ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟᱜ |value7= 7.30 |color7 = Black }} ==ᱤᱱᱯᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ== ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱒.᱙᱕᱑ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱩᱢᱟᱨᱫᱩᱵᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱥ ᱥᱮᱵᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱒᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱰᱷᱚᱠᱤ ᱟᱨ ᱚᱯᱮᱱ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱟᱞᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱪᱚᱱᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱨᱚᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱞ ᱫᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱟᱱᱰ ᱯᱟᱢᱯ ᱫᱚ ᱥᱩᱪᱚᱱᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱨᱚᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱓,᱕᱐᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱡᱚᱱᱚᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱔᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱨᱮ, ᱑᱕᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱟᱨ ᱑᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱨᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱰᱤᱭᱟᱢ, ᱢᱤᱫ ᱟᱰᱤᱴᱚᱵᱷᱤᱡᱚᱱ/ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱦᱟᱞ, ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱸᱠ, ᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱪᱟᱥ ᱨᱤᱬ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱥ ᱨᱤᱬ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/20/2009_PART_A_DCHB_DHANBAD.pdf| title = District Census Handbook, Dhanbad, 2011, Series 21, Part XII A | work = Pages 639-664 Statements | publisher = Directorate of Census Operations, Jharkhand. | access-date = 9 June 2019}}</ref> ==ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ== ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱞᱭᱟᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱮᱵᱤ ᱢᱟ. ᱠᱚᱞᱭᱟᱱᱮᱥᱣᱚᱨᱤ ᱟᱜ ᱡᱟᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱥᱮᱵᱟ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ===ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚ=== * ᱠᱮᱸᱫᱽᱨᱤᱭᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱰᱮᱢ * ᱡᱮ.ᱮᱱ.ᱵᱷᱤ ᱱᱤᱨᱥᱟ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ * [[ᱫᱮ ᱱᱳᱵᱤᱞᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ]] * [[ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ]] * ᱨᱟᱭᱤᱴ ᱵᱮᱸᱠ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱭᱛᱷᱚᱱ * ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱵᱮᱸᱠ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ * ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱵᱮᱸᱠ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ * ᱠᱮᱡᱤᱵᱤᱵᱷᱤ ᱱᱤᱨᱥᱟ ===ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ=== * [[ᱵᱷᱳᱞᱟᱨᱟᱢ ᱥᱤᱵᱟᱞ ᱠᱷᱟᱨᱠᱤᱭᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱖ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱟᱦᱛᱳ ᱠᱳᱭᱞᱟᱧᱪᱚᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱟᱨᱴᱥ, ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱨᱮ ᱠᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web | url =http://bskc.in/ | title =B.S.K. College, Maithon | publisher =BSKC | access-date =15 June 2019 | archive-date =20 June 2019 | archive-url =https://web.archive.org/web/20190620002536/http://bskc.in/ | url-status =dead }}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.shiksha.com/college/bholaram-shibal-kharkia-college-maithon-vinoba-bhave-university-hazaribagh-51532 | title = Bholaram Shibal Kharkia College | publisher = Shiksha | access-date = 15 June 2019 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱱᱴ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Wikivoyage inline|ᱢᱟᱭᱛᱷᱚᱱ}} {{ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] 5duzovjhapo21ngealgp9xcp8eylbc1 ᱞᱳᱨᱮᱞ ᱠᱞᱟᱨᱠ 0 34665 190025 187596 2026-04-01T03:01:28Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190025 wikitext text/x-wiki {{Infobox astronaut | name = Laurel Clark | image = Laurel Clark, NASA photo portrait in blue suit.jpg{{!}}border | birth_name = Laurel Blair Salton | birth_date = {{birth date|1961|3|10}} | birth_place = [[Ames, Iowa]], U.S. | death_date = {{death date and age|2003|2|1|1961|3|10}} | death_place = Over [[Texas]], U.S. | death_cause = [[Space Shuttle Columbia disaster|Space Shuttle ''Columbia'' disaster]] | education = [[University of Wisconsin–Madison]] ([[Bachelor of Science|BS]], [[Doctor of Medicine|MD]]) | awards = {{ubl|[[Congressional Space Medal of Honor]]|[[NASA Distinguished Service Medal]]}} | type = [[NASA astronaut]] | rank = [[Captain (United States O-6)|Captain]], [[United States Navy|USN]] | time = 15d 22h 20m | selection = [[NASA Astronaut Group 16|NASA Group 16 (1996)]] | mission = [[STS-107]] | insignia = [[File:STS-107 Flight Insignia.svg|40px]] }} '''ᱞᱳᱨᱮᱞ ᱵᱞᱮᱭᱟᱨ ᱥᱟᱞᱴᱚᱱ ᱠᱞᱟᱨᱠ''' (Laurel Blair Salton Clark; ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱐, ᱑᱙᱖᱑ – ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑, ᱒᱐᱐᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ, ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱱᱮᱵᱷᱤ ᱠᱮᱯᱴᱮᱱ, ᱱᱟᱥᱟ ([[NASA]]) ᱟᱥᱴᱨᱳᱱᱚᱴ ᱟᱨ [[Space Shuttle]] ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[STS-107]] ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱯᱮᱥ ᱥᱟᱴᱚᱞ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ (Space Shuttle Columbia) ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱮᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱨᱩ ᱢᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱟᱭᱳᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱳᱣᱟ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱙ ᱨᱮ ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱥᱤᱱ (Racine) ᱨᱮ ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱦᱚᱨᱞᱤᱠ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱟᱡᱩᱣᱮᱴ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱓ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ-ᱢᱮᱰᱤᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱞᱚᱡᱤ (Zoology) ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱮᱴ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ== ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ [[United States Navy Experimental Diving Unit]] ᱨᱮ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱰᱤᱯᱟᱰᱢᱮᱱᱴ ᱥᱟᱶ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱰᱤᱣᱴᱤ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱟᱹᱛ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱘ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ [[National Naval Medical Center]] ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱛᱤᱠᱤᱪᱷᱟ (pediatrics) ᱨᱮ ᱯᱳᱥᱴ-ᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ [[Groton, Connecticut]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱮᱵᱷᱟᱞ ᱟᱱᱰᱟᱨᱥᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱱᱮᱵᱷᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨᱥᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱟᱨ [[Panama City, Florida]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱮᱵᱷᱟᱞ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱞᱵᱷᱮᱡᱽ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱮᱰᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱱᱰᱟᱨᱥᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[Holy Loch]], ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ [[Submarine Squadron 14]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱰᱤᱯᱟᱰᱢᱮᱱᱴ ᱦᱮᱰ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱵᱷᱤ ᱰᱟᱭᱵᱷᱚᱨ ᱟᱨ [[United States Navy SEALs|Naval Special Warfare Unit Two SEALs]] ᱥᱟᱶ ᱫᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ (submarines) ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱤᱵᱷᱟᱠᱩᱣᱮᱥᱚᱱ (medical evacuations) ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱹᱵᱷᱤᱜᱽᱭᱚᱛᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱱᱮᱵᱷᱟᱞ ᱥᱟᱵᱽᱢᱟᱨᱤᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NASAbio"/> ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ [[Pensacola, Florida]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[NAS Pensacola]] ᱨᱮ ᱱᱮᱵᱷᱟᱞ ᱮᱭᱟᱨᱳᱥᱯᱮᱥ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟᱨᱳᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱮᱵᱷᱟᱞ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[MCAS Yuma]], [[Arizona]] ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱟᱨ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ ᱢᱮᱨᱤᱱ ᱮᱴᱟᱠ ᱥᱠᱣᱟᱰᱨᱚᱱ ᱒᱑᱑ (VMA-211) ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱨᱤᱱ ᱠᱚᱨᱯᱥ [[AV-8B Harrier]] ᱥᱠᱣᱟᱰᱨᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱰᱤᱯᱞᱚᱭᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱠᱤᱪᱷᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱠᱣᱟᱰᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱰᱤᱯᱞᱚᱭᱢᱮᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ "ᱢᱮᱨᱤᱱ ᱮᱴᱟᱠ ᱥᱠᱣᱟᱰᱨᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱤᱭᱚᱨ" ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ [[Marine Aircraft Group 13]] (MAG-13) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱽᱨᱩᱯ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱮᱥᱴᱨᱳᱱᱚᱴ (astronaut) ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ, ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱥᱠᱣᱟᱰᱨᱚᱱ ᱘᱖ ([[VT-86]]) ᱨᱮ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ NAS Pensacola ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱴᱤᱠᱟᱞ ᱡᱮᱴ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[Naval Flight Officer]] ᱮᱰᱵᱷᱟᱱᱥ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱥᱠᱣᱟᱰᱨᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱵᱳᱨᱰ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱮᱠᱡᱟᱢᱤᱱᱚᱨᱥ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱳᱨᱰ ᱥᱟᱨᱴᱤᱯᱷᱟᱭᱰ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱡᱳᱜᱽᱭᱚᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱮᱰᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ, ᱟᱱᱰᱟᱨᱥᱤ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ, ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ, ᱥᱟᱵᱽᱢᱟᱨᱤᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱮᱵᱷᱟᱞ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱵᱮᱥᱤᱠ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱥᱟᱯᱳᱨᱴ ᱤᱱᱥᱴᱨᱚᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱰᱵᱷᱟᱱᱥ ᱠᱟᱰᱤᱭᱟᱠ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱥᱟᱯᱳᱨᱴ ᱯᱨᱳᱵᱷᱟᱭᱰᱚᱨ, ᱮᱰᱵᱷᱟᱱᱥ ᱴᱨᱳᱢᱟ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱥᱟᱯᱳᱨᱴ ᱯᱨᱳᱵᱷᱟᱭᱰᱚᱨ ᱟᱨ ᱦᱟᱭᱯᱟᱨᱵᱟᱨᱤᱠ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱮᱰᱵᱷᱟᱭᱡᱚᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱥᱟ (NASA) ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ== ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ NASA ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ [[Houston, Texas]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Johnson Space Center]] ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=2003-02-04 |title=Astronaut Clark: 'Life is a magical thing' |url=http://www.cnn.com/2003/US/02/01/sprj.colu.profile.clark/index.html |access-date=2017-10-27 |work=CNN}}</ref> ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱤᱰ (evaluation) ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱮᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ (mission specialist) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱳᱜᱽᱭᱚ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱐᱐ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ Astronaut Office Payloads/Habitability Branch ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[STS-107]] ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ (space) ᱛᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱑᱕ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱒᱒ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱟᱨ ᱒᱑ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱮ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NASAbio">{{cite web |date=May 2004 |title=Astronaut Bio: Laurel Blair Salton Clark |url=https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/clark_laurel.pdf |access-date=January 12, 2021 |website=NASA}}{{PD-notice}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.spacefacts.de/bios/astronauts/english/clark_laurel.htm|title=Astronaut Biography: Laurel Clark|first=Joachim|last=Becker}}</ref> ===ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱹᱵᱷᱤᱜᱽᱭᱚᱛᱟ=== [[image:LaurelClarkSTS107.jpg|250px|STS-107 ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱞᱳᱨᱮᱞ ᱠᱞᱟᱨᱠ|thumb]] [[File:STS-107 Laurel Clark.jpg|250px|ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱥᱟᱴᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱥᱮᱫ ᱮ ᱠᱚᱭᱚᱜ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.space.com/19468-shuttle-columbia-final-flight-sts107-small-miracles.html|title=Columbia's Astronauts Find Small Miracles of Life and Light|website=[[Space.com]] |date=29 January 2013 }}</ref>|thumb]] {{Main|STS-107}} STS-107 ''Columbia'' – ᱱᱚᱶᱟ ᱑᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱞᱟᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱒᱔ ᱴᱟᱲᱟᱝ, ᱵᱟᱨ ᱜᱩᱴ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱨᱩᱣ ᱢᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱘᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱤᱱᱤᱰ (experiments) ᱥᱟᱹᱛ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ-ᱥᱟᱬᱮᱥ (bioscience) ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱤᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱹᱛᱩ ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ ᱥᱩᱨ [[Milwaukee]] ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ STS-107 ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮ ᱦᱚᱴᱟᱛ ᱜᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ''Columbia'' ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱪᱷᱟᱸᱡᱽ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱨᱩᱣ ᱢᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱮᱱᱰᱤᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱖ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱠᱮᱢᱮᱨᱟ ᱛᱮ ''Columbia'' ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ (atmosphere) ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚᱠᱯᱤᱴ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://tucsoncitizen.com/morgue2/2003/03/01/168023-columbia-crew-cheerful-on-tape-before-disaster/|title=Columbia crew cheerful on tape before disaster - Tucson Citizen Morgue, Part 2 (1993-2009)|access-date=2026-02-17|archive-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407020639/http://tucsoncitizen.com/morgue2/2003/03/01/168023-columbia-crew-cheerful-on-tape-before-disaster/|url-status=dead}}</ref> ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱟᱜ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱟᱸᱫᱮᱥ ᱫᱚ ''Columbia'' ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱤᱢᱮᱞ (email) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/clark.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20041106133303/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/clark.html|url-status=dead|archive-date=2004-11-06|title=HSF - STS-107 Memorial - Laurel Clark}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070313102022/http://racine.wi.net/clarkletter.html Letter Home from Space] January 31, 2003.</ref> ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱢᱮᱞ ᱨᱮ, ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱸᱜᱮᱞ (planet) ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ Spacehab ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱡᱟᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ "ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱤᱧ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠ ᱤᱧ ᱧᱟᱢᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱢᱟᱱᱢᱳᱦᱚᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱾" ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱳᱴᱳ ᱛᱩᱞᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, "ᱤᱧᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱩᱵ ᱠᱚᱧ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ (hope ᱮᱫᱼᱟ) ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱯᱷᱳᱠᱟᱥ ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱟ ᱾" ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱠᱨᱳ-ᱜᱽᱨᱮᱵᱷᱤᱴᱤ (micro gravity) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱸᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱵᱷᱮᱞ (hydration) ᱴᱷᱤᱠ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱾<ref>{{cite news |date=2003-02-03 |title=Astronaut's touching mail |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2722465.stm |access-date=2017-08-24 |work=BBC News |publisher=BBC}}</ref> == ᱜᱩᱨ == ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱥᱯᱮᱥ ᱥᱟᱴᱚᱞ ᱠᱚᱞᱚᱢᱵᱤᱭᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱥᱟᱥ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱥᱟᱶ ᱮᱴᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱥᱴᱨᱳᱱᱚᱴ ᱠᱚ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ == ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: === ᱡᱚᱜᱽᱭᱚᱛᱟ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ (Qualification insignia) === * [[Astronaut Badge|ᱱᱮᱵᱷᱟᱞ ᱮᱥᱴᱨᱳᱱᱚᱴ/ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱨᱡᱚᱱ]] * [[Flight Surgeon Badge (United States)|ᱱᱮᱵᱷᱟᱞ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱥᱟᱨᱡᱚᱱ]] * [[Diver insignia|ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱢᱮᱰᱤᱠᱮᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ]] * [[Submarine Medical insignia|ᱥᱟᱵᱽᱢᱮᱨᱤᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱮᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ]] === ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (Personal decorations) === * [[Defense Distinguished Service Medal|ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱥ ᱰᱤᱥᱴᱤᱝᱜᱩᱭᱤᱥᱰ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱢᱮᱰᱮᱞ]] <sup>†</sup> * [[Navy and Marine Corps Commendation Medal|ᱱᱮᱵᱷᱤ ᱮᱱᱰ ᱢᱮᱨᱤᱱ ᱠᱚᱨᱯᱥ ᱠᱚᱢᱮᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱰᱮᱞ]] ᱒ ᱴᱟᱝ ᱥᱚᱱᱟ [[award stars|ᱮᱵᱚᱨᱰ ᱥᱴᱟᱨ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ (᱓ ᱫᱷᱟᱣ) * [[Congressional Space Medal of Honor|ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱯᱮᱥ ᱢᱮᱰᱮᱞ ᱚᱯᱷ ᱚᱱᱚᱨ]] <sup>†</sup> * [[NASA Distinguished Service Medal|ᱱᱟᱥᱟ ᱰᱤᱥᱴᱤᱝᱜᱩᱭᱤᱥᱰ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱢᱮᱰᱮᱞ]] <sup>†</sup> * [[NASA Space Flight Medal|ᱱᱟᱥᱟ ᱥᱯᱮᱥ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱢᱮᱰᱮᱞ]] <sup>†</sup> * [[National Defense Service Medal|ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱢᱮᱰᱮᱞ]] * [[Overseas Service Ribbon|ᱳᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱨᱤᱵᱚᱱ]] <sup>†</sup> ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱫᱚ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} * [https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/clark_laurel.pdf NASA - Laurel Clark Biography] * Spacefacts biography of Laurel Clark 0t75c7owe45jovurwngkez6cgll5q5v ᱵᱷᱟᱨᱜᱟᱣᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱟᱱ 0 34778 190018 187989 2026-04-01T00:15:07Z Bijendra Hansda Purudhul 346 190018 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱵᱷᱟᱨᱜᱟᱣᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱟᱱ | image = | caption = ᱵᱷᱟᱨᱜᱟᱣᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱟᱱ (᱑᱙᱓᱘–᱒᱐᱒᱒) | birth_date = ᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱓᱘ | birth_place = [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]], ᱢᱟᱭᱥᱳᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ, ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{death date and age|2022|2|14|1938|2|4}} | death_place = [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]], [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ | years_active = ᱑᱙᱖᱐–᱒᱐᱒᱒ | spouse = ᱵᱮᱞᱟᱵᱷᱟᱰᱤ ᱱᱟᱱᱡᱩᱱᱫᱟᱭᱟ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ | children = ᱔ (ᱥᱩᱡᱟᱛᱟ, ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ, ᱯᱨᱚᱫᱤᱯ, ᱥᱩᱫᱷᱟ) }} '''ᱵᱷᱟᱨᱜᱟᱣᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱟᱱ''' (᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱓᱘ – ᱑᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Deccan">{{cite web |url=https://www.google.com/search?q=https://www.deccanherald.com/city/top-belaguru-stories/noted-kannada-actor-bhargavi-narayan-dies-at-84-1081498.html |title=Noted Kannada actor Bhargavi Narayan dies at 84 |publisher=Deccan Herald |access-date=2024-05-24}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="IndianExpress">{{cite web |url=https://www.google.com/search?q=https://indianexpress.com/article/entertainment/kannada/kannada-actor-bhargavi-narayan-passes-away-at-84-7773280/ |title=Kannada actor Bhargavi Narayan passes away at 84 |publisher=The Indian Express |access-date=2024-05-24}}</ref> == ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱵᱷᱟᱨᱜᱚᱵᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱞᱟᱵᱷᱟᱰᱤ ᱱᱟᱱᱡᱩᱱᱫᱟᱭᱟ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ (ᱢᱮᱠᱟᱯ ᱱᱟᱱᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟᱭ) ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Hindu">{{cite web |url=https://www.google.com/search?q=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/kannada-actor-bhargavi-narayan-no-more/article65049386.ece |title=Kannada actor Bhargavi Narayan no more |publisher=The Hindu |access-date=2024-05-24}}</ref> ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱦᱩᱪᱩᱨᱟᱭᱟ" (Professor Huchuraya) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (Karnataka State Film Award) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Deccan" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱛᱢᱚᱡᱤᱣᱱᱤ (autobiography) ᱦᱚᱸᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱱᱟᱱᱩ, ᱵᱷᱟᱨᱜᱚᱵᱤ" (Naanu, Bhargavi) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="IndianExpress" /> == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚ == ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱦᱩᱪᱩᱨᱟᱭᱟ (᱑᱙᱗᱔) ᱮᱨᱟᱰᱩ ᱠᱟᱱᱟᱥᱩ (᱑᱙᱗᱔) ᱦᱟᱱᱛᱷᱟᱠᱟᱱᱟ ᱥᱟᱱᱛᱷᱩ (᱑᱙᱘᱐) ᱯᱚᱞᱞᱚᱵᱤ ᱟᱱᱩᱯᱚᱞᱞᱚᱵᱤ (᱑᱙᱘᱓) ᱠᱟᱰᱟᱭᱟ ᱵᱮᱞᱟᱰᱤᱝᱜᱟᱞᱩ (᱒᱐᱐᱗) == ᱜᱩᱨ == ᱵᱷᱟᱨᱜᱟᱣᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Hindu" /> ᱵᱷᱟᱨᱜᱟᱣᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱟᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱱᱚᱴᱥ == ᱱᱚᱴ == ᱑. ᱩᱯᱨᱩᱢ: ᱵᱷᱟᱨᱜᱟᱣᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱟᱱ (᱑᱙᱓᱘–᱒᱐᱒᱒) ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱒. ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ: ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱵᱮᱞᱟᱵᱷᱟᱰᱤ ᱱᱟᱱᱡᱩᱱᱫᱟᱭᱟ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ (ᱢᱮᱠᱟᱯ ᱱᱟᱱᱤ) ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ: ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱵᱮᱞᱟᱵᱷᱟᱰᱤ (ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ) ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱷᱟ ᱵᱮᱞᱟᱵᱷᱟᱰᱤ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱚᱝᱡᱩᱠᱛᱟ ᱦᱚᱨᱱᱟᱰ ᱦᱚᱸ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱓. ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱮᱱᱮᱢ: ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱛᱢᱚᱡᱤᱣᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱱᱟᱱᱩ, ᱵᱷᱟᱨᱜᱚᱵᱤ" (Naanu, Bhargavi) ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱔. ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ: ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ: ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ (ᱯᱷᱤᱞᱢ: ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱦᱩᱪᱩᱨᱟᱭᱟ) ᱾ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱭᱳᱛᱥᱚᱵᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ: ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱕. ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ: ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ AIR (All India Radio) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱲᱟᱝ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱹᱞ "ᱢᱩᱠᱷᱛᱟ" (Muktha) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> [[Category:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ]] [[Category:ᱠᱟᱱᱱᱟᱰᱟ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[Category:᱒᱐᱒᱒ ᱜᱩᱨ]] [[Category:ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] r8hlfywzj28x7zgsochq9uu7kzza791 ᱟᱢᱵᱩᱵᱟᱪᱤ ᱢᱮᱞᱟ 0 34825 190017 188153 2026-04-01T00:12:39Z Bijendra Hansda Purudhul 346 190017 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | type = ᱦᱤᱱᱫᱩ | longtype = ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱱᱟᱜ, ᱦᱚᱲ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ | image = Kamakhya Temple, Guwahati.jpg | caption = [[Kamakhya temple]] | official_name = [[Assamese language|Assamese]] — অম্বুবাচী মেলা | nickname = | observedby = [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]]ᱠᱳ | begins = | ends = | duration = 3 days | frequency = ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ | date = ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱳ ᱨᱮᱱᱟᱜ | date2008 = | date2009 = | celebrations = | observances = | relatedto = | holiday_name = ᱟᱢᱵᱩᱵᱟᱪᱤ ᱢᱮᱞᱟ }} {{short description|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱮᱞᱟ}} {{Use dmy dates|date=July 2018}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox holiday | holiday_name = ᱟᱢᱵᱩᱵᱟᱪᱤ ᱢᱮᱞᱟ | type = ᱦᱤᱱᱫᱩ | longtype = ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱱᱟᱜ, ᱦᱚᱲ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ | image = Kamakhya Temple, Guwahati, Assam.jpg | caption = [[ᱠᱟᱢᱟᱠᱷᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] | official_name = [[ᱚᱥᱚᱢᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱚᱥᱚᱢᱤᱭᱟ]] | nickname = | observedby = [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]] ᱠᱚ | begins = | ends = | duration = ᱓ ᱢᱟᱦᱟᱸ | frequency = ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ | date = ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱢᱟᱞᱟ | celebrations = | observances = | relatedto = }} '''ᱟᱢᱵᱩᱵᱟᱪᱤ ᱢᱮᱞᱟ''' ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱟᱢᱟᱠᱷᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱮᱞᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱢᱟᱞᱟ (ᱟᱥᱟᱲ ᱪᱟᱸᱫᱚ) ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="telegraph">{{cite news|url=https://www.google.com/search?q=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/ambubachi-mela-begins-at-kamakhya-temple/cid/1693005|title=Ambubachi Mela begins at Kamakhya temple|work=The Telegraph|date=22 June 2019|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱩᱱᱩᱨᱩᱢ == ᱟᱢᱵᱩᱵᱟᱪᱤ ᱢᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱫᱮᱵᱤ ᱠᱟᱢᱟᱠᱷᱭᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱚᱥᱣᱟᱞᱟ (menstruation) ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱚᱥᱣᱟᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱚᱛ ᱵᱟᱠᱚ ᱞᱟ-ᱟ ᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾<ref name="indiatoday">{{cite news|url=https://www.google.com/search?q=https://www.indiatoday.in/lifestyle/what-s-hot/story/ambubachi-mela-2017-kamakhya-temple-menstruating-goddess-assam-1020084-2017-06-22|title=Ambubachi Mela: The celebration of the menstruating goddess|work=India Today|date=22 June 2017|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ == ᱢᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ: ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱨᱮ ᱫᱮᱵᱤ ᱠᱚ ᱩᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱯᱩᱡᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ ᱾ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚᱫᱚ 'ᱨᱚᱠᱛᱚ ᱵᱚᱥᱛᱨᱚ' (ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱟᱱ ᱞᱩᱜᱽᱨᱤ) ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ, ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱹᱫᱷᱩ, ᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱨ ᱵᱷᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ 'ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱢᱵᱷᱚ ᱢᱮᱞᱟ' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ-ᱟ ᱾ == ᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱢᱟᱱᱟᱣ == ᱠᱟᱢᱟᱠᱷᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱕᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱠᱛᱤ ᱯᱤᱴᱷ (Shakti Peethas) ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱞᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱥᱟᱫᱷᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱤᱫᱷᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩᱭᱟ ᱾<ref name="indianexpress">{{cite news|url=https://www.google.com/search?q=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/ambubachi-mela-assam-kamakhya-temple-history-significance-5793444/|title=Ambubachi Mela: History, significance and all you need to know|work=The Indian Express|date=22 June 2019|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ == ᱟᱢᱵᱩᱵᱟᱪᱤ ᱢᱮᱞᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱩᱨᱤᱡᱚᱢ (Tourism) ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱦᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱠᱷ ᱞᱟᱠᱷ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ ᱾ ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱚᱢ ᱧᱩ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist|2}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://www.google.com/search?q=https://kamakhyatemple.org/ambubachi-mela/ ᱠᱟᱢᱟᱠᱷᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱟᱢᱵᱩᱵᱟᱪᱤ ᱢᱮᱞᱟ] [[Category:ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ]] [[Category:ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ]] [[Category:ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ]] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] ls0ucm5ibv92si4fkzpq1qo344wzhc1 ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ 0 34838 190016 188172 2026-04-01T00:09:58Z Bijendra Hansda Purudhul 346 ᱥᱩᱫᱷᱨᱟᱹᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ 190016 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} {{Infobox person | name = ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱮᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ | image = Amelia Earhart standing under nose of her Lockheed Model 10-E Electra, small (cropped).jpg | caption = ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱮᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ, ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ | birth_name = ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱢᱮᱨᱤ ᱮᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ | birth_date = {{Birth date|1897|7|24|df=y}} | birth_place = [[ᱮᱴᱪᱤᱥᱚᱱ]], [[ᱠᱟᱱᱥᱟᱥ]], ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ | death_date = {{disputed|July 1937}} (ᱩᱢᱮᱨ ᱓᱙) | death_place = [[ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ | nationality = ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ | occupation = ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ (Aviator), ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ | known_for = ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ | spouse = [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱯᱤ. ᱯᱩᱴᱱᱟᱢ]] (᱑᱙᱓᱑–᱑᱙᱓᱗) }} '''ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱢᱮᱨᱤ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱔ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱙᱗ - ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱗ ᱨᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ) ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ (Aviator) ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ [[ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ]] ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟᱭ ᱾<ref name="britannica">{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Amelia-Earhart|title=Amelia Earhart | Biography, Records, & Disappearance|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱥᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱪᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱷᱟᱹᱥᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱮᱡ, ᱥᱮᱱᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱢᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱨᱮ ᱫᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱩᱸᱠ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱟᱨ ᱱᱮᱴᱟ ᱥᱱᱩᱠ (Neta Snook) ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref name="biography">{{cite web|url=https://www.biography.com/explorer/amelia-earhart|title=Amelia Earhart Biography|work=Biography.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ == ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱒᱐ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱯᱷᱟᱶᱩᱱᱰᱞᱮᱱᱰ (Newfoundland) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭ ᱟᱬᱜᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ 'ᱰᱤᱥᱴᱤᱝᱜᱩᱭᱤᱥᱰ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱝ ᱠᱨᱚᱥ' (Distinguished Flying Cross) ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref name="records">{{cite news|url=https://www.history.com/topics/exploration/amelia-earhart|title=Amelia Earhart: Records and Achievements|work=History.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱜ == ᱑᱙ interesados ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱚᱠᱦᱤᱰ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱟ (Lockheed Electra) ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱮᱵᱤᱜᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱮᱰ ᱱᱩᱱᱟᱱ (Fred Noonan) ᱥᱟᱶ ᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱤᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱗ ᱨᱮ, ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱣᱞᱮᱱᱰ ᱟᱭᱞᱮᱱᱰ (Howland Island) ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱟᱫᱚᱜ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="disappearance">{{cite web|url=https://www.ameliaearhart.com/biography/|title=The Official Website of Amelia Earhart|work=AmeliaEarhart.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱢᱟᱥᱟᱪᱩᱥᱮᱴᱥ ᱥᱮᱱᱚᱜ == ᱑᱙᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ "ᱫᱚ ᱠᱮᱱᱟᱨᱤ" (The Canary) ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱦᱩᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱢᱤᱥᱮᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱢᱟᱥᱟᱪᱩᱥᱮᱴᱥ ᱛᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (Social Worker) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟᱭ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱟ ᱜᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="massachusetts">{{cite web|url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/amelia-earhart|title=Amelia Earhart Profile|work=National Women's History Museum|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱯᱞᱟ == ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ (ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱤᱭᱟᱹ [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱯᱤ. ᱯᱩᱴᱱᱟᱢ]] ᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱓᱑ ᱨᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ" (Partnership) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱒᱐ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱯᱷᱟᱶᱩᱱᱰᱞᱮᱱᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭ ᱟᱬᱜᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ 'ᱰᱤᱥᱴᱤᱝᱜᱩᱭᱤᱥᱰ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱝ ᱠᱨᱚᱥ' ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref name="records">{{cite news|url=https://www.history.com/topics/exploration/amelia-earhart|title=Amelia Earhart: Records and Achievements|work=History.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱜ == ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱚᱠᱦᱤᱰ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱮᱵᱤᱜᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱮᱰ ᱱᱩᱱᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱗ ᱨᱮ, ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱣᱞᱮᱱᱰ ᱟᱭᱞᱮᱱᱰ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱟᱫᱚᱜ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="disappearance">{{cite web|url=https://www.ameliaearhart.com/biography/|title=The Official Website of Amelia Earhart|work=AmeliaEarhart.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist|2}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://www.ameliaearhart.com/ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] [[google:https://history.nasa.gov/women.html|ᱱᱟᱥᱟ (NASA) ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ]] [[Category:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[Category:᱑᱘᱙᱗ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[Category:᱑᱙᱓᱗ ᱜᱩᱨ]] [[Category:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] he1jxjjdngps9gu9w2eb61u0ak1i1xx 190041 190016 2026-04-01T06:42:39Z Bijendra Hansda Purudhul 346 190041 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ}} {{Use dmy dates|date=March 2024}} {{Infobox person | name = ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱮᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ | image = Amelia Earhart standing under nose of her Lockheed Model 10-E Electra, small (cropped).jpg | caption = ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱮᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ, ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ | birth_name = ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱢᱮᱨᱤ ᱮᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ | birth_date = {{Birth date|1897|7|24|df=y}} | birth_place = [[ᱮᱴᱪᱤᱥᱚᱱ]], [[ᱠᱟᱱᱥᱟᱥ]], ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ | death_date = {{disputed|July 1937}} (ᱩᱢᱮᱨ ᱓᱙) | death_place = [[ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ | nationality = ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ | occupation = ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ (Aviator), ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ | known_for = ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ | spouse = [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱯᱤ. ᱯᱩᱴᱱᱟᱢ]] (᱑᱙᱓᱑–᱑᱙᱓᱗) }} '''ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱢᱮᱨᱤ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱔ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱙᱗ - ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱗ ᱨᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ) ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ [[ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ]] ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟᱭ ᱾<ref name="britannica">{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Amelia-Earhart|title=Amelia Earhart | Biography, Records, & Disappearance|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱥᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱪᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱷᱟᱹᱥᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱮᱡ, ᱥᱮᱱᱫᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱢᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱨᱮ ᱫᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱩᱸᱠ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱟᱨ ᱱᱮᱴᱟ ᱥᱱᱩᱠ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref name="biography">{{cite web|url=https://www.biography.com/explorer/amelia-earhart|title=Amelia Earhart Biography|work=Biography.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ == ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱒᱐ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱯᱷᱟᱶᱩᱱᱰᱞᱮᱱᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭ ᱟᱬᱜᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ 'ᱰᱤᱥᱴᱤᱝᱜᱩᱭᱤᱥᱰ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱝ ᱠᱨᱚᱥ' ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref name="records">{{cite news|url=https://www.history.com/topics/exploration/amelia-earhart|title=Amelia Earhart: Records and Achievements|work=History.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱜ == ᱑᱙ interesados ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱚᱠᱦᱤᱰ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱮᱵᱤᱜᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱮᱰ ᱱᱩᱱᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱤᱱ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱗ ᱨᱮ, ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱣᱞᱮᱱᱰ ᱟᱭᱞᱮᱱᱰ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱟᱫᱚᱜ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="disappearance">{{cite web|url=https://www.ameliaearhart.com/biography/|title=The Official Website of Amelia Earhart|work=AmeliaEarhart.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱢᱟᱥᱟᱪᱩᱥᱮᱴᱥ ᱥᱮᱱᱚᱜ == ᱑᱙᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ "ᱫᱚ ᱠᱮᱱᱟᱨᱤ" ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱦᱩᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱢᱤᱥᱮᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱢᱟᱥᱟᱪᱩᱥᱮᱴᱥ ᱛᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟᱭ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱟ ᱜᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="massachusetts">{{cite web|url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/amelia-earhart|title=Amelia Earhart Profile|work=National Women's History Museum|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱯᱞᱟ == ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ (ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱤᱭᱟᱹ [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱯᱤ. ᱯᱩᱴᱱᱟᱢ]] ᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱓᱑ ᱨᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱒᱐ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱯᱷᱟᱶᱩᱱᱰᱞᱮᱱᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱭ ᱟᱬᱜᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱚᱦᱟᱥᱟᱜᱚᱨ ᱮᱠᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ 'ᱰᱤᱥᱴᱤᱝᱜᱩᱭᱤᱥᱰ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱝ ᱠᱨᱚᱥ' ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref name="records">{{cite news|url=https://www.history.com/topics/exploration/amelia-earhart|title=Amelia Earhart: Records and Achievements|work=History.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱜ == ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱚᱠᱦᱤᱰ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱮᱵᱤᱜᱮᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱮᱰ ᱱᱩᱱᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱓᱗ ᱨᱮ, ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱣᱞᱮᱱᱰ ᱟᱭᱞᱮᱱᱰ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱚᱞᱟᱥ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱩᱱᱠᱤᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱟᱫᱚᱜ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="disappearance">{{cite web|url=https://www.ameliaearhart.com/biography/|title=The Official Website of Amelia Earhart|work=AmeliaEarhart.com|access-date=2 March 2026}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist|2}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://www.ameliaearhart.com/ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ ᱟᱜ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] [[google:https://history.nasa.gov/women.html|ᱱᱟᱥᱟ (NASA) ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱤᱭᱟᱨᱦᱟᱨᱴ]] [[Category:ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[Category:᱑᱘᱙᱗ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[Category:᱑᱙᱓᱗ ᱜᱩᱨ]] [[Category:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] ghjj69kpzdbg6ktbx7x918xbmjligjp ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ 0 34874 189961 188275 2026-03-31T22:39:32Z Bijendra Hansda Purudhul 346 /* ᱜᱩᱨ */ 189961 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ | native_name = 劉青雲 | birth_date = {{Birth date and age|1841|1|1|df=y}} | death_date = {{Death date and age|1900|1|1|1841|1|1|df=y}} | occupation = ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱥᱴ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ }} '''ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ''' (᱑᱘᱔᱑–᱑᱙᱐᱐) ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱣᱤᱝ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ (Qing dynasty) ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |title=Liu Qingyun |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |url=https://www.google.com/search?q=https://www.britannica.com/biography/Liu-Qingyun |access-date=2024-05-20}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ (plays) ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱤᱛᱤᱦᱟᱹᱥ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱩᱯᱨᱩᱢ == ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱔᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="History">{{cite book |last=Wang |first=D. |title=The Lyrical in Epic Time: Modern Chinese Intellectuals and Artists Through the 1949 Crisis |publisher=Columbia University Press |year=2015 |page=112}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱯᱚᱥᱴᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref name="Culture">{{cite journal |last=Chen |first=X. |title=Representation of the Qing Elite |journal=Journal of Chinese Literature |volume=22 |year=2008 |pages=45–60}}</ref> == ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ "ᱥᱮᱭᱟ ᱦᱳ ᱡᱤ" (Xiaoheji) ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱠᱷ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Britannica" /> ᱞᱤᱣ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="WomenInLit">{{cite book |last=Li |first=H. |title=Women and Drama in Late Imperial China |publisher=Stanford University Press |year=2010 |page=205}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱱᱚᱲᱦᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ (style) ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Analysis">{{cite web |title=Analysis of Liu Qingyun's Plays |url=https://www.google.com/search?q=http://www.chinese-heritage.org/liu-qingyun |publisher=Chinese Heritage Foundation |access-date=2024-05-21}}</ref> == ᱜᱩᱨ == ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="History" /> == ᱱᱚᱴᱠᱚ == ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱯᱚᱥᱴᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://www.google.com/search?q=Liu+Qingyun+Dramatist ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ] [[Category:᱑᱘᱔᱑ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[Category:᱑᱙᱐᱐ ᱜᱩᱨ]] [[Category:ᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:ᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] 1h8wi4xn0g5nzfkyoku68gay7eucfhc 189962 189961 2026-03-31T22:40:08Z Bijendra Hansda Purudhul 346 /* ᱱᱚᱴᱠᱚ */ 189962 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ | native_name = 劉青雲 | birth_date = {{Birth date and age|1841|1|1|df=y}} | death_date = {{Death date and age|1900|1|1|1841|1|1|df=y}} | occupation = ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱥᱴ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ }} '''ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ''' (᱑᱘᱔᱑–᱑᱙᱐᱐) ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱣᱤᱝ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ (Qing dynasty) ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |title=Liu Qingyun |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |url=https://www.google.com/search?q=https://www.britannica.com/biography/Liu-Qingyun |access-date=2024-05-20}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ (plays) ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱤᱛᱤᱦᱟᱹᱥ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱩᱯᱨᱩᱢ == ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱘᱔᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="History">{{cite book |last=Wang |first=D. |title=The Lyrical in Epic Time: Modern Chinese Intellectuals and Artists Through the 1949 Crisis |publisher=Columbia University Press |year=2015 |page=112}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱯᱚᱥᱴᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref name="Culture">{{cite journal |last=Chen |first=X. |title=Representation of the Qing Elite |journal=Journal of Chinese Literature |volume=22 |year=2008 |pages=45–60}}</ref> == ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ "ᱥᱮᱭᱟ ᱦᱳ ᱡᱤ" (Xiaoheji) ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱠᱷ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="Britannica" /> ᱞᱤᱣ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="WomenInLit">{{cite book |last=Li |first=H. |title=Women and Drama in Late Imperial China |publisher=Stanford University Press |year=2010 |page=205}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱱᱚᱲᱦᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ (style) ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Analysis">{{cite web |title=Analysis of Liu Qingyun's Plays |url=https://www.google.com/search?q=http://www.chinese-heritage.org/liu-qingyun |publisher=Chinese Heritage Foundation |access-date=2024-05-21}}</ref> == ᱜᱩᱨ == ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="History" /> == ᱱᱚᱴᱠᱚ == ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱯᱚᱥᱴᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ ᱾ ᱞᱤᱣ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://www.google.com/search?q=Liu+Qingyun+Dramatist ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ] [[Category:᱑᱘᱔᱑ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[Category:᱑᱙᱐᱐ ᱜᱩᱨ]] [[Category:ᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:ᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] ss6kfkpfticijeha9u3ddadb8cbzdd3 ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ 0 34896 190062 188367 2026-04-01T10:58:40Z Bijendra Hansda Purudhul 346 190062 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ | image = Florence Nightingale (H Hering NPG x82368).jpg | caption = ᱑᱘᱖᱐ ᱨᱮ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ | birth_name = Florence Nightingale | birth_date = {{Birth date|1820|5|12|df=y}} | birth_place = ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ, ᱴᱚᱥᱠᱟᱱᱤ ᱨᱟᱡᱽ | death_date = {{Death date and age|1910|8|13|1820|5|12|df=y}} | death_place = ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ, ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ | nationality = ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ | occupation = ᱱᱟᱨᱥ, ᱥᱴᱟᱴᱤᱥᱴᱤᱥᱤᱭᱟᱱ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | known_for = ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ }} '''ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ''' (᱑᱒ ᱢᱮ ᱑᱘᱒᱐ – ᱑᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱑᱐) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱝᱜᱽᱨᱮᱡᱽ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱴᱟᱴᱤᱥᱴᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |title=Florence Nightingale |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Florence-Nightingale |access-date=2024-05-20}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="NationalArmy">{{cite web |title=Florence Nightingale: The Lady with the Lamp |url=https://www.nam.ac.uk/explore/florence-nightingale |publisher=National Army Museum |access-date=2024-05-21}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱫᱟ ᱞᱮᱰᱤ ᱣᱤᱛᱷ ᱫᱟ ᱞᱮᱢᱯ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱮᱲᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱢᱯ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱵᱟᱲᱟᱭᱮᱫᱠᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Lamp">{{cite book |last=Cook |first=E. T. |title=The Life of Florence Nightingale |year=1913 |publisher=Macmillan |page=237}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱢᱮ ᱑᱘᱒᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Britannica" /> ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱣᱤᱞᱤᱭᱟᱢ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱮᱞᱠᱷᱟ (Mathematics) ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Bio">{{cite web |title=Florence Nightingale Biography |url=https://www.biography.com/scientist/florence-nightingale |access-date=2024-05-22}}</ref> ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱫᱚ ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱟᱜ ᱰᱟᱠᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="NationalArmy" /> == ᱠᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ == ᱑᱘᱕᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱫᱚ ᱓᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱱᱟᱨᱥ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱠᱩᱴᱟᱨᱤ (Scutari) ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Lamp" /> ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱯᱷᱟ-ᱥᱟᱹᱯᱷᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱯᱷᱟ-ᱥᱟᱹᱯᱷᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟᱭ ᱠᱚᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Stats">{{cite journal |last=Nightingale |first=F. |title=Notes on Matters Affecting the Health, Efficiency, and Hospital Administration of the British Army |year=1858}}</ref> == ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱟᱨ ᱥᱴᱟᱴᱤᱥᱴᱤᱠᱥ == ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ ᱫᱚ ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱪᱟᱹᱛᱩᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱮᱴᱟ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ "ᱯᱳᱞᱟᱨ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱰᱟᱭᱜᱨᱟᱢ" ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ ᱨᱳᱡᱽ ᱰᱟᱭᱜᱨᱟᱢ" ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ-ᱟ ᱾<ref name="Math">{{cite web |title=Florence Nightingale: The Statistician |url=https://www.google.com/search?q=https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/nightingale.htm |access-date=2024-05-23}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Stats" /> == ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ == ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱴ ᱛᱷᱚᱢᱟᱥ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱥᱠᱩᱞ ᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Bio" /> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱠᱩᱞᱟᱨ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚᱦᱚᱸᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ "Note on Nursing" (᱑᱘᱕᱙) ᱾<ref name="Notes">{{cite book |last=Nightingale |first=F. |title=Notes on Nursing: What It Is, and What It Is Not |year=1859 |publisher=Harrison}}</ref> ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱑᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱟᱹᱯᱤᱫ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Britannica" /> ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ (᱑᱒ ᱢᱮ) ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ "ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱱᱟᱨᱥ ᱢᱟᱦᱟᱸ" (International Nurses Day) ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://www.florence-nightingale.co.uk/ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ] [[Category:᱑᱘᱒᱐ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[Category:᱑᱙᱑᱐ ᱜᱩᱨ]] [[Category:ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱱᱟᱨᱥ ᱠᱚ]] [[Category:ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] ovqw6d2bmj3o5b5o1icg5dknsdrja8n ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ 0 34903 190037 188389 2026-04-01T05:09:55Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 /* ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ */ 190037 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ (Anna Keiko) | image = | caption = | birth_date = ᱑᱙᱗᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ | birth_place = ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ, ᱪᱤᱱ | occupation = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ | nationality = ᱪᱤᱱᱤ | education = ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ }} '''ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ''' (ᱪᱤᱱᱤ: 安娜; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱪᱤᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Bio1">{{cite web |title=Anna Keiko Biography |url=https://www.google.com/search?q=https://www.worldpoetry.org/anna-keiko |website=World Poetry |access-date=2024-05-23}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟᱭ ᱾ ᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="International">{{cite journal |last=Lee |first=M. |title=Contemporary Voices in Asian Poetry |journal=Asian Literary Review |year=2019 |volume=15 |issue=2}}</ref> == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Bio1" /> ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱤᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="PoetryArchive">{{cite web |title=Anna Keiko - Poet Profile |url=https://www.google.com/search?q=https://www.poetryfoundation.org/poets/anna-keiko |website=Poetry Foundation |access-date=2024-05-23}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱪᱤᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱯᱷᱨᱮᱧᱪ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱨᱟᱵᱤᱠ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Translate">{{cite web |title=Anna Keiko's Translated Works |url=https://www.google.com/search?q=https://www.lyrikline.org/en/poets/anna-keiko |website=Lyrikline |access-date=2024-05-23}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ, ᱥᱟᱹᱱᱛᱤ, ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱾<ref name="International" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Books">{{cite book |last=Keiko |first=A. |title=Selected Poems of Anna Keiko |publisher=Shanghai Literature Press |year=2021 |isbn=978-75321}}</ref> == ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ == ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Awards">{{cite web |title=International Poetry Awards |url=https://www.google.com/search?q=https://www.worldauthors.org/awards/anna-keiko |website=World Authors |access-date=2024-05-23}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱢᱤᱠᱮᱞᱟᱧᱡᱮᱞᱳ ᱵᱳᱱᱟᱨᱳᱛᱤ" ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾<ref name="Awards" /> == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱞ ᱠᱚ == ''ᱫᱚ ᱥᱞᱤᱯᱤᱝ ᱞᱳᱴᱟᱥ'' (The Sleeping Lotus) - ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱾<ref name="Books" /> ''ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱱᱟᱭᱤᱴ ᱵᱨᱤᱡᱽ'' (Shanghai Night Bridge) ᱾ ''ᱵᱤᱭᱚᱱᱰ ᱫᱚ ᱵᱳᱨᱰᱟᱨ'' (Beyond the Border) ᱾ == ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱱᱛᱤ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="Social">{{cite news |title=Anna Keiko: Poetry as a Tool for Peace |url=https://www.google.com/search?q=https://www.shanghaidaily.com/art/poetry-for-peace/shdaily.shtml |work=Shanghai Daily |date=2022-03-12}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱾<ref name="Social" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱬ == [https://www.google.com/search?q=https://www.annakeiko.com/ ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ ᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] [https://www.google.com/search?q=https://www.poetryinternational.com/poet/anna-keiko ᱯᱳᱭᱮᱴᱨᱤ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] 6ww0nc959ei6tfefuiq6mj1os1g7ilj 190038 190037 2026-04-01T05:10:59Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 /* ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱞ ᱠᱚ */ ᱱᱟᱥᱮ 190038 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ (Anna Keiko) | image = | caption = | birth_date = ᱑᱙᱗᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ | birth_place = ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ, ᱪᱤᱱ | occupation = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ | nationality = ᱪᱤᱱᱤ | education = ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ }} '''ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ''' (ᱪᱤᱱᱤ: 安娜; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱪᱤᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Bio1">{{cite web |title=Anna Keiko Biography |url=https://www.google.com/search?q=https://www.worldpoetry.org/anna-keiko |website=World Poetry |access-date=2024-05-23}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟᱭ ᱾ ᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="International">{{cite journal |last=Lee |first=M. |title=Contemporary Voices in Asian Poetry |journal=Asian Literary Review |year=2019 |volume=15 |issue=2}}</ref> == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Bio1" /> ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱤᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="PoetryArchive">{{cite web |title=Anna Keiko - Poet Profile |url=https://www.google.com/search?q=https://www.poetryfoundation.org/poets/anna-keiko |website=Poetry Foundation |access-date=2024-05-23}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱪᱤᱱᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱯᱷᱨᱮᱧᱪ, ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱨᱟᱵᱤᱠ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Translate">{{cite web |title=Anna Keiko's Translated Works |url=https://www.google.com/search?q=https://www.lyrikline.org/en/poets/anna-keiko |website=Lyrikline |access-date=2024-05-23}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ, ᱥᱟᱹᱱᱛᱤ, ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱾<ref name="International" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Books">{{cite book |last=Keiko |first=A. |title=Selected Poems of Anna Keiko |publisher=Shanghai Literature Press |year=2021 |isbn=978-75321}}</ref> == ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ == ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Awards">{{cite web |title=International Poetry Awards |url=https://www.google.com/search?q=https://www.worldauthors.org/awards/anna-keiko |website=World Authors |access-date=2024-05-23}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱢᱤᱠᱮᱞᱟᱧᱡᱮᱞᱳ ᱵᱳᱱᱟᱨᱳᱛᱤ" ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾ ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱾<ref name="Awards" /> == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱞ ᱠᱚ == *''ᱫᱚ ᱥᱞᱤᱯᱤᱝ ᱞᱳᱴᱟᱥ'' - ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ <ref name="Books" /> * ''ᱥᱟᱝᱦᱟᱭ ᱱᱟᱭᱤᱴ ᱵᱨᱤᱡᱽ'' *''ᱵᱤᱭᱚᱱᱰ ᱫᱚ ᱵᱳᱨᱰᱟᱨ'' == ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱟᱱᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱱᱛᱤ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="Social">{{cite news |title=Anna Keiko: Poetry as a Tool for Peace |url=https://www.google.com/search?q=https://www.shanghaidaily.com/art/poetry-for-peace/shdaily.shtml |work=Shanghai Daily |date=2022-03-12}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱾<ref name="Social" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱬ == [https://www.google.com/search?q=https://www.annakeiko.com/ ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ ᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] [https://www.google.com/search?q=https://www.poetryinternational.com/poet/anna-keiko ᱯᱳᱭᱮᱴᱨᱤ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] hvjdvni6bb8yf16kqg0yrll6dbff9sb ᱟᱵᱮᱱᱟ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ 0 34944 190042 188486 2026-04-01T06:49:42Z Bijendra Hansda Purudhul 346 190042 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱟᱵᱮᱱᱟ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ | image = | caption = | birth_name = Abena B. Brigidi | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = [[ᱜᱷᱟᱱᱟ]] | occupation = ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱵᱮᱱᱠᱟᱨ, ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱮᱱᱚᱨ | nationality = ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ | education = University of Ghana, University of East London | spouse = ᱢᱟᱣᱩᱞᱤ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ }} '''ᱟᱵᱮᱱᱟ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ''' (Abena Brigidi) ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱵᱮᱱᱠᱟᱨ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱮᱱᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="profile">{{cite web |title=Profile of Abena Brigidi |url=https://www.google.com/search?q=https://www.ghanaweb.com/person/Abena-Brigidi-3421 |website=GhanaWeb |access-date=2024-05-22}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱢᱰ ᱠᱮᱯᱤᱴᱮᱰ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱪᱤᱯᱷ ᱮᱠᱡᱤᱠᱭᱩᱴᱤᱵᱽ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ (ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ.) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="nimed">{{cite web |title=Nimed Capital CEO Abena Brigidi |url=https://www.google.com/search?q=https://nimedcapital.com/team/abena-brigidi/ |website=Nimed Capital |access-date=2024-05-22}}</ref> ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ == ᱟᱵᱮᱱᱟ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱪᱤᱢᱳᱴᱟ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="edu1">{{cite web |title=Abena Brigidi’s journey |url=https://www.google.com/search?q=https://www.graphic.com.gh/business/business-news/abena-brigidi-the-investment-banker.html |website=Graphic Online |access-date=2024-05-22}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱢᱟᱱᱤᱴᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱯᱷᱟᱝ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ (ᱭᱩ.ᱠᱮ.) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱴ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ (ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱮᱰᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱨᱮᱥᱚᱱ (ᱮᱢ.ᱵᱤ.ᱮ.) ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="edu2">{{cite web |title=Academic Background of Abena Brigidi |url=https://www.google.com/search?q=https://theaccratimes.com/abena-brigidi/ |website=The Accra Times |access-date=2024-05-22}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱵᱮᱱᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱮᱱᱠᱤᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱱᱤᱛᱷ ᱵᱮᱝᱠ ᱟᱨ ᱮᱴᱥᱮᱥ ᱵᱮᱝᱠ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱮᱱᱠ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="career1">{{cite news |title=Abena Brigidi: A trailblazer in investment banking |newspaper=Daily Guide Network |date=2019-03-12}}</ref> ᱵᱮᱱᱠᱤᱝ ᱨᱮ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱵᱮᱱᱠᱤᱝ ᱥᱮᱫ ᱮ ᱢᱚᱦᱱᱰᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱢᱰ ᱠᱮᱯᱤᱴᱮᱰ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱞᱟᱦ, ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="career2">{{cite web |title=Abena Brigidi leads Nimed Capital |url=https://www.google.com/search?q=https://www.peacefmonline.com/pages/business/news/202008/424567.php |website=Peace FM Online |access-date=2024-05-22}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="empowerment">{{cite news |title=Empowering women in finance |newspaper=Business & Financial Times |date=2021-11-05}}</ref> == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ == ᱟᱵᱮᱱᱟ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱺ ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱑᱐᱐ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱨᱥᱚᱝᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱾<ref name="award1">{{cite web |title=Most Influential Women in Ghana |url=https://www.google.com/search?q=https://www.pulse.com.gh/lifestyle/abena-brigidi-named-among-most-influential/ |website=Pulse Ghana |access-date=2024-05-22}}</ref> ᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱔᱐ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱮ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱾<ref name="award2">{{cite web |title=40 Under 40 Award Winners |url=https://www.google.com/search?q=https://40under40awards.com.gh/winners |website=40 Under 40 Awards |access-date=2024-05-22}}</ref> ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱮᱱᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱤᱭᱚᱨ ᱾ == ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱟᱵᱮᱱᱟ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱣᱩᱞᱤ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱤᱞ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="personal">{{cite web |title=The Family Life of Abena Brigidi |url=https://www.google.com/search?q=https://ameyawdebrah.com/abena-brigidi-celebrates-husband/ |website=Ameyaw Debrah |access-date=2024-05-22}}</ref> ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱚᱞ-ᱚᱞ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ-ᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://nimedcapital.com Nimed Capital Official Website] [[Category:ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱮᱱᱠᱟᱨ ᱠᱚ]] [[Category:ᱜᱷᱟᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱮᱱᱚᱨ ᱠᱚ]] [[Category:ᱡᱤᱭᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ]] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] 453lf1qicxvbh4gdse8s2lj1uiu3383 ᱞᱭᱟᱢ ᱟᱠᱨᱟᱵᱽ 0 34950 190023 188496 2026-04-01T02:40:51Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190023 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱚᱜᱵᱤ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱕)}} {{Infobox rugby biography | birth_date = {{birth date and age|2005|9|6|df=y}}<ref>{{cite web|title=Lyam Akrab|website=Its Rugby|accessdate=8 October 2025|url=https://www.itsrugby.co.uk/players/lyam-akrab-60160.html}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | image = | height = 178cm<ref>{{cite web|title= Lyam Akrab |website=All Rugby|accessdate=8 October 2025|url= https://all.rugby/player/lyam-akrab}}</ref> |weight = 103kg | school = | university = | relatives = | position = ᱦᱩᱠᱚᱨ | currentclub = [[ᱢᱚᱱᱴᱯᱮᱞᱤᱭᱚᱨ ᱦᱮᱨᱚᱞᱴ ᱨᱚᱜᱽᱵᱤ|ᱢᱚᱱᱴᱯᱮᱞᱤᱭᱚᱨ]] | years1 = ᱒᱐᱒᱔- |clubs1 = [[ᱢᱚᱱᱴᱯᱮᱞᱤᱭᱚᱨ ᱦᱮᱨᱚᱞᱴ ᱨᱚᱜᱽᱵᱤ|ᱢᱚᱱᱴᱯᱮᱞᱤᱭᱚᱨ]] | apps1 = | points1 = | repyears1 = | repteam1 = [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱒᱐ ᱨᱚᱜᱵᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱴᱤᱢ|ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱭᱩ᱒᱐]] | repcaps1 = | reppoints1 = | ru_sevensnationalyears1 = | ru_sevensnationalteam1 = | ru_sevensnationalcomp1 = | medaltemplates = }} '''ᱞᱭᱟᱢ ᱟᱠᱨᱟᱵᱽ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱚᱜᱽᱵᱤ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱚᱱᱴᱯᱮᱞᱤᱭᱚᱨ ᱦᱮᱨᱚᱞᱴ ᱨᱚᱜᱽᱵᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱠᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱠᱨᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱜᱨᱮᱱᱳᱵᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱟᱨᱰ-ᱵᱳᱱᱟᱴ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱲᱟ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱥᱥᱮᱨ ᱨᱮ ᱥᱤᱮᱥ ᱜᱨᱮᱥᱤᱵᱷᱟᱣᱰᱟᱱ ᱵᱮᱞ ᱰᱳᱱᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱜᱨᱮᱱᱳᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱵᱚᱭᱚᱥ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱴᱯᱮᱞᱤᱭᱚᱨ ᱦᱮᱨᱚᱞᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱦᱩᱠᱟᱨ ᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|date=5 Feb 2025|website=Le Dauphine|url= https://www.ledauphine.com/sport/2025/02/05/l-iserois-lyam-akrab-enchaine-avec-les-bleuets-pour-le-crunch-face-a-l-angleterre#google_vignette|title= Isérois Lyam Akrab continues with the Bleuets for the Crunch against England|accessdate=8 October 2025}}</ref><ref>{{cite web|date=14 July 2025|website=Lequipe|accessdate=8 October 2025|url= https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-il-sent-les-bons-coups-qui-est-lyam-akrab-le-serial-marqueur-des-bleuets/1577602|title= “He smells the right shots”: who is Lyam Akrab, the Bleuets’ serial scorer?}}</ref> ᱑᱘ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱟᱠᱨᱟᱵᱽ ᱢᱚᱱᱴᱯᱮᱞᱤᱭᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱑᱔ ᱨᱮ ᱥᱴᱟᱰᱮ ᱴᱩᱞᱩᱥᱮᱱ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱥᱴᱚᱯᱷᱚᱨ ᱴᱳᱞᱳᱯᱷᱩᱣᱟ ᱨᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.rugbyrama.fr/2024/05/18/en-direct-montpellier-toulouse-suivez-le-match-de-la-24e-journee-de-top-14-11958961.php#|website=Rugbyrama|accessdate=8 October 2025|title= Top 14 - Montpellier – Toulouse: the summary of Toulouse's victory |date=18 May 2024|first=Raphael|last= Fernandez}}</ref> ᱑᱔ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱴᱨᱟᱭ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱤᱯᱤᱥᱤᱟᱨ ᱪᱮᱞᱮᱱᱡᱽ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱴᱤᱢ ᱚᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.rugbyrama.fr/2024/12/14/challenge-cup-montpellier-ecrase-les-ospreys-et-enchaine-12392076.php#|website=Rugbyrama|accessdate=8 October 2025|title= Challenge Cup – Montpellier crushes the Ospreys and continues |date=14 December 2024|first=Mathias|last= Merlo}}</ref> ==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱠᱨᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱟᱱᱰᱚᱨ ᱒᱐ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱗ ᱴᱨᱟᱭ ᱥᱠᱳᱨ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱤᱢ ᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱰᱚᱨ ᱒᱐ ᱥᱤᱠᱥ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱨᱮ ᱴᱮᱯ ᱥᱠᱳᱨᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|website=Lequipe|accessdate=8 October 2025|url= https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Les-bleuets-profitent-de-la-defaite-de-l-angleterre-au-pays-de-galles-et-remportent-le-tournoi-des-6-nations-en-s-offrant-l-ecosse/1546901|title= The Bleuets take advantage of England's defeat in Wales to win the 6 Nations Tournament by beating Scotland|date=14 March 2025}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱮᱰᱤᱥᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱯᱷᱚᱨᱣᱟᱨᱰ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱴᱨᱟᱭ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.sixnationsrugby.com/en/u6n/u20-mens/news/lyam-akrab-named-u20-six-nations-player-of-the-championship|website=Sixnationsrugby|accessdate=8 October 2025|title= LYAM AKRAB NAMED U20 SIX NATIONS PLAYER OF THE CHAMPIONSHIP|date=24 April 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rugbypass.com/plus/the-players-set-to-light-up-the-world-rugby-u20-championship/|website=Rugby Pass|accessdate=7 October 2025|title= The players set to light up the World Rugby U20 Championship}}</ref> ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱚᱜᱽᱵᱤ ᱟᱱᱰᱚᱨ ᱒᱐ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.rugbyrama.fr/2025/06/16/coupe-du-monde-u20-fabien-brau-boirie-jon-echegaray-simon-daroque-la-liste-des-30-joueurs-francais-convoques-en-italie-est-connue-12764815.php#|website=Rugbyrama|accessdate=8 October 2025|title= U20 World Cup – Fabien Brau-Boirie, Jon Echegaray, Simon Daroque… The list of 30 French players called up to Italy is known|first= Quentin|last=Barbaza|date=16 June 2025}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱟᱠᱨᱟᱵᱽ, ᱞᱭᱟᱢ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱚᱜᱵᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱱᱴᱯᱮᱞᱤᱭᱚᱨ ᱦᱮᱨᱚᱞᱴ ᱨᱚᱜᱵᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] etbzc00udmzep67rxby2cm88n0k3w6n ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ 0 35083 190035 188990 2026-04-01T04:42:53Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190035 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱩᱣᱳ ᱱᱤᱞᱳᱴᱤᱠ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ}}{{infobox ethnic group||group=ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ (Anyuak)|image=[[File:Anuak Girls, Dimma (10399695426).jpg|center|300px]]|caption=ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱢᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ|population=᱒᱕᱐,᱐᱐᱐-᱓᱐᱐,᱐᱐᱐<ref>{{Cite web|url=https://www.atlasofhumanity.org/anuak%7D%7D|title=Atlas of Humanity|website=Atlas of Humanity}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|popplace=[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] (ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[Gambela Region|ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ]], [[Ethiopia|ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ]], ᱟᱨ [[South Sudan|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱩᱫᱟᱱ]])|region1={{flag|Ethiopia}}|pop1=᱘᱙,᱐᱐᱐ (᱒᱐᱐᱗ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ)|region2={{flag|South Sudan}}|pop2=᱑᱖᱕,᱐᱐᱐ (᱒᱐᱐᱘ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ)|rels=[[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]], [[African traditional religion|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]]|langs=[[ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱫᱷᱟ-ᱟᱱᱭᱩᱣᱟ]] (Dha Anywaa)|related=[[Acholi people|ᱟᱪᱳᱞᱤ]], [[Shilluk people|ᱥᱤᱞᱞᱩᱠ]], ᱮᱴᱟᱜ [[Luo peoples|ᱞᱩᱣᱳ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]], ᱮᱴᱟᱜ [[Nilotic peoples|ᱱᱤᱞᱳᱴᱤᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]}} '''ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ,''' ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱟᱱᱭᱩᱣᱟ''' ᱟᱨ '''ᱟᱱᱭᱣᱟ''' (Anywaa) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱩᱣᱳ ᱱᱤᱞᱳᱴᱤᱠ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱞᱩᱣᱳ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱫᱷᱟ-ᱟᱱᱭᱩᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱱᱤᱛᱚᱜ [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱟ ᱾ ᱥᱤᱞᱞᱩᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱱᱤᱞᱳᱴᱤᱠ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱮᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ (History) == ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱵᱮ-ᱞᱟᱵᱷᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱵᱷᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱤᱵᱳᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱥᱳᱵᱟᱛ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨᱮ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱨᱯᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱵᱟᱨᱳ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱟᱠᱳᱵᱳ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨᱮ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=The Anuak - A Threatened Culture|url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/anuak-threatened-culture|website=[[Cultural Survival]]}}</ref> ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱞᱳᱴᱤᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱯᱟᱨ ᱱᱟᱭᱤᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱟᱯᱟᱨ ᱱᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱱᱤᱞᱳᱴᱤᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ (ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱟᱹᱭ-ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱟᱹᱥᱩᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱨᱥᱟᱭᱟ), ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱪᱟᱥᱤ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱮᱱ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱞᱩᱣᱳ ᱟᱨ ᱥᱤᱞᱞᱩᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱜᱮ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱟᱪᱳᱞᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱨᱮᱫ:Baro_river_Gambela.jpg|left|thumb|ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱳ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ]] ᱞᱩᱣᱳ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ; ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ, ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱞᱩᱣᱳ-ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱩᱜᱟᱱᱰᱟ, ᱠᱮᱱᱭᱟ, ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱝᱜᱳ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱤᱞᱳ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱵᱤᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱫᱟᱥ ᱯᱨᱚᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱭᱩᱢᱟᱱ ᱨᱟᱭᱤᱴ ᱣᱟᱪᱷ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|title=Ethiopia: Targeting the Anuak: Background and Context|url=https://www.hrw.org/reports/2005/ethiopia0305/3.htm|website=[[Human Rights Watch]]}}</ref> ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱟᱨᱜᱽ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥ ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱐,᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮ, ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱠᱚᱭ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱩᱭᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱥᱚᱥᱞᱤᱥᱴ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱦᱚᱲ ᱞᱚᱠᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱯᱟᱢ ᱟᱨ ᱦᱤᱝᱥᱟᱹ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱰᱤᱧᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱯᱟᱢ ᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱒᱐᱐᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱨ ᱥᱟᱵ ᱟᱠᱟᱫ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚᱫᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱟᱨ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ ᱴᱟᱨᱜᱮᱴ ᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱜᱮ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱟᱨ ᱥᱚᱱᱟ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤ-ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱦᱤᱝᱥᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱜ ᱵᱷᱮᱫᱽ-ᱵᱷᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱑᱙᱙᱐ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2">McGill, Doug (2003). The Minnesota Anuak.</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ [[United States|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱱᱮᱥᱳᱴᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":4">McGill, Doug (2004). Anuak in Minnesota fear for homeland. Minnesota Public Radio.</ref> == ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ == ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱞ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱜᱟᱢᱵᱮᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱵᱮᱰᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱱᱟᱹᱭ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱱᱰᱮ ᱦᱟᱥᱟ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱩᱥᱩᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱜ ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥ ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱥᱩᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱜᱤᱭᱟᱹᱵᱟᱥ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱤᱜᱽᱨᱟᱭᱟᱱ, ᱚᱨᱚᱢᱚ, ᱠᱟᱢᱵᱟᱛᱟ, ᱟᱨ ᱟᱢᱦᱟᱨᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱛᱮ "ᱩᱥᱩᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ "ᱩᱥᱩᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ" ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱤᱝᱥᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱯᱟᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱵᱷᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱥᱚᱸᱫᱮᱦᱟ" ᱾<ref name=":0" /> ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱫᱚ 'ᱦᱮᱰᱢᱮᱱ' ᱥᱮ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤ ᱟᱭ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱚᱪᱚᱜ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱭᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ "ᱵᱚᱝᱜᱟ" ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱰᱤᱠᱴᱮᱴᱚᱨ (dictator) ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱚᱪᱚᱜ ᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱦᱚᱲ ᱤᱵᱷᱟᱱᱡᱮᱞᱤᱠᱟᱞ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱱᱩᱣᱟᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱫᱚ "ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱫᱟᱨᱮ" ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱟᱛᱢᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ 'ᱡᱣᱳᱠ' (Jwøk) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} raz3rfqyaecptyfl7tnaaf9tg8l23r9 ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ 0 35100 190032 189057 2026-04-01T04:20:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190032 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱥᱤᱴᱤᱠ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ}}{{infobox ethnic group|group=ᱟᱯᱷᱟᱨ (Afar)|image=[[File:Afar-man-small.jpg|thumb|250px|ᱮᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱟᱱᱟᱠᱤᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ]]|caption=ᱮᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ|population=᱒.᱕ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (ᱜᱟᱱ)|regions=[[ᱮᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ]], [[ᱤᱨᱤᱴᱨᱤᱭᱟ]], [[ᱡᱤᱵᱩᱛᱤ]]|languages=[[ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱟᱯᱷᱟᱨ]] (Qafaraf)|religions=[[ᱤᱥᱞᱟᱢ]] (ᱥᱩᱱᱱᱤ)|related=[[ᱥᱳᱢᱟᱞᱤ ᱦᱚᱲ|ᱥᱳᱢᱟᱞᱤ]], [[ᱥᱟᱦᱳ ᱦᱚᱲ|ᱥᱟᱦᱳ]], ᱮᱴᱟᱜ [[Cushitic peoples|ᱠᱩᱥᱤᱴᱤᱠ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]]}} '''ᱟᱯᱷᱟᱨ''', ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱰᱟᱱᱟᱠᱤᱞ''', '''ᱟᱫᱟᱞ''' ᱟᱨ '''ᱳᱰᱟᱞᱤ''' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱦᱚᱨᱱ ᱚᱯᱷ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱥᱤᱴᱤᱠ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱮᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱮᱛᱚᱢ ᱡᱤᱵᱩᱛᱤ ᱟᱨ ᱤᱨᱤᱴᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ (History) == ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱥᱤᱴᱤᱠ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱟᱣᱥᱟ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ ᱟᱨ ᱟᱫᱟᱞ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ ᱾<ref>{{cite web|title=Afar - History|url=https://www.britannica.com/topic/Afar|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> === ᱟᱫᱟᱞ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ (Adal Sultanate) === ᱟᱫᱟᱞ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱟᱨ, ᱥᱳᱢᱟᱞᱤ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ (Language) == ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ [[ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] (Afar language/Qafaraf) ᱛᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱨᱳ-ᱮᱥᱤᱭᱟᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤᱴᱤᱠ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱤᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ, ᱤᱨᱤᱴᱨᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱵᱩᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ == ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ (Society and Culture) == ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ-ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱭ-ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ, ᱵᱷᱤᱰᱤ ᱟᱨ ᱩᱸᱴ ᱠᱚ ᱟᱹᱥᱩᱞ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ === ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ (Economy) === ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱜᱩᱯᱤ ᱟᱨ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱰᱟᱱᱟᱠᱤᱞ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱚᱰᱚᱠᱟ ᱟᱨ ᱩᱸᱴ ᱛᱮ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱤᱫᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱫᱚ "ᱟᱢᱳᱞᱮ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite book|last=Lewis|first=I. M.|title=Peoples of the Horn of Africa|year=1998}}</ref> === ᱡᱚᱢ-ᱧᱩ (Diet) === ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱳᱣᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱞ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ 'ᱜᱟᱣᱳᱨᱟ' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱤᱴᱷᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ == ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (Religion) == ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱮ ᱥᱩᱱᱱᱤ [[ᱤᱥᱞᱟᱢ]] ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱑᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱫ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ == ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ (Politics) == ᱮᱛᱷᱤᱭᱳᱯᱤᱭᱟ ᱨᱮ, ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱤᱵᱩᱛᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱯᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱷᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ (External links) == * [https://www.everyculture.com/Africa-Middle-East/Afar.html Afar Culture and History] * [https://www.afarfriends.org/ Afar Friends Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260213044104/http://www.afarfriends.org/ |date=2026-02-13 }} sew8i46hgvlvn9460j648b4jsr5b85w ᱜᱮᱵᱽᱨᱤᱭᱮᱞ ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ 0 35163 190020 189297 2026-04-01T01:26:23Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 190020 wikitext text/x-wiki {{Infobox academic |discipline = [[Feminism]] ᱟᱨ [[Sociology]] |image = |image_size = |caption = |name = ᱜᱮᱵᱽᱨᱤᱭᱮᱞ ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ (Gabriele Dietrich) |birth_date = 1943<ref name="Ralte">Lalrinawmi Ralte, Stella Faria, ''Waging Peace, Building a World in which Life Matters: Festschrift to Honour Gabriele Dietrich'', ISPCK, New Delhi, 2004.</ref> |birth_place = [[Wedding (Berlin)|ᱣᱮᱰᱤᱝ]], ᱵᱟᱨᱞᱤᱱ, ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ |citizenship = {{ubl|ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ {{small|(1943–1990)}}|ᱥᱤᱧᱚᱛ {{small|(1990–ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ)}}}} |school_tradition = |main_interests = [[Sociology]] |notable_ideas = |influences = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱡᱮᱠᱚᱵᱽ ᱴᱟᱣᱵᱮᱥ, [[M. M. Thomas]] |influenced = |signature = }} '''ᱜᱮᱵᱽᱨᱤᱭᱮᱞ ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱔᱓) ᱫᱚ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱧᱮᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Madurai|ᱢᱟᱹᱫᱩᱨᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Tamil Nadu Theological Seminary]] ᱨᱮ ᱥᱚᱥᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ (Sociology) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ [[Senate of Serampore College (University)]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Ralte"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱫᱩᱨᱟᱭ ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠᱟᱹᱛ (Citizenship) ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/society/from-germany-for-india/article3380644.ece |title=From Germany. For India |work=The Hindu |first=Soma |last=Basu |date=3 May 2012 }}</ref> == ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ, ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ ᱫᱚ [[University of Marburg|ᱢᱟᱨᱵᱟᱨᱜᱽ]], [[University of Münster|ᱢᱩᱱᱥᱴᱚᱨ]] ᱟᱨ [[University of Heidelberg|ᱦᱟᱭᱰᱮᱞᱵᱟᱨᱜᱽ]] ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Ralte"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Free University of Berlin]] ᱠᱷᱚᱱ [[Aztec]] ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ (research) ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Aztec">Gabriele Dietrich, ''Tod und Jenseits in der aztekischen Religion'', Freien Universität Berlin, 1971.</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ == ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱪᱮᱛ == ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱑᱙᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ Christian Institute of Study of Religion and Society (CISRS) ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ [[M. M. Thomas]] ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱤᱡ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱙᱗᱕ ᱨᱮ Tamil Nadu Theological Seminary ᱟᱜ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱲᱦᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟ ᱾ == ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱮᱱᱮᱢ == ᱜᱮᱵᱽᱨᱤᱭᱮᱞ ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱱᱫᱚᱞᱚᱱ (Women's movement) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱤᱠᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ (Development) ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ National Alliance of People's Movements (NAPM) ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱱᱟᱪᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭᱟ ᱾ == ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ == * ᱑᱙᱗᱑, ''Tod und Jenseits in der aztekischen Religion'' (ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ) * ᱑᱙᱘᱘, ''Women's Movement in India: Conceptual and Religious Reflections'' * ᱑᱙᱙᱒, ''Reflections on the women's movement in India: religion, ecology, development'' * ᱑᱙᱙᱘, ''Towards Understanding Indian Society'' * ᱒᱐᱐᱑, ''A new thing on earth: hopes and fears facing feminist theology'' == ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱰᱤᱴᱨᱤᱪ ᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱞᱟᱞᱨᱤᱱᱟᱣᱢᱤ ᱨᱟᱞᱴᱮ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱥᱴᱥᱠᱨᱤᱯᱴ (festschrift) ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ''Waging Peace, Building a World in which Life Matters'' ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [https://www.napm-india.org/ NAPM ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Dietrich, Gabriele}} [[Category:᱑᱙᱔᱓ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[Category:ᱡᱤᱣᱤᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ]] [[Category:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱧᱮᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[Category:ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱠᱚ]] [[Category:ᱢᱟᱹᱫᱩᱨᱟᱭ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] 6gc8xlyxc6aukjr6yg22vm8ne1drlj3 ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ 0 35221 190043 189564 2026-04-01T06:53:55Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 /* ᱵᱟᱯᱞᱟ (Marriage) */ 190043 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱵᱩᱨᱩ ᱜᱟᱛᱟᱠ}} {{Infobox ethnic group | image = Biate traditional dress present.JPG | group = ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ | native_name = | native_name_lang = | population = ᱕᱐,᱐᱐᱐+ | regions = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]<br/><span style="font-size:90%;">[[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]]{{·}}[[ᱟᱥᱟᱢ]]{{·}}[[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ|ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ]]{{·}}[[ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]]{{·}}[[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]]</span> | languages = [[ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] | religions = [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] | related = [[ᱪᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]{{·}} [[ᱠᱩᱠᱤ ᱦᱚᱲ]]{{·}} [[ᱢᱤᱡᱳ ᱦᱚᱲ]] }} '''ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ''' (Biate) ᱫᱚ [[Assam|ᱟᱥᱟᱢ]], [[Meghalaya|ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]], [[Mizoram|ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]], [[Tripura|ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] ᱟᱨ [[Manipur|ᱢᱚᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱵᱩᱨᱩ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ [[Biate language|ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱫᱚ [[Tibeto-Burman|ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ-ᱵᱚᱨᱢᱟᱱ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=app-153>{{Cite book| title=Tribes of N.C.Hills, Assam | author=Lalsim, R. | year=2005 | pages=61–105 | publisher=Cultural and Publicity Officer | location=Assam}}</ref> ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ [[North East India|ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱤᱱ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[Chin-Kuki-Mizo people|ᱪᱤᱱ-ᱠᱩᱠᱤ-ᱢᱤᱡᱚ]] ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref name=lalsimj>{{Cite book| title=A Study of the Traditional Religious Beliefs and Practices of the Biates Before the Advent of Christian Religion in the 19th Century. A thesis (unpublished) | author=Lalsim, J. | year=1998 | page=1 | publisher=Eastern theological College, Jorhat | location=Assam}}</ref> ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ (Biate) ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟ-ᱛᱮ (Bia-te) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ 'ᱵᱤᱭᱟ' (Bia) ᱥᱮ 'ᱵᱤᱭᱟᱠ' (Biak) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ 'ᱨᱚᱲ' ᱥᱮ 'ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ/ᱥᱮᱵᱟ' ᱾ 'ᱛᱮ' (Te) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱜᱚᱴᱟᱱ (plural) ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ''ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ'' (Biate) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ''ᱥᱮᱵᱟᱭᱤᱭᱟᱹ'' ᱾<ref name=Thiaite/> ᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱠᱷᱟ ᱥᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ [[Saitual|ᱥᱟᱭᱛᱩᱣᱟᱞ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ [[Mizoram|ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱞᱪᱷᱚᱣᱢ (Rulchawm) ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱳᱭᱞᱟᱢ ᱥᱮ ᱠᱟᱣᱤᱞᱟᱢ (Koilam/Kawilam) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱨᱩᱞᱯᱩᱭ (Rulpui) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ [[pythonidae|ᱵᱤᱧ]] ᱠᱩᱥᱤ ᱚᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[Human sacrifice|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ]] ᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱵᱤᱧ ᱴᱷᱮᱱ ᱫᱟᱲᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ''Rul-Bia-Te'' ᱥᱮ ''Rul-Biak-Te'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ''ᱵᱤᱧ-ᱥᱮᱵᱟᱭᱤᱭᱟᱹ'' ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱛᱤᱥ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱤᱧ ᱫᱚ ᱵᱟᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ (ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱮᱜᱚᱨ) ᱾<ref name="Thiaite"/> ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱢ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱠᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="app-153"/> ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱠᱚ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ [[Mizo people|ᱢᱤᱡᱚ]] ᱦᱚᱲ ᱫᱚ 'ᱵᱤᱭᱟᱦᱛᱮ' (Biahte), [[Thadou people|ᱛᱷᱟᱰᱳ]] ᱦᱚᱲ ᱫᱚ 'ᱵᱮᱭᱛᱮ' (Beite), ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱭᱛᱮ' (Baite), ᱫᱤᱢᱟᱥᱟ ᱠᱟᱪᱷᱟᱨᱤ ᱫᱚ 'ᱵᱮᱫᱮᱥᱟ' (Bedesa) ᱟᱨ [[Khasi people|ᱠᱷᱟᱥᱤ]] ᱦᱚᱲ ᱫᱚ 'ᱦᱟᱫᱮᱢ' (Hadem) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ [https://books.google.com/books?id=knNN1neg8KEC&dq=old+kuki&pg=PA148 ᱢᱟᱨᱮ-ᱠᱩᱠᱤ (old-Kuki) ᱜᱟᱛᱟᱠ] ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱯᱨᱩᱢᱟᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱥᱳᱯᱯᱤᱴ ᱥᱤ. ᱮ. (Soppitt C. A.) ᱫᱚ ᱱᱩᱠᱩ 'ᱵᱮᱛᱮ' (Bêtê) ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=Soppitt>{{Cite book| title=A Short Account of the Kuki–Lushai Tribes of the North-East Frontier (Districts Cachar, Sylhet, Naga Hills, etc., and Dima Hasao) With An Outline Grammar of the Rangkhol-Lushai Language and a Comparison of Lushai With Other Dialects. (Reprint, 1976) | author=Soppitt, C.A. | year=1893 | publisher=Firma-KLM Pvt. Ltd.| location=Culcutta}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lawmin.nic.in/legislative/election/volume%201/rules%20%26%20order%20under%20Constitution/THE%20CONSTITUTION%20%28SCHEDULED%20TRIBES%29%20ORDER%2C%201950.pdf |title=6th schedule |access-date=2019-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127114304/http://lawmin.nic.in/legislative/election/volume%201/rules%20%26%20order%20under%20Constitution/THE%20CONSTITUTION%20%28SCHEDULED%20TRIBES%29%20ORDER%2C%201950.pdf |archive-date=2018-01-27 |url-status=dead }}</ref> == ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱥᱟᱸᱭᱮᱱᱥ == === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (ᱚᱯᱟᱫ) === ᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱢᱟᱥᱤ (Manmási) ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱫᱚ ᱨᱤᱭᱟᱢᱟ (Riama) ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱭᱟ (Vaia) ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱤᱭᱟᱢᱟ (ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ) ᱫᱚ ᱠᱩᱣᱟᱝᱯᱩᱭᱟ (Kuangpuia) ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱩᱣᱟᱝᱡᱟᱝ, ᱠᱷᱩᱣᱟᱝᱥᱟᱭ, ᱪᱤᱞᱡᱟᱝ ᱟᱨ ᱞᱟᱢᱡᱟᱝ (ᱞᱟᱢᱠᱟᱝ) ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱣᱟᱝᱯᱩᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱨᱟᱞᱠᱷᱟᱱᱟ (Ralkhana) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱠᱳᱞᱥᱤᱝᱜᱤ (Kolsingi) ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ: ᱵᱮᱭᱟ, ᱛᱷᱤᱭᱟᱝᱜᱟ, ᱞᱟᱭᱟ, ᱱᱚᱜᱳᱞᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱟᱭᱟ ᱾<ref name=Anon>{{Cite book| title=Tu hei'm Biate (Who are the Biate) | author=Anonymous | year=2010 | publisher=Kolnisua, Biate Monthly News Magazine Vol. 5, August, No. 7 | location=Fiangpui, N.C.Hills}}</ref> ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱠᱷᱩᱨᱯᱩᱭ (Khurpui) ᱥᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ (cave) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ [[Sinlung|ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ]] (Sinlung) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ (ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ 'ᱥᱤᱱ' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ) ᱾ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱚᱴ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ: :''"Ken siangna Sinlung ram mingthang,<br /> Kinu ram kipa ram ngai;<br /> Chongzil ang koi kir thei chang se,<br /> Kinu ram kipa ram ngai."'' :"ᱤᱧᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ,<br /> ᱤᱧ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱤᱧ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ;<br /> ᱪᱮᱫ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱪᱳᱝᱡᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱹᱜᱩ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ,<br /> ᱤᱧ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱤᱧ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱾" ᱪᱳᱝᱡᱤᱞ (Chongzil) ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱩᱪᱟᱹᱲ (migration) ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱟᱠᱚ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱒᱐᱖ BC ᱟᱨ ᱒᱐᱒ BC ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱪᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ — ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Qin Shi Huang|ᱠᱤᱱ ᱥᱤ ᱦᱩᱣᱟᱝ]] ᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱱᱴᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ [[Han dynasty|ᱦᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ]] ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱞ. ᱮᱭᱪ. ᱥᱚᱝᱜᱮᱴ (L. H. Songate) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱤ-ᱦᱩᱣᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱪᱨᱤ (Great Wall) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱟᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Songate>{{Cite book| title=Hmar Chanchin (Hmar History) | author=Songate. L.H. | year=1977 | pages=2–62 | publisher=Churachandpur | location=Manipur }}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱠᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ '[[Jinghong|ᱡᱟᱭᱤᱝᱦᱚᱝ]]' (Zainghong) ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: :''"Ki pa lam tlâk atha’n dang,<br /> Sinlung lam tlak atha’n dang;<br /> Shan khua thaphoi in vang,<br /> Tuaichongi ranlu a thluna;<br /> Thloimu siaka ken ane ril,<br /> Zainghonga ranlu bah kan sal.''" :"ᱤᱧ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<br /> ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ;<br /> [[Shan States|ᱥᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱞᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱼᱟ,<br /> ᱛᱩᱣᱟᱭᱤᱪᱳᱝᱜᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ;<br /> ᱪᱮᱬᱮ ᱟᱜ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟ,<br /> ᱡᱟᱭᱤᱝᱦᱚᱝ ᱨᱮ ᱟᱞᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱠᱚ ᱞᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾" ''ᱡᱟᱭᱤᱝᱦᱚᱝ'' (Zainghong) ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ [[Jinghong City|ᱡᱤᱝᱦᱚᱝ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱱᱟᱱ (Yunnan) ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱝᱵᱟᱱ, ᱞᱟᱱᱠᱟᱝ, ᱢᱮᱝᱞᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱢᱮᱝᱦᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Thiaite>{{Cite book| title=An Evaluation of Christian Mission Impact on the Biate of Assam and Meghalaya. A thesis (unpublished) | author=Thiaite, L. | year=2005 | page=10 | publisher=Hindustan Bible Institute and college, Kilpauk | location=Chennai}}</ref> ᱥᱤ. ᱮ. ᱥᱳᱯᱯᱤᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ [[Buddhism|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱢᱮ ᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮ ᱑᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱾<ref name="Soppitt"/> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱝᱴᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, [[Mizo people|ᱢᱤᱡᱚ]] ᱜᱟᱛᱟᱠ (ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱩᱠᱤ) ᱫᱚ ᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ [[Chin Hills|ᱪᱤᱱ ᱦᱤᱞᱥ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Gangte>{{Cite book| title=Historical and Cultural Background of the Mizos, Part 3 | author=Gangte, P.M.| year=2007 | url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Ethnic_Races_Manipur.Mizos_Background.Mizos_Background_3 }}</ref> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ [[Shan Hills|ᱥᱟᱱ ᱦᱤᱞᱥ]] (ᱵᱚᱨᱢᱟ) ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱡᱟᱢᱟᱫᱤᱭᱟᱱ (Zamadian) ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱟᱣᱛᱷᱞᱟᱝ (Khawthlang) ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ (ᱨᱮᱝ) ᱨᱟᱡᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Songate"/> ᱡᱮ. ᱥᱮᱠᱥᱯᱤᱭᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱷᱟᱣᱛᱷᱞᱟᱝ ᱥᱮ ᱛᱷᱞᱟᱝᱯᱷᱟ (Thlangfa) ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱩᱠᱤ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ (Beteh) ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱟᱱ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Shakespeare>{{Cite book| title=The Lushei Kuki Clan, Part I | author=Shakespeare, J. | year=1975 | page=6 | publisher=Tribal Research Institute, Aizawl | location=Mizoram, India}}</ref> ᱡᱟᱢᱟᱫᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱡᱟᱢᱟᱫᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱩᱝ-ᱯᱷᱩ-ᱛᱡᱩ ᱥᱮ [[Confucius|ᱠᱚᱱᱯᱷᱩᱥᱤᱭᱚᱥ]] ᱟᱜ 'ᱥᱟᱵᱷᱩᱱᱡᱤᱭᱟᱠ' (Savunziak) ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱮᱛᱟ ᱚᱱᱟᱭ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="app-153"/><ref name=Gangtem>{{Cite book| title=Historical and Cultural Background of the Mizos, Part 2 | author=Gangte, P.M.| year=2007 | url=http://www.e-pao.net/epSubPageSelector.asp?src=Mizos_Background_2&ch=manipur&sub1=Ethnic_Races_Manipur&sub2=Mizos_Background }}</ref> ᱟᱡ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ 'ᱡᱳᱞᱵᱩᱠ' (Zolbûk) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱡᱳᱞᱵᱩᱠ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱰᱚᱨᱢᱤᱴᱚᱨᱤ ᱥᱮ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱪᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Pakem"/> ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ (Shan State) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱪᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ, ᱥᱟᱜᱟᱭᱤᱝ, ᱟᱨ ᱪᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱢᱤᱡᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱮ. ᱡᱟᱣᱞᱟ (K. Zawla) ᱭ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ [[Mizoram|ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Zawla>{{Cite book| title=Mizo Pipu Leh an Thlahte Chanchin | author=Zawla, K.| year=1964 | page=143 | publisher=Aizawl | location=Mizoram}}</ref> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Champhai|ᱪᱟᱢᱯᱷᱟᱭ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤᱭᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Shakespeare"/> ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ, ᱠᱷᱟᱣᱛᱷᱞᱟᱝ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱟᱱᱱᱩᱣᱟᱭᱞᱟᱞᱟ (Vannuailala) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ 'ᱪᱳᱱᱯᱩᱭᱢᱟᱝ' (Chonpuimang) ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚᱬ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱩᱨᱩ, ᱜᱟᱰᱟ, loko ᱟᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱤᱱᱵᱷᱳᱞ (Invol - ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ [[Lunglei district|ᱞᱩᱝᱞᱮᱭ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]] ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ) ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱯᱟᱥᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ [[Kingdom of Ava|ᱟᱵᱷᱟ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ]] (᱑᱓᱖᱔-᱑᱕᱕᱕) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Ava>{{Cite book| title=Ava | author=Anonymous | year=2010 }}</ref> ᱚᱱᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱟᱞᱵᱷᱚᱝ ᱛᱷᱤᱭᱟᱭᱤᱛᱮ (Ralvong Thiaite) ᱫᱚ ᱨᱟᱞᱵᱷᱟᱣᱝ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚ ᱩᱠᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱴᱨᱚᱭ (Troi - ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱛᱟᱣᱤᱯᱩᱭ, ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ) ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱞᱟᱭ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱚᱱᱟ ᱟᱵᱷᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ :''"Ava ten khua hong fanga,<br /> Kua Invol laia;<br /> Aimo zola an ril,<br /> Khua Invol laia."'' :"ᱟᱵᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱞᱮ ᱠᱚ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱞᱮᱭᱟ,<br /> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱤᱱᱵᱷᱳᱞ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ;<br /> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱳ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ,<br /> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱤᱱᱵᱷᱳᱞ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾" [[Image:Lungzubel Meghalaya.JPG|thumb|ᱞᱩᱝᱡᱩᱵᱮᱞ (Lungzubel)- ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱪᱟᱹᱴᱤ/ᱵᱷᱟᱡᱚᱱ]] ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ [[Aizawl|ᱟᱭᱡᱚᱞ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱳ ᱡᱳᱞ (Aimo zôl - ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱟᱭᱢᱳ ᱵᱮᱰᱟ) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱭᱢᱳᱨᱳᱭ (Aimoroi) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱨ [[ginger|ᱟᱫᱽᱦᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱭᱢᱳ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ {{Transliteration|biu|aimoroi}} ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱵᱷᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ [http://www.webindia123.com/Mizoram/People/people%201.htm ᱯᱟᱣᱤ] (Pawi) ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱚᱢᱡᱚᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱠᱚ ᱩᱴᱷᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ [[Tribal war|ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱨᱮᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="app-153"/> ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Chittagong|ᱪᱤᱴᱴᱟᱜᱚᱝ]] (ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ), ᱨᱮᱝᱯᱩᱭᱨᱟᱢ ([[Tripura|ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]]), [[Cachar|ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ]], [[North Cachar Hills|ᱠᱚᱸᱭᱮ ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ ᱦᱤᱞᱥ]] ([[Assam|ᱟᱥᱟᱢ]]), ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[Jaintia Hills Autonomous District Council|ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤᱭᱟ ᱦᱤᱞᱥ]] ([[Meghalaya|ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]]) ᱟᱨ [[Manipur|ᱢᱚᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱾ ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ (Lamlira) ᱟᱨ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱠᱚᱸᱭᱮ ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ ᱦᱤᱞᱥ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤᱭᱟ ᱦᱤᱞᱥ, ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱤ. ᱯᱟᱠᱮᱢ (B. Pakem) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ (ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨ) ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱮᱭ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Pakem>{{Cite book| title=The Biate. In, The Tribes of North East India (Edt. by Sebastian Karotemprel) | author=Pakem, B. | year=1998 | pages=289–301 | publisher=Centre for Indigenous Cultures| location=Shillong}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱵᱷᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱟᱥᱟ/ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱢᱟᱯ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ, ᱡᱟᱱᱣᱟ, ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱵᱮᱫᱤ (altar) ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱷᱟᱡᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Lungzubel|ᱞᱩᱝᱡᱩᱵᱮᱞ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱪᱟᱹᱴᱤ/ᱵᱷᱟᱡᱚᱱ" ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱯᱟᱠᱮᱢ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱩᱞᱟᱹᱭ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱳᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱠᱭᱩᱨᱯᱳᱝ (Umkyurpong) ᱟᱨ ᱠᱥᱮᱦ (Kseh) ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱢᱮᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ (Sumer Elaka) ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱥᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Pakem"/> ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ‘Lamlira Lung Sin’ (ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ ᱞᱩᱝ ᱥᱤᱱ) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ‘ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ ᱟᱜ ᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ’ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱱ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱷᱩᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱤ. ᱮ. ᱜᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ (G.A. Grierson) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jaintia Hills district|ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[Naga Hills|ᱱᱟᱜᱟ ᱦᱤᱞᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱫᱚ [[Kuki-Chin languages|ᱠᱩᱠᱤ-ᱪᱤᱱ]] ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Grierson>{{Cite book| title=Linguistic Survey of India. Vol-III. Tibeto-Burman Family Part-III. Specimens of the Kuki-Chin and Burma Groups| author=Grierson, G. A. | year=1904 | page=1 | publisher=Office of the Superintendent Government Printing| location=Culcutta, India}}</ref> ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱫᱚ [[Mizoram|ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]] ᱟᱨ [[Tripura|ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱐᱐ ᱟᱨ ᱑᱖᱐᱐ AD ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Ngirsim>{{Cite book| title=Biate Tongbulphut (Biate Primary Text Book) | author=Ngirsim, L. | year=1994 | page=76 | publisher=The Biate Primary Text Book Committee (BPTBC) | location=Fiangpui, N.C.Hills, Assam}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱫ ᱡᱮ. ᱥᱮᱠᱥᱯᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱩᱠᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ [[Cachar district|ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Shakespeare"/> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱩᱠᱤ ᱠᱚ ᱑᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱞᱳ (Sailo) ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱦᱟᱥᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱤ. ᱯᱟᱠᱮᱢ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱾<ref name="Pakem"/> === ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ === ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱤᱡᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱤᱡᱳ]] (ᱞᱩᱥᱟᱭ), [[ᱦᱚᱢᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱷᱟᱣᱥᱟᱠ / ᱦᱚᱢᱟᱨ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ === ᱜᱟᱹᱛ (Clan) ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ === ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱟᱹᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱔᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ (sub-clans) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱱᱟᱢᱯᱩᱭ (Nampui), ᱫᱟᱨᱱᱮᱭ (Darnei), ᱱᱟᱜᱟᱢᱞᱟᱭ (Ngamlai), ᱱᱤᱜᱤᱨᱥᱤᱢ (Ngirsim - ᱞᱟᱞᱥᱤᱢ) ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱟᱭᱤᱛᱮ (Thiaite) ᱾ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱤᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: 1. ᱪᱩᱝᱱᱚᱞ (Chungngol) 2. ᱠᱩᱝᱴᱮ (Kungte) 3. ᱛᱷᱤᱭᱟᱝᱞᱟᱭ (Thianglai) 4. ᱵᱮᱴᱞᱩ (Betlu) 5. ᱵᱟᱯᱩᱭ (Bapui) 6. ᱡᱟᱢᱟᱛᱮ (Zamate) 7. ᱫᱩᱨᱯᱩᱭ (Durpui) 8. ᱫᱟᱨᱡᱟᱣ (Darzau) 9. ᱫᱟᱣ (Dau) 10. ᱫᱟᱨᱱᱜᱳᱱ (Darngôn) 11. ᱯᱷᱟᱛᱷᱞᱮᱭ (Fathlei) 12. ᱯᱷᱟᱭᱦᱮᱝ (Faiheng) 13. ᱯᱷᱟᱭᱨᱤᱭᱟᱢ (Fairiam) 14. ᱫᱳᱱ ᱡᱟᱢᱟᱛᱮ (Dôn Zamate) 15. ᱢᱩᱱᱨᱤᱝ (Munring) 16. ᱱᱜᱟᱭᱴᱮ (Ngaite) 17. ᱱᱜᱮᱱᱨᱟᱝ (Ngenrang) 18. ᱠᱷᱩᱨᱵᱤ (Khurbi) 19. ᱠᱷᱟᱢᱯᱩᱭᱟ (Khampuia) 20. ᱠᱷᱳᱨᱮᱝ (Khoreng) 21. ᱠᱷᱳᱱᱜᱩᱞ (Khongul) 22. ᱞᱤᱭᱟᱱᱟᱴᱮ (Lianate) 23. ᱞᱩᱝᱱᱚᱭ (Lungngoi) 24. ᱞᱩᱝᱴᱨᱟᱭ (Lungtrai) 25. ᱯᱟᱡᱟᱢᱟᱛᱮ (Pazamate) 26. ᱯᱩᱱᱜᱴᱮ (Pungte) 27. ᱯᱩᱭᱞᱳ (Puilo) 28. ᱨᱟᱝᱪᱟᱞ (Rangchal) 29. ᱨᱳᱭᱪᱮᱠ (Roichek - ᱨᱳᱭᱪᱮᱱ) 30. ᱨᱟᱭᱦᱮᱝ (Raiheng) 31. ᱨᱟᱝᱞᱮᱢ (Ranglem) 32. ᱨᱟᱞᱵᱷᱚᱝ (Ralvong) 33. ᱨᱤᱭᱟᱢᱟᱛᱮ (Riamate) 34. ᱥᱟᱭᱵᱷᱟᱛᱮ (Saivate) 35. ᱥᱳᱱᱞᱮᱱ (Sonlen) 36. ᱥᱩᱵᱩᱢᱟ (Subuma) 37. ᱥᱟᱞᱳᱱ (Salon) 38. ᱛᱷᱮᱭᱥᱤᱨ (Theisir) 39. ᱛᱷᱟᱝᱵᱮᱭ (Thangbei) 40. ᱛᱷᱞᱳᱭᱪᱤᱨ (Thloichir) 41. ᱛᱷᱞᱩᱝ-ᱩᱨ (Thlung-ur) 42. ᱛᱟᱭᱡᱟᱝ (Taizang) 43. ᱛᱟᱢᱟᱛᱮ (Tamatê) 44. ᱛᱟᱢᱞᱳ (Tamlo) 45. ᱛᱷᱞᱤᱨᱟᱱ (Thliran) 46. ᱴᱨᱳᱭ (Troi) 47. ᱵᱟᱝᱠᱟᱞ (Vangkal) 48. ᱡᱟᱞᱤ (Zali) 49. ᱡᱟᱛᱮ (Zate) ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{Transliteration|biu|Zampui tlang dunga ei om laiin Saivate namtual asuak}} ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱟᱭᱵᱷᱟᱛᱮ (Saivate) ᱜᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ {{Transliteration|biu|Zampui tlang dung}} ᱡᱟᱢᱯᱩᱭ ᱵᱩᱨᱩ ᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ [[Tripura|ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jampui Hills|ᱡᱟᱢᱯᱩᱭ ᱵᱩᱨᱩ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱵᱟᱯᱞᱟ == [[Marriage|ᱵᱟᱯᱞᱟ]] ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱟᱹᱛ ᱥᱮ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ ᱨᱮᱜᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱠᱚ ᱵᱚᱲᱦᱮ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱹᱛ ᱥᱮ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ; ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱮᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱭᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ (blood relations) ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱒᱑ ᱟᱨ ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱮᱵᱮᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (Palai), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱠᱩᱲᱤ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱤᱵᱤᱭᱟᱠ'' (Ibiak) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ (engagement) ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ, ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ 'ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ' (bride price) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱑᱘᱕.᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ (INR) ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱥᱮ ᱛᱟᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱨᱟᱝ (Mairang) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ 'ᱢᱟᱠ-ᱥᱤᱱ' (Mak-sin) ᱥᱮ 'ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡ ᱦᱚᱧᱦᱟᱨ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱮ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ [[Divorce|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱪᱤᱨᱟᱹ]] ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱪᱟᱹᱞ-ᱪᱚᱞᱚᱱ, ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ, ᱵᱟᱝ ᱯᱚᱴᱟᱣᱜ, ᱵᱟᱝ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ (impotence) ᱥᱮ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱠᱷᱟᱨᱟᱯ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮᱜᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name=Bareh>{{Cite book| title=Encyclopedia of the North East India: Mzoram. Vol V | author=Bareh, H.| year=2001 | page=253 | url=https://books.google.com/books?id=JlHhTlPpanIC&q=hamlet+bareh+encyclopedia+of+the+north+east+india,+biate&pg=PA251 | isbn=9788170997924}}</ref> == ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ [[Animism|ᱡᱤᱣᱤᱣᱟᱫᱽ]] (animism) ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ 'ᱪᱩᱝ ᱯᱟᱛᱷᱤᱭᱟᱱ' (Chung Pathian) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱮᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ — ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱤᱥᱚᱨ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱪᱩᱝ ᱯᱟᱛᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱫᱚ 'ᱱᱩᱣᱟᱭᱟ ᱢᱟᱞᱟᱞ' (Nuaia Malal) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱵᱳᱞᱳᱝ ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱮ ᱛᱟᱨᱯᱟ, ᱛᱷᱮᱭᱥᱤᱱᱤ ᱠᱟᱨᱟ, ᱠᱷᱩᱣᱟ ᱵᱷᱩᱣᱟᱭ, ᱰᱟᱝᱰᱳ, ᱯᱷᱟᱯᱤᱴᱮ, ᱥᱟᱝᱠᱩᱨᱩ, ᱴᱨᱩᱣᱟᱱᱯᱩᱭᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱣᱮᱞᱥ ᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱨᱮᱵᱷ. ᱨᱚᱵᱟᱨᱴ ᱤᱵᱷᱟᱱ (Rev. Robert Evan) ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱥᱤ ᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱷᱩᱞᱩ ᱢᱟᱞᱟᱝ (Mr. Khulu Malang) ᱟᱜ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Christianity|ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱠᱚ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Lalsim>{{Cite book| title=The Interaction of Christianity With the Customary Laws of the Biate Tribe. A thesis (Unpublished)| author=Lalsim, R.T. | year=1999 | page=19 | publisher=Bishop’s College Calcutta | location=Calcutta, India}}</ref> == ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱽ-ᱵᱟᱡᱽ == [[Image:EarlyTraditional dress.JPG|thumb|alt=Traditional dress worn during the early days|ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] [[North East India|ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱤᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱰᱷᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱢᱵᱚᱞ (Puanpui) ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱟᱹᱥᱩᱞ (silkworm) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱟᱫᱚᱨ (Rilungpuan) ᱟᱨ ᱴᱩᱯᱨᱤ (Lukom) ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨᱟ ᱾ ᱪᱤᱱ-ᱠᱩᱠᱤ-ᱢᱤᱡᱚ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ, ᱦᱨᱟᱝᱠᱷᱳᱞ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱪᱮᱯ (ᱠᱷᱮᱞᱢᱟ) ᱜᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ ᱾<ref name=Ramdin>{{Cite book| title=Biate Pipu Toisong (Culture and Historical Backgrounds of the Biate)| author=Lalsim, R.| year=1995 | page=81 | publisher=Directorate of Cultural Affairs| location=Assam}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱮ (Further reading) == ;ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ: * {{cite book |title=The Biate Folk Tales |editor=Roia Nampui |location=Jawharnagar, Guwahati |publisher=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |date=2004 |url=https://repository.tribal.gov.in/handle/123456789/74097?viewItem=search&cat_handle=123456789/73706}} * {{Cite book |title=History of the Biates (One of the oldest hill tribes of Assam) |first=Ramdina Lalsim |last=Halflong |publisher=Directorate of Isntitute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Jawahar Nagar, Guwahati |date=2013 |pages=81-129 |chapter=Part Five (Folklore section)}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ (External links) == {{Commons category|Biate}} * [https://books.google.com/books?id=JlHhTlPpanIC&dq=biate&pg=PA251 Hamlet Bareh] Encyclopaedia of the North-East India, Mizoram. * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=biu Biate-A language of India] * [https://web.archive.org/web/20110721155549/http://diprnchills.gov.in/gallery_people.htm Biate Couple] Coulorful People of N.C.Hills * [http://nchills.gov.in/NCHILLS-bietes.htm Tribes of N.C.Hills]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Biate {{Kuki-Chin-Mizo tribes}} {{DEFAULTSORT:Biate (Tribe)}} [[Category:Kuki tribes]] [[Category:Scheduled Tribes of Meghalaya]] [[Category:Hill tribes of Northeast India]] [[Category:Ethnic groups in Manipur]] [[Category:Ethnic groups in Assam]] biu9p38rqif2bkwertnoj1x6b5dlure 190046 190043 2026-04-01T07:06:34Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 190046 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱵᱩᱨᱩ ᱜᱟᱛᱟᱠ}} {{Infobox ethnic group | image = Biate traditional dress present.JPG | group = ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ | native_name = | native_name_lang = | population = ᱕᱐,᱐᱐᱐+ | regions = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]<br/><span style="font-size:90%;">[[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]]{{·}}[[ᱟᱥᱟᱢ]]{{·}}[[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ|ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ]]{{·}}[[ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]]{{·}}[[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]]</span> | languages = [[ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] | religions = [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] | related = [[ᱪᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]{{·}} [[ᱠᱩᱠᱤ ᱦᱚᱲ]]{{·}} [[ᱢᱤᱡᱳ ᱦᱚᱲ]] }} '''ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ''' ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]], [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]], [[ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]], [[ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] ᱟᱨ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ|ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱵᱩᱨᱩ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ [[ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱫᱚ [[ᱛᱤᱵᱵᱚᱛ|ᱛᱤᱵᱽᱵᱚᱛᱼᱵᱚᱨᱢᱟᱱ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=app-153>{{Cite book| title=Tribes of N.C.Hills, Assam | author=Lalsim, R. | year=2005 | pages=61–105 | publisher=Cultural and Publicity Officer | location=Assam}}</ref> ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ [[ᱱᱟᱜᱟᱢ]], [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]], [[ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱟᱨ [[ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] [[ᱟᱨᱤᱪᱟᱞᱤ|ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱤᱱ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱪᱤᱱ-ᱠᱩᱠᱤ-ᱢᱤᱡᱳ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref name=lalsimj>{{Cite book| title=A Study of the Traditional Religious Beliefs and Practices of the Biates Before the Advent of Christian Religion in the 19th Century. A thesis (unpublished) | author=Lalsim, J. | year=1998 | page=1 | publisher=Eastern theological College, Jorhat | location=Assam}}</ref> ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟ-ᱛᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡᱼᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ 'ᱵᱤᱭᱟ' ᱥᱮ 'ᱵᱤᱭᱟᱠ' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ 'ᱨᱚᱲ' ᱥᱮ 'ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ/ᱥᱮᱵᱟ' ᱾ 'ᱛᱮ' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱜᱚᱴᱟᱱ (plural) ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ''ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ'' ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ''ᱥᱮᱵᱟᱭᱤᱭᱟᱹ'' ᱾<ref name=Thiaite/> ᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱠᱷᱟ ᱥᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱟᱭᱛᱩᱣᱟᱞ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ [[ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱞᱪᱷᱚᱣᱢ (Rulchawm) ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱳᱭᱞᱟᱢ ᱥᱮ ᱠᱟᱣᱤᱞᱟᱢ (Koilam/Kawilam) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱨᱩᱞᱯᱩᱭ (Rulpui) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ [[pythonidae|ᱵᱤᱧ]] ᱠᱩᱥᱤ ᱚᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[Human sacrifice|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ]] ᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱵᱤᱧ ᱴᱷᱮᱱ ᱫᱟᱲᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ''Rul-Bia-Te'' ᱥᱮ ''Rul-Biak-Te'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ''ᱵᱤᱧ-ᱥᱮᱵᱟᱭᱤᱭᱟᱹ'' ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱛᱤᱥ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱤᱧ ᱫᱚ ᱵᱟᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ (ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱮᱜᱚᱨ) ᱾<ref name="Thiaite"/> ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱢ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱠᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="app-153"/> ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱠᱚ ᱦᱚᱦᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ [[Mizo people|ᱢᱤᱡᱚ]] ᱦᱚᱲ ᱫᱚ 'ᱵᱤᱭᱟᱦᱛᱮ' (Biahte), [[Thadou people|ᱛᱷᱟᱰᱳ]] ᱦᱚᱲ ᱫᱚ 'ᱵᱮᱭᱛᱮ' (Beite), ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱭᱛᱮ' (Baite), ᱫᱤᱢᱟᱥᱟ ᱠᱟᱪᱷᱟᱨᱤ ᱫᱚ 'ᱵᱮᱫᱮᱥᱟ' (Bedesa) ᱟᱨ [[Khasi people|ᱠᱷᱟᱥᱤ]] ᱦᱚᱲ ᱫᱚ 'ᱦᱟᱫᱮᱢ' (Hadem) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ [https://books.google.com/books?id=knNN1neg8KEC&dq=old+kuki&pg=PA148 ᱢᱟᱨᱮ-ᱠᱩᱠᱤ (old-Kuki) ᱜᱟᱛᱟᱠ] ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱯᱨᱩᱢᱟᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱥᱳᱯᱯᱤᱴ ᱥᱤ. ᱮ. (Soppitt C. A.) ᱫᱚ ᱱᱩᱠᱩ 'ᱵᱮᱛᱮ' (Bêtê) ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=Soppitt>{{Cite book| title=A Short Account of the Kuki–Lushai Tribes of the North-East Frontier (Districts Cachar, Sylhet, Naga Hills, etc., and Dima Hasao) With An Outline Grammar of the Rangkhol-Lushai Language and a Comparison of Lushai With Other Dialects. (Reprint, 1976) | author=Soppitt, C.A. | year=1893 | publisher=Firma-KLM Pvt. Ltd.| location=Culcutta}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lawmin.nic.in/legislative/election/volume%201/rules%20%26%20order%20under%20Constitution/THE%20CONSTITUTION%20%28SCHEDULED%20TRIBES%29%20ORDER%2C%201950.pdf |title=6th schedule |access-date=2019-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127114304/http://lawmin.nic.in/legislative/election/volume%201/rules%20%26%20order%20under%20Constitution/THE%20CONSTITUTION%20%28SCHEDULED%20TRIBES%29%20ORDER%2C%201950.pdf |archive-date=2018-01-27 |url-status=dead }}</ref> == ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱥᱟᱸᱭᱮᱱᱥ == === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (ᱚᱯᱟᱫ) === ᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱢᱟᱥᱤ (Manmási) ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱫᱚ ᱨᱤᱭᱟᱢᱟ (Riama) ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱭᱟ (Vaia) ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱤᱭᱟᱢᱟ (ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱤᱱ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ) ᱫᱚ ᱠᱩᱣᱟᱝᱯᱩᱭᱟ (Kuangpuia) ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱩᱣᱟᱝᱡᱟᱝ, ᱠᱷᱩᱣᱟᱝᱥᱟᱭ, ᱪᱤᱞᱡᱟᱝ ᱟᱨ ᱞᱟᱢᱡᱟᱝ (ᱞᱟᱢᱠᱟᱝ) ᱨᱤᱱ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱣᱟᱝᱯᱩᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱨᱟᱞᱠᱷᱟᱱᱟ (Ralkhana) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱠᱳᱞᱥᱤᱝᱜᱤ (Kolsingi) ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ: ᱵᱮᱭᱟ, ᱛᱷᱤᱭᱟᱝᱜᱟ, ᱞᱟᱭᱟ, ᱱᱚᱜᱳᱞᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱟᱭᱟ ᱾<ref name=Anon>{{Cite book| title=Tu hei'm Biate (Who are the Biate) | author=Anonymous | year=2010 | publisher=Kolnisua, Biate Monthly News Magazine Vol. 5, August, No. 7 | location=Fiangpui, N.C.Hills}}</ref> ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱠᱷᱩᱨᱯᱩᱭ (Khurpui) ᱥᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ (cave) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ [[Sinlung|ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ]] (Sinlung) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ (ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ 'ᱥᱤᱱ' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ) ᱾ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱚᱴ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ: :''"Ken siangna Sinlung ram mingthang,<br /> Kinu ram kipa ram ngai;<br /> Chongzil ang koi kir thei chang se,<br /> Kinu ram kipa ram ngai."'' :"ᱤᱧᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ,<br /> ᱤᱧ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱤᱧ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ;<br /> ᱪᱮᱫ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱪᱳᱝᱡᱤᱞ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱹᱜᱩ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ,<br /> ᱤᱧ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱤᱧ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱾" ᱪᱳᱝᱡᱤᱞ (Chongzil) ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱩᱪᱟᱹᱲ (migration) ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱟᱠᱚ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱒᱐᱖ BC ᱟᱨ ᱒᱐᱒ BC ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱪᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ — ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Qin Shi Huang|ᱠᱤᱱ ᱥᱤ ᱦᱩᱣᱟᱝ]] ᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱱᱴᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ [[Han dynasty|ᱦᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ]] ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱞ. ᱮᱭᱪ. ᱥᱚᱝᱜᱮᱴ (L. H. Songate) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱤ-ᱦᱩᱣᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱪᱨᱤ (Great Wall) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱟᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Songate>{{Cite book| title=Hmar Chanchin (Hmar History) | author=Songate. L.H. | year=1977 | pages=2–62 | publisher=Churachandpur | location=Manipur }}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱠᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ '[[Jinghong|ᱡᱟᱭᱤᱝᱦᱚᱝ]]' (Zainghong) ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: :''"Ki pa lam tlâk atha’n dang,<br /> Sinlung lam tlak atha’n dang;<br /> Shan khua thaphoi in vang,<br /> Tuaichongi ranlu a thluna;<br /> Thloimu siaka ken ane ril,<br /> Zainghonga ranlu bah kan sal.''" :"ᱤᱧ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<br /> ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ;<br /> [[Shan States|ᱥᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱞᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱼᱟ,<br /> ᱛᱩᱣᱟᱭᱤᱪᱳᱝᱜᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ;<br /> ᱪᱮᱬᱮ ᱟᱜ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟ,<br /> ᱡᱟᱭᱤᱝᱦᱚᱝ ᱨᱮ ᱟᱞᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱠᱚ ᱞᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾" ''ᱡᱟᱭᱤᱝᱦᱚᱝ'' (Zainghong) ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ [[Jinghong City|ᱡᱤᱝᱦᱚᱝ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱱᱟᱱ (Yunnan) ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱝᱵᱟᱱ, ᱞᱟᱱᱠᱟᱝ, ᱢᱮᱝᱞᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱢᱮᱝᱦᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱱᱞᱩᱝ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Thiaite>{{Cite book| title=An Evaluation of Christian Mission Impact on the Biate of Assam and Meghalaya. A thesis (unpublished) | author=Thiaite, L. | year=2005 | page=10 | publisher=Hindustan Bible Institute and college, Kilpauk | location=Chennai}}</ref> ᱥᱤ. ᱮ. ᱥᱳᱯᱯᱤᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ [[Buddhism|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱵᱚᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱢᱮ ᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮ ᱑᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱾<ref name="Soppitt"/> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱜᱟᱝᱴᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, [[Mizo people|ᱢᱤᱡᱚ]] ᱜᱟᱛᱟᱠ (ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱩᱠᱤ) ᱫᱚ ᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ [[Chin Hills|ᱪᱤᱱ ᱦᱤᱞᱥ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Gangte>{{Cite book| title=Historical and Cultural Background of the Mizos, Part 3 | author=Gangte, P.M.| year=2007 | url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=manipur.Ethnic_Races_Manipur.Mizos_Background.Mizos_Background_3 }}</ref> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ [[Shan Hills|ᱥᱟᱱ ᱦᱤᱞᱥ]] (ᱵᱚᱨᱢᱟ) ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱡᱟᱢᱟᱫᱤᱭᱟᱱ (Zamadian) ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱟᱣᱛᱷᱞᱟᱝ (Khawthlang) ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ (ᱨᱮᱝ) ᱨᱟᱡᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Songate"/> ᱡᱮ. ᱥᱮᱠᱥᱯᱤᱭᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱷᱟᱣᱛᱷᱞᱟᱝ ᱥᱮ ᱛᱷᱞᱟᱝᱯᱷᱟ (Thlangfa) ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱩᱠᱤ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ (Beteh) ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱟᱱ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Shakespeare>{{Cite book| title=The Lushei Kuki Clan, Part I | author=Shakespeare, J. | year=1975 | page=6 | publisher=Tribal Research Institute, Aizawl | location=Mizoram, India}}</ref> ᱡᱟᱢᱟᱫᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱡᱟᱢᱟᱫᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱩᱝ-ᱯᱷᱩ-ᱛᱡᱩ ᱥᱮ [[Confucius|ᱠᱚᱱᱯᱷᱩᱥᱤᱭᱚᱥ]] ᱟᱜ 'ᱥᱟᱵᱷᱩᱱᱡᱤᱭᱟᱠ' (Savunziak) ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱮᱛᱟ ᱚᱱᱟᱭ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="app-153"/><ref name=Gangtem>{{Cite book| title=Historical and Cultural Background of the Mizos, Part 2 | author=Gangte, P.M.| year=2007 | url=http://www.e-pao.net/epSubPageSelector.asp?src=Mizos_Background_2&ch=manipur&sub1=Ethnic_Races_Manipur&sub2=Mizos_Background }}</ref> ᱟᱡ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ 'ᱡᱳᱞᱵᱩᱠ' (Zolbûk) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱡᱳᱞᱵᱩᱠ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱰᱚᱨᱢᱤᱴᱚᱨᱤ ᱥᱮ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱪᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Pakem"/> ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ (Shan State) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱪᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ, ᱥᱟᱜᱟᱭᱤᱝ, ᱟᱨ ᱪᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱢᱤᱡᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱮ. ᱡᱟᱣᱞᱟ (K. Zawla) ᱭ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ [[Mizoram|ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Zawla>{{Cite book| title=Mizo Pipu Leh an Thlahte Chanchin | author=Zawla, K.| year=1964 | page=143 | publisher=Aizawl | location=Mizoram}}</ref> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Champhai|ᱪᱟᱢᱯᱷᱟᱭ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤᱭᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Shakespeare"/> ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ, ᱠᱷᱟᱣᱛᱷᱞᱟᱝ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱟᱱᱱᱩᱣᱟᱭᱞᱟᱞᱟ (Vannuailala) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ 'ᱪᱳᱱᱯᱩᱭᱢᱟᱝ' (Chonpuimang) ᱩᱯᱟᱹᱫᱷᱤ ᱭ ᱮᱢ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚᱬ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱩᱨᱩ, ᱜᱟᱰᱟ, loko ᱟᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱤᱱᱵᱷᱳᱞ (Invol - ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ [[Lunglei district|ᱞᱩᱝᱞᱮᱭ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]] ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ) ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱯᱟᱥᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ [[Kingdom of Ava|ᱟᱵᱷᱟ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ]] (᱑᱓᱖᱔-᱑᱕᱕᱕) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Ava>{{Cite book| title=Ava | author=Anonymous | year=2010 }}</ref> ᱚᱱᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱟᱞᱵᱷᱚᱝ ᱛᱷᱤᱭᱟᱭᱤᱛᱮ (Ralvong Thiaite) ᱫᱚ ᱨᱟᱞᱵᱷᱟᱣᱝ ᱫᱟᱱᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚ ᱩᱠᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱴᱨᱚᱭ (Troi - ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱛᱟᱣᱤᱯᱩᱭ, ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ) ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱞᱟᱭ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱚᱱᱟ ᱟᱵᱷᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ :''"Ava ten khua hong fanga,<br /> Kua Invol laia;<br /> Aimo zola an ril,<br /> Khua Invol laia."'' :"ᱟᱵᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱞᱮ ᱠᱚ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱞᱮᱭᱟ,<br /> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱤᱱᱵᱷᱳᱞ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ;<br /> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱳ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ,<br /> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱤᱱᱵᱷᱳᱞ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾" [[Image:Lungzubel Meghalaya.JPG|thumb|ᱞᱩᱝᱡᱩᱵᱮᱞ (Lungzubel)- ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱪᱟᱹᱴᱤ/ᱵᱷᱟᱡᱚᱱ]] ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ [[Aizawl|ᱟᱭᱡᱚᱞ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱳ ᱡᱳᱞ (Aimo zôl - ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱟᱭᱢᱳ ᱵᱮᱰᱟ) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱭᱢᱳᱨᱳᱭ (Aimoroi) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱨ [[ginger|ᱟᱫᱽᱦᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱭᱢᱳ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ {{Transliteration|biu|aimoroi}} ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱵᱷᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱮ [http://www.webindia123.com/Mizoram/People/people%201.htm ᱯᱟᱣᱤ] (Pawi) ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱚᱢᱡᱚᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ ᱠᱚ ᱩᱴᱷᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ [[Tribal war|ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱨᱮᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="app-153"/> ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Chittagong|ᱪᱤᱴᱴᱟᱜᱚᱝ]] (ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ), ᱨᱮᱝᱯᱩᱭᱨᱟᱢ ([[Tripura|ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]]), [[Cachar|ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ]], [[North Cachar Hills|ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ ᱦᱤᱞᱥ]] ([[Assam|ᱟᱥᱟᱢ]]), ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[Jaintia Hills Autonomous District Council|ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤᱭᱟ ᱦᱤᱞᱥ]] ([[Meghalaya|ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]]) ᱟᱨ [[Manipur|ᱢᱚᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱾ ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ (Lamlira) ᱟᱨ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ ᱦᱤᱞᱥ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤᱭᱟ ᱦᱤᱞᱥ, ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱤ. ᱯᱟᱠᱮᱢ (B. Pakem) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ (ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱨ) ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱮᱭ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Pakem>{{Cite book| title=The Biate. In, The Tribes of North East India (Edt. by Sebastian Karotemprel) | author=Pakem, B. | year=1998 | pages=289–301 | publisher=Centre for Indigenous Cultures| location=Shillong}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱵᱷᱟ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱟᱥᱟ/ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱢᱟᱯ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ, ᱡᱟᱱᱣᱟ, ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱵᱮᱫᱤ (altar) ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱷᱟᱡᱚᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Lungzubel|ᱞᱩᱝᱡᱩᱵᱮᱞ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱪᱟᱹᱴᱤ/ᱵᱷᱟᱡᱚᱱ" ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱯᱟᱠᱮᱢ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱩᱞᱟᱹᱭ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱷᱳᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱠᱭᱩᱨᱯᱳᱝ (Umkyurpong) ᱟᱨ ᱠᱥᱮᱦ (Kseh) ᱟᱹᱛᱩ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱢᱮᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ (Sumer Elaka) ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱥᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Pakem"/> ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ‘Lamlira Lung Sin’ (ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ ᱞᱩᱝ ᱥᱤᱱ) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ‘ᱞᱟᱢᱞᱤᱨᱟ ᱟᱜ ᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ’ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱱ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱷᱩᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱤ. ᱮ. ᱜᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ (G.A. Grierson) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jaintia Hills district|ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[Naga Hills|ᱱᱟᱜᱟ ᱦᱤᱞᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱫᱚ [[Kuki-Chin languages|ᱠᱩᱠᱤ-ᱪᱤᱱ]] ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=Grierson>{{Cite book| title=Linguistic Survey of India. Vol-III. Tibeto-Burman Family Part-III. Specimens of the Kuki-Chin and Burma Groups| author=Grierson, G. A. | year=1904 | page=1 | publisher=Office of the Superintendent Government Printing| location=Culcutta, India}}</ref> ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱫᱚ [[Mizoram|ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ]] ᱟᱨ [[Tripura|ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱐᱐ ᱟᱨ ᱑᱖᱐᱐ AD ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Ngirsim>{{Cite book| title=Biate Tongbulphut (Biate Primary Text Book) | author=Ngirsim, L. | year=1994 | page=76 | publisher=The Biate Primary Text Book Committee (BPTBC) | location=Fiangpui, N.C.Hills, Assam}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱫ ᱡᱮ. ᱥᱮᱠᱥᱯᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱩᱠᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ [[Cachar district|ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Shakespeare"/> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱩᱠᱤ ᱠᱚ ᱑᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱭᱞᱳ (Sailo) ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱪᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱦᱟᱥᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱤ. ᱯᱟᱠᱮᱢ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱡᱚᱨᱟᱢ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ ᱨᱤᱱ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱾<ref name="Pakem"/> === ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ === ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱤᱡᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱤᱡᱳ]] (ᱞᱩᱥᱟᱭ), [[ᱦᱚᱢᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱷᱟᱣᱥᱟᱠ / ᱦᱚᱢᱟᱨ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ === ᱜᱟᱹᱛ (Clan) ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ === ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱟᱹᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱔᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ (sub-clans) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱱᱟᱢᱯᱩᱭ (Nampui), ᱫᱟᱨᱱᱮᱭ (Darnei), ᱱᱟᱜᱟᱢᱞᱟᱭ (Ngamlai), ᱱᱤᱜᱤᱨᱥᱤᱢ (Ngirsim - ᱞᱟᱞᱥᱤᱢ) ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱟᱭᱤᱛᱮ (Thiaite) ᱾ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱤᱱ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: 1. ᱪᱩᱝᱱᱚᱞ (Chungngol) 2. ᱠᱩᱝᱴᱮ (Kungte) 3. ᱛᱷᱤᱭᱟᱝᱞᱟᱭ (Thianglai) 4. ᱵᱮᱴᱞᱩ (Betlu) 5. ᱵᱟᱯᱩᱭ (Bapui) 6. ᱡᱟᱢᱟᱛᱮ (Zamate) 7. ᱫᱩᱨᱯᱩᱭ (Durpui) 8. ᱫᱟᱨᱡᱟᱣ (Darzau) 9. ᱫᱟᱣ (Dau) 10. ᱫᱟᱨᱱᱜᱳᱱ (Darngôn) 11. ᱯᱷᱟᱛᱷᱞᱮᱭ (Fathlei) 12. ᱯᱷᱟᱭᱦᱮᱝ (Faiheng) 13. ᱯᱷᱟᱭᱨᱤᱭᱟᱢ (Fairiam) 14. ᱫᱳᱱ ᱡᱟᱢᱟᱛᱮ (Dôn Zamate) 15. ᱢᱩᱱᱨᱤᱝ (Munring) 16. ᱱᱜᱟᱭᱴᱮ (Ngaite) 17. ᱱᱜᱮᱱᱨᱟᱝ (Ngenrang) 18. ᱠᱷᱩᱨᱵᱤ (Khurbi) 19. ᱠᱷᱟᱢᱯᱩᱭᱟ (Khampuia) 20. ᱠᱷᱳᱨᱮᱝ (Khoreng) 21. ᱠᱷᱳᱱᱜᱩᱞ (Khongul) 22. ᱞᱤᱭᱟᱱᱟᱴᱮ (Lianate) 23. ᱞᱩᱝᱱᱚᱭ (Lungngoi) 24. ᱞᱩᱝᱴᱨᱟᱭ (Lungtrai) 25. ᱯᱟᱡᱟᱢᱟᱛᱮ (Pazamate) 26. ᱯᱩᱱᱜᱴᱮ (Pungte) 27. ᱯᱩᱭᱞᱳ (Puilo) 28. ᱨᱟᱝᱪᱟᱞ (Rangchal) 29. ᱨᱳᱭᱪᱮᱠ (Roichek - ᱨᱳᱭᱪᱮᱱ) 30. ᱨᱟᱭᱦᱮᱝ (Raiheng) 31. ᱨᱟᱝᱞᱮᱢ (Ranglem) 32. ᱨᱟᱞᱵᱷᱚᱝ (Ralvong) 33. ᱨᱤᱭᱟᱢᱟᱛᱮ (Riamate) 34. ᱥᱟᱭᱵᱷᱟᱛᱮ (Saivate) 35. ᱥᱳᱱᱞᱮᱱ (Sonlen) 36. ᱥᱩᱵᱩᱢᱟ (Subuma) 37. ᱥᱟᱞᱳᱱ (Salon) 38. ᱛᱷᱮᱭᱥᱤᱨ (Theisir) 39. ᱛᱷᱟᱝᱵᱮᱭ (Thangbei) 40. ᱛᱷᱞᱳᱭᱪᱤᱨ (Thloichir) 41. ᱛᱷᱞᱩᱝ-ᱩᱨ (Thlung-ur) 42. ᱛᱟᱭᱡᱟᱝ (Taizang) 43. ᱛᱟᱢᱟᱛᱮ (Tamatê) 44. ᱛᱟᱢᱞᱳ (Tamlo) 45. ᱛᱷᱞᱤᱨᱟᱱ (Thliran) 46. ᱴᱨᱳᱭ (Troi) 47. ᱵᱟᱝᱠᱟᱞ (Vangkal) 48. ᱡᱟᱞᱤ (Zali) 49. ᱡᱟᱛᱮ (Zate) ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{Transliteration|biu|Zampui tlang dunga ei om laiin Saivate namtual asuak}} ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱟᱭᱵᱷᱟᱛᱮ (Saivate) ᱜᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ {{Transliteration|biu|Zampui tlang dung}} ᱡᱟᱢᱯᱩᱭ ᱵᱩᱨᱩ ᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ [[Tripura|ᱛᱨᱤᱯᱩᱨᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jampui Hills|ᱡᱟᱢᱯᱩᱭ ᱵᱩᱨᱩ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱵᱟᱯᱞᱟ == [[Marriage|ᱵᱟᱯᱞᱟ]] ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱟᱹᱛ ᱥᱮ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ ᱨᱮᱜᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱠᱚ ᱵᱚᱲᱦᱮ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱹᱛ ᱥᱮ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ; ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ-ᱜᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱮᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱭᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ (blood relations) ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱒᱑ ᱟᱨ ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱮᱵᱮᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱹ (Palai), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱠᱩᱲᱤ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱤᱵᱤᱭᱟᱠ'' (Ibiak) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ (engagement) ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ, ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ 'ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ' (bride price) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱑᱘᱕.᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ (INR) ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱥᱮ ᱛᱟᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱨᱟᱝ (Mairang) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ 'ᱢᱟᱠ-ᱥᱤᱱ' (Mak-sin) ᱥᱮ 'ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡ ᱦᱚᱧᱦᱟᱨ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱮ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ [[Divorce|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱪᱤᱨᱟᱹ]] ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱪᱟᱹᱞ-ᱪᱚᱞᱚᱱ, ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ, ᱵᱟᱝ ᱯᱚᱴᱟᱣᱜ, ᱵᱟᱝ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ (impotence) ᱥᱮ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱠᱷᱟᱨᱟᱯ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮᱜᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name=Bareh>{{Cite book| title=Encyclopedia of the North East India: Mzoram. Vol V | author=Bareh, H.| year=2001 | page=253 | url=https://books.google.com/books?id=JlHhTlPpanIC&q=hamlet+bareh+encyclopedia+of+the+north+east+india,+biate&pg=PA251 | isbn=9788170997924}}</ref> == ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱫᱚ [[Animism|ᱡᱤᱣᱤᱣᱟᱫᱽ]] (animism) ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ 'ᱪᱩᱝ ᱯᱟᱛᱷᱤᱭᱟᱱ' (Chung Pathian) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱲᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱮᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ — ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱤᱥᱚᱨ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱪᱩᱝ ᱯᱟᱛᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱫᱚ 'ᱱᱩᱣᱟᱭᱟ ᱢᱟᱞᱟᱞ' (Nuaia Malal) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱵᱳᱞᱳᱝ ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱮ ᱛᱟᱨᱯᱟ, ᱛᱷᱮᱭᱥᱤᱱᱤ ᱠᱟᱨᱟ, ᱠᱷᱩᱣᱟ ᱵᱷᱩᱣᱟᱭ, ᱰᱟᱝᱰᱳ, ᱯᱷᱟᱯᱤᱴᱮ, ᱥᱟᱝᱠᱩᱨᱩ, ᱴᱨᱩᱣᱟᱱᱯᱩᱭᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱣᱮᱞᱥ ᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱨᱮᱵᱷ. ᱨᱚᱵᱟᱨᱴ ᱤᱵᱷᱟᱱ (Rev. Robert Evan) ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱥᱤ ᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱷᱩᱞᱩ ᱢᱟᱞᱟᱝ (Mr. Khulu Malang) ᱟᱜ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Christianity|ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱠᱚ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Lalsim>{{Cite book| title=The Interaction of Christianity With the Customary Laws of the Biate Tribe. A thesis (Unpublished)| author=Lalsim, R.T. | year=1999 | page=19 | publisher=Bishop’s College Calcutta | location=Calcutta, India}}</ref> == ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱽ-ᱵᱟᱡᱽ == [[Image:EarlyTraditional dress.JPG|thumb|alt=Traditional dress worn during the early days|ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ]] [[North East India|ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱤᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱰᱷᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱢᱵᱚᱞ (Puanpui) ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱟᱹᱥᱩᱞ (silkworm) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱟᱫᱚᱨ (Rilungpuan) ᱟᱨ ᱴᱩᱯᱨᱤ (Lukom) ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨᱟ ᱾ ᱪᱤᱱ-ᱠᱩᱠᱤ-ᱢᱤᱡᱚ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ, ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ, ᱦᱨᱟᱝᱠᱷᱳᱞ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱪᱮᱯ (ᱠᱷᱮᱞᱢᱟ) ᱜᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ ᱾<ref name=Ramdin>{{Cite book| title=Biate Pipu Toisong (Culture and Historical Backgrounds of the Biate)| author=Lalsim, R.| year=1995 | page=81 | publisher=Directorate of Cultural Affairs| location=Assam}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱮ (Further reading) == ;ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ: * {{cite book |title=The Biate Folk Tales |editor=Roia Nampui |location=Jawharnagar, Guwahati |publisher=Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes |date=2004 |url=https://repository.tribal.gov.in/handle/123456789/74097?viewItem=search&cat_handle=123456789/73706}} * {{Cite book |title=History of the Biates (One of the oldest hill tribes of Assam) |first=Ramdina Lalsim |last=Halflong |publisher=Directorate of Isntitute of Research for Tribals and Scheduled Castes |location=Jawahar Nagar, Guwahati |date=2013 |pages=81-129 |chapter=Part Five (Folklore section)}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ (External links) == {{Commons category|Biate}} * [https://books.google.com/books?id=JlHhTlPpanIC&dq=biate&pg=PA251 Hamlet Bareh] Encyclopaedia of the North-East India, Mizoram. * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=biu Biate-A language of India] * [https://web.archive.org/web/20110721155549/http://diprnchills.gov.in/gallery_people.htm Biate Couple] Coulorful People of N.C.Hills * [http://nchills.gov.in/NCHILLS-bietes.htm Tribes of N.C.Hills]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Biate {{Kuki-Chin-Mizo tribes}} {{DEFAULTSORT:Biate (Tribe)}} [[Category:Kuki tribes]] [[Category:Scheduled Tribes of Meghalaya]] [[Category:Hill tribes of Northeast India]] [[Category:Ethnic groups in Manipur]] [[Category:Ethnic groups in Assam]] 4u0gl06rs3vx4kwxpshdemwzadcvuns ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ 0 35317 189896 2026-03-31T17:04:00Z Rocky 734 571 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1309502900|Gargi Banerjee]]" 189896 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Gargi Banerjee|female=true|image=|country=India|nickname=Gougo|birth_date={{Birth date and age|1961|7|20|df=yes}}|birth_place=[[Calcutta]], India|batting=Right-handed|bowling=Right-arm medium-fast|role=|international=true|testdebutdate=21 January|testdebutyear=1984|testdebutagainst=Australia|testcap=16|lasttestdate=9 February|lasttestyear=1991|lasttestagainst=Australia|odidebutdate=1 January|odidebutyear=1978|odidebutagainst=England|odicap=1|lastodidate=27 July|lastodiyear=1986|lastodiagainst=England|columns=2|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=12|runs1=614|bat avg1=27.90|100s/50s1=0/6|top score1=75|deliveries1=329|wickets1=8|bowl avg1=17.12|fivefor1=1|tenfor1=0|best bowling1=6/9|catches/stumpings1=3/0|column2=[[Women's One Day International cricket|WODI]]|matches2=26|runs2=409|bat avg2=15.73|100s/50s2=0/2|top score2=61|deliveries2=291|wickets2=6|bowl avg2=28.66|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=2/23|catches/stumpings2=6/0|date=17 September|year=2009|source=http://www.cricinfo.com/ci/content/player/54124.html ESPNcricinfo|internationalspan=1978 - 1991}} '''ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱖᱑) ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 1978 ᱣᱟᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱟᱸᱰ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ 16 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱤᱰᱮᱱ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱᱠᱚ == ᱢᱤᱫ ᱪᱷᱚᱞᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, YWCA (Young Women Christian Association) ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱰᱢᱤᱱᱴᱚᱱ, ᱵᱟᱥᱠᱮᱴᱵᱚᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱜᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱫᱚ YWCA ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱴᱨᱟᱭᱮᱞ (trial) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱖ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱳᱪᱤᱝ ᱠᱮᱢᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱣᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱛᱤᱥ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ 'ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞ' (gentleman's game) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱩᱱᱤ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱛᱥᱟᱹᱦ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱑᱙᱗᱘ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="auto">{{Cite web|url=https://femalecricket.com/female-cricket-blogs/767-interview-with-gargi-banerji-former-indian-national-player.html|title=Interview with Gargi Banerji, former Indian national player|first=Suvam|last=Maiti|date=5 June 2017}}</ref> == ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱤᱨᱟᱨ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱴ ᱑᱒ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱒᱖ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱥᱮᱱᱴᱮᱨᱤ (᱖᱑᱔ ᱨᱟᱱ)<ref>{{Cite news|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284202.html|title=Records. Women's Test matches. Batting records. Most runs in a career without a hundred|work=ESPNcricinfo|access-date=2017-07-24}}</ref> ᱛᱮ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17113/17113.html|title=Gargi Bannerji|publisher=CricketArchive|access-date=2009-09-17}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱥ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ (᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ 26 ᱢᱮᱪ ᱠᱷᱚᱱ 15.73) ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱮᱥᱴ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱚᱲᱮ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱠᱚ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱤᱱᱤᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱫᱷᱟ ᱥᱮᱱᱴᱩᱨᱤ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱟᱜ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱐-᱐ ᱛᱮ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱨᱤ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱯᱷᱤᱴᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱟᱠ ᱨᱮ ᱙ ᱨᱮ ᱖ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱭᱩᱡᱤᱞᱟᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ - ᱑᱙᱘᱖ ᱨᱮ - ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱞᱟᱠᱯᱩᱞ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱟᱨ ᱗᱕ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sandhya-agarwal-53913|title=Sandhya Agarwal Profile - Cricket Player India. Stats, Records, Video|work=ESPNcricinfo}}</ref> ᱥᱟᱱᱫᱷᱭᱟ ᱟᱜᱟᱨᱣᱟᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮ ᱪᱟᱵᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟᱭ᱾<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/gargi-banerjee-54124|title=Gargi Banerjee Profile - Cricket Player India. Stats, Records, Video|work=ESPNcricinfo}}</ref> == ᱥᱤᱜᱤᱞᱠᱚ == ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱮᱴᱤᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱟᱠᱟᱱ '''ᱢᱟᱫᱷᱟᱣᱨᱟᱣ ᱥᱤᱱᱰᱤᱭᱟ''' ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱠᱩᱢᱩᱴᱤ (᱒᱐᱑᱑-᱒᱐᱑᱔) ᱨᱮᱱ ᱪᱮᱭᱟᱨᱯᱟᱨᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱟᱴᱠᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱮᱪ ᱠᱚ ᱠᱷᱮᱞᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱨᱠᱤᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱤᱞᱵᱚᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ (ᱮᱢᱥᱤᱥᱤ) ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱵᱤᱠᱚᱞᱯ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ == <references responsive="1"></references> [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] 3n87gd5u60mntz44j39b30zdlg89tev 189897 189896 2026-03-31T17:05:31Z Rocky 734 571 ᱱᱟᱥᱮ 189897 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ|female=true|image=|country=India|nickname=Gougo|birth_date={{Birth date and age|1961|7|20|df=yes}}|birth_place=[[Calcutta]], India|batting=Right-handed|bowling=Right-arm medium-fast|role=|international=true|testdebutdate=21 January|testdebutyear=1984|testdebutagainst=Australia|testcap=16|lasttestdate=9 February|lasttestyear=1991|lasttestagainst=Australia|odidebutdate=1 January|odidebutyear=1978|odidebutagainst=England|odicap=1|lastodidate=27 July|lastodiyear=1986|lastodiagainst=England|columns=2|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=12|runs1=614|bat avg1=27.90|100s/50s1=0/6|top score1=75|deliveries1=329|wickets1=8|bowl avg1=17.12|fivefor1=1|tenfor1=0|best bowling1=6/9|catches/stumpings1=3/0|column2=[[Women's One Day International cricket|WODI]]|matches2=26|runs2=409|bat avg2=15.73|100s/50s2=0/2|top score2=61|deliveries2=291|wickets2=6|bowl avg2=28.66|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=2/23|catches/stumpings2=6/0|date=17 September|year=2009|source=http://www.cricinfo.com/ci/content/player/54124.html ESPNcricinfo|internationalspan=1978 - 1991}} '''ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱖᱑) ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 1978 ᱣᱟᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱟᱸᱰ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ 16 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱤᱰᱮᱱ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱᱠᱚ == ᱢᱤᱫ ᱪᱷᱚᱞᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, YWCA (Young Women Christian Association) ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱰᱢᱤᱱᱴᱚᱱ, ᱵᱟᱥᱠᱮᱴᱵᱚᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱜᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱫᱚ YWCA ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱴᱨᱟᱭᱮᱞ (trial) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱖ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱳᱪᱤᱝ ᱠᱮᱢᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱣᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱛᱤᱥ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ 'ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞ' (gentleman's game) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱩᱱᱤ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱛᱥᱟᱹᱦ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱑᱙᱗᱘ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="auto">{{Cite web|url=https://femalecricket.com/female-cricket-blogs/767-interview-with-gargi-banerji-former-indian-national-player.html|title=Interview with Gargi Banerji, former Indian national player|first=Suvam|last=Maiti|date=5 June 2017}}</ref> == ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱤᱨᱟᱨ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱴ ᱑᱒ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱒᱖ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱥᱮᱱᱴᱮᱨᱤ (᱖᱑᱔ ᱨᱟᱱ)<ref>{{Cite news|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284202.html|title=Records. Women's Test matches. Batting records. Most runs in a career without a hundred|work=ESPNcricinfo|access-date=2017-07-24}}</ref> ᱛᱮ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17113/17113.html|title=Gargi Bannerji|publisher=CricketArchive|access-date=2009-09-17}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱥ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ (᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ 26 ᱢᱮᱪ ᱠᱷᱚᱱ 15.73) ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱮᱥᱴ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱚᱲᱮ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱠᱚ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱤᱱᱤᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱫᱷᱟ ᱥᱮᱱᱴᱩᱨᱤ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱟᱜ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱐-᱐ ᱛᱮ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱨᱤ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱯᱷᱤᱴᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱟᱠ ᱨᱮ ᱙ ᱨᱮ ᱖ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱭᱩᱡᱤᱞᱟᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ - ᱑᱙᱘᱖ ᱨᱮ - ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱞᱟᱠᱯᱩᱞ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱟᱨ ᱗᱕ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sandhya-agarwal-53913|title=Sandhya Agarwal Profile - Cricket Player India. Stats, Records, Video|work=ESPNcricinfo}}</ref> ᱥᱟᱱᱫᱷᱭᱟ ᱟᱜᱟᱨᱣᱟᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮ ᱪᱟᱵᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟᱭ᱾<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/gargi-banerjee-54124|title=Gargi Banerjee Profile - Cricket Player India. Stats, Records, Video|work=ESPNcricinfo}}</ref> == ᱥᱤᱜᱤᱞᱠᱚ == ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱮᱴᱤᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱟᱠᱟᱱ '''ᱢᱟᱫᱷᱟᱣᱨᱟᱣ ᱥᱤᱱᱰᱤᱭᱟ''' ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱠᱩᱢᱩᱴᱤ (᱒᱐᱑᱑-᱒᱐᱑᱔) ᱨᱮᱱ ᱪᱮᱭᱟᱨᱯᱟᱨᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱟᱴᱠᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱮᱪ ᱠᱚ ᱠᱷᱮᱞᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱨᱠᱤᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱤᱞᱵᱚᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ (ᱮᱢᱥᱤᱥᱤ) ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱵᱤᱠᱚᱞᱯ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ == <references responsive="1"></references> [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] fu5ikwpbrodlj0rjk1wfjceq749a5lc 189898 189897 2026-03-31T17:08:08Z Rocky 734 571 added [[Category:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 189898 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ|female=true|image=|country=India|nickname=Gougo|birth_date={{Birth date and age|1961|7|20|df=yes}}|birth_place=[[Calcutta]], India|batting=Right-handed|bowling=Right-arm medium-fast|role=|international=true|testdebutdate=21 January|testdebutyear=1984|testdebutagainst=Australia|testcap=16|lasttestdate=9 February|lasttestyear=1991|lasttestagainst=Australia|odidebutdate=1 January|odidebutyear=1978|odidebutagainst=England|odicap=1|lastodidate=27 July|lastodiyear=1986|lastodiagainst=England|columns=2|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=12|runs1=614|bat avg1=27.90|100s/50s1=0/6|top score1=75|deliveries1=329|wickets1=8|bowl avg1=17.12|fivefor1=1|tenfor1=0|best bowling1=6/9|catches/stumpings1=3/0|column2=[[Women's One Day International cricket|WODI]]|matches2=26|runs2=409|bat avg2=15.73|100s/50s2=0/2|top score2=61|deliveries2=291|wickets2=6|bowl avg2=28.66|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=2/23|catches/stumpings2=6/0|date=17 September|year=2009|source=http://www.cricinfo.com/ci/content/player/54124.html ESPNcricinfo|internationalspan=1978 - 1991}} '''ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱖᱑) ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 1978 ᱣᱟᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱟᱸᱰ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ 16 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱤᱰᱮᱱ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱤᱱᱠᱚ == ᱢᱤᱫ ᱪᱷᱚᱞᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, YWCA (Young Women Christian Association) ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱰᱢᱤᱱᱴᱚᱱ, ᱵᱟᱥᱠᱮᱴᱵᱚᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱜᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱫᱚ YWCA ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱴᱨᱟᱭᱮᱞ (trial) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱖ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱳᱪᱤᱝ ᱠᱮᱢᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱣᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱛᱤᱥ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ 'ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞ' (gentleman's game) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱨᱮᱱ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱩᱱᱤ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱛᱥᱟᱹᱦ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱑᱙᱗᱘ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="auto">{{Cite web|url=https://femalecricket.com/female-cricket-blogs/767-interview-with-gargi-banerji-former-indian-national-player.html|title=Interview with Gargi Banerji, former Indian national player|first=Suvam|last=Maiti|date=5 June 2017}}</ref> == ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱤᱨᱟᱨ == ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱴ ᱑᱒ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱒᱖ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱥᱮᱱᱴᱮᱨᱤ (᱖᱑᱔ ᱨᱟᱱ)<ref>{{Cite news|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284202.html|title=Records. Women's Test matches. Batting records. Most runs in a career without a hundred|work=ESPNcricinfo|access-date=2017-07-24}}</ref> ᱛᱮ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17113/17113.html|title=Gargi Bannerji|publisher=CricketArchive|access-date=2009-09-17}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱥ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ (᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ 26 ᱢᱮᱪ ᱠᱷᱚᱱ 15.73) ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱴᱮᱥᱴ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱚᱲᱮ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱠᱚ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱤᱱᱤᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱫᱷᱟ ᱥᱮᱱᱴᱩᱨᱤ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱱᱟᱜ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱐-᱐ ᱛᱮ ᱵᱟᱨᱟᱵᱟᱨᱤ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱵᱟᱨ ᱯᱷᱤᱴᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱟᱠ ᱨᱮ ᱙ ᱨᱮ ᱖ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱯᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱭᱩᱡᱤᱞᱟᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ, ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ - ᱑᱙᱘᱖ ᱨᱮ - ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱞᱟᱠᱯᱩᱞ ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱟᱨ ᱗᱕ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sandhya-agarwal-53913|title=Sandhya Agarwal Profile - Cricket Player India. Stats, Records, Video|work=ESPNcricinfo}}</ref> ᱥᱟᱱᱫᱷᱭᱟ ᱟᱜᱟᱨᱣᱟᱞ ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮ ᱪᱟᱵᱟ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟᱭ᱾<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/gargi-banerjee-54124|title=Gargi Banerjee Profile - Cricket Player India. Stats, Records, Video|work=ESPNcricinfo}}</ref> == ᱥᱤᱜᱤᱞᱠᱚ == ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱮᱴᱤᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱟᱠᱟᱱ '''ᱢᱟᱫᱷᱟᱣᱨᱟᱣ ᱥᱤᱱᱰᱤᱭᱟ''' ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱯᱷᱤᱞᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱠᱩᱢᱩᱴᱤ (᱒᱐᱑᱑-᱒᱐᱑᱔) ᱨᱮᱱ ᱪᱮᱭᱟᱨᱯᱟᱨᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱟᱴᱠᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱮᱪ ᱠᱚ ᱠᱷᱮᱞᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱨᱠᱤᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱤᱞᱵᱚᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ (ᱮᱢᱥᱤᱥᱤ) ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱵᱤᱠᱚᱞᱯ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ == <references responsive="1"></references> [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ]] rxe11hu1utmvywcdvyod3jjnsz3srg4 ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ 14 35318 189899 2026-03-31T17:08:48Z Rocky 734 571 ᱛᱷᱚᱠ 189899 wikitext text/x-wiki ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ 129a4oda8vvw3lmkh8nds9tfpnnivof ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ 1 35319 189900 2026-03-31T17:11:27Z Rocky 734 571 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189900 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ 0 35320 189901 2026-03-31T17:17:18Z Rocky 734 571 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1309502887|Runa Basu]]" 189901 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ|female=true|image=|country=India|birth_date=1955|birth_place=[[Calcutta]], [[West Bengal]], India|batting=Right-handed|bowling=Right-arm medium-fast|role=|international=true|testdebutdate=7 November|testdebutyear=1976|testdebutagainst=West Indies|testcap=12|lasttestdate=23 February|lasttestyear=1977|lasttestagainst=New Zealand|odidebutdate=1 January|odidebutyear=1978|odidebutagainst=England|odicap=2|lastodidate=19 February|lastodiyear=1984|lastodiagainst=New Zealand|odishirt=|columns=2|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=5|runs1=20|bat avg1=3.33|100s/50s1=0/0|top score1=5|deliveries1=294|wickets1=2|bowl avg1=55.00|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=1/15|catches/stumpings1=2/–|column2=[[Women's One Day International cricket|WODI]]|matches2=6|runs2=26|bat avg2=13.00|100s/50s2=0/0|top score2=10|deliveries2=186|wickets2=0|bowl avg2=&ndash;|fivefor2=&ndash;|tenfor2=&ndash;|best bowling2=&ndash;|catches/stumpings2=2/–|date=14 September|year=2009|source=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Players/17/17114/17114.html CricketArchive}} '''ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ''' ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱷᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱚᱲᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱢᱮᱪ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ == <references responsive="1"></references> [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] 9m2u35yhj5kyx7s5nbpa5m5tvfeldqu 189902 189901 2026-03-31T17:18:10Z Rocky 734 571 added [[Category:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 189902 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ|female=true|image=|country=India|birth_date=1955|birth_place=[[Calcutta]], [[West Bengal]], India|batting=Right-handed|bowling=Right-arm medium-fast|role=|international=true|testdebutdate=7 November|testdebutyear=1976|testdebutagainst=West Indies|testcap=12|lasttestdate=23 February|lasttestyear=1977|lasttestagainst=New Zealand|odidebutdate=1 January|odidebutyear=1978|odidebutagainst=England|odicap=2|lastodidate=19 February|lastodiyear=1984|lastodiagainst=New Zealand|odishirt=|columns=2|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=5|runs1=20|bat avg1=3.33|100s/50s1=0/0|top score1=5|deliveries1=294|wickets1=2|bowl avg1=55.00|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=1/15|catches/stumpings1=2/–|column2=[[Women's One Day International cricket|WODI]]|matches2=6|runs2=26|bat avg2=13.00|100s/50s2=0/0|top score2=10|deliveries2=186|wickets2=0|bowl avg2=&ndash;|fivefor2=&ndash;|tenfor2=&ndash;|best bowling2=&ndash;|catches/stumpings2=2/–|date=14 September|year=2009|source=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Players/17/17114/17114.html CricketArchive}} '''ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ''' ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱷᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱚᱲᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱢᱮᱪ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ == <references responsive="1"></references> [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ]] aetj1kk4cql3wx8phjnfgbf3x3c40cw 189903 189902 2026-03-31T17:32:55Z Rocky 734 571 ᱚᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ 189903 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ|female=true|image=|country=India|birth_date=1955|birth_place=[[Calcutta]], [[West Bengal]], India|batting=Right-handed|bowling=Right-arm medium-fast|role=|international=true|testdebutdate=7 November|testdebutyear=1976|testdebutagainst=West Indies|testcap=12|lasttestdate=23 February|lasttestyear=1977|lasttestagainst=New Zealand|odidebutdate=1 January|odidebutyear=1978|odidebutagainst=England|odicap=2|lastodidate=19 February|lastodiyear=1984|lastodiagainst=New Zealand|odishirt=|columns=2|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=5|runs1=20|bat avg1=3.33|100s/50s1=0/0|top score1=5|deliveries1=294|wickets1=2|bowl avg1=55.00|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=1/15|catches/stumpings1=2/–|column2=[[Women's One Day International cricket|WODI]]|matches2=6|runs2=26|bat avg2=13.00|100s/50s2=0/0|top score2=10|deliveries2=186|wickets2=0|bowl avg2=&ndash;|fivefor2=&ndash;|tenfor2=&ndash;|best bowling2=&ndash;|catches/stumpings2=2/–|date=14 September|year=2009|source=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Players/17/17114/17114.html CricketArchive}} '''ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ''' ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱷᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱚᱲᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱢᱮᱪ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱱᱩᱭ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱛᱟᱞᱟ ᱞᱟᱜᱮ (medium-fast) ᱵᱳᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱵᱮᱴᱥᱢᱮᱱ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱮᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱷᱮᱞ ᱫᱚ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱵᱟᱥᱩ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱩᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ == ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ == ᱵᱟᱥᱩ ᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱖ ᱨᱮ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮ ᱣᱮᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱡᱽ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ '''ᱴᱮᱥᱴ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ (debut)''' ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱴᱤᱢ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱩᱨᱩᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ '''᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱮᱥᱴ ᱢᱮᱪ''' ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱳᱞᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱨᱤ (ODI) ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱩ ᱫᱚ '''᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱮᱪ''' ᱨᱮ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱨᱤ ᱢᱮᱪ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''᱑᱙᱗᱘ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ''' ᱨᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱤᱰᱮᱱ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱘ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱤᱸᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱷᱚᱫ ᱟᱨ ᱥᱴᱮᱴᱤᱥᱴᱤᱠᱥ == ᱢᱤᱫ ᱵᱳᱞᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱞᱟᱜᱮ (medium-fast) ᱜᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱩᱜᱽ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ: * '''ᱴᱮᱥᱴ:''' ᱕ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒ ᱣᱤᱠᱮᱴ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ * '''ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱨᱤ (ODI):''' ᱑᱙᱗᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱔ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱮᱪ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱣᱤᱠᱮᱴ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱤᱠᱳᱱᱚᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ * '''ᱵᱮᱴᱤᱝ:''' ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱭ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱥᱠᱳᱨ ᱫᱚ ᱑᱐ (ODI) ᱟᱨ ᱕ (ᱴᱮᱥᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱟᱥᱩ ᱫᱚ ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ '''ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ''' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱗᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱥᱩ ᱟᱜ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱜᱤ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ, ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱚᱨᱤᱡᱤᱱᱟᱞ" (original) ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱭᱟ ᱠᱚ— ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ IPL ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱰᱮᱱ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱯ ᱠᱷᱮᱞ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱥᱟᱹᱦ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ == <references responsive="1"></references> [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ]] 3warij6esrpr1rsq7dh3jn9kkai0v6s ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱨᱩᱱᱟ ᱵᱟᱥᱩ 1 35321 189904 2026-03-31T17:33:35Z Rocky 734 571 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189904 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱵᱷᱚᱴᱟᱪᱟᱨᱡᱤ 0 35322 189905 2026-03-31T17:38:42Z Rocky 734 571 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1268116404|Lopamudra Bhattacharji]]" 189905 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Lopamudra Bhattacharji|female=true|image=|country=India|fullname=Lopamudra Bhattacharji|nickname=|birth_date={{Birth date and age|1960|1|31|df=yes}}|birth_place=India|heightft=|heightinch=|batting=|bowling=|role=|international=true|testdebutdate=7 March|testdebutyear=1985|testdebutagainst=New Zealand|testcap=27|lasttestdate=|lasttestyear=|lasttestagainst=|onetest=true|odidebutdate=1 January|odidebutyear=1978|odidebutagainst=England|odicap=3|lastodidate=6 February|lastodiyear=1982|lastodiagainst=International XI|odishirt=|columns=2|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=1|runs1=7|bat avg1=7.00|100s/50s1=0/0|top score1=7|deliveries1=24|wickets1=0|bowl avg1=–|fivefor1=–|tenfor1=–|best bowling1=–|catches/stumpings1=0/–|column2=[[Women's One Day International cricket|WODI]]|matches2=15|runs2=40|bat avg2=4.44|100s/50s2=0/0|top score2=14*|deliveries2=480|wickets2=8|bowl avg2=26.75|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=3/18|catches/stumpings2=3/&ndash;|date=19 September|year=2009|source=https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17117/17117.html CricketArchive}} '''ᱞᱚᱯᱟᱢᱩᱰᱨᱟ ᱵᱷᱟᱴᱪᱟᱨᱡᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱓᱑ ᱡᱟᱱᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱐) ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱹᱛᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ == ᱥᱟᱹᱱᱥᱠᱨᱤᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} <references responsive="1"></references> [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ]] 3jd84259ij009gtnlzdusz8zmcz7cqw 189906 189905 2026-03-31T17:42:37Z Rocky 734 571 ᱱᱟᱶᱟ ᱚᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱦᱩᱭ 189906 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Lopamudra Bhattacharji|female=true|image=|country=India|fullname=Lopamudra Bhattacharji|nickname=|birth_date={{Birth date and age|1960|1|31|df=yes}}|birth_place=India|heightft=|heightinch=|batting=|bowling=|role=|international=true|testdebutdate=7 March|testdebutyear=1985|testdebutagainst=New Zealand|testcap=27|lasttestdate=|lasttestyear=|lasttestagainst=|onetest=true|odidebutdate=1 January|odidebutyear=1978|odidebutagainst=England|odicap=3|lastodidate=6 February|lastodiyear=1982|lastodiagainst=International XI|odishirt=|columns=2|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=1|runs1=7|bat avg1=7.00|100s/50s1=0/0|top score1=7|deliveries1=24|wickets1=0|bowl avg1=–|fivefor1=–|tenfor1=–|best bowling1=–|catches/stumpings1=0/–|column2=[[Women's One Day International cricket|WODI]]|matches2=15|runs2=40|bat avg2=4.44|100s/50s2=0/0|top score2=14*|deliveries2=480|wickets2=8|bowl avg2=26.75|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=3/18|catches/stumpings2=3/&ndash;|date=19 September|year=2009|source=https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17117/17117.html CricketArchive}} '''ᱞᱚᱯᱟᱢᱩᱰᱨᱟ ᱵᱷᱟᱴᱪᱟᱨᱡᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱓᱑ ᱡᱟᱱᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱐) ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱹᱛᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱡᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱭᱟᱨ (former) ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱨ ᱑᱙᱗᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱱᱩᱭ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱞᱟᱜᱮ (medium-pace) ᱵᱳᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱵᱮᱴᱥᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ == ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ == ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱘ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱨᱤ (ODI) ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱮᱪ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱤᱰᱮᱱ ᱜᱟᱨᱰᱮᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱮᱞ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱘ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱦᱤᱸᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱥᱴᱮᱴᱤᱥᱴᱤᱠᱥ == ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱡᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ '''᱑᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱨᱤ (ODI)''' ᱢᱮᱪ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱵᱳᱞᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱳᱞᱤᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱤᱸᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱮᱱᱟ: * '''ᱵᱳᱞᱤᱝ:''' ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱣᱤᱠᱮᱴ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱳᱞᱤᱝ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱓/᱑᱘ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱨᱟᱱ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱤ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱱ ᱵᱮᱴᱥᱢᱮᱱ ᱠᱚ ᱟᱹᱴᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ * '''ᱵᱮᱴᱤᱝ:''' ᱵᱮᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱭ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ == ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱟᱨ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ == ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱟᱣᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱩᱛᱥᱟᱹᱦ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱸ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ == ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱵᱷᱚᱴᱴᱟᱪᱟᱨᱡᱤ ᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭ ᱛᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱚᱞ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱭᱡᱩ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱮᱞ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱟ ᱟᱹᱠᱷᱚᱨ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱟᱨ ᱠᱷᱮᱞ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱱᱥᱠᱨᱤᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} <references responsive="1"></references> [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ]] 61tgexjhp7j5cggculbawaxou8zjygi ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱞᱳᱯᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱵᱷᱚᱴᱟᱪᱟᱨᱡᱤ 1 35323 189907 2026-03-31T17:43:04Z Rocky 734 571 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189907 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱵᱤᱭᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ 1 35324 189908 2026-03-31T18:14:03Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189908 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱢᱟᱥᱟᱭ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 1 35325 189909 2026-03-31T18:14:33Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189909 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱠᱟᱛᱤ ᱦᱚᱲ 0 35326 189910 2026-03-31T18:28:40Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 "{{Short description|ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ}} {{Infobox ethnic group | group = ᱠᱟᱛᱤᱨ | native_name = ᱠᱟᱛᱤ, ᱠᱟᱛᱳᱨ, ᱠᱟᱛᱟ | image = | caption = | population = ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱔᱐,᱐᱐᱐ (᱑᱘᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ) | regions = [[ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱ]], ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189910 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ}} {{Infobox ethnic group | group = ᱠᱟᱛᱤᱨ | native_name = ᱠᱟᱛᱤ, ᱠᱟᱛᱳᱨ, ᱠᱟᱛᱟ | image = | caption = | population = ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱔᱐,᱐᱐᱐ (᱑᱘᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ) | regions = [[ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱ]], [[ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]]; [[ᱪᱤᱛᱨᱟᱞ]], [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] | languages = [[ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] | religions = [[ᱥᱩᱱᱱᱤ ᱤᱥᱞᱟᱢ]] | related_groups = [[ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ|ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ]], [[ᱫᱟᱨᱫᱤᱠ ᱦᱚᱲ]], [[ᱠᱳᱢ ᱦᱚᱲ]] }} '''ᱠᱟᱛᱤᱨ''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱠᱟᱛᱤ''', '''ᱠᱟᱛᱳᱨ''' ᱟᱨ '''ᱠᱟᱛᱟ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱚᱞᱟ) ᱫᱚ [[ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ [[ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ|ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ]] ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ == ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ == '''ᱠᱟᱛᱤᱨ''' [ka 'tɘ] ᱥᱮ ᱠᱟᱛᱟ ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱥᱤᱭᱟᱼᱯᱚᱥ ("ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱦᱚᱲ") ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱤᱥᱟᱹᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱟᱥᱜᱩᱞ ᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱ ([[ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱥᱜᱩᱞ ᱵᱷᱮᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱤᱸᱥ ᱫᱚ ᱠᱟᱛᱤᱨᱜᱩᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱪᱤᱛᱨᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱪᱤᱛᱨᱟᱞᱤ]] ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ 'ᱞᱩᱛᱫᱮᱦ' ᱟᱨ [[ᱯᱟᱥᱛᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱟᱥᱛᱳ]] ᱛᱮ 'ᱠᱟᱱᱛᱳᱡᱤ' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱥᱠᱚᱴ ᱨᱳᱵᱟᱨᱴᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱛᱤᱨᱜᱩᱞ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱥᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱤᱨ ᱥᱤᱭᱟᱦ-ᱯᱳᱥ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱯᱟᱥᱛᱳ ᱛᱮ '''ᱠᱟᱢᱛᱳᱡᱽ''' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱤᱭᱟᱹ ᱨᱤᱪᱟᱨᱰ ᱥᱴᱨᱟᱱᱰᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, 'ᱠᱟᱢᱛᱳᱡᱽ' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮ ᱞᱟᱜᱩ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱛᱟ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱨᱟᱞ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱪᱤᱛᱨᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱡᱷᱳᱨ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮ "ᱠᱟᱛᱟ ᱵᱳᱦᱛ" (Kata Boht) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱪᱤᱛᱨᱟᱞᱤ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ 'ᱠᱟᱛᱟ' (kata) ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ" ᱥᱮ "ᱢᱟᱨᱟᱝ" ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱹᱭ-ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ 'ᱜᱽᱨᱟᱢ' (gram) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱳ-ᱟᱨᱡᱚ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟ) ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱟᱹᱛᱩ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == [[Kafiristan|ᱠᱟᱯᱷᱤᱨᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱫᱚ [[Hindu Kush|ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱩᱥ]] ᱵᱩᱨᱩ ᱢᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Emirate of Afghanistan|ᱟᱯᱷᱜᱟᱱ]] ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ [[Proto-Indo-Europeans|ᱤᱱᱰᱳ-ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]] ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱨᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ "[[kafir|ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ]]" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱟᱠᱚ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱠᱮᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱩᱨᱩ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱳᱭᱫᱤᱠ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱜᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ: [[Siah-Posh Kafirs|ᱥᱤᱭᱟᱦ-ᱯᱳᱥ]] (ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱦᱚᱨᱚᱜ) ᱟᱨ [[Safed-Posh|ᱥᱟᱯᱷᱮᱫ-ᱯᱳᱥ]] (ᱯᱩᱸᱰ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱦᱚᱨᱚᱜ) ᱾<ref name=Pellat /> ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ/ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="nuristan.info" /> ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱫᱚ ᱤᱢᱨᱟ (Imra) ᱥᱮ [[Yamaraja|ᱭᱚᱢᱨᱟᱡᱽ]] ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱰᱤᱥᱟᱱᱤ (Disani) ᱟᱨ [[Indra|ᱤᱱᱫᱽᱨᱚ]] ᱣᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱥᱮᱣᱟ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, Poona, 2003</ref> === ᱛᱟᱭᱢᱩᱨ ᱟᱜ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ (᱑᱓᱙᱘) === ᱑᱓᱙᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ, ᱛᱟᱭᱢᱩᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱭᱟᱦ-ᱯᱳᱥ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱛᱳᱨ/ᱠᱟᱛᱣᱟᱨ (Kator/Katwar) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱜᱚᱲ ᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚᱭ ᱡᱩᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Majumdar /> ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱥᱨᱟ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱟᱭᱢᱩᱨ ᱟᱜ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱢᱩᱨ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱜᱚᱡ ᱥᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱢᱩᱨ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ "ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱚᱡ ᱠᱚ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱤ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱞᱩᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" ᱮ ᱦᱩᱠᱩᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱠᱷᱚᱯᱚᱨᱤ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱱᱟᱨ (tower of skulls) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱠᱩᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Majumdar/> === ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ (᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ) === ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ [[British Raj|ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱑᱘᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Durand Line|ᱰᱩᱨᱟᱱᱰ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱟᱯᱷᱤᱨᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱫᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=Pellat /> ᱟᱢᱤᱨ [[Abdur Rahman Khan|ᱟᱵᱽᱫᱩᱨ ᱨᱚᱦᱢᱟᱱ ᱠᱷᱟᱱ]] ᱑᱘᱕-᱑᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱯᱷᱤᱨᱤᱥᱛᱟᱱ ᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ (autobiography) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱔᱐ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱸᱡᱽᱥᱤᱨ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱠᱩᱞᱞᱩᱢ (Kullum) ᱜᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱚᱠᱷᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱜᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱛᱤ (Kati) ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱞᱟᱥ (Kalash) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱤᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ [[Bumboret valley|ᱵᱩᱢᱵᱳᱨᱮᱛ ᱵᱮᱰᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱨᱩᱢᱵᱩᱛᱟᱞ (Brumbutal) ᱟᱨ ᱠᱩᱱᱤᱥᱴ (Kunisht) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>Max Klimburg, East & West vol 58</ref> ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱜᱷᱢᱟᱱ (Laghman) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱠᱟᱯᱷᱤᱨᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ [[Nooristan|ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=Sykes1 /> ᱠᱟᱯᱷᱤᱨᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ 'ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ' (The Enlightened Ones) ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ" ᱾ [[Georg Morgenstierne]] ᱑᱙᱒᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Nuristani languages|ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱩᱢᱵᱳᱨᱮᱛ ᱵᱮᱰᱟ ᱛᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱟᱝ-ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ ᱱᱟᱭᱠᱮ (priests) 'ᱵᱟᱜᱟᱥᱟᱭ' (Bagashai) ᱟᱨ 'ᱠᱟᱨᱮᱭᱤᱠ' (Kareik) ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱜᱟᱥᱟᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱫ, ᱠᱟᱛᱤᱨ ᱠᱟᱯᱷᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ: * ᱵᱟᱥᱜᱩᱞ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱛᱤᱨ ᱾ * ᱠᱛᱤ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱛᱤᱨ ᱾ * ᱠᱩᱞᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱠᱩᱞᱟᱢ ᱠᱟᱛᱤᱨ ᱾ * ᱨᱟᱢᱜᱩᱞ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱢᱜᱩᱞ ᱠᱟᱛᱤᱨ ᱾ * ᱪᱤᱛᱨᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱛᱟ: ᱜᱳᱵᱳᱨ, ᱨᱩᱢᱵᱩᱨ, ᱵᱩᱢᱵᱳᱨᱮᱛ ᱾ * ᱳᱡᱷᱳᱨ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱡᱟᱱᱟ ᱢᱟᱛᱚᱝᱫᱤᱨ ᱠᱟᱛᱤᱨ ᱾ == ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ]] * [[ᱱᱩᱨᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] * [[ᱠᱟᱯᱷᱤᱨᱤᱥᱛᱟᱱ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} trakpmc0thq0a8ylpppnqgmakwsz9a4 ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ 0 35327 189911 2026-03-31T18:38:32Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 "{{Short description|ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ}} {{Infobox ethnic group | image = File:Cochin Jews.jpg | image_caption = ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ (᱑᱙᱐᱐) | group = ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189911 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ}} {{Infobox ethnic group | image = File:Cochin Jews.jpg | image_caption = ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ (᱑᱙᱐᱐) | group = ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ (Cochin Jews) | native_name = {{Script/Hebrew|יְהᱩᱫֵֽי־קוֹצִֽ׳ין}} <br /> കൊച്ചിയിലെ ജൂതന്മാർ | region1 = {{ISR}} | pop1 = ᱘,᱐᱐᱐ (᱒᱐᱐᱙) | region2 = {{IND}} | pop2 = ᱑᱕ (᱒᱐᱒᱒) | langs = [[Hebrew language|ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ]], [[Judeo-Malayalam|ᱡᱩᱫᱳ-ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]], [[Malayalam|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]] | rels = [[Judaism|ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] | related = [[Paradesi Jews|ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ]], [[Bene Israel|ᱵᱮᱱᱮ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ]], [[Baghdadi Jews|ᱵᱟᱜᱽᱫᱟᱫᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ]], [[Malayalis|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱤ]] }} '''ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ [[History of the Jews in India|ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱚ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ [[King Solomon|ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ]] ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱫᱚ [[South India|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kingdom of Cochin|ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽ]] ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kerala|ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱮᱜᱮ [[Benjamin of Tudela|ᱵᱮᱱᱡᱟᱢᱤᱱ ᱚᱯᱷ ᱛᱩᱫᱮᱞᱟ]] ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱔᱙᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Iberia|ᱟᱭᱵᱮᱨᱤᱭᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱪᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ [[Sephardi Jews|ᱥᱮᱯᱷᱟᱨᱰᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Paradesi Jews|ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ]] (ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱥᱟᱶ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱰᱤᱱᱳ (Ladino) ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[Judeo-Malayalam|ᱡᱩᱫᱳ-ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]] ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ, ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ [[Aliyah|ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ]] ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ, ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ [[Commonwealth of Nations|ᱠᱚᱢᱚᱱᱣᱮᱞᱛᱷ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ [[List of Synagogues in Kerala|ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ (Synagogues)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ [[Paradesi Synagogue|ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[Paravur Synagogue|ᱯᱟᱨᱟᱵᱩᱨ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ 'ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ' (Kerala Jews History Museum) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚ === [[File:Receiving jews.jpg|thumb|᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ|alt=]] [[File:Jewish copper plate (c. 1000 CE).png|thumb|ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ (Sasanam)|alt=]] ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱡᱩᱥᱮ (P. M. Jussay) ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ [[King Solomon|ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ]] ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":4" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱕᱘᱗ BCE ᱨᱮ [[Siege of Jerusalem (587 BCE)|ᱡᱮᱨᱩᱥᱟᱞᱮᱢ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ (First Temple) ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>''The Last Jews of Kerala'', p. 98</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱗᱐ CE ᱨᱮ [[Siege of Jerusalem (70)|ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱟᱱᱫᱟᱨ [[Kodungallur|ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ]] (Cranganore) ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>Katz 2000; Koder 1973; Thomas Puthiakunnel 1973</ref> ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱠᱳᱰᱩᱝᱜᱟᱞᱞᱩᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱮᱨᱱᱟᱱᱰᱮᱥ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱨᱩᱥᱟᱞᱮᱢ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱯᱷᱤᱨᱟ ᱜᱟᱢᱞᱤᱭᱮᱞ (Ophira Gamliel) ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱫᱚ [[Quilon Syrian copper plates|ᱠᱳᱞᱞᱟᱢ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ]] (Kollam copper plates) ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ ᱫᱚ ᱘᱔᱙ CE ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱩᱯᱷᱤᱠ (Kufic), ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ (Pahlavi) ᱟᱨ ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ (Hebrew) ᱛᱮ ᱥᱩᱦᱤ (signatures) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱢᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱗᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱮᱸᱠᱟᱨ ᱴᱳᱵᱤᱭᱟᱥ ᱵᱳᱣᱟᱥ ᱫᱚ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱵᱵᱤ (Rabbi) ᱭᱮᱦᱮᱡᱽᱠᱮᱞ ᱨᱟᱪᱵᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱑᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ? ᱨᱟᱵᱵᱤ ᱭᱮᱦᱮᱡᱽᱠᱮᱞ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ: "ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱖᱘ CE ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱜᱮᱞ ᱥᱟᱥᱟᱭ (᱑᱐,᱐᱐᱐) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ; ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Kodungallur|ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ]], ᱰᱤᱥᱟᱞᱳᱨ, ᱢᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱞᱳᱛᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾" == ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ == {| class="wikitable mw-collapsible collapsible collapsed" style="width:100%" ! ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ<ref>{{Cite web|title=The Synagogues of Kerala|url=http://cochinsyn.com/}}</ref> |- | {{div col|colwidth=22em}} * ᱟᱨᱳᱱ (Aaron/Aharon) * ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ (Abraham/Avraham) * ᱟᱥᱠᱮᱱᱟᱡᱤ (Ashkenazi) * ᱟᱡᱟᱨ (Azar) * ᱠᱳᱦᱮᱱ (Cohen) * ᱰᱮᱱᱤᱭᱮᱞ (Daniel) * ᱰᱮᱵᱤᱰ (David/Davidson) * ᱮᱞᱤᱭᱟ/ᱮᱞᱤᱭᱟᱥ (Elia/Elias) * ᱦᱟᱞᱮᱜᱩᱣᱟ (Hallegua) * ᱤᱛᱡᱷᱟᱠ (Itzhak/Yitzhak) * ᱠᱳᱰᱟᱨ (Koder) * ᱢᱟᱫᱟᱭ (Madayi) * ᱢᱮᱱᱟᱦᱮᱢ (Menahem) * ᱢᱳᱨᱫᱮᱠᱷᱟᱭ (Mordekhai) * ᱱᱮᱦᱮᱢᱤᱭᱟ (Nehemia) * ᱯᱟᱞᱞᱤᱯᱟᱨᱟᱢᱵᱤᱞ (Palliparambil) * ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ (Rabban) * ᱨᱟᱦᱟᱵᱤ (Rahabi) * ᱥᱟᱞᱮᱢ (Salem) * ᱥᱟᱢᱩᱭᱮᱞ (Samuel) * ᱥᱟᱥᱩᱱ (Sassoon) * ᱥᱟᱭᱢᱚᱱ (Simon) * ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ (Solomon/Shlomo) * ᱛᱷᱚᱢᱟᱥ (Thomas) * ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ (Yoseph/Joseph) * ᱡᱟᱠᱟᱭ (Zackai) {{div col end}} |} == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚ == * [[Joseph Rabban|ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ]]: ᱠᱳᱰᱩᱝᱜᱟᱞᱞᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱪᱮᱨᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨ ᱨᱚᱵᱤᱵᱚᱨᱢᱚᱱ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ (copper plates) ᱛᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ * '''ᱥᱟᱨᱟ ᱵᱟᱛ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ''' (Sarah bat Israel): ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱛᱳᱯᱟ ᱫᱷᱤᱨᱤ (tombstone) ᱫᱚ ᱑᱒᱔᱙ CE ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ * [[Elijah ha-Adeni|ᱮᱞᱤᱭᱟ ᱵᱮᱱ ᱢᱳᱥᱮᱥ ᱮᱰᱮᱱᱤ]]: ᱑᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Rahabi Ezekiel|ᱮᱡᱮᱠᱤᱭᱮᱞ ᱨᱟᱦᱟᱵᱤ]] (᱑᱖᱙᱔–᱑᱗᱗᱑): ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱰᱟᱪ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱾ * [[Abraham Barak Salem|ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱵᱟᱨᱟᱠ ᱥᱟᱞᱮᱢ]] (᱑᱘᱘᱒–᱑᱙᱖᱗): ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Ruby Daniel|ᱨᱩᱵᱤ ᱰᱮᱱᱤᱭᱮᱞ]] (᱑᱙᱑᱒-᱒᱐᱐᱒): ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ-ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Sarah Jacob Cohen|ᱥᱟᱨᱟ ᱡᱮᱠᱚᱵ ᱠᱳᱦᱮᱱ]] (᱑᱙᱒᱒-᱒᱐᱑᱙): ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱾ == ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ == <gallery widths="200" heights="300" perrow="4"> File:Malabar Jewish High Priest.jpg|ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱭᱠᱮ (High Priest) File:Paradesi Jew Bhagdhadi.jpg|ᱵᱟᱜᱽᱫᱟᱫᱤ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ File:Two young jewesses.jpg|ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱩᱲᱤ (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱛᱮ 'ᱟᱪᱤ') File:Malabar Jew.jpg|ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ, ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ </gallery> == ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ]] * [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] * [[ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} rda5g02pc1bjbwaovszrpm7dlsg2323 189912 189911 2026-03-31T18:41:21Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 189912 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ}} {{Infobox ethnic group | image = File:Cochin Jews.jpg | image_caption = ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ (᱑᱙᱐᱐) | group = ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ | native_name = {{Script/Hebrew|יְהᱩᱫֵֽי־קוֹצִֽ׳ין}} <br /> കൊച്ചിയിലെ ജൂതന്മാർ | region1 = {{ISR}} | pop1 = ᱘,᱐᱐᱐ (᱒᱐᱐᱙) | region2 = {{IND}} | pop2 = ᱑᱕ (᱒᱐᱒᱒) | langs = [[Hebrew language|ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ]], [[Judeo-Malayalam|ᱡᱩᱫᱳ-ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]], [[Malayalam|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]] | rels = [[Judaism|ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] | related = [[Paradesi Jews|ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ]], [[Bene Israel|ᱵᱮᱱᱮ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ]], [[Baghdadi Jews|ᱵᱟᱜᱽᱫᱟᱫᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ]], [[Malayalis|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱤ]] }} '''ᱠᱚᱪᱤᱱ''' ᱡᱤᱣᱩᱥ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱤᱣᱩᱥ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ [[History of the Jews in India|ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱚ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ [[King Solomon|ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ]] ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱚ [[South India|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kingdom of Cochin|ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽ]] ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kerala|ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱮᱜᱮ [[Benjamin of Tudela|ᱵᱮᱱᱡᱟᱢᱤᱱ ᱚᱯᱷ ᱛᱩᱫᱮᱞᱟ]] ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱔᱙᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Iberia|ᱟᱭᱵᱮᱨᱤᱭᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱪᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ [[Sephardi Jews|ᱥᱮᱯᱷᱟᱨᱰᱤ]] ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Paradesi Jews|ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ]] ᱡᱤᱣᱩᱥ (ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱥᱟᱶ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱰᱤᱱᱳ (Ladino) ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[Judeo-Malayalam|ᱡᱩᱫᱳ-ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]] ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ, ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ [[Aliyah|ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ]] ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ, ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ [[Commonwealth of Nations|ᱠᱚᱢᱚᱱᱣᱮᱞᱛᱷ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ [[List of Synagogues in Kerala|ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ (Synagogues)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ [[Paradesi Synagogue|ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[Paravur Synagogue|ᱯᱟᱨᱟᱵᱩᱨ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ 'ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ' (Kerala Jews History Museum) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚ === [[File:Receiving jews.jpg|thumb|᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ|alt=]] [[File:Jewish copper plate (c. 1000 CE).png|thumb|ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ (Sasanam)|alt=]] ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱡᱩᱥᱮ (P. M. Jussay) ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱫᱚ [[King Solomon|ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ]] ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":4" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱕᱘᱗ BCE ᱨᱮ [[Siege of Jerusalem (587 BCE)|ᱡᱮᱨᱩᱥᱟᱞᱮᱢ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ (First Temple) ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱦᱚᱲ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>''The Last Jews of Kerala'', p. 98</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱗᱐ CE ᱨᱮ [[Siege of Jerusalem (70)|ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱟᱱᱫᱟᱨ [[Kodungallur|ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ]] (Cranganore) ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>Katz 2000; Koder 1973; Thomas Puthiakunnel 1973</ref> ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱠᱳᱰᱩᱝᱜᱟᱞᱞᱩᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱮᱨᱱᱟᱱᱰᱮᱥ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱨᱩᱥᱟᱞᱮᱢ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱯᱷᱤᱨᱟ ᱜᱟᱢᱞᱤᱭᱮᱞ (Ophira Gamliel) ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱫᱚ [[Quilon Syrian copper plates|ᱠᱳᱞᱞᱟᱢ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ]] (Kollam copper plates) ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ ᱫᱚ ᱘᱔᱙ CE ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱩᱯᱷᱤᱠ (Kufic), ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ (Pahlavi) ᱟᱨ ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ (Hebrew) ᱛᱮ ᱥᱩᱦᱤ (signatures) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱢᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱗᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱮᱸᱠᱟᱨ ᱴᱳᱵᱤᱭᱟᱥ ᱵᱳᱣᱟᱥ ᱫᱚ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱵᱵᱤ (Rabbi) ᱭᱮᱦᱮᱡᱽᱠᱮᱞ ᱨᱟᱪᱵᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱑᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ? ᱨᱟᱵᱵᱤ ᱭᱮᱦᱮᱡᱽᱠᱮᱞ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ: "ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱖᱘ CE ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱜᱮᱞ ᱥᱟᱥᱟᱭ (᱑᱐,᱐᱐᱐) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ; ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Kodungallur|ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ]], ᱰᱤᱥᱟᱞᱳᱨ, ᱢᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱞᱳᱛᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾" == ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ == {| class="wikitable mw-collapsible collapsible collapsed" style="width:100%" ! ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ<ref>{{Cite web|title=The Synagogues of Kerala|url=http://cochinsyn.com/}}</ref> |- | {{div col|colwidth=22em}} * ᱟᱨᱳᱱ (Aaron/Aharon) * ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ (Abraham/Avraham) * ᱟᱥᱠᱮᱱᱟᱡᱤ (Ashkenazi) * ᱟᱡᱟᱨ (Azar) * ᱠᱳᱦᱮᱱ (Cohen) * ᱰᱮᱱᱤᱭᱮᱞ (Daniel) * ᱰᱮᱵᱤᱰ (David/Davidson) * ᱮᱞᱤᱭᱟ/ᱮᱞᱤᱭᱟᱥ (Elia/Elias) * ᱦᱟᱞᱮᱜᱩᱣᱟ (Hallegua) * ᱤᱛᱡᱷᱟᱠ (Itzhak/Yitzhak) * ᱠᱳᱰᱟᱨ (Koder) * ᱢᱟᱫᱟᱭ (Madayi) * ᱢᱮᱱᱟᱦᱮᱢ (Menahem) * ᱢᱳᱨᱫᱮᱠᱷᱟᱭ (Mordekhai) * ᱱᱮᱦᱮᱢᱤᱭᱟ (Nehemia) * ᱯᱟᱞᱞᱤᱯᱟᱨᱟᱢᱵᱤᱞ (Palliparambil) * ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ (Rabban) * ᱨᱟᱦᱟᱵᱤ (Rahabi) * ᱥᱟᱞᱮᱢ (Salem) * ᱥᱟᱢᱩᱭᱮᱞ (Samuel) * ᱥᱟᱥᱩᱱ (Sassoon) * ᱥᱟᱭᱢᱚᱱ (Simon) * ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ (Solomon/Shlomo) * ᱛᱷᱚᱢᱟᱥ (Thomas) * ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ (Yoseph/Joseph) * ᱡᱟᱠᱟᱭ (Zackai) {{div col end}} |} == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚ == * [[Joseph Rabban|ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ]]: ᱠᱳᱰᱩᱝᱜᱟᱞᱞᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱪᱮᱨᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨ ᱨᱚᱵᱤᱵᱚᱨᱢᱚᱱ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ (copper plates) ᱛᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ * '''ᱥᱟᱨᱟ ᱵᱟᱛ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ''' (Sarah bat Israel): ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱛᱳᱯᱟ ᱫᱷᱤᱨᱤ (tombstone) ᱫᱚ ᱑᱒᱔᱙ CE ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ * [[Elijah ha-Adeni|ᱮᱞᱤᱭᱟ ᱵᱮᱱ ᱢᱳᱥᱮᱥ ᱮᱰᱮᱱᱤ]]: ᱑᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Rahabi Ezekiel|ᱮᱡᱮᱠᱤᱭᱮᱞ ᱨᱟᱦᱟᱵᱤ]] (᱑᱖᱙᱔–᱑᱗᱗᱑): ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱰᱟᱪ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱾ * [[Abraham Barak Salem|ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱵᱟᱨᱟᱠ ᱥᱟᱞᱮᱢ]] (᱑᱘᱘᱒–᱑᱙᱖᱗): ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Ruby Daniel|ᱨᱩᱵᱤ ᱰᱮᱱᱤᱭᱮᱞ]] (᱑᱙᱑᱒-᱒᱐᱐᱒): ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ-ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Sarah Jacob Cohen|ᱥᱟᱨᱟ ᱡᱮᱠᱚᱵ ᱠᱳᱦᱮᱱ]] (᱑᱙᱒᱒-᱒᱐᱑᱙): ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱾ == ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ == <gallery widths="200" heights="300" perrow="4"> File:Malabar Jewish High Priest.jpg|ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱭᱠᱮ (High Priest) File:Paradesi Jew Bhagdhadi.jpg|ᱵᱟᱜᱽᱫᱟᱫᱤ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ File:Two young jewesses.jpg|ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱩᱲᱤ (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱛᱮ 'ᱟᱪᱤ') File:Malabar Jew.jpg|ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ, ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ </gallery> == ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ]] * [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] * [[ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} ryxhc3ezh60afizp6f5ldctx1axiuwk 189916 189912 2026-03-31T19:00:58Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 189916 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ}} {{Infobox ethnic group | image = File:Cochin Jews.jpg | image_caption = ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ (᱑᱙᱐᱐) | group = ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ | native_name = {{Script/Hebrew|יְהᱩᱫֵֽי־קוֹצִֽ׳ין}} <br /> കൊച്ചിയിലെ ജൂതന്മാർ | region1 = {{ISR}} | pop1 = ᱘,᱐᱐᱐ (᱒᱐᱐᱙) | region2 = {{IND}} | pop2 = ᱑᱕ (᱒᱐᱒᱒) | langs = [[Hebrew language|ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ]], [[Judeo-Malayalam|ᱡᱩᱫᱳ-ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]], [[Malayalam|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]] | rels = [[Judaism|ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] | related = [[Paradesi Jews|ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ]], [[Bene Israel|ᱵᱮᱱᱮ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ]], [[Baghdadi Jews|ᱵᱟᱜᱽᱫᱟᱫᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ]], [[Malayalis|ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱤ]] }} '''ᱠᱚᱪᱤᱱ''' ᱡᱤᱣᱩᱥ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱤᱣᱩᱥ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟ) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ [[History of the Jews in India|ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱚ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ [[King Solomon|ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ]] ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱚ [[South India|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kingdom of Cochin|ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽ]] ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kerala|ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱮᱜᱮ [[Benjamin of Tudela|ᱵᱮᱱᱡᱟᱢᱤᱱ ᱚᱯᱷ ᱛᱩᱫᱮᱞᱟ]] ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱔᱙᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Iberia|ᱟᱭᱵᱮᱨᱤᱭᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱪᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ [[Sephardi Jews|ᱥᱮᱯᱷᱟᱨᱰᱤ]] ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Paradesi Jews|ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ]] ᱡᱤᱣᱩᱥ (ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱥᱟᱶ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱰᱤᱱᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[Judeo-Malayalam|ᱡᱩᱫᱳ-ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ]] ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ, ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ [[Aliyah|ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ]] ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ, ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ [[Commonwealth of Nations|ᱠᱚᱢᱚᱱᱣᱮᱞᱛᱷ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱟᱵᱩᱨ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ 'ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚ === [[File:Receiving jews.jpg|thumb|᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ|alt=]] [[File:Jewish copper plate (c. 1000 CE).png|thumb|ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ (Sasanam)|alt=]] ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱡᱩᱥᱮ (P. M. Jussay) ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱫᱚ [[King Solomon|ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ]] ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":4" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱕᱘᱗ BCE ᱨᱮ [[Siege of Jerusalem (587 BCE)|ᱡᱮᱨᱩᱥᱟᱞᱮᱢ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ (First Temple) ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱦᱚᱲ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>''The Last Jews of Kerala'', p. 98</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱗᱐ CE ᱨᱮ [[Siege of Jerusalem (70)|ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱟᱱᱫᱟᱨ [[Kodungallur|ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ]] (Cranganore) ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>Katz 2000; Koder 1973; Thomas Puthiakunnel 1973</ref> ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱠᱳᱰᱩᱝᱜᱟᱞᱞᱩᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱷᱮᱨᱱᱟᱱᱰᱮᱥ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱨᱩᱥᱟᱞᱮᱢ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱯᱷᱤᱨᱟ ᱜᱟᱢᱞᱤᱭᱮᱞ (Ophira Gamliel) ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ, ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱫᱚ [[Quilon Syrian copper plates|ᱠᱳᱞᱞᱟᱢ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ]] (Kollam copper plates) ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ ᱫᱚ ᱘᱔᱙ CE ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱩᱯᱷᱤᱠ (Kufic), ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ (Pahlavi) ᱟᱨ ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ (Hebrew) ᱛᱮ ᱥᱩᱦᱤ (signatures) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱚᱨᱢᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱗᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱵᱮᱸᱠᱟᱨ ᱴᱳᱵᱤᱭᱟᱥ ᱵᱳᱣᱟᱥ ᱫᱚ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱵᱵᱤ (Rabbi) ᱭᱮᱦᱮᱡᱽᱠᱮᱞ ᱨᱟᱪᱵᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱑᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ? ᱨᱟᱵᱵᱤ ᱭᱮᱦᱮᱡᱽᱠᱮᱞ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ: "ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱖᱘ CE ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱜᱮᱞ ᱥᱟᱥᱟᱭ (᱑᱐,᱐᱐᱐) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ; ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Kodungallur|ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ]], ᱰᱤᱥᱟᱞᱳᱨ, ᱢᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱞᱳᱛᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱜᱟᱱᱳᱨ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾" == ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ == {| class="wikitable mw-collapsible collapsible collapsed" style="width:100%" ! ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ<ref>{{Cite web|title=The Synagogues of Kerala|url=http://cochinsyn.com/}}</ref> |- | {{div col|colwidth=22em}} * ᱟᱨᱳᱱ (Aaron/Aharon) * ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ (Abraham/Avraham) * ᱟᱥᱠᱮᱱᱟᱡᱤ (Ashkenazi) * ᱟᱡᱟᱨ (Azar) * ᱠᱳᱦᱮᱱ (Cohen) * ᱰᱮᱱᱤᱭᱮᱞ (Daniel) * ᱰᱮᱵᱤᱰ (David/Davidson) * ᱮᱞᱤᱭᱟ/ᱮᱞᱤᱭᱟᱥ (Elia/Elias) * ᱦᱟᱞᱮᱜᱩᱣᱟ (Hallegua) * ᱤᱛᱡᱷᱟᱠ (Itzhak/Yitzhak) * ᱠᱳᱰᱟᱨ (Koder) * ᱢᱟᱫᱟᱭ (Madayi) * ᱢᱮᱱᱟᱦᱮᱢ (Menahem) * ᱢᱳᱨᱫᱮᱠᱷᱟᱭ (Mordekhai) * ᱱᱮᱦᱮᱢᱤᱭᱟ (Nehemia) * ᱯᱟᱞᱞᱤᱯᱟᱨᱟᱢᱵᱤᱞ (Palliparambil) * ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ (Rabban) * ᱨᱟᱦᱟᱵᱤ (Rahabi) * ᱥᱟᱞᱮᱢ (Salem) * ᱥᱟᱢᱩᱭᱮᱞ (Samuel) * ᱥᱟᱥᱩᱱ (Sassoon) * ᱥᱟᱭᱢᱚᱱ (Simon) * ᱥᱚᱞᱚᱢᱚᱱ (Solomon/Shlomo) * ᱛᱷᱚᱢᱟᱥ (Thomas) * ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ (Yoseph/Joseph) * ᱡᱟᱠᱟᱭ (Zackai) {{div col end}} |} == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚ == * [[Joseph Rabban|ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱨᱟᱵᱵᱟᱱ]]: ᱠᱳᱰᱩᱝᱜᱟᱞᱞᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱪᱮᱨᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨ ᱨᱚᱵᱤᱵᱚᱨᱢᱚᱱ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱯᱟᱴᱟ (copper plates) ᱛᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ * '''ᱥᱟᱨᱟ ᱵᱟᱛ ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞ''' (Sarah bat Israel): ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱛᱳᱯᱟ ᱫᱷᱤᱨᱤ (tombstone) ᱫᱚ ᱑᱒᱔᱙ CE ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ * [[Elijah ha-Adeni|ᱮᱞᱤᱭᱟ ᱵᱮᱱ ᱢᱳᱥᱮᱥ ᱮᱰᱮᱱᱤ]]: ᱑᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Rahabi Ezekiel|ᱮᱡᱮᱠᱤᱭᱮᱞ ᱨᱟᱦᱟᱵᱤ]] (᱑᱖᱙᱔–᱑᱗᱗᱑): ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱨᱮ ᱰᱟᱪ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱾ * [[Abraham Barak Salem|ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱵᱟᱨᱟᱠ ᱥᱟᱞᱮᱢ]] (᱑᱘᱘᱒–᱑᱙᱖᱗): ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Ruby Daniel|ᱨᱩᱵᱤ ᱰᱮᱱᱤᱭᱮᱞ]] (᱑᱙᱑᱒-᱒᱐᱐᱒): ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ-ᱤᱥᱨᱟᱭᱮᱞᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱾ * [[Sarah Jacob Cohen|ᱥᱟᱨᱟ ᱡᱮᱠᱚᱵ ᱠᱳᱦᱮᱱ]] (᱑᱙᱒᱒-᱒᱐᱑᱙): ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱾ == ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ == <gallery widths="200" heights="300" perrow="4"> File:Malabar Jewish High Priest.jpg|ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱱᱟᱭᱠᱮ (High Priest) File:Paradesi Jew Bhagdhadi.jpg|ᱵᱟᱜᱽᱫᱟᱫᱤ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱟᱫᱮᱥᱤ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ File:Two young jewesses.jpg|ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱩᱲᱤ (ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱛᱮ 'ᱟᱪᱤ') File:Malabar Jew.jpg|ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱞᱟᱵᱟᱨ ᱡᱩᱫᱷᱟᱹ, ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ </gallery> == ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱟᱜᱳᱜᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ]] * [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] * [[ᱡᱤᱣᱩᱥ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} 6nfvge295yfthmnxojl3kfdb0h2eqdt ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ 0 35328 189913 2026-03-31T18:49:50Z Ramjit Tudu 52 "{{Infobox person | name = ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱥᱤᱭᱟᱱ }} '''ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱹᱱ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189913 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱥᱤᱭᱟᱱ }} '''ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR University of Law), ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟ (ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[RTE act|RTE Act]] ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱱᱩᱫᱩᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (National Advisory Council) ᱨᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Tamil Nadu National Law School]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [ Academic Council] ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=|archive-url=|url-status=live|archive-date=2011-08-11|work=[[The Times of India]]|title=HRD panel to oversee RTE rollout}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ [[Nalsar University of Law|NALSAR]] ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=|title=Amita Dhanda {{!}} NALSAR UNIVERSITY OF LAW|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ (mental health) ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (disability studies) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR) ᱨᱮ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ (Centre for Disability Studies) ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱰᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟᱭ<ref name=":0" /> ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ (gender) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ [ ''Kafila''] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱥᱴ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Interpretation Of Statutes ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ 9d6vqmc0iknb6l4bk2qwknfs7i35gnn 189914 189913 2026-03-31T18:57:24Z Ramjit Tudu 52 189914 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱥᱤᱭᱟᱱ }} '''ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR University of Law), ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟ (ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱹᱴᱤᱹᱤᱹ ᱮᱠᱴ (RTE Act) ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱱᱩᱫᱩᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (National Advisory Council) ᱨᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=|archive-url=|url-status=live|archive-date=2011-08-11|work=[[The Times of India]]|title=HRD panel to oversee RTE rollout}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ [[Nalsar University of Law|NALSAR]] ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=|title=Amita Dhanda {{!}} NALSAR UNIVERSITY OF LAW|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ (mental health) ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (disability studies) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR) ᱨᱮ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ (Centre for Disability Studies) ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱰᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟᱭ<ref name=":0" /> ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ (gender) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ [ ''Kafila''] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱥᱴ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Interpretation Of Statutes ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ 53e8suvvzz86j1nfxhffgcrru5tp3ma 189915 189914 2026-03-31T18:58:03Z Ramjit Tudu 52 189915 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱥᱤᱭᱟᱱ }} '''ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR University of Law), ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟ (ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱹᱴᱤᱹᱤᱹ ᱮᱠᱴ (RTE Act) ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱱᱩᱫᱩᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (National Advisory Council) ᱨᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=|archive-url=|url-status=live|archive-date=2011-08-11|work=[[The Times of India]]|title=HRD panel to oversee RTE rollout}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=|title=Amita Dhanda {{!}} NALSAR UNIVERSITY OF LAW|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ (mental health) ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (disability studies) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR) ᱨᱮ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ (Centre for Disability Studies) ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱰᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟᱭ<ref name=":0" /> ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ (gender) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ [ ''Kafila''] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱥᱴ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Interpretation Of Statutes ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ j8f2anvlo61wfvgmwbxry5vmoyrxtfb 189917 189915 2026-03-31T19:02:28Z Ramjit Tudu 52 189917 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱥᱤᱭᱟᱱ }} '''ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR University of Law), ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟ (ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱹᱴᱤᱹᱤᱹ ᱮᱠᱴ (RTE Act) ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱱᱩᱫᱩᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (National Advisory Council) ᱨᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=|archive-url=|url-status=live|archive-date=2011-08-11|work=[[The Times of India]]|title=HRD panel to oversee RTE rollout}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=|title=Amita Dhanda {{!}} NALSAR UNIVERSITY OF LAW|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ (mental health) ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (disability studies) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR) ᱨᱮ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ (Centre for Disability Studies) ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱰᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟᱭ<ref name=":0" /> ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ (gender) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ [ ''Kafila''] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱥᱴ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Interpretation Of Statutes ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱰᱟ ᱫᱚ LLM ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ PhD ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱞᱚ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱡᱚᱥᱴᱤᱥ ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱪᱤᱯᱷ ᱡᱚᱥᱴᱤᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱙ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱱᱟ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱚᱞ, ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ, ᱮᱰᱤᱴ ᱟᱨ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱮᱠᱴ ᱑᱙᱙᱕ ( Disability Act of 1995) ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱑᱙ synagogue ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Administrative Law, Law and Poverty, Law and Literature ᱟᱨ Judicial Process ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=":0" /> ozx5ejl29tygiv7nbg32b9dhrr4yy64 189918 189917 2026-03-31T19:04:24Z Ramjit Tudu 52 189918 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱥᱤᱭᱟᱱ }} '''ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR University of Law), ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟ (ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱹᱴᱤᱹᱤᱹ ᱮᱠᱴ (RTE Act) ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱱᱩᱫᱩᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (National Advisory Council) ᱨᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=|archive-url=|url-status=live|archive-date=2011-08-11|work=[[The Times of India]]|title=HRD panel to oversee RTE rollout}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=|title=Amita Dhanda {{!}} NALSAR UNIVERSITY OF LAW|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ (mental health) ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (disability studies) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR) ᱨᱮ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ (Centre for Disability Studies) ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟᱭ<ref name=":0" /> ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ (gender) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ [ ''Kafila''] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱥᱴ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Interpretation Of Statutes ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ LLM ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ PhD ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱞᱚ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱡᱚᱥᱴᱤᱥ ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱪᱤᱯᱷ ᱡᱚᱥᱴᱤᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱙ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱱᱟ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱚᱞ, ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ, ᱮᱰᱤᱴ ᱟᱨ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱮᱠᱴ ᱑᱙᱙᱕ ( Disability Act of 1995) ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱑᱙ synagogue ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Administrative Law, Law and Poverty, Law and Literature ᱟᱨ Judicial Process ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱜᱟᱞ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤ, ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ, ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱥᱩᱣᱟᱞᱤ ᱰᱤᱥᱳᱨᱤᱭᱮᱱᱴᱮᱰ ᱠᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National Academy of Legal Studies and Research]] (NALSAR) ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱰᱤᱱ (ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ NALSAR ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Motilal2011">{{cite book|author=Shashi Motilal|title=Applied Ethics and Human Rights: Conceptual Analysis and Contextual Applications|url=|date=1 October 2011|publisher=Anthem Press|isbn=978-0-85728-849-3|pages=201–}}</ref><ref name="Davar1999">{{cite book|author=Bhargavi V Davar|title=Mental Health of Indian Women: A Feminist Agenda|url=|date=15 March 1999|publisher=SAGE Publications|isbn=978-0-7619-9300-1}}</ref><ref>{{cite web|url=|title=For a rights-based approach|date=31 August 2016|accessdate=25 March 2017}}</ref><ref name="Menon2011">{{cite news |id={{ProQuest|875698888}} |last1=Menon |first1=Amarnath K |title=Top Law Colleges of 2011: Star faculty, committed students and coveted internships make NALSAR this year's legal eagle |work=India Today |location=New Delhi |date=18 July 2011 }}</ref> ''Legal Order and Mental Disorder'' (᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ), ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Weller2013">{{cite book|author=Penelope Weller|title=New Law and Ethics in Mental Health Advance Directives: The Convention on the Rights of Persons with Disabilities and the Right to Choose|url=|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-53294-5|pages=35–}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''[ Decolonisation of Legal Knowledge]'' ᱟᱨ ''[ Engendering Law: Essays in Honor of Latika Sarkar]'' ᱨᱮᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ N S Bindra ᱣᱟᱜ ''[ Interpretation of Statutes]'' ᱦᱚᱸᱭ ᱮᱰᱤᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities ᱰᱨᱟᱯᱷᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ UN Ad Hoc ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |id={{ProQuest|428422458}} |last1=Umachandran |first1=Shalini |title=He helps transform those with mental disabilities |work=The Times of India |location=New Delhi |date=30 November 2008 }}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ Ministry of Social Justice and Empowerment ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱱᱥᱤᱴᱤᱵᱷ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱚ [[World Health Organization|WHO]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref>{{cite web|url=|title=Worldandnation: India's place for healing}}</ref> ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱩᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ "ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱹᱰᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾<ref>{{cite news |id={{ProQuest|760072324}} |last1=Minwalla |first1=Shabnam |title=Thousands of wives are discarded on unfounded grounds of mental illness |work=The Times of India |location=Mumbai |date=9 May 2001 |page=3 }}</ref> ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱣᱟᱜ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[World Health Organization|WHO]], [[UNICEF]], [[National Human Rights Commission of India|NHRC]], [[National Commission for Women|NCW]], [[National Institute of Mental Health|NIMH]] ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=|title=Amita Profile|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''Scroll'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ [ contributing writer] ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''The Hindu'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ''Frontline'', ''Kafila'' ᱟᱨ ''Indian Express'' ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ, ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ (environment) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟ ᱾ 0phkaue93rtkkseuy47iqj029b5c0dh 189919 189918 2026-03-31T19:05:08Z Ramjit Tudu 52 /* ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ */ 189919 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱥᱤᱭᱟᱱ }} '''ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR University of Law), ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟ (ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱹᱴᱤᱹᱤᱹ ᱮᱠᱴ (RTE Act) ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱱᱩᱫᱩᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (National Advisory Council) ᱨᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=|archive-url=|url-status=live|archive-date=2011-08-11|work=[[The Times of India]]|title=HRD panel to oversee RTE rollout}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=|title=Amita Dhanda {{!}} NALSAR UNIVERSITY OF LAW|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ (mental health) ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (disability studies) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR) ᱨᱮ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ (Centre for Disability Studies) ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟᱭ<ref name=":0" /> ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ (gender) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ [ ''Kafila''] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱥᱴ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Interpretation Of Statutes ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ LLM ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ PhD ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱞᱚ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱡᱚᱥᱴᱤᱥ ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱪᱤᱯᱷ ᱡᱚᱥᱴᱤᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱙ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱱᱟ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱚᱞ, ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ, ᱮᱰᱤᱴ ᱟᱨ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱮᱠᱴ ᱑᱙᱙᱕ ( Disability Act of 1995) ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱑᱙ synagogue ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Administrative Law, Law and Poverty, Law and Literature ᱟᱨ Judicial Process ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱜᱟᱞ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤ, ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ, ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱥᱩᱣᱟᱞᱤ ᱰᱤᱥᱳᱨᱤᱭᱮᱱᱴᱮᱰ ᱠᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National Academy of Legal Studies and Research]] (NALSAR) ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱰᱤᱱ (ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ NALSAR ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Motilal2011">{{cite book|author=Shashi Motilal|title=Applied Ethics and Human Rights: Conceptual Analysis and Contextual Applications|url=|date=1 October 2011|publisher=Anthem Press|isbn=978-0-85728-849-3|pages=201–}}</ref><ref name="Davar1999">{{cite book|author=Bhargavi V Davar|title=Mental Health of Indian Women: A Feminist Agenda|url=|date=15 March 1999|publisher=SAGE Publications|isbn=978-0-7619-9300-1}}</ref><ref>{{cite web|url=|title=For a rights-based approach|date=31 August 2016|accessdate=25 March 2017}}</ref><ref name="Menon2011">{{cite news |id={{ProQuest|875698888}} |last1=Menon |first1=Amarnath K |title=Top Law Colleges of 2011: Star faculty, committed students and coveted internships make NALSAR this year's legal eagle |work=India Today |location=New Delhi |date=18 July 2011 }}</ref> ''Legal Order and Mental Disorder'' (᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ), ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Weller2013">{{cite book|author=Penelope Weller|title=New Law and Ethics in Mental Health Advance Directives: The Convention on the Rights of Persons with Disabilities and the Right to Choose|url=|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-53294-5|pages=35–}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''[ Decolonisation of Legal Knowledge]'' ᱟᱨ ''[ Engendering Law: Essays in Honor of Latika Sarkar]'' ᱨᱮᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ N S Bindra ᱣᱟᱜ ''[ Interpretation of Statutes]'' ᱦᱚᱸᱭ ᱮᱰᱤᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities ᱰᱨᱟᱯᱷᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ UN Ad Hoc ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |id={{ProQuest|428422458}} |last1=Umachandran |first1=Shalini |title=He helps transform those with mental disabilities |work=The Times of India |location=New Delhi |date=30 November 2008 }}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ Ministry of Social Justice and Empowerment ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱱᱥᱤᱴᱤᱵᱷ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱚ [[World Health Organization|WHO]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref>{{cite web|url=|title=Worldandnation: India's place for healing}}</ref> ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱩᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ "ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱹᱰᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾<ref>{{cite news |id={{ProQuest|760072324}} |last1=Minwalla |first1=Shabnam |title=Thousands of wives are discarded on unfounded grounds of mental illness |work=The Times of India |location=Mumbai |date=9 May 2001 |page=3 }}</ref> ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱣᱟᱜ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[World Health Organization|WHO]], [[UNICEF]], [[National Human Rights Commission of India|NHRC]], [[National Commission for Women|NCW]], [[National Institute of Mental Health|NIMH]] ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=|title=Amita Profile|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''Scroll'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ [ contributing writer] ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''The Hindu'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ''Frontline'', ''Kafila'' ᱟᱨ ''Indian Express'' ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ, ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ (environment) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} 2gprqzk48uhmvlejgnnxzu3t5q2drc1 189920 189919 2026-03-31T19:06:29Z Ramjit Tudu 52 /* ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ */ 189920 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱥᱤᱭᱟᱱ }} '''ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱨ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR University of Law), ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟ (ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱨᱹᱴᱤᱹᱤᱹ ᱮᱠᱴ (RTE Act) ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱱᱩᱫᱩᱜ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (National Advisory Council) ᱨᱮᱱ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=|archive-url=|url-status=live|archive-date=2011-08-11|work=[[The Times of India]]|title=HRD panel to oversee RTE rollout}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=|title=Amita Dhanda {{!}} NALSAR UNIVERSITY OF LAW|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ (mental health) ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ (disability studies) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ (NALSAR) ᱨᱮ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ (Centre for Disability Studies) ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ-ᱟᱭ<ref name=":0" /> ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ (gender) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ [ ''Kafila''] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱥᱴ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Interpretation Of Statutes ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ LLM ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ PhD ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱞᱚ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱡᱚᱥᱴᱤᱥ ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱪᱤᱯᱷ ᱡᱚᱥᱴᱤᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱙ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱱᱟ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱚᱞ, ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ, ᱮᱰᱤᱴ ᱟᱨ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱱᱤᱠᱚᱰᱟ ᱮᱠᱴ ᱑᱙᱙᱕ ( Disability Act of 1995) ᱨᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱑᱙ synagogue ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱞᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Administrative Law, Law and Poverty, Law and Literature ᱟᱨ Judicial Process ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱜᱟᱞ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤ, ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ, ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱥᱩᱣᱟᱞᱤ ᱰᱤᱥᱳᱨᱤᱭᱮᱱᱴᱮᱰ ᱠᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ, ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National Academy of Legal Studies and Research]] (NALSAR) ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱰᱤᱱ (ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ NALSAR ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="Motilal2011">{{cite book|author=Shashi Motilal|title=Applied Ethics and Human Rights: Conceptual Analysis and Contextual Applications|url=|date=1 October 2011|publisher=Anthem Press|isbn=978-0-85728-849-3|pages=201–}}</ref><ref name="Davar1999">{{cite book|author=Bhargavi V Davar|title=Mental Health of Indian Women: A Feminist Agenda|url=|date=15 March 1999|publisher=SAGE Publications|isbn=978-0-7619-9300-1}}</ref><ref>{{cite web|url=|title=For a rights-based approach|date=31 August 2016|accessdate=25 March 2017}}</ref><ref name="Menon2011">{{cite news |id={{ProQuest|875698888}} |last1=Menon |first1=Amarnath K |title=Top Law Colleges of 2011: Star faculty, committed students and coveted internships make NALSAR this year's legal eagle |work=India Today |location=New Delhi |date=18 July 2011 }}</ref> ''Legal Order and Mental Disorder'' (᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ), ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Weller2013">{{cite book|author=Penelope Weller|title=New Law and Ethics in Mental Health Advance Directives: The Convention on the Rights of Persons with Disabilities and the Right to Choose|url=|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-53294-5|pages=35–}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ '' Decolonisation of Legal Knowledge'' ᱟᱨ ''Engendering Law: Essays in Honor of Latika Sarkar'' ᱨᱮᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ N S Bindra ᱣᱟᱜ '' Interpretation of Statutes'' ᱦᱚᱸᱭ ᱮᱰᱤᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities ᱰᱨᱟᱯᱷᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ UN Ad Hoc ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |id={{ProQuest|428422458}} |last1=Umachandran |first1=Shalini |title=He helps transform those with mental disabilities |work=The Times of India |location=New Delhi |date=30 November 2008 }}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ Ministry of Social Justice and Empowerment ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱱᱥᱤᱴᱤᱵᱷ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱚ [[World Health Organization|WHO]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref>{{cite web|url=|title=Worldandnation: India's place for healing}}</ref> ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱩᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ "ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱵᱮᱢᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱹᱰᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾<ref>{{cite news |id={{ProQuest|760072324}} |last1=Minwalla |first1=Shabnam |title=Thousands of wives are discarded on unfounded grounds of mental illness |work=The Times of India |location=Mumbai |date=9 May 2001 |page=3 }}</ref> ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱣᱟᱜ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[World Health Organization|WHO]], [[UNICEF]], [[National Human Rights Commission of India|NHRC]], [[National Commission for Women|NCW]], [[National Institute of Mental Health|NIMH]] ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=|title=Amita Profile|website=www.nalsar.ac.in|access-date=25 November 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ''Scroll'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ [ contributing writer] ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''The Hindu'' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ''Frontline'', ''Kafila'' ᱟᱨ ''Indian Express'' ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱦᱚᱲᱢᱚ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ, ᱵᱤᱠᱞᱟᱝ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ (environment) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} nyb7qof2ddoa3vilpz28ykxma18cu4m ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱚᱢᱤᱛᱟ ᱫᱷᱟᱱᱫᱟ 1 35329 189921 2026-03-31T19:10:19Z Ramjit Tudu 52 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189921 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱫᱟᱥ 0 35330 189922 2026-03-31T19:26:39Z Ramjit Tudu 52 "{{Infobox youtuber | name = ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ [[File:Malavika Krishnadasss.jpg|thumb]] | image = | imagesize = | alt = | caption = | native_name = | birth_name = | birth_place = [[Ottapalam]], [[Kerala]], India | birth_date = {{Birth based on age as of date|24|2023|6|24}}<ref>{{cite web | url=..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189922 wikitext text/x-wiki {{Infobox youtuber | name = ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ [[File:Malavika Krishnadasss.jpg|thumb]] | image = | imagesize = | alt = | caption = | native_name = | birth_name = | birth_place = [[Ottapalam]], [[Kerala]], India | birth_date = {{Birth based on age as of date|24|2023|6|24}}<ref>{{cite web | url=https://www.asianetnews.com/spice-entertainment/malavika-krishnadas-birthday-celebration-video-nsn-rwraxk | title=ദുബൈയിലെ പിറന്നാൾ ആഘോഷം; വീഡിയോ പങ്കുവച്ച് മാളവിᱠ }}</ref> | other_names = | alma_mater = [[Sacred Heart College, Thevara]]<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/04/thevara-sh-college-leads-the-race-1946251.html |work=The New Indian Express |title=Thevara SH college leads the race |date=3 March 2019 |access-date=4 March 2019}}</ref> | occupation = {{hlist|ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱦᱚᱥᱴ|ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ|ᱭᱩᱴᱤᱭᱩᱵᱚᱨ}} | parents = | years_active = ᱒᱐᱑᱐{{endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | height = | spouse = {{marriage|ᱛᱮᱡᱩᱥ ᱡᱽᱭᱳᱛᱷᱤ|᱒᱐᱒᱓}} | notable_works = | youtube_id = UCST0HVTibMwwI-kVt11hFUA | youtube_display_name = Malavika Krishnadas | youtube_years_active = ᱒᱐᱑᱗{{Endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | youtube_genre = Lifestyle, Motivation, Vlogs | youtube_subscribers = ᱑.᱗᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | youtube_views = ᱑.᱒᱖ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | stats_update = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ }} ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ-ᱦᱟᱱᱴ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱦᱩᱭ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ''ᱤᱱᱫᱩᱞᱮᱠᱷᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/watch-nayika-nayakan-fame-malavika-shares-a-throwback-video-with-actress-samvritha-sunil-from-the-show/articleshow/74967570.cms |title=Nayika Nayakan fame Malavika Krishnadas shares a throwback video with actress Samvritha Sunil |work=The Times of India |date=3 April 2020 |access-date=3 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title='ഇന്ദുലേഖ വേറിട്ടൊരു സീരിയൽ, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടാവും': വിശേഷങ്ങളുമായി മാളവികയും അമീനും! |url=https://malayalam.samayam.com/tv/serials/new-serial-indulekha-to-starts-from-2020-october-5th-onwards-actor-ameen-and-actress-malavika-krishnadas-talks-about-new-serial/articleshow/78488322.cms |work=Samayam |language=ml |access-date=5 October 2020}}</ref> it63glpakny0t3j62m23hjbyb21pysa 189925 189922 2026-03-31T19:37:25Z Ramjit Tudu 52 189925 wikitext text/x-wiki {{Infobox youtuber | name = ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ [[File:Malavika Krishnadasss.jpg|thumb]] | image = | imagesize = | alt = | caption = | native_name = | birth_name = | birth_place = [[Ottapalam]], [[Kerala]], India | birth_date = {{Birth based on age as of date|24|2023|6|24}}<ref>{{cite web | url=https://www.asianetnews.com/spice-entertainment/malavika-krishnadas-birthday-celebration-video-nsn-rwraxk | title=ദുബൈയിലെ പിറന്നാൾ ആഘോഷം; വീഡിയോ പങ്കുവച്ച് മാളവിᱠ }}</ref> | other_names = | alma_mater = [[Sacred Heart College, Thevara]]<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/04/thevara-sh-college-leads-the-race-1946251.html |work=The New Indian Express |title=Thevara SH college leads the race |date=3 March 2019 |access-date=4 March 2019}}</ref> | occupation = {{hlist|ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱦᱚᱥᱴ|ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ|ᱭᱩᱴᱤᱭᱩᱵᱚᱨ}} | parents = | years_active = ᱒᱐᱑᱐{{endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | height = | spouse = {{marriage|ᱛᱮᱡᱩᱥ ᱡᱽᱭᱳᱛᱷᱤ|᱒᱐᱒᱓}} | notable_works = | youtube_id = UCST0HVTibMwwI-kVt11hFUA | youtube_display_name = Malavika Krishnadas | youtube_years_active = ᱒᱐᱑᱗{{Endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | youtube_genre = Lifestyle, Motivation, Vlogs | youtube_subscribers = ᱑.᱗᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | youtube_views = ᱑.᱒᱖ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | stats_update = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ }} ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ-ᱦᱟᱱᱴ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱦᱩᱭ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ''ᱤᱱᱫᱩᱞᱮᱠᱷᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/watch-nayika-nayakan-fame-malavika-shares-a-throwback-video-with-actress-samvritha-sunil-from-the-show/articleshow/74967570.cms |title=Nayika Nayakan fame Malavika Krishnadas shares a throwback video with actress Samvritha Sunil |work=The Times of India |date=3 April 2020 |access-date=3 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title='ഇന്ദുലേഖ വേറിട്ടൊരു സീരിയൽ, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടാവും': വിശേഷങ്ങളുമായി മാളവികയും അമീനും! |url=https://malayalam.samayam.com/tv/serials/new-serial-indulekha-to-starts-from-2020-october-5th-onwards-actor-ameen-and-actress-malavika-krishnadas-talks-about-new-serial/articleshow/78488322.cms |work=Samayam |language=ml |access-date=5 October 2020}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ [[Ottapalam]] ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱩᱥᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Pattambi]] ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Indian classical dance|ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |first=Lekshmi |last=Nair |date=11 February 2020 |url=https://malayalam.samayam.com/tv/celebrity-news/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadass-opens-up-about-her-past-life/articleshow/74081818.cms |title=ഇനി എന്ത് ചെയ്യും എന്ന് അറിയാത്ത അവസ്ഥ! ജീവിതത്തിൽ പകച്ച നിമിഷങ്ങളെ പറ്റി മാളവിക |work=Samayam |access-date=11 February 2020 |language=ml}}</ref> ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱥᱤ.ᱮᱢ.ᱟᱭᱤ. ᱥᱠᱩᱞ (Carmel CMI School), ᱥᱚᱨᱱᱩᱨ ᱟᱨ ᱴᱤ.ᱟᱨ.ᱠᱮ. ᱦᱟᱭ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ (T R K Higher Secondary School), ᱵᱟᱱᱤᱭᱟᱢ ᱠᱩᱞᱟᱢ, ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kottayam-and-palakkad-top-table-at-school-arts-fete/article6796133.ece |work=The Hindu |title=Palakkad takes narrow lead |access-date=17 January 2015 |first=P.K |last=Ajithkumar |date=17 January 2015}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Dhananjayans|ᱵᱚᱱᱱᱟᱫᱤᱞ ᱯᱩᱫᱤᱭᱟᱵᱷᱤᱴᱴᱤᱞ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ (Bharatanatyam) ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱨᱮᱰ ᱦᱟᱨᱴ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱠᱳᱪᱤ (Sacred Heart College, Kochi) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ (Business) ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/241218/dancing-beauty.html |first=Anjitha S |last=Shwetha MS |date=24 December 2018 |title=Dancing beauty |work=Deccan Chronicle |access-date=24 December 2018}}</ref> d8ijjdjlay8vioxzqgv15ix1y2xhqy0 189926 189925 2026-03-31T19:38:16Z Ramjit Tudu 52 /* ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ */ 189926 wikitext text/x-wiki {{Infobox youtuber | name = ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ [[File:Malavika Krishnadasss.jpg|thumb]] | image = | imagesize = | alt = | caption = | native_name = | birth_name = | birth_place = [[Ottapalam]], [[Kerala]], India | birth_date = {{Birth based on age as of date|24|2023|6|24}}<ref>{{cite web | url=https://www.asianetnews.com/spice-entertainment/malavika-krishnadas-birthday-celebration-video-nsn-rwraxk | title=ദുബൈയിലെ പിറന്നാൾ ആഘോഷം; വീഡിയോ പങ്കുവച്ച് മാളവിᱠ }}</ref> | other_names = | alma_mater = [[Sacred Heart College, Thevara]]<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/04/thevara-sh-college-leads-the-race-1946251.html |work=The New Indian Express |title=Thevara SH college leads the race |date=3 March 2019 |access-date=4 March 2019}}</ref> | occupation = {{hlist|ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱦᱚᱥᱴ|ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ|ᱭᱩᱴᱤᱭᱩᱵᱚᱨ}} | parents = | years_active = ᱒᱐᱑᱐{{endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | height = | spouse = {{marriage|ᱛᱮᱡᱩᱥ ᱡᱽᱭᱳᱛᱷᱤ|᱒᱐᱒᱓}} | notable_works = | youtube_id = UCST0HVTibMwwI-kVt11hFUA | youtube_display_name = Malavika Krishnadas | youtube_years_active = ᱒᱐᱑᱗{{Endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | youtube_genre = Lifestyle, Motivation, Vlogs | youtube_subscribers = ᱑.᱗᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | youtube_views = ᱑.᱒᱖ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | stats_update = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ }} ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ-ᱦᱟᱱᱴ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱦᱩᱭ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ''ᱤᱱᱫᱩᱞᱮᱠᱷᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/watch-nayika-nayakan-fame-malavika-shares-a-throwback-video-with-actress-samvritha-sunil-from-the-show/articleshow/74967570.cms |title=Nayika Nayakan fame Malavika Krishnadas shares a throwback video with actress Samvritha Sunil |work=The Times of India |date=3 April 2020 |access-date=3 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title='ഇന്ദുലേഖ വേറിട്ടൊരു സീരിയൽ, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടാവും': വിശേഷങ്ങളുമായി മാളവികയും അമീനും! |url=https://malayalam.samayam.com/tv/serials/new-serial-indulekha-to-starts-from-2020-october-5th-onwards-actor-ameen-and-actress-malavika-krishnadas-talks-about-new-serial/articleshow/78488322.cms |work=Samayam |language=ml |access-date=5 October 2020}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱳᱴᱴᱟᱯᱟᱞᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱩᱥᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Pattambi]] ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |first=Lekshmi |last=Nair |date=11 February 2020 |url=https://malayalam.samayam.com/tv/celebrity-news/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadass-opens-up-about-her-past-life/articleshow/74081818.cms |title=ഇനി എന്ത് ചെയ്യും എന്ന് അറിയാത്ത അവസ്ഥ! ജീവിതത്തിൽ പകച്ച നിമിഷങ്ങളെ പറ്റി മാളവിക |work=Samayam |access-date=11 February 2020 |language=ml}}</ref> ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱥᱤ.ᱮᱢ.ᱟᱭᱤ. ᱥᱠᱩᱞ (Carmel CMI School), ᱥᱚᱨᱱᱩᱨ ᱟᱨ ᱴᱤ.ᱟᱨ.ᱠᱮ. ᱦᱟᱭ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ (T R K Higher Secondary School), ᱵᱟᱱᱤᱭᱟᱢ ᱠᱩᱞᱟᱢ, ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kottayam-and-palakkad-top-table-at-school-arts-fete/article6796133.ece |work=The Hindu |title=Palakkad takes narrow lead |access-date=17 January 2015 |first=P.K |last=Ajithkumar |date=17 January 2015}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Dhananjayans|ᱵᱚᱱᱱᱟᱫᱤᱞ ᱯᱩᱫᱤᱭᱟᱵᱷᱤᱴᱴᱤᱞ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ (Bharatanatyam) ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱨᱮᱰ ᱦᱟᱨᱴ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱠᱳᱪᱤ (Sacred Heart College, Kochi) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ (Business) ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/241218/dancing-beauty.html |first=Anjitha S |last=Shwetha MS |date=24 December 2018 |title=Dancing beauty |work=Deccan Chronicle |access-date=24 December 2018}}</ref> 58bn31l9u16rxp3ypeqdwk7et4umz8h 189927 189926 2026-03-31T19:38:38Z Ramjit Tudu 52 /* ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ */ 189927 wikitext text/x-wiki {{Infobox youtuber | name = ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ [[File:Malavika Krishnadasss.jpg|thumb]] | image = | imagesize = | alt = | caption = | native_name = | birth_name = | birth_place = [[Ottapalam]], [[Kerala]], India | birth_date = {{Birth based on age as of date|24|2023|6|24}}<ref>{{cite web | url=https://www.asianetnews.com/spice-entertainment/malavika-krishnadas-birthday-celebration-video-nsn-rwraxk | title=ദുബൈയിലെ പിറന്നാൾ ആഘോഷം; വീഡിയോ പങ്കുവച്ച് മാളവിᱠ }}</ref> | other_names = | alma_mater = [[Sacred Heart College, Thevara]]<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/04/thevara-sh-college-leads-the-race-1946251.html |work=The New Indian Express |title=Thevara SH college leads the race |date=3 March 2019 |access-date=4 March 2019}}</ref> | occupation = {{hlist|ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱦᱚᱥᱴ|ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ|ᱭᱩᱴᱤᱭᱩᱵᱚᱨ}} | parents = | years_active = ᱒᱐᱑᱐{{endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | height = | spouse = {{marriage|ᱛᱮᱡᱩᱥ ᱡᱽᱭᱳᱛᱷᱤ|᱒᱐᱒᱓}} | notable_works = | youtube_id = UCST0HVTibMwwI-kVt11hFUA | youtube_display_name = Malavika Krishnadas | youtube_years_active = ᱒᱐᱑᱗{{Endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | youtube_genre = Lifestyle, Motivation, Vlogs | youtube_subscribers = ᱑.᱗᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | youtube_views = ᱑.᱒᱖ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | stats_update = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ }} ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ-ᱦᱟᱱᱴ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱦᱩᱭ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ''ᱤᱱᱫᱩᱞᱮᱠᱷᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/watch-nayika-nayakan-fame-malavika-shares-a-throwback-video-with-actress-samvritha-sunil-from-the-show/articleshow/74967570.cms |title=Nayika Nayakan fame Malavika Krishnadas shares a throwback video with actress Samvritha Sunil |work=The Times of India |date=3 April 2020 |access-date=3 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title='ഇന്ദുലേഖ വേറിട്ടൊരു സീരിയൽ, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടാവും': വിശേഷങ്ങളുമായി മാളവികയും അമീനും! |url=https://malayalam.samayam.com/tv/serials/new-serial-indulekha-to-starts-from-2020-october-5th-onwards-actor-ameen-and-actress-malavika-krishnadas-talks-about-new-serial/articleshow/78488322.cms |work=Samayam |language=ml |access-date=5 October 2020}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱳᱴᱴᱟᱯᱟᱞᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱩᱥᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱴᱴᱟᱢᱵᱤ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |first=Lekshmi |last=Nair |date=11 February 2020 |url=https://malayalam.samayam.com/tv/celebrity-news/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadass-opens-up-about-her-past-life/articleshow/74081818.cms |title=ഇനി എന്ത് ചെയ്യും എന്ന് അറിയാത്ത അവസ്ഥ! ജീവിതത്തിൽ പകച്ച നിമിഷങ്ങളെ പറ്റി മാളവിക |work=Samayam |access-date=11 February 2020 |language=ml}}</ref> ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱥᱤ.ᱮᱢ.ᱟᱭᱤ. ᱥᱠᱩᱞ (Carmel CMI School), ᱥᱚᱨᱱᱩᱨ ᱟᱨ ᱴᱤ.ᱟᱨ.ᱠᱮ. ᱦᱟᱭ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ (T R K Higher Secondary School), ᱵᱟᱱᱤᱭᱟᱢ ᱠᱩᱞᱟᱢ, ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kottayam-and-palakkad-top-table-at-school-arts-fete/article6796133.ece |work=The Hindu |title=Palakkad takes narrow lead |access-date=17 January 2015 |first=P.K |last=Ajithkumar |date=17 January 2015}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Dhananjayans|ᱵᱚᱱᱱᱟᱫᱤᱞ ᱯᱩᱫᱤᱭᱟᱵᱷᱤᱴᱴᱤᱞ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ (Bharatanatyam) ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱨᱮᱰ ᱦᱟᱨᱴ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱠᱳᱪᱤ (Sacred Heart College, Kochi) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ (Business) ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/241218/dancing-beauty.html |first=Anjitha S |last=Shwetha MS |date=24 December 2018 |title=Dancing beauty |work=Deccan Chronicle |access-date=24 December 2018}}</ref> 5x9eupa7ivxlw5pucmci0nv7kpr3639 189928 189927 2026-03-31T19:48:35Z Ramjit Tudu 52 189928 wikitext text/x-wiki {{Infobox youtuber | name = ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ [[File:Malavika Krishnadasss.jpg|thumb]] | image = | imagesize = | alt = | caption = | native_name = | birth_name = | birth_place = [[Ottapalam]], [[Kerala]], India | birth_date = {{Birth based on age as of date|24|2023|6|24}}<ref>{{cite web | url=https://www.asianetnews.com/spice-entertainment/malavika-krishnadas-birthday-celebration-video-nsn-rwraxk | title=ദുബൈയിലെ പിറന്നാൾ ആഘോഷം; വീഡിയോ പങ്കുവച്ച് മാളവിᱠ }}</ref> | other_names = | alma_mater = [[Sacred Heart College, Thevara]]<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/04/thevara-sh-college-leads-the-race-1946251.html |work=The New Indian Express |title=Thevara SH college leads the race |date=3 March 2019 |access-date=4 March 2019}}</ref> | occupation = {{hlist|ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱦᱚᱥᱴ|ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ|ᱭᱩᱴᱤᱭᱩᱵᱚᱨ}} | parents = | years_active = ᱒᱐᱑᱐{{endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | height = | spouse = {{marriage|ᱛᱮᱡᱩᱥ ᱡᱽᱭᱳᱛᱷᱤ|᱒᱐᱒᱓}} | notable_works = | youtube_id = UCST0HVTibMwwI-kVt11hFUA | youtube_display_name = Malavika Krishnadas | youtube_years_active = ᱒᱐᱑᱗{{Endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | youtube_genre = Lifestyle, Motivation, Vlogs | youtube_subscribers = ᱑.᱗᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | youtube_views = ᱑.᱒᱖ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | stats_update = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ }} ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ-ᱦᱟᱱᱴ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱦᱩᱭ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ''ᱤᱱᱫᱩᱞᱮᱠᱷᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/watch-nayika-nayakan-fame-malavika-shares-a-throwback-video-with-actress-samvritha-sunil-from-the-show/articleshow/74967570.cms |title=Nayika Nayakan fame Malavika Krishnadas shares a throwback video with actress Samvritha Sunil |work=The Times of India |date=3 April 2020 |access-date=3 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title='ഇന്ദുലേഖ വേറിട്ടൊരു സീരിയൽ, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടാവും': വിശേഷങ്ങളുമായി മാളവികയും അമീനും! |url=https://malayalam.samayam.com/tv/serials/new-serial-indulekha-to-starts-from-2020-october-5th-onwards-actor-ameen-and-actress-malavika-krishnadas-talks-about-new-serial/articleshow/78488322.cms |work=Samayam |language=ml |access-date=5 October 2020}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱳᱴᱴᱟᱯᱟᱞᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱩᱥᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱴᱴᱟᱢᱵᱤ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |first=Lekshmi |last=Nair |date=11 February 2020 |url=https://malayalam.samayam.com/tv/celebrity-news/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadass-opens-up-about-her-past-life/articleshow/74081818.cms |title=ഇനി എന്ത് ചെയ്യും എന്ന് അറിയാത്ത അവസ്ഥ! ജീവിതത്തിൽ പകച്ച നിമിഷങ്ങളെ പറ്റി മാളവിക |work=Samayam |access-date=11 February 2020 |language=ml}}</ref> ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱥᱤ.ᱮᱢ.ᱟᱭᱤ. ᱥᱠᱩᱞ (Carmel CMI School), ᱥᱚᱨᱱᱩᱨ ᱟᱨ ᱴᱤ.ᱟᱨ.ᱠᱮ. ᱦᱟᱭ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ (T R K Higher Secondary School), ᱵᱟᱱᱤᱭᱟᱢ ᱠᱩᱞᱟᱢ, ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kottayam-and-palakkad-top-table-at-school-arts-fete/article6796133.ece |work=The Hindu |title=Palakkad takes narrow lead |access-date=17 January 2015 |first=P.K |last=Ajithkumar |date=17 January 2015}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Dhananjayans|ᱵᱚᱱᱱᱟᱫᱤᱞ ᱯᱩᱫᱤᱭᱟᱵᱷᱤᱴᱴᱤᱞ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ (Bharatanatyam) ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱨᱮᱰ ᱦᱟᱨᱴ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱠᱳᱪᱤ (Sacred Heart College, Kochi) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ (Business) ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/241218/dancing-beauty.html |first=Anjitha S |last=Shwetha MS |date=24 December 2018 |title=Dancing beauty |work=Deccan Chronicle |access-date=24 December 2018}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱚᱢᱨᱤᱛᱟ ᱴᱤᱹᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱰᱟᱱᱥ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱥᱳ ''Super Dancer Junior 2'' ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱳ ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱭ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱟᱞᱯᱷ ᱰᱟᱱᱥ ᱥᱳ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite AV media |title=#NayikaNayakan l Malavika in Aham round I Mazhavil Manorama |url=https://www.youtube.com/watch?v=1GhYIjh0DgU |publisher=[[Mazhavil Manorama]] |date=28 August 2018 |access-date=3 August 2022 |time=}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Asianet (TV channel)|Asianet]] ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ''Munch Dance Dance'' ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/malavika-krishnadas-about-her-ambitious-jouney-q5lb0z |work=Asianet News |title=എന്നും അച്ഛനാണെന്റെ ഹീറോ, അമ്മയൊരു വില്ലത്തിയായിരുന്നു; മാളവിക കൃഷ്ണദാസ് |access-date=12 February 2020 |language=ml}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱞᱳᱛᱥᱚᱵᱽ (Kerala State Kalotsav) ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱥ ᱠᱚᱢᱯᱤᱴᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱡᱷᱚᱵᱤᱞ ᱢᱟᱱᱚᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ-ᱦᱟᱱᱴ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱥᱳ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' (᱒᱐᱑᱘) ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://malayalam.samayam.com/photo-gallery/cinema/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadas-shares-vishu-special-pics-go-viral-on-instagram/amp_photoshow/75142975.cms |work=Samayam |title=വിഷുച്ചിത്രങ്ങൾ പങ്കുവെച്ച് മാളവിക; ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിൽ തരംഗം! |language=ml}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/nayika-nayakan-fame-vincy-aloshious-recollects-the-bigg-boss-spoof-valiya-muthalaali-watch/articleshow/82902637.cms |title=Nayika Nayakan fame Vincy Aloishious recollects the Bigboss spoof Valiya Muthalaali |work=The Times of India |date=24 May 2021 |access-date=5 June 2021}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱳ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/nayika-nayakan-written-update-october-17-2018-lal-jose-crowns-the-winners-of-the-show/articleshow/66275523.cms |title=Lal Jose crowns the winners of the show |work=The Times of India |date=18 October 2018 |access-date=18 October 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2018/10/15/nayika-nayakan-grand-finale-winners-lal-jose.html |work=On Manorama |title=Nayika Nayakan: Darsana, Shambhu win the coveted titles}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱞ ᱡᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ''ᱛᱷᱟᱴᱴᱩᱯᱩᱨᱟᱛᱷ ᱟᱪᱩᱛᱷᱟᱱ'' ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱣᱮᱵᱽ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ 'ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱡᱚᱨ'<ref>{{cite web |url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2019/04/19/life-jor-viral-video-manorama.html |work=Manorama News |title=ᱡᱚᱨᱟᱭ 'ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱡᱚᱨ'; ᱢᱤᱞᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱧᱪᱟᱠᱟᱨᱩᱢᱟᱭ ᱢᱟᱡᱷᱟᱵᱷᱤᱞ ᱢᱟᱱᱳᱨᱟᱢᱟᱭᱩᱰᱮ ᱣᱮᱵᱽᱥᱤᱨᱤᱡᱽ; ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ |date=19 April 2019 |access-date=19 April 2019 |language=ml}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱟᱞᱵᱚᱢ 'ᱢᱤᱡᱷᱤ ᱨᱟᱱᱰᱤᱞᱳᱢ (Mizhi randilum)' ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=yh8Ykfx9qAg |title=Mizhi Randilum Music Video {{!}} Ahmed Midhlaj {{!}} Malavika Krishnadas {{!}} Harishankar K S {{!}} Anne Amie |via=YouTube |date=2 August 2019 |access-date=18 April 2022}}</ref> ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱡᱷᱟᱵᱤᱞ ᱢᱟᱱᱚᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮ ''D5 Junior'' ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱦᱚᱥᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ‘‘ᱡᱤ ᱠᱮᱨᱚᱞᱚᱢ’’ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱚᱡᱽ ᱵᱷᱮᱱᱡᱟᱨᱟᱢᱩᱰ ᱥᱟᱶ ''ᱯᱷᱚᱱᱤ ᱱᱟᱭᱤᱴᱥ'' ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱮᱝᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/pearle-maaney-flaunts-her-baby-bump-celebrates-14-weeks-of-pregnancy/articleshow/78141316.cms |title=Pearle Maaney flaunts her baby bump; celebrates 14 weeks of pregnancy |date=16 September 2020 |work=The Times of India |access-date=18 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadas-enjoys-a-jam-session-in-make-up-room-watch-video/articleshow/78310942.cms |title=Nayika Nayakan fame Malavika Krishnadas enjoys a jam session in makeup room |work=The Times of India |date=25 September 2020 |access-date=25 September 2020}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱭᱟ ᱴᱤᱹᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ 'Amme Mahamaye' ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱭᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ''ᱤᱱᱫᱩᱞᱮᱠᱷᱟ'' ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/indulekha-renji-panicker-to-make-his-acting-debut-in-malayalam-tv/articleshow/78423642.cms |work=The Times of India |title=Indulekha: Renji Panicker to make his acting debut in Malayalam TV |date=October 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> == ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱛᱮᱡᱩᱥ ᱡᱭᱳᱛᱷᱤ (Thejus Jyothi) ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱨᱩᱛᱵᱤ ᱛᱮᱡᱩᱥ (Rutvi Thejus) ᱾<ref>{{Cite news |date=3 May 2023 |title=Nayika Nayakan fame Thejus and Malavika Krishnadas tie the knot |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/nayika-nayakan-fame-thejus-and-malavika-krishnadas-tie-the-knot/articleshow/99962235.cms |access-date=31 July 2023 |issn=0971-8257}}</ref> 48jfvgqejqujmgmlx082t68oiejuhu9 189929 189928 2026-03-31T19:49:12Z Ramjit Tudu 52 /* ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ */ 189929 wikitext text/x-wiki {{Infobox youtuber | name = ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ [[File:Malavika Krishnadasss.jpg|thumb]] | image = | imagesize = | alt = | caption = | native_name = | birth_name = | birth_place = [[Ottapalam]], [[Kerala]], India | birth_date = {{Birth based on age as of date|24|2023|6|24}}<ref>{{cite web | url=https://www.asianetnews.com/spice-entertainment/malavika-krishnadas-birthday-celebration-video-nsn-rwraxk | title=ദുബൈയിലെ പിറന്നാൾ ആഘോഷം; വീഡിയോ പങ്കുവച്ച് മാളവിᱠ }}</ref> | other_names = | alma_mater = [[Sacred Heart College, Thevara]]<ref>{{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/mar/04/thevara-sh-college-leads-the-race-1946251.html |work=The New Indian Express |title=Thevara SH college leads the race |date=3 March 2019 |access-date=4 March 2019}}</ref> | occupation = {{hlist|ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱦᱚᱥᱴ|ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ|ᱭᱩᱴᱤᱭᱩᱵᱚᱨ}} | parents = | years_active = ᱒᱐᱑᱐{{endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | height = | spouse = {{marriage|ᱛᱮᱡᱩᱥ ᱡᱽᱭᱳᱛᱷᱤ|᱒᱐᱒᱓}} | notable_works = | youtube_id = UCST0HVTibMwwI-kVt11hFUA | youtube_display_name = Malavika Krishnadas | youtube_years_active = ᱒᱐᱑᱗{{Endash}}ᱱᱤᱛᱚᱜ | youtube_genre = Lifestyle, Motivation, Vlogs | youtube_subscribers = ᱑.᱗᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | youtube_views = ᱑.᱒᱖ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ | stats_update = ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ }} ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱟᱢ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ-ᱦᱟᱱᱴ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱦᱩᱭ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ''ᱤᱱᱫᱩᱞᱮᱠᱷᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/watch-nayika-nayakan-fame-malavika-shares-a-throwback-video-with-actress-samvritha-sunil-from-the-show/articleshow/74967570.cms |title=Nayika Nayakan fame Malavika Krishnadas shares a throwback video with actress Samvritha Sunil |work=The Times of India |date=3 April 2020 |access-date=3 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title='ഇന്ദുലേഖ വേറിട്ടൊരു സീരിയൽ, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടാവും': വിശേഷങ്ങളുമായി മാളവികയും അമീനും! |url=https://malayalam.samayam.com/tv/serials/new-serial-indulekha-to-starts-from-2020-october-5th-onwards-actor-ameen-and-actress-malavika-krishnadas-talks-about-new-serial/articleshow/78488322.cms |work=Samayam |language=ml |access-date=5 October 2020}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱳᱴᱴᱟᱯᱟᱞᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱩᱥᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱫᱟᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱴᱴᱟᱢᱵᱤ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |first=Lekshmi |last=Nair |date=11 February 2020 |url=https://malayalam.samayam.com/tv/celebrity-news/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadass-opens-up-about-her-past-life/articleshow/74081818.cms |title=ഇനി എന്ത് ചെയ്യും എന്ന് അറിയാത്ത അവസ്ഥ! ജീവിതത്തിൽ പകച്ച നിമിഷങ്ങളെ പറ്റി മാളവിക |work=Samayam |access-date=11 February 2020 |language=ml}}</ref> ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱥᱤ.ᱮᱢ.ᱟᱭᱤ. ᱥᱠᱩᱞ (Carmel CMI School), ᱥᱚᱨᱱᱩᱨ ᱟᱨ ᱴᱤ.ᱟᱨ.ᱠᱮ. ᱦᱟᱭ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ (T R K Higher Secondary School), ᱵᱟᱱᱤᱭᱟᱢ ᱠᱩᱞᱟᱢ, ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kottayam-and-palakkad-top-table-at-school-arts-fete/article6796133.ece |work=The Hindu |title=Palakkad takes narrow lead |access-date=17 January 2015 |first=P.K |last=Ajithkumar |date=17 January 2015}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Dhananjayans|ᱵᱚᱱᱱᱟᱫᱤᱞ ᱯᱩᱫᱤᱭᱟᱵᱷᱤᱴᱴᱤᱞ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟ ᱫᱷᱚᱱᱚᱱᱡᱚᱭᱚᱱ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ (Bharatanatyam) ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱨᱮᱰ ᱦᱟᱨᱴ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ, ᱠᱳᱪᱤ (Sacred Heart College, Kochi) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ (Business) ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/241218/dancing-beauty.html |first=Anjitha S |last=Shwetha MS |date=24 December 2018 |title=Dancing beauty |work=Deccan Chronicle |access-date=24 December 2018}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱚᱢᱨᱤᱛᱟ ᱴᱤᱹᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱰᱟᱱᱥ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱥᱳ ''Super Dancer Junior 2'' ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱳ ᱨᱮ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱭ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱟᱞᱯᱷ ᱰᱟᱱᱥ ᱥᱳ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite AV media |title=#NayikaNayakan l Malavika in Aham round I Mazhavil Manorama |url=https://www.youtube.com/watch?v=1GhYIjh0DgU |publisher=[[Mazhavil Manorama]] |date=28 August 2018 |access-date=3 August 2022 |time=}}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[Asianet (TV channel)|Asianet]] ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ''Munch Dance Dance'' ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/malavika-krishnadas-about-her-ambitious-jouney-q5lb0z |work=Asianet News |title=എന്നും അച്ഛനാണെന്റെ ഹീറോ, അമ്മയൊരു വില്ലത്തിയായിരുന്നു; മാളവിക കൃഷ്ണദാസ് |access-date=12 February 2020 |language=ml}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱞᱳᱛᱥᱚᱵᱽ (Kerala State Kalotsav) ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱥ ᱠᱚᱢᱯᱤᱴᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱚᱠᱛᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱡᱷᱚᱵᱤᱞ ᱢᱟᱱᱚᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ-ᱦᱟᱱᱴ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱥᱳ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' (᱒᱐᱑᱘) ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://malayalam.samayam.com/photo-gallery/cinema/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadas-shares-vishu-special-pics-go-viral-on-instagram/amp_photoshow/75142975.cms |work=Samayam |title=വിഷുച്ചിത്രങ്ങൾ പങ്കുവെച്ച് മാളവിക; ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിൽ തരംഗം! |language=ml}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/nayika-nayakan-fame-vincy-aloshious-recollects-the-bigg-boss-spoof-valiya-muthalaali-watch/articleshow/82902637.cms |title=Nayika Nayakan fame Vincy Aloishious recollects the Bigboss spoof Valiya Muthalaali |work=The Times of India |date=24 May 2021 |access-date=5 June 2021}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱳ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱱᱟᱨ-ᱟᱯ ᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/nayika-nayakan-written-update-october-17-2018-lal-jose-crowns-the-winners-of-the-show/articleshow/66275523.cms |title=Lal Jose crowns the winners of the show |work=The Times of India |date=18 October 2018 |access-date=18 October 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2018/10/15/nayika-nayakan-grand-finale-winners-lal-jose.html |work=On Manorama |title=Nayika Nayakan: Darsana, Shambhu win the coveted titles}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱞ ᱡᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱ ''ᱛᱷᱟᱴᱴᱩᱯᱩᱨᱟᱛᱷ ᱟᱪᱩᱛᱷᱟᱱ'' ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱣᱮᱵᱽ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ 'ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱡᱚᱨ'<ref>{{cite web |url=https://www.manoramanews.com/news/entertainment/2019/04/19/life-jor-viral-video-manorama.html |work=Manorama News |title=ᱡᱚᱨᱟᱭ 'ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ ᱡᱚᱨ'; ᱢᱤᱞᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱧᱪᱟᱠᱟᱨᱩᱢᱟᱭ ᱢᱟᱡᱷᱟᱵᱷᱤᱞ ᱢᱟᱱᱳᱨᱟᱢᱟᱭᱩᱰᱮ ᱣᱮᱵᱽᱥᱤᱨᱤᱡᱽ; ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ |date=19 April 2019 |access-date=19 April 2019 |language=ml}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱟᱞᱵᱚᱢ 'ᱢᱤᱡᱷᱤ ᱨᱟᱱᱰᱤᱞᱳᱢ (Mizhi randilum)' ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=yh8Ykfx9qAg |title=Mizhi Randilum Music Video {{!}} Ahmed Midhlaj {{!}} Malavika Krishnadas {{!}} Harishankar K S {{!}} Anne Amie |via=YouTube |date=2 August 2019 |access-date=18 April 2022}}</ref> ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱡᱷᱟᱵᱤᱞ ᱢᱟᱱᱚᱨᱟᱢᱟ ᱨᱮ ''D5 Junior'' ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱦᱚᱥᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ‘‘ᱡᱤ ᱠᱮᱨᱚᱞᱚᱢ’’ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱚᱡᱽ ᱵᱷᱮᱱᱡᱟᱨᱟᱢᱩᱰ ᱥᱟᱶ ''ᱯᱷᱚᱱᱤ ᱱᱟᱭᱤᱴᱥ'' ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱮᱝᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/pearle-maaney-flaunts-her-baby-bump-celebrates-14-weeks-of-pregnancy/articleshow/78141316.cms |title=Pearle Maaney flaunts her baby bump; celebrates 14 weeks of pregnancy |date=16 September 2020 |work=The Times of India |access-date=18 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/nayika-nayakan-fame-malavika-krishnadas-enjoys-a-jam-session-in-make-up-room-watch-video/articleshow/78310942.cms |title=Nayika Nayakan fame Malavika Krishnadas enjoys a jam session in makeup room |work=The Times of India |date=25 September 2020 |access-date=25 September 2020}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱭᱟ ᱴᱤᱹᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ 'Amme Mahamaye' ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱭᱟ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ''ᱤᱱᱫᱩᱞᱮᱠᱷᱟ'' ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/indulekha-renji-panicker-to-make-his-acting-debut-in-malayalam-tv/articleshow/78423642.cms |work=The Times of India |title=Indulekha: Renji Panicker to make his acting debut in Malayalam TV |date=October 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> == ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ''ᱱᱟᱭᱤᱠᱟ ᱱᱟᱭᱚᱠᱚᱸ'' ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱛᱮᱡᱩᱥ ᱡᱭᱳᱛᱷᱤ (Thejus Jyothi) ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱨᱩᱛᱵᱤ ᱛᱮᱡᱩᱥ (Rutvi Thejus) ᱾<ref>{{Cite news |date=3 May 2023 |title=Nayika Nayakan fame Thejus and Malavika Krishnadas tie the knot |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/nayika-nayakan-fame-thejus-and-malavika-krishnadas-tie-the-knot/articleshow/99962235.cms |access-date=31 July 2023 |issn=0971-8257}}</ref> 57hgl2k81lezzx56ff9b5fh0geo6d2e ᱪᱷᱟᱸᱪ:Infobox youtuber 10 35331 189923 2026-03-31T19:29:05Z Ramjit Tudu 52 Redirected page to [[ᱪᱷᱟᱸᱪ:Infobox social media personality]] 189923 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Infobox social media personality]] 32gv4xmkokzbbbmnfa43y54knd5nvx4 ᱪᱷᱟᱸᱪ:Infobox social media personality 10 35332 189924 2026-03-31T19:31:23Z Ramjit Tudu 52 "<includeonly>{{#invoke:Template wrapper|wrap|_template=Infobox person | template_name = infobox social media personality | _alias-map = pseudonym:other_names | _reuse = image, caption, image_caption, image_size, image_alt | _exclude = module, module2, module3, module4, module5, module6, logo, logo_caption, logo_size, stats_update, logo_alt, bilibili_handles, bilibili_id, bilibili_id2, bilibili_id3, bilibili_display_name, b..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189924 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template wrapper|wrap|_template=Infobox person | template_name = infobox social media personality | _alias-map = pseudonym:other_names | _reuse = image, caption, image_caption, image_size, image_alt | _exclude = module, module2, module3, module4, module5, module6, logo, logo_caption, logo_size, stats_update, logo_alt, bilibili_handles, bilibili_id, bilibili_id2, bilibili_id3, bilibili_display_name, bilibili_display_name2, bilibili_display_name3, bilibili_years_active, bilibili_genre, bilibili_followers, instagram_handle, instagram_handle2, instagram_handle3, instagram_handles, instagram_display_name, instagram_display_name2, instagram_display_name3, instagram_years_active, instagram_genre, instagram_followers, kick_handle, kick_handle2, kick_handle3, kick_handles, kick_display_name, kick_display_name2, kick_display_name3, kick_years_active, kick_genre, kick_game, kick_followers, substack_url, substack_url2, substack_url3, substack_newsletter_name, substack_newsletter_name2, substack_newsletter_name3, substack_handle, substack_years_active, substack_topic, substack_subscribers, tiktok_handle, tiktok_handle2, tiktok_handle3, tiktok_handles, tiktok_display_name, tiktok_display_name2, tiktok_display_name3, tiktok_years_active, tiktok_genre, tiktok_followers, twitch_handle, twitch_handle2, twitch_handle3, twitch_handles, twitch_display_name, twitch_display_name2, twitch_display_name3, twitch_years_active, twitch_genre, twitch_game, twitch_followers, twitter_handle, twitter_handle2, twitter_handle3, twitter_handles, twitter_display_name, twitter_years_active, twitter_topic, twitter_followers, x_handle, x_handle2, x_handle3, x_handles, x_display_name, x_years_active, x_topic, x_followers, youtube_handle, youtube_handle2, youtube_handle3, youtube_handles, youtube_id, youtube_id2, youtube_id3, youtube_display_name, youtube_display_name2, youtube_display_name3, youtube_years_active, youtube_genre, youtube_subscribers, youtube_views | image = {{if both|{{{image|}}}|{{{logo|}}} | {{Multiple image | direction = vertical | border = infobox | image1 = {{{logo|}}} | caption1 = {{{logo_caption|}}} | alt1 = {{{logo_alt|}}} | image2 = {{{image|}}} | caption2 = {{if empty|{{{caption|}}}|{{{image_caption|}}}|{{{image caption|}}}}} | alt2 = {{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}|{{if empty|{{{image|}}}|{{{logo|}}}}} }} | image_size = {{if both|{{{image|}}}|{{{logo|}}}|<!--Ignore both-->|{{#if:{{{image|}}}|{{if empty|{{{image size|}}}|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|{{if empty|{{{logo_size|}}}|225px}}}}}} | alt = {{if both|{{{image|}}}|{{{logo|}}}|<!--Ignore both-->|{{#if:{{{image|}}}|{{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}|{{{logo_alt|}}}}}}} | caption = {{if both|{{{image|}}}|{{{logo|}}}|<!--Ignore both-->|{{#if:{{{image|}}}|{{if empty|{{{caption|}}}|{{{image_caption|}}}|{{{image caption|}}}}}|{{{logo_caption|}}}}}}} | module = {{Infobox | child = yes | autoheaders = yes | belowstyle = border-top: 1px solid #aaa; | header1 = [[Bilibili]] information | label2 = Channel{{#if:{{{bilibili_id2|}}}{{{bilibili_handles|}}}|s}} | data2 = {{ubl | {{#if:{{{bilibili_id|}}}|[https://space.bilibili.com/{{{bilibili_id}}} {{if empty|{{{bilibili_display_name|}}}|Bilibili channel}}]}} | {{#if:{{{bilibili_id2|}}}|[https://space.bilibili.com/{{{bilibili_id2}}} {{if empty|{{{bilibili_display_name2|}}}|Bilibili channel}}]}} | {{#if:{{{bilibili_id3|}}}|[https://space.bilibili.com/{{{bilibili_id3}}} {{if empty|{{{bilibili_display_name3|}}}|Bilibili channel}}]}} | {{{bilibili_handles|}}} }} | label3 = Years&nbsp;active | data3 = {{{bilibili_years_active|}}} | label4 = Genre{{pluralize from text|{{{bilibili_genre|}}}|plural=s}} | data4 = {{{bilibili_genre|}}} | label5 = Followers | data5 = {{{bilibili_followers|}}} | header6 = [[Instagram]] information | label7 = Page{{#if:{{{instagram_handle2|}}}{{{instagram_handles|}}}|s}} | data7 = {{ubl | {{#if:{{{instagram_handle|}}}|[https://www.instagram.com/{{{instagram_handle}}} {{if empty|{{{instagram_display_name|}}}|{{{instagram_handle|}}}}}]}} | {{#if:{{{instagram_handle2|}}}|[https://www.instagram.com/{{{instagram_handle2}}} {{if empty|{{{instagram_display_name2|}}}|{{{instagram_handle2|}}}}}]}} | {{#if:{{{instagram_handle3|}}}|[https://www.instagram.com/{{{instagram_handle3}}} {{if empty|{{{instagram_display_name3|}}}|{{{instagram_handle3|}}}}}]}} | {{{instagram_handles|}}} }} | label8 = Years&nbsp;active | data8 = {{{instagram_years_active|}}} | label9 = Genre{{pluralize from text|{{{instagram_genre|}}}|plural=s}} | data9 = {{{instagram_genre|}}} | label10 = Followers | data10 = {{{instagram_followers|}}} | header11 = [[Kick (service)|Kick]] information | label12 = Channel{{#if:{{{kick_handle2|}}}{{{kick_handles|}}}|s}} | data12 = {{ubl | {{#if:{{{kick_handle|}}}|[https://kick.com/{{{kick_handle}}} {{if empty|{{{kick_display_name|}}}|{{{kick_handle|}}}}}]}} | {{#if:{{{kick_handle2|}}}|[https://kick.com/{{{kick_handle2}}} {{if empty|{{{kick_display_name2|}}}|{{{kick_handle2|}}}}}]}} | {{#if:{{{kick_handle3|}}}|[https://kick.com/{{{kick_handle3}}} {{if empty|{{{kick_display_name3|}}}|{{{kick_handle3|}}}}}]}} | {{{kick_handles|}}} }} | label13 = Years&nbsp;active | data13 = {{{kick_years_active|}}} | label14 = Genre{{pluralize from text|{{{kick_genre|}}}|plural=s}} | data14 = {{{kick_genre|}}} | label15 = Game{{pluralize from text|{{{kick_game|}}}|plural=s}} | data15 = {{{kick_game|}}} | label16 = Followers | data16 = {{{kick_followers|}}} | header17 = [[Substack]] information | label18 = Newsletter | data18 = {{ubl | {{#if:{{{substack_url|}}}|{{URL|{{{substack_url|}}}|{{if empty|{{{substack_newsletter_name|}}}|{{{substack_url}}}}}}}}} | {{#if:{{{substack_url2|}}}|{{URL|{{{substack_url2|}}}|{{if empty|{{{substack_newsletter_name2|}}}|{{{substack_url2}}}}}}}}} | {{#if:{{{substack_url3|}}}|{{URL|{{{substack_url3|}}}|{{if empty|{{{substack_newsletter_name3|}}}|{{{substack_url3}}}}}}}}} }} | label19 = Notes | data19 = {{#if:{{{substack_handle|}}}|[https://substack.com/{{#if:{{Yesno|{{Str startswith|{{{substack_handle}}}|@}}}}|{{{substack_handle}}} {{{substack_handle}}}|@{{{substack_handle}}} @{{{substack_handle}}}}}]}} | label20 = Years&nbsp;active | data20 = {{{substack_years_active|}}} | label21 = Topic{{pluralize from text|{{{substack_topic|}}}|plural=s}} | data21 = {{{substack_topic|}}} | label22 = Subscribers | data22 = {{{substack_subscribers|}}} | header23 = [[TikTok]] information | label24 = Page{{#if:{{{tiktok_handle2|}}}{{{tiktok_handles|}}}|s}} | data24 = {{ubl |{{#if:{{{tiktok_handle|}}}|[https://www.tiktok.com/{{#if:{{Yesno|{{Str startswith|{{{tiktok_handle}}}|@}}}}|{{{tiktok_handle}}}|@{{{tiktok_handle}}}}} {{if empty|{{{tiktok_display_name|}}}|{{{tiktok_handle|}}}}}]}} |{{#if:{{{tiktok_handle2|}}}|[https://www.tiktok.com/{{#if:{{Yesno|{{Str startswith|{{{tiktok_handle2}}}|@}}}}|{{{tiktok_handle2}}}|@{{{tiktok_handle2}}}}} {{if empty|{{{tiktok_display_name2|}}}|{{{tiktok_handle2|}}}}}]}} |{{#if:{{{tiktok_handle3|}}}|[https://www.tiktok.com/{{#if:{{Yesno|{{Str startswith|{{{tiktok_handle3}}}|@}}}}|{{{tiktok_handle3}}}|@{{{tiktok_handle3}}}}} {{if empty|{{{tiktok_display_name3|}}}|{{{tiktok_handle3|}}}}}]}} |{{{tiktok_handles|}}} }} | label25 = Years&nbsp;active | data25 = {{{tiktok_years_active|}}} | label26 = Genre{{pluralize from text|{{{tiktok_genre|}}}|plural=s}} | data26 = {{{tiktok_genre|}}} | label27 = Followers | data27 = {{{tiktok_followers|}}} | header28 = [[Twitch (service)|Twitch]] information | label29 = Channel{{#if:{{{twitch_handle2|}}}{{{twitch_handles|}}}|s}} | data29 = {{ubl| | {{#if:{{{twitch_handle|}}}|[https://www.twitch.tv/{{{twitch_handle}}} {{if empty|{{{twitch_display_name|}}}|{{{twitch_handle|}}}}}]}} | {{#if:{{{twitch_handle2|}}}|[https://www.twitch.tv/{{{twitch_handle2}}} {{if empty|{{{twitch_display_name2|}}}|{{{twitch_handle2|}}}}}]}} | {{#if:{{{twitch_handle3|}}}|[https://www.twitch.tv/{{{twitch_handle3}}} {{if empty|{{{twitch_display_name3|}}}|{{{twitch_handle3|}}}}}]}} | {{{twitch_handles|}}} }} | label30 = Years&nbsp;active | data30 = {{{twitch_years_active|}}} | label31 = Genre{{pluralize from text|{{{twitch_genre|}}}|plural=s}} | data31 = {{{twitch_genre|}}} | label32 = Game{{pluralize from text|{{{twitch_game|}}}|plural=s}} | data32 = {{{twitch_game|}}} | label33 = ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ | data33 = {{{twitch_followers|}}} | header34 = ᱮᱠᱥ (ᱴᱣᱤᱴᱟᱨ) ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ | label35 = Handle{{#if:{{{x_handle2|}}}{{{twitter_handle2|}}}{{{x_handles|}}}{{{twitter_handles|}}}|s}} | data35 = {{ubl |{{#if:{{{x_handle|}}}{{{twitter_handle|}}}|[https://x.com/{{if empty|{{{x_handle|}}}|{{{twitter_handle|}}}}} @{{if empty|{{{x_handle|}}}|{{{twitter_handle|}}}}}]}} |{{#if:{{{x_handle2|}}}{{{twitter_handle2|}}}|[https://x.com/{{if empty|{{{x_handle2|}}}|{{{twitter_handle2|}}}}} @{{if empty|{{{x_handle2|}}}|{{{twitter_handle2|}}}}}]}} |{{#if:{{{x_handle3|}}}{{{twitter_handle3|}}}|[https://x.com/{{if empty|{{{x_handle3|}}}|{{{twitter_handle3|}}}}} @{{if empty|{{{x_handle3|}}}|{{{twitter_handle3|}}}}}]}} |{{if empty|{{{x_handles|}}}|{{{twitter_handles|}}}}} }} | label36 = ᱩᱫᱩᱜ&nbsp;ᱧᱩᱛᱩᱢ | data36 = {{if empty|{{{x_display_name|}}}|{{{twitter_display_name|}}}}} | label37 = ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱠᱟᱫ&nbsp;ᱥᱮᱨᱢᱟ | data37 = {{if empty|{{{x_years_active|}}}|{{{twitter_years_active|}}}}} | label38 = Topic{{pluralize from text|{{if empty|{{{x_topic|}}}|{{{twitter_topic|}}}}}|plural=s}} | data38 = {{if empty|{{{x_topic|}}}|{{{twitter_topic|}}}}} | label39 = ᱯᱟᱸᱡᱟᱭᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ | data39 = {{if empty|{{{x_followers|}}}|{{{twitter_followers|}}}}} | header40 = ᱭᱩᱴᱤᱭᱩᱵᱽ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ | label41 = ᱪᱮᱱᱮᱞ{{#if:{{{youtube_handle2|}}}{{{youtube_id2|}}}{{{youtube_handles|}}}|s}} | data41 = {{ubl|<!-- TODO: Test the aboslute shit out of this logic... --> |{{#if:{{{youtube_handle|}}}{{{youtube_id|}}}|[https://www.youtube.com/{{#switch:{{if empty|{{{youtube_handle|}}}|{{{youtube_id|}}}}}|{{{youtube_handle}}}={{#if:{{Yesno|{{Str startswith|{{{youtube_handle}}}|@}}}}|{{{youtube_handle}}}|@{{{youtube_handle}}}}}|{{{youtube_id}}}=channel/{{{youtube_id}}}}} {{if empty|{{{youtube_display_name|}}}|{{{youtube_handle|}}}|YouTube channel}}]}} |{{#if:{{{youtube_handle2|}}}{{{youtube_id2|}}}|[https://www.youtube.com/{{#switch:{{if empty|{{{youtube_handle2|}}}|{{{youtube_id2|}}}}}|{{{youtube_handle2}}}={{#if:{{Yesno|{{Str startswith|{{{youtube_handle2}}}|@}}}}|{{{youtube_handle2}}}|@{{{youtube_handle2}}}}}|{{{youtube_id2}}}=channel/{{{youtube_id2}}}}} {{if empty|{{{youtube_display_name2|}}}|{{{youtube_handle2|}}}|YouTube channel}}]}} |{{#if:{{{youtube_handle3|}}}{{{youtube_id3|}}}|[https://www.youtube.com/{{#switch:{{if empty|{{{youtube_handle3|}}}|{{{youtube_id3|}}}}}|{{{youtube_handle3}}}={{#if:{{Yesno|{{Str startswith|{{{youtube_handle3}}}|@}}}}|{{{youtube_handle3}}}|@{{{youtube_handle3}}}}}|{{{youtube_id3}}}=channel/{{{youtube_id3}}}}} {{if empty|{{{youtube_display_name3|}}}|{{{youtube_handle3|}}}|YouTube channel}}]}} |{{{youtube_handles|}}} }} | label42 = Years&nbsp;active | data42 = {{{youtube_years_active|}}} | label43 = Genre{{pluralize from text|{{{youtube_genre|}}}|plural=s}} | data43 = {{{youtube_genre|}}} | label44 = Subscribers | data44 = {{{youtube_subscribers|}}} | label45 = Views | data45 = {{{youtube_views|}}} | header60 = _BLANK_ | data61 = {{{module|}}} | data62 = {{{module2|}}} | data63 = {{{module3|}}} | data64 = {{{module4|}}} | data65 = {{{module5|}}} | data66 = {{{module6|}}} | below = {{#if:{{{stats_update|}}}|''Last updated:'' {{{stats_update}}}}} }} }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check |nested=1 |template=Infobox social media personality |cat={{main other|Category:Pages using infobox social media personality with conflicting parameters}} | pseudonym; other_names | x_handle; twitter_handle | x_handle2; twitter_handle2 | x_handle3; twitter_handle3 | x_handles; twitter_handles | x_display_name; twitter_display_name | x_years_active; twitter_years_active | x_topic; twitter_topic | x_followers; twitter_followers | youtube_handle; youtube_id | youtube_handle2; youtube_id2 | youtube_handle3; youtube_id3 | image_alt; alt | image size; image_size; imagesize }}{{main other|{{#if:{{#property:P2397}}{{#property:P8687}}|[[Category:Social media pages with Wikidata]] }}}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 0r9l82849w7sko8veedqz0ro6gdnpt5 ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱢᱟᱞᱚᱵᱤᱠᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱫᱟᱥ 1 35333 189930 2026-03-31T19:49:37Z Ramjit Tudu 52 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189930 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ 0 35334 189931 2026-03-31T19:58:02Z Ramjit Tudu 52 "'''ᱥᱟᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189931 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱟᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱵᱤᱥᱢᱤᱞᱞᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱭᱩᱵᱟ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ cb72kkslz3bwss1my75wxesw2nr6359 189932 189931 2026-03-31T20:00:55Z Ramjit Tudu 52 189932 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱟᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱵᱤᱥᱢᱤᱞᱞᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱭᱩᱵᱟ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱠᱨᱤᱥᱴᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ (MCC) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱞᱠᱷᱟ (mathematics) ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱛᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="thehindu_2011">{{cite news |last=Sivashankar |first=Nithya |date=30 November 2011 |title=Making a song and dance of it |url=https://www.google.com/search?q=https://www.thehindu.com/features/metroplus/making-a-song-and-dance-of-it/article2674395.ece |work=The Hindu |access-date=30 December 2020}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱠᱟᱞᱟᱱᱤᱫᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ 'ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟ' ᱮᱱᱮᱡ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ, ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ, ᱠᱟᱞᱟᱨᱤᱯᱚᱭᱚᱴᱴᱩ, ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ, ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱱᱚᱴᱴᱩᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu_2011"/><ref name="deccan_2012">{{cite news |last=Vijay |first=Hema |date=21 January 2012 |title=With society as stage |url=https://www.google.com/search?q=https://www.deccanherald.com/content/220935/society-stage.html |work=Deccan Herald |access-date=30 December 2020}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ 'ᱠᱟᱛᱨᱟᱫᱤ' (Katradi) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ (NGO) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱨᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="deccan_2012"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱠᱟᱛᱨᱟᱫᱤ ᱦᱚᱨᱟ' ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱯᱟᱪᱟ ᱥᱚᱞᱦᱮ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱟᱲᱮ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱟᱱᱟᱴ ᱛᱮ ᱠᱷᱩᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱩᱱᱟᱢᱤ ᱛᱮ ᱠᱷᱩᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ), ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="theweek_2015">{{cite news |last=Subramanian |first=Lakshmi |date=6 December 2015 |title=Touch and feel |url=https://www.google.com/search?q=https://www.theweek.in/theweek/statescan/koothu-artist-thilagavathi-and-bharatanatyam-dancer-sangeeta-isvaran-on-working-with-marginalised-communities.html |work=The Week |access-date=1 January 2021}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱣᱤᱱᱰ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨᱥ ᱴᱨᱟᱥᱴ' (Wind Dancers' Trust) ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ 'Youth For Peace' ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱜᱚ ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱠᱚ-ᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱚ, ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ (workshops) ᱠᱚᱭ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu_2011"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ Handicap International, World Vision ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱱ-ᱞᱟᱵᱷᱼᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱾ 5acz9wsqgpenopfd2j9kpsob34u2fc6 189933 189932 2026-03-31T20:01:32Z Ramjit Tudu 52 189933 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱟᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱥᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱵᱤᱥᱢᱤᱞᱞᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱭᱩᱵᱟ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱠᱨᱤᱥᱴᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ (MCC) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱞᱠᱷᱟ (mathematics) ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱛᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name="thehindu_2011">{{cite news |last=Sivashankar |first=Nithya |date=30 November 2011 |title=Making a song and dance of it |url=https://www.google.com/search?q=https://www.thehindu.com/features/metroplus/making-a-song-and-dance-of-it/article2674395.ece |work=The Hindu |access-date=30 December 2020}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱠᱟᱞᱟᱱᱤᱫᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ 'ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟ' ᱮᱱᱮᱡ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ, ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ, ᱠᱟᱞᱟᱨᱤᱯᱚᱭᱚᱴᱴᱩ, ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ, ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱱᱚᱴᱴᱩᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu_2011"/><ref name="deccan_2012">{{cite news |last=Vijay |first=Hema |date=21 January 2012 |title=With society as stage |url=https://www.google.com/search?q=https://www.deccanherald.com/content/220935/society-stage.html |work=Deccan Herald |access-date=30 December 2020}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ 'ᱠᱟᱛᱨᱟᱫᱤ' (Katradi) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ (NGO) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱨᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="deccan_2012"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱠᱟᱛᱨᱟᱫᱤ ᱦᱚᱨᱟ' ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱯᱟᱪᱟ ᱥᱚᱞᱦᱮ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱟᱲᱮ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱟᱱᱟᱴ ᱛᱮ ᱠᱷᱩᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱩᱱᱟᱢᱤ ᱛᱮ ᱠᱷᱩᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ), ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="theweek_2015">{{cite news |last=Subramanian |first=Lakshmi |date=6 December 2015 |title=Touch and feel |url=https://www.google.com/search?q=https://www.theweek.in/theweek/statescan/koothu-artist-thilagavathi-and-bharatanatyam-dancer-sangeeta-isvaran-on-working-with-marginalised-communities.html |work=The Week |access-date=1 January 2021}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱣᱤᱱᱰ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨᱥ ᱴᱨᱟᱥᱴ' (Wind Dancers' Trust) ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ 'Youth For Peace' ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱜᱚ ᱵᱟᱝᱢᱟ ᱠᱚ-ᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱚ, ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ (workshops) ᱠᱚᱭ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu_2011"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ Handicap International, World Vision ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱱ-ᱞᱟᱵᱷᱼᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} 8tqx8taxbnnocpqhqyeuckk51wvpofq 189934 189933 2026-03-31T20:07:38Z Ramjit Tudu 52 189934 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ''' (Sangeeta Isvaran) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ]] ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="thehindu">{{Cite news|last=Sivashankar|first=Nithya|date=30 November 2011|title=Making a song and dance of it|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/making-a-song-and-dance-of-it/article2674583.ece|access-date=30 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱵᱤᱥᱢᱤᱞᱞᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="thehindu"/><ref name="ncf-india">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sangeeta Isvaran|url=https://www.ncf-india.org/author/659745/sangeeta-isvaran|archive-url=|archive-date=|access-date=30 December 2020|website=[[ᱱᱮᱪᱟᱨ ᱠᱚᱱᱡᱚᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]]}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱠᱨᱤᱥᱴᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] (MCC) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱞᱠᱷᱟ (mathematics) ᱛᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite news|last=Devika|first=V. R|date=21 March 2019|title=Where Koothu makes village girls liberated|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/where-koothu-makes-village-girls-liberated/article26598757.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ,<ref name="thehindu" /> ᱟᱨ [[ᱠᱚᱲᱟᱱᱤᱫᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ 'ᱚᱵᱷᱤᱭᱟᱱᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟ' ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱪᱮᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Srikanth|first=Rupa|date=30 May 2013|title=Ode to Muruga|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/ode-to-muruga/article4766041.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ]], [[ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ]], [[ᱠᱚᱞᱟᱨᱤᱯᱚᱭᱚᱴᱴᱩ]], [[ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ]], [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱟᱨ ᱱᱟᱴᱴᱩᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ 'ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ' (Katradi) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱼᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ (NGO) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱨᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name="thenewsminute">{{Cite web|last=Shekar|first=Anjana|date=30 May 2020|title=In Chennai, migrant crisis made more difficult with the language barrier|url=https://www.thenewsminute.com/article/chennai-migrant-crisis-made-more-difficult-language-barrier-125574|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[ᱫᱟ ᱱᱤᱣᱡᱽ ᱢᱤᱱᱤᱴ]]|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ ᱛᱚᱦᱚᱨ'' (Katradi Method) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱮᱭᱟᱹ-ᱪᱷᱟᱹᱱᱤ ᱥᱚᱞᱦᱮ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ]] ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾<ref name="ncf-india" /><ref name="deccanherald"/> ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱱᱟᱪᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱱᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱹᱞᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱥᱴᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="deccanherald" /> ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱤᱡᱽ ᱦᱮᱱᱥ (Liz Haynes) ᱛᱤᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Shivram|first=Praveena|date=23 March 2019|title=Disc dance revolution with Bharatanatyam and Ultimate Frisbee|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/society/disc-dance-revolution/article26606678.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱣᱤᱱᱰ ᱰᱟᱱᱥᱚᱨᱥ ᱴᱨᱟᱥᱴ' (Wind Dancers' Trust) ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ,<ref>{{Cite web|last=Subramanian|first=Lakshmi|date=6 December 2015|title=Touch and feel|url=https://www.theweek.in/webworld/features/heroes/touch-and-feel.html|archive-url=|archive-date=|access-date=1 January 2021|website=[[ᱫᱟ ᱣᱤᱠ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱫᱟ ᱣᱤᱠ]]}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱩᱛᱷᱩ]] ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱷᱤᱞᱟᱜᱟᱵᱷᱟᱛᱷᱤ (Thilagavathi) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤᱥᱴ (therapist) ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ" (thinking dancer) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ [[ᱪᱚᱨᱚᱠ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾<ref name="deccanherald" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ]] (UNESCO) ᱨᱮᱱᱟᱜ 'ᱭᱩᱛᱷ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱤᱥ' (Youth For Peace) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱳ-ᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ]], [[ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞ]] ᱟᱨ [[ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ (workshops) ᱠᱚᱭ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱱᱰᱤᱠᱮᱯ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ, ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱚᱠᱥᱯᱷᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ|ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ]] (NGO) ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="deccanherald" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱫᱮᱥ' (Desh) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱳ. ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ HIV/AIDS ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name="deccanherald" /> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ-ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ-ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ]] ᱟᱱᱟᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱢᱟᱭᱜᱨᱮᱱᱴ ᱴᱟᱥᱠ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱥᱣᱮᱪᱷᱟᱥᱮᱵᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="thenewsminute" /><ref>{{Cite web|last=Ashok|first=Sowmiya|date=2 June 2020|title=No space on trains, no rented homes to go back to: From Chennai to Gurugram, workers left in limbo|url=https://scroll.in/article/963527/no-space-on-trains-no-rented-homes-to-go-back-to-in-chennai-and-gurgaon-workers-left-in-limbo|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[Scroll.in]]|language=en-US}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (Indian Council for Cultural Relations) ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ (fellowship) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱫᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]] (The Asia Foundation) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sangeeta Isvaran|url=https://www.iccr.gov.in/cultural/list-of-empanelment-artist/sangeeta-isvaran|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱩᱱᱥᱤᱞ]]}}</ref><ref name="deccanherald">{{Cite web|last=Vijay|first=Hema|date=21 January 2012|title=With society as stage|url=https://www.deccanherald.com/content/221040/with-society-stage.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231071235if_/https://www.deccanherald.com/content/221040/with-society-stage.html|archive-date=31 December 2020|access-date=|website=[[ᱰᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱟᱞᱰ]]|language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱢᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]], [[ᱠᱟᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ ᱠᱚᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu"/><ref name="deccanherald"/> cfbhxppdya1g10bpiqdsibn6jmfb608 189935 189934 2026-03-31T20:08:05Z Ramjit Tudu 52 189935 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ''' (Sangeeta Isvaran) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ]] ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="thehindu">{{Cite news|last=Sivashankar|first=Nithya|date=30 November 2011|title=Making a song and dance of it|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/making-a-song-and-dance-of-it/article2674583.ece|access-date=30 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱵᱤᱥᱢᱤᱞᱞᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="thehindu"/><ref name="ncf-india">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sangeeta Isvaran|url=https://www.ncf-india.org/author/659745/sangeeta-isvaran|archive-url=|archive-date=|access-date=30 December 2020|website=[[ᱱᱮᱪᱟᱨ ᱠᱚᱱᱡᱚᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]]}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱠᱨᱤᱥᱴᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] (MCC) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱞᱠᱷᱟ (mathematics) ᱛᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite news|last=Devika|first=V. R|date=21 March 2019|title=Where Koothu makes village girls liberated|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/where-koothu-makes-village-girls-liberated/article26598757.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ,<ref name="thehindu" /> ᱟᱨ [[ᱠᱚᱲᱟᱱᱤᱫᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ 'ᱚᱵᱷᱤᱭᱟᱱᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟ' ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱪᱮᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Srikanth|first=Rupa|date=30 May 2013|title=Ode to Muruga|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/ode-to-muruga/article4766041.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ]], [[ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ]], [[ᱠᱚᱞᱟᱨᱤᱯᱚᱭᱚᱴᱴᱩ]], [[ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ]], [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱟᱨ ᱱᱟᱴᱴᱩᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ 'ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ' (Katradi) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱼᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ (NGO) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱨᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name="thenewsminute">{{Cite web|last=Shekar|first=Anjana|date=30 May 2020|title=In Chennai, migrant crisis made more difficult with the language barrier|url=https://www.thenewsminute.com/article/chennai-migrant-crisis-made-more-difficult-language-barrier-125574|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[ᱫᱟ ᱱᱤᱣᱡᱽ ᱢᱤᱱᱤᱴ]]|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ ᱛᱚᱦᱚᱨ'' (Katradi Method) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱮᱭᱟᱹ-ᱪᱷᱟᱹᱱᱤ ᱥᱚᱞᱦᱮ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ]] ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾<ref name="ncf-india" /><ref name="deccanherald"/> ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱱᱟᱪᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱱᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱹᱞᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱥᱴᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="deccanherald" /> ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱤᱡᱽ ᱦᱮᱱᱥ (Liz Haynes) ᱛᱤᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Shivram|first=Praveena|date=23 March 2019|title=Disc dance revolution with Bharatanatyam and Ultimate Frisbee|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/society/disc-dance-revolution/article26606678.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱣᱤᱱᱰ ᱰᱟᱱᱥᱚᱨᱥ ᱴᱨᱟᱥᱴ' (Wind Dancers' Trust) ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ,<ref>{{Cite web|last=Subramanian|first=Lakshmi|date=6 December 2015|title=Touch and feel|url=https://www.theweek.in/webworld/features/heroes/touch-and-feel.html|archive-url=|archive-date=|access-date=1 January 2021|website=[[ᱫᱟ ᱣᱤᱠ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱫᱟ ᱣᱤᱠ]]}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱩᱛᱷᱩ]] ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱷᱤᱞᱟᱜᱟᱵᱷᱟᱛᱷᱤ (Thilagavathi) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤᱥᱴ (therapist) ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ" (thinking dancer) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ [[ᱪᱚᱨᱚᱠ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾<ref name="deccanherald" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ]] (UNESCO) ᱨᱮᱱᱟᱜ 'ᱭᱩᱛᱷ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱤᱥ' (Youth For Peace) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱳ-ᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ]], [[ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞ]] ᱟᱨ [[ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ (workshops) ᱠᱚᱭ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱱᱰᱤᱠᱮᱯ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ, ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱚᱠᱥᱯᱷᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ|ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ]] (NGO) ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="deccanherald" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱫᱮᱥ' (Desh) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱳ. ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ HIV/AIDS ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name="deccanherald" /> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ-ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ-ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ]] ᱟᱱᱟᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱢᱟᱭᱜᱨᱮᱱᱴ ᱴᱟᱥᱠ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱥᱣᱮᱪᱷᱟᱥᱮᱵᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="thenewsminute" /><ref>{{Cite web|last=Ashok|first=Sowmiya|date=2 June 2020|title=No space on trains, no rented homes to go back to: From Chennai to Gurugram, workers left in limbo|url=https://scroll.in/article/963527/no-space-on-trains-no-rented-homes-to-go-back-to-in-chennai-and-gurgaon-workers-left-in-limbo|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[Scroll.in]]|language=en-US}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (Indian Council for Cultural Relations) ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ (fellowship) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱫᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]] (The Asia Foundation) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sangeeta Isvaran|url=https://www.iccr.gov.in/cultural/list-of-empanelment-artist/sangeeta-isvaran|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱩᱱᱥᱤᱞ]]}}</ref><ref name="deccanherald">{{Cite web|last=Vijay|first=Hema|date=21 January 2012|title=With society as stage|url=https://www.deccanherald.com/content/221040/with-society-stage.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231071235if_/https://www.deccanherald.com/content/221040/with-society-stage.html|archive-date=31 December 2020|access-date=|website=[[ᱰᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱟᱞᱰ]]|language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱢᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]], [[ᱠᱟᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ ᱠᱚᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu"/><ref name="deccanherald"/> hjotf26p1vxycvo2gxcpijlwvkjf1sk 189936 189935 2026-03-31T20:08:26Z Ramjit Tudu 52 189936 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ''' (Sangeeta Isvaran) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ]] ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="thehindu">{{Cite news|last=Sivashankar|first=Nithya|date=30 November 2011|title=Making a song and dance of it|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/making-a-song-and-dance-of-it/article2674583.ece|access-date=30 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱵᱤᱥᱢᱤᱞᱞᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="thehindu"/><ref name="ncf-india">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sangeeta Isvaran|url=https://www.ncf-india.org/author/659745/sangeeta-isvaran|archive-url=|archive-date=|access-date=30 December 2020|website=[[ᱱᱮᱪᱟᱨ ᱠᱚᱱᱡᱚᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]]}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱠᱨᱤᱥᱴᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] (MCC) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱞᱠᱷᱟ (mathematics) ᱛᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite news|last=Devika|first=V. R|date=21 March 2019|title=Where Koothu makes village girls liberated|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/where-koothu-makes-village-girls-liberated/article26598757.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ,<ref name="thehindu" /> ᱟᱨ [[ᱠᱚᱲᱟᱱᱤᱫᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ 'ᱚᱵᱷᱤᱭᱟᱱᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟ' ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱪᱮᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Srikanth|first=Rupa|date=30 May 2013|title=Ode to Muruga|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/ode-to-muruga/article4766041.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ]], [[ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ]], [[ᱠᱚᱞᱟᱨᱤᱯᱚᱭᱚᱴᱴᱩ]], [[ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ]], [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱟᱨ ᱱᱟᱴᱴᱩᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ 'ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ' (Katradi) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱼᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ (NGO) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱨᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name="thenewsminute">{{Cite web|last=Shekar|first=Anjana|date=30 May 2020|title=In Chennai, migrant crisis made more difficult with the language barrier|url=https://www.thenewsminute.com/article/chennai-migrant-crisis-made-more-difficult-language-barrier-125574|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[ᱫᱟ ᱱᱤᱣᱡᱽ ᱢᱤᱱᱤᱴ]]|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ ᱛᱚᱦᱚᱨ'' (Katradi Method) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱮᱭᱟᱹ-ᱪᱷᱟᱹᱱᱤ ᱥᱚᱞᱦᱮ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ]] ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾<ref name="ncf-india" /><ref name="deccanherald"/> ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱱᱟᱪᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱱᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱹᱞᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱥᱴᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="deccanherald" /> ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱤᱡᱽ ᱦᱮᱱᱥ (Liz Haynes) ᱛᱤᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Shivram|first=Praveena|date=23 March 2019|title=Disc dance revolution with Bharatanatyam and Ultimate Frisbee|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/society/disc-dance-revolution/article26606678.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱣᱤᱱᱰ ᱰᱟᱱᱥᱚᱨᱥ ᱴᱨᱟᱥᱴ' (Wind Dancers' Trust) ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ,<ref>{{Cite web|last=Subramanian|first=Lakshmi|date=6 December 2015|title=Touch and feel|url=https://www.theweek.in/webworld/features/heroes/touch-and-feel.html|archive-url=|archive-date=|access-date=1 January 2021|website=[[ᱫᱟ ᱣᱤᱠ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱫᱟ ᱣᱤᱠ]]}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱩᱛᱷᱩ]] ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱷᱤᱞᱟᱜᱟᱵᱷᱟᱛᱷᱤ (Thilagavathi) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤᱥᱴ (therapist) ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ" (thinking dancer) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ [[ᱪᱚᱨᱚᱠ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾<ref name="deccanherald" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ]] (UNESCO) ᱨᱮᱱᱟᱜ 'ᱭᱩᱛᱷ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱤᱥ' (Youth For Peace) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱳ-ᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ]], [[ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞ]] ᱟᱨ [[ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ (workshops) ᱠᱚᱭ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱱᱰᱤᱠᱮᱯ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ, ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱚᱠᱥᱯᱷᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ|ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ]] (NGO) ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="deccanherald" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱫᱮᱥ' (Desh) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱳ. ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ HIV/AIDS ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name="deccanherald" /> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ-ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ-ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ]] ᱟᱱᱟᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱢᱟᱭᱜᱨᱮᱱᱴ ᱴᱟᱥᱠ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱥᱣᱮᱪᱷᱟᱥᱮᱵᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="thenewsminute" /><ref>{{Cite web|last=Ashok|first=Sowmiya|date=2 June 2020|title=No space on trains, no rented homes to go back to: From Chennai to Gurugram, workers left in limbo|url=https://scroll.in/article/963527/no-space-on-trains-no-rented-homes-to-go-back-to-in-chennai-and-gurgaon-workers-left-in-limbo|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[Scroll.in]]|language=en-US}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (Indian Council for Cultural Relations) ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ (fellowship) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱫᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]] (The Asia Foundation) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sangeeta Isvaran|url=https://www.iccr.gov.in/cultural/list-of-empanelment-artist/sangeeta-isvaran|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱩᱱᱥᱤᱞ]]}}</ref><ref name="deccanherald">{{Cite web|last=Vijay|first=Hema|date=21 January 2012|title=With society as stage|url=https://www.deccanherald.com/content/221040/with-society-stage.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231071235if_/https://www.deccanherald.com/content/221040/with-society-stage.html|archive-date=31 December 2020|access-date=|website=[[ᱰᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱟᱞᱰ]]|language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱢᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]], [[ᱠᱟᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ ᱠᱚᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu"/><ref name="deccanherald"/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 6diqqanq1yexpjtx5pm5prx0twrr30t 189938 189936 2026-03-31T20:09:44Z Ramjit Tudu 52 Ramjit Tudu ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ: typo 189936 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ''' (Sangeeta Isvaran) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ]] ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="thehindu">{{Cite news|last=Sivashankar|first=Nithya|date=30 November 2011|title=Making a song and dance of it|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/making-a-song-and-dance-of-it/article2674583.ece|access-date=30 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱩᱥᱛᱟᱫᱽ ᱵᱤᱥᱢᱤᱞᱞᱟ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="thehindu"/><ref name="ncf-india">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sangeeta Isvaran|url=https://www.ncf-india.org/author/659745/sangeeta-isvaran|archive-url=|archive-date=|access-date=30 December 2020|website=[[ᱱᱮᱪᱟᱨ ᱠᱚᱱᱡᱚᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]]}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱠᱨᱤᱥᱴᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] (MCC) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱞᱠᱷᱟ (mathematics) ᱛᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite news|last=Devika|first=V. R|date=21 March 2019|title=Where Koothu makes village girls liberated|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/where-koothu-makes-village-girls-liberated/article26598757.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱱᱟᱴᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ,<ref name="thehindu" /> ᱟᱨ [[ᱠᱚᱲᱟᱱᱤᱫᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱᱚᱱ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ 'ᱚᱵᱷᱤᱭᱟᱱᱟ ᱥᱩᱫᱷᱟ' ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱪᱮᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Srikanth|first=Rupa|date=30 May 2013|title=Ode to Muruga|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/ode-to-muruga/article4766041.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱨᱤᱛᱭᱚ]], [[ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ]], [[ᱠᱚᱞᱟᱨᱤᱯᱚᱭᱚᱴᱴᱩ]], [[ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ]], [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱟᱨ ᱱᱟᱴᱴᱩᱵᱷᱟᱝᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ 'ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ' (Katradi) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱼᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ (NGO) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱨᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref name="thenewsminute">{{Cite web|last=Shekar|first=Anjana|date=30 May 2020|title=In Chennai, migrant crisis made more difficult with the language barrier|url=https://www.thenewsminute.com/article/chennai-migrant-crisis-made-more-difficult-language-barrier-125574|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[ᱫᱟ ᱱᱤᱣᱡᱽ ᱢᱤᱱᱤᱴ]]|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ ᱛᱚᱦᱚᱨ'' (Katradi Method) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱮᱭᱟᱹ-ᱪᱷᱟᱹᱱᱤ ᱥᱚᱞᱦᱮ, ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ]] ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾<ref name="ncf-india" /><ref name="deccanherald"/> ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱱᱟᱪᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ, ᱱᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱹᱞᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱥᱴᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="deccanherald" /> ᱠᱟᱛᱨᱟᱰᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱤᱡᱽ ᱦᱮᱱᱥ (Liz Haynes) ᱛᱤᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|last=Shivram|first=Praveena|date=23 March 2019|title=Disc dance revolution with Bharatanatyam and Ultimate Frisbee|language=en-IN|work=[[ᱫᱟ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|url=https://www.thehindu.com/society/disc-dance-revolution/article26606678.ece|access-date=31 December 2020|issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱣᱤᱱᱰ ᱰᱟᱱᱥᱚᱨᱥ ᱴᱨᱟᱥᱴ' (Wind Dancers' Trust) ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ,<ref>{{Cite web|last=Subramanian|first=Lakshmi|date=6 December 2015|title=Touch and feel|url=https://www.theweek.in/webworld/features/heroes/touch-and-feel.html|archive-url=|archive-date=|access-date=1 January 2021|website=[[ᱫᱟ ᱣᱤᱠ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱫᱟ ᱣᱤᱠ]]}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱩᱛᱷᱩ]] ᱵᱟᱰᱚᱦᱤ ᱛᱷᱤᱞᱟᱜᱟᱵᱷᱟᱛᱷᱤ (Thilagavathi) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤᱥᱴ (therapist) ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ "ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ" (thinking dancer) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ [[ᱪᱚᱨᱚᱠ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾<ref name="deccanherald" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ]] (UNESCO) ᱨᱮᱱᱟᱜ 'ᱭᱩᱛᱷ ᱯᱷᱚᱨ ᱯᱤᱥ' (Youth For Peace) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱳ-ᱚᱨᱰᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ]], [[ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞ]] ᱟᱨ [[ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ (workshops) ᱠᱚᱭ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱱᱰᱤᱠᱮᱯ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ, ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱚᱠᱥᱯᱷᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ|ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ]] (NGO) ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu" /><ref name="deccanherald" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ 'ᱫᱮᱥ' (Desh) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱳ. ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ HIV/AIDS ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref name="deccanherald" /> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ-ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚᱵᱷᱤᱰ-᱑᱙ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ-ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ]] ᱟᱱᱟᱴ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱢᱟᱭᱜᱨᱮᱱᱴ ᱴᱟᱥᱠ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱥᱣᱮᱪᱷᱟᱥᱮᱵᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="thenewsminute" /><ref>{{Cite web|last=Ashok|first=Sowmiya|date=2 June 2020|title=No space on trains, no rented homes to go back to: From Chennai to Gurugram, workers left in limbo|url=https://scroll.in/article/963527/no-space-on-trains-no-rented-homes-to-go-back-to-in-chennai-and-gurgaon-workers-left-in-limbo|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[Scroll.in]]|language=en-US}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱹᱭᱥᱤ (Indian Council for Cultural Relations) ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ (fellowship) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱫᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ]] (The Asia Foundation) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱷᱮᱞᱳᱥᱤᱯ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Sangeeta Isvaran|url=https://www.iccr.gov.in/cultural/list-of-empanelment-artist/sangeeta-isvaran|archive-url=|archive-date=|access-date=31 December 2020|website=[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱩᱱᱥᱤᱞ]]}}</ref><ref name="deccanherald">{{Cite web|last=Vijay|first=Hema|date=21 January 2012|title=With society as stage|url=https://www.deccanherald.com/content/221040/with-society-stage.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231071235if_/https://www.deccanherald.com/content/221040/with-society-stage.html|archive-date=31 December 2020|access-date=|website=[[ᱰᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱟᱞᱰ]]|language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]], [[ᱢᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]], [[ᱠᱟᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱥᱟᱲᱟ ᱠᱚᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="thehindu"/><ref name="deccanherald"/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 6diqqanq1yexpjtx5pm5prx0twrr30t ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ 0 35335 189937 2026-03-31T20:09:13Z Ramjit Tudu 52 Redirected page to [[ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] 189937 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] 149y24aqyl548tkqruai7fqoomkxwig ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ 0 35336 189939 2026-03-31T20:09:45Z Ramjit Tudu 52 Ramjit Tudu ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱵᱚᱨᱚᱱ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ: typo 189939 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ]] 72jdlichgcufld4fompmnv6d9ute1qp ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛᱟ ᱤᱥᱣᱚᱨᱚᱱ 1 35337 189940 2026-03-31T20:10:09Z Ramjit Tudu 52 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189940 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱵᱷᱤᱹ ᱠᱮᱹ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ 0 35338 189941 2026-03-31T20:24:01Z Ramjit Tudu 52 "{{Infobox person | name = ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_name = | image = | caption = | alias = ᱠᱚᱲᱟᱢᱚᱱᱰᱚᱞᱚᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1955|10|12}} | birth_place = [[ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ | spouse = ᱪᱚᱱᱫᱽ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189941 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_name = | image = | caption = | alias = ᱠᱚᱲᱟᱢᱚᱱᱰᱚᱞᱚᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1955|10|12}} | birth_place = [[ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ | spouse = ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱥᱮᱠᱷᱚᱨᱚᱱ | children = ᱑ | parents = ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ | death_date = | death_place = | occupation = ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ | known for = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱮᱞ ᱮᱱᱮᱡ]]/ [[ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱚᱢ]] | awards = [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱚᱠᱟᱫᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱚᱠᱟᱫᱮᱢᱤ]] ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱚᱠᱟᱫᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] }} '''ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ''' (V. K. Hymavathy), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱠᱚᱲᱟᱢᱚᱱᱰᱚᱞᱚᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ [[ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱚᱢ]] ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱚᱠᱟᱫᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱚᱠᱟᱫᱮᱢᱤ ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱚᱠᱟᱫᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ 3iof4mnzqju18hzg9cr1it8tvex1fmu 189942 189941 2026-03-31T20:31:07Z Ramjit Tudu 52 189942 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_name = | image = | caption = | alias = ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1955|10|12}} | birth_place = [[ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ | spouse = ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱥᱮᱠᱷᱚᱨᱚᱱ | children = ᱑ | parents = ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ | death_date = | death_place = | occupation = ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ | known for = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱮᱱᱮᱡ]]/ [[ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ]] | awards = [[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]] ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] }} '''ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ''' ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ '''ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ [[ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ]] ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱚᱨᱤᱛ== ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱚᱠᱴᱳᱵᱚᱨ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱨᱤᱝᱜᱳᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱟᱪᱟᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Deshabhimani">{{cite news |title=ഗുരുവിന് ആദരം; 1500 നർത്തകിമാർ വേദിയിൽ |url=https://www.deshabhimani.com/women/news-women-24-04-2018/720984 |work=Deshabhimani |language=ml}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱪᱮᱨᱩᱛᱷᱩᱨᱩᱛᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱤᱠᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱟᱥᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱟᱛᱷᱟᱠᱟᱞᱤ]] ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱨᱩᱜᱽᱢᱤᱬᱤ ᱥᱟᱶ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ]] ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱷᱟᱢᱟ]], ᱞᱤᱞᱟᱢᱚᱬᱤ ᱟᱨ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱤᱠᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱮᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱠᱳᱨᱥ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱠᱷᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ]] ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱓᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱟᱞᱟᱰᱤ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱤᱴᱤᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ===ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ=== ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱥᱮᱠᱷᱚᱨᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱮᱨᱩᱛᱷᱩᱨᱩᱛᱤ]] ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ''ᱥᱨᱤᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱥᱚᱫᱚᱱᱚᱢ'' ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ==ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ== ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱼᱦᱩᱫᱤᱥ ᱛᱮ, [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱜᱩᱨᱩ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ''ᱫᱟᱭᱵᱚᱫᱟᱥᱚᱠᱚᱢ'', ᱑᱕᱐᱐ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=1500 Mohiniyattam dancers visualize 'Daivadasakam' prayer song |url=https://english.mathrubhumi.com/news/good-news/1500-mohiniyattam-dancers-visualize-daivadasakam-prayer-song-sree-narayana-guru-kalamandalam-hymavathi-guinness-record-limca-record-1.2759109 |work=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ==ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ== ''ᱢᱳᱦᱚᱱᱚᱢ'' ᱟᱨ ''ᱪᱳᱞᱠᱮᱴᱴᱩ'' ᱫᱚ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ== *[[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]]<ref name="Deshabhimani"/> *ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱒᱐᱐᱗<ref>{{cite web |title=Gurupooja Awards |url=http://www.keralaculture.org/gurupooja/454 | publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala | accessdate=6 May 2023}}</ref> *[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱒᱐᱑᱖<ref>{{cite news |title=സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങള്‍ നല്കി |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/article-1.1997464 |work=Mathrubhumi |language=en |archive-date=4 February 2022 |access-date=4 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220204103620/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/article-1.1997464 |url-status=dead }}</ref> *ᱠᱟᱞᱟᱫᱚᱨᱯᱚᱬᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<ref name="Deshabhimani"/> *ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱥᱭᱚᱢᱳᱦᱤᱱᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<ref name="Deshabhimani"/> ==References== {{reflist}} lnmg2c42s1t0p0ayvfvzs3e7d66oo4m 189943 189942 2026-03-31T20:32:26Z Ramjit Tudu 52 189943 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱵᱷᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_name = | image = | caption = | alias = ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1955|10|12}} | birth_place = [[ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ | spouse = ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱥᱮᱠᱷᱚᱨᱚᱱ | children = ᱑ | parents = ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ | death_date = | death_place = | occupation = ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ | known for = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱮᱱᱮᱡ]]/ [[ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ]] | awards = [[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]] ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] }} '''ᱵᱷᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ''' ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ '''ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ [[ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ]] ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱚᱨᱤᱛ== ᱵᱷᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱚᱠᱴᱳᱵᱚᱨ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱨᱤᱝᱜᱳᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱟᱪᱟᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Deshabhimani">{{cite news |title=ഗുരുവിന് ആദരം; 1500 നർത്തകിമാർ വേദിയിൽ |url=https://www.deshabhimani.com/women/news-women-24-04-2018/720984 |work=Deshabhimani |language=ml}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱪᱮᱨᱩᱛᱷᱩᱨᱩᱛᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱤᱠᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱟᱥᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱟᱛᱷᱟᱠᱟᱞᱤ]] ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱨᱩᱜᱽᱢᱤᱬᱤ ᱥᱟᱶ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ]] ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱷᱟᱢᱟ]], ᱞᱤᱞᱟᱢᱚᱬᱤ ᱟᱨ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱤᱠᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱮᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱠᱳᱨᱥ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱠᱷᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ]] ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱓᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱟᱞᱟᱰᱤ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱤᱴᱤᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ===ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ=== ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱥᱮᱠᱷᱚᱨᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱮᱨᱩᱛᱷᱩᱨᱩᱛᱤ]] ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ''ᱥᱨᱤᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱥᱚᱫᱚᱱᱚᱢ'' ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ==ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ== ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱼᱦᱩᱫᱤᱥ ᱛᱮ, [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱜᱩᱨᱩ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ''ᱫᱟᱭᱵᱚᱫᱟᱥᱚᱠᱚᱢ'', ᱑᱕᱐᱐ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=1500 Mohiniyattam dancers visualize 'Daivadasakam' prayer song |url=https://english.mathrubhumi.com/news/good-news/1500-mohiniyattam-dancers-visualize-daivadasakam-prayer-song-sree-narayana-guru-kalamandalam-hymavathi-guinness-record-limca-record-1.2759109 |work=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ==ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ== ''ᱢᱳᱦᱚᱱᱚᱢ'' ᱟᱨ ''ᱪᱳᱞᱠᱮᱴᱴᱩ'' ᱫᱚ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ== *[[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]]<ref name="Deshabhimani"/> *ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱒᱐᱐᱗<ref>{{cite web |title=Gurupooja Awards |url=http://www.keralaculture.org/gurupooja/454 | publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala | accessdate=6 May 2023}}</ref> *[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱒᱐᱑᱖<ref>{{cite news |title=സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങള്‍ നല്കി |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/article-1.1997464 |work=Mathrubhumi |language=en |archive-date=4 February 2022 |access-date=4 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220204103620/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/article-1.1997464 |url-status=dead }}</ref> *ᱠᱟᱞᱟᱫᱚᱨᱯᱚᱬᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<ref name="Deshabhimani"/> *ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱥᱭᱚᱢᱳᱦᱤᱱᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<ref name="Deshabhimani"/> ==References== {{reflist}} 0btzwnfksrs8isz7pto1iyzh37aaqts 189944 189943 2026-03-31T20:32:58Z Ramjit Tudu 52 /* References */ 189944 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱵᱷᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_name = | image = | caption = | alias = ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1955|10|12}} | birth_place = [[ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ | spouse = ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱥᱮᱠᱷᱚᱨᱚᱱ | children = ᱑ | parents = ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ | death_date = | death_place = | occupation = ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ | known for = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱮᱱᱮᱡ]]/ [[ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ]] | awards = [[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]] ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] }} '''ᱵᱷᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ''' ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ '''ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ-ᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ [[ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ]] ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]], ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱚᱨᱤᱛ== ᱵᱷᱤ. ᱠᱮ. ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱚᱠᱴᱳᱵᱚᱨ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱨᱤᱝᱜᱳᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱟᱪᱟᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱣᱟᱨᱤᱭᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Deshabhimani">{{cite news |title=ഗുരുവിന് ആദരം; 1500 നർത്തകിമാർ വേദിയിൽ |url=https://www.deshabhimani.com/women/news-women-24-04-2018/720984 |work=Deshabhimani |language=ml}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱪᱮᱨᱩᱛᱷᱩᱨᱩᱛᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱬᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱤᱠᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱟᱥᱟᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱟᱛᱷᱟᱠᱟᱞᱤ]] ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱨᱩᱜᱽᱢᱤᱬᱤ ᱥᱟᱶ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ]] ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱥᱚᱛᱭᱚᱵᱷᱟᱢᱟ]], ᱞᱤᱞᱟᱢᱚᱬᱤ ᱟᱨ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱤᱠᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱮᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱠᱳᱨᱥ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱢᱟᱪᱮᱛᱟᱹᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱠᱷᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱩᱪᱤᱯᱩᱰᱤ]] ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱓᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱠᱟᱞᱟᱰᱤ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱤᱴᱤᱝ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ===ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ=== ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱥᱮᱠᱷᱚᱨᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱮᱨᱩᱛᱷᱩᱨᱩᱛᱤ]] ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ''ᱥᱨᱤᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱥᱚᱫᱚᱱᱚᱢ'' ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ==ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ== ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱼᱦᱩᱫᱤᱥ ᱛᱮ, [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱜᱩᱨᱩ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ''ᱫᱟᱭᱵᱚᱫᱟᱥᱚᱠᱚᱢ'', ᱑᱕᱐᱐ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱳᱦᱤᱱᱤᱭᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=1500 Mohiniyattam dancers visualize 'Daivadasakam' prayer song |url=https://english.mathrubhumi.com/news/good-news/1500-mohiniyattam-dancers-visualize-daivadasakam-prayer-song-sree-narayana-guru-kalamandalam-hymavathi-guinness-record-limca-record-1.2759109 |work=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ==ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ== ''ᱢᱳᱦᱚᱱᱚᱢ'' ᱟᱨ ''ᱪᱳᱞᱠᱮᱴᱴᱩ'' ᱫᱚ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱚᱠᱭᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Deshabhimani"/> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ== *[[ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]]<ref name="Deshabhimani"/> *ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱜᱩᱨᱩᱯᱩᱡᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱒᱐᱐᱗<ref>{{cite web |title=Gurupooja Awards |url=http://www.keralaculture.org/gurupooja/454 | publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala | accessdate=6 May 2023}}</ref> *[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱥᱚᱸᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱒᱐᱑᱖<ref>{{cite news |title=സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങള്‍ നല്കി |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/article-1.1997464 |work=Mathrubhumi |language=en |archive-date=4 February 2022 |access-date=4 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220204103620/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/article-1.1997464 |url-status=dead }}</ref> *ᱠᱟᱞᱟᱫᱚᱨᱯᱚᱬᱚᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<ref name="Deshabhimani"/> *ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱠᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱥᱭᱚᱢᱳᱦᱤᱱᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ<ref name="Deshabhimani"/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} 4rbcx7ba1h1wjcgolopiie9gz781ixs ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱵᱷᱤᱹ ᱠᱮᱹ ᱦᱮᱢᱟᱵᱚᱛᱤ 1 35339 189945 2026-03-31T20:33:23Z Ramjit Tudu 52 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189945 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱯᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ 0 35340 189946 2026-03-31T20:41:38Z Ramjit Tudu 52 "'''ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱯᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱒᱘ - ᱜᱩᱨ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱤ|Odissi]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189946 wikitext text/x-wiki '''ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱯᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱒᱘ - ᱜᱩᱨ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱤ|Odissi]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱑᱙ frost ᱔᱐ ᱟᱨ ᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ cvy7nm32rgii1v5coweq8ixerpruymq 189947 189946 2026-03-31T20:42:04Z Ramjit Tudu 52 189947 wikitext text/x-wiki '''ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱯᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱒᱘ - ᱜᱩᱨ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱤ|Odissi]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱑᱙ frost ᱔᱐ ᱟᱨ ᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ ᱫᱚ [[ᱠᱷᱳᱨᱫᱷᱟ]], ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱟᱹᱱᱤ ᱟᱨ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱩᱲᱥᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱤ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱱᱱᱚᱯᱩᱨᱱᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱤᱡ ᱥᱴᱟᱨ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱴᱚᱠ|Cuttack]] ᱛᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱡᱤᱱᱤᱥ [[ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ|tabla]] ᱮ ᱨᱩᱭ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=Noted Odissi Dancer Laxmipriya Mohapatra Passes Away|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-noted-odissi-dancer-laxmipriya-mohapatra-cm-patnaik-announces-state-funeral/377860|access-date=2021-12-25|website=[[Outlook India]]|language=en}}</ref> ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱠᱞᱟ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱤᱞ-ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|last=Vidyarthi|first=Nita|date=2014-08-28|title=Odissi, then and now|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/pioneering-odissi-dancer-laxmipriya-mohapatra-talks-about-how-odissi-became-one-of-the-popular-classical-dance-in-india/article6360063.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱜᱳᱴᱤᱯᱩᱣᱟᱹ|Gotipua]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ ᱢᱟᱦᱟᱸ|Republic Day (India)]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱨᱮᱰ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱭᱢᱟ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|Odia language]] ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ''[[ᱢᱟᱬᱤᱠᱚ ᱡᱳᱰᱤ|Manika Jodi]]'', ''[[ᱥᱩᱨᱡᱚᱢᱩᱠᱷᱤ|Suryamukhi]]'', ''[[ᱢᱚᱲᱟ ᱡᱚᱱᱦᱚ|Mala Jahna]]'' ᱟᱨ ''[[ᱟᱢᱚᱰᱟ ᱵᱟᱴᱚ|Amadabata]]'' ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Noted Odissi danseuse Laxmipriya Mohapatra passes away at 86|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2021/mar/21/noted-odissi-danseuse-laxmipriya-mohapatra-passes-away-at-86-2279528.html|access-date=2021-12-25|website=The New Indian Express}}</ref> rjnfm32qupt1hx9txp2hxa12gxv70kx 189948 189947 2026-03-31T20:42:24Z Ramjit Tudu 52 /* ᱠᱟᱹᱢᱤ */ 189948 wikitext text/x-wiki '''ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱯᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱒᱘ - ᱜᱩᱨ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱤ|Odissi]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱑᱙ frost ᱔᱐ ᱟᱨ ᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ ᱫᱚ [[ᱠᱷᱳᱨᱫᱷᱟ]], ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱟᱹᱱᱤ ᱟᱨ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱩᱲᱥᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱤ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱱᱱᱚᱯᱩᱨᱱᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱤᱡ ᱥᱴᱟᱨ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱴᱚᱠ|Cuttack]] ᱛᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱡᱤᱱᱤᱥ [[ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ|tabla]] ᱮ ᱨᱩᱭ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=Noted Odissi Dancer Laxmipriya Mohapatra Passes Away|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-noted-odissi-dancer-laxmipriya-mohapatra-cm-patnaik-announces-state-funeral/377860|access-date=2021-12-25|website=[[Outlook India]]|language=en}}</ref> ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱠᱞᱟ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱤᱞ-ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|last=Vidyarthi|first=Nita|date=2014-08-28|title=Odissi, then and now|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/pioneering-odissi-dancer-laxmipriya-mohapatra-talks-about-how-odissi-became-one-of-the-popular-classical-dance-in-india/article6360063.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱜᱳᱴᱤᱯᱩᱣᱟᱹ|Gotipua]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ ᱢᱟᱦᱟᱸ|Republic Day (India)]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱨᱮᱰ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱭᱢᱟ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|Odia language]] ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ''[[ᱢᱟᱬᱤᱠᱚ ᱡᱳᱰᱤ|Manika Jodi]]'', ''[[ᱥᱩᱨᱡᱚᱢᱩᱠᱷᱤ|Suryamukhi]]'', ''[[ᱢᱚᱲᱟ ᱡᱚᱱᱦᱚ|Mala Jahna]]'' ᱟᱨ ''[[ᱟᱢᱚᱰᱟ ᱵᱟᱴᱚ|Amadabata]]'' ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Noted Odissi danseuse Laxmipriya Mohapatra passes away at 86|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2021/mar/21/noted-odissi-danseuse-laxmipriya-mohapatra-passes-away-at-86-2279528.html|access-date=2021-12-25|website=The New Indian Express}}</ref> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ, ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":3" /> ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ|Bhubaneswar]], ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱥᱲᱟ 'ᱥᱨᱤᱡᱚᱱ' (Srjan) ᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ, ᱨᱚᱛᱤᱠᱟᱱᱛ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ, ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱭ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ [[ᱢᱤᱱᱚᱛᱤ ᱢᱤᱥᱨᱚ|Minati Mishra]], [[ᱯᱨᱤᱭᱚᱢᱵᱚᱫᱟ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱡᱽᱢᱟᱫᱤ|Priyambada Mohanty Hejmadi]], ᱟᱨ [[ᱠᱩᱢᱠᱩᱢ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ|Kumkum Mohanty]] ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱟᱡᱟᱜ ᱭᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱪᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":3" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> ko7xb9mw3ransgxmdgm4d3ixlxmomvv 189949 189948 2026-03-31T20:45:09Z Ramjit Tudu 52 /* ᱠᱟᱹᱢᱤ */ 189949 wikitext text/x-wiki '''ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱯᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱒᱘ - ᱜᱩᱨ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱤ|Odissi]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱑᱙ frost ᱔᱐ ᱟᱨ ᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ ᱫᱚ [[ᱠᱷᱳᱨᱫᱷᱟ]], ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱟᱹᱱᱤ ᱟᱨ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱩᱲᱥᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱤ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱱᱱᱚᱯᱩᱨᱱᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱤᱡ ᱥᱴᱟᱨ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱴᱚᱠ|Cuttack]] ᱛᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱡᱤᱱᱤᱥ [[ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ|tabla]] ᱮ ᱨᱩᱭ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=Noted Odissi Dancer Laxmipriya Mohapatra Passes Away|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-noted-odissi-dancer-laxmipriya-mohapatra-cm-patnaik-announces-state-funeral/377860|access-date=2021-12-25|website=[[Outlook India]]|language=en}}</ref> ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱠᱞᱟ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱤᱞ-ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|last=Vidyarthi|first=Nita|date=2014-08-28|title=Odissi, then and now|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/pioneering-odissi-dancer-laxmipriya-mohapatra-talks-about-how-odissi-became-one-of-the-popular-classical-dance-in-india/article6360063.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱜᱳᱴᱤᱯᱩᱣᱟᱹ]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱨᱮᱰ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱭᱢᱟ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|Odia language]] ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ''[[ᱢᱟᱬᱤᱠᱚ ᱡᱳᱰᱤ'', ''[[ᱥᱩᱨᱡᱚᱢᱩᱠᱷᱤ|ᱥᱩᱨᱡᱚᱢᱩᱠᱷᱤ]]'', ''[[ᱢᱚᱞᱟ ᱡᱚᱱᱦᱚ]]'' ᱟᱨ ''[[ᱟᱢᱚᱰᱟ ᱵᱚᱴᱚ|ᱟᱢᱚᱰᱟ ᱵᱚᱴᱚ]]'' ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Noted Odissi danseuse Laxmipriya Mohapatra passes away at 86|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2021/mar/21/noted-odissi-danseuse-laxmipriya-mohapatra-passes-away-at-86-2279528.html|access-date=2021-12-25|website=The New Indian Express}}</ref> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ, ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":3" /> ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ]], ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱥᱲᱟ 'ᱥᱨᱤᱡᱚᱱ' (Srjan) ᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ, ᱨᱚᱛᱤᱠᱟᱱᱛ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ, ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱭ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ [[ᱢᱤᱱᱚᱛᱤ ᱢᱤᱥᱨᱚ]], [[ᱯᱨᱤᱭᱚᱢᱵᱚᱫᱟ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱡᱽᱢᱟᱫᱤ]], ᱟᱨ [[ᱠᱩᱢᱠᱩᱢ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱟᱡᱟᱜ ᱭᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱪᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":3" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> fyky6ggim2was0qvmmp5q3eqibzie6l 189950 189949 2026-03-31T20:46:35Z Ramjit Tudu 52 /* ᱠᱟᱹᱢᱤ */ 189950 wikitext text/x-wiki '''ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱯᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱒᱘ - ᱜᱩᱨ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱤ|Odissi]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱑᱙ frost ᱔᱐ ᱟᱨ ᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾ == ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ ᱫᱚ [[ᱠᱷᱳᱨᱫᱷᱟ]], ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱟᱹᱱᱤ ᱟᱨ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱛᱩᱲᱥᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱤ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱚᱱᱱᱚᱯᱩᱨᱱᱟ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱤᱡ ᱥᱴᱟᱨ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱟᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱴᱚᱠ]] ᱛᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, [[ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ]], ᱥᱟᱶ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱡᱤᱱᱤᱥ [[ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ]] ᱮ ᱨᱩᱭ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=Noted Odissi Dancer Laxmipriya Mohapatra Passes Away|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-noted-odissi-dancer-laxmipriya-mohapatra-cm-patnaik-announces-state-funeral/377860|access-date=2021-12-25|website=[[Outlook India]]|language=en}}</ref> ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱥᱟᱶ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱠᱞᱟ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱩᱯ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱤᱞ-ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|last=Vidyarthi|first=Nita|date=2014-08-28|title=Odissi, then and now|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/pioneering-odissi-dancer-laxmipriya-mohapatra-talks-about-how-odissi-became-one-of-the-popular-classical-dance-in-india/article6360063.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱜᱳᱴᱤᱯᱩᱣᱟᱹ]] ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱨᱮᱰ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱭᱢᱟ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|Odia language]] ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ''ᱢᱟᱬᱤᱠᱚ ᱡᱳᱰᱤ'', ''[[ᱥᱩᱨᱡᱚᱢᱩᱠᱷᱤ|ᱥᱩᱨᱡᱚᱢᱩᱠᱷᱤ]]'', ''[[ᱢᱚᱞᱟ ᱡᱚᱱᱦᱚ]]'' ᱟᱨ ''[[ᱟᱢᱚᱰᱟ ᱵᱚᱴᱚ|ᱟᱢᱚᱰᱟ ᱵᱚᱴᱚ]]'' ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Noted Odissi danseuse Laxmipriya Mohapatra passes away at 86|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2021/mar/21/noted-odissi-danseuse-laxmipriya-mohapatra-passes-away-at-86-2279528.html|access-date=2021-12-25|website=The New Indian Express}}</ref> ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ, ᱠᱮᱲᱩᱪᱚᱨᱚᱬ, ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":3" /> ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱡ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ]], ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱥᱲᱟ 'ᱥᱨᱤᱡᱚᱱ' (Srjan) ᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ, ᱨᱚᱛᱤᱠᱟᱱᱛ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ, ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱱᱮᱱᱮᱡ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱭ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ [[ᱢᱤᱱᱚᱛᱤ ᱢᱤᱥᱨᱚ]], [[ᱯᱨᱤᱭᱚᱢᱵᱚᱫᱟ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ ᱦᱮᱡᱽᱢᱟᱫᱤ]], ᱟᱨ [[ᱠᱩᱢᱠᱩᱢ ᱢᱚᱦᱟᱱᱛᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite news|last=Chakra|first=Shyamhari|date=2021-03-25|title=Laxmipriya Mohapatra: Trailblazer and inspiration|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/laxmipriya-mohapatra-trailblazer-and-inspiration/article34161974.ece|access-date=2021-12-25|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱡ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱟᱡᱟᱜ ᱭᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱪᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱳᱰᱤᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":3" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> gw5zv7igqv857ibk6ijv7b6auouxeam ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱯᱨᱤᱭᱟ ᱢᱚᱦᱟᱯᱟᱛᱨᱚ 1 35341 189951 2026-03-31T20:46:57Z Ramjit Tudu 52 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189951 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ 0 35342 189953 2026-03-31T22:12:57Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " '''ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ''' (᱑᱙᱑᱔-᱑᱙᱑᱘) ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱮᱞ ᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189953 wikitext text/x-wiki '''ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ''' (᱑᱙᱑᱔-᱑᱙᱑᱘) ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱮᱞ ᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="WWI_Museum">"Women in WWI", National WWI Museum and Memorial. https://www.theworldwar.org/learn/women</ref> ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱟᱸᱰᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Striking_Women">"World War I: 1914-1918", Striking Women. https://www.striking-women.org/module/women-and-work/world-war-i-1914-1918</ref> ᱾ === ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ === ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱡᱷᱤᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱑᱙᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱓.᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱛᱮ ᱔.᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ <ref name="WWI_Museum" /> ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱨ]] ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ, ᱨᱮᱞᱣᱮ, ᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ (Munitions factories) ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱤᱥ ᱟᱱᱟᱜ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ (TNT) ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ; ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱠᱟᱱᱟᱨᱤ ᱜᱟᱨᱞᱥ" (Canaries) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ <ref name="Striking_Women" /> ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱥ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱢ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ "ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ" (Equal pay for equal work) ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Striking_Women" /> ᱾ === ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ [[ᱱᱟᱨᱥ]], ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ, ᱟᱨ ᱮᱢᱵᱩᱞᱮᱱᱥ ᱰᱨᱟᱭᱵᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱒᱑,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱱᱟᱨᱥ ᱠᱚ ᱟᱨᱢᱤ ᱱᱟᱨᱥ ᱠᱚᱨᱯᱥ (Army Nurse Corps) ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="WWI_Museum" /> ᱾ ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱟᱸᱰᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱚᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱵᱳᱪᱠᱟᱨᱮᱵᱷᱟ (Maria Bochkareva) ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ "᱑st ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱣᱤᱢᱮᱱᱥ ᱵᱮᱴᱟᱞᱤᱭᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱛᱷ" (1st Russian Women's Battalion of Death) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ <ref name="World_History">"Women in World War I: Changing Roles & Rights", World History Encyclopedia. https://www.worldhistory.org/article/2905/women-in-world-war-i/</ref> ᱾ === ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ === ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱹᱞᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ (᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱛᱮ) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Simple_Wiki">"Women of World War I", Simple English Wikipedia. https://simple.wikipedia.org/wiki/Women_of_World_War_I</ref> ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ "ᱦᱳᱢ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ" (Home front) ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱡᱩᱜᱟᱹᱣ, ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Military_Wiki">"Women in World War I", Military Wiki - Fandom. https://military-history.fandom.com/wiki/Women_in_World_War_I</ref> ᱾ === ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ === '''ᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱵᱳᱪᱠᱟᱨᱮᱵᱷᱟ''': ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱾ '''ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱜᱨᱤᱱ''': ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮᱱ ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱮᱭᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨᱥ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱵᱷᱮᱴᱮᱨᱟᱱ ᱾ '''ᱮᱞᱥᱤ ᱤᱱᱜᱞᱤᱥ''': ᱥᱠᱚᱴᱤᱥ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''ᱳᱯᱷᱟ ᱢᱮ ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ''': ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱮᱨᱤᱱ ᱠᱚᱨᱯᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] n0g8qnfwd4p52i3vr2mekz6hxksho2m 189954 189953 2026-03-31T22:14:22Z Bijendra Hansda Purudhul 346 189954 wikitext text/x-wiki '''ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ''' (᱑᱙᱑᱔-᱑᱙᱑᱘) ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱮᱞ ᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="WWI_Museum">"Women in WWI", National WWI Museum and Memorial. https://www.theworldwar.org/learn/women</ref> ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱟᱸᱰᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Striking_Women">"World War I: 1914-1918", Striking Women. https://www.striking-women.org/module/women-and-work/world-war-i-1914-1918</ref> ᱾ === ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ === ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱡᱷᱤᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱑᱙᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱓.᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱛᱮ ᱔.᱗ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ <ref name="WWI_Museum" /> ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱨ]] ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ, ᱨᱮᱞᱣᱮ, ᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ (Munitions factories) ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱤᱥ ᱟᱱᱟᱜ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ (TNT) ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ; ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ "ᱠᱟᱱᱟᱨᱤ ᱜᱟᱨᱞᱥ" (Canaries) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ <ref name="Striking_Women" /> ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱥ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱢ ᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ "ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ" (Equal pay for equal work) ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Striking_Women" /> ᱾ === ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ [[ᱱᱟᱨᱥ]], ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ, ᱟᱨ ᱮᱢᱵᱩᱞᱮᱱᱥ ᱰᱨᱟᱭᱵᱷᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱒᱑,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱱᱟᱨᱥ ᱠᱚ ᱟᱨᱢᱤ ᱱᱟᱨᱥ ᱠᱚᱨᱯᱥ (Army Nurse Corps) ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="WWI_Museum" /> ᱾ ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱟᱸᱰᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱚᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱵᱳᱪᱠᱟᱨᱮᱵᱷᱟ (Maria Bochkareva) ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ "᱑st ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱣᱤᱢᱮᱱᱥ ᱵᱮᱴᱟᱞᱤᱭᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱛᱷ" (1st Russian Women's Battalion of Death) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ <ref name="World_History">"Women in World War I: Changing Roles & Rights", World History Encyclopedia. https://www.worldhistory.org/article/2905/women-in-world-war-i/</ref> ᱾ === ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ === ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱹᱞᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ (᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱛᱮ) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱴ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Simple_Wiki">"Women of World War I", Simple English Wikipedia. https://simple.wikipedia.org/wiki/Women_of_World_War_I</ref> ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ "ᱦᱳᱢ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ" (Home front) ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱡᱩᱜᱟᱹᱣ, ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Military_Wiki">"Women in World War I", Military Wiki - Fandom. https://military-history.fandom.com/wiki/Women_in_World_War_I</ref> ᱾ === ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ === '''ᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱵᱳᱪᱠᱟᱨᱮᱵᱷᱟ''': ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱾ '''ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱜᱨᱤᱱ''': ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮᱱ ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱮᱭᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨᱥ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱵᱷᱮᱴᱮᱨᱟᱱ ᱾ '''ᱮᱞᱥᱤ ᱤᱱᱜᱞᱤᱥ''': ᱥᱠᱚᱴᱤᱥ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''ᱳᱯᱷᱟ ᱢᱮ ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ''': ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱮᱨᱤᱱ ᱠᱚᱨᱯᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] egjoxpziwajsvgjj63wwft2dhtsz40u ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹᱭᱟᱹᱱ 0 35343 189955 2026-03-31T22:23:06Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " '''ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹᱭᱟᱹᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189955 wikitext text/x-wiki '''ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹᱭᱟᱹᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ: ᱢᱤᱫ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ "ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ" ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜ <ref name="Definition">"Feminization of the Labor Force", ScienceDirect. https://www.google.com/search?q=https://www.sciencedirect.com/topics/social-sciences/feminization-of-the-labor-force</ref> ᱾ === ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ === ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ <ref name="History">Standing, G. (1989). "Global Feminization through Flexible Labor", World Development.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]], ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱱᱤᱭᱚᱱᱛᱨᱚᱰ (Contraception), ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ === ᱜᱚᱞᱵᱟᱞᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ (Globalization) ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ (Manufacturing) ᱫᱚ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱞᱮᱴᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ <ref name="Global">Moghadam, V. M. (2005). "Globalizing Women", Johns Hopkins University Press.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠᱥ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ (Service sector) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]], ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ, ᱟᱨ ᱠᱟᱥᱴᱚᱢᱟᱨ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ "ᱜᱚᱲᱚ" ᱟᱨ "ᱥᱮᱵᱟ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ <ref name="Service">"The Feminization of the Service Sector", ILO Report.</ref> ᱾ === ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱚᱫᱚᱞ === "ᱛᱤᱨᱞᱟᱹᱭᱟᱹᱱ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱾ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱟᱹᱱᱩᱡ (Part-time), ᱠᱚᱱᱴᱨᱟᱠᱴ (Contractual), ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱟᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱤᱵᱮᱞ ᱞᱮᱵᱚᱨ" (Flexible labor) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="History" /> ᱾ === ᱟᱱᱟᱴ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, "ᱡᱮᱱᱰᱚᱨ ᱯᱮ ᱜᱮᱯ" (Gender pay gap) ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱫᱟ <ref name="PayGap">"Tackling the gender pay gap", European Commission. https://www.google.com/search?q=https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/gender-equality/equal-pay/tackling-gender-pay-gap_en</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ "ᱜᱞᱟᱥ ᱥᱤᱞᱤᱝ" (Glass ceiling) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱠᱚᱥᱴᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱥᱟᱵ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱰᱚᱵᱚᱞ ᱵᱟᱨᱰᱮᱱ" (Double burden) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ <ref name="DoubleBurden">Hochschild, A. (1989). "The Second Shift", Viking.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱳᱨ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱟᱭᱫᱟ === ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ]] (GDP) ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡᱚᱜᱼᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱜᱼᱟ <ref name="Benefits">"The economic benefits of gender equality", EIGE.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱ]] [[Category:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] b6qrz5j4afiffqjonpyqsk06hrfj5aw ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ 0 35344 189957 2026-03-31T22:27:45Z Bijendra Hansda Purudhul 346 "{{ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ}} {{Infobox occupation | name = ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ | image = | caption = ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ | type = ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ | sector = ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ (Service sector) | competencies = ᱥ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189957 wikitext text/x-wiki {{ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ}} {{Infobox occupation | name = ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ | image = | caption = ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ | type = ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ | sector = ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ (Service sector) | competencies = ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱜᱮᱭᱟᱱ, ᱥᱮᱵᱟ, ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ | formation = ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ }} == ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ == '''ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ''' (Pink-collar worker) ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ, ᱥᱮᱪᱮᱫ (ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ), ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱤᱥᱮᱯᱥᱚᱱᱤᱥᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ <ref name="Britannica">"Pink-collar worker", Encyclopedia Britannica. https://www.google.com/search?q=https://www.britannica.com/topic/pink-collar-worker</ref> ᱾ === ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ === "ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱᱤ ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱠᱟᱯᱞᱟᱱ ᱦᱟᱣᱮ (Louise Kapplan Howe) ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱦᱚᱪᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱽᱞᱩ-ᱠᱚᱞᱟᱨ]] (ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ) ᱟᱨ [[ᱣᱟᱭᱤᱴ-ᱠᱚᱞᱟᱨ]] (ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="Origins">Howe, L. K. (1977). "Pink Collar Workers: Inside the World of Women's Work", Putnam.</ref> ᱾ === ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ === ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: '''ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ''': ᱱᱟᱨᱥ, ᱰᱮᱱᱴᱟᱞ ᱟᱥᱤᱥᱴᱮᱱᱴ, ᱟᱨ ᱦᱳᱢ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱾ '''ᱥᱮᱪᱮᱫ''': ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱪᱮᱫ, ᱟᱨ ᱰᱮ-ᱠᱮᱭᱟᱨ (Daycare) ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱾ '''ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ''': ᱣᱮᱴᱟᱨ, ᱦᱚᱴᱮᱞ ᱥᱴᱟᱯ, ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞ ᱮᱡᱮᱱᱴ <ref name="ILO">"Gender and labor markets", International Labour Organization.</ref> ᱾ '''ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱜᱚᱲᱚ''': ᱴᱟᱭᱯᱤᱥᱴ, ᱰᱟᱴᱟ ᱮᱱᱴᱨᱤ ᱚᱯᱨᱮᱴᱚᱨ, ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱾ === ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ === ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢᱚᱜ" (Feminization of poverty) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ <ref name="WageGap">"The Gender Wage Gap by Occupation", Institute for Women's Policy Research.</ref> ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ === ᱡᱮᱱᱰᱚᱨ ᱨᱩᱯ === ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ "ᱜᱞᱟᱥ ᱮᱥᱠᱮᱞᱮᱴᱚᱨ" (Glass escalator) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱯᱨᱳᱢᱳᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ <ref name="Escalator">Williams, C. L. (1992). "The Glass Escalator: Hidden Advantages for Men in the 'Female' Professions", Social Problems.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾ === ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ === ᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱽᱞᱩ ᱟᱨ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ <ref name="Trends">"Women in the labor force: a databook", U.S. Bureau of Labor Statistics.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] ji1wuxxuzgz5td2bvojpgibgow128i0 189958 189957 2026-03-31T22:28:08Z Bijendra Hansda Purudhul 346 189958 wikitext text/x-wiki {{Infobox occupation | name = ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ | image = | caption = ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ | type = ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ | sector = ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ (Service sector) | competencies = ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱜᱮᱭᱟᱱ, ᱥᱮᱵᱟ, ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ | formation = ᱰᱤᱯᱞᱳᱢᱟ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ }} == ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ == '''ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ''' (Pink-collar worker) ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ, ᱥᱮᱪᱮᱫ (ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ), ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱤᱥᱮᱯᱥᱚᱱᱤᱥᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ <ref name="Britannica">"Pink-collar worker", Encyclopedia Britannica. https://www.google.com/search?q=https://www.britannica.com/topic/pink-collar-worker</ref> ᱾ === ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ === "ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱᱤ ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱠᱟᱯᱞᱟᱱ ᱦᱟᱣᱮ (Louise Kapplan Howe) ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱦᱚᱪᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱵᱽᱞᱩ-ᱠᱚᱞᱟᱨ]] (ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ) ᱟᱨ [[ᱣᱟᱭᱤᱴ-ᱠᱚᱞᱟᱨ]] (ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="Origins">Howe, L. K. (1977). "Pink Collar Workers: Inside the World of Women's Work", Putnam.</ref> ᱾ === ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ === ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: '''ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ''': ᱱᱟᱨᱥ, ᱰᱮᱱᱴᱟᱞ ᱟᱥᱤᱥᱴᱮᱱᱴ, ᱟᱨ ᱦᱳᱢ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱾ '''ᱥᱮᱪᱮᱫ''': ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱪᱮᱫ, ᱟᱨ ᱰᱮ-ᱠᱮᱭᱟᱨ (Daycare) ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱾ '''ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ''': ᱣᱮᱴᱟᱨ, ᱦᱚᱴᱮᱞ ᱥᱴᱟᱯ, ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱵᱷᱮᱞ ᱮᱡᱮᱱᱴ <ref name="ILO">"Gender and labor markets", International Labour Organization.</ref> ᱾ '''ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱜᱚᱲᱚ''': ᱴᱟᱭᱯᱤᱥᱴ, ᱰᱟᱴᱟ ᱮᱱᱴᱨᱤ ᱚᱯᱨᱮᱴᱚᱨ, ᱟᱨ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱠᱞᱟᱨᱠ ᱾ === ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ === ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢᱚᱜ" (Feminization of poverty) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ <ref name="WageGap">"The Gender Wage Gap by Occupation", Institute for Women's Policy Research.</ref> ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ === ᱡᱮᱱᱰᱚᱨ ᱨᱩᱯ === ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ "ᱜᱞᱟᱥ ᱮᱥᱠᱮᱞᱮᱴᱚᱨ" (Glass escalator) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱯᱨᱳᱢᱳᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ <ref name="Escalator">Williams, C. L. (1992). "The Glass Escalator: Hidden Advantages for Men in the 'Female' Professions", Social Problems.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾ === ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ === ᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱽᱞᱩ ᱟᱨ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ <ref name="Trends">"Women in the labor force: a databook", U.S. Bureau of Labor Statistics.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] 73w33qh6tn3je7fhvhf7u93xxmwylfw ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ 0 35345 189959 2026-03-31T22:33:57Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " {{Infobox terminology | name = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ | image = | caption = ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱦᱩᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ | definition = "Woman" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱼᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ | origin = ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189959 wikitext text/x-wiki {{Infobox terminology | name = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ | image = | caption = ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱦᱩᱞ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ | definition = "Woman" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱼᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ | origin = ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱦᱩᱞ }} '''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ''' (Alternative spellings of woman) ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱹᱲᱟᱹ "woman" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ (man) ᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱞ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ '''Womyn''', '''Womxn''', ᱟᱨ '''Wimmin''' <ref name="Oxford">"Womyn", Oxford English Dictionary. https://www.google.com/search?q=https://www.oed.com/view/Entry/230133</ref> ᱾ === Womyn === "Womyn" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱦᱩᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱨᱮ "man" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱡᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱴᱮᱦᱟᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ <ref name="WomynOrigin">Daly, M. (1978). "Gyn/Ecology: The Metaethics of Radical Feminism", Beacon Press.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ "ᱢᱤᱪᱤᱜᱟᱱ ᱣᱩᱢᱤᱱᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ" (Michigan Womyn's Music Festival) ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === Womxn === "Womxn" ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ "x" ᱟᱹᱠᱷᱚᱨ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱴᱨᱟᱱᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ (Trans women) ᱟᱨ ᱵᱟᱝᱼᱵᱟᱭᱱᱟᱨᱤ (Non-binary) ᱦᱚᱲ ᱠᱚ <ref name="WomxnRef">"What does 'Womxn' mean?", Girlboss. https://www.google.com/search?q=https://www.girlboss.com/read/what-does-womxn-mean</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱤᱱᱴᱟᱨᱥᱮᱠᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ (Intersectional feminism) ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱚᱲᱚᱜᱼᱟ ᱾ === Wimmin === "Wimmin" ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ (Phonetic) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱟᱹᱜᱤ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟᱜᱼᱟ <ref name="WimminRef">"Wimmin", Merriam-Webster Dictionary.</ref> ᱾ === ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ === ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ "Womxn" ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱴᱨᱟᱱᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱥᱚᱞ "women" ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱷᱤᱠ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="Controversy">"The controversial case of the letter X", BBC News. https://www.google.com/search?q=https://www.bbc.com/news/uk-46132049</ref> ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱱᱟᱱ "woman" ᱜᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ === ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱞ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱟᱠᱟᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ <ref name="Politics">Spender, D. (1980). "Man Made Language", Routledge.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ]] 0xu7l04oen7aja1slo7ebcvq3cwzb27 ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱤᱝᱜᱽᱭᱩᱱ 1 35346 189963 2026-03-31T22:41:02Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189963 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱱᱟᱭᱴᱤᱝᱜᱟᱞ 1 35347 189964 2026-03-31T22:41:41Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189964 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱨᱩᱥᱟᱱ ᱟᱵᱽᱵᱟᱥ 1 35348 189965 2026-03-31T22:42:03Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189965 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱴᱟᱝ ᱰᱟᱱᱦᱚᱝ 1 35349 189966 2026-03-31T22:42:30Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189966 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱩ ᱛᱤᱝ 1 35350 189967 2026-03-31T22:42:59Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189967 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱞᱤᱭᱩ ᱠᱮᱭᱪᱩᱱ 1 35351 189968 2026-03-31T22:43:25Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189968 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱭᱤᱞᱤᱱ ᱡᱷᱚᱝ 1 35352 189969 2026-03-31T22:43:52Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189969 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱟᱱᱱᱟ ᱠᱮᱭᱠᱳ 1 35353 189970 2026-03-31T22:44:20Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189970 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱭᱟᱱ ᱱᱤᱝ 1 35354 189971 2026-03-31T22:44:56Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189971 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱦᱩ ᱦᱩᱭᱞᱟᱱ 1 35355 189972 2026-03-31T22:45:20Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189972 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱜᱩ ᱦᱮᱝᱵᱳ 1 35356 189973 2026-03-31T22:45:48Z Bijendra Hansda Purudhul 346 http://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189973 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱞᱩ ᱥᱤᱭᱟᱣᱢᱟᱱ 1 35357 189974 2026-03-31T22:46:14Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189974 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱰᱩ ᱠᱣᱟᱱᱭᱟᱝ 1 35358 189975 2026-03-31T22:46:37Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189975 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱜᱳ ᱭᱤᱝᱜᱩᱣᱟᱝ 1 35359 189976 2026-03-31T22:48:09Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189976 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ 0 35360 189977 2026-03-31T22:49:29Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " {{Infobox social issue | name = ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ | image = | caption = ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ | types = [[ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ]], [[ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ]] | sector = ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ, ᱤᱱᱯᱷᱳᱨ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189977 wikitext text/x-wiki {{Infobox social issue | name = ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ | image = | caption = ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ | types = [[ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ]], [[ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ]] | sector = ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ, ᱤᱱᱯᱷᱳᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ }} == ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ == '''ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ''' (Gender disparity in computing) ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱯᱷᱳᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ (IT) ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ, ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ <ref name="UNESCO">"Cracking the code: girls' and women's education in science, technology, engineering and mathematics (STEM)", UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000253479</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱮᱞᱮᱞ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱠᱩᱲᱟᱹᱭ (Pay gap) ᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ (Leadership) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ === ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ === ᱑᱙᱔᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ "ᱠᱞᱮᱨᱤᱠᱟᱞ" (Clerical) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ [[ᱮᱰᱟ ᱞᱚᱵᱷᱞᱮᱥ]] (Ada Lovelace) ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱟᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱭᱟ <ref name="Lovelace">"Ada Lovelace: The First Computer Programmer", BBC News. https://www.google.com/search?q=https://www.bbc.com/news/technology-19820436</ref> ᱾ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ENIAC ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱟᱨ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="ENIAC">"The ENIAC Programmers", ENIAC Programmers Project.</ref> ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱨᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ (PC) ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱾ === ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱠᱚ === ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱹᱨᱤ ᱚᱡᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: '''ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ''': ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱚᱣᱟ <ref name="NCWIT">"Why So Few? Women in Science, Technology, Engineering, and Mathematics", AAUW.</ref> ᱾ '''ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ''': ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱮᱡᱟ (Enrollment) ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱚᱲᱚ (Support) ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ '''ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ''': "ᱵᱽᱨᱳ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ" (Bro culture) ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱴᱮᱠ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱜᱤᱭᱟ <ref name="Culture">"The 'Bro Culture' of Silicon Valley", The New York Times. https://www.google.com/search?q=https://www.nytimes.com/2017/06/24/technology/women-in-tech-silicon-valley.html</ref> ᱾ === ᱥᱴᱮᱴᱤᱥᱴᱤᱠᱥ (Statistics) === ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱓᱗% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱮ ᱑᱘% ᱛᱮ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ <ref name="Stats">"Women in Computer Science", ComputerScience.org. https://www.computerscience.org/resources/women-in-computer-science/</ref> ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ IT ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ === ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ: '''Girls Who Code''': ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱳᱰᱤᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱾ '''Women in Tech''': ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱴᱚᱨᱥᱤᱯ ᱮᱢᱚᱜ ᱾ '''ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱹᱨᱤ''': ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱢ (STEM) ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱥ ᱥᱠᱚᱞᱟᱨᱥᱤᱯ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="Solutions">"Closing the Gender Gap in Tech", Forbes. https://www.google.com/search?q=https://www.forbes.com/sites/forbestechcouncil/2021/03/15/closing-the-gender-gap-in-tech/</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱢᱯᱭᱩᱴᱤᱝ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] 33dukd4mqnadu2zv4yj1tx5x6ndq7mm ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱩᱱ ᱪᱷᱩᱱᱞᱟᱱ 1 35361 189978 2026-03-31T22:51:23Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189978 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ 0 35362 189979 2026-03-31T22:52:22Z Bijendra Hansda Purudhul 346 "{{ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ}} {{Infobox holiday | holiday_name = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ | type = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ | image = | caption = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ | observedby = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ, ᱡᱟᱹᱛ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189979 wikitext text/x-wiki {{ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ}} {{Infobox holiday | holiday_name = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ | type = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ | image = | caption = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ | observedby = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ, ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ (UN) | date = ᱑᱙᱗᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ | significance = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ }} == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ == '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ''' (International Women's Year) ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ]] (United Nations) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ, ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ <ref name="UN_IWY">"International Women's Year", United Nations Archive. https://www.un.org/en/observances/womens-day/background</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱑᱙᱗᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱕ ᱫᱚ "ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱮᱞᱟᱝ" (United Nations Decade for Women) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱨ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ === ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱮᱥᱮᱢᱵᱞᱤ ᱨᱮ ᱑᱙᱗᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱩᱞ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="Origins">"History of International Women's Year", UN Women.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱞᱳᱜᱟᱱ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ — "ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ, ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱤ" (Equality, Development and Peace) ᱾ === ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ ᱥᱤᱴᱤ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱠᱥᱤᱠᱳ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱚᱢᱢᱮᱞᱚᱱ (World Conference on Women) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱡᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱗᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ <ref name="MexicoConference">"Report of the World Conference of the International Women's Year", Mexico City, 1975.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱓᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱰᱮᱞᱤᱜᱮᱴᱥ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ" (World Plan of Action) ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱩᱞ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮ ᱡᱳᱨ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ: ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱾ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ <ref name="Goals">"The Three Goals of International Women's Year", UN Department of Public Information.</ref> ᱾ === ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ (Logo) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱣᱟ (Dove), ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ (♀) ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ (=) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱞᱮᱨᱤ ᱯᱮᱴᱤᱥ (Valerie Pettis) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Logo">"The IWY Logo", International Women's Year News.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱰᱟᱠ ᱴᱤᱠᱮᱴ (Postage stamps) ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ (Coins) ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱥ ᱰᱟᱠ ᱴᱤᱠᱮᱴ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ === ᱚᱨᱡᱚ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] (International Women's Day) ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱞᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ <ref name="Impact">Fraser, A. S. (1987). "The UN Women's Decade", St. Martin's Press.</ref> ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱥᱚᱵᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱥᱚᱞ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱦᱩᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="Critique">"Critique of the IWY", Journal of Women's History.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] h4a5ubwb7gh3q17pub1b4qwopqor1mf ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱢᱩᱨᱟᱥᱟᱠᱤ ᱥᱤᱠᱤᱵᱩ 1 35363 189980 2026-03-31T22:55:01Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189980 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ 0 35364 189981 2026-03-31T22:56:05Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " {{Infobox literary genre | name = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ | image = | caption = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ | origins = ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ | subdivision = ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189981 wikitext text/x-wiki {{Infobox literary genre | name = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ | image = | caption = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ | origins = ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ | subdivision = ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ }} == ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ == '''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ''' (Women's writing) ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ <ref name="Showalter">Showalter, E. (1977). "A Literature of Their Own", Princeton University Press.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ, ᱜᱟᱢᱟᱢ (Novel), ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ === ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱟᱹᱞᱠᱟᱹ === ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱥᱟᱯᱷᱳ (Sappho) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱜᱨᱤᱠ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="History">"Women's Literature in the Middle Ages", British Library. https://www.google.com/search?q=https://www.bl.uk/medieval-literature/articles/womens-voices-in-medieval-literature</ref> ᱾ ᱛᱟᱞᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱘ ᱟᱨ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱱ ᱚᱥᱴᱮᱱ (Jane Austen) ᱟᱨ ᱵᱨᱳᱱᱴᱮ (Brontë) ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ <ref name="Showalter" /> ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ (Pseudonyms) ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ === ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ === ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱜᱟᱭᱱᱳᱠᱨᱤᱴᱤᱥᱤᱡᱟᱢ" (Gynocriticism) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱞᱮᱱ ᱥᱳᱣᱟᱞᱴᱟᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Gynocriticism">Showalter, E. (1981). "Feminist Criticism in the Wilderness", Critical Inquiry.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ: ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱱᱫᱷᱚᱱ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱾ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ (Patriarchy) ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱾ === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨ ᱜᱟᱢᱟᱢ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="SantaliLit">"Evolution of Santali Literature", All India Santali Writers' Association.</ref> ᱾ ᱰᱨ. ᱫᱚᱢᱚᱭᱚᱱᱛᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ === ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱮᱱᱮᱢ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="Impact">Gilbert, S. M., & Gubar, S. (1979). "The Madwoman in the Attic", Yale University Press.</ref> ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐ voyager]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ]] t6j6o8fff0187k1b34w21h2gbyteh2e ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱮᱞᱤᱡᱟᱵᱮᱛᱷ ᱛᱷᱤᱵᱮᱞ 1 35365 189982 2026-03-31T22:58:58Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189982 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱳᱯᱷᱤ ᱵᱽᱞᱟᱱᱪᱟᱨᱰ 1 35366 189983 2026-03-31T23:00:59Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189983 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ 0 35367 189984 2026-03-31T23:01:11Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " {{Infobox historical event | event = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ | image = | caption = ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱩᱞ | participants = ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱤᱥᱴ, ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ | locations = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ }} == ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189984 wikitext text/x-wiki {{Infobox historical event | event = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ | image = | caption = ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱩᱞ | participants = ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱤᱥᱴ, ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ | locations = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ }} == ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ == '''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ''' (Timeline of women's suffrage) ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="BritannicaSuffrage">"Women's suffrage", Encyclopedia Britannica. https://www.google.com/search?q=https://www.britannica.com/topic/womens-suffrage</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱠᱛᱚ) === ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱨ ᱛᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱢᱩᱞ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ: '''᱑᱘᱔᱘''': ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣ ᱭᱳᱨᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱮᱠᱟ ᱯᱷᱚᱞᱥ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ (Seneca Falls Convention) ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="SenecaFalls">"Seneca Falls Convention", History.com. https://www.history.com/topics/womens-history/seneca-falls-convention</ref> ᱾ '''᱑᱘᱘᱑''': ᱟᱭᱤᱞ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱ (Isle of Man) ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''᱑᱘᱙᱓''': ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ <ref name="NZSuffrage">"New Zealand women and the vote", NZHistory. https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage</ref> ᱾ === ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ) === ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ: '''᱑᱙᱐᱒''': ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''᱑᱙᱑᱓''': ᱱᱚᱨᱣᱮ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ <ref name="NorwaySuffrage">"Women's right to vote in Norway", Stortinget.</ref> ᱾ '''᱑᱙᱑᱘''': ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''᱑᱙᱒᱐''': ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱷᱚᱱ (19th Amendment) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="USA19">"19th Amendment to the U.S. Constitution", National Archives.</ref> ᱾ '''᱑᱙᱔᱔''': ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ === ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱦᱩᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ '''᱑᱙᱒᱑''': ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ <ref name="IndiaSuffrage">"History of Women's Suffrage in India", Observer Research Foundation.</ref> ᱾ '''᱑᱙᱕᱐''': ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱞᱟᱜᱩ ᱮᱱ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱟᱶ ᱛᱮᱜᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ === ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ === ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ: '''᱑᱙᱗᱑''': ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''᱒᱐᱐᱕''': ᱠᱩᱣᱮᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Kuwait">"Kuwaiti women win right to vote", BBC News.</ref> ᱾ '''᱒᱐᱑᱕''': ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Saudi">"Saudi Arabia's women vote for first time", Al Jazeera.</ref> ᱾ === ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱢ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱜᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ]] 2zdlqq0bb0tvuw5dzhxvjy202qxu2hd ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱨᱮᱢᱚᱸᱰ ᱰᱮ ᱞᱟᱨᱳᱥ 1 35368 189985 2026-03-31T23:02:26Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189985 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱞᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱵᱽᱞᱮᱱᱰ 1 35369 189986 2026-03-31T23:03:58Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189986 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 0 35370 189987 2026-03-31T23:05:03Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " {{Infobox historical event | event = ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ | image = | caption = ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱦᱩᱞ | participants = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189987 wikitext text/x-wiki {{Infobox historical event | event = ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ | image = | caption = ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱦᱩᱞ | participants = ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ, ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ | locations = ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ }} == ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ == '''ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Timeline of women's suffrage in majority-Muslim countries) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱟᱨ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ <ref name="MuslimSuffrage">"Women and Politics in the Muslim World", Oxford Bibliographies. https://www.google.com/search?q=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195390155/obo-9780195390155-0210.xml</ref> ᱾ === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ (᱑᱙᱑᱗-᱑᱙᱓᱐) === ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱳᱜᱚᱱ ᱜᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ '''᱑᱙᱑᱗''': ᱠᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱯᱞᱥ ᱨᱤᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ (Crimean People's Republic) ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Crimea">"First Muslim Women to Vote", Muslim Heritage.</ref> ᱾ '''᱑᱙᱑᱘''': ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱴᱤᱠ ᱨᱤᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱫᱚ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ '''᱑᱙᱓᱐''': ᱛᱩᱨᱠᱤ (Turkey) ᱨᱮ ᱢᱩᱥᱛᱟᱯᱷᱟ ᱠᱮᱢᱟᱞ ᱟᱛᱟᱛᱩᱨᱠ ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Turkey">"Women's suffrage in Turkey", Hurriyet Daily News.</ref> ᱾ === ᱛᱟᱞᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (᱑᱙᱔᱐-᱑᱙᱖᱐) === ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ: '''᱑᱙᱔᱕''': ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ (Indonesia) ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱱ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''᱑᱙᱔᱗''': ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ (Pakistan) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ '''᱑᱙᱕᱒''': ᱞᱮᱵᱟᱱᱚᱱ (Lebanon) ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱜᱩ ᱮᱱᱟ <ref name="Lebanon">"Women's Suffrage in Lebanon", UNDP.</ref> ᱾ '''᱑᱙᱕᱖''': ᱢᱤᱥᱚᱨ (Egypt) ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ (᱑᱙᱗᱐-᱒᱐᱑᱕) === ᱛᱷᱚᱲᱟ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱱᱫᱷᱚᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ: '''᱑᱙᱗᱑''': ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ (Bangladesh) ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱱ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''᱑᱙᱙᱙''': ᱠᱟᱛᱟᱨ (Qatar) ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱯᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''᱒᱐᱐᱓''': ᱚᱢᱟᱱ (Oman) ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱜᱩ ᱮᱱᱟ ᱾ '''᱒᱐᱐᱕''': ᱠᱩᱣᱮᱛ (Kuwait) ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Kuwait2">"Kuwait women vote for first time", Al Jazeera. https://www.google.com/search?q=https://www.aljazeera.com/news/2006/4/4/kuwait-women-vote-for-first-time</ref> ᱾ '''᱒᱐᱑᱕''': ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ (Saudi Arabia) ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ <ref name="Saudi2">"Saudi women vote and run in elections for first time", BBC News. https://www.bbc.com/news/world-middle-east-35075702</ref> ᱾ === ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱮᱞᱮᱞ ᱟᱨ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ === ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱵᱮᱱᱟᱡᱤᱨ ᱵᱷᱩᱴᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ), ᱥᱮᱭᱠᱷ ᱦᱟᱥᱤᱱᱟ (ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ), ᱟᱨ ᱢᱮᱜᱟᱣᱟᱛᱤ ᱥᱩᱠᱟᱨᱱᱳᱯᱩᱛᱨᱤ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) <ref name="Leaders">"Women Leaders in Muslim Majority Countries", Council on Foreign Relations.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ]] d742kxpc1eytp1jc9jfbxzvdqbz789o ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱠᱟᱢᱞᱟ ᱢᱟᱨᱠᱟᱱᱰᱟᱭᱟ 1 35371 189988 2026-03-31T23:07:06Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189988 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱣᱟᱠᱤ 1 35372 189989 2026-03-31T23:08:20Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189989 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ 1 35373 189990 2026-03-31T23:26:10Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189990 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹᱭᱟᱹᱱ 1 35374 189991 2026-03-31T23:26:37Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189991 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱤᱸᱠ-ᱠᱚᱞᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ 1 35375 189992 2026-03-31T23:27:09Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189992 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱱᱟᱱ ᱠᱚ 1 35376 189993 2026-03-31T23:27:32Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189993 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ 1 35377 189994 2026-03-31T23:28:46Z Bijendra Hansda Purudhul 346 http://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189994 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞᱼᱵᱮᱞ 1 35378 189995 2026-03-31T23:29:15Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189995 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ 1 35379 189996 2026-03-31T23:29:41Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189996 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 1 35380 189997 2026-03-31T23:30:09Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 189997 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 0 35381 189998 2026-03-31T23:31:18Z Bijendra Hansda Purudhul 346 "== ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ == '''ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage in the United Kingdom) ᱫᱚ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱨ ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189998 wikitext text/x-wiki == ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ == '''ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage in the United Kingdom) ᱫᱚ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱨ ᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱢᱟ <ref name="UK_Suffrage_History">"Women's suffrage in the UK", UK Parliament. https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱞ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ — ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱤᱥᱴ (Suffragists) ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱮᱴᱥ (Suffragettes) ᱾ === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ === ᱑᱘᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱖᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱱ ᱥᱴᱩᱣᱟᱨᱴ ᱢᱤᱞ (John Stuart Mill) ᱯᱟᱨᱞᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Mill_1867">"John Stuart Mill and the 1867 Reform Act", National Archives.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ === ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱮᱴᱥ === ᱑᱘᱙᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱤᱥᱮᱱᱴ ᱯᱷ Fawcett ᱫᱚ "National Union of Women's Suffrage Societies" (NUWSS) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ <ref name="Fawcett">"Millicent Fawcett and the NUWSS", BBC History.</ref> ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱢᱢᱮᱞᱤᱱ ᱯᱟᱱᱠᱷᱟᱨᱥᱴ (Emmeline Pankhurst) ᱫᱚ "Women's Social and Political Union" (WSPU) ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱮᱴᱥ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱞᱳᱜᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ "Deeds, not words" (ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ, ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ) <ref name="Pankhurst">"Emmeline Pankhurst and the WSPU", Museum of London.</ref> ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱟᱹᱞᱤ, ᱠᱷᱤᱲᱠᱤ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱟᱨ ᱦᱟᱝᱜᱟᱨ ᱥᱴᱨᱟᱭᱤᱠ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ === ᱑᱙᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱩᱞ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ, ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="WW1_Impact">"Women in WWI", Imperial War Museums. https://www.iwm.org.uk/history/12-things-you-didnt-know-about-women-in-the-first-world-war</ref> ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱮᱱᱮᱢ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱞᱟᱢᱮᱱᱴ "Representation of the People Act 1918" ᱮ ᱯᱟᱥ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="1918Act">"The 1918 Representation of the People Act", UK Parliament.</ref> ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ "Equal Franchise Act" ᱞᱟᱜᱩ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="1928Act">"The Equal Franchise Act 1928", Parliament.uk.</ref> ᱾ === ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱢ === ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱜᱟᱨᱮᱴ ᱛᱷᱮᱪᱟᱨ (Margaret Thatcher) ᱟᱨ ᱛᱷᱮᱨᱮᱥᱟ ᱢᱮ (Theresa May) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ <ref name="Legacy">"Impact of Women's Suffrage", Historical Association.</ref> ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ]] i8prti2z77yiy5pn8vfasxz67xgn9bd ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 0 35382 189999 2026-03-31T23:37:05Z Bijendra Hansda Purudhul 346 "'''ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage in Switzerland) ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱩᱭᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱑..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 189999 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage in Switzerland) ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱩᱭᱤᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="SwissHistory">"Women's suffrage in Switzerland", Historical Dictionary of Switzerland. https://www.google.com/search?q=https://hls-dhs-dss.ch/en/articles/010380/2019-10-23/</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱥᱤ (Direct Democracy), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱵᱷᱳᱴᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱮᱸ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱴᱤᱥᱚᱱ (Petition) ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="EarlySwiss">"The long road to women's suffrage in Switzerland", Swissinfo.ch.</ref> ᱾ ᱑᱙᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ "Swiss Association for Women's Suffrage" (ASVF) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ === ᱑᱙᱕᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱰᱚᱢ === ᱑ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱰᱚᱢ (Referendum) ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱖᱗% ᱠᱚᱲᱟ ᱵᱷᱳᱴᱟᱨ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱨᱚᱲ ᱮᱫ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ (Cantons) ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱵᱷᱳᱰ (Vaud) ᱟᱨ ᱱᱤᱣᱪᱟᱴᱮᱞ (Neuchâtel) ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="1959Vote">"The 1959 Referendum on Women's Suffrage", Swiss Federal Archives.</ref> ᱾ === ᱑᱙᱗᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ === ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱩᱞ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱱ (Bern) ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱨᱪ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱰᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱖᱖% ᱠᱚᱲᱟ ᱵᱷᱳᱴᱟᱨ ᱠᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱮᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="1971Victory">"Switzerland's long wait for women's suffrage", BBC News. https://www.google.com/search?q=https://www.bbc.com/news/world-europe-56013002</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱠᱮᱱᱴᱚᱱᱟᱞ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ === ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱯᱮᱱᱡᱮᱞ ᱤᱱᱟᱨᱦᱳᱰᱮᱱ (Appenzell Innerrhoden) ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱭᱤᱥ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱠᱳᱨᱴ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ <ref name="Appenzell">"Appenzell women get the vote", Swissinfo.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱮᱞᱮᱞ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱩᱭᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱞᱤᱡᱟᱵᱮᱛᱷ ᱠᱚップ (Elisabeth Kopp) ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱭᱤᱥ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ <ref name="Kopp">"Elisabeth Kopp: The first woman in the Federal Council", Swiss National Museum.</ref> ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ]] 6ynm54j6d8plvzj8p022ph5bzxptl22 ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 0 35383 190000 2026-03-31T23:40:17Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " '''ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage in Japan) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱭᱡᱤ ᱨᱮᱥᱴᱳᱨᱮᱥᱚᱱ (Meiji Restoration) ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190000 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage in Japan) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱭᱡᱤ ᱨᱮᱥᱴᱳᱨᱮᱥᱚᱱ (Meiji Restoration) ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="JapanHistory">"Women's Suffrage in Japan", Encyclopedia of Japan. https://www.nippon.com/en/japan-topics/g01048/</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ === ᱢᱮᱭᱡᱤ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱥᱳ ᱚᱠᱛᱚ (᱑᱘᱖᱘–᱑᱙᱒᱖) === ᱢᱮᱭᱡᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱢᱮᱱᱴ ᱮᱠᱴ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱢᱟᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="MeijiEra">"The History of Women's Rights in Japan", Tokyo Weekender.</ref> ᱾ ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ "New Women's Association" (Shin-fujin Kyōkai) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱦᱤᱨᱟᱛᱥᱩᱠᱟ ᱨᱟᱭᱪᱳ (Hiratsuka Raichō) ᱟᱨ ᱤᱪᱤᱠᱟᱣᱟ ᱯᱷᱩᱥᱟᱭ (Ichikawa Fusae) ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱑᱙᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱢᱟᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Ichikawa">"Fusae Ichikawa: The Mother of Women's Suffrage in Japan", National Diet Library.</ref> ᱾ === ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ === ᱑᱙᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ "Women's Suffrage League of Japan" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱳᱭᱟᱨ ᱦᱟᱣᱩᱥ (Lower House) ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱯᱟᱨ ᱦᱟᱣᱩᱥ (House of Peers) ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="1930Bill">"The struggle for women's suffrage in pre-war Japan", Japan Times.</ref> ᱾ === ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ === ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ (Occupation of Japan) ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱳᱜᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱐ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="PostWar">"General MacArthur and Women's Rights in Japan", American Experience, PBS.</ref> ᱾ ᱑᱐ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱔᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱓᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱟᱭᱮᱴ (Diet) ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ <ref name="FirstVote">"Japan's first election with women voters", Mainichi Shimbun.</ref> ᱾ === ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ === ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="ModernJapan">"Gender Equality in Japan: Progress and Challenges", World Bank Report.</ref> ᱾ ᱤᱪᱤᱠᱟᱣᱟ ᱯᱷᱩᱥᱟᱭ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱫᱚ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱯᱟᱱ]] pa7auk8p8lq8xil5jp6hkvwo5vs1rtu ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 1 35384 190001 2026-03-31T23:42:22Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190001 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 1 35385 190002 2026-03-31T23:42:44Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190002 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 0 35386 190003 2026-03-31T23:45:28Z Bijendra Hansda Purudhul 346 "== ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ == '''ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage in Australia) ᱫᱚ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190003 wikitext text/x-wiki == ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ == '''ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage in Australia) ᱫᱚ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱞᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="AusSuffrage">"Women's suffrage in Australia", National Museum of Australia. https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/womens-suffrage</ref> ᱾ === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱚ (᱑᱘᱙᱔-᱑᱙᱐᱒) === ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ: '''ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ (South Australia)''': ᱑᱘᱙᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱨᱤ ᱞᱤ (Mary Lee) ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱞ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ <ref name="SouthAus">"Women's Suffrage in South Australia", SA History Hub.</ref> ᱾ '''ᱣᱮᱥᱴᱚᱨᱱ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ (Western Australia)''': ᱑᱘᱙᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''': ᱑᱙᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱟᱨᱞᱟᱢᱮᱱᱴ "Commonwealth Franchise Act" ᱮ ᱯᱟᱥ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Franchise1902">"Commonwealth Franchise Act 1902", Museum of Australian Democracy.</ref> ᱾ === ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱣᱟᱨᱤ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ === ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱸ, ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ: '''ᱱᱤᱣ ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱣᱮᱞᱥ (New South Wales)''': ᱑᱙᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱾ '''ᱛᱟᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ (Tasmania)''': ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱾ '''ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ (Queensland)''': ᱑᱙᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱾ '''ᱵᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ (Victoria)''': ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱾ ᱵᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="VictoriaVote">"Women in Victoria and the Right to Vote", Victorian Government.</ref> ᱾ === ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ === ᱑᱙᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ (Aboriginal and Torres Strait Islander) ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="IndigenousVote">"Indigenous Australians and the vote", Australian Electoral Commission. https://www.google.com/search?q=https://www.aec.gov.au/indigenous/history.htm</ref> ᱾ === ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱮᱱᱮᱢ === ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱰᱤᱛᱷ ᱠᱚᱣᱟᱱ (Edith Cowan) ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱞᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ <ref name="Cowan">"Edith Cowan: First woman in Parliament", National Library of Australia.</ref> ᱾ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱩᱞᱤᱭᱟ ᱜᱤᱞᱟᱨᱰ (Julia Gillard) ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] bz2ovm8jimfyuhla4ovmoysvrutbn3v ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 0 35387 190004 2026-03-31T23:48:30Z Bijendra Hansda Purudhul 346 "== ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ == '''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage) ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190004 wikitext text/x-wiki == ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ == '''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''' (Women's suffrage) ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="Suffrage_Global">"Women's suffrage", Britannica. https://www.google.com/search?q=https://www.britannica.com/topic/womens-suffrage</ref> ᱾ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱷᱟᱸᱠᱟ === ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱜᱮ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱟᱣ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱨᱮᱵᱷᱳᱞᱩᱥᱚᱱ (Industrial Revolution) ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="History_Suffrage">"A History of Women's Suffrage", History.com.</ref> ᱾ === ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ === '''ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ (New Zealand)''': ᱑᱘᱙᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="NZ_1893">"New Zealand women and the vote", NZ History. https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage</ref> ᱾ '''ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ (Australia)''': ᱑᱙᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''ᱯᱷᱤᱱᱞᱮᱱᱰ (Finland)''': ᱑᱙᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱱᱞᱮᱱᱰ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱟᱨᱞᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Finland_1906">"Centenary of women's full political rights in Finland", Parliament of Finland.</ref> ᱾ === ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱟᱨ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ === ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱮᱢᱢᱮᱞᱤᱱ ᱯᱟᱱᱠᱷᱟᱨᱥᱴ (Emmeline Pankhurst) ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱷᱨᱟᱡᱮᱴᱥ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱷᱚᱨᱱᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱝᱜᱟᱨ ᱥᱴᱨᱟᱭᱤᱠ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Pankhurst_UK">"Emmeline Pankhurst", BBC History.</ref> ᱾ ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱑᱙᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱑᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱩ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="US_1920">"19th Amendment", National Archives.</ref> ᱾ === ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ === ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱧᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱙᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱞᱟᱜᱩ ᱮᱱ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱜᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="India_Suffrage">"Women's voting rights in India", Election Commission of India.</ref> ᱾ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱑᱙᱕᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ ᱾ === ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ === ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱩᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Saudi_2015">"Saudi women vote for the first time", Al Jazeera.</ref> ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ]] d4uoveeg8ug3g9k70lv40j4n070s2vu ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 1 35388 190005 2026-03-31T23:50:11Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190005 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ 1 35389 190006 2026-03-31T23:50:36Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190006 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱨᱚᱭ 0 35390 190007 2026-03-31T23:53:10Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " '''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱨᱚᱭ''' (Women's shelter), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱳᱲᱟᱜ (Refuge) ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ (Domestic violence) ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱛ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190007 wikitext text/x-wiki '''ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱨᱚᱭ''' (Women's shelter), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱳᱲᱟᱜ (Refuge) ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ (Domestic violence) ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ <ref name="Shelter_Def">"Women's shelter", Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Women%27s_shelter</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱤᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱨᱟᱹᱯᱚᱫᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ === ᱱᱟᱜᱟᱢ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱦᱩᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱥᱣᱤᱠ (Chiswick) ᱨᱮ ᱮᱨᱤᱱ ᱯᱤᱡᱤ (Erin Pizzey) ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="Pizzey_1971">"The first women's refuge", BBC News. https://www.google.com/search?q=https://www.bbc.com/news/uk-england-london-15024040</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ, ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱥᱮᱵᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱨᱮ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱟᱹᱞᱠᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ <ref name="Services">"What is a Women's Shelter?", UN Women Report.</ref>: '''ᱱᱤᱨᱟᱹᱯᱚᱫᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ''': ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱠᱩ ᱟᱨ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱾ '''ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱮᱞᱤᱝ (Counseling)''': ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱚᱥᱤᱠ ᱠᱚᱥᱴᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱣ ᱾ '''ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱜᱚᱲᱚ''': ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱨ ᱠᱳᱨᱴ-ᱠᱟᱪᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ '''ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ''': ᱟᱡ ᱛᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱮᱬᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ <ref name="Economic_Support">"Economic empowerment for survivors", NNEDV.</ref> ᱾ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱱ.ᱡᱤ.ᱳ (NGO) ᱠᱚ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ <ref name="Global_View">"Global status of women's shelters", World Health Organization.</ref> ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ "ᱥᱣᱟᱫᱷᱟᱨ ᱜᱨᱮᱦ" (Swadhar Greh) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱠᱤᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱟᱱᱟᱴ ᱠᱚ === ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱟᱱᱟᱴ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱱᱟᱴ, ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱜᱚᱲᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱮᱫᱼᱟ <ref name="Challenges">"Challenges facing women's shelters", Journal of Social Work.</ref> ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱷᱤᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ === ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ === ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱨᱚᱭ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱟᱹᱞᱠᱤ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮᱵᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ]] njjxh6r6b6sprz6onngi55vabfslba6 ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱠᱚ 0 35391 190008 2026-03-31T23:55:41Z Bijendra Hansda Purudhul 346 " == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ == '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ''' (Women in the World Wars) ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190008 wikitext text/x-wiki == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ == '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ''' (Women in the World Wars) ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="WorldWars_Overview">"Women in the World Wars", Encyclopedia Britannica. https://www.google.com/search?q=https://www.britannica.com/topic/women-in-the-world-wars</ref> ᱾ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ (᱑᱙᱑᱔-᱑᱙᱑᱘) === ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱛᱷᱤᱭᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ (Munitions factories), ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ <ref name="WWI_Labor">"Women's work in WWI", Imperial War Museums. https://www.iwm.org.uk/history/12-things-you-didnt-know-about-women-in-the-first-world-war</ref> ᱾ '''ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ''': ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱱᱟᱨᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''': ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Suffrage_WWI">"Impact of WWI on women's suffrage", UK Parliament.</ref> ᱾ === ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ (᱑᱙᱓᱙-᱑᱙᱔᱕) === ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱫᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱟᱹᱞᱠᱤ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ <ref name="WWII_Women">"Women in World War II", National WWII Museum.</ref> ᱾ '''ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ''': ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱘ ᱞᱟᱠᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ, ᱥᱱᱟᱭᱯᱟᱨ (Sniper) ᱟᱨ ᱯᱟᱭᱞᱚᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱠᱚ ᱾ '''ᱨᱳᱡᱤ ᱫᱟ ᱨᱤᱵᱷᱮᱴᱟᱨ (Rosie the Riveter)''': ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ <ref name="Rosie">"Rosie the Riveter: Real Women Workers in WWII", History.com.</ref> ᱾ '''ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴ ᱮᱱᱮᱢ''': ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱩᱥ (Spy) ᱟᱨ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱮᱱᱥ ᱦᱩᱞ (Resistance movements) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ "ᱡᱷᱟᱸᱥᱤ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱡᱤᱢᱮᱱᱴ" (Rani of Jhansi Regiment) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="RaniRegiment">"The Rani of Jhansi Regiment", National Archives of Singapore.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱹᱛᱷᱤᱭᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱵᱽ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ === ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱠᱚ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ (Second-wave feminism) ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="PostWar_Impact">"Post-war impact on women's rights", National Women's History Museum.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒ correctamente]] kuvw6knhavc26gh4i03s7lcvgx7tu2i 190009 190008 2026-03-31T23:57:34Z Bijendra Hansda Purudhul 346 Bijendra Hansda Purudhul ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱠᱚ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 190008 wikitext text/x-wiki == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ == '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ''' (Women in the World Wars) ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="WorldWars_Overview">"Women in the World Wars", Encyclopedia Britannica. https://www.google.com/search?q=https://www.britannica.com/topic/women-in-the-world-wars</ref> ᱾ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ, ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ (᱑᱙᱑᱔-᱑᱙᱑᱘) === ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱞᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱛᱷᱤᱭᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ (Munitions factories), ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ <ref name="WWI_Labor">"Women's work in WWI", Imperial War Museums. https://www.iwm.org.uk/history/12-things-you-didnt-know-about-women-in-the-first-world-war</ref> ᱾ '''ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱟᱨ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ''': ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱱᱟᱨᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ '''ᱵᱷᱳᱴ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ''': ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱷᱳᱴ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ <ref name="Suffrage_WWI">"Impact of WWI on women's suffrage", UK Parliament.</ref> ᱾ === ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ (᱑᱙᱓᱙-᱑᱙᱔᱕) === ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱫᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱟᱹᱞᱠᱤ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ <ref name="WWII_Women">"Women in World War II", National WWII Museum.</ref> ᱾ '''ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ''': ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱘ ᱞᱟᱠᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱥᱤᱯᱟᱹᱦᱤ, ᱥᱱᱟᱭᱯᱟᱨ (Sniper) ᱟᱨ ᱯᱟᱭᱞᱚᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱠᱚ ᱾ '''ᱨᱳᱡᱤ ᱫᱟ ᱨᱤᱵᱷᱮᱴᱟᱨ (Rosie the Riveter)''': ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ <ref name="Rosie">"Rosie the Riveter: Real Women Workers in WWII", History.com.</ref> ᱾ '''ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴ ᱮᱱᱮᱢ''': ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱩᱥ (Spy) ᱟᱨ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱮᱱᱥ ᱦᱩᱞ (Resistance movements) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ === ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ "ᱡᱷᱟᱸᱥᱤ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱡᱤᱢᱮᱱᱴ" (Rani of Jhansi Regiment) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="RaniRegiment">"The Rani of Jhansi Regiment", National Archives of Singapore.</ref> ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱹᱛᱷᱤᱭᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱵᱽ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ === ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱠᱚ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱛᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ (Second-wave feminism) ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ <ref name="PostWar_Impact">"Post-war impact on women's rights", National Women's History Museum.</ref> ᱾ === ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ === {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒ correctamente]] kuvw6knhavc26gh4i03s7lcvgx7tu2i ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ 0 35392 190010 2026-03-31T23:57:34Z Bijendra Hansda Purudhul 346 Bijendra Hansda Purudhul ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱠᱚ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 190010 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱠᱚ]] slpqcuxuk7b85cny14sq3yi1ldwtn9y ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱠᱚ 1 35393 190011 2026-03-31T23:58:41Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190011 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱭᱩᱥᱩᱯᱷ ᱥᱳᱣᱟᱞᱤᱦ ᱟᱡᱩᱨᱟ 1 35394 190012 2026-03-31T23:59:05Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190012 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱡᱳᱣᱮᱭ 1 35395 190013 2026-03-31T23:59:32Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190013 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱟᱵᱮᱱᱟ ᱵᱽᱨᱤᱡᱤᱰᱤ 1 35396 190014 2026-03-31T23:59:41Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190014 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱟᱭᱤᱞᱳ 1 35397 190015 2026-03-31T23:59:55Z Bijendra Hansda Purudhul 346 https://fountain.toolforge.org/editathons/feminism-and-folklore-2026-santali 190015 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱽᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖}} r8zwgx1lagynrz0pl4ft214m21ak0ta ᱰᱟᱹ ᱯᱤᱹ ᱮᱢᱹ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱜᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ 0 35398 190044 2026-04-01T07:02:38Z Rocky 734 571 ᱱᱟᱶᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱚᱞ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ 190044 wikitext text/x-wiki == ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱫᱚ 1962-63 ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱚᱠᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ 120 ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ B.Ed. ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱤᱱᱴᱮᱠ ᱑᱘᱐ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱕-᱗᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱮᱢ.ᱮᱰ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ, ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱥᱴᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱮᱢ. ᱮᱰ. ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱤᱱᱴᱮᱠ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, 1976-77 ᱨᱮ 16 ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ 1986 ᱨᱮ 24 ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱘᱖ ᱨᱮ, ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱰᱨ. ᱯᱤ.ᱮᱢ. ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ᱾ ᱑᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱘ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱯᱜᱽᱨᱮᱰ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱜᱟᱶᱛᱟ (IASE), ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱮᱢ.ᱯᱷᱤᱞ ᱦᱚᱸ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱐ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱢᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱦᱩᱫᱤᱥ ᱯᱟᱧᱡᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱞᱮᱱᱟ᱾ == ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱵᱟᱨᱮᱛᱮ == ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱜᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ, ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱮᱰ ᱮ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱮᱢ. ᱮᱰ. ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ.ᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ.ᱜᱟᱲ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱬᱟ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱥᱴᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱨ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ == ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱫᱚ 1962 ᱠᱷᱚᱱ UGC ᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ 12B ᱟᱨ 2(f) ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱜᱽᱨᱟᱱᱴ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱚᱥᱴ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱰᱟᱞ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ == ᱥᱟᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟ == * ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱢᱞᱟ (ᱭᱩᱡᱤᱥᱤ) – ᱢᱟᱱᱟᱣ, ᱫᱷᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱯᱚᱞᱤᱥᱤ ᱫᱤᱥᱦᱩᱫᱤᱥ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ * ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ – ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱚᱥᱴ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱯᱨᱟᱫᱷᱤᱠᱚᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ * ᱚᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ – ᱥᱟᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚᱵᱚᱡᱽ, ᱯᱚᱞᱤᱥᱤ ᱯᱷᱟᱭᱥᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱭᱤᱠ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ == 7i6kw1trieixx5snpulbpq0nf8aakp2 190045 190044 2026-04-01T07:03:03Z Rocky 734 571 added [[Category:ᱠᱚᱞᱮᱡ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190045 wikitext text/x-wiki == ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱫᱚ 1962-63 ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱚᱠᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ 120 ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ B.Ed. ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱤᱱᱴᱮᱠ ᱑᱘᱐ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱕-᱗᱖ ᱨᱮ, ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱮᱢ.ᱮᱰ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱟᱢ, ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱥᱴᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱮᱢ. ᱮᱰ. ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱤᱱᱴᱮᱠ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, 1976-77 ᱨᱮ 16 ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ 1986 ᱨᱮ 24 ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱘᱖ ᱨᱮ, ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱰᱨ. ᱯᱤ.ᱮᱢ. ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ᱾ ᱑᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱘ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱯᱜᱽᱨᱮᱰ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱜᱟᱶᱛᱟ (IASE), ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱮᱢ.ᱯᱷᱤᱞ ᱦᱚᱸ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱑-᱙᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱐ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱢᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱦᱩᱫᱤᱥ ᱯᱟᱧᱡᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱞᱮᱱᱟ᱾ == ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱵᱟᱨᱮᱛᱮ == ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱯᱤ. ᱮᱢ. ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱜᱟᱶᱛᱟ, ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ, ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱮᱰ ᱮ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱮᱢ. ᱮᱰ. ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ.ᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ.ᱜᱟᱲ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱬᱟ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱥᱴᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱨ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱫᱷᱟᱯ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ, ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ == ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱫᱚ 1962 ᱠᱷᱚᱱ UGC ᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ 12B ᱟᱨ 2(f) ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱜᱽᱨᱟᱱᱴ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱚᱥᱴ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱰᱟᱞ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ == ᱥᱟᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱞᱠᱟ == * ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱢᱞᱟ (ᱭᱩᱡᱤᱥᱤ) – ᱢᱟᱱᱟᱣ, ᱫᱷᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱯᱚᱞᱤᱥᱤ ᱫᱤᱥᱦᱩᱫᱤᱥ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ * ᱥᱟᱢᱵᱚᱞᱯᱩᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ – ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱚᱥᱴ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱᱫᱽᱨᱚᱝ ᱯᱨᱟᱫᱷᱤᱠᱚᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ * ᱚᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ – ᱥᱟᱥᱚᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚᱵᱚᱡᱽ, ᱯᱚᱞᱤᱥᱤ ᱯᱷᱟᱭᱥᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱭᱤᱠ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱛ == [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱮᱡ]] kd5wcg4plxha6w2tib74cr9jtm8p7ca ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ 0 35399 190055 2026-04-01T10:04:13Z MT731 2184 "{{short description|ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ, ᱳᱰᱤᱥᱟ}} {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ | subdivision_name1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | demographics1_title1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ | demographics1_info1 = ᱖᱖.᱗᱖% | demographics_type1 = ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ | coordinates..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190055 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ, ᱳᱰᱤᱥᱟ}} {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ | subdivision_name1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | demographics1_title1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ | demographics1_info1 = ᱖᱖.᱗᱖% | demographics_type1 = ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ | coordinates = {{coord|21.516|N|86.529|E|display=inline,title}} | population_density_km2 = auto | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | official_name = ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱚᱱᱚᱛ | area_total_km2 = 647.53 | population_total = 148717 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_blank1_title = [[ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ]] | population_blank1 = {{number and percent|5854|148717|2}} | population_blank2_title = [[ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ]] | population_blank2 = {{number and percent|99054|148717|2}} | subdivision_name2 = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name3 = ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ | subdivision_type3 = ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ | native_name = କପ୍ତିପଦା | native_name_lang = od | registration_plate = OD-11-XXXX | named_for = [[ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | settlement_type = ᱫᱮᱦᱟᱛ | postal_code = 757040 | postal_code_type = PIN | iso_code = IN-OR | pushpin_map = ᱳᱰᱤᱥᱟ | elevation_m = 14 | founder = }} '''ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Subdivision & Blocks {{!}} Mayurbhanj District, Government of Odisha {{!}} India|url=https://mayurbhanj.nic.in/subdivision-blocks/|access-date=2021-11-12|language=en-US}}</ref> ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Gan|first=Pradeep Kumar|title=The Estate of Kaptipada : From Its Origin to Merger with Orissa|url=http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/aug2005/engpdf/the%2520estate%2520of%2520kaptipada.pdf|access-date=12 November 2021|website=magazines.odisha.gov.in|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924100623/http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/aug2005/engpdf/the%20estate%20of%20kaptipada.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== {{OSM Location map | coord = {{coord|21.516|86.528}} | zoom = 13 }} ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱩᱫᱟᱞᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱮ, ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱮᱛᱚᱢ-ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱴᱷᱟᱠᱩᱨᱢᱩᱱᱫᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱖᱒᱖.᱗᱓ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱔᱑.᱙᱘ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱓᱓.᱐᱗ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕᱑.᱓᱘ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱢᱤᱞ) ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱫᱤᱦᱟ, ᱱᱩᱫᱫᱤᱦᱟ, ᱯᱮᱰᱟᱜᱳᱰᱤ, ᱵᱚᱰᱵᱤᱥᱳᱞ, ᱫᱮᱵᱟᱞᱟ, ᱯᱤᱝᱜᱩ, ᱵᱚᱰᱜᱩᱰᱜᱩᱰᱤᱭᱟ, ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ, ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ, ᱡᱷᱤᱸᱠᱯᱟᱰᱟ, ᱵᱚᱰᱠᱷᱚᱞᱟᱰᱤ, ᱥᱟᱞᱪᱩᱣᱟ, ᱡᱟᱰᱤᱰᱟ, ᱡᱟᱢᱵᱟᱱᱤ, ᱢᱚᱡᱤᱜᱚᱰᱤᱭᱟ, ᱢᱚᱸᱠᱫᱟᱯᱟᱰᱟ, ᱨᱟᱱᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ, ᱱᱳᱴᱴᱟ, ᱥᱟᱨᱚᱛ, ᱥᱟᱨᱟᱫᱤᱦᱟ, ᱠᱟᱞᱟᱢᱜᱚᱰᱤᱭᱟ, ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ, ᱞᱚᱵᱽᱱᱟᱭᱚᱫᱤᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱮᱣᱟᱱᱤ ᱵᱟᱦᱟᱞᱤ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑,᱔᱘,᱗᱑᱗ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱛᱷᱩᱰᱤ, ᱠᱚᱞᱦᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ, ᱜᱳᱸᱰ, ᱥᱳᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ, ᱦᱳ, ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ, ᱠᱩᱭᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK – MAYURBHANJ|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2107_PART_B_DCHB_MAYURBHANJ.pdf|access-date=12 November 2021|website=[[Census of India]]}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱒᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱕᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱓᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱱᱩᱥᱟᱦᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱥᱨᱤᱨᱟᱢ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱷᱚᱧᱡᱟ ᱫᱮᱣ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱠᱚᱧᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Kaptipada collage|url=https://www.rtiodisha.gov.in/Pages/printAllManual/office_id:4822/lang:|access-date=2021-11-12|website=www.rtiodisha.gov.in}}</ref> ==ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ== ᱥᱤᱢᱤᱞᱤᱯᱟᱲ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ, [[ᱥᱤᱢᱤᱞᱤᱯᱟᱲ ᱴᱟᱭᱜᱚᱨ ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷ|ᱥᱤᱢᱤᱞᱤᱯᱟᱲ ᱴᱟᱭᱜᱚᱨ ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷ]], [[ᱦᱟᱰᱜᱚᱲ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱠᱩᱞᱰᱤᱦᱟ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ * [[ᱥᱩᱱᱮᱭ ᱰᱮᱢ]] * [[ᱠᱟᱞᱟ ᱰᱮᱢ|ᱠᱟᱞᱚ ᱰᱮᱢ]] * ᱡᱷᱤᱝᱠᱥᱣᱟᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ * ᱥᱟᱢᱤᱵᱨᱩᱠᱭᱟ ==ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> {{cmn|colwidth=20em|rules=yes| * ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱥᱚᱭ * ᱜᱚᱣᱫᱚᱜᱟᱱ * ᱡᱟᱨᱟᱫᱟ * ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ * ᱠᱟᱨᱟᱯᱟᱰᱟ * ᱠᱚᱶᱨᱯᱩᱨ * ᱢᱟᱦᱩᱞᱟᱵᱟᱱᱤ * [[ᱱᱩᱰᱟᱰᱤᱦᱟ]] * ᱯᱟᱴᱯᱩᱨ * ᱯᱮᱲᱟᱜᱟᱰᱤ * ᱨᱟᱛᱷᱤᱯᱩᱨ * ᱥᱟᱱᱳ ᱵᱤᱥᱚᱞ * ᱥᱨᱟᱵᱟᱱᱟ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ }} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] avprdg31y3n3bx5zvcfsg317d3qipk7 190059 190055 2026-04-01T10:24:08Z MT731 2184 190059 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ, ᱳᱰᱤᱥᱟ}} {{Infobox settlement | name = ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ | subdivision_name1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | demographics1_title1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ | demographics1_info1 = ᱖᱖.᱗᱖% | demographics_type1 = ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ | coordinates = {{coord|21.516|N|86.529|E|display=inline,title}} | population_density_km2 = auto | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | official_name = ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱵᱚᱱᱚᱛ | area_total_km2 = 647.53 | population_total = 148717 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_blank1_title = [[ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ]] | population_blank1 = {{number and percent|5854|148717|2}} | population_blank2_title = [[ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ]] | population_blank2 = {{number and percent|99054|148717|2}} | subdivision_name2 = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]] | subdivision_type2 = ᱦᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name3 = ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ | subdivision_type3 = ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ | native_name = କପ୍ତିପଦା | native_name_lang = od | registration_plate = OD-11-XXXX | named_for = [[ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | settlement_type = ᱫᱮᱦᱟᱛ | postal_code = 757040 | postal_code_type = PIN | iso_code = IN-OR | pushpin_map = ᱳᱰᱤᱥᱟ | elevation_m = 14 | founder = }} '''ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Subdivision & Blocks {{!}} Mayurbhanj District, Government of Odisha {{!}} India|url=https://mayurbhanj.nic.in/subdivision-blocks/|access-date=2021-11-12|language=en-US}}</ref> ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=Gan|first=Pradeep Kumar|title=The Estate of Kaptipada : From Its Origin to Merger with Orissa|url=http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/aug2005/engpdf/the%2520estate%2520of%2520kaptipada.pdf|access-date=12 November 2021|website=magazines.odisha.gov.in|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924100623/http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/aug2005/engpdf/the%20estate%20of%20kaptipada.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== {{OSM Location map | coord = {{coord|21.516|86.528}} | zoom = 13 }} ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱩᱫᱟᱞᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱮ, ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱞᱮᱥᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱮᱛᱚᱢ-ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱴᱷᱟᱠᱩᱨᱢᱩᱱᱫᱟ ᱥᱤ.ᱰᱤ. ᱯᱟᱪᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱖᱒᱖.᱗᱓ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱒᱔᱑.᱙᱘ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱓᱓.᱐᱗ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕᱑.᱓᱘ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱢᱤᱞ) ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱒᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱨᱟᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱫᱤᱦᱟ, ᱱᱩᱫᱫᱤᱦᱟ, ᱯᱮᱰᱟᱜᱳᱰᱤ, ᱵᱚᱰᱵᱤᱥᱳᱞ, ᱫᱮᱵᱟᱞᱟ, ᱯᱤᱝᱜᱩ, ᱵᱚᱰᱜᱩᱰᱜᱩᱰᱤᱭᱟ, ᱪᱚᱠᱨᱚᱫᱷᱚᱨᱯᱩᱨ, ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ, ᱡᱷᱤᱸᱠᱯᱟᱰᱟ, ᱵᱚᱰᱠᱷᱚᱞᱟᱰᱤ, ᱥᱟᱞᱪᱩᱣᱟ, ᱡᱟᱰᱤᱰᱟ, ᱡᱟᱢᱵᱟᱱᱤ, ᱢᱚᱡᱤᱜᱚᱰᱤᱭᱟ, ᱢᱚᱸᱠᱫᱟᱯᱟᱰᱟ, ᱨᱟᱱᱤᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ, ᱱᱳᱴᱴᱟ, ᱥᱟᱨᱚᱛ, ᱥᱟᱨᱟᱫᱤᱦᱟ, ᱠᱟᱞᱟᱢᱜᱚᱰᱤᱭᱟ, ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱯᱳᱠᱷᱚᱨᱤ, ᱞᱚᱵᱽᱱᱟᱭᱚᱫᱤᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱮᱣᱟᱱᱤ ᱵᱟᱦᱟᱞᱤ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑,᱔᱘,᱗᱑᱗ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱛᱷᱩᱰᱤ, ᱠᱚᱞᱦᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ, ᱜᱳᱸᱰ, ᱥᱳᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ, ᱦᱳ, ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ, ᱠᱩᱭᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK – MAYURBHANJ|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2107_PART_B_DCHB_MAYURBHANJ.pdf|access-date=12 November 2021|website=[[Census of India]]}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱒᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱕᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱓᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱱᱩᱥᱟᱦᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ [[ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱥᱨᱤᱨᱟᱢ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱷᱚᱧᱡᱟ ᱫᱮᱣ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱠᱚᱧᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=Kaptipada collage|url=https://www.rtiodisha.gov.in/Pages/printAllManual/office_id:4822/lang:|access-date=2021-11-12|website=www.rtiodisha.gov.in}}</ref> ==ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ== ᱥᱤᱢᱤᱞᱤᱯᱟᱲ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ, [[ᱥᱤᱢᱤᱞᱤᱯᱟᱲ ᱴᱟᱭᱜᱚᱨ ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷ|ᱥᱤᱢᱤᱞᱤᱯᱟᱲ ᱴᱟᱭᱜᱚᱨ ᱨᱤᱡᱚᱨᱵᱷ]], [[ᱦᱟᱰᱜᱚᱲ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱠᱩᱞᱰᱤᱦᱟ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ * [[ᱥᱩᱱᱮᱭ ᱰᱮᱢ]] * [[ᱠᱟᱞᱟ ᱰᱮᱢ|ᱠᱟᱞᱚ ᱰᱮᱢ]] * ᱡᱷᱤᱝᱠᱥᱣᱟᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ * ᱥᱟᱢᱤᱵᱨᱩᱠᱭᱟ ==ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> {{cmn|colwidth=20em|rules=yes| * ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱥᱚᱭ * ᱜᱚᱣᱫᱚᱜᱟᱱ * ᱡᱟᱨᱟᱫᱟ * ᱠᱟᱯᱴᱤᱯᱟᱰᱟ * ᱠᱟᱨᱟᱯᱟᱰᱟ * ᱠᱚᱶᱨᱯᱩᱨ * ᱢᱟᱦᱩᱞᱟᱵᱟᱱᱤ * [[ᱱᱩᱰᱟᱰᱤᱦᱟ]] * ᱯᱟᱴᱯᱩᱨ * ᱯᱮᱲᱟᱜᱟᱰᱤ * ᱨᱟᱛᱷᱤᱯᱩᱨ * ᱥᱟᱱᱳ ᱵᱤᱥᱚᱞ * ᱥᱨᱟᱵᱟᱱᱟ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ }} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] 41hg68rwqlhd0lq6049w1ergmlvaybr ᱪᱷᱟᱸᱪ:Cmn 10 35400 190057 2026-04-01T10:07:06Z MT731 2184 "{{Commons category|User cmn}} {{UsersSpeak|cmn|Mandarin|這些用戶會說'''官話'''。<br />这些用户会说'''官话'''。}} [[ᱛᱷᱚᱠ:User zh|ᱥᱤᱮᱢᱮᱱ]]" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190057 wikitext text/x-wiki {{Commons category|User cmn}} {{UsersSpeak|cmn|Mandarin|這些用戶會說'''官話'''。<br />这些用户会说'''官话'''。}} [[ᱛᱷᱚᱠ:User zh|ᱥᱤᱮᱢᱮᱱ]] rizhu3nrx8ts5usq5dc678rd7ooejd7