ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱢᱳᱰᱩᱞ:Documentation 828 834 190328 158264 2026-04-12T07:11:01Z Sunia Marndi 8165 190328 Scribunto text/plain -- This module implements {{documentation}}. -- Get required modules. local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs -- Get the config table. local cfg = mw.loadData('Module:Documentation/config') local p = {} -- Often-used functions. local ugsub = mw.ustring.gsub local format = mw.ustring.format ---------------------------------------------------------------------------- -- Helper functions -- -- These are defined as local functions, but are made available in the p -- table for testing purposes. ---------------------------------------------------------------------------- local function message(cfgKey, valArray, expectType) --[[ -- Gets a message from the cfg table and formats it if appropriate. -- The function raises an error if the value from the cfg table is not -- of the type expectType. The default type for expectType is 'string'. -- If the table valArray is present, strings such as $1, $2 etc. in the -- message are substituted with values from the table keys [1], [2] etc. -- For example, if the message "foo-message" had the value 'Foo $2 bar $1.', -- message('foo-message', {'baz', 'qux'}) would return "Foo qux bar baz." --]] local msg = cfg[cfgKey] expectType = expectType or 'string' if type(msg) ~= expectType then error('message: type error in message cfg.' .. cfgKey .. ' (' .. expectType .. ' expected, got ' .. type(msg) .. ')', 2) end if not valArray then return msg end local function getMessageVal(match) match = tonumber(match) return valArray[match] or error('message: no value found for key $' .. match .. ' in message cfg.' .. cfgKey, 4) end return ugsub(msg, '$([1-9][0-9]*)', getMessageVal) end p.message = message local function makeWikilink(page, display) if display then return format('[[%s|%s]]', page, display) else return format('[[%s]]', page) end end p.makeWikilink = makeWikilink local function makeCategoryLink(cat, sort) local catns = mw.site.namespaces[14].name return makeWikilink(catns .. ':' .. cat, sort) end p.makeCategoryLink = makeCategoryLink local function makeUrlLink(url, display) return format('[%s %s]', url, display) end p.makeUrlLink = makeUrlLink local function makeToolbar(...) local ret = {} local lim = select('#', ...) if lim < 1 then return nil end for i = 1, lim do ret[#ret + 1] = select(i, ...) end -- 'documentation-toolbar' return format( '<span class="%s">(%s)</span>', message('toolbar-class'), table.concat(ret, ' &#124; ') ) end p.makeToolbar = makeToolbar ---------------------------------------------------------------------------- -- Argument processing ---------------------------------------------------------------------------- local function makeInvokeFunc(funcName) return function (frame) local args = getArgs(frame, { valueFunc = function (key, value) if type(value) == 'string' then value = value:match('^%s*(.-)%s*$') -- Remove whitespace. if key == 'heading' or value ~= '' then return value else return nil end else return value end end }) return p[funcName](args) end end ---------------------------------------------------------------------------- -- Entry points ---------------------------------------------------------------------------- function p.nonexistent(frame) if mw.title.getCurrentTitle().subpageText == 'testcases' then return frame:expandTemplate{title = 'module test cases notice'} else return p.main(frame) end end p.main = makeInvokeFunc('_main') function p._main(args) --[[ -- This function defines logic flow for the module. -- @args - table of arguments passed by the user --]] local env = p.getEnvironment(args) local root = mw.html.create() root :wikitext(p._getModuleWikitext(args, env)) :wikitext(p.protectionTemplate(env)) :wikitext(p.sandboxNotice(args, env)) :tag('div') -- 'documentation-container' :addClass(message('container')) :attr('role', 'complementary') :attr('aria-labelledby', args.heading ~= '' and 'documentation-heading' or nil) :attr('aria-label', args.heading == '' and 'Documentation' or nil) :newline() :tag('div') -- 'documentation' :addClass(message('main-div-classes')) :newline() :wikitext(p._startBox(args, env)) :wikitext(p._content(args, env)) :tag('div') -- 'documentation-clear' :addClass(message('clear')) :done() :newline() :done() :wikitext(p._endBox(args, env)) :done() :wikitext(p.addTrackingCategories(env)) -- 'Module:Documentation/styles.css' return mw.getCurrentFrame():extensionTag ( 'templatestyles', '', {src=cfg['templatestyles'] }) .. tostring(root) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Environment settings ---------------------------------------------------------------------------- function p.getEnvironment(args) --[[ -- Returns a table with information about the environment, including title -- objects and other namespace- or path-related data. -- @args - table of arguments passed by the user -- -- Title objects include: -- env.title - the page we are making documentation for (usually the current title) -- env.templateTitle - the template (or module, file, etc.) -- env.docTitle - the /doc subpage. -- env.sandboxTitle - the /sandbox subpage. -- env.testcasesTitle - the /testcases subpage. -- -- Data includes: -- env.protectionLevels - the protection levels table of the title object. -- env.subjectSpace - the number of the title's subject namespace. -- env.docSpace - the number of the namespace the title puts its documentation in. -- env.docpageBase - the text of the base page of the /doc, /sandbox and /testcases pages, with namespace. -- env.compareUrl - URL of the Special:ComparePages page comparing the sandbox with the template. -- -- All table lookups are passed through pcall so that errors are caught. If an error occurs, the value -- returned will be nil. --]] local env, envFuncs = {}, {} -- Set up the metatable. If triggered we call the corresponding function in the envFuncs table. The value -- returned by that function is memoized in the env table so that we don't call any of the functions -- more than once. (Nils won't be memoized.) setmetatable(env, { __index = function (t, key) local envFunc = envFuncs[key] if envFunc then local success, val = pcall(envFunc) if success then env[key] = val -- Memoise the value. return val end end return nil end }) function envFuncs.title() -- The title object for the current page, or a test page passed with args.page. local title local titleArg = args.page if titleArg then title = mw.title.new(titleArg) else title = mw.title.getCurrentTitle() end return title end function envFuncs.templateTitle() --[[ -- The template (or module, etc.) title object. -- Messages: -- 'sandbox-subpage' --> 'sandbox' -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local title = env.title local subpage = title.subpageText if subpage == message('sandbox-subpage') or subpage == message('testcases-subpage') or (subpage == message('doc-subpage') and mw.title.getCurrentTitle().namespace == env.docSpace) then return mw.title.makeTitle(subjectSpace, title.baseText) else return mw.title.makeTitle(subjectSpace, title.text) end end function envFuncs.docTitle() --[[ -- Title object of the /doc subpage. -- Messages: -- 'doc-subpage' --> 'doc' --]] local title = env.title local docname = args[1] -- User-specified doc page. local docpage if docname then docpage = docname else docpage = env.docpageBase .. '/' .. message('doc-subpage') end return mw.title.new(docpage) end function envFuncs.sandboxTitle() --[[ -- Title object for the /sandbox subpage. -- Messages: -- 'sandbox-subpage' --> 'sandbox' --]] return mw.title.new(env.docpageBase .. '/' .. message('sandbox-subpage')) end function envFuncs.testcasesTitle() --[[ -- Title object for the /testcases subpage. -- Messages: -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' --]] return mw.title.new(env.docpageBase .. '/' .. message('testcases-subpage')) end function envFuncs.protectionLevels() -- The protection levels table of the title object. return env.title.protectionLevels end function envFuncs.subjectSpace() -- The subject namespace number. return mw.site.namespaces[env.title.namespace].subject.id end function envFuncs.docSpace() -- The documentation namespace number. For most namespaces this is the -- same as the subject namespace. However, pages in the Article, File, -- MediaWiki or Category namespaces must have their /doc, /sandbox and -- /testcases pages in talk space. local subjectSpace = env.subjectSpace if subjectSpace == 0 or subjectSpace == 6 or subjectSpace == 8 or subjectSpace == 14 then return subjectSpace + 1 else return subjectSpace end end function envFuncs.docpageBase() -- The base page of the /doc, /sandbox, and /testcases subpages. -- For some namespaces this is the talk page, rather than the template page. local templateTitle = env.templateTitle local docSpace = env.docSpace local docSpaceText = mw.site.namespaces[docSpace].name -- Assemble the link. docSpace is never the main namespace, so we can hardcode the colon. return docSpaceText .. ':' .. templateTitle.text end function envFuncs.compareUrl() -- Diff link between the sandbox and the main template using [[Special:ComparePages]]. local templateTitle = env.templateTitle local sandboxTitle = env.sandboxTitle if templateTitle.exists and sandboxTitle.exists then local compareUrl = mw.uri.canonicalUrl( 'Special:ComparePages', { page1 = templateTitle.prefixedText, page2 = sandboxTitle.prefixedText} ) return tostring(compareUrl) else return nil end end return env end ---------------------------------------------------------------------------- -- Auxiliary templates ---------------------------------------------------------------------------- p.getModuleWikitext = makeInvokeFunc('_getModuleWikitext') function p._getModuleWikitext(args, env) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() if currentTitle.contentModel ~= 'Scribunto' then return end pcall(require, currentTitle.prefixedText) -- if it fails, we don't care local moduleWikitext = package.loaded["Module:Module wikitext"] if moduleWikitext then return moduleWikitext.main() end end function p.sandboxNotice(args, env) --[=[ -- Generates a sandbox notice for display above sandbox pages. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'sandbox-notice-image' --> '[[File:Sandbox.svg|50px|alt=|link=]]' -- 'sandbox-notice-blurb' --> 'This is the $1 for $2.' -- 'sandbox-notice-diff-blurb' --> 'This is the $1 for $2 ($3).' -- 'sandbox-notice-pagetype-template' --> '[[Wikipedia:Template test cases|template sandbox]] page' -- 'sandbox-notice-pagetype-module' --> '[[Wikipedia:Template test cases|module sandbox]] page' -- 'sandbox-notice-pagetype-other' --> 'sandbox page' -- 'sandbox-notice-compare-link-display' --> 'diff' -- 'sandbox-notice-testcases-blurb' --> 'See also the companion subpage for $1.' -- 'sandbox-notice-testcases-link-display' --> 'test cases' -- 'sandbox-category' --> 'Template sandboxes' -- 'module-sandbox-category' --> 'Module sandboxes' -- 'other-sandbox-category' --> 'Sandboxes outside of template or module namespace' --]=] local title = env.title local sandboxTitle = env.sandboxTitle local templateTitle = env.templateTitle local subjectSpace = env.subjectSpace if not (subjectSpace and title and sandboxTitle and templateTitle and mw.title.equals(title, sandboxTitle)) then return nil end -- Build the table of arguments to pass to {{ombox}}. We need just two fields, "image" and "text". local omargs = {} omargs.image = message('sandbox-notice-image') -- Get the text. We start with the opening blurb, which is something like -- "This is the template sandbox for [[Template:Foo]] (diff)." local text = '__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__' local pagetype, sandboxCat if subjectSpace == 10 then pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-template') sandboxCat = message('sandbox-category') elseif subjectSpace == 828 then pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-module') sandboxCat = message('module-sandbox-category') else pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-other') sandboxCat = message('other-sandbox-category') end local templateLink = makeWikilink(templateTitle.prefixedText) local compareUrl = env.compareUrl if compareUrl then local compareDisplay = message('sandbox-notice-compare-link-display') local compareLink = makeUrlLink(compareUrl, compareDisplay) text = text .. message('sandbox-notice-diff-blurb', {pagetype, templateLink, compareLink}) else text = text .. message('sandbox-notice-blurb', {pagetype, templateLink}) end -- Get the test cases page blurb if the page exists. This is something like -- "See also the companion subpage for [[Template:Foo/testcases|test cases]]." local testcasesTitle = env.testcasesTitle if testcasesTitle and testcasesTitle.exists then if testcasesTitle.contentModel == "Scribunto" then local testcasesLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-link-display') local testcasesRunLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-run-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesTitle.prefixedText, testcasesLinkDisplay) local testcasesRunLink = makeWikilink(testcasesTitle.talkPageTitle.prefixedText, testcasesRunLinkDisplay) text = text .. '<br />' .. message('sandbox-notice-testcases-run-blurb', {testcasesLink, testcasesRunLink}) else local testcasesLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesTitle.prefixedText, testcasesLinkDisplay) text = text .. '<br />' .. message('sandbox-notice-testcases-blurb', {testcasesLink}) end end -- Add the sandbox to the sandbox category. omargs.text = text .. makeCategoryLink(sandboxCat) -- 'documentation-clear' return '<div class="' .. message('clear') .. '"></div>' .. require('Module:Message box').main('ombox', omargs) end function p.protectionTemplate(env) -- Generates the padlock icon in the top right. -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'protection-template' --> 'pp-template' -- 'protection-template-args' --> {docusage = 'yes'} local protectionLevels = env.protectionLevels if not protectionLevels then return nil end local editProt = protectionLevels.edit and protectionLevels.edit[1] local moveProt = protectionLevels.move and protectionLevels.move[1] if editProt then -- The page is edit-protected. return require('Module:Protection banner')._main{ message('protection-reason-edit'), small = true } elseif moveProt and moveProt ~= 'autoconfirmed' then -- The page is move-protected but not edit-protected. Exclude move -- protection with the level "autoconfirmed", as this is equivalent to -- no move protection at all. return require('Module:Protection banner')._main{ action = 'move', small = true } else return nil end end ---------------------------------------------------------------------------- -- Start box ---------------------------------------------------------------------------- p.startBox = makeInvokeFunc('_startBox') function p._startBox(args, env) --[[ -- This function generates the start box. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- The actual work is done by p.makeStartBoxLinksData and p.renderStartBoxLinks which make -- the [view] [edit] [history] [purge] links, and by p.makeStartBoxData and p.renderStartBox -- which generate the box HTML. --]] env = env or p.getEnvironment(args) local links local content = args.content if not content or args[1] then -- No need to include the links if the documentation is on the template page itself. local linksData = p.makeStartBoxLinksData(args, env) if linksData then links = p.renderStartBoxLinks(linksData) end end -- Generate the start box html. local data = p.makeStartBoxData(args, env, links) if data then return p.renderStartBox(data) else -- User specified no heading. return nil end end function p.makeStartBoxLinksData(args, env) --[[ -- Does initial processing of data to make the [view] [edit] [history] [purge] links. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'view-link-display' --> 'view' -- 'edit-link-display' --> 'edit' -- 'history-link-display' --> 'history' -- 'purge-link-display' --> 'purge' -- 'module-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-doc' -- 'docpage-preload' --> 'Template:Documentation/preload' -- 'create-link-display' --> 'create' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local title = env.title local docTitle = env.docTitle if not title or not docTitle then return nil end if docTitle.isRedirect then docTitle = docTitle.redirectTarget end -- Create link if /doc doesn't exist. local preload = args.preload if not preload then if subjectSpace == 828 then -- Module namespace preload = message('module-preload') else preload = message('docpage-preload') end end return { title = title, docTitle = docTitle, -- View, display, edit, and purge links if /doc exists. viewLinkDisplay = message('view-link-display'), editLinkDisplay = message('edit-link-display'), historyLinkDisplay = message('history-link-display'), purgeLinkDisplay = message('purge-link-display'), preload = preload, createLinkDisplay = message('create-link-display') } end function p.renderStartBoxLinks(data) --[[ -- Generates the [view][edit][history][purge] or [create][purge] links from the data table. -- @data - a table of data generated by p.makeStartBoxLinksData --]] local docTitle = data.docTitle -- yes, we do intend to purge the template page on which the documentation appears local purgeLink = makeWikilink("Special:Purge/" .. data.title.prefixedText, data.purgeLinkDisplay) if docTitle.exists then local viewLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText, data.viewLinkDisplay) local editLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. docTitle.prefixedText, data.editLinkDisplay) local historyLink = makeWikilink("Special:PageHistory/" .. docTitle.prefixedText, data.historyLinkDisplay) return "&#91;" .. viewLink .. "&#93; &#91;" .. editLink .. "&#93; &#91;" .. historyLink .. "&#93; &#91;" .. purgeLink .. "&#93;" else local createLink = makeUrlLink(docTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = data.preload}, data.createLinkDisplay) return "&#91;" .. createLink .. "&#93; &#91;" .. purgeLink .. "&#93;" end return ret end function p.makeStartBoxData(args, env, links) --[=[ -- Does initial processing of data to pass to the start-box render function, p.renderStartBox. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- @links - a string containing the [view][edit][history][purge] links - could be nil if there's an error. -- -- Messages: -- 'documentation-icon-wikitext' --> '[[File:Test Template Info-Icon - Version (2).svg|50px|link=|alt=]]' -- 'template-namespace-heading' --> 'Template documentation' -- 'module-namespace-heading' --> 'Module documentation' -- 'file-namespace-heading' --> 'Summary' -- 'other-namespaces-heading' --> 'Documentation' -- 'testcases-create-link-display' --> 'create' --]=] local subjectSpace = env.subjectSpace if not subjectSpace then -- Default to an "other namespaces" namespace, so that we get at least some output -- if an error occurs. subjectSpace = 2 end local data = {} -- Heading local heading = args.heading -- Blank values are not removed. if heading == '' then -- Don't display the start box if the heading arg is defined but blank. return nil end if heading then data.heading = heading elseif subjectSpace == 10 then -- Template namespace data.heading = message('documentation-icon-wikitext') .. ' ' .. message('template-namespace-heading') elseif subjectSpace == 828 then -- Module namespace data.heading = message('documentation-icon-wikitext') .. ' ' .. message('module-namespace-heading') elseif subjectSpace == 6 then -- File namespace data.heading = message('file-namespace-heading') else data.heading = message('other-namespaces-heading') end -- Heading CSS local headingStyle = args['heading-style'] if headingStyle then data.headingStyleText = headingStyle else -- 'documentation-heading' data.headingClass = message('main-div-heading-class') end -- Data for the [view][edit][history][purge] or [create] links. if links then -- 'mw-editsection-like plainlinks' data.linksClass = message('start-box-link-classes') data.links = links end return data end function p.renderStartBox(data) -- Renders the start box html. -- @data - a table of data generated by p.makeStartBoxData. local sbox = mw.html.create('div') sbox -- 'documentation-startbox' :addClass(message('start-box-class')) :newline() :tag('span') :addClass(data.headingClass) :attr('id', 'documentation-heading') :cssText(data.headingStyleText) :wikitext(data.heading) local links = data.links if links then sbox:tag('span') :addClass(data.linksClass) :attr('id', data.linksId) :wikitext(links) end return tostring(sbox) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Documentation content ---------------------------------------------------------------------------- p.content = makeInvokeFunc('_content') function p._content(args, env) -- Displays the documentation contents -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment env = env or p.getEnvironment(args) local docTitle = env.docTitle local content = args.content if not content and docTitle and docTitle.exists then content = args._content or mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = docTitle.prefixedText} end -- The line breaks below are necessary so that "=== Headings ===" at the start and end -- of docs are interpreted correctly. return '\n' .. (content or '') .. '\n' end p.contentTitle = makeInvokeFunc('_contentTitle') function p._contentTitle(args, env) env = env or p.getEnvironment(args) local docTitle = env.docTitle if not args.content and docTitle and docTitle.exists then return docTitle.prefixedText else return '' end end ---------------------------------------------------------------------------- -- End box ---------------------------------------------------------------------------- p.endBox = makeInvokeFunc('_endBox') function p._endBox(args, env) --[=[ -- This function generates the end box (also known as the link box). -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- --]=] -- Get environment data. env = env or p.getEnvironment(args) local subjectSpace = env.subjectSpace local docTitle = env.docTitle if not subjectSpace or not docTitle then return nil end -- Check whether we should output the end box at all. Add the end -- box by default if the documentation exists or if we are in the -- user, module or template namespaces. local linkBox = args['link box'] if linkBox == 'off' or not ( docTitle.exists or subjectSpace == 2 or subjectSpace == 828 or subjectSpace == 10 ) then return nil end -- Assemble the link box. local text = '' if linkBox then text = text .. linkBox else text = text .. (p.makeDocPageBlurb(args, env) or '') -- "This documentation is transcluded from [[Foo]]." if subjectSpace == 2 or subjectSpace == 10 or subjectSpace == 828 then -- We are in the user, template or module namespaces. -- Add sandbox and testcases links. -- "Editors can experiment in this template's sandbox and testcases pages." text = text .. (p.makeExperimentBlurb(args, env) or '') .. '<br />' if not args.content and not args[1] then -- "Please add categories to the /doc subpage." -- Don't show this message with inline docs or with an explicitly specified doc page, -- as then it is unclear where to add the categories. text = text .. (p.makeCategoriesBlurb(args, env) or '') end text = text .. ' ' .. (p.makeSubpagesBlurb(args, env) or '') --"Subpages of this template" end end local box = mw.html.create('div') -- 'documentation-metadata' box:attr('role', 'note') :addClass(message('end-box-class')) -- 'plainlinks' :addClass(message('end-box-plainlinks')) :wikitext(text) :done() return '\n' .. tostring(box) end function p.makeDocPageBlurb(args, env) --[=[ -- Makes the blurb "This documentation is transcluded from [[Template:Foo]] (edit, history)". -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'edit-link-display' --> 'edit' -- 'history-link-display' --> 'history' -- 'transcluded-from-blurb' --> -- 'The above [[Wikipedia:Template documentation|documentation]] -- is [[Help:Transclusion|transcluded]] from $1.' -- 'module-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-doc' -- 'create-link-display' --> 'create' -- 'create-module-doc-blurb' --> -- 'You might want to $1 a documentation page for this [[Wikipedia:Lua|Scribunto module]].' --]=] local docTitle = env.docTitle if not docTitle then return nil end if docTitle.exists then -- /doc exists; link to it. local docLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText) local editDisplay = message('edit-link-display') local editLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. docTitle.prefixedText, editDisplay) local historyDisplay = message('history-link-display') local historyLink = makeWikilink("Special:PageHistory/" .. docTitle.prefixedText, historyDisplay) return message('transcluded-from-blurb', {docLink}) .. ' ' .. makeToolbar(editLink, historyLink) .. '<br />' elseif env.subjectSpace == 828 then -- /doc does not exist; ask to create it. local createUrl = docTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = message('module-preload')} local createDisplay = message('create-link-display') local createLink = makeUrlLink(createUrl, createDisplay) return message('create-module-doc-blurb', {createLink}) .. '<br />' end end function p.makeExperimentBlurb(args, env) --[[ -- Renders the text "Editors can experiment in this template's sandbox (edit | diff) and testcases (edit) pages." -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'sandbox-link-display' --> 'sandbox' -- 'sandbox-edit-link-display' --> 'edit' -- 'compare-link-display' --> 'diff' -- 'module-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-sandbox' -- 'template-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- 'sandbox-create-link-display' --> 'create' -- 'mirror-edit-summary' --> 'Create sandbox version of $1' -- 'mirror-link-display' --> 'mirror' -- 'mirror-link-preload' --> 'Template:Documentation/mirror' -- 'sandbox-link-display' --> 'sandbox' -- 'testcases-link-display' --> 'testcases' -- 'testcases-edit-link-display'--> 'edit' -- 'template-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- 'testcases-create-link-display' --> 'create' -- 'testcases-link-display' --> 'testcases' -- 'testcases-edit-link-display' --> 'edit' -- 'module-testcases-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-testcases' -- 'template-testcases-preload' --> 'Template:Documentation/preload-testcases' -- 'experiment-blurb-module' --> 'Editors can experiment in this module's $1 and $2 pages.' -- 'experiment-blurb-template' --> 'Editors can experiment in this template's $1 and $2 pages.' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local templateTitle = env.templateTitle local sandboxTitle = env.sandboxTitle local testcasesTitle = env.testcasesTitle local templatePage = templateTitle.prefixedText if not subjectSpace or not templateTitle or not sandboxTitle or not testcasesTitle then return nil end -- Make links. local sandboxLinks, testcasesLinks if sandboxTitle.exists then local sandboxPage = sandboxTitle.prefixedText local sandboxDisplay = message('sandbox-link-display') local sandboxLink = makeWikilink(sandboxPage, sandboxDisplay) local sandboxEditDisplay = message('sandbox-edit-link-display') local sandboxEditLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. sandboxPage, sandboxEditDisplay) local compareUrl = env.compareUrl local compareLink if compareUrl then local compareDisplay = message('compare-link-display') compareLink = makeUrlLink(compareUrl, compareDisplay) end sandboxLinks = sandboxLink .. ' ' .. makeToolbar(sandboxEditLink, compareLink) else local sandboxPreload if subjectSpace == 828 then sandboxPreload = message('module-sandbox-preload') else sandboxPreload = message('template-sandbox-preload') end local sandboxCreateUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = sandboxPreload} local sandboxCreateDisplay = message('sandbox-create-link-display') local sandboxCreateLink = makeUrlLink(sandboxCreateUrl, sandboxCreateDisplay) local mirrorSummary = message('mirror-edit-summary', {makeWikilink(templatePage)}) local mirrorPreload = message('mirror-link-preload') local mirrorUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = mirrorPreload, summary = mirrorSummary} if subjectSpace == 828 then mirrorUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = templateTitle.prefixedText, summary = mirrorSummary} end local mirrorDisplay = message('mirror-link-display') local mirrorLink = makeUrlLink(mirrorUrl, mirrorDisplay) sandboxLinks = message('sandbox-link-display') .. ' ' .. makeToolbar(sandboxCreateLink, mirrorLink) end if testcasesTitle.exists then local testcasesPage = testcasesTitle.prefixedText local testcasesDisplay = message('testcases-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesPage, testcasesDisplay) local testcasesEditUrl = testcasesTitle:canonicalUrl{action = 'edit'} local testcasesEditDisplay = message('testcases-edit-link-display') local testcasesEditLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. testcasesPage, testcasesEditDisplay) -- for Modules, add testcases run link if exists if testcasesTitle.contentModel == "Scribunto" and testcasesTitle.talkPageTitle and testcasesTitle.talkPageTitle.exists then local testcasesRunLinkDisplay = message('testcases-run-link-display') local testcasesRunLink = makeWikilink(testcasesTitle.talkPageTitle.prefixedText, testcasesRunLinkDisplay) testcasesLinks = testcasesLink .. ' ' .. makeToolbar(testcasesEditLink, testcasesRunLink) else testcasesLinks = testcasesLink .. ' ' .. makeToolbar(testcasesEditLink) end else local testcasesPreload if subjectSpace == 828 then testcasesPreload = message('module-testcases-preload') else testcasesPreload = message('template-testcases-preload') end local testcasesCreateUrl = testcasesTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = testcasesPreload} local testcasesCreateDisplay = message('testcases-create-link-display') local testcasesCreateLink = makeUrlLink(testcasesCreateUrl, testcasesCreateDisplay) testcasesLinks = message('testcases-link-display') .. ' ' .. makeToolbar(testcasesCreateLink) end local messageName if subjectSpace == 828 then messageName = 'experiment-blurb-module' else messageName = 'experiment-blurb-template' end return message(messageName, {sandboxLinks, testcasesLinks}) end function p.makeCategoriesBlurb(args, env) --[[ -- Generates the text "Please add categories to the /doc subpage." -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'doc-link-display' --> '/doc' -- 'add-categories-blurb' --> 'Please add categories to the $1 subpage.' --]] local docTitle = env.docTitle if not docTitle then return nil end local docPathLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText, message('doc-link-display')) return message('add-categories-blurb', {docPathLink}) end function p.makeSubpagesBlurb(args, env) --[[ -- Generates the "Subpages of this template" link. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'template-pagetype' --> 'template' -- 'module-pagetype' --> 'module' -- 'default-pagetype' --> 'page' -- 'subpages-link-display' --> 'Subpages of this $1' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local templateTitle = env.templateTitle if not subjectSpace or not templateTitle then return nil end local pagetype if subjectSpace == 10 then pagetype = message('template-pagetype') elseif subjectSpace == 828 then pagetype = message('module-pagetype') else pagetype = message('default-pagetype') end local subpagesLink = makeWikilink( 'Special:PrefixIndex/' .. templateTitle.prefixedText .. '/', message('subpages-link-display', {pagetype}) ) return message('subpages-blurb', {subpagesLink}) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Tracking categories ---------------------------------------------------------------------------- function p.addTrackingCategories(env) --[[ -- Check if {{documentation}} is transcluded on a /doc or /testcases page. -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'display-strange-usage-category' --> true -- 'doc-subpage' --> 'doc' -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' -- 'strange-usage-category' --> 'Wikipedia pages with strange ((documentation)) usage' -- -- /testcases pages in the module namespace are not categorised, as they may have -- {{documentation}} transcluded automatically. --]] local title = env.title local subjectSpace = env.subjectSpace if not title or not subjectSpace then return nil end local subpage = title.subpageText if message('display-strange-usage-category', nil, 'boolean') and ( subpage == message('doc-subpage') or subjectSpace ~= 828 and subpage == message('testcases-subpage') ) then return makeCategoryLink(message('strange-usage-category')) end return '' end return p fttwrouvv52xj3xc0iv9fbm0og9nf2z ᱢᱳᱰᱩᱞ:Documentation/config 828 835 190330 10005 2026-04-12T07:20:24Z Sunia Marndi 8165 190330 Scribunto text/plain ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- -- Configuration for Module:Documentation -- -- Here you can set the values of the parameters and messages used in Module:Documentation to -- localise it to your wiki and your language. Unless specified otherwise, values given here -- should be string values. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- local cfg = {} -- Do not edit this line. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Protection template configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['protection-reason-edit'] -- The protection reason for edit-protected templates to pass to -- [[Module:Protection banner]]. cfg['protection-reason-edit'] = 'template' --[[ ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Sandbox notice configuration -- -- On sandbox pages the module can display a template notifying users that the current page is a -- sandbox, and the location of test cases pages, etc. The module decides whether the page is a -- sandbox or not based on the value of cfg['sandbox-subpage']. The following settings configure the -- messages that the notices contains. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --]] -- cfg['sandbox-notice-image'] -- The image displayed in the sandbox notice. cfg['sandbox-notice-image'] = '[[File:Edit In Sandbox Icon - Color.svg|50px|alt=|link=]]' --[[ -- cfg['sandbox-notice-pagetype-template'] -- cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] -- cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] -- The page type of the sandbox page. The message that is displayed depends on the current subject -- namespace. This message is used in either cfg['sandbox-notice-blurb'] or -- cfg['sandbox-notice-diff-blurb']. --]] cfg['sandbox-notice-pagetype-template'] = '[[Wikipedia:Template test cases|template sandbox]] page' cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] = '[[Wikipedia:Template test cases|module sandbox]] page' cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] = 'sandbox page' --[[ -- cfg['sandbox-notice-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-diff-display'] -- Either cfg['sandbox-notice-blurb'] or cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] is the opening sentence -- of the sandbox notice. The latter has a diff link, but the former does not. $1 is the page -- type, which is either cfg['sandbox-notice-pagetype-template'], -- cfg['sandbox-notice-pagetype-module'] or cfg['sandbox-notice-pagetype-other'] depending what -- namespace we are in. $2 is a link to the main template page, and $3 is a diff link between -- the sandbox and the main template. The display value of the diff link is set by -- cfg['sandbox-notice-compare-link-display']. --]] cfg['sandbox-notice-blurb'] = 'This is the $1 for $2.' cfg['sandbox-notice-diff-blurb'] = 'This is the $1 for $2 ($3).' cfg['sandbox-notice-compare-link-display'] = 'diff' --[[ -- cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] -- cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] is a sentence notifying the user that there is a test cases page -- corresponding to this sandbox that they can edit. $1 is a link to the test cases page. -- cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] is the display value for that link. -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] is a sentence notifying the user that there is a test cases page -- corresponding to this sandbox that they can edit, along with a link to run it. $1 is a link to the test -- cases page, and $2 is a link to the page to run it. -- cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] is the display value for the link to run the test -- cases. --]] cfg['sandbox-notice-testcases-blurb'] = 'See also the companion subpage for $1.' cfg['sandbox-notice-testcases-link-display'] = 'test cases' cfg['sandbox-notice-testcases-run-blurb'] = 'See also the companion subpage for $1 ($2).' cfg['sandbox-notice-testcases-run-link-display'] = 'run' -- cfg['sandbox-category'] - A category to add to all template sandboxes. -- cfg['module-sandbox-category'] - A category to add to all module sandboxes. -- cfg['module-sandbox-category'] - A category to add to all sandboxe not in templates or modules. cfg['sandbox-category'] = 'Template sandboxes' cfg['module-sandbox-category'] = 'Module sandboxes' cfg['other-sandbox-category'] = 'Sandboxes outside of template or module namespace' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Start box configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['documentation-icon-wikitext'] -- The wikitext for the icon shown at the top of the template. cfg['documentation-icon-wikitext'] = '[[File:Test Template Info-Icon - Version (2).svg|50px|link=|alt=]]' -- cfg['template-namespace-heading'] -- The heading shown in the template namespace. cfg['template-namespace-heading'] = 'Template documentation' -- cfg['module-namespace-heading'] -- The heading shown in the module namespace. cfg['module-namespace-heading'] = 'Module documentation' -- cfg['file-namespace-heading'] -- The heading shown in the file namespace. cfg['file-namespace-heading'] = 'Summary' -- cfg['other-namespaces-heading'] -- The heading shown in other namespaces. cfg['other-namespaces-heading'] = 'Documentation' -- cfg['view-link-display'] -- The text to display for "view" links. cfg['view-link-display'] = 'view' -- cfg['edit-link-display'] -- The text to display for "edit" links. cfg['edit-link-display'] = 'edit' -- cfg['history-link-display'] -- The text to display for "history" links. cfg['history-link-display'] = 'history' -- cfg['purge-link-display'] -- The text to display for "purge" links. cfg['purge-link-display'] = 'purge' -- cfg['create-link-display'] -- The text to display for "create" links. cfg['create-link-display'] = 'create' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Link box (end box) configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['transcluded-from-blurb'] -- Notice displayed when the docs are transcluded from another page. $1 is a wikilink to that page. cfg['transcluded-from-blurb'] = 'The above [[Wikipedia:Template documentation|documentation]] is [[Help:Transclusion|transcluded]] from $1.' --[[ -- cfg['create-module-doc-blurb'] -- Notice displayed in the module namespace when the documentation subpage does not exist. -- $1 is a link to create the documentation page with the preload cfg['module-preload'] and the -- display cfg['create-link-display']. --]] cfg['create-module-doc-blurb'] = 'You might want to $1 a documentation page for this [[Wikipedia:Lua|Scribunto module]].' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Experiment blurb configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['experiment-blurb-template'] -- cfg['experiment-blurb-module'] -- The experiment blurb is the text inviting editors to experiment in sandbox and test cases pages. -- It is only shown in the template and module namespaces. With the default English settings, it -- might look like this: -- -- Editors can experiment in this template's sandbox (edit | diff) and testcases (edit) pages. -- -- In this example, "sandbox", "edit", "diff", "testcases", and "edit" would all be links. -- -- There are two versions, cfg['experiment-blurb-template'] and cfg['experiment-blurb-module'], depending -- on what namespace we are in. -- -- Parameters: -- -- $1 is a link to the sandbox page. If the sandbox exists, it is in the following format: -- -- cfg['sandbox-link-display'] (cfg['sandbox-edit-link-display'] | cfg['compare-link-display']) -- -- If the sandbox doesn't exist, it is in the format: -- -- cfg['sandbox-link-display'] (cfg['sandbox-create-link-display'] | cfg['mirror-link-display']) -- -- The link for cfg['sandbox-create-link-display'] link preloads the page with cfg['template-sandbox-preload'] -- or cfg['module-sandbox-preload'], depending on the current namespace. The link for cfg['mirror-link-display'] -- loads a default edit summary of cfg['mirror-edit-summary']. -- -- $2 is a link to the test cases page. If the test cases page exists, it is in the following format: -- -- cfg['testcases-link-display'] (cfg['testcases-edit-link-display'] | cfg['testcases-run-link-display']) -- -- If the test cases page doesn't exist, it is in the format: -- -- cfg['testcases-link-display'] (cfg['testcases-create-link-display']) -- -- If the test cases page doesn't exist, the link for cfg['testcases-create-link-display'] preloads the -- page with cfg['template-testcases-preload'] or cfg['module-testcases-preload'], depending on the current -- namespace. --]] cfg['experiment-blurb-template'] = "Editors can experiment in this template's $1 and $2 pages." cfg['experiment-blurb-module'] = "Editors can experiment in this module's $1 and $2 pages." ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Sandbox link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['sandbox-subpage'] -- The name of the template subpage typically used for sandboxes. cfg['sandbox-subpage'] = 'sandbox' -- cfg['template-sandbox-preload'] -- Preload file for template sandbox pages. cfg['template-sandbox-preload'] = 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- cfg['module-sandbox-preload'] -- Preload file for Lua module sandbox pages. cfg['module-sandbox-preload'] = 'Template:Documentation/preload-module-sandbox' -- cfg['sandbox-link-display'] -- The text to display for "sandbox" links. cfg['sandbox-link-display'] = 'sandbox' -- cfg['sandbox-edit-link-display'] -- The text to display for sandbox "edit" links. cfg['sandbox-edit-link-display'] = 'edit' -- cfg['sandbox-create-link-display'] -- The text to display for sandbox "create" links. cfg['sandbox-create-link-display'] = 'create' -- cfg['compare-link-display'] -- The text to display for "compare" links. cfg['compare-link-display'] = 'diff' -- cfg['mirror-edit-summary'] -- The default edit summary to use when a user clicks the "mirror" link. $1 is a wikilink to the -- template page. cfg['mirror-edit-summary'] = 'Create sandbox version of $1' -- cfg['mirror-link-display'] -- The text to display for "mirror" links. cfg['mirror-link-display'] = 'mirror' -- cfg['mirror-link-preload'] -- The page to preload when a user clicks the "mirror" link. cfg['mirror-link-preload'] = 'Template:Documentation/mirror' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Test cases link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['testcases-subpage'] -- The name of the template subpage typically used for test cases. cfg['testcases-subpage'] = 'testcases' -- cfg['template-testcases-preload'] -- Preload file for template test cases pages. cfg['template-testcases-preload'] = 'Template:Documentation/preload-testcases' -- cfg['module-testcases-preload'] -- Preload file for Lua module test cases pages. cfg['module-testcases-preload'] = 'Template:Documentation/preload-module-testcases' -- cfg['testcases-link-display'] -- The text to display for "testcases" links. cfg['testcases-link-display'] = 'testcases' -- cfg['testcases-edit-link-display'] -- The text to display for test cases "edit" links. cfg['testcases-edit-link-display'] = 'edit' -- cfg['testcases-run-link-display'] -- The text to display for test cases "run" links. cfg['testcases-run-link-display'] = 'run' -- cfg['testcases-create-link-display'] -- The text to display for test cases "create" links. cfg['testcases-create-link-display'] = 'create' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Add categories blurb configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['add-categories-blurb'] -- Text to direct users to add categories to the /doc subpage. Not used if the "content" or -- "docname fed" arguments are set, as then it is not clear where to add the categories. $1 is a -- link to the /doc subpage with a display value of cfg['doc-link-display']. --]] cfg['add-categories-blurb'] = 'Add categories to the $1 subpage.' -- cfg['doc-link-display'] -- The text to display when linking to the /doc subpage. cfg['doc-link-display'] = '/doc' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Subpages link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- cfg['subpages-blurb'] -- The "Subpages of this template" blurb. $1 is a link to the main template's subpages with a -- display value of cfg['subpages-link-display']. In the English version this blurb is simply -- the link followed by a period, and the link display provides the actual text. --]] cfg['subpages-blurb'] = '$1.' --[[ -- cfg['subpages-link-display'] -- The text to display for the "subpages of this page" link. $1 is cfg['template-pagetype'], -- cfg['module-pagetype'] or cfg['default-pagetype'], depending on whether the current page is in -- the template namespace, the module namespace, or another namespace. --]] cfg['subpages-link-display'] = 'Subpages of this $1' -- cfg['template-pagetype'] -- The pagetype to display for template pages. cfg['template-pagetype'] = 'template' -- cfg['module-pagetype'] -- The pagetype to display for Lua module pages. cfg['module-pagetype'] = 'module' -- cfg['default-pagetype'] -- The pagetype to display for pages other than templates or Lua modules. cfg['default-pagetype'] = 'page' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Doc link configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['doc-subpage'] -- The name of the subpage typically used for documentation pages. cfg['doc-subpage'] = 'doc' -- cfg['docpage-preload'] -- Preload file for template documentation pages in all namespaces. cfg['docpage-preload'] = 'Template:Documentation/preload' -- cfg['module-preload'] -- Preload file for Lua module documentation pages. cfg['module-preload'] = 'Template:Documentation/preload-module-doc' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- HTML and CSS configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['templatestyles'] -- The name of the TemplateStyles page where CSS is kept. -- Sandbox CSS will be at Module:Documentation/sandbox/styles.css when needed. cfg['templatestyles'] = 'Module:Documentation/styles.css' -- cfg['container'] -- Class which can be used to set flex or grid CSS on the -- two child divs documentation and documentation-metadata cfg['container'] = 'documentation-container' -- cfg['main-div-classes'] -- Classes added to the main HTML "div" tag. cfg['main-div-classes'] = 'documentation' -- cfg['main-div-heading-class'] -- Class for the main heading for templates and modules and assoc. talk spaces cfg['main-div-heading-class'] = 'documentation-heading' -- cfg['start-box-class'] -- Class for the start box cfg['start-box-class'] = 'documentation-startbox' -- cfg['start-box-link-classes'] -- Classes used for the [view][edit][history] or [create] links in the start box. -- mw-editsection-like is per [[Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 117]] cfg['start-box-link-classes'] = 'mw-editsection-like plainlinks' -- cfg['end-box-class'] -- Class for the end box. cfg['end-box-class'] = 'documentation-metadata' -- cfg['end-box-plainlinks'] -- Plainlinks cfg['end-box-plainlinks'] = 'plainlinks' -- cfg['toolbar-class'] -- Class added for toolbar links. cfg['toolbar-class'] = 'documentation-toolbar' -- cfg['clear'] -- Just used to clear things. cfg['clear'] = 'documentation-clear' ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- Tracking category configuration ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- cfg['display-strange-usage-category'] -- Set to true to enable output of cfg['strange-usage-category'] if the module is used on a /doc subpage -- or a /testcases subpage. This should be a boolean value (either true or false). cfg['display-strange-usage-category'] = true -- cfg['strange-usage-category'] -- Category to output if cfg['display-strange-usage-category'] is set to true and the module is used on a -- /doc subpage or a /testcases subpage. cfg['strange-usage-category'] = 'Wikipedia pages with strange ((documentation)) usage' --[[ ---------------------------------------------------------------------------------------------------- -- End configuration -- -- Don't edit anything below this line. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- --]] return cfg 2z4v6f5nkabra0nulgb7sxch1cktfsn ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Bijendra Hansda Purudhul 3 1002 190305 186185 2026-04-11T18:30:24Z MediaWiki message delivery 395 /* Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications */ new section 190305 wikitext text/x-wiki == ᱥᱚᱦᱨᱟᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ == [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Bijendra Hansda Purudhul|Bijendra Hansda Purudhul]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Bijendra Hansda Purudhul|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) 07:50, 20 ᱟᱜᱚᱥᱴ 2018 (UTC) ==ᱧᱮᱞ ᱡᱚᱜ== == ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ == https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2020 == ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ == ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱦᱚᱨ https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A3%E1%B1%A4%E1%B1%A0%E1%B1%A4%E1%B1%AF%E1%B1%A4%E1%B1%B0%E1%B1%A4%E1%B1%AD%E1%B1%9F:%E1%B1%A3%E1%B1%A4%E1%B1%A0%E1%B1%A4%E1%B1%AF%E1%B1%A4%E1%B1%B0%E1%B1%A4%E1%B1%AD%E1%B1%9F_%E1%B1%AE%E1%B1%A5%E1%B1%A4%E1%B1%AD%E1%B1%B3_%E1%B1%AA%E1%B1%9F%E1%B1%B8%E1%B1%AB%E1%B1%9A_%E1%B1%92%E1%B1%90%E1%B1%92%E1%B1%90 == ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱜ ᱦᱚᱨ == * ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱧ ᱧᱵᱚᱞᱚᱜᱟ * [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/santali-wikipedia-anniversary-2019.ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱑᱙] * https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%9C%E1%B1%9F%E1%B1%9E%E1%B1%A2%E1%B1%9F%E1%B1%A8%E1%B1%9F%E1%B1%A3:%E1%B1%A5%E1%B1%B7%E1%B1%9F%E1%B1%AD%E1%B1%9B%E1%B1%9F%E1%B1%B1 * [https://w.wiki/U9R. ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱐] • [https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A3%E1%B1%A4%E1%B1%A0%E1%B1%A4%E1%B1%AF%E1%B1%A4%E1%B1%B0%E1%B1%A4%E1%B1%AD%E1%B1%9F:%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%B1%E1%B1%9B%E1%B1%9F%E1%B1%B2%E1%B1%A4_%E1%B1%A3%E1%B1%A4%E1%B1%A0%E1%B1%A4%E1%B1%AF%E1%B1%A4%E1%B1%B0%E1%B1%A4%E1%B1%AD%E1%B1%9F_%E1%B1%AB%E1%B1%9A%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A8_%E1%B1%A5%E1%B1%AE%E1%B1%A8%E1%B1%A2%E1%B1%9F_%E1%B1%AF%E1%B1%A9%E1%B1%A8%E1%B1%9F%E1%B1%B9%E1%B1%A3_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%AF%E1%B1%9F%E1%B1%B2%E1%B1%9F%E1%B1%A3_%E1%B1%92%E1%B1%90%E1%B1%92%E1%B1%90.ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱐] [https://fountain.toolforge.org/editathons/santaliwiki2yranniversary.ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱐ ᱯᱷᱳᱣᱱᱴᱮᱭᱱ (fountain)] ==ᱧᱮᱞ ᱥᱩᱢᱩᱝ== [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Bijendra Hansda Purudhul|Bijendra Hansda Purudhul]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Bijendra Hansda Purudhul|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) 08:12, 20 ᱟᱜᱚᱥᱴ 2018 (UTC) == ᱚᱱᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ == ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱫᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱡᱮ ᱟᱢ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱱᱟ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱮᱢ ᱥᱮᱞᱮᱫᱽ ᱤᱫᱤᱭ ᱫᱟ᱾ ᱟᱫᱚ ᱫᱟ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱮᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱚᱞᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮᱜᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱟᱹᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱟᱸᱦᱟᱸ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱚᱧ ᱢᱩᱵᱷ ᱜᱚᱞ ᱠᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾--[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Manik Soren|Manik Soren]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Manik Soren|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱙:᱔᱕, ᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱙ (UTC) ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱟᱢᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱱᱚᱸᱠᱟ ᱜᱮ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱢᱟ ᱾[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|R Ashwani Banjan Murmu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:R Ashwani Banjan Murmu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱒᱗, ᱔ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ᱑᱔:᱒᱒, ᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19352603 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ᱑᱕:᱐᱖, ᱒᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19395091 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ᱑᱘:᱕᱘, ᱓ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19433622 --> == WikiConference India 2020: IRC today == {{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱒᱗, ᱒᱐ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 --> == WikiConference India 2020: IRC today == Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation. <u>The details of the IRC are</u> *Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019 *Website: https://webchat.freenode.net/ *Channel: #wci <small>'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''</small> This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱕᱘, ᱒᱐ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 --> == [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey == This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference & Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision. *Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform *The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱑᱐, ᱑᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19617891 --> == WAM 2019 Postcard == Dear Participants and Organizers, Congratulations! It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap! Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱑᱖, ᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19671656 --> == WAM 2019 Postcard == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01 [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱒᱐:᱕᱘, ᱒᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) <!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19732202 --> == [WikiConference India 2020] Conference & Event Grant proposal == WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱒᱑, ᱑᱙ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19740275 --> == WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]] Dear all participants and organizers, Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care. Best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03 <!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=19882731 --> == Wiki Loves Women South Asia 2020 == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱑᱐, ᱓᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20129673 --> == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[User:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[User talk:Nitesh Gill|talk]]) 15:57, 10 June 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-2/PT2.0_Participants&oldid=20159289 --> </div> == Digital Postcards and Certifications == [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]] Dear Participants and Organizers, Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible. Take good care and wish you all the best. <small>This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱕᱘, ᱒᱐ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱐ (UTC)</small> <!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&oldid=20024482 --> == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱒᱗, ᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == Mahatma Gandhi edit-a-thon on 2 and 3 October 2020 == <div style=" border-left:12px blue ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|right|180px]] Hello,<br> Thanks for showing interest to participate in the <span style="text-shadow: 1px 1px yellow;">'''[[:m:Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]'''</span>. The event starts tomorrow 2 October 12:01 am IST and will run till 3 October 11:59 pm IST. '''Note a few points'''<br> * You may contribute to any Wikimedia project on the topic: Mahatma Gandhi, his life and contribution. Please see [[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Scope|this section]] for more details. * If you have added your name in the "[[:m:Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon#Participants|Participants]]" section, please make sure that you have mentioned only those projects where you'll participate for this particular edit-a-thon. The list is not supposed to be all the projects once contributes to in general. You may go back to the page and re-edit if needed. If you have questions, feel free to ask.<br> Happy Gandhi Jayanti. -- [[User:Nitesh (CIS-A2K)]] <small>(sent using [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱒᱓:᱐᱙, ᱓᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ (UTC))</small> </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20496916 --> == Wikipedia Asian Month 2020 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''. # Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&oldid=20508138 --> == Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon: Token of appreciation == <div style=" border-left:12px blue ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|right|50px]] Namaste, we would like to thank you for participating in [[:m: Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]. Your participation made the edit-a-thon fruitful. Now, we are sending a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfyc-GyLOV8YsT0bKKuZlTvja4Kv2ifmZMvU5FdfI0g6C93BQ/viewform here]. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Nitesh (CIS-A2K)|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱒᱗, ᱒᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) </div> == Santali Movement Strategy Follow Up Call == '''Greetings,''' This is a cordial reminder to fill up the '''"Santali Movement Strategy Meeting Feedback form"''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBkRc-19QKiCZ8uNCS2DReMWtnsZipGAOqRIgA_PKIPd0sFg/viewform?usp=sf_link Form Link] and to invite for '''"Santali Movement Strategy Follow Up Call"''' happening on '''November 18 @ 20:00 IST/ 20:30 BST/14:30 UTC.''' Please join us with your ideas and recommendations or simply to discuss further. '''Agenda:''' * '''To continue our conversation since [[Special:MyLanguage/Santali Movement Strategy Call|Santali Movement Strategy Call]].''' * '''To discuss and finalize top priorities for implementation in 2021. ''' '''Register here''': https://meta.wikimedia.org/wiki/Santali_Movement_Strategy_Follow_Up_Call '''Date & Time:''' Wednesday November 18 @ 20:00 IST/ 20:30 BST/14:30 UTC. '''Meeting link :''' https://meet.google.com/tyy-fuxu-hqi Do RSVP and share with friends. Namaste, [[User:Marajozkee|Rajeeb]]/[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Marajozkee|Marajozkee]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Marajozkee|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱑᱖, ᱑᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) == Festive Season 2020 edit-a-thon == <div style=" border-left:12px red ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|160px]] Dear editor, Hope you are doing well. First of all, thank you for your participation in [[:m: Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]. <br>Now, CIS-A2K is going to conduct a 2-day-long '''[[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]''' to celebrate Indian festivals. We request you in person, please contribute in this event too, enthusiastically. Let's make it successful and develop the content on our different Wikimedia projects regarding festivities. Thank you [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 18:22, 27 November 2020 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Festive_season_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20720417 --> == Reminder: Festive Season 2020 edit-a-thon == Dear Wikimedians, Hope you are doing well. This message is to remind you about "[[Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]", which is going to start from tonight (5 December) 00:01 am and will run till 6 December, 11:59 pm IST. <br/><br/> Please give some time and provide your support to this event and participate. You are the one who can make it successful! Happy editing! Thank You [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 15:53, 4 December 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20746996 --> ==Wikipedia Asian Month 2020== [[File:WAM logo without text.svg|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear organizers, Many thanks for all your dedication and contribution of [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020]]. We are here welcome you update the [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|judge member list]], [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020/Status|status]] and [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020/Ambassadors|ambassador list]] for Wikipedia Asian Month 2020. Here will be two round of qualified participants' address collection scheduled: January 1st and January 10th 2021. To make sure all the qualified participants can receive their awards, we need your kind help. If you need some assistance, please feel free to contact us via sending email to info@asianmonth.wiki. To reduce misunderstanding, please contact us in English. Happy New Year and Best wishes, [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2020.12 </div> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants, Jury members and Organizers, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2020, the sixth Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2020. Please kindly fill '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform the form]''', let the postcard can send to you asap! * This form will be closed at February 15. * For tracking the progress of postcard delivery, please check '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|this page]]'''. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2020/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon == [[File:WP20Symbols CAKE1.svg|thumb|70px|right]] Dear editor, I hope this message finds you well. [[:m: Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon|Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon]] is going to start from tomorrow. This is a gentle reminder. Please take part. Happy editing. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱐᱓, ᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_20th_anniversary_celebration_edit-a-thon/lists/Participants&oldid=20941552 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for Wikipedia Asian Month postcard 15/02/2021 UTC 23:59. If you haven't filled the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform Google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|wait for the postcard and tracking emails]]. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01 </div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting == The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history. In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], ᱑᱐:᱓᱐, ᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21198421 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Bangla and Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ᱐᱖:᱓᱓, ᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774788 --> == Feedback for Mini edit-a-thons == Dear Wikimedian, Hope everything is fine around you. If you remember that A2K organised [[:Category: Mini edit-a-thons by CIS-A2K|a series of edit-a-thons]] last year and this year. These were only two days long edit-a-thons with different themes. Also, the working area or Wiki project was not restricted. Now, it's time to grab your feedback or opinions on this idea for further work. I would like to request you that please spend a few minutes filling this form out. You can find the form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdNw6NruQnukDDaZq1OMalhwg7WR2AeqF9ot2HEJfpeKDmYZw/viewform here]. You can fill the form by 31 August because your feedback is precious for us. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱕᱘, ᱑᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary == [[File:Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon poster 2nd.pdf|thumb|100px|right|Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon]] Dear Wikimedian, Hope you are doing well. Glad to inform you that A2K is going to conduct a mini edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary. It is the second iteration of Mahatma Gandhi mini edit-a-thon. The edit-a-thon will be on the same dates 2nd and 3rd October (Weekend). During the last iteration, we had created or developed or uploaded content related to Mahatma Gandhi. This time, we will create or develop content about Mahatma Gandhi and any article directly related to the Indian Independence movement. The list of articles is given on the [[:m: Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon|event page]]. Feel free to add more relevant articles to the list. The event is not restricted to any single Wikimedia project. For more information, you can visit the event page and if you have any questions or doubts email me at nitesh@cis-india.org. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱓᱒, ᱒᱘ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 --> == Need Help! == How to write 'Sujiki' in the Santal language? Thanks in advance. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:FaysaLBinDaruL|FaysaLBinDaruL]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:FaysaLBinDaruL|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱙:᱐᱒, ᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) :ᱥᱩᱡᱤᱠᱤ (Sujiki) [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Bijendra Hansda Purudhul|Bijendra Hansda Purudhul]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Bijendra Hansda Purudhul|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱕᱒, ᱒᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == International Mother Language Day 2022 edit-a-thon == Dear Wikimedian, CIS-A2K announced [[:m:International Mother Language Day 2022 edit-a-thon|International Mother Language Day]] edit-a-thon which is going to take place on 19 & 20 February 2022. The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate International Mother Language Day. This time we will celebrate the day by creating & developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource, items that need to be created on Wikidata [edit Labels & Descriptions], some language-related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about languages or related to languages. Anyone can participate in this event and editors can add their names [https://meta.wikimedia.org/wiki/International_Mother_Language_Day_2022_edit-a-thon#Participants here]. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱑᱓, ᱑᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <small> On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == International Women's Month 2022 edit-a-thon == Dear Wikimedians, Hope you are doing well. Glad to inform you that to celebrate the month of March, A2K is to be conducting a mini edit-a-thon, International Women Month 2022 edit-a-thon. The dates are for the event is 19 March and 20 March 2022. It will be a two-day long edit-a-thon, just like the previous mini edit-a-thons. The edits are not restricted to any specific project. We will provide a list of articles to editors which will be suggested by the Art+Feminism team. If users want to add their own list, they are most welcome. Visit the given [[:m:International Women's Month 2022 edit-a-thon|link]] of the event page and add your name and language project. If you have any questions or doubts please write on [[:m:Talk:International Women's Month 2022 edit-a-thon|event discussion page]] or email at nitesh@cis-india.org. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱕᱓, ᱑᱔ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱑:᱒᱕, ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ == ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱚ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Bijendra Hansda Purudhul|Bijendra Hansda Purudhul]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Bijendra Hansda Purudhul|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱐᱐, ᱒᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱒᱑, ᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Indic Wiki Improve-a-thon 2022 == Dear Wikimedian, Glad to inform you that CIS-A2K is going to conduct an event, Indic Wiki improve-a-thon 2022, for the Indic language. It will run from 15 December to 5 January 2023. It will be an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon that would also be welcomed. The event has its own theme '''Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. We invite you to plan a short activity under this event and work on the content on your local Wikis. The event is not restricted to a project, anyone can edit any project by following the theme. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. The list is under preparation and will be updated soon. The community can also prepare their list for this improve-a-thon. If you have question or concern please write on [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱓᱕, ᱑᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == Indic Wiki Improve-a-thon 2022 has started == Dear Wikimedians, As you already know, Indic Wiki improve-a-thon 2022 has started today. It runs from 15 December (today) to 5 January 2023. This is an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon please let us know at program@cis-india.org. Please note the event has a theme ''' Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. The event is not restricted to a particular project. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]] please add your name in the participant's section. A few lists are there and we will add more. The community can also prepare their list for this improve-a-thon but we suggest you list stub articles from your Wiki. If you have a question or concern please write [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱓᱐, ᱑᱕ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == Women's Month Datathon on Commons == Dear Wikimedian, Hope you are doing well. CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have planned an online activity for March. The activity will focus on Wikimedia Commons and it will begin on 21 March and end on 31 March 2023. During this campaign, the participants will work on structure data, categories and descriptions of the existing images. We will provide you with the list of the photographs that were uploaded under those campaigns, conducted for Women’s Month. You can find the event page link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event and make it successful. There will be at least one online session to demonstrate the tasks of the event. We will come back to you with the date and time. If you have any questions please write to us at the event [[:m:Talk:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|talk page]] Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱐᱙, ᱑᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == Women's Month Datathon on Commons Online Session == Dear Wikimedian, Hope you are doing well. As we mentioned in a previous message, CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have been starting an online activity for March from 21 March to 31 March 2023. The activity already started yesterday and will end on 31 March 2023. During this campaign, the participants are working on structure data, categories and descriptions of the existing images. The event page link is [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event. There is an online session to demonstrate the tasks of the event that is going to happen tonight after one hour from 8:00 pm to 9:00 pm. You can find the meeting link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons/Online Session|here]]. We will wait for you. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱓᱘, ᱒᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments. If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱔᱗, ᱑᱐ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25134473 --> == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱓᱗, ᱒᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/10&oldid=25451576 --> == ᱯᱚᱨᱚᱢ ᱵᱤᱻᱨ ᱪᱚᱠᱨᱚ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ == {{Invitation to join PVC edit-a-thon}} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|R Ashwani Banjan Murmu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:R Ashwani Banjan Murmu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱑:᱑᱓, ᱑᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Image Description Month in India Campaign == Dear Wikimedian, A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons. To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits. Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]]. Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱐᱙, ᱑᱐ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == 2023 WAM Message to Organizers == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Dear Wikipedia Asian Month Campaign organizers, The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2023|2023 Wikipedia Asian Month (WAM)]] Campaign has ended. On behalf of the WAM International Team, we express our gratitude for your effort and participation. We are writing to remind you to begin the jury process. Some WAM Campaigns ended earlier, and have already finished auditing and reviewing contributions. Please suggest all campaigns to complete the following before '''January 31th, 2024''': 1. Finalize their list 2. Report the username of your [[m:Wikipedia_Asian_Month_2023/Ambassadors|Wikipedia Asian Ambassador]], the participant who has the most edit in your campaign 3. Update a list of all eligible editors on the [[m:Wikipedia_Asian_Month_2023/Ambassadors|2023 WAM Ambassadors page]], list of eligible editors column We look forward to your updates. Thanks so much! WAM International Team <br> </div> [[User:Theredunicorn|Theredunicorn]] ([[User talk:Theredunicorn|talk]]) </div> <!-- Message sent by User:Theredunicorn@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Theredunicorn/WAM2023_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=26020278 --> == Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 == <div lang="en" dir="ltr"> Dear 2022 & 2023 WAM Organizers, Greetings from Wikipedia Asian Month User Group! The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the "[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]" page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]] [[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]] <small>You received this message because you was an organizer in the previous campaigns. - [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]</small> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=27632678 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱯᱨᱩᱯᱷᱨᱤᱰᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱨ! == ᱡᱚᱦᱟᱨ {{PAGENAME}}, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮ ᱠᱷᱚᱡᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ, ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱞᱤᱝᱠ: [https://w.wiki/EFGb ᱜᱟᱱᱟᱝ ᱟᱨ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ.] '''ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱡᱚᱝ ᱠᱟᱛᱷᱟ''' * ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱢᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱧᱮᱪᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱚᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱓᱓, ᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == ᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ WAM ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:{{#if:2025}} Wikipedia Asian Month Barnstar.png|150px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ᱡᱚᱦᱟᱨ '''Bijendra Hansda Purudhul''' [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕|ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕]] ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱟᱢᱟᱜ [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕/ᱥᱟᱯᱲᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ]] ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ! ᱡᱚᱦᱟᱨ, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱒᱔, ᱘ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) |} == ᱱᱮᱣᱛᱟ: ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ == <div style="background-color:#f0f8ff; border:1px solid #a2c1f0; border-radius:10px; padding:15px; margin:10px 0;"> <div style="text-align:center; font-size:120%; font-weight:bold;"> [[File:WP25 potential birthday logo.svg|center|class=skin-invert|link=ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]] 🎉 ᱡᱚᱦᱟᱨ Bijendra Hansda Purudhul! 🎉 </div> ᱟᱢ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱼᱟ ᱡᱮ, ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ '''᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱜ '''᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ''' ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, '''ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ ''' ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱵᱷᱩᱨ '''ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ''' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱟᱢᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢ ᱞᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ ᱾ * 🗓️ '''ᱚᱠᱛᱚ:''' ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ - ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ * 🎁 '''ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ:''' ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ ᱾ '''ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱤᱱ ᱢᱮ:''' <div style="text-align:center; margin-top:10px;"> <span style="background-color:#3366cc; border-radius:5px; padding:8px 15px;">'''[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ|<span style="color:white;">👉 ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ</span>]]'''</span> </div> ᱟᱢᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ! ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ, ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ<br> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱓᱓, ᱑᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) </div> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) on ᱑᱘:᱓᱐, ᱑᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> 9bmlbp802c0iy3lbtvtiflowdrh2e9i ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ 0 2480 190353 187507 2026-04-12T11:00:27Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 added [[Category:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190353 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ [[File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg|thumb]] ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] rdneyzzs2b276vjdw7aifrsot5rr9zd 190354 190353 2026-04-12T11:00:48Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 added [[Category:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190354 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ [[File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg|thumb]] ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] 35wjng3gk43d06bc5i2rofgcdfbc8r1 190355 190354 2026-04-12T11:01:14Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 added [[Category:᱑᱙᱗᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190355 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ [[File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg|thumb]] ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] mlsyzyful5ulhrddnjnlxgyrtfwvwhw 190358 190355 2026-04-12T11:02:20Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:᱑᱙᱗᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]; added [[Category:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190358 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ [[File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg|thumb]] ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] ghobpyvg16c2wiwzx3ejhse9jmfjbur 190359 190358 2026-04-12T11:02:40Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 added [[Category:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190359 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ [[File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg|thumb]] ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] i3z6f6c003rs9a4008aqm9tgqv0ujht 190362 190359 2026-04-12T11:04:22Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 added [[Category:ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190362 wikitext text/x-wiki '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ [[File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg|thumb]] ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] i8o6waimvuvbmz0cquns4vady9l1j6n 190373 190362 2026-04-12T11:26:01Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 190373 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | image = Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | image_upright = | landscape = | alt = | caption = ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱜᱟᱨᱜᱽ | birth_date = {{Birth date|df=y|1972|11|18}} | birth_place = [[ᱛᱩᱨᱟ, ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{Death date and age|df=y|2025|9|19|1972|11|18}} | death_place = [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] | spouse = {{marriage|ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱜᱟᱨᱜᱽ|2002}} | parents = | instruments = {{hlist|ᱟᱲᱟᱝ|ᱜᱤᱴᱟᱨ|ᱰᱨᱚᱢ|ᱛᱚᱵᱽᱞᱟ|ᱠᱤᱵᱳᱨᱰ|ᱰᱷᱳᱞ}} | website = | embed = | embed_title = | background = Solo_singer | origin = | occupation = {{hlist|ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱨᱩ~ᱨᱩᱭᱤᱡ|ᱠᱚᱢᱯᱳᱡᱚᱨ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱤᱡ|[[ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱩ~ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱨᱩᱨᱩᱭᱤᱡ]]|ᱟᱠᱴᱚᱨ|ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ|ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ|ᱥᱠᱨᱤᱱᱨᱟᱭᱴᱚᱨ|ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ}} | genre = {{hlist| ([[ᱵᱳᱨᱜᱤᱛ]], [[ᱳᱡᱟᱯᱟᱞᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ)|[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ]] ([[ᱵᱤᱦᱩ]], [[ᱠᱟᱢᱨᱩᱯᱤ ᱞᱳᱠᱜᱤᱛ|ᱠᱟᱢᱨᱩᱯᱤ]], [[ᱜᱳᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱞᱳᱠᱜᱤᱛ|ᱜᱳᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ]], [[ᱴᱳᱠᱟᱨᱤ ᱜᱤᱛ|ᱴᱳᱠᱟᱨᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ)|[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱯ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱯ]]|[[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ]]|[[ᱥᱩᱯᱷᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱩᱯᱷᱤ]]|[[ᱯᱷᱤᱞᱢᱤ]]|[[ᱨᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱨᱚᱠ]]|[[ᱵᱞᱩᱡᱽ]]}} | discography = {{hlist|[[ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱰᱤᱥᱠᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱰᱤᱥᱠᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]|[[#ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]|[[#ᱵᱤᱵᱽᱞᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱵᱤᱵᱽᱞᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]}} | years_active = ᱑᱙᱙᱒–᱒᱐᱒᱕ | label = {{hlist|ᱮᱱ.ᱠᱮ. ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ|[[ᱥᱳᱱᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ]]|[[ᱢᱮᱜᱽᱱᱟᱥᱟᱣᱩᱱᱰ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱟᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱜᱨᱩᱯ]]|[[ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ]]|[[ᱵᱷᱟᱨᱡᱤᱱ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱤ.ᱮᱢ.ᱟᱭ. ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱴᱤ-ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱴᱤ-ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ]]|[[ᱡᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ]]|[[ᱤᱨᱳᱥ ᱱᱟᱣ]]|[[ᱥᱟᱨᱮᱜᱟᱢᱟ]]|[[ᱥᱨᱤ ᱵᱷᱮᱸᱠᱚᱴᱮᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢᱥ|ᱮᱥ.ᱵᱷᱤ.ᱮᱯᱷ.]]|[[ᱥᱩᱨᱤᱱᱫᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢᱥ]]|[[ᱮᱥᱠᱮ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ]]|ᱤᱠᱳ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ|ᱫᱷᱣᱟᱱᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ|ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ |ᱟᱯᱳᱱ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ |ᱮ.ᱥᱤ. ᱢᱚᱞᱴᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ|ᱡᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱱᱟᱣ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ}} | current_member_of = | past_member_of = }} '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ [[File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg|thumb]] ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] 5lkogliryf8x8w7sq5i9i61m0f49bq0 190374 190373 2026-04-12T11:26:47Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 190374 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | image = Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | image_upright = | landscape = | alt = | caption = ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱜᱟᱨᱜᱽ | birth_date = {{Birth date|df=y|1972|11|18}} | birth_place = [[ᱛᱩᱨᱟ, ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{Death date and age|df=y|2025|9|19|1972|11|18}} | death_place = [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] | spouse = {{marriage|ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱜᱟᱨᱜᱽ|2002}} | parents = | instruments = {{hlist|ᱟᱲᱟᱝ|ᱜᱤᱴᱟᱨ|ᱰᱨᱚᱢ|ᱛᱚᱵᱽᱞᱟ|ᱠᱤᱵᱳᱨᱰ|ᱰᱷᱳᱞ}} | website = | embed = | embed_title = | background = Solo_singer | origin = | occupation = {{hlist|ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱨᱩ~ᱨᱩᱭᱤᱡ|ᱠᱚᱢᱯᱳᱡᱚᱨ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱤᱡ|[[ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱩ~ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱨᱩᱨᱩᱭᱤᱡ]]|ᱟᱠᱴᱚᱨ|ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ|ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ|ᱥᱠᱨᱤᱱᱨᱟᱭᱴᱚᱨ|ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ}} | genre = {{hlist| ([[ᱵᱳᱨᱜᱤᱛ]], [[ᱳᱡᱟᱯᱟᱞᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ)|[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ]] ([[ᱵᱤᱦᱩ]], [[ᱠᱟᱢᱨᱩᱯᱤ ᱞᱳᱠᱜᱤᱛ|ᱠᱟᱢᱨᱩᱯᱤ]], [[ᱜᱳᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱞᱳᱠᱜᱤᱛ|ᱜᱳᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ]], [[ᱴᱳᱠᱟᱨᱤ ᱜᱤᱛ|ᱴᱳᱠᱟᱨᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ)|[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱯ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱯ]]|[[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ]]|[[ᱥᱩᱯᱷᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱩᱯᱷᱤ]]|[[ᱯᱷᱤᱞᱢᱤ]]|[[ᱨᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱨᱚᱠ]]|[[ᱵᱞᱩᱡᱽ]]}} | discography = {{hlist|[[ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱰᱤᱥᱠᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱰᱤᱥᱠᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]|[[#ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]|[[#ᱵᱤᱵᱽᱞᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱵᱤᱵᱽᱞᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]}} | years_active = ᱑᱙᱙᱒–᱒᱐᱒᱕ | label = {{hlist|ᱮᱱ.ᱠᱮ. ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ|[[ᱥᱳᱱᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ]]|[[ᱢᱮᱜᱽᱱᱟᱥᱟᱣᱩᱱᱰ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱟᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱜᱨᱩᱯ]]|[[ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ]]|[[ᱵᱷᱟᱨᱡᱤᱱ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱤ.ᱮᱢ.ᱟᱭ. ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱴᱤ-ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱴᱤ-ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ]]|[[ᱡᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ]]|[[ᱤᱨᱳᱥ ᱱᱟᱣ]]|[[ᱥᱟᱨᱮᱜᱟᱢᱟ]]|[[ᱥᱨᱤ ᱵᱷᱮᱸᱠᱚᱴᱮᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢᱥ|ᱮᱥ.ᱵᱷᱤ.ᱮᱯᱷ.]]|[[ᱥᱩᱨᱤᱱᱫᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢᱥ]]|[[ᱮᱥᱠᱮ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ]]|ᱤᱠᱳ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ|ᱫᱷᱣᱟᱱᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ|ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ |ᱟᱯᱳᱱ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ |ᱮ.ᱥᱤ. ᱢᱚᱞᱴᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ|ᱡᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱱᱟᱣ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ}} | current_member_of = | past_member_of = }} '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] l9038cx5kwuyh8ccyvg2i59dj8r4iki 190375 190374 2026-04-12T11:27:24Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 190375 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | image = Zubin Garg Live performance (cropped).jpg | image_upright = | landscape = | alt = | caption = ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱜᱟᱨᱜᱽ | birth_date = {{Birth date|df=y|1972|11|18}} | birth_place = [[ᱛᱩᱨᱟ, ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{Death date and age|df=y|2025|9|19|1972|11|18}} | death_place = [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] | spouse = {{marriage|ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱜᱟᱨᱜᱽ|2002}} | parents = | instruments = {{hlist|ᱟᱲᱟᱝ|ᱜᱤᱴᱟᱨ|ᱰᱨᱚᱢ|ᱛᱚᱵᱽᱞᱟ|ᱠᱤᱵᱳᱨᱰ|ᱰᱷᱳᱞ}} | website = | embed = | embed_title = | background = Solo_singer | origin = | occupation = {{hlist|ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱨᱩ~ᱨᱩᱭᱤᱡ|ᱠᱚᱢᱯᱳᱡᱚᱨ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ|ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱤᱡ|[[ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱩ~ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱨᱩᱨᱩᱭᱤᱡ]]|ᱟᱠᱴᱚᱨ|ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ|ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ|ᱥᱠᱨᱤᱱᱨᱟᱭᱴᱚᱨ|ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ}} | genre = {{hlist| ([[ᱵᱳᱨᱜᱤᱛ]], [[ᱳᱡᱟᱯᱟᱞᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ)|[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ]] ([[ᱵᱤᱦᱩ]], [[ᱠᱟᱢᱨᱩᱯᱤ ᱞᱳᱠᱜᱤᱛ|ᱠᱟᱢᱨᱩᱯᱤ]], [[ᱜᱳᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱞᱳᱠᱜᱤᱛ|ᱜᱳᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ]], [[ᱴᱳᱠᱟᱨᱤ ᱜᱤᱛ|ᱴᱳᱠᱟᱨᱤ]] ᱮᱢᱟᱱ)|[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱯ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱯ]]|[[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ]]|[[ᱥᱩᱯᱷᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱩᱯᱷᱤ]]|[[ᱯᱷᱤᱞᱢᱤ]]|[[ᱨᱚᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱨᱚᱠ]]|[[ᱵᱞᱩᱡᱽ]]}} | discography = {{hlist|[[ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱰᱤᱥᱠᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱰᱤᱥᱠᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]|[[#ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]|[[#ᱵᱤᱵᱽᱞᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ|ᱵᱤᱵᱽᱞᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ]]}} | years_active = ᱑᱙᱙᱒–᱒᱐᱒᱕ | label = {{hlist|ᱮᱱ.ᱠᱮ. ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ|[[ᱥᱳᱱᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ]]|[[ᱢᱮᱜᱽᱱᱟᱥᱟᱣᱩᱱᱰ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱟᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱜᱨᱩᱯ]]|[[ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ]]|[[ᱵᱷᱟᱨᱡᱤᱱ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱤ.ᱮᱢ.ᱟᱭ. ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ]]|[[ᱴᱤ-ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱴᱤ-ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ]]|[[ᱡᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ]]|[[ᱤᱨᱳᱥ ᱱᱟᱣ]]|[[ᱥᱟᱨᱮᱜᱟᱢᱟ]]|[[ᱥᱨᱤ ᱵᱷᱮᱸᱠᱚᱴᱮᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢᱥ|ᱮᱥ.ᱵᱷᱤ.ᱮᱯᱷ.]]|[[ᱥᱩᱨᱤᱱᱫᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢᱥ]]|[[ᱮᱥᱠᱮ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ]]|ᱤᱠᱳ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ|ᱫᱷᱣᱟᱱᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ|ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ |ᱟᱯᱳᱱ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰᱥ |ᱮ.ᱥᱤ. ᱢᱚᱞᱴᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ|ᱡᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱱᱟᱣ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ}} | current_member_of = | past_member_of = }} '''ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ''' (ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ: Zubeen Garg, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱟᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ – ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕) ᱫᱚ [[ᱟᱥᱟᱢ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ [[ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱤᱡ, ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ, ᱢᱩᱭᱡᱤᱠ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱯᱨᱚᱰᱤᱭᱩᱥᱟᱨ ᱦᱚ' ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ, ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱦᱤᱱᱫᱤ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ, ᱠᱚᱱᱱᱟᱲ, [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]], ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ, ᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ, ᱵᱚᱰᱚ, ᱜᱚᱣᱟᱞᱯᱟᱲᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱦᱟᱴ, ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱛᱩᱨᱟ, [[ᱢᱮᱜᱷᱟᱞᱚᱭ]] ᱨᱮᱭᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱮ ᱚᱞᱟ, ᱢᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱴᱷᱥᱠᱩᱨ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱚᱱᱚᱲᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱞᱚᱜᱼᱤᱡ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱤᱞᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱱᱟᱪᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱜᱟᱭᱱᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Jongki">{{cite news | url=http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | title=Jonkey Barthakur dies in car mishap | work=North East News Agency (NENA) | date=7–21 February 2002 | agency=NENA | accessdate=19 January 2013 | archive-date=13 March 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130313031027/http://www.nenanews.com/NEE%20Feb.7-21,%2002/oh11.htm | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱡᱚᱱᱠᱤ ᱵᱚᱨᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱦᱚ' ᱮᱠᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ' ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ 2002 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱛᱮᱡᱽ ᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱭᱟᱹ ᱥᱚᱝᱜᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱩᱵᱤᱱ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱮᱞᱵᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱥᱤᱥᱩ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱯᱟᱞᱢᱤ ᱫᱚ His [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱱᱟᱴᱭᱟᱢ ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ 4 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱩ 2004, ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱚᱨᱤᱢᱟ ᱥᱚᱭᱠᱤᱭᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱭᱮᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱮ ᱾<ref>{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of ‘Mission China’!| publisher=thenortheasttoday.com| accessdate=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.magicalassam.com/2013/02/the-valentine-couple-of-jollywood-zubeen-and-garima.html|title=The valentine couple of Jollywood Zubeen and Garima|publisher=magicalassam.com|work=Hussain Ahmed|accessdate=14 February 2013}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.nelive.in/assam/entertainment/assam-zubeen-garg-celebrate-his-birthday-releasing-music-album-mission-china| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| publisher=nelive.in | accessdate= 18 November 2016}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱩᱨᱩ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱜᱚᱜᱚ ᱜᱮᱭᱮ ᱞᱟᱹᱭᱤᱭᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱯᱱ ᱛᱟᱵᱽᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱩᱨᱩ ᱨᱚᱢᱚᱱᱤ ᱨᱟᱭ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱥᱟᱢᱤᱥ ᱱᱮ-ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱛᱟ'ᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱢᱩᱞᱯᱩᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚ'ᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱥᱛᱷᱟᱭᱤ ᱵᱷᱟᱵᱮ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱨᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ. ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱛᱮ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟ'ᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱡᱟᱱ ᱛᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱦᱚ' ᱵᱟᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱦᱟᱜ== == ᱜᱚᱡ == ᱑᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱕᱒ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱥᱠᱩᱵᱟ ᱰᱟᱭᱵᱷᱤᱝ ᱫᱩᱨᱜᱷᱚᱴᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite news |title=Indian singer Zubeen Garg dies after scuba diving accident in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/indian-singer-zubeen-garg-dies-after-scuba-diving-accident-in-singapore |access-date=20 September 2025 |work=[[The Straits Times]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Palat |first1=Lakshana N. |title=Celebrated Indian singer Zubeen Garg, 52, dies in Singapore after scuba diving accident |url=https://gulfnews.com/entertainment/celebrated-assamese-singer-zubeen-garg-dies-at-52-in-singapore-after-scuba-diving-accident-1.500275592 |access-date=20 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱨ. ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱛᱮᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱵᱮᱲᱟ ᱒ᱺ᱓᱐ ᱵᱟᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱᱟ ᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |last1=Hindu |first1=The |title=Assamese cultural icon Zubeen Garg passes away |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/assams-popular-singer-zubeen-garg-dies-while-scuba-diving-in-singapore/article70069446.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |title=Zubeen Garg, Assamese superstar and voice of a generation, dies in Singapore scuba diving accident |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |access-date=19 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sengupta |first1=Bhaswati |title=Zubeen Garg Passes Away: Remembering Singer's Timeless Bollywood Hits |url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bollywood/zubeen-garg-passes-away-remembering-singers-timeless-bollywood-hits-ws-l-9583825.html |access-date=19 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=19 September 2025 |language=en}}</ref> ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱲ, ᱡᱮᱞᱠᱟ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱚᱫᱤ]], ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]], ᱟᱨ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, [[ᱦᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱵᱤᱥᱣᱚ ᱥᱚᱨᱢᱟ]], ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱸ ᱫᱩᱠ ᱠᱚ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱭᱮᱱ ᱜᱟᱨᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱢᱚᱨᱯᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱥᱟᱢ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮ ᱥᱚᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] 630w6ztmbdrbuvwri7oskrdvyju0lz7 ᱪᱷᱟᱸᱪ:As of 10 2896 190325 20392 2026-04-12T06:46:19Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 190325 wikitext text/x-wiki <!--{{As of}} begin--><includeonly><!-- ## param 1 is the year ## optional param 2 is the month ## optional param 3 is the day of the month ## optional named parameter alt=[text] is alternative display text (may include wiki markup) ## optional named parameter df=mdy or df=US produces month-day-year format in displayed text ## optional named parameter lc=on gives lower-case-first output ## optional named parameter url=[URL] gives statement reference ## displayed text ([A/a]s of [Start date] by default) -->{{#if: {{{alt|}}} | {{{alt}}} | {{#if:{{{bare|}}}||{{#if:{{yesno|{{{since|}}}}}|{{#if: {{yesno|{{{lc|}}}}} | s | S }}ince | {{#if: {{yesno|{{{lc|}}}}} | a | A }}s of}}}} {{#if:{{{pre|}}}|{{{pre}}}&#32;}}{{#if: {{{3|}}} | {{#switch:{{lc:{{{df|}}}}}|us|mdy={{MONTHNAME|{{{2}}}}}&nbsp;{{#expr:{{{3}}}}},&#32;|{{#expr:{{{3}}}}}&nbsp;{{MONTHNAME|{{{2}}}}}&nbsp;}}{{{1}}}|{{#if: {{{2|}}} |{{MONTHNAME|{{{2}}}}}&nbsp;}}{{{1}}}}}}}{{#if:{{{post|}}}|<nowiki />{{{post}}}}}<!-- #### That nowiki is required or, various characters (:, ;, #, and *} will be parsed as wikisyntax for list items. ## ref/update inline banner (hidden by default) --><sup class="plainlinks noexcerpt noprint asof-tag {{#if:{{{url|}}}|ref|update}}" style="display:none;">[{{#if:{{{url|}}}|{{{url}}} &#91;ref&#93;|{{fullurl:{{PAGENAME}}|action=edit}} &#91;update&#93;}}]</sup><!-- ## categorisation disabled outside main namespace -->{{Dated maintenance category (articles)|Articles containing potentially dated statements|from|<!-- ## temporal category for template (word method) -->{{#if: {{#ifexpr: {{{1}}} = 1 }} |{{#ifexpr:{{#time:U|{{{1}}}}} > {{#time:U}} | the future | {{#ifexpr: {{#time:Y|{{{1}}}}} > 2004 | {{{1}}} | {{#ifexpr: {{#time:Y|{{{1}}}}} > 1989 | {{#time:Y|{{{1}}}}} | before 1990 }}}}}} |<!-- ## temporal category for template (parameter method) -->{{#ifexpr: {{{1}}} > 2004 | {{#ifexpr:{{#time:U|{{#if:{{{2|}}} | {{MONTHNAME|{{{2}}}}}}} {{{1}}}}} > {{#time:U}} | the future| {{#if:{{{2|}}} | {{MONTHNAME|{{{2}}}}} }} {{{1}}}}} | {{#ifexpr:{{{1}}} > 1989 | {{{1}}} | before 1990 }}}}}}|<!-- ## global category for template -->All articles containing potentially dated statements}}</includeonly><!--{{As of}} end--><noinclude><!-- ## dynamic example (as of today, self ref) -->{{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}}}<sup class="plainlinks">[https://en.wikipedia.org/wiki/Template:As_of &#91;ref&#93;]</sup> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> </noinclude>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using as of template with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:As of]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | 2 | 3 | alt | bare | df | lc | post | pre | since | url }} bq5bdna8yn906uggp4lk061xrls2ey6 190335 190325 2026-04-12T07:54:56Z Sunia Marndi 8165 190335 wikitext text/x-wiki <!--{{As of}} begin--><includeonly><!-- ## param 1 is the year ## optional param 2 is the month ## optional param 3 is the day of the month ## optional named parameter alt=[text] is alternative display text (may include wiki markup) ## optional named parameter df=US produces American date format in displayed text ## optional named parameter lc=on gives lower-case-first output ## optional named parameter url=[URL] gives statement reference ## displayed text ([A/a]s of [Start date] by default) -->{{#if: {{{alt|}}} | {{{alt}}} | {{#if: {{{3|}}} | {{Start date |{{{1}}}|{{MONTHNUMBER|{{{2}}}}}|{{{3}}}| df={{#ifeq:{{lc:{{{df|}}}}}|us||yes}} }} | {{#if: {{{2|}}} | {{MONTHNAME|{{{2}}}}} }} {{#invoke:ConvertDigit|main|{{{1}}}}} }}-ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱤᱥᱟᱹᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ}}<!-- ## ref/update inline banner (hidden by default) --><sup class="plainlinks noprint asof-tag {{#if:{{{url|}}}|ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ}}" style="display:none;">[{{#if:{{{url|}}}|{{{url}}} &#91;ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ&#93;|{{fullurl:{{PAGENAME}}|action=edit}} &#91;ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ&#93;}}]</sup><!-- ## categorisation disabled outside main namespace -->{{DMCA|ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ|ᱠᱷᱚᱱ|<!-- ## temporal category for template (word method) -->{{#if: {{#ifexpr: {{{1}}} = 1 }} | {{#ifexpr: {{#time:Y|{{{1}}}}} > 2004 | {{{1}}} | {{#ifexpr: {{#time:Y|{{{1}}}}} > 1989 | {{#time:Y|{{{1}}}}} | before 1990 }}}} | <!-- ## temporal category for template (parameter method) -->{{#ifexpr: {{{1}}} > 2004 | {{#if:{{{2|}}} | {{MONTHNAME|{{{2}}}}} }} {{{1}}} | {{#ifexpr:{{{1}}} > 1989 | {{{1}}} | before 1990 }}}}}}|<!-- ## global category for template -->ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ}}</includeonly><!--{{As of}} end--><noinclude><!-- ## dynamic example (as of today, self ref) -->{{Start date|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df=yes}}-ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ<sup class="plainlinks">[http://sat.wikipedia.org/wiki/Template:As_of &#91;ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ&#93;]</sup> {{documentation}} <!-- Add categories and inter-wikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> qsm4dkkpqxipqxand42a3jxppizctrd 190337 190335 2026-04-12T08:05:38Z Sunia Marndi 8165 190337 wikitext text/x-wiki <!--{{As of}} begin--><includeonly><!-- ## param 1 is the year ## optional param 2 is the month ## optional param 3 is the day of the month ## optional named parameter alt=[text] is alternative display text (may include wiki markup) ## optional named parameter df=US produces American date format in displayed text ## optional named parameter lc=on gives lower-case-first output ## optional named parameter url=[URL] gives statement reference ## displayed text ([A/a]s of [Start date] by default) -->{{#if: {{{alt|}}} | {{{alt}}} | {{#if: {{{3|}}} | {{Start date |{{{1}}}|{{MONTHNUMBER|{{{2}}}}}|{{{3}}}| df={{#ifeq:{{lc:{{{df|}}}}}|us||yes}} }} | {{#if: {{{2|}}} | {{MONTHNAME|{{{2}}}}} }} {{#invoke:ConvertDigit|main|{{{1}}}}} }}-}}<!-- ## ref/update inline banner (hidden by default) --><sup class="plainlinks noprint asof-tag {{#if:{{{url|}}}|ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ}}" style="display:none;">[{{#if:{{{url|}}}|{{{url}}} &#91;ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ&#93;|{{fullurl:{{PAGENAME}}|action=edit}} &#91;ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ&#93;}}]</sup><!-- ## categorisation disabled outside main namespace -->{{DMCA|ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ|ᱠᱷᱚᱱ|<!-- ## temporal category for template (word method) -->{{#if: {{#ifexpr: {{{1}}} = 1 }} | {{#ifexpr: {{#time:Y|{{{1}}}}} > 2004 | {{{1}}} | {{#ifexpr: {{#time:Y|{{{1}}}}} > 1989 | {{#time:Y|{{{1}}}}} | before 1990 }}}} | <!-- ## temporal category for template (parameter method) -->{{#ifexpr: {{{1}}} > 2004 | {{#if:{{{2|}}} | {{MONTHNAME|{{{2}}}}} }} {{{1}}} | {{#ifexpr:{{{1}}} > 1989 | {{{1}}} | before 1990 }}}}}}|<!-- ## global category for template -->ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ}}</includeonly><!--{{As of}} end--><noinclude><!-- ## dynamic example (as of today, self ref) -->{{Start date|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df=yes}}-ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ<sup class="plainlinks">[http://sat.wikipedia.org/wiki/Template:As_of &#91;ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ&#93;]</sup> {{documentation}} <!-- Add categories and inter-wikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> s0f99i7nix1m4qee2f0wx6n0gi14ag8 190338 190337 2026-04-12T08:09:03Z Sunia Marndi 8165 190338 wikitext text/x-wiki <!--{{As of}} begin--><includeonly><!-- ## param 1 is the year ## optional param 2 is the month ## optional param 3 is the day of the month ## optional named parameter alt=[text] is alternative display text (may include wiki markup) ## optional named parameter df=US produces American date format in displayed text ## optional named parameter lc=on gives lower-case-first output ## optional named parameter url=[URL] gives statement reference ## displayed text ([A/a]s of [Start date] by default) -->{{#if: {{{alt|}}} | {{{alt}}} | {{#if: {{{3|}}} | {{Start date |{{{1}}}|{{MONTHNUMBER|{{{2}}}}}|{{{3}}}| df={{#ifeq:{{lc:{{{df|}}}}}|us||yes}} }} | {{#if: {{{2|}}} | {{MONTHNAME|{{{2}}}}} }} {{#invoke:ConvertDigit|main|{{{1}}}}} }}-ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ}}<!-- ## ref/update inline banner (hidden by default) --><sup class="plainlinks noprint asof-tag {{#if:{{{url|}}}|ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ}}" style="display:none;">[{{#if:{{{url|}}}|{{{url}}} &#91;ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ&#93;|{{fullurl:{{PAGENAME}}|action=edit}} &#91;ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ&#93;}}]</sup><!-- ## categorisation disabled outside main namespace -->{{DMCA|ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ|ᱠᱷᱚᱱ|<!-- ## temporal category for template (word method) -->{{#if: {{#ifexpr: {{{1}}} = 1 }} | {{#ifexpr: {{#time:Y|{{{1}}}}} > 2004 | {{{1}}} | {{#ifexpr: {{#time:Y|{{{1}}}}} > 1989 | {{#time:Y|{{{1}}}}} | before 1990 }}}} | <!-- ## temporal category for template (parameter method) -->{{#ifexpr: {{{1}}} > 2004 | {{#if:{{{2|}}} | {{MONTHNAME|{{{2}}}}} }} {{{1}}} | {{#ifexpr:{{{1}}} > 1989 | {{{1}}} | before 1990 }}}}}}|<!-- ## global category for template -->ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ}}</includeonly><!--{{As of}} end--><noinclude><!-- ## dynamic example (as of today, self ref) -->{{Start date|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df=yes}}-ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ<sup class="plainlinks">[http://sat.wikipedia.org/wiki/Template:As_of &#91;ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ&#93;]</sup> {{documentation}} <!-- Add categories and inter-wikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> k3yuf8ytajsfzeszujxfvwehxzuq8ve ᱪᱷᱟᱸᱪ:Updated 10 8131 190298 43027 2026-04-11T15:21:58Z MT731 2184 190298 wikitext text/x-wiki : ''{{{1|{{Currentdate}}}}}{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}}} ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ''{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> qsgbivt7dl5yv9tf6or8y06kpsv76za ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MT731 3 10055 190303 186183 2026-04-11T18:30:24Z MediaWiki message delivery 395 /* Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications */ new section 190303 wikitext text/x-wiki == Wiki Loves Women South Asia 2020 == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱑᱐, ᱓᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20129673 --> == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱒᱗, ᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == Santal Movement Strategy Follow Up Call == '''Greetings,''' This is a cordial reminder to fill up the '''"Santal Movement Strategy Meeting Feedback form"''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBkRc-19QKiCZ8uNCS2DReMWtnsZipGAOqRIgA_PKIPd0sFg/viewform?usp=sf_link Form Link] and to invite for '''"Santali Movement Strategy Follow Up Call"''' happening on '''November 18 @ 20:00 IST/ 20:30 BST/14:30 UTC.''' Please join us with your ideas and recommendations or simply to discuss further. '''Agenda:''' * '''To continue our conversation since [[Special:MyLanguage/Santali Movement Strategy Call|Santali Movement Strategy Call]].''' * '''To discuss and finalize top priorities for implementation in 2021. ''' '''Register here''': https://meta.wikimedia.org/wiki/Santali_Movement_Strategy_Follow_Up_Call '''Date & Time:''' Wednesday November 18 @ 20:00 IST/ 20:30 BST/14:30 UTC. '''Meeting link :''' https://meet.google.com/tyy-fuxu-hqi Do RSVP and share with friends. Namaste, [[User:Marajozkee|Rajeeb]]/[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Marajozkee|Marajozkee]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Marajozkee|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱐᱕, ᱑᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) == Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting == The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history. In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], ᱑᱐:᱓᱐, ᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21198421 --> == Santal word for fence == Hello! I am an English Wiktionary editor who while writing [https://en.m.wiktionary.org/wiki/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0 an etymology] had to deal with a Santali word. I would like to know if “fence” is called ᱯᱟᱜᱟᱨ in the language. Is the word spelt right? Thank you. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Inqilābī|Inqilābī]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Inqilābī|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱑᱗, ᱑᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Bangla and Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ᱐᱖:᱓᱓, ᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774788 --> == ''WLWSA-2021 Newsletter #6 (Request to provide information)'' == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span> <br/>'''September 1 - September 30, 2021''' <span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates. <small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Hirok_Raja|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small> ''Regards,'' <br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] <br/>᱐᱗:᱑᱘, ᱑᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- sent by [[User:Hirok Raja|Hirok Raja]] --> </div> == ''WLWSA-2021 Newsletter #7 (Request to provide information)'' == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span> <br/>'''September 1 - September 30, 2021''' <span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Unfortunately, your information has not reached us. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates. <small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Aishik_Rehman|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small> ''Regards,'' <br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] <br/>᱑᱓:᱐᱙, ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/WLWSA2021&oldid=23090638 --> ---------- :: Hello Murmu, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''the form'''] within the next 2 days. Otherwise we will not be able to send you the prize money you deserve. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Aishik Rehman|Aishik Rehman]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Aishik Rehman|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱒᱓, ᱑᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱑:᱒᱕, ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱒᱑, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱒᱑, ᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱑᱑, ᱑᱘ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == Flower of the month == [[ᱨᱮᱫ:Commelina_forsskalaei_(Kanpet)_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_9566.jpg|thumb|<center>Commelina forsskalaei, India</center>]] Hi MT731 For your huge efforts on Santali Wikipedia I want to award you with the [[:als:Wikipedia:Blueme vum Monet|Flower of the month]]. <nowiki>Best regards, --~~~~</nowiki> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Holder|Holder]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Holder|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱕᱗, ᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments. If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱔᱗, ᱑᱐ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25134473 --> == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱓᱗, ᱒᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == ᱯᱚᱨᱚᱢ ᱵᱤᱻᱨ ᱪᱚᱠᱨᱚ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ == {{Invitation to join PVC edit-a-thon}} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|R Ashwani Banjan Murmu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:R Ashwani Banjan Murmu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱑:᱒᱐, ᱑᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Naveen kisku == Naveen kisku [[ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ:Contributions/2409:4064:80D:D23A:0:0:277E:B0A5|2409:4064:80D:D23A:0:0:277E:B0A5]] ᱐᱓:᱕᱓, ᱑᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == 2023 WAM Message to Organizers == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Dear Wikipedia Asian Month Campaign organizers, The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2023|2023 Wikipedia Asian Month (WAM)]] Campaign has ended. On behalf of the WAM International Team, we express our gratitude for your effort and participation. We are writing to remind you to begin the jury process. Some WAM Campaigns ended earlier, and have already finished auditing and reviewing contributions. Please suggest all campaigns to complete the following before '''January 31th, 2024''': 1. Finalize their list 2. Report the username of your [[m:Wikipedia_Asian_Month_2023/Ambassadors|Wikipedia Asian Ambassador]], the participant who has the most edit in your campaign 3. Update a list of all eligible editors on the [[m:Wikipedia_Asian_Month_2023/Ambassadors|2023 WAM Ambassadors page]], list of eligible editors column We look forward to your updates. Thanks so much! WAM International Team <br> </div> [[User:Theredunicorn|Theredunicorn]] ([[User talk:Theredunicorn|talk]]) </div> <!-- Message sent by User:Theredunicorn@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Theredunicorn/WAM2023_Post_Campaign_Mass_Message_receiver&oldid=26020278 --> == Congratulations to the Feminism and Folklore Prize Winner! == Dear Winner, We are thrilled to announce that you have been selected as one of the prize winners in the 2024 '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore]]''' Writing Contest! Your contributions have significantly enriched Wikipedia with articles that document the vibrant tapestry of folk cultures and highlight the crucial roles of women within these traditions. As a token of our appreciation, you will receive a gift coupon. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc9Rkv1803Q6DnAc1SLxyYy95KN22GNrGXeA7kNFT-u62MGyg/viewform?usp=sf_link the Winners Google Form]. In the form, kindly provide your details for receiving the gift coupon and share your thoughts about the project. Your dedication and hard work have not only helped bridge the gender gap on Wikipedia but also ensured that the cultural narratives of underrepresented communities are preserved for future generations. We look forward to your continued participation and contributions in the future. Congratulations once again, and thank you for being a vital part of this global initiative! Warm regards, '''The Feminism and Folklore Team''' <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=26890688 --> == ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ == ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱡᱚᱦᱟᱨ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MT731|MT731]] ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱯᱚᱴᱱᱟᱭᱚᱠ|ᱱᱚᱣᱟ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱟᱯᱰᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱪᱮᱫ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ ᱾ ᱤᱧ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱕᱗, ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == ᱚᱱᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱵᱟᱵᱚᱛ == ᱡᱚᱦᱟᱨ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MT731|MT731]] ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮ ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ/ Access date ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭᱚᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱒᱙, ᱒᱑ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == Translation request == Hello, MT731. Can you translate and upload the article [[:en:Azerbaijan Railway Museum]] in Santali Wikipedia? Yours sincerely, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Oirattas|Oirattas]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Oirattas|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱒᱑, ᱑᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) == Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 == <div lang="en" dir="ltr"> Dear 2022 & 2023 WAM Organizers, Greetings from Wikipedia Asian Month User Group! The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the "[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]" page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]] [[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]] <small>You received this message because you was an organizer in the previous campaigns. - [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]</small> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=27632678 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar == <div style="border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;"> <!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --> <div style="font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;"> Golden Award <br>Wikipedia Asian Month 2024 </div> <!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;"> <!-- Reduced the gap between image and text --> <!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --> <div style="font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;"> <p>Dear {{ROOTPAGENAME}},</p> <p>Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia. Sincerely, Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Image Section (on the right side) --> <div style="max-width: 300px;"> [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]] </div> </div> </div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Betty2407|Betty2407]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Betty2407|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱑᱙, ᱑᱕ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱯᱨᱩᱯᱷᱨᱤᱰᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱨ! == ᱡᱚᱦᱟᱨ {{PAGENAME}}, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮ ᱠᱷᱚᱡᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ, ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱞᱤᱝᱠ: [https://w.wiki/EFGb ᱜᱟᱱᱟᱝ ᱟᱨ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ.] "'ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱡᱚᱝ ᱠᱟᱛᱷᱟ"' * ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱢᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱧᱮᱪᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱚᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱑᱘, ᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == ᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ WAM ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:{{#if:2025}} Wikipedia Asian Month Barnstar.png|150px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ᱡᱚᱦᱟᱨ '''MT731''' [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕|ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕]] ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱟᱢᱟᱜ [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕/ᱥᱟᱯᱲᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱖᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ]] ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ! ᱡᱚᱦᱟᱨ, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱑᱗, ᱘ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) |} == ᱱᱮᱣᱛᱟ: ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ == <div style="background-color:#f0f8ff; border:1px solid #a2c1f0; border-radius:10px; padding:15px; margin:10px 0;"> <div style="text-align:center; font-size:120%; font-weight:bold;"> [[File:WP25 potential birthday logo.svg|center|class=skin-invert|link=ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]] 🎉 ᱡᱚᱦᱟᱨ MT731! 🎉 </div> ᱟᱢ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱼᱟ ᱡᱮ, ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ '''᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱜ '''᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ''' ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, '''ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ ''' ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱵᱷᱩᱨ '''ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ''' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱟᱢᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢ ᱞᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ ᱾ * 🗓️ '''ᱚᱠᱛᱚ:''' ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ - ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ * 🎁 '''ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ:''' ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ ᱾ '''ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱤᱱ ᱢᱮ:''' <div style="text-align:center; margin-top:10px;"> <span style="background-color:#3366cc; border-radius:5px; padding:8px 15px;">'''[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ|<span style="color:white;">👉 ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ</span>]]'''</span> </div> ᱟᱢᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ! ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ, ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ<br> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱓᱑, ᱑᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) </div> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) on ᱑᱘:᱓᱐, ᱑᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> p02xm3sos9ebox28u2tusdshw8op5y2 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 3 10973 190304 186184 2026-04-11T18:30:24Z MediaWiki message delivery 395 /* Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications */ new section 190304 wikitext text/x-wiki == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱒᱗, ᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == Santali Movement Strategy Follow Up Call == '''Greetings,''' This is a cordial reminder to fill up the '''"Santali Movement Strategy Meeting Feedback form"''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBkRc-19QKiCZ8uNCS2DReMWtnsZipGAOqRIgA_PKIPd0sFg/viewform?usp=sf_link Form Link] and to invite for '''"Santali Movement Strategy Follow Up Call"''' happening on '''November 18 @ 20:00 IST/ 20:30 BST/14:30 UTC.''' Please join us with your ideas and recommendations or simply to discuss further. '''Agenda:''' * '''To continue our conversation since [[Special:MyLanguage/Santali Movement Strategy Call|Santali Movement Strategy Call]].''' * '''To discuss and finalize top priorities for implementation in 2021. ''' '''Register here''': https://meta.wikimedia.org/wiki/Santali_Movement_Strategy_Follow_Up_Call '''Date & Time:''' Wednesday November 18 @ 20:00 IST/ 20:30 BST/14:30 UTC. '''Meeting link :''' https://meet.google.com/tyy-fuxu-hqi Do RSVP and share with friends. Namaste, [[User:Marajozkee|Rajeeb]]/[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Marajozkee|Marajozkee]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Marajozkee|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱑᱒, ᱑᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ (UTC) == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants, Jury members and Organizers, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2020, the sixth Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2020. Please kindly fill '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform the form]''', let the postcard can send to you asap! * This form will be closed at February 15. * For tracking the progress of postcard delivery, please check '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|this page]]'''. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2020/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon == [[File:WP20Symbols CAKE1.svg|thumb|70px|right]] Dear editor, I hope this message finds you well. [[:m: Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon|Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon]] is going to start from tomorrow. This is a gentle reminder. Please take part. Happy editing. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱐᱓, ᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_20th_anniversary_celebration_edit-a-thon/lists/Participants&oldid=20941552 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for Wikipedia Asian Month postcard 15/02/2021 UTC 23:59. If you haven't filled the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform Google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|wait for the postcard and tracking emails]]. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01 </div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting == The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history. In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], ᱑᱐:᱓᱐, ᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21198421 --> == Request of adding new article == Hello sir, can you please write an article about Shilha language in this wikipedia ? Thank you very much -- [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Ayour2002|Ayour2002]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Ayour2002|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱙:᱓᱑, ᱒᱔ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Bangla and Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ᱐᱖:᱓᱓, ᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774788 --> == ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ == ᱟᱵᱤᱱ ᱟᱞᱤᱧ ᱴᱷᱮᱱ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱵᱤᱱ ᱥᱮᱱᱴ ᱨᱩᱣᱟ.ᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱚᱱᱟ ᱜᱮ ᱟᱞᱤᱧ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Chado Taras|Chado Taras]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Chado Taras|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]])Chado Taras == Feedback for Mini edit-a-thons == Dear Wikimedian, Hope everything is fine around you. If you remember that A2K organised [[:Category: Mini edit-a-thons by CIS-A2K|a series of edit-a-thons]] last year and this year. These were only two days long edit-a-thons with different themes. Also, the working area or Wiki project was not restricted. Now, it's time to grab your feedback or opinions on this idea for further work. I would like to request you that please spend a few minutes filling this form out. You can find the form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdNw6NruQnukDDaZq1OMalhwg7WR2AeqF9ot2HEJfpeKDmYZw/viewform here]. You can fill the form by 31 August because your feedback is precious for us. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱕᱘, ᱑᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == ''Request for information (WLWSA Newsletter #1)'' == <div style="line-height: 1.2;margin-top:3px; padding:10px 10px 10px 20px; border:2px solid #808080; border-radius:4px;"> <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"><span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span><br>'''September 1 - September 30, 2021'''<span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span></div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px">[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]] Thank you for organizing the Wiki Loves Women South Asia 2021 edition locally in your community. For the convenience of communication and coordination, the information of the organizers/judges is being collected through a '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfSK5ghcadlCwKS7WylYbMSUtMHa0jT9H09vA7kqaCEzcUUZA/viewform?usp=sf_link ''Google form'']''', we request you to fill it out. <span style="color: grey;font-size:10px;">''This message has been sent to you because you are listed as a local organizer/judge in Metawiki. If you have changed your decision to remain as an organizer/judge, update [[m:Wiki Loves Women South Asia 2021/Participating Communities|the list]].''</span> ''Regards,''<br>[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] ᱑᱑:᱔᱖, ᱓᱑ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) </div></div> == ᱢᱩ ᱴᱩᱰᱟ.ᱜ , ᱜᱟᱦᱞᱟ. ᱴᱩᱰᱟ.ᱜ ᱟᱨ ᱚᱦᱚᱫ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ == ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱜᱮ , ᱟᱞᱤᱧ ᱦᱚᱞᱤᱧ ᱵᱩᱡᱷᱟ.ᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱢᱩ ᱴᱩᱰᱟ.ᱜ ᱦᱤᱥᱟ.ᱵ ᱛᱮ Fullstop ᱞᱤᱧ ᱵᱮᱵᱮᱦᱟᱨ ᱮᱫᱟ I ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱞᱤᱧ ᱡᱟᱦᱟ mobile Santali Keyboard ᱞᱤᱧ ᱵᱮᱵᱚᱦᱟᱨ ᱮᱫᱟ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱚᱦᱚᱫ ᱟᱨ ᱢᱩ ᱴᱩᱰᱟ.ᱜ ᱟᱨ ᱜᱟ.ᱦᱞᱟ. ᱴᱩᱰᱟ.ᱜ ᱢᱟ ᱵᱟᱱᱩᱜ ᱟ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱛᱤᱨ ᱜᱮ Fullstop ᱞᱮᱧ ᱵᱮᱵᱚᱦᱟᱨ ᱮᱫᱟ ᱢᱩ ᱴᱩᱰᱟ.ᱜ ᱵᱟᱫᱟᱞ ᱛᱮ I ᱢᱩ- ᱴᱩᱰᱟ.ᱜ ᱵᱟᱫᱟᱞ ᱛᱮ Full stop ᱵᱮᱵᱚᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱩᱜ ᱟ I ᱟᱞᱤᱧ ᱞᱤᱧ ᱢᱚᱱᱮ ᱮᱫᱟ I ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱜᱮᱭᱟ I ᱟᱵᱚ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱜᱮᱵᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ ᱡᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫᱚ ᱜᱟ.ᱦᱞᱟ. ᱴᱩᱰᱟ.ᱜ ᱜᱮ ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱵᱮᱵᱚᱦᱟᱨ ᱟ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱫᱤᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ- ᱫᱟ.ᱛᱟ.ᱱᱤ (SANTALI TE ) ᱫᱤᱠᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱮ - ᱫᱟᱛᱟᱱᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ I[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Thopo Hembram|Thopo Hembram]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Thopo Hembram|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]])Thopo Hembram == Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary == [[File:Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon poster 2nd.pdf|thumb|100px|right|Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon]] Dear Wikimedian, Hope you are doing well. Glad to inform you that A2K is going to conduct a mini edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary. It is the second iteration of Mahatma Gandhi mini edit-a-thon. The edit-a-thon will be on the same dates 2nd and 3rd October (Weekend). During the last iteration, we had created or developed or uploaded content related to Mahatma Gandhi. This time, we will create or develop content about Mahatma Gandhi and any article directly related to the Indian Independence movement. The list of articles is given on the [[:m: Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon|event page]]. Feel free to add more relevant articles to the list. The event is not restricted to any single Wikimedia project. For more information, you can visit the event page and if you have any questions or doubts email me at nitesh@cis-india.org. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱓᱒, ᱒᱘ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == ''WLWSA-2021 Newsletter #6 (Request to provide information)'' == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span> <br/>'''September 1 - September 30, 2021''' <span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates. <small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Hirok_Raja|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small> ''Regards,'' <br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] <br/>᱐᱗:᱑᱘, ᱑᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ (UTC) <!-- sent by [[User:Hirok Raja|Hirok Raja]] --> </div> == Feminism and Folklore organiser == Dear organiser, Thank you for organizing Feminism and Folklore in your local language. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeu9Khj1jo1H6CdP4mr6lW_rfT0bJFO4gpzm5rOreDeDGoiog/viewform this form] as soon as possible so that we can swiftly reach out to you. (Forms link will be deactivated on 6th February 2022) Regards, Tiven (User:Tiven2240) Feminism and Folklore --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Tiven2240|Tiven2240]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Tiven2240|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱔᱔, ᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == Congrats for organizing Feminism and Folklore 2022 now whats next ? == Dear Organizers, Congratulations on successfully organizing [[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] on your local Wikipedia language. Here are few things that you need to look around during the contest.Make sure that all submissions follow the set of rules as mentioned below and are related to the theme of the project. #The expanded or new article should have a minimum 3000 bytes or 300 words. #The article should not be purely machine translated. #The article should be expanded or created between 1 February and 31 March. #The article should be within theme feminism or folklore.Articles will be accepted if it either belongs to Folklore or Feminism. #No copyright violations and must have proper reference as per Wikipedia notability guidelines. Please refer to the set of rules and guidelines [[:m:Feminism and Folklore 2022|from here]]. During the contest if you face any issue or have queries regarding the project please feel free to reach out on [[:m:Feminism and Folklore 2022/Contact Us|Contact Us]] page. Feminism and Folklore team will be assisting you throughout the contest duration. We thank you for your numerous efforts which you have put in for making this project successful. Best wishes [[User:Rockpeterson|Rockpeterson]] [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱕᱒, ᱑᱒ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf&oldid=22820293 --> == International Mother Language Day 2022 edit-a-thon == Dear Wikimedian, CIS-A2K announced [[:m:International Mother Language Day 2022 edit-a-thon|International Mother Language Day]] edit-a-thon which is going to take place on 19 & 20 February 2022. The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate International Mother Language Day. This time we will celebrate the day by creating & developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource, items that need to be created on Wikidata [edit Labels & Descriptions], some language-related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about languages or related to languages. Anyone can participate in this event and editors can add their names [https://meta.wikimedia.org/wiki/International_Mother_Language_Day_2022_edit-a-thon#Participants here]. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱑᱓, ᱑᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <small> On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == International Women's Month 2022 edit-a-thon == Dear Wikimedians, Hope you are doing well. Glad to inform you that to celebrate the month of March, A2K is to be conducting a mini edit-a-thon, International Women Month 2022 edit-a-thon. The dates are for the event is 19 March and 20 March 2022. It will be a two-day long edit-a-thon, just like the previous mini edit-a-thons. The edits are not restricted to any specific project. We will provide a list of articles to editors which will be suggested by the Art+Feminism team. If users want to add their own list, they are most welcome. Visit the given [[:m:International Women's Month 2022 edit-a-thon|link]] of the event page and add your name and language project. If you have any questions or doubts please write on [[:m:Talk:International Women's Month 2022 edit-a-thon|event discussion page]] or email at nitesh@cis-india.org. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱕᱓, ᱑᱔ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == Feminism and Folklore 2022 ends soon == [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|right|frameless|250px]] [[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] which is an international writing contest organized at Wikipedia ends soon that is on <b>31 March 2022 11:59 UTC</b>. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as <i>folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more</i> Keep an eye on the project page for declaration of Winners. We look forward for your immense co-operation. Thanks Wiki Loves Folklore international Team [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱒᱘, ᱒᱖ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf&oldid=23060054 --> == ''WLWSA-2021 Newsletter #7 (Request to provide information)'' == <div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span> <br/>'''September 1 - September 30, 2021''' <span style="font-size:120%; float:right;">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> </div> <div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Unfortunately, your information has not reached us. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates. <small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Aishik_Rehman|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small> ''Regards,'' <br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']] <br/>᱑᱓:᱐᱙, ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/WLWSA2021&oldid=23090638 --> == Feminism and Folklore 2022 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 25th April 2022. # Email us on [mailto:wikilovesfolklore@gmail.com wikilovesfolklore@gmail.com] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2022|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. [[File:Feminism and Folklore.webm|frameless|right|300px]] Thanks and regards '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱑᱙, ᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf1&oldid=23111012 --> == Feminism and Folklore 2022 - Local prize winners == <div style="border:8px brown ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations for winning a local prize in '''[[:m:Feminism and Folklore 2022/Project Page|Feminism and Folklore 2022]]''' writing competition. Thank you for your contribution and documenting your local folk culture on Wikipedia. Please fill in your preferences before 15th of June 2022 to receive your prize. Requesting you to fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScK5HgvVaLph_r_afctwShUuYVtXNwaN24HUSEYnzUUho8d-Q/viewform?usp=sf_link this form] before the deadline to avoid disappointments. Feel free to [[:m:Feminism and Folklore 2022/Contact Us|contact us]] if you need any assistance or further queries. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2022|FNF 2022 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱕᱐, ᱒᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=23312270 --> == Thanks for organizing Feminism and Folklore == Dear Organiser/Jury Thank you so much for your enormous contribution during the [[:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] writing competition. We appreciate your time and efforts throughout the competition to bridge cultural and gender gap on Wikipedia. We are sending you a special postcard as a token of our appreciation and gratitude. Please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeZ5eNggLMULDNupu4LFuTIcDmEyCIRh0QLhElkhkZvAmg0wQ/viewform this form] by July 20th 2022 to receive a postcard from us. We look forward to seeing you in 2023 next year. Stay safe! Gaurav Gaikwad. International Team Feminism and Folklore [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱕᱐, ᱑᱐ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf1&oldid=23501899 --> == অনুবাদের অনুরোধ == [https://bd.wikimedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:%E0%A6%85%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6&group=page-%E0%A6%89%E0%A6%87%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE+%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%2C+%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%A8&action=page&filter=&language=sat এটি] সাঁওতালি ভাষায় অনুবাদ করে দেওয়ার অনুরোধ জানাই। [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:আফতাবুজ্জামান|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱒᱓:᱐᱙, ᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) ᱛᱟᱨᱡᱚᱢᱟ ᱠᱟᱹᱫᱟᱹᱧ᱾😊 অনুবাদ করে দিলাম।😊 JOHAR🙏 [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱗:᱒᱖, ᱒᱖ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) :সময় পেলে [https://bd.wikimedia.org/w/index.php?title=%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:%E0%A6%85%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6&group=page-%E0%A6%89%E0%A6%87%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE+%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%2C+%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%A8%2F%E0%A6%85%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%B8%E0%A7%82%E0%A6%9A%E0%A7%80&action=page&filter=%21translated&language=sat এটিও করে দিন]। ১২ তারিখের আগে করলে ভালো হবে। [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:আফতাবুজ্জামান|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱒᱒, ᱑᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) ::[https://bd.wikimedia.org/wiki/%E0%A6%9F%E0%A7%87%E0%A6%AE%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%9F:%E0%A6%89%E0%A6%87%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE_%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6_%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%A8_%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7 এটিও] (৫টি শব্দ) [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:আফতাবুজ্জামান|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱒᱙, ᱑᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) :::আবার বিরক্ত করার জন্য দুঃখিত। [https://bd.wikimedia.org/wiki/%E0%A6%89%E0%A6%87%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE_%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6,_%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A8%E0%A7%A8/sat এটি ঠিক করে দেওয়ার অনুরোধ করছি]। মূলত, ভবিষ্যৎ বাক্যে অতীত বাক্য করা হয়েছে। [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:আফতাবুজ্জামান|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱒᱓:᱕᱘, ᱑᱒ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) ::ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱠᱟᱹᱫᱟᱹᱧ᱾ ᱟᱹᱲᱤᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱢᱤᱧ ᱜᱚᱲᱚ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱢ ᱠᱟᱱ ᱛᱮ ᱤᱧ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱧ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ᱾ (ঠিক করে দিলাম। বিরক্তির কিছু না। তোমাকে সাহায্য করতে পেরে আমি আনন্দিত।) [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱒᱕, ᱑᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱑:᱒᱕, ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱒᱑, ᱑᱘ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱒᱑, ᱒ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱑᱑, ᱑᱘ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == Invitation to organize Feminism and Folklore 2023 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear {{PAGENAME}}, Christmas Greetings and a Happy New Year 2023, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a fountain tool or dashboard. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]]. This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023. Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱑᱑, ᱒᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=24282249 --> :Dear {{PAGENAME}}, :We require your help and support in organizing Feminism and Folklore writing competition on Santali Wikipedia. Kindly connect if you need any guidance from us in organizing. :We are also providing [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform stipend] for organizers, Jury, National and international coordinators. You and your team (Not restricted to number of users in team) can apply. Also we can help with the list of articles missing in Santali Wikipedia. So that the community can create articles based on the list. :Feel free to write back or ping me on Wikipedia. :Thanks and regards. :Tiven Gonsalves :Coordinator Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore. :[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Tiven2240|Tiven2240]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Tiven2240|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱓᱖, ᱒᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Flower of the month == [[ᱨᱮᱫ:Commelina_forsskalaei_(Kanpet)_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_9566.jpg|thumb|<center>Commelina forsskalaei, India</center>]] Hi ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ For your huge efforts on Santali Wikipedia I want to award you with the [[:als:Wikipedia:Blueme vum Monet|Flower of the month]]. <nowiki>Best regards, --~~~~</nowiki> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Holder|Holder]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Holder|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱕᱘, ᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) Thanks for the award.This will give me more motivation. _JOHAR ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱤᱧ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱤᱧ ᱧᱟᱢᱟ᱾ ᱻᱡᱚᱦᱟᱨ🙏 [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱐᱙, ᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Women's Month Datathon on Commons == Dear Wikimedian, Hope you are doing well. CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have planned an online activity for March. The activity will focus on Wikimedia Commons and it will begin on 21 March and end on 31 March 2023. During this campaign, the participants will work on structure data, categories and descriptions of the existing images. We will provide you with the list of the photographs that were uploaded under those campaigns, conducted for Women’s Month. You can find the event page link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event and make it successful. There will be at least one online session to demonstrate the tasks of the event. We will come back to you with the date and time. If you have any questions please write to us at the event [[:m:Talk:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|talk page]] Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱐᱙, ᱑᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == Women's Month Datathon on Commons Online Session == Dear Wikimedian, Hope you are doing well. As we mentioned in a previous message, CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have been starting an online activity for March from 21 March to 31 March 2023. The activity already started yesterday and will end on 31 March 2023. During this campaign, the participants are working on structure data, categories and descriptions of the existing images. The event page link is [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event. There is an online session to demonstrate the tasks of the event that is going to happen tonight after one hour from 8:00 pm to 9:00 pm. You can find the meeting link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons/Online Session|here]]. We will wait for you. Regards [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱓:᱓᱘, ᱒᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments. If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱔᱗, ᱑᱐ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25134473 --> ok == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱓᱗, ᱒᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == ᱯᱚᱨᱚᱢ ᱵᱤᱻᱨ ᱪᱚᱠᱨᱚ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ == {{Invitation to join PVC edit-a-thon}} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|R Ashwani Banjan Murmu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:R Ashwani Banjan Murmu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱑:᱒᱙, ᱑᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Invitation to Organize Feminism and Folklore 2024 Writing Competition == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear {{PAGENAME}}, Hope you are doing well, Wishing you a Happy New Year!. We extend a heartfelt invitation to you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition, which is scheduled to take place from February 1, 2024, to March 31, 2024. This year's edition of Feminism and Folklore will concentrate on feminism, women's issues, and gender-focused topics, aligning with a Wiki Loves Folklore gender gap focus and featuring a folk culture theme on Wikipedia. This year we have created two new Tools for the Feminism and Folklore project. The tool is called '''Campwiz'''. This tool is created by the international Tech team of Wiki Loves Folkore especially crafted for Feminism and Folklore project. The tool works as same as fountain or dashboard but has extra abilities required for jury and submission of articles. To create a new campaign on Campwiz, organizers to follow these steps: # Go to the tool link: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> # Select your wiki on which you want to organize the campaign (enter the name or short code, such as "{{CONTENTLANG}}" for {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}}). # Give your campaign a name example "Feminism and Folklore 2024 on {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} {{SITENAME}})". # Select the start and end dates (note: keep your start date as Feb 1 and end date as March 31). # Provide a description for your campaign (you can briefly describe the campaign in this section). # Make sure to keep the checkboxes ticked for "Allow users to submit articles that were not created but expanded." if you want to use the campaign for expanded articles also. # Keep minimum added bytes as 4000 and minimum added words as 400 and click next. # In the jury section, keep the checkboxes ticked for "Allow jury members to participate in the campaign" and "Prevent jury members from seeing each other's votes." As per your preference. # Under the jury search box, type the username of your jury and click on the "+" button to add; you can add multiple jury members. # Click next to review and then click on save. With this we have also created a '''Missing article tool'''. This tool identifies articles in the English Wikipedia that are absent from your native language Wikipedia. You can customize your selection criteria, and our tool will provide you with a table displaying the missing articles along with suggested titles. You also have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Both tools, the Missing Article Tool and the Campwiz Tool, are now available for public use during the Feminism and Folklore campaign. You can find more information about these tools here: <nowiki>https://tools.wikilovesfolklore.org/</nowiki> There are also some changes in the rules and criteria's. Please go through the rules below. # '''Minimum Length:''' The expanded or new article should have a minimum of '''''4000 bytes or 400 words''''', ensuring sufficient depth and coverage of the chosen topic. The local organizers are free to choose the minimum length criteria as per needs of their local Wikipedia and must be clearly mention on local project page. # '''Language Quality:''' Articles should not be poorly machine-translated, ensuring that language quality and readability are maintained at a high standard. # '''Timeline of Creation or Expansion:''' The article should be created or expanded between 1 February and 31 March, aligning with the specified contest timeline. # '''Theme Relevance''': Articles should directly address the theme of feminism and folklore, exploring connections between gender, cultural traditions, and intangible heritage. # '''No Orphaned Articles:''' Articles must not be orphaned, meaning they should be linked from at least one other article to ensure visibility within the Wikipedia ecosystem. # '''No Copyright violations:''' There should be no copyright violations, and articles should adhere to local Wikipedia policies on notability, ensuring that the content meets the standards for notability. # '''Adequate references and Citations:''' Each article should include proper references and citations following local Wikipedia policies, ensuring the reliability and credibility of the information presented. Learn more about the contest details and prizes on our project page [[:m:Feminism and Folklore 2024|here]]. Should you require any assistance, please feel free to contact us on our meta talk page or via email. We eagerly anticipate your enthusiastic coordination and participation in Feminism and Folklore 2024. Thank you and Best wishes, '''Feminism and Folklore 2024 International Team''' --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱕᱑, ᱑᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) </div></div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=26088038 --> == Congratulations to the Feminism and Folklore Prize Winner! == Dear Winner, We are thrilled to announce that you have been selected as one of the prize winners in the 2024 '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore]]''' Writing Contest! Your contributions have significantly enriched Wikipedia with articles that document the vibrant tapestry of folk cultures and highlight the crucial roles of women within these traditions. As a token of our appreciation, you will receive a gift coupon. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc9Rkv1803Q6DnAc1SLxyYy95KN22GNrGXeA7kNFT-u62MGyg/viewform?usp=sf_link the Winners Google Form]. In the form, kindly provide your details for receiving the gift coupon and share your thoughts about the project. Your dedication and hard work have not only helped bridge the gender gap on Wikipedia but also ensured that the cultural narratives of underrepresented communities are preserved for future generations. We look forward to your continued participation and contributions in the future. Congratulations once again, and thank you for being a vital part of this global initiative! Warm regards, '''The Feminism and Folklore Team''' <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=26890688 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;"> <div style="text-align: center;"> </div> '''Dear {{ROOTPAGENAME}}''', Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br> We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate each year! '''Sincerely,<br>''' '''Wikipedia Asian Month User Group''' [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]] </div> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28737105 --> == ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱯᱨᱩᱯᱷᱨᱤᱰᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱨ! == ᱡᱚᱦᱟᱨ {{PAGENAME}}, ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮ ᱠᱷᱚᱡᱟ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ, ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱞᱤᱝᱠ: [https://w.wiki/EFGb ᱜᱟᱱᱟᱝ ᱟᱨ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ.] '''ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱡᱚᱝ ᱠᱟᱛᱷᱟ''' * ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱢ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱢᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱧᱮᱪᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱢᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱚᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ! [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱓᱑, ᱒᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == ᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ WAM ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:{{#if:2025}} Wikipedia Asian Month Barnstar.png|150px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ᱡᱚᱦᱟᱨ '''ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗''' [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕|ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕]] ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ᱾ ᱟᱢᱟᱜ [[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕/ᱥᱟᱯᱲᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ]] ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ! ᱡᱚᱦᱟᱨ, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱔:᱑᱙, ᱘ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) |} == ᱱᱮᱣᱛᱟ: ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ == <div style="background-color:#f0f8ff; border:1px solid #a2c1f0; border-radius:10px; padding:15px; margin:10px 0;"> <div style="text-align:center; font-size:120%; font-weight:bold;"> [[File:WP25 potential birthday logo.svg|center|class=skin-invert|link=ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]] 🎉 ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗! 🎉 </div> ᱟᱢ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱼᱟ ᱡᱮ, ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ '''᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱜ '''᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ''' ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, '''ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ ''' ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱵᱷᱩᱨ '''ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ''' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱟᱢᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢ ᱞᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ ᱾ * 🗓️ '''ᱚᱠᱛᱚ:''' ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ - ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ * 🎁 '''ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ:''' ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ ᱾ '''ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱤᱱ ᱢᱮ:''' <div style="text-align:center; margin-top:10px;"> <span style="background-color:#3366cc; border-radius:5px; padding:8px 15px;">'''[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ|<span style="color:white;">👉 ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ</span>]]'''</span> </div> ᱟᱢᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ! ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ, ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ<br> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱓᱒, ᱑᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) </div> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) on ᱑᱘:᱓᱐, ᱑᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> gv9elacn0lgn5ldhje3mnffpcxdhid1 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 3 20254 190300 190279 2026-04-11T18:30:24Z MediaWiki message delivery 395 /* Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications */ new section 190300 wikitext text/x-wiki == ᱯᱚᱨᱚᱢ ᱵᱤᱻᱨ ᱪᱚᱠᱨᱚ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ == {{Invitation to join PVC edit-a-thon}} [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|R Ashwani Banjan Murmu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:R Ashwani Banjan Murmu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱑:᱒᱗, ᱑᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) :[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|@R Ashwani Banjan Murmu]] *ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱢᱮ* ᱨᱮ ᱞᱤᱧ ᱚᱛᱟᱭᱮᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱤᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱟ ᱵᱟᱝ-ᱤᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟ. ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱤᱧ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱣᱫᱟ #([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱑:᱕᱒, ᱑᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC)) ᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱮᱸᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱥᱤᱨᱡᱟ.ᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ | @ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱨᱮ [https://sat.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%B1%B5%E1%B1%AE%E1%B1%B5%E1%B1%B7%E1%B1%9F%E1%B1%A8%E1%B1%A4%E1%B1%AD%E1%B1%9F%E1%B1%B9_%E1%B1%9C%E1%B1%9F%E1%B1%9E%E1%B1%A2%E1%B1%9F%E1%B1%A8%E1%B1%9F%E1%B1%A3:%E1%B1%A4%E1%B1%A7_%E1%B1%A2%E1%B1%9F%E1%B1%9B% '''ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱱᱚᱲ '''] ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱢᱮ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮ ᱾ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:R Ashwani Banjan Murmu|R Ashwani Banjan Murmu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:R Ashwani Banjan Murmu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱙:᱐᱕, ᱑᱗ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ (UTC) == Congratulations to the Feminism and Folklore Prize Winner! == Dear Winner, We are thrilled to announce that you have been selected as one of the prize winners in the 2024 '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore]]''' Writing Contest! Your contributions have significantly enriched Wikipedia with articles that document the vibrant tapestry of folk cultures and highlight the crucial roles of women within these traditions. As a token of our appreciation, you will receive a gift coupon. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc9Rkv1803Q6DnAc1SLxyYy95KN22GNrGXeA7kNFT-u62MGyg/viewform?usp=sf_link the Winners Google Form]. In the form, kindly provide your details for receiving the gift coupon and share your thoughts about the project. Your dedication and hard work have not only helped bridge the gender gap on Wikipedia but also ensured that the cultural narratives of underrepresented communities are preserved for future generations. We look forward to your continued participation and contributions in the future. Congratulations once again, and thank you for being a vital part of this global initiative! Warm regards, '''The Feminism and Folklore Team''' <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=26890688 --> == Feminism and Folklore 2024 - International prize winners == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Congratulations! We are thrilled to announce that you have emerged as the victorious champion in the '''Feminism and Folklore 2024''' writing competition, securing an International prize. Your achievement is truly exceptional and worthy of celebration! We would like to express our utmost gratitude for your invaluable contribution to the documentation of your local folk culture and women on Wikipedia. The dedication and hard work you exhibited throughout the competition were truly remarkable. To ensure that you receive your well-deserved prize, we kindly request you to take a moment and complete the preferences form before the 15th of August 2024. By doing so, you will help us tailor the prize according to your preferences and guarantee a delightful experience for you. You can access the form by [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfBUbyRAPdKjoQje8I0zN4qQwMGmKtw8Zj38PTYTUkSthEyiw/viewform?usp=sf_link clicking here]. Should you have any queries or require any further assistance, please do not hesitate to reach out to us. You can easily contact us via the talkpage or by email. We are more than delighted to provide any support you may need. Once again, congratulations on this outstanding achievement! We are proud to have you as our winner and eagerly look forward to hearing from you. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2024|FNF 2024 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱒:᱓᱙, ᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf20242&oldid=27147899 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Follow-up on Incomplete Information for Wiki Loves Ramadan 2025 == Hi ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ, Thank you for signing up your community for For Wiki Loves Ramadan 2025. Please provide the following missing information on the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participants|participants' page of Wiki Loves Ramadan 2025]]. * Tracking category * Local Organizer * Jury Tools * Jury Members ''For the Team'', [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ZI Jony|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱒᱒, ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) @[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ZI Jony|ZI Jony]] I am unable to create a Fountain tool. Previously, I had created a Fountain on feminism and folklore, but it was not approved and is now showing as a draft. Since then, I have been unable to create a new one. I have already informed the admin through a personal message, but the issue has not been resolved yet. Could you please assist me in resolving this? Also, if you have the ability to do so, kindly create a Fountain tool for us. Regards, [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱐᱑, ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) Done [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱔:᱔᱘, ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) : [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]], thanks for the update. Unfortunately, your tracking category link didn’t work, kindly check and arrange to fix it. [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ZI Jony|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱐᱙, ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;"> <div style="text-align: center;"> </div> '''Dear {{ROOTPAGENAME}}''', Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br> We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate each year! '''Sincerely,<br>''' '''Wikipedia Asian Month User Group''' [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]] </div> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28737105 --> == Share Your Feedback – Wiki Loves Ramadan 2025 == Dear ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ Thank you for being a part of '''[[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]''' — whether as a contributor, jury member, or local organizer. Your efforts helped make this campaign a meaningful celebration of culture, heritage, and community on Wikimedia platforms. To help us improve and grow this initiative in future years, we kindly ask you to complete a short '''feedback form'''. Your responses are valuable in shaping how we support contributors like you. * '''Feedback Form:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform Submit your feedback here] * '''Deadline to submit:''' 31 May 2025 It will only take a few minutes to complete, and your input will directly impact how we plan, communicate, and collaborate in the future. Thank you again for your support. We look forward to having you with us in future campaigns! Warm regards,<br/> ''Wiki Loves Ramadan International Team'' ᱐᱘:᱕᱑, ᱑᱙ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Participants&oldid=28751574 --> == Wiki Loves Ramadan 2025 – Global Top 10 Winner: Congratulations! == '''Dear ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ,''' Congratulations! You have been selected as one of the '''Top 10 Global Winners''' (ranks 4 to 10) of the '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]''' campaign. Your contributions and participation have greatly enriched the project, and we sincerely appreciate your efforts. To send you your prize and the official campaign T-shirt, we kindly request the following details: * Full name: * Wikimedia username: * Country of residency: * Email address: * Preferred T-shirt size (M, L, XL): * Preferred T-shirt color (Black, White, Navy): '''Please send the above information within 24 hours to:''' '''support@wikilovesramadan.org''' Your prize will be delivered through the [https://www.tremendous.com/catalog/ Tremendous] platform. Also, we kindly request you to fill the '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform Participant Feedback Form]''' at your earliest convenience. Once again, thank you for your amazing contribution. Best regards,<br/> ''Wiki Loves Ramadan International Team'', [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ZI Jony|ZI Jony]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ZI Jony|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱓:᱔᱔, ᱒᱗ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱐:᱒᱐, ᱒᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == Feminism and Folklore 2025 - International prize winners == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] 🎉 Congratulations! 🎉 We’re absolutely thrilled to announce that you are one amongst the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Results|grand champion]] of the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition, winning the coveted International prize! Your outstanding achievement deserves a standing ovation and endless celebration! 🌟 Your passion, dedication, and incredible effort in bringing local folk culture and the voices of women to life on Wikipedia have truly blown us away. You’ve made a remarkable impact, and we couldn’t be more grateful for your contribution. Now, to make sure you receive your well-deserved prize (and make it extra special for you!), please fill out the preferences form before July 10, 2025. This will help us customize your prize and ensure it’s a perfect fit. 👉 [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCYwsIY3kTLyDRcIKxSfxJbz2eunqJUrukvc0uuwX6LU-WKA/viewform?usp=dialog Click here to fill out the form!] If you have any questions or need help with anything at all, don’t hesitate to reach out! You can contact us via the talkpage or email — we’re always here for you and happy to help. Once again, a huge congratulations on this incredible victory! We’re so proud to celebrate you and can’t wait to hear from you soon. ✨ Best wishes and endless cheers! ✨ [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28920195 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear {{BASEPAGENAME}}, We are pleased to invite you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and women. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support *For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. * Join the office hours on 23 January 2026 and connect with the international Team. ([[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|sign up now]]) If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp;[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱖:᱓᱑, ᱑᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29949330 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱑᱗, ᱑᱖ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Join the LDH General Assembly | April 18, 2026 == We are delighted to invite you to the General Assembly of the [[m:Wikimedia Language Diversity Hub|'''Language Diversity Hub''']] (LDH) on Saturday, '''April 18th, 2026''', at '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776517200 13:00 UTC]'''. === About the General Assembly === The General Assembly (GA) is a community-wide consultation and engagement space. It is the primary forum through which LDH connects with the broader language and Wikimedia communities. The GA is designed to: * Keep community members informed about LDH activities, decisions, and ongoing work. * Gather feedback and perspectives from across the language and Wikimedia ecosystem. * Create open pathways for participation, collaboration, and community-driven input. === How to participate === Everyone is welcome! If you work on language access, language diversity, or Wikimedia projects in any language community, this is a space for you. * '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfFCqPF3H-Yax0t-AbgRasoDdXLom23n2SsZR5fw74bxMuPCQ/viewform Register here to attend]''' [[File:LDH General Assembly E-flyer.jpg|frameless|center|280px|link=https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfFCqPF3H-Yax0t-AbgRasoDdXLom23n2SsZR5fw74bxMuPCQ/viewform]] Looking forward to your participation, Language Diversity Hub Team, ᱑᱘:᱒᱑, ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) ''<small>You can opt out of our distribution list by removing your username from [[m:MassMessage/Lists/LDH|this list]]</small>'' (This message was sent to [[:ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Oscar .@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30182212 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱑:᱕᱗, ᱑᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) on ᱑᱘:᱓᱐, ᱑᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> bkgo7wa3iijhifol0xr7r4o3kzy7oup ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 0 27489 190361 176193 2026-04-12T11:03:18Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 /* ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ */ 190361 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ | birth_name = | caption = | image = Mohan Charan Majhi taking oath as the CM of Odisha in 2024.jpg | caption = ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱨᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱜᱼᱟᱭ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1972|01|06}} | birth_place = ᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ, ᱡᱷᱩᱢᱯᱩᱨᱟ, [[ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ]] | residence = [[ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | death_date = | death_place = | office = ᱑᱕ ᱟᱹᱱᱤᱡ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ|ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] | term_start = ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ | term_end = | governor = [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱵᱚᱨ ᱫᱟᱥ]] | deputy = [[ᱠᱚᱱᱚᱠ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱱ ᱥᱤᱝ ᱫᱮᱣ]]<br>[[ᱯᱨᱚᱵᱚᱛᱤ ᱯᱚᱨᱤᱫᱟ]] | subterm = ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ | suboffice = | office1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ]] | constituency1 = [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ]] | term_start1 = ᱒᱐᱑᱙ | term_end1 = | predecessor1 = ᱚᱵᱷᱤᱨᱟᱢ ᱱᱟᱭᱠ | successor1 = | party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | religion = ᱥᱟᱨᱱᱟ | otherparty = | spouse = ᱰᱨ. ᱯᱨᱤᱭᱟᱝᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ | children = ᱓ | website = | alma_mater = ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, [[ᱪᱟᱢᱯᱩᱣᱟ]] (ᱵᱤ.ᱮ.)<br/r> [[ᱰᱷᱮᱝᱠᱟᱱᱟᱲ ᱞᱚ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] (ᱮᱞ.ᱮᱞ.ᱵᱤ.) | profession = ᱩᱠᱩᱞ <br> ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | date = | year = | source = | termstart2 = ᱒᱐᱐᱐ | termend2 = ᱒᱐᱐᱙ | constituency = | constituency2 = [[ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ]] | predecessor2 = ᱡᱳᱜᱮᱱᱫᱨᱚ ᱱᱟᱭᱠ | successor2 = [[ᱥᱩᱵᱚᱨᱱᱟ ᱱᱟᱭᱠ]] | succeeding = [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱯᱚᱴᱱᱟᱭᱚᱠ]] }} '''ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ''' ({{IPA-or|mohɔnɔ t͡ʃɔɾɔɳɔ mad͡ʒʱi||LL-Q33810 (ori)-Sangram Keshari Senapati (Ssgapu22)-ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ.wav}}) (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱖ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱑᱕ ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/odisha-assembly/odisha-cm-mohan-majhi-oath-taking-ceremony-live-updates-bjp-june-12-2024/article68277246.ece|title=Odisha CM oath-taking ceremony: BJP leader Mohan Majhi new Odisha CM, to take oath today|newspaper=[[The Hindu]]|date=12 June 2024|access-date=12 June 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/odisha-chief-minister-mohan-majhi-keonjhar-mla-bjp-2552014-2024-06-12|title=Former teacher to Odisha Chief Minister: How Mohan Majhi climbed political ladder|work=[[India Today]]|date=12 June 2024|access-date=12 June 2024}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ (ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)]] ᱠᱷᱚᱱ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱙ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱡᱤ.ᱯᱤ. ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱤᱯᱷ ᱣᱤᱯᱷ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="h837">{{cite web | title=Who is Mohan Charan Majhi, BJP's first Odisha CM | website=The Times of India | date=11 June 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-mohan-charan-majhi-new-odisha-cm-bjp-bjd/articleshow/110909600.cms | access-date=11 June 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.odishahelpline.com/Profile-of-Mohan-Charan-Majhi-of-KEONJHAR-constituency-144.html|title=Profile of Mohan Charan Majhi, Keonjhar, Odisha Vidhan Sabha Constituency, Odisha|publisher=odishahelpline.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://interviewtimes.org/2019/06/03/an-outlier-in-poll-challenge-mohan-charan-majhi/ |title="An Outlier in Poll Challenge": Mohan Charan Majhi |access-date=9 July 2019 |archive-date=9 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709190522/http://interviewtimes.org/2019/06/03/an-outlier-in-poll-challenge-mohan-charan-majhi/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/health-minister-orders-probe-into-misbehaviour-towards-mla-by-hospital-382598 |title=Health Minister Orders Probe Into 'Misbehaviour' Towards MLA By Hospital |access-date=9 July 2019 |archive-date=9 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709185019/https://odishatv.in/odisha/health-minister-orders-probe-into-misbehaviour-towards-mla-by-hospital-382598 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.uniindia.com/bjp-appoints-bishnu-sethi-as-deputy-leader-mohan-majhi-as-chief-whip-in-odisha-assembly/east/news/1648019.html BJP appoints Bishnu Sethi as Deputy leader, Mohan Majhi as Chief whip]</ref> ᱑᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ|ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/odisha-assembly/odisha-cm-mohan-majhi-oath-taking-ceremony-live-updates-bjp-june-12-2024/article68277246.ece|title=Odisha CM oath-taking ceremony LIVE Updates: BJP leader Mohan Majhi new Odisha CM, to take oath today|publisher=The Hindu}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/odisha-chief-minister-mohan-majhi-keonjhar-mla-bjp-2552014-2024-06-12|title=Former teacher to Odisha Chief Minister: How Mohan Majhi climbed political ladder|publisher=India Today}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2024/Jun/12/pleasant-surprise-for-family-of-odisha-cm-designate-mohan-charan-majhi|title=Pleasant surprise for family of Odisha CM designate Mohan Charan majhi|publisher=The New Indian Express}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/who-is-mohan-majhi-odishas-chief-minister-designate-5-points-5867952|title=Mohan Majhi, A Security Guard's Son Who Will Be Odisha Chief Minister|publisher=NDTV}}</ref> ==ᱡᱟᱱᱟᱢ, ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱡᱷᱤ ᱫᱚ ᱖ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱨᱟᱭᱠᱮᱞᱟ, [[ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="CNBC">{{cite web|url=https://www.cnbctv18.com/india/politics/meet-mohan-charan-majhi-bjp-first-odisha-chief-minister-19427152.htm|title=Meet Mohan Charan Majhi, who will replace Naveen Patnaik as the new Odisha CM|date=12 June 2024|access-date=12 June 2024|newspaper=CNBC}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱜᱩᱱᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱷᱩᱨᱤᱴᱤ ᱜᱟᱨᱰ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱫᱚ [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱷᱩᱢᱯᱩᱨᱟ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱱᱟᱫᱟᱯᱩᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱪᱟᱢᱯᱩᱣᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱱ.ᱮᱞ.ᱵᱤ. ᱟᱨ ᱰᱷᱮᱝᱠᱟᱱᱟᱞ ᱞᱚ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱞ.ᱮᱞ.ᱵᱤ. ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱷᱩᱢᱯᱩᱨᱟ ᱥᱟᱨᱚᱥᱣᱚᱛᱤ ᱥᱤᱥᱩ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ RSS's educational wing Vidya Bharti ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="CNBC">{{cite web|url=https://www.cnbctv18.com/india/politics/meet-mohan-charan-majhi-bjp-first-odisha-chief-minister-19427152.htm|title=Meet Mohan Charan Majhi, who will replace Naveen Patnaik as the new Odisha CM|date=12 June 2024|access-date=12 June 2024|newspaper=CNBC}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱯᱨᱤᱭᱚᱝᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Mohan Charan Majhi">{{cite web|url=https://odishaassembly.nic.in/memberprofile.aspx?img=144 |title=Shri Mohan Charan Majhi |website=odishaassembly.nic.in|publisher=Odisha Assembly|accessdate=19 July 2019}}</ref> ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ. ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ (ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱕᱑,᱔᱔᱙ ᱵᱷᱳᱴ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3628-orissa-2000/|title=Orissa 2000|website=Election Commission of India|language=en-IN|access-date=2019-06-27}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱤᱡ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱡᱚᱜᱽᱫᱤᱥ ᱱᱟᱭᱚᱠ (Indian National Congress candidate) ᱫᱚ ᱒᱒,᱑᱖᱓ ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3628-orissa-2000/|title=Orissa 2000|website=Election Commission of India|language=en-IN|access-date=2019-06-27}}</ref> ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ (ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱔᱖,᱑᱔᱖ ᱵᱷᱳᱴ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3629-orissa-2004/|title=Orissa 2004|website=Election Commission of India|language=en-IN|access-date=2019-06-27}}</ref> ସେ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱡᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱢᱟᱫᱷᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱫᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱑᱑,᱐᱐᱒ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱕ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3629-orissa-2004/|title=Orissa 2004|website=Election Commission of India|language=en-IN|access-date=2019-06-27}}</ref> ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ (ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱙,᱒᱒᱒ ᱵᱷᱚᱴ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":2">{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/|title=Orissa 2009|website=Election Commission of India|language=en-IN|access-date=2019-06-27}}</ref> [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱥᱩᱵᱷᱚᱢ ᱱᱟᱭᱚᱠ]] ᱫᱚ ᱗,᱒᱖᱙ ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱑᱔ ᱟᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/|title=Orissa 2009|website=Election Commission of India|language=en-IN|access-date=2019-06-27}}</ref> ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ (ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱔᱗,᱒᱘᱓ ᱵᱷᱚᱴ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":3">{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3631-orissa-2014/|title=Orissa 2014|website=Election Commission of India|language=en-IN|access-date=2019-06-27}}</ref> [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱚᱵᱷᱤᱨᱟᱢ ᱱᱟᱭᱚᱠ]] ᱫᱚ ᱘,᱖᱗᱖ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3">{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3631-orissa-2014/|title=Orissa 2014|website=Election Commission of India|language=en-IN|access-date=2019-06-27}}</ref> ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ (ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ===ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ=== [[File:Pradeep Kumar Jena (Chief Secretary) welcoming Mohan Charan Majhi (new CM) to Lokaseba Bhawan.jpg|thumb|left|upright=0.7|ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱯᱚᱨᱮ]] ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ|ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ.]] ᱠᱮᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ (ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱘᱗,᱘᱑᱕ ᱵᱷᱚᱴ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱗ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱨᱮ ᱑᱑,᱕᱗᱗ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱱᱟ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies 2024: Keonjhar (Odisha) |url=https://results.eci.gov.in/AcResultGenJune2024/candidateswise-S1824.htm |access-date=10 June 2024 |website=Election Commission of India}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱮᱶᱡᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱑᱔᱗ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱗᱘ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱡᱮ.ᱯᱤ. ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱑᱕ ᱟᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱯᱚᱛ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱯᱚᱴᱱᱟᱭᱚᱠ]], ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱩᱱᱤ ᱯᱚᱨᱮ ᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱢᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ ᱟᱨ ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨ ᱜᱟᱢᱟᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱞᱚᱭ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category}} {{ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ}} {{DEFAULTSORT:ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ, ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱱᱫᱩᱡᱷᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ]] fi96buwoh9hkaeksbln0gyyqchdr5vr ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ 14 27499 190356 149935 2026-04-12T11:01:44Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 149935 wikitext text/x-wiki ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴ 8fiijok6oom4dxaakj9uo4av7sj89m3 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ 3 32397 190302 186192 2026-04-11T18:30:24Z MediaWiki message delivery 395 /* Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications */ new section 190302 wikitext text/x-wiki '''<code><nowiki>ᱤᱧ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱢᱮ</nowiki></code>''' == ᱱᱮᱣᱛᱟ: ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ == <div style="background-color:#f0f8ff; border:1px solid #a2c1f0; border-radius:10px; padding:15px; margin:10px 0;"> <div style="text-align:center; font-size:120%; font-weight:bold;"> [[File:WP25 potential birthday logo.svg|center|class=skin-invert|link=ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]] 🎉 ᱡᱚᱦᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ! 🎉 </div> ᱟᱢ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱼᱟ ᱡᱮ, ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ '''᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖''' ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱜ '''᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ''' ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, '''ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ ''' ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱵᱷᱩᱨ '''ᱮᱰᱤᱴ-ᱟ-ᱛᱷᱚᱱ''' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱟᱢᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢ ᱞᱮ ᱱᱮᱣᱛᱟ ᱭᱮᱫ ᱢᱮᱭᱟ ᱾ * 🗓️ '''ᱚᱠᱛᱚ:''' ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ - ᱑᱗ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ * 🎁 '''ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ:''' ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱵᱟᱨᱱᱥᱴᱟᱨ ᱾ '''ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱤᱱ ᱢᱮ:''' <div style="text-align:center; margin-top:10px;"> <span style="background-color:#3366cc; border-radius:5px; padding:8px 15px;">'''[[ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕/ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ|<span style="color:white;">👉 ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱒᱕ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ</span>]]'''</span> </div> ᱟᱢᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱨᱮ ᱞᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱭᱮᱱᱟ! ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱱᱥ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱞᱮᱝᱜᱽᱣᱮᱡᱽ ᱭᱩᱡᱚᱨ ᱜᱨᱩᱯ, ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ<br> [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱕:᱓᱗, ᱑᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) </div> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) on ᱑᱘:᱓᱐, ᱑᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> bificolwql0syaa9072ughjvo1lhmqr ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱟᱱᱫᱷᱮᱭ 0 35446 190280 190278 2026-04-11T12:01:08Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 190280 wikitext text/x-wiki [[File:Sakhi Kandhei (String puppets of Odisha) at Raja Dinkar Kelkar Museum, Pune.JPG|thumb|[[ᱯᱩᱱᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱤᱱᱠᱚᱨ ᱠᱮᱞᱠᱚᱨ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱟᱱᱫᱷᱮᱭ]] '''ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱟᱱᱫᱷᱮᱭ''' ('''ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱩᱱᱫᱷᱮᱭ''', '''ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱱᱟᱴᱚ''' ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ [[ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{cite book|title=Communication and the Traditional Media: Papers and Proceedings of Seminar|url=https://books.google.com/books?id=X0AtAAAAMAAJ|year=1981|publisher=Indian Institute of Mass Communication}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mukherjee|first=Anusua|date=2017-11-25|title=Puppetry in Odisha: who is pulling the strings?|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/art/puppetry-in-odisha-who-is-pulling-the-strings/article20781988.ece|access-date=2021-01-13|issn=0971-751X}}</ref> ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱟᱯᱚᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱟᱯᱚᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱟᱹᱛᱩ ᱯᱟᱞᱚᱠᱚᱬᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱛᱮᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱲᱟᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣᱟ ᱾ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾<ref>{{cite book|title=Cultural Heritage of Orissa: Justice Sri Harihar Mahapatra Felicitation Volume|url=https://books.google.com/books?id=W2ZuAAAAMAAJ|year=1993|publisher=Institute of Oriental and Orissan Studies}}</ref> ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱨᱩ~ᱚᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱨᱩᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱲᱟᱝ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾<ref name=TIE>{{cite news|title=String puppetry – A dying art form|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/string-puppetry-a-dying-art-form/|accessdate=27 February 2014|newspaper=The Indian Express|date=26 February 2014}}</ref><ref name=Hindu>{{cite news|title=A dying art form|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/a-dying-art-form/article5728223.ece|accessdate=27 February 2014|date=26 February 2014}}</ref><ref name=OTV>{{cite news|title=String puppetry – A dying art form|url=http://www.odishatv.in/string-puppetry-a-dying-art-form/|accessdate=27 February 2014|newspaper=OTV|date=25 February 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303012846/http://www.odishatv.in/string-puppetry-a-dying-art-form/|archivedate=3 March 2014}}</ref><ref name=Jagran>{{cite news|title=String puppetry: A dying art form|url=http://post.jagran.com/string-puppetry-a-dying-art-form-1393323835|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401053723/http://post.jagran.com/string-puppetry-a-dying-art-form-1393323835|url-status=dead|archive-date=1 April 2014|accessdate=27 February 2014|newspaper=The Jagran|date=25 February 2014}}</ref> ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱟᱱᱫᱷᱮᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ, [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]] ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟᱭ ᱥᱟᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name=TOI>{{cite news|last=Singha|first=Minati|title=Dying art forms find a stage in city|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/Dying-art-forms-find-a-stage-in-city/articleshow/7789006.cms?referral=PM|accessdate=27 February 2014|newspaper=The Times of India|date=25 March 2011}}</ref> ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱜᱟᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name=PTI>{{cite news|title=String puppetry – A dying art form|url=http://www.ptinews.com/news/4439135_String-puppetry---A-dying-art-form.html|accessdate=27 February 2014|newspaper=Press Trust of India|date=25 February 2014}}</ref> {{quote|ᱤᱧ ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱰᱚᱨ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱤᱧ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱤᱧᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹᱧ ᱧᱟᱢᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸᱧ ᱟᱨᱡᱟᱣᱟ ᱾ ᱯᱷᱚᱠᱤᱨ ᱥᱤᱝ, ᱯᱟᱞᱚᱠᱚᱬᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ}} == ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ == ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱟᱱᱫᱷᱮᱭ ᱨᱮ ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ; ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱴᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱷᱩᱜᱟᱹᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱠᱟᱹᱴᱩᱵ ᱥᱚᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱫᱟᱯᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱛᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ ᱮᱲᱮ ᱠᱟᱹᱴᱩᱵ, ᱛᱤ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱛᱚᱞ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱞ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱟᱲᱟᱜᱟ ᱾<ref name="Cuttack1985">{{cite book|author=Kala Vikash Kendra, Cuttack|title=Journal|url=https://books.google.com/books?id=vfxkAAAAMAAJ|year=1985}}</ref><ref name="KothariKarlekar1989">{{cite book|author1=Sunil Kothari|author2=Ranjita Karlekar|title=Damaru, Essays on the Theatre & Theatre Crafts of Eastern India|url=https://books.google.com/books?id=U_9kAAAAMAAJ|year=1989|publisher=Council and the Centre}}</ref> {{quote|ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱫᱚᱦᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱫᱤᱱ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱢᱚᱸᱡᱽ ᱩᱯᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱤᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱮᱱ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱫᱟᱥ, ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ<ref name=TIE /><ref name=Hindu /><ref name=OTV /><ref name=Jagran />}} == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱪᱟᱫᱚᱨ ᱵᱟᱫᱚᱨ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱤᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ (ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ)|ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱱᱳᱠᱠᱩᱵᱤᱫᱽᱭᱟ ᱯᱟᱵᱟᱠᱚᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱪᱷᱟᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]], ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ * [[ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱛᱷᱳᱞᱩ ᱵᱳᱢᱢᱟᱞᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱸᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱣᱟᱭᱟᱝ]], ᱤᱱᱰᱚᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ (ᱯᱩᱛᱩᱞ)]] * [[ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱝ ᱟᱨᱴᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] ndhap4u8r6rrjys8wxmj93wpe07doxa ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ 0 35447 190281 2026-04-11T12:04:48Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "'''ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ''' ([[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]]: തോൽപ്പാവക്കൂത്ത്, [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]]: தோல்பாவைக்கூத்து) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱟᱨ ᱛᱟᱢ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190281 wikitext text/x-wiki '''ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ''' ([[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]]: തോൽപ്പാവക്കൂത്ത്, [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]]: தோல்பாவைக்கூத்து) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]] ᱟᱨ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱥᱮ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ]] ᱟᱨ ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱟᱞᱟᱠᱠᱟᱲ]], [[ᱛᱷᱨᱤᱥᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱛᱷᱨᱤᱥᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱢᱟᱞᱟᱯᱯᱩᱨᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ ᱾<ref name="keralatourism">{{cite web|title=Tholpavakoothu|url=http://www.keralatourism.org/kerala-article/216/tholpavakoothu-shadow-puppetry.php|accessdate=4 December 2012}}</ref> [[File:Tholpavakoothu_Image.jpg|thumb|210px|ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] [[File:Image_of_Tholpavakoothu.jpg|thumb|210px|ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] [[File:Puppet of Seeths.jpg|thumb|210px|ᱥᱤᱛᱟ ᱦᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ, ᱚᱥᱳᱠ ᱫᱟᱨᱮ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱨᱮ]] [[File:Tholpavakooth at Kollam.ogv|thumb|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱯᱩᱞᱟᱵᱷᱚᱨ ᱟᱨ ᱫᱚᱞ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ, Govt. S.N.D.P.U.P. ᱟᱥᱲᱟ, ᱯᱟᱴᱴᱟᱛᱷᱟᱱᱚᱢ, ᱠᱳᱞᱞᱟᱢ ᱨᱮ ᱾]] [[File:RamachandraPulavarPrd.jpg|thumb|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱯᱩᱞᱟᱵᱷᱚᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱭ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱒᱐᱑᱗]] [[File:Tholpavakoothu Broc.jpg|thumb|ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[File:Puppetry Stage.jpg|thumb|210px|ᱠᱩᱛᱷᱩᱢᱟᱰᱚᱢ, ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ]] [[File:EzhuparaInstrument1.jpg|thumb|ᱮᱡᱷᱩᱯᱟᱨᱟ, ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱩ~ᱚᱨᱚᱝ ᱥᱟᱯᱟᱵ]] == ᱱᱟᱜᱟᱢ == [[File:തോല്പാവക്കൂത്തിലെ-രാമ-രാവണ-യുദ്ധം.jpg|thumb|210px|''[[ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ]]'' ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]]/ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱹᱲᱟᱹ]] ᱠᱟᱱᱟ: தோல் (''ᱛᱳᱞ'') ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱦᱟᱨᱛᱟ, பாவை (''ᱯᱟᱵᱟᱭ'') ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱨ கூத்து (''ᱠᱩᱛᱷᱩ'') ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱵᱟᱭ ᱠᱩᱛᱷᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱢᱟᱨᱟᱯᱯᱟᱵᱟᱭᱠᱩᱛᱷᱩ" ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''[[ᱵᱳᱢᱢᱟᱞᱟᱴᱴᱟᱢ (ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ)|ᱵᱳᱢᱢᱟᱞᱟᱴᱴᱟᱢ]]'' ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱵᱳᱢᱢᱟᱞᱟᱴᱴᱟᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱨᱮᱫᱚ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱵᱟᱭᱠᱩᱛᱷᱩ (ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱵᱳᱢᱢᱟᱞᱟᱴᱴᱟᱢ ᱟᱨ ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱫᱚ ᱓᱐૦ CE ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱚᱱᱚᱞ ᱛᱷᱤᱨᱩᱠᱠᱩᱨᱟᱞ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱐᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱠᱩᱨᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮ [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]], [[ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱟᱨ [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ]] ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱢᱩᱰᱤᱭᱮᱴᱴᱩ]] ᱟᱨ [[ᱯᱟᱴᱟᱭᱟᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ, ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠᱟᱞᱤ ᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱫᱚ ᱵᱷᱚᱫᱽᱨᱚᱠᱟᱞᱤ ᱭᱟᱜ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱵᱚᱬ]] ᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱵᱟᱭ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱫᱟᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱟᱠᱠᱷᱚᱥ ᱥᱟᱶᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱩᱱᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾<ref name="puppetry">{{cite news|title=Reviving the ancient art of puppetry|url=http://puppetry.org.in/reviving.html|accessdate=4 December 2012|newspaper=The Hindu|date=14 November 2009}}</ref><ref name="hindu">{{cite news|title=Enchanting Tholpavakoothu|url=http://www.hindu.com/fr/2008/09/05/stories/2008090550660500.htm|archive-url=https://archive.today/20130125044810/http://www.hindu.com/fr/2008/09/05/stories/2008090550660500.htm|url-status=dead|archive-date=25 January 2013|accessdate=4 December 2012|newspaper=[[The Hindu]]|date=5 September 2008}}</ref> == ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ == ''ᱠᱩᱛᱷᱩᱢᱟᱰᱚᱢ'' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱔᱒ ᱯᱷᱩᱴ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱸᱰ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ [[ᱱᱟᱹᱲᱠᱚᱲ]] ᱠᱷᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱮ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮ ᱡᱩᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱨᱮ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚᱫᱚ ''ᱵᱤᱞᱟᱠᱠᱩ ᱢᱟᱰᱚᱢ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱢ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱥᱞᱳᱠᱚ]] ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱓᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱞᱳᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ''[[ᱪᱮᱱᱰᱟ]]'', ''[[ᱢᱟᱫᱫᱟᱞᱟᱢ]]'', ''ᱮᱡᱷᱩᱯᱟᱨᱟ'', ''[[ᱤᱞᱟᱛᱷᱟᱞᱟᱢ]]'', [[ᱥᱚᱝᱠᱷᱚ]] ᱟᱨ ''ᱪᱮᱨᱩᱠᱩᱡᱷᱟᱞ'' ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱩ~ᱚᱨᱚᱝ ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="thehindu">{{cite news|title=Fading away into the shadows|url=http://www.thehindu.com/arts/theatre/article3527929.ece|accessdate=4 December 2012|newspaper=The Hindu|date=14 June 2012}}</ref><ref name="thehindu_a">{{cite news|title=Colourful tales from shadow puppets|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1539041.ece|accessdate=4 December 2012|newspaper=The Hindu|date=15 March 2011}}</ref><ref name="mykerala">{{cite web|title=Tolpava Koothu - The Shadow Puppet Theatre of Kerala|url=http://www.mykerala.net/puppetry/index.html|accessdate=4 December 2012}}</ref> ᱠᱟᱢᱵᱟ ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱒᱑ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱙ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱑᱘᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱔᱐ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ [[ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ]] ᱫᱚ ''ᱯᱩᱞᱟᱵᱷᱚᱨ'' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ''ᱠᱮᱞᱤᱠᱳᱴᱴᱩ'' ᱟᱨ ''ᱠᱟᱞᱟᱨᱤᱪᱤᱱᱛᱷᱩ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ ᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="hindu" /> ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱢ]] ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱗, ᱑᱔, ᱒᱑, ᱔᱑ ᱥᱮ ᱗᱑ ᱫᱤᱱ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱮ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=Shadow of the original|url=http://www.hindu.com/fr/2008/10/03/stories/2008100351230500.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20081007002740/http://www.hindu.com/fr/2008/10/03/stories/2008100351230500.htm|url-status=dead|archive-date=7 October 2008|accessdate=4 December 2012|newspaper=[[The Hindu]]|date=3 October 2008}}</ref> == ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ == [[File:തോല്‌പ്പാവ തിരശ്ശീലയ്ക്കു പിന്നിൽ നിന്ന്.jpg|thumb|210px|ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟ]] ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ [[ᱡᱤᱞ ᱦᱟᱨᱛᱟ]] ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱦᱟᱨᱛᱟ]] ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ [[ᱟᱲᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱚᱝ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱚᱝ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱚᱝ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱴᱤᱠᱟᱹᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱫᱚᱢ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱯᱷᱩᱴ ᱩᱥᱩᱞ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ; ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮ ᱥᱟᱵᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱨᱢᱤᱫ ᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤ ᱡᱟᱸᱜᱟᱭ ᱞᱟᱲᱟᱣᱟ ᱾<ref name="keralatourism" /><ref name="mykerala" /> == ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ == [[File:തോൽപ്പാവക്കൂത്ത്-അവതരണം.jpg|thumb|210px|ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ]] ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ''ᱯᱩᱞᱟᱵᱷᱚᱨ'' ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱩᱱᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱩᱞᱟᱵᱷᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱚᱢ, ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱢᱵᱟ ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ [[ᱵᱮᱫᱽ]] ᱟᱨ [[ᱯᱩᱨᱟᱬ]], [[ᱟᱭᱩᱨᱵᱮᱫᱽ]] ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱜ ᱢᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱫᱚᱢ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ|ᱥᱟᱥᱛᱨᱤᱭᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱵᱟᱠᱚ ᱪᱮᱫᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱚᱜ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾<ref name="puppetry" /><ref name="thehindu" /> [[ᱠᱮ. ᱠᱮ. ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱯᱩᱞᱟᱵᱷᱚᱨ]] ᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱩᱱ ᱟᱱ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ; ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱟᱡᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱩᱨᱩ/ᱟᱯᱟᱛ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩᱭ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ == ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱴᱨᱮᱱᱰ ᱠᱚ == ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ, ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ, ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱜᱩᱱ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱶᱟ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱯᱷᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱞ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱟᱭᱢᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱨᱤᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱩᱞᱟᱨ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ [[ᱨᱮᱜᱤᱝ]], ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱟᱨ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ [[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱠᱩᱞᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="thehindu_a" /><ref>{{cite news|title=Puppet show|url=http://www.hindu.com/2010/06/08/stories/2010060855170300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100614104224/http://www.hindu.com/2010/06/08/stories/2010060855170300.htm|url-status=dead|archive-date=14 June 2010|newspaper=[[The Hindu]]|date=2010-06-08|accessdate=4 December 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=Shadow of death over Tholpavakoothu|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/06/23/stories/2003062301980200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20050510152050/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/06/23/stories/2003062301980200.htm|url-status=dead|archive-date=10 May 2005|accessdate=4 December 2012|newspaper=[[The Hindu]]|date=23 June 2003}}</ref><ref>{{cite news|title=Shadow leather puppet play facing near death|url=http://www.thehindu.com/arts/theatre/article427885.ece|accessdate=4 December 2012|newspaper=The Hindu|date=12 May 2010}}</ref> == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱪᱟᱫᱚᱨ ᱵᱟᱫᱚᱨ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱤᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ (ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ)|ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱱᱳᱠᱠᱩᱵᱤᱫᱽᱭᱟ ᱯᱟᱵᱟᱠᱚᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱪᱷᱟᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱟᱱᱫᱷᱮᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]], ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ * [[ᱛᱷᱳᱞᱩ ᱵᱳᱢᱢᱟᱞᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱸᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱣᱟᱭᱟᱝ]], ᱤᱱᱰᱚᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == {{commons category|Tholpavakoothu}} * [http://tholpavakoothu.in tholpavakoothu.in] (ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ - ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ) * [http://puppetry.org.in puppetry.org.in] (ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ - ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱩᱨᱩ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱱ ᱠᱩᱴᱴᱤ ᱯᱩᱞᱟᱵᱷᱚᱨ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱦᱳᱢᱯᱮᱡᱽ) * [https://web.archive.org/web/20140720081510/http://tholpavakoothu.org tholpavakoothu.org] (ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ - ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ (archived)) [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱛᱷᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱞᱤᱯᱥ ᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] jjs5ak328aeawl4ezldc8ed7betj33f ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ 0 35448 190282 2026-04-11T12:09:39Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "[[File:Leather puppets of Karnataka.jpg|250px|thumb|right|[[ᱯᱟᱱᱰᱚᱵᱽ]], [[ᱚᱨᱡᱩᱱ]] ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ [[ᱵᱚᱵᱽᱨᱩᱵᱟᱦᱚᱱ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ]] '''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190282 wikitext text/x-wiki [[File:Leather puppets of Karnataka.jpg|250px|thumb|right|[[ᱯᱟᱱᱰᱚᱵᱽ]], [[ᱚᱨᱡᱩᱱ]] ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ [[ᱵᱚᱵᱽᱨᱩᱵᱟᱦᱚᱱ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ]] '''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱟᱲᱟᱝ [[ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ]] ᱛᱮ "ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="toga">A description of ''togalu gombeyaata'' is provided by {{cite news|url=http://www.hindu.com/2005/01/03/stories/2005010301760300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20050118163749/http://www.hindu.com/2005/01/03/stories/2005010301760300.htm|url-status=dead|archive-date=2005-01-18|author=Staff Correspondent|title=Create atmosphere to develop rural theatre|access-date=2005-01-03|location=Chennai, India|work=[[The Hindu]]|date=2005-01-03}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ]] ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == '''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ''' ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ, ᱤᱱᱰᱚᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱥᱭᱚ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ BC ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮ, ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱒ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱩᱴ ᱵᱚᱝᱥᱚ|ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱩᱴ]] ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱨ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱩᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{cite web |first=Kuhu |last=Kopariha |date=2020-06-09 |title=Exploring the South Indian Tradition of Shadow Puppetry |url=https://sarmaya.in/spotlight/tholu-bommalaata-stories-in-light-and-shadow/ |access-date=2022-12-03 |website=Sarmaya |language=en-US}}</ref> ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱟᱦᱢᱚᱱᱤ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ|ᱵᱟᱦᱢᱚᱱᱤ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ]] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱜᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱟᱦᱢᱚᱱᱤ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ|ᱵᱟᱦᱢᱚᱱᱤ]] ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱲᱩᱵ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ == ''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ'' ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱞ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱨᱯᱟᱨ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱨᱚᱝ ᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱨᱮᱞ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱩᱵ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱟᱨ ᱠᱚᱥᱴᱤᱠ ᱥᱳᱰᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱥᱟᱯᱷᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱲᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱲᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱚᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱨᱮ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾ ᱟᱨᱟᱜ, ᱞᱤᱞ, ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱟᱨ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱨᱚᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="pupind">A description of ''togalu gombeyaata'' is provided by {{cite web|url=http://www.puppetindia.com/shadow.htm|title=Shadow Puppets|work=Online Webpage of PuppetIndia.com|publisher=2001 Puppetindia.com|access-date=2007-04-29|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115917/http://www.puppetindia.com/shadow.htm|archive-date=2007-09-29}}</ref> ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱟᱨ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱣᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱟᱨ ᱛᱤ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="kamat">A detailed description of leather puppets is provided by {{cite web|url=http://www.kamat.com/kalranga/art/puppets.htm|title=Leather Puppets of India|author=K.L. Kamat|work=Online Webpage of Kamat's Potpourri|publisher=1996-2007 Kamat's Potpourri|access-date=2007-04-29}}</ref> ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱟᱭᱤᱡᱽ ᱫᱚ ᱔ x ᱓ ᱯᱷᱩᱴ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ x ᱓ ᱤᱸᱪ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="pupind" /> ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ, ''[[ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ]]'' ᱟᱨ ''[[ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]]'' ᱨᱤᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ, [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="newk">Changes in the art of ''togalu gombeyaata'' are mentioned by {{cite web|url=http://www.kamat.com/kalranga/puppets/show.htm|title=Kamat Goes to a Puppet Show|author=K.L. Kamat|work=Online Webpage of Kamat's Potpourri|publisher=1996-2007 Kamat's Potpourri|access-date=2007-04-29}}</ref> == ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ == ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱥᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱟᱪᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite web |date=2016-04-08 |title=Togalu Gombeyata |url=https://wepa.unima.org/en/togalu-gombeyata/ |access-date=2022-12-03 |website=World Encyclopedia of Puppetry Arts |language=en-US}}</ref> ᱢᱟᱫ ᱟᱨ ᱩᱞ ᱠᱚᱢᱵᱚᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱸᱰ, ᱟᱫᱷᱟ-ᱟᱨᱯᱟᱨ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱮ ᱧᱩᱨᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱩᱲᱩᱵᱟ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="kamat" /> ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱨᱮᱢ, ᱟᱲᱟᱝ ᱥᱮᱬᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱣᱰᱤᱥᱯᱤᱠᱚᱨ, ᱟᱨ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ [[ᱟᱨᱠ ᱞᱮᱢᱯ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="newk" /> == ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ == ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ, ''[[ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ]]'', ''[[ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]]'', ''[[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱠᱚ'' ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱚᱸᱜᱟ [[ᱜᱚᱬᱮᱥ]] ᱟᱜ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱜ, ᱥᱤᱢ ᱥᱟᱺᱰᱤ ᱟᱨ ᱢᱤᱨᱩ ᱠᱚᱛᱮᱭ ᱮᱥᱮᱫ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱩᱲᱤ [[ᱥᱚᱨᱚᱥᱣᱚᱛᱤ]], ᱠᱞᱟᱣᱩᱱ ᱠᱤᱞᱞᱤᱠᱭᱮᱴᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱦᱩ ᱵᱟᱜᱟᱨᱟᱠᱠᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ <ref name=":1" /> ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ''ᱢᱩᱠᱷᱚ-ᱵᱤᱬᱟ'' (ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱚᱨᱚᱝᱚᱜ [[ᱵᱤᱬᱟ]]) ᱥᱮ [[ᱯᱚᱢᱯ ᱚᱨᱜᱟᱱ|ᱦᱟᱨᱢᱳᱱᱤᱭᱚᱢ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱩ~ᱚᱨᱚᱝ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱫ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤ ᱟᱨ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱪᱟᱫᱚᱨ ᱵᱟᱫᱚᱨ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱤᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ (ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ)|ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱱᱳᱠᱠᱩᱵᱤᱫᱽᱭᱟ ᱯᱟᱵᱟᱠᱚᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱪᱷᱟᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱟᱱᱫᱷᱮᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]], ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ * [[ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱛᱷᱳᱞᱩ ᱵᱳᱢᱢᱟᱞᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱸᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱣᱟᱭᱟᱝ]], ᱤᱱᱰᱚᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱝ ᱟᱨᱴᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] 1iy82qhka7a1t571uykk7we9mc3qwub 190283 190282 2026-04-11T12:11:35Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 190283 wikitext text/x-wiki [[File:Leather puppets of Karnataka.jpg|250px|thumb|right|[[ᱯᱟᱱᱰᱚᱵᱽ]], [[ᱚᱨᱡᱩᱱ]] ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ [[ᱵᱚᱵᱽᱨᱩᱵᱟᱦᱚᱱ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ]] '''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱟᱲᱟᱝ [[ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ]] ᱛᱮ "ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="toga">A description of ''togalu gombeyaata'' is provided by {{cite news|url=http://www.hindu.com/2005/01/03/stories/2005010301760300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20050118163749/http://www.hindu.com/2005/01/03/stories/2005010301760300.htm|url-status=dead|archive-date=2005-01-18|author=Staff Correspondent|title=Create atmosphere to develop rural theatre|access-date=2005-01-03|location=Chennai, India|work=[[The Hindu]]|date=2005-01-03}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ]] ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == '''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ''' ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ, ᱤᱱᱰᱚᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱥᱭᱚ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ BC ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮ, ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱒ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱩᱴ ᱵᱚᱝᱥᱚ|ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱩᱴ]] ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱨ ᱑᱕ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱩᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱠᱚ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{cite web |first=Kuhu |last=Kopariha |date=2020-06-09 |title=Exploring the South Indian Tradition of Shadow Puppetry |url=https://sarmaya.in/spotlight/tholu-bommalaata-stories-in-light-and-shadow/ |access-date=2022-12-03 |website=Sarmaya |language=en-US}}</ref> ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱵᱟᱦᱢᱚᱱᱤ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ|ᱵᱟᱦᱢᱚᱱᱤ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ]] ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱜᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱟᱦᱢᱚᱱᱤ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟᱛ|ᱵᱟᱦᱢᱚᱱᱤ]] ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱲᱩᱵ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ == ''ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ'' ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱞ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱨᱯᱟᱨ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱨᱚᱝ ᱮ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱮᱨᱮᱞ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱩᱵ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱟᱨ ᱠᱚᱥᱴᱤᱠ ᱥᱳᱰᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱥᱟᱯᱷᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱲᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱲᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱚᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱨᱮ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾ ᱟᱨᱟᱜ, ᱞᱤᱞ, ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱟᱨ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱨᱚᱝ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="pupind">A description of ''togalu gombeyaata'' is provided by {{cite web|url=http://www.puppetindia.com/shadow.htm|title=Shadow Puppets|work=Online Webpage of PuppetIndia.com|publisher=2001 Puppetindia.com|access-date=2007-04-29|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929115917/http://www.puppetindia.com/shadow.htm|archive-date=2007-09-29}}</ref> ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱟᱨ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱣᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱟᱨ ᱛᱤ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="kamat">A detailed description of leather puppets is provided by {{cite web|url=http://www.kamat.com/kalranga/art/puppets.htm|title=Leather Puppets of India|author=K.L. Kamat|work=Online Webpage of Kamat's Potpourri|publisher=1996-2007 Kamat's Potpourri|access-date=2007-04-29}}</ref> ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱟᱭᱤᱡᱽ ᱫᱚ ᱔ x ᱓ ᱯᱷᱩᱴ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱫᱚ ᱖ x ᱓ ᱤᱸᱪ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="pupind" /> ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ, ''[[ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ]]'' ᱟᱨ ''[[ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]]'' ᱨᱤᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ, [[ᱢᱚᱦᱟᱛᱢᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="newk">Changes in the art of ''togalu gombeyaata'' are mentioned by {{cite web|url=http://www.kamat.com/kalranga/puppets/show.htm|title=Kamat Goes to a Puppet Show|author=K.L. Kamat|work=Online Webpage of Kamat's Potpourri|publisher=1996-2007 Kamat's Potpourri|access-date=2007-04-29}}</ref> == ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ == ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱥᱮ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱨᱟᱪᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite web |date=2016-04-08 |title=Togalu Gombeyata |url=https://wepa.unima.org/en/togalu-gombeyata/ |access-date=2022-12-03 |website=World Encyclopedia of Puppetry Arts |language=en-US}}</ref> ᱢᱟᱫ ᱟᱨ ᱩᱞ ᱠᱚᱢᱵᱚᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱸᱰ, ᱟᱫᱷᱟ-ᱟᱨᱯᱟᱨ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱵᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱮ ᱧᱩᱨᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱩᱲᱩᱵᱟ ᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="kamat" /> ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱥᱴᱤᱞ ᱯᱷᱨᱮᱢ, ᱟᱲᱟᱝ ᱥᱮᱬᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱣᱰᱤᱥᱯᱤᱠᱚᱨ, ᱟᱨ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ [[ᱟᱨᱠ ᱞᱮᱢᱯ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="newk" /> == ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ == ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ, ''[[ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ]]'', ''[[ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]]'', ''[[ᱯᱩᱨᱟᱬ]] ᱠᱚ'' ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱚᱸᱜᱟ [[ᱜᱚᱬᱮᱥ]] ᱟᱜ ᱱᱮᱦᱚᱸᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱜ, ᱥᱤᱢ ᱥᱟᱺᱰᱤ ᱟᱨ ᱢᱤᱨᱩ ᱠᱚᱛᱮᱭ ᱮᱥᱮᱫ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱩᱲᱤ [[ᱥᱚᱨᱚᱥᱣᱚᱛᱤ]], ᱠᱞᱟᱣᱩᱱ ᱠᱤᱞᱞᱤᱠᱭᱮᱴᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱦᱩ ᱵᱟᱜᱟᱨᱟᱠᱠᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ <ref name=":1" /> ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱲᱟᱝ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ''ᱢᱩᱠᱷᱚ-ᱵᱤᱬᱟ'' (ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱚᱨᱚᱝᱚᱜ [[ᱵᱤᱬᱟ]]) ᱥᱮ [[ᱯᱚᱢᱯ ᱚᱨᱜᱟᱱ|ᱦᱟᱨᱢᱳᱱᱤᱭᱚᱢ]] ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱩ~ᱚᱨᱚᱝ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱫ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱛᱮᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱤ ᱟᱨ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱴᱷᱮᱸᱜᱟ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱪᱟᱫᱚᱨ ᱵᱟᱫᱚᱨ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱜᱳᱯᱟᱞᱤᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ (ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ)|ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱱᱳᱠᱠᱩᱵᱤᱫᱽᱭᱟ ᱯᱟᱵᱟᱠᱚᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱪᱷᱟᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱥᱚᱠᱷᱤ ᱠᱟᱱᱫᱷᱮᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]], ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ * [[ᱛᱷᱳᱞᱯᱟᱵᱟᱠᱩᱛᱷᱩ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱛᱷᱳᱞᱩ ᱵᱳᱢᱢᱟᱞᱟᱛᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱸᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ * [[ᱣᱟᱭᱟᱝ]], ᱤᱱᱰᱚᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱝ ᱟᱨᱴᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] cav0ecmsw6u2fvm28n4k3i2bosbjx48 ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ 0 35449 190284 2026-04-11T12:19:31Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Infobox organization |formation = 1960 |name = ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ |abbreviation = CKP (ᱥᱤ.ᱠᱮ.ᱯᱤ) | founder = ᱮᱥ. ᱮᱥ. ᱠᱩᱠᱠᱮ, ᱮᱢ. ᱟᱨᱭᱚ ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱮᱢ.ᱮᱥ. ᱱᱚᱱᱡᱩᱱᱰᱟ ᱨᱟᱣ |location = [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] |website = [http://www.karnatakachitra..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190284 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |formation = 1960 |name = ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ |abbreviation = CKP (ᱥᱤ.ᱠᱮ.ᱯᱤ) | founder = ᱮᱥ. ᱮᱥ. ᱠᱩᱠᱠᱮ, ᱮᱢ. ᱟᱨᱭᱚ ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱮᱢ.ᱮᱥ. ᱱᱚᱱᱡᱩᱱᱰᱟ ᱨᱟᱣ |location = [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] |website = [http://www.karnatakachitrakalaparishath.com/index.php#gallery ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ] <br /> [https://thecfa.art/ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ]<br /> [https://thebsva.art/about/ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱤᱡᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨᱴᱥ (ᱟᱹᱭᱩᱵ)] }} [[File:Citrakala Parishat.jpg|thumb|right|250px|ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ, ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ]] '''ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ''' (ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್) ᱫᱚ [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱡᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ, ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱟᱲᱟ ᱛᱮ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱭᱥᱩᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱟᱨ [[ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ|ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ]] ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ, ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ|ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ]], ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱡᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨᱴᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ, ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱫᱚ ''ᱪᱤᱛᱨᱚ ᱥᱟᱱᱛᱷᱮ'' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱥᱛᱟ ᱫᱟᱢ ᱨᱮ ᱟᱨᱴ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱴ"᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== [[File:ChitrakalaParishatCampus.jpg|thumb|right|200px|ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ]] ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱨ-ᱟᱨ-ᱚᱫᱷᱟ ᱮᱠᱚᱲ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱟᱱ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱮᱪ. ᱠᱮ. ᱠᱮᱡᱽᱨᱤᱣᱟᱞ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾ [[ᱥᱵᱷᱮᱛᱚᱥᱞᱟᱵᱽ ᱨᱳᱭᱮᱨᱤᱪ]] ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ [[ᱱᱤᱠᱳᱞᱟᱥ ᱨᱳᱭᱮᱨᱤᱪ]] ᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱨᱮᱭ ᱫᱟᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾<ref name="Chitrasanthe">{{Cite web |date=28 February 2022 |title=Chitra Santhe to be held in Bengaluru on 27 March |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/chitra-santhe-to-be-held-in-bengaluru-on-27-march-101646052566983.html |access-date=24 March 2026 |website=[[Hindustan Times]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324092733/https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/chitra-santhe-to-be-held-in-bengaluru-on-27-march-101646052566983.html |archive-date=24 March 2026 }}</ref> ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱱᱚᱱᱡᱩᱱᱰᱟ ᱨᱟᱣ ᱟᱜ ''ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ'' ᱫᱚ ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ''[[ᱞᱚᱞᱤᱛ ᱠᱚᱞᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]]'' ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱨᱴ-ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ᱾ ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[ᱢᱟᱭᱥᱩᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱫᱚ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱥᱴᱩᱰᱤᱭᱳᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱠᱮᱡᱽᱨᱤᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱴ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱘-᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱤᱡᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱝ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱚᱯᱮᱱ-ᱮᱭᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ==''ᱪᱤᱛᱨᱚ ᱥᱟᱱᱛᱷᱮ''== ᱒᱐᱐᱔ ᱠᱷᱚᱱ, ''ᱪᱤᱛᱨᱚ ᱥᱟᱱᱛᱷᱮ'', ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱴ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Chitra Santhe |url=https://utsav.gov.in/view-event/chitra-santhe |access-date=24 March 2026 |website=utsav.gov.in |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210092910/https://utsav.gov.in/view-event/chitra-santhe |archive-date=10 February 2025}}</ref><ref name="Santhe2004">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/chitra-santhe-turns-15-this-year/article22347610.ece|title=Chitra Santhe turns 15 this year|newspaper=The Hindu|date=2 January 2018|via=thehindu.com|access-date=24 March 2026 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507082248/https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/chitra-santhe-turns-15-this-year/article22347610.ece |archive-date=7 May 2023}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱥᱤᱵᱽᱱᱚᱱᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱣᱤᱱᱰᱥᱚᱨ ᱢᱮᱱᱚᱨ ᱦᱚᱴᱮᱞ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱯᱮᱱ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱟᱨᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱫᱚ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱷᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=6 January 2026 |title=Chitra Santhe to be held in Bengaluru on 27 March |url=https://www.etvbharat.com/en/state/siddaramaiah-inaugurates-23rd-edition-of-chitra-santhe-in-bengaluru-with-environment-as-theme-enn26010402894 |access-date=24 March 2026 |website=ETV Bharat |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324150542/https://www.etvbharat.com/en/state/siddaramaiah-inaugurates-23rd-edition-of-chitra-santhe-in-bengaluru-with-environment-as-theme-enn26010402894 |archive-date=24 March 2026 }}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱒૦ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱤᱱ ᱑,᱕᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱕ [[ᱞᱟᱠᱷ]] ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name="Santhe2025">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/chitra-santhe-2026-will-focus-on-environment/article70453675.ece|title=Chitra Santhe 2026 will focus on environment |newspaper=The Hindu|date=30 December 2025|via=thehindu.com|access-date=24 March 2026 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324140712/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/chitra-santhe-2026-will-focus-on-environment/article70453675.ece|archive-date=24 March 2026}}</ref> == ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱚ == ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱫᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱟᱨᱴ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=Results for 'kw:Karnataka Chitrakala Parishath' [WorldCat.org]|url=https://www.worldcat.org/search?q=kw:Karnataka+Chitrakala+Parishath&fq=&dblist=638&qt=sort&se=yr&sd=asc&qt=sort_yr_asc|access-date=2020-11-14|website=www.worldcat.org|language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * ᱢᱟᱭᱥᱩᱨ ᱪᱤᱛᱨᱚᱢᱟᱞᱟ : ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ<ref>{{Cite web|title=Formats and Editions of Mysore chitramālā : traditional paintings [WorldCat.org]|url=https://www.worldcat.org/title/mysore-chitramala-traditional-paintings/oclc/966375634/editions?editionsView=true&referer=br|access-date=2020-11-14|website=www.worldcat.org|language=en}}</ref> * ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱹᱛ<ref>{{Cite book|last1=Rerikh|first1=S. N|title=Humanism in art|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1991|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=62872640}}</ref> * ᱜᱚᱬᱯᱚᱛᱤᱭᱚ ᱨᱩᱯᱚᱜᱚᱞᱩ<ref>{{Cite book|last1=Ramachandra Rao|first1=Saligrama Krishna|title=Gaṇapatīya rūpagaḷu|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1989|publisher=Karnāṭaka Citrakalā Parishattu|location=Beṅgalūru|language=English|oclc=863420889}}</ref> ᱟᱨ ᱜᱚᱬᱯᱚᱛᱤ : ᱑᱙ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱠᱨᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ<ref>{{Cite book|last1=Ramachandra Rao|first1=Saligrama Krishna|url=https://books.google.com/books?id=SkwgAAAAIAAJ|title=Gaṇapati: 32 drawings from a 19th cent. scroll|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1989|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=614838944}}</ref> * ᱣᱟᱭ. ᱥᱩᱵᱽᱨᱚᱢᱚᱱᱭᱚ ᱨᱟᱡᱩ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱢᱟᱱᱟᱣ : [ᱥᱨᱤ ᱣᱟᱭ. ᱥᱩᱵᱽᱨᱚᱢᱚᱱᱭᱚ ᱨᱟᱡᱩ ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱞᱚᱜᱽ]<ref>{{Cite book|last1=Subramaṇya Rāju|first1=Vai|title=Y. Subramanya Raju centenary celebration: [catalogue of paintings on occasion of Sri Y. Subramanya Raju centenary celebration|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=2008|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=436311882}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == * [http://www.karnatakachitrakalaparishath.com/ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ] * [http://collegeoffineartskcpbengaluru.com/ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ] {{Authority control}} {{Coord|12.98918|77.58053|display=title}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱟᱨᱴ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱠᱚ]] r5ezldy6ew795h7iemvsamocz24m355 190285 190284 2026-04-11T12:20:02Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 /* ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱚ */ + 190285 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |formation = 1960 |name = ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ |abbreviation = CKP (ᱥᱤ.ᱠᱮ.ᱯᱤ) | founder = ᱮᱥ. ᱮᱥ. ᱠᱩᱠᱠᱮ, ᱮᱢ. ᱟᱨᱭᱚ ᱢᱩᱨᱛᱤ, ᱮᱢ.ᱮᱥ. ᱱᱚᱱᱡᱩᱱᱰᱟ ᱨᱟᱣ |location = [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] |website = [http://www.karnatakachitrakalaparishath.com/index.php#gallery ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ] <br /> [https://thecfa.art/ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ]<br /> [https://thebsva.art/about/ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱤᱡᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨᱴᱥ (ᱟᱹᱭᱩᱵ)] }} [[File:Citrakala Parishat.jpg|thumb|right|250px|ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ, ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ]] '''ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ''' (ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್) ᱫᱚ [[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱡᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ, ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱟᱲᱟ ᱛᱮ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱢᱟᱭᱥᱩᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱟᱨ [[ᱛᱳᱜᱟᱞᱩ ᱜᱳᱢᱵᱮᱭᱟᱛᱟ|ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ]] ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ, ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ|ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ]], ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱡᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨᱴᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ, ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱫᱚ ''ᱪᱤᱛᱨᱚ ᱥᱟᱱᱛᱷᱮ'' ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱥᱛᱟ ᱫᱟᱢ ᱨᱮ ᱟᱨᱴ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱴ"᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== [[File:ChitrakalaParishatCampus.jpg|thumb|right|200px|ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ]] ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱟᱨ-ᱟᱨ-ᱚᱫᱷᱟ ᱮᱠᱚᱲ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱟᱱ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱠᱷᱟᱱᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱮᱪ. ᱠᱮ. ᱠᱮᱡᱽᱨᱤᱣᱟᱞ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾ [[ᱥᱵᱷᱮᱛᱚᱥᱞᱟᱵᱽ ᱨᱳᱭᱮᱨᱤᱪ]] ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ [[ᱱᱤᱠᱳᱞᱟᱥ ᱨᱳᱭᱮᱨᱤᱪ]] ᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱨᱮᱭ ᱫᱟᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾<ref name="Chitrasanthe">{{Cite web |date=28 February 2022 |title=Chitra Santhe to be held in Bengaluru on 27 March |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/chitra-santhe-to-be-held-in-bengaluru-on-27-march-101646052566983.html |access-date=24 March 2026 |website=[[Hindustan Times]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324092733/https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/chitra-santhe-to-be-held-in-bengaluru-on-27-march-101646052566983.html |archive-date=24 March 2026 }}</ref> ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱱᱚᱱᱡᱩᱱᱰᱟ ᱨᱟᱣ ᱟᱜ ''ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱵᱤᱫᱽᱭᱟᱞᱚᱭ'' ᱫᱚ ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ''[[ᱞᱚᱞᱤᱛ ᱠᱚᱞᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]]'' ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱨᱴ-ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ᱾ ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ [[ᱢᱟᱭᱥᱩᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱫᱚ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱥᱴᱩᱰᱤᱭᱳᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱠᱮᱡᱽᱨᱤᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱴ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱘-᱙᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱤᱡᱩᱣᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱝ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱚᱯᱮᱱ-ᱮᱭᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ==''ᱪᱤᱛᱨᱚ ᱥᱟᱱᱛᱷᱮ''== ᱒᱐᱐᱔ ᱠᱷᱚᱱ, ''ᱪᱤᱛᱨᱚ ᱥᱟᱱᱛᱷᱮ'', ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱨᱴ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱴ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Chitra Santhe |url=https://utsav.gov.in/view-event/chitra-santhe |access-date=24 March 2026 |website=utsav.gov.in |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250210092910/https://utsav.gov.in/view-event/chitra-santhe |archive-date=10 February 2025}}</ref><ref name="Santhe2004">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/chitra-santhe-turns-15-this-year/article22347610.ece|title=Chitra Santhe turns 15 this year|newspaper=The Hindu|date=2 January 2018|via=thehindu.com|access-date=24 March 2026 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507082248/https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/chitra-santhe-turns-15-this-year/article22347610.ece |archive-date=7 May 2023}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱥᱤᱵᱽᱱᱚᱱᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱣᱤᱱᱰᱥᱚᱨ ᱢᱮᱱᱚᱨ ᱦᱚᱴᱮᱞ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱯᱮᱱ ᱟᱨᱴ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱟᱨᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱫᱚ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱷᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=6 January 2026 |title=Chitra Santhe to be held in Bengaluru on 27 March |url=https://www.etvbharat.com/en/state/siddaramaiah-inaugurates-23rd-edition-of-chitra-santhe-in-bengaluru-with-environment-as-theme-enn26010402894 |access-date=24 March 2026 |website=ETV Bharat |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324150542/https://www.etvbharat.com/en/state/siddaramaiah-inaugurates-23rd-edition-of-chitra-santhe-in-bengaluru-with-environment-as-theme-enn26010402894 |archive-date=24 March 2026 }}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱒૦ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱤᱱ ᱑,᱕᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱕ [[ᱞᱟᱠᱷ]] ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name="Santhe2025">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/chitra-santhe-2026-will-focus-on-environment/article70453675.ece|title=Chitra Santhe 2026 will focus on environment |newspaper=The Hindu|date=30 December 2025|via=thehindu.com|access-date=24 March 2026 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324140712/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/chitra-santhe-2026-will-focus-on-environment/article70453675.ece|archive-date=24 March 2026}}</ref> == ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱠᱚ == ''ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ'' ᱫᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱟᱨᱴ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=Results for 'kw:Karnataka Chitrakala Parishath' [WorldCat.org]|url=https://www.worldcat.org/search?q=kw:Karnataka+Chitrakala+Parishath&fq=&dblist=638&qt=sort&se=yr&sd=asc&qt=sort_yr_asc|access-date=2020-11-14|website=www.worldcat.org|language=en}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * ᱢᱟᱭᱥᱩᱨ ᱪᱤᱛᱨᱚᱢᱟᱞᱟ : ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ<ref>{{Cite web|title=Formats and Editions of Mysore chitramālā : traditional paintings [WorldCat.org]|url=https://www.worldcat.org/title/mysore-chitramala-traditional-paintings/oclc/966375634/editions?editionsView=true&referer=br|access-date=2020-11-14|website=www.worldcat.org|language=en}}</ref> * ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱹᱛ<ref>{{Cite book|last1=Rerikh|first1=S. N|title=Humanism in art|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1991|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=62872640}}</ref> * ᱜᱚᱬᱯᱚᱛᱤᱭᱚ ᱨᱩᱯᱚᱜᱚᱞᱩ<ref>{{Cite book|last1=Ramachandra Rao|first1=Saligrama Krishna|title=Gaṇapatīya rūpagaḷu|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1989|publisher=Karnāṭaka Citrakalā Parishattu|location=Beṅgalūru|language=English|oclc=863420889}}</ref> ᱟᱨ ᱜᱚᱬᱯᱚᱛᱤ : ᱑᱙ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱠᱨᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ<ref>{{Cite book|last1=Ramachandra Rao|first1=Saligrama Krishna|url=https://books.google.com/books?id=SkwgAAAAIAAJ|title=Gaṇapati: 32 drawings from a 19th cent. scroll|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=1989|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=614838944}}</ref> * ᱣᱟᱭ. ᱥᱩᱵᱽᱨᱚᱢᱚᱱᱭᱚ ᱨᱟᱡᱩ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱢᱟᱱᱟᱣ : [ᱥᱨᱤ ᱣᱟᱭ. ᱥᱩᱵᱽᱨᱚᱢᱚᱱᱭᱚ ᱨᱟᱡᱩ ᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱞᱚᱜᱽ]<ref>{{Cite book|last1=Subramaṇya Rāju|first1=Vai|title=Y. Subramanya Raju centenary celebration: [catalogue of paintings on occasion of Sri Y. Subramanya Raju centenary celebration|last2=Karnataka Chitrakala Parishath|date=2008|publisher=Karnataka Chitrakala Parishath|location=Bangalore|language=English|oclc=436311882}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == * [http://www.karnatakachitrakalaparishath.com/ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱞᱟ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ] * [http://collegeoffineartskcpbengaluru.com/ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨᱴᱥ] {{Authority control}} {{Coord|12.98918|77.58053|display=title}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱟᱨᱴ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱟᱨ ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ ᱠᱚ]] cqtgdlrj6p64mkq7zlosp07o1kqdseo ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ 0 35450 190286 2026-04-11T12:32:42Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Infobox person | name = ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ | image = A portrait of Shri Puran Bhaat who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Puppetry - Rajasthan by the President Dr. A.P.J Abdul Kalam in New Delhi on October 26, 2004.jpg | caption = ᱒᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱰᱨ...." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190286 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ | image = A portrait of Shri Puran Bhaat who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Puppetry - Rajasthan by the President Dr. A.P.J Abdul Kalam in New Delhi on October 26, 2004.jpg | caption = ᱒᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱰᱨ. ᱮ.ᱯᱤ.ᱡᱮ. ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱠᱟᱞᱟᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ - ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱨᱤ ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ | birth_date = | birth_place = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = [[ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ]] | awards = [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] (᱒᱐᱐᱓) | notable_works = ᱴᱩᱢᱚᱨᱚ ᱣᱤ ᱰᱤᱥᱮᱯᱤᱭᱚᱨ (Tomorrow We Disappear) | known_for = | website = }} '''ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ [[ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱯᱨᱟᱭ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ ᱠᱳᱞᱳᱱᱤ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news | title = With strings attached|date=21 February 2014|newspaper= The Hindu | url = https://www.thehindu.com/features/metroplus/with-strings-attached/article5713395.ece | accessdate = 18 January 2019 | first = Swati | last = Daftuar }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm|title=SNA: List of Akademi Awardees|publisher=[[Sangeet Natak Akademi]] Official website|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530204253/http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm|archivedate=2015-05-30}}</ref> ᱵᱷᱟᱴ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱚᱠᱭᱩᱰᱨᱟᱢᱟ ''ᱴᱩᱢᱚᱨᱚ ᱣᱤ ᱰᱤᱥᱮᱯᱤᱭᱚᱨ (Tomorrow We Disappear)'' ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱩᱥᱩᱞ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ ᱠᱳᱞᱳᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱪᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ (ᱯᱩᱛᱩᱞ)]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == * ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ ᱵᱟᱵᱚᱛ PuppetIndia ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ [http://www.puppetindia.com/contribute3.htm] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟᱱ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]] d5eqgq1fkf7xzh7xnq91k352fqpb0ml 190287 190286 2026-04-11T12:34:03Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 190287 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ | image = A portrait of Shri Puran Bhaat who will be presented with the Sangeet Natak Akademi Award for Puppetry - Rajasthan by the President Dr. A.P.J Abdul Kalam in New Delhi on October 26, 2004.jpg | caption = ᱒᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱰᱨ. ᱮ.ᱯᱤ.ᱡᱮ. ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱠᱟᱞᱟᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ - ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱨᱤ ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ ᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ | birth_date = | birth_place = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = [[ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ]] | awards = [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] (᱒᱐᱐᱓) | notable_works = ᱴᱩᱢᱚᱨᱚ ᱣᱤ ᱰᱤᱥᱮᱯᱤᱭᱚᱨ (Tomorrow We Disappear) | known_for = | website = }} '''ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ [[ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱯᱨᱟᱭ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ ᱠᱳᱞᱳᱱᱤ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news | title = With strings attached|date=21 February 2014|newspaper= The Hindu | url = https://www.thehindu.com/features/metroplus/with-strings-attached/article5713395.ece | accessdate = 18 January 2019 | first = Swati | last = Daftuar }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ ᱟᱨ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, [[ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm|title=SNA: List of Akademi Awardees|publisher=[[Sangeet Natak Akademi]] Official website|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530204253/http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm|archivedate=2015-05-30}}</ref> ᱵᱷᱟᱴ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱚᱠᱭᱩᱰᱨᱟᱢᱟ ''ᱴᱩᱢᱚᱨᱚ ᱣᱤ ᱰᱤᱥᱮᱯᱤᱭᱚᱨ'' ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱩᱥᱩᱞ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ ᱠᱳᱞᱳᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱜᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱪᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱠᱟᱴᱷᱯᱩᱛᱞᱤ (ᱯᱩᱛᱩᱞ)]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == * ᱯᱩᱨᱚᱱ ᱵᱷᱟᱴ ᱵᱟᱵᱚᱛ PuppetIndia ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ [http://www.puppetindia.com/contribute3.htm] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟᱱ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ)]] 9e6kduxa4x5zfw8rz25r7g3uzqf9pk2 ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ 0 35451 190288 2026-04-11T12:39:22Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "[[File:Nikolai Zykov with hand puppets, Russia.jpg|thumb|ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ [[ᱱᱤᱠᱳᱞᱟᱭ ᱡᱤᱠᱳᱵᱷ]] ᱛᱤ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱾]] ᱢᱤᱫ '''ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱞᱟᱲᱟᱣ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190288 wikitext text/x-wiki [[File:Nikolai Zykov with hand puppets, Russia.jpg|thumb|ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ [[ᱱᱤᱠᱳᱞᱟᱭ ᱡᱤᱠᱳᱵᱷ]] ᱛᱤ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱾]] ᱢᱤᱫ '''ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱮ ᱞᱟᱲᱟᱣᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱫᱚ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ, ᱡᱟᱱᱣᱟᱨ, ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱥᱮ ᱩᱠᱩ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱤᱵᱚᱨᱚᱬ == ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Hanford |first=Robert Ten Eyck |title=The Complete Book of Puppets and Puppeteering |date=1981 |publisher=Sterling Publishing Co. |isbn=0806970324 |location=New York |pages=4}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱫᱚ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ, ᱨᱚᱰ, ᱛᱟᱨ, ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱚᱱᱤᱠᱥ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱤ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱸᱵᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ - ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱛᱮᱭ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣᱜ ᱢᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱫᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱵᱷᱮᱱᱴᱨᱤᱞᱳᱠᱩᱭᱤᱥᱴ ᱨᱤᱱ ᱰᱚᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱨᱩᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ''[[ᱮᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱩ ᱠᱤᱣ (Avenue Q)]]'' ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱚᱲ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟᱭ, ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱜ ᱢᱚᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱞ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱞᱟᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱚᱪᱟ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱤᱯ-ᱥᱤᱸᱠ ᱤᱱᱳᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱞᱳᱡᱽ-ᱟᱯ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ) ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱲᱟᱣᱜ ᱢᱚᱪᱟ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱤᱥᱟᱹᱨᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱲᱟᱣᱜ ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱨᱚᱲ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱜᱞᱚᱵᱽ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱨᱚᱲ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱜᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮ, ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱨ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱫᱟ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱜ ᱩᱢᱩᱞ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮᱭᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱᱟ ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱜᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ, [[ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ|ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ]], [[ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱚᱨ]], ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ [[ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱜ ᱡᱚᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱩᱯ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱰᱨᱟᱢᱟᱭ ᱚᱞᱟ, ᱟᱨᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱫᱤᱥᱟᱹᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱟᱠᱴᱚᱨ]] ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱟᱨ ᱤᱥᱟᱹᱨᱟ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱸᱴ ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱚᱠᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱯ ᱯᱷᱨᱮᱢ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱤᱢᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱟ, ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱳᱥᱚᱱ ᱠᱮᱯᱪᱚᱨ, CGI ᱥᱮ ᱵᱷᱟᱨᱪᱩᱣᱟᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ === ᱡᱟᱯᱟᱱᱤᱡᱽ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ === ᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚᱞ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱛᱮᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱠᱩᱜᱩᱛᱥᱩᱥᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱜᱞᱚᱵᱽ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱥᱟᱶ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ, ᱫᱟᱱ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱟᱨ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ, ᱦᱭᱳᱜᱳ ᱯᱨᱤᱯᱷᱮᱠᱪᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱥᱤᱱᱳᱢᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱛᱳ ᱤᱱᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱣᱟᱡᱤ ᱫᱤᱯ ᱨᱮ ᱾ ᱠᱩᱜᱩᱛᱥᱩᱥᱤ ᱨᱤᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱮᱵᱤᱥᱩᱠᱟᱠᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱦᱭᱟᱠᱩᱫᱟᱭᱩ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ [[ᱱᱤᱥᱤᱱᱳᱢᱤᱭᱟ ᱥᱨᱟᱭᱤᱱ|ᱱᱤᱥᱤᱱᱳᱢᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱮᱵᱤᱥᱩ ᱥᱨᱟᱭᱤᱱ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ [[ᱡᱳᱨᱩᱨᱤ (ᱥᱮᱨᱮᱧ)|ᱡᱳᱨᱩᱨᱤ]] ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱑᱐ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱵᱤᱣᱟ ᱦᱳᱥᱤ]] ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱟᱫᱷᱩ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱤᱫ [[ᱵᱤᱣᱟ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱨᱩᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱒ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱥᱟᱫᱷᱩ ᱠᱚᱫᱚ [[ᱫᱟ ᱴᱮᱞ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱦᱮᱭᱠᱮ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱦᱮᱭᱠᱭᱳᱠᱩ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱜᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱖ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱨᱳᱢᱟᱱᱴᱤᱠ ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱠᱩᱢᱟᱨᱤ ᱡᱳᱨᱩᱨᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱡᱳᱨᱩᱨᱤᱦᱤᱢᱮ ᱢᱳᱱᱳᱜᱟᱛᱟᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱤᱱᱟᱹᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱜᱮ 'ᱡᱳᱨᱩᱨᱤ' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱖ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ, ᱳᱠᱤᱱᱟᱣᱟ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱢᱮᱱᱞᱮᱱᱰ ᱛᱮ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱭᱟ-ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱟᱱ ᱨᱩ~ᱚᱨᱚᱝ ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱫᱚ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱱ-ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱟᱱ ᱡᱟᱯᱟᱱᱤᱡᱽ ᱵᱤᱬᱟ, [[ᱥᱟᱢᱤᱥᱮᱱ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱵᱤᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱟᱲᱟᱝ ᱥᱟᱶ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ, ᱥᱟᱢᱤᱥᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱳᱨᱩᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱟᱨ ᱧᱮᱧᱮᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱤᱡᱷᱟᱹᱣᱟᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱗ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱛᱮ, ᱡᱳᱨᱩᱨᱤ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱢᱤᱥᱮᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱠᱩᱜᱩᱛᱥᱩᱥᱤ ᱭᱟᱜ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮᱦᱮᱧᱟᱜ ᱱᱤᱝᱭᱳ ᱡᱳᱨᱩᱨᱤ ᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=24 May 2017 |title=The Origin of Puppetry in Japan |url=https://www.artsy.net/article/photo-gallery-artisan-puppet-theater-adults |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804060643/https://www.artsy.net/article/photo-gallery-artisan-puppet-theater-adults |archive-date=4 August 2025 |access-date=7 August 2025 |website=Artsy}}</ref> [[ᱵᱩᱱᱨᱟᱠᱩ]] ᱱᱤᱝᱭᱳ ᱡᱳᱨᱩᱨᱤ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ, ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱡᱟᱯᱟᱱᱤᱡᱽ ᱵᱩᱱᱨᱟᱠᱩ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱜ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱠᱚᱢ ᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ: ᱵᱩᱱᱨᱟᱠᱩ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱪᱮᱠᱟ ᱞᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱜ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱛᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱟᱨ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱪᱮᱠᱟ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱳᱢᱳᱡᱩᱠᱟᱭ, ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱠᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱚᱝ-ᱵᱤᱨᱚᱝ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤᱭ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱜ ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤᱭ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱱᱤᱱᱡᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱤᱣᱱᱤᱠ (ᱠᱩᱨᱳᱜᱳ) ᱠᱚ ᱦᱚᱨᱚᱜᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱦᱤᱫᱟᱨᱤ-ᱡᱩᱠᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱜ ᱴᱷᱩᱸᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱵᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱜ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱛᱤᱭ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞᱟ, ᱟᱨ ᱟᱨᱢᱤᱫ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱥᱤ-ᱡᱩᱠᱟᱭ, ᱫᱚ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱴᱟᱭ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱮᱭᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱞ ᱢᱮᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=La magia del Ningyo Joruri 🎭 El arte de Títeres Bunraku en Japón 🎎 |url=https://bocones.com/blog/titeres-marioneta/ningyo-joruri/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807041151/https://bocones.com/blog/titeres-marioneta/ningyo-joruri/ |archive-date=7 August 2025 |access-date=7 August 2025 |website=Bocones |language=Spanish}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 September 2024 |title=Ningyo Jyoruri performance|Places to enjoy the sounds of Japanese instruments |url=https://reiroh.com/blogs/blog/ningyo-jyoruri-performance-places-to-enjoy-the-sounds-of-japanese-instruments |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807052823/https://reiroh.com/blogs/blog/ningyo-jyoruri-performance-places-to-enjoy-the-sounds-of-japanese-instruments |archive-date=7 August 2025 |access-date=7 August 2025 |website=Reiroh}}</ref> [[ᱱᱤᱦᱳᱱ-ᱵᱩᱭᱳ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱮᱫ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ (ᱱᱤᱝᱭᱳ-ᱵᱩᱨᱤ) ᱾<ref>{{Cite web |title=Ningyoburi (puppet-like acting) |url=https://www2.ntj.jac.go.jp/unesco/kabuki/en/production/performance6.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813052003/https://www2.ntj.jac.go.jp/unesco/kabuki/en/production/performance6.html |archive-date=13 August 2024 |access-date=6 August 2025 |website=Japan Arts Council – Invitation to Kabuki}}</ref> ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ, "ᱯᱩᱛᱩᱞ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱫᱩ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱚᱨ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱫᱩ ᱛᱮ ᱡᱤᱣᱤᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Kabuki Theatre |url=https://www.worldanvil.com/w/arenia-artemisthemp/a/kabuki-theatre-ritual |archive-url=https://archive.today/20250807060013/https://www.worldanvil.com/w/arenia-artemisthemp/a/kabuki-theatre-ritual |archive-date=7 August 2025 |access-date=7 August 2025 |website=World Anvil}}</ref> == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ == *[[ᱟᱞᱤ ᱮᱛᱮᱥᱟᱢᱤᱯᱷᱟᱨ]] (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱙᱐), ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ *[[ᱢᱳᱞᱤ ᱯᱷᱟᱞᱠᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] (᱑᱙᱐᱖-᱑᱙᱙᱒), ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ<ref>{{Cite news |last=Driscoll |first=Marjorie |date=1969-11-10 |title=Show goes on-even for Mollie's puppets |pages=80 |work=The Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/clip/102127654/show-goes-on-even-for-mollies-puppets/ |access-date=2022-05-19}}</ref> *[[ᱡᱤᱢ ᱦᱮᱱᱥᱚᱱ]] (᱑᱙᱓᱖-᱑᱙᱙᱐), ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ *[[ᱞᱤᱥᱟ ᱥᱴᱟᱨᱡᱽ]] (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱕᱕), ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ (ᱳᱯᱮᱨᱟ ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ) *[[ᱢᱟᱨᱤᱠᱟ ᱢᱤᱠᱩᱞᱳᱵᱷᱟ]] (᱑᱙᱕᱑-᱒᱐᱒᱔), ᱥᱞᱳᱵᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱱ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ<ref>{{Cite web |title=Zemřela Marica Mikulová – Divadelní noviny |url=https://www.divadelni-noviny.cz/zemrela-marica-mikulova |access-date=2025-01-05 |language=cs}}</ref> *[[ᱞᱮᱨᱤ ᱨᱤᱰ (ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ)|ᱞᱮᱨᱤ ᱨᱤᱰ]] (᱑᱙᱔᱔-᱒᱐᱒᱖), ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ *[[ᱡᱩᱥᱟᱵᱩᱨᱳ ᱛᱥᱩᱡᱤᱢᱩᱨᱟ]] (᱑᱙᱓᱓-᱒᱐᱒᱓), ᱡᱟᱯᱟᱱᱤᱡᱽ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ|*ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱝ ᱟᱨᱴᱥ]] ha9uxqyyuvuu62qhln30j669ky0v0ox ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 14 35452 190289 2026-04-11T12:41:05Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190289 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 14 35453 190290 2026-04-11T12:41:23Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190290 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ 14 35454 190291 2026-04-11T12:41:33Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190291 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ 14 35455 190292 2026-04-11T12:41:44Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190292 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 14 35456 190293 2026-04-11T12:41:54Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190293 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟᱱ (ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ) 14 35457 190294 2026-04-11T12:42:03Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190294 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ 0 35458 190295 2026-04-11T12:47:53Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "'''ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱫᱚᱞ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ, ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱮᱥ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190295 wikitext text/x-wiki '''ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱫᱚᱞ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ, ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ [[ᱥᱩᱨᱮᱥ ᱫᱚᱛᱛᱚ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Contemporary puppets">{{cite web|url=http://www.puppetindia.com/contemp.htm|title=Contemporary puppets|accessdate=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905224627/http://www.puppetindia.com/contemp.htm|archive-date=5 September 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="The power of puppetry : Suresh Dutta">{{cite web|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=2303|title=The power of puppetry : Suresh Dutta|accessdate=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232319/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=2303#|archive-date=3 March 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱚ == * ''ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ'' (᱑᱙᱘᱒) * ''ᱟᱞᱟᱫᱤᱱ'' * ''ᱥᱤᱛᱟ'' * ''ᱟᱡᱚᱵᱽ ᱫᱮᱥ'' * ''ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ'' * ''ᱠᱟᱠᱛᱟᱨᱩᱣᱟ'' * ''ᱠᱟᱞᱚ ᱦᱤᱨᱟ'' * ''ᱵᱳᱠᱟ ᱦᱟᱸᱥ'' == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == * {{Official website|http://www.calcuttapuppettheatre.org}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱓ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱨᱴᱥ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱓ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱚ]] nbhvjd7vhu0q99lbipi0p3nn6kxakk9 ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ 14 35459 190296 2026-04-11T12:49:33Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190296 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ 14 35460 190297 2026-04-11T12:49:47Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190297 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱟᱞᱵᱤ ᱟᱨᱢᱤᱱ 0 35461 190299 2026-04-11T15:30:22Z MT731 2184 "{{Short description|ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Infobox football biography | name = ᱟᱞᱵᱤ ᱟᱨᱢᱤᱱ | image = | caption = | fullname = ᱟᱞᱵᱤ ᱟᱨᱢᱤᱱ<ref>{{cite web |url=https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/gc-legacy-media-assets.gc.eflservices.co.uk/contentassets/c02ddd0e1d174a679c4cce8983aef204/ef..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190299 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Infobox football biography | name = ᱟᱞᱵᱤ ᱟᱨᱢᱤᱱ | image = | caption = | fullname = ᱟᱞᱵᱤ ᱟᱨᱢᱤᱱ<ref>{{cite web |url=https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/gc-legacy-media-assets.gc.eflservices.co.uk/contentassets/c02ddd0e1d174a679c4cce8983aef204/efl-professional-retain-list---2022-23.pdf |title=Players given a free transfer: Ipswich Town |publisher=English Football League |page=84 |access-date=6 May 2024}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2004|4|12|df=y}}<ref name="roc">{{cite web |title=Albie Armin |url=https://www.rocnation.com/sports/albie-armin/ |website=ROC NATION |access-date=23 October 2022 |archive-date=23 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023164408/https://www.rocnation.com/sports/albie-armin/ |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[ᱠᱚᱞᱪᱮᱥᱴᱟᱨ]], ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ<ref name="roc"/> | height = | position = [[ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰᱟᱨ (ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ)|ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰᱟᱨ]]/[[ᱢᱤᱰᱯᱷᱤᱞᱰᱟᱨ]] | currentclub = [[ᱮᱵᱷᱮᱞᱤ ᱮᱯᱷ. ᱥᱤ.|ᱮᱵᱷᱮᱞᱤ]] | youthyears1 = ᱒᱐᱑᱒–᱒᱐᱒᱒| youthclubs1 = [[ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱒᱓ ᱟᱨ ᱮᱠᱮᱰᱢᱤ|ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] | years1 = ᱒᱐᱒᱒–᱒᱐᱒᱓ | clubs1 = [[ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] | caps1 = ᱐| goals1 = ᱐ | years2 = ᱒᱐᱒᱒ | clubs2 = → [[ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] (ᱞᱳᱱ)| caps2 = ᱑| goals2 = ᱐ | years3 = ᱒᱐᱒᱓–᱒᱐᱒᱕ | clubs3 = [[ᱞᱮᱥᱴᱚᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱞᱮᱥᱴᱚᱱ]] | caps3 = ᱖᱙| goals3 = ᱓ | years4 = ᱒᱐᱒᱕– | clubs4 = [[ᱮᱵᱷᱮᱞᱤ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱮᱵᱷᱮᱞᱤ]] | caps4 = ᱐| goals4 = ᱐ | club-update = ᱑᱒:᱕᱖, ᱖ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) }} '''ᱟᱞᱵᱤ ᱟᱨᱢᱤᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱥᱮᱢᱤ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱮᱵᱷᱮᱞᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱰᱯᱷᱤᱞᱰᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== [[ᱠᱚᱞᱪᱮᱥᱴᱟᱨ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱨᱢᱤᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱘ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱟᱨᱢᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱤᱮᱯᱷᱮᱞ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱣᱮᱥᱴ ᱦᱮᱢ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱒᱑ ᱥᱟᱶ ᱚᱲᱟᱜ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱨᱮ ᱒-᱑ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱰᱮᱵᱩᱴ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒-᱒᱓ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱱ ᱛᱮ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱞᱤᱜᱽ ᱥᱟᱣᱩᱛ ᱠᱞᱟᱵᱽ [[ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |last1=Warren |first1=Andy |title=Young defender Armin joins Braintree on loan |url=https://www.eadt.co.uk/sport/ipswich-town/armin-joins-braintree-on-loan-9189232 |access-date=23 October 2022 |work=East Anglian Daily Times |date=3 August 2022 |language=en-UK}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱫᱟᱭ, [[ᱰᱩᱞᱣᱤᱪ ᱦᱮᱢᱞᱮᱴ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱰᱩᱞᱣᱤᱪ ᱦᱮᱢᱞᱮᱴ]] ᱨᱮ ᱒-᱑ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱷᱤᱞᱰᱤᱝ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱮᱠᱮᱱ ᱧᱮᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱜᱮ ᱯᱮᱨᱮᱱᱴ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱨᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱨᱢᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱧᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ, ᱮᱰᱣᱤᱱ ᱟᱜᱽᱵᱟᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱘᱗ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱨᱮ ᱠᱮᱢᱵᱨᱤᱡᱽ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱨᱮ ᱑-᱐ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱮᱯᱷᱮᱞ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱮ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Cambridge United 1-0 Ipswich Town - Match Report - Ipswich Town News |url=https://www.twtd.co.uk/ipswich-town-news/43570/cambridge-united-1-0-ipswich-town--match-report |access-date=23 October 2022 |work=TWTD.co.uk |date=18 October 2022 |language=en}}</ref> ᱤᱥᱴ ᱟᱝᱞᱤᱭᱟᱱ ᱰᱮᱭᱞᱤ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ "ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱯᱚᱛᱟᱱ ᱠᱮᱢᱵᱨᱤᱡᱽ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱟᱨ ᱟᱴᱠᱟᱨ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱥᱞᱟᱭᱤᱰ ᱴᱮᱠᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ" ᱾ <ref name="athletiv">{{cite news |last1=Watson |first1=Stuart |title=Stu says: Six observations following Trophy defeat at Cambridge |url=https://www.eadt.co.uk/sport/ipswich-town/stu-says-cambridge-1-itfc-0-efl-trophy-9336260 |access-date=23 October 2022 |work=East Anglian Daily Times |date=19 October 2022 |language=en-UK}}</ref> ᱟᱨᱢᱤᱱ ᱫᱚ ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱩᱴ ᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱒᱐᱒᱒-᱒᱓ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱥ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱾ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱞᱟᱵᱽ [[ᱣᱮᱥᱴ ᱵᱨᱚᱢᱣᱤᱪ ᱮᱞᱵᱤᱭᱚᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱣᱮᱥᱴ ᱵᱨᱚᱢᱣᱤᱪ ᱮᱞᱵᱤᱭᱚᱱ]] ᱟᱨ [[ᱵᱨᱮᱱᱴᱯᱷᱚᱨᱰ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱵᱨᱮᱱᱴᱯᱷᱚᱨᱰ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱨᱢᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱰ ᱞᱮᱥᱴᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ, ᱟᱨᱢᱤᱱ ᱫᱚ ᱞᱮᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱓᱓ ᱞᱤᱜᱽ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱒ ᱜᱚᱞ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ== ᱟᱨᱢᱤᱱ ᱟᱜ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ "ᱢᱟᱨᱟᱰᱤᱝ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ-ᱦᱟᱯ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱟᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱯᱟᱥᱤᱝ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱨᱮᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ" ᱢᱮᱱᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="roc"/> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱤᱰᱯᱷᱤᱞᱰᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱡᱟᱝᱜᱟ, ᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ, ᱟᱨ ᱯᱤᱪ ᱨᱮ ᱫᱚᱞ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱩᱴ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱥᱴᱟᱴᱤᱥᱴᱤᱠᱥ== {{updated|᱒᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱠᱷᱮᱞᱚᱜ ᱢᱮᱪ}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ ᱠᱞᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱟᱨ ᱜᱚᱞ |- !rowspan="2"|ᱠᱞᱟᱵᱽ !rowspan="2"|ᱥᱤᱡᱚᱱ !colspan="3"|ᱞᱤᱜᱽ !colspan="2"|[[:en:FA Cup|ᱮᱯᱷ.ᱮ. ᱠᱟᱯ]] !colspan="2"|[[:en:EFL Cup|ᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱮᱞ. ᱠᱟᱯ]] !colspan="2"|ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ !colspan="2"|ᱜᱩᱴ |- !ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱚᱞ ᱠᱚ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱚᱞ ᱠᱚ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱚᱞ ᱠᱚ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱚᱞ ᱠᱚ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱚᱞ ᱠᱚ |- |rowspan="3"|[[ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] |[[᱒᱐᱒᱑–᱒᱒ ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱑–᱒᱒]]<ref>{{Soccerbase season|id=136074|season=2021|access-date=1 July 2022}}</ref>||[[ᱤᱮᱯᱷᱮᱞ ᱞᱤᱜᱽ ᱢᱤᱫ]]||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱑{{efn|name=ELT|Appearance(s) in [[EFL Trophy]]}}||0||᱑||0 |- |[[᱒᱐᱒᱒–᱒᱓ ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱒–᱒᱓]]<ref>{{Soccerbase season|id=136074|season=2022|access-date=1 July 2022}}</ref>||ᱤᱮᱯᱷᱮᱞ ᱞᱤᱜᱽ ᱢᱤᱫ||᱐||᱐||᱑||᱐||᱐||᱐||᱒{{efn|name=ELT}}||᱐||᱓||᱐ |- !colspan="2"|ᱜᱩᱴ !᱐!!᱐!!᱑!!᱐!!᱐!!᱐!!᱓!!᱐!!᱔!!᱐ |- |[[ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ]] (ᱞᱳᱱ) |[[᱒᱐᱒᱒–᱒᱓ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱤᱜᱽ|᱒᱐᱒᱒–᱒᱓]]<ref name="soccerway">{{Soccerway|albie-armin/681095|access-date=1 July 2022}}</ref>||[[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱤᱜᱽ ᱥᱟᱣᱩᱛᱷ]]||᱑||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱑||᱐ |- |[[ᱞᱮᱥᱴᱚᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱞᱮᱥᱴᱚᱱ]] |[[᱒᱐᱒᱓–᱒᱔ ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱞᱤᱜᱽ|᱒᱐᱒᱓-᱒᱔]]|| [[ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱞᱤᱜᱽ|ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ]] ||᱓᱓||᱒||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱓᱓||᱒ |- !colspan="3"|ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱜᱩᱴ !᱓᱔!!᱒!!᱑!!᱐!!᱐!!᱐!!᱓!!᱐!!᱓᱘!!᱒ |} {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱟᱨᱢᱤᱱ, ᱟᱞᱵᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱪᱮᱥᱴᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱰᱮᱵᱷᱮᱱᱰᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱮᱱᱴᱨᱤ ᱴᱟᱣᱩᱱ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱤᱜᱽ (ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ) ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] ckoxmr3etwkyrntpa9rxw08cvex004k ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:FonzuWiki 3 35462 190301 2026-04-11T18:30:24Z MediaWiki message delivery 395 /* Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications */ new section 190301 wikitext text/x-wiki == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:MediaWiki message delivery|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) on ᱑᱘:᱓᱐, ᱑᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> oi5x1hayfrgncqknfeo3vs4bg1p98ht ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ 0 35463 190306 2026-04-12T02:44:46Z Sunia Marndi 8165 "{{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Newport, Wales|ᱣᱮᱞᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ [[Newport ship|ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]]]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190306 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Newport, Wales|ᱣᱮᱞᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ [[Newport ship|ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]]]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past (2016)</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026" /> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱜᱽᱨᱮ ᱞᱤᱴᱨᱮᱪᱟᱨ" (grey literature) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ (Heritage curation and interpretation) == [[ᱨᱮᱫ:Seaton_carew_interpretation_board.JPG|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ (temperature) ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ (humidity) ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ [[Museums|ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ (conservators) ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. **ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:** ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. **ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ (Living Museums):** ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ (Historic preservation and restoration) == {{See also|ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ|Conservation area|Building restoration}} [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|[[West Somerset Railway|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ (Preservation) ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ (Restoration) ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ [[Heritage railways|ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[listed buildings]] ᱟᱨ [[Scheduled monument|scheduled monuments]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Monument historique]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[Antique car|ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ]] ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ (steam locomotive) ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ (skills)''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ (Managing intangible cultural heritage) == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|[[Flag Fen]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ (Intangible) ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, [[Beliefs|ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ]], [[Traditions|ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ]], [[Oral tradition|ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ]], [[Music|ᱨᱟᱦᱟ]], [[Songs|ᱥᱮᱨᱮᱧ]], [[Dance|ᱮᱱᱮᱡ]], ᱟᱨ [[Drama|ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> mregl0axoofvqi1p7u6uy3uykofmcog 190308 190306 2026-04-12T04:20:39Z Sunia Marndi 8165 190308 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past (2016)</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026" /> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton_carew_interpretation_board.JPG|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == {{See also|ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ|Conservation area|Building restoration}} [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|[[West Somerset Railway|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[listed buildings]] ᱟᱨ [[Scheduled monument|scheduled monuments]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Monument historique]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|[[Flag Fen]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, [[Beliefs|ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ]], [[Traditions|ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ]], [[Oral tradition|ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ]], [[Music|ᱨᱟᱦᱟ]], [[Songs|ᱥᱮᱨᱮᱧ]], [[Dance|ᱮᱱᱮᱡ]], ᱟᱨ [[Drama|ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> rxjt8wxc8khj66i0siyufp1z5idr6hf 190309 190308 2026-04-12T04:21:45Z Sunia Marndi 8165 190309 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past (2016)</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026" /> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton_carew_interpretation_board.JPG|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|[[West Somerset Railway|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[listed buildings]] ᱟᱨ [[Scheduled monument|scheduled monuments]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Monument historique]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|[[Flag Fen]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, [[Beliefs|ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ]], [[Traditions|ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ]], [[Oral tradition|ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ]], [[Music|ᱨᱟᱦᱟ]], [[Songs|ᱥᱮᱨᱮᱧ]], [[Dance|ᱮᱱᱮᱡ]], ᱟᱨ [[Drama|ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> hs7uhle2nzuynl6fg4bmc8mr3m61k8m 190310 190309 2026-04-12T04:26:26Z Sunia Marndi 8165 190310 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past (2016)</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026" /> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton_carew_interpretation_board.JPG|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|[[West Somerset Railway|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|[[Flag Fen]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, [[Beliefs|ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ]], [[Traditions|ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ]], [[Oral tradition|ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ]], [[Music|ᱨᱟᱦᱟ]], [[Songs|ᱥᱮᱨᱮᱧ]], [[Dance|ᱮᱱᱮᱡ]], ᱟᱨ [[Drama|ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ]] ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> 5bms9b7teauldkma9v1zau7kkpl1io3 190311 190310 2026-04-12T04:27:35Z Sunia Marndi 8165 190311 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past (2016)</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026" /> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton_carew_interpretation_board.JPG|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|ᱯᱞᱟᱜ ᱯᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> i3mwf9x8jk9hqschas00bd3q0t0ip2w 190312 190311 2026-04-12T04:28:14Z Sunia Marndi 8165 190312 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past (2016)</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026" /> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton_carew_interpretation_board.JPG|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|ᱯᱞᱟᱜ ᱯᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references group="<ref name=&quot;Reza2026&quot;&gt;{{cite journal |last1=Reza |first1=Mohammad Habib |last2=Rahman |first2=Athena |title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land |journal=EdA Esempi di Architettura |date=2026 |volume=13 |issue=2 |publisher=Aracne editrice |url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html |editor1-last=Niglio |editor1-first=Olimpia |editor2-last=Singh |editor2-first=Rana P. B.}}</ref&gt;" /> kdnb7r6r5qlj79r4fpcytw2uzvk82tn 190313 190312 2026-04-12T05:29:23Z Sunia Marndi 8165 190313 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past (2016)</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026">{{cite journal|last1=Reza|first1=Mohammad Habib|last2=Rahman|first2=Athena|title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land|journal=EdA Esempi di Architettura|date=2026|volume=13|issue=2|publisher=Aracne editrice|url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html|editor1-last=Niglio|editor1-first=Olimpia|editor2-last=Singh|editor2-first=Rana P. B.}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton_carew_interpretation_board.JPG|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|ᱯᱞᱟᱜ ᱯᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references group="<ref name=&quot;Reza2026&quot;&gt;{{cite journal |last1=Reza |first1=Mohammad Habib |last2=Rahman |first2=Athena |title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land |journal=EdA Esempi di Architettura |date=2026 |volume=13 |issue=2 |publisher=Aracne editrice |url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html |editor1-last=Niglio |editor1-first=Olimpia |editor2-last=Singh |editor2-first=Rana P. B.}}</ref&gt;" /> 8py8g5kljx23uwu9xctm7odn3coyxoy 190314 190313 2026-04-12T05:32:36Z Sunia Marndi 8165 190314 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past, 15 J. MARSHALL REV. INTELL. PROP. L. 604 (2016) https://repository.jmls.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1392&context=ripl</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026">{{cite journal|last1=Reza|first1=Mohammad Habib|last2=Rahman|first2=Athena|title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land|journal=EdA Esempi di Architettura|date=2026|volume=13|issue=2|publisher=Aracne editrice|url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html|editor1-last=Niglio|editor1-first=Olimpia|editor2-last=Singh|editor2-first=Rana P. B.}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton_carew_interpretation_board.JPG|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|ᱯᱞᱟᱜ ᱯᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references group="<ref name=&quot;Reza2026&quot;&gt;{{cite journal |last1=Reza |first1=Mohammad Habib |last2=Rahman |first2=Athena |title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land |journal=EdA Esempi di Architettura |date=2026 |volume=13 |issue=2 |publisher=Aracne editrice |url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html |editor1-last=Niglio |editor1-first=Olimpia |editor2-last=Singh |editor2-first=Rana P. B.}}</ref&gt;" /> 9i6acbxhoo58f6op03jcgklgosil5f9 190315 190314 2026-04-12T05:45:21Z Sunia Marndi 8165 /* ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ */ 190315 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past, 15 J. MARSHALL REV. INTELL. PROP. L. 604 (2016) https://repository.jmls.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1392&context=ripl</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026">{{cite journal|last1=Reza|first1=Mohammad Habib|last2=Rahman|first2=Athena|title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land|journal=EdA Esempi di Architettura|date=2026|volume=13|issue=2|publisher=Aracne editrice|url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html|editor1-last=Niglio|editor1-first=Olimpia|editor2-last=Singh|editor2-first=Rana P. B.}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤ-ᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ-ᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton carew interpretation board.jpg|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|ᱯᱞᱟᱜ ᱯᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ-ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ-ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references group="<ref name=&quot;Reza2026&quot;&gt;{{cite journal |last1=Reza |first1=Mohammad Habib |last2=Rahman |first2=Athena |title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land |journal=EdA Esempi di Architettura |date=2026 |volume=13 |issue=2 |publisher=Aracne editrice |url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html |editor1-last=Niglio |editor1-first=Olimpia |editor2-last=Singh |editor2-first=Rana P. B.}}</ref&gt;" /> s04jnn0s7mv61s80c5uetll731m0095 190316 190315 2026-04-12T05:46:22Z Sunia Marndi 8165 /* ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ */ 190316 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past, 15 J. MARSHALL REV. INTELL. PROP. L. 604 (2016) https://repository.jmls.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1392&context=ripl</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛᱼᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026">{{cite journal|last1=Reza|first1=Mohammad Habib|last2=Rahman|first2=Athena|title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land|journal=EdA Esempi di Architettura|date=2026|volume=13|issue=2|publisher=Aracne editrice|url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html|editor1-last=Niglio|editor1-first=Olimpia|editor2-last=Singh|editor2-first=Rana P. B.}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤᱼᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟᱼᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton carew interpretation board.jpg|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭᱼᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "Blue Plaques" ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|ᱯᱞᱟᱜ ᱯᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡᱼᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references group="<ref name=&quot;Reza2026&quot;&gt;{{cite journal |last1=Reza |first1=Mohammad Habib |last2=Rahman |first2=Athena |title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land |journal=EdA Esempi di Architettura |date=2026 |volume=13 |issue=2 |publisher=Aracne editrice |url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html |editor1-last=Niglio |editor1-first=Olimpia |editor2-last=Singh |editor2-first=Rana P. B.}}</ref&gt;" /> 9qc9nfcqgf6907u3f3as2pnrg6l7a0o 190317 190316 2026-04-12T05:48:58Z Sunia Marndi 8165 /* ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ */ 190317 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past, 15 J. MARSHALL REV. INTELL. PROP. L. 604 (2016) https://repository.jmls.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1392&context=ripl</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛᱼᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026">{{cite journal|last1=Reza|first1=Mohammad Habib|last2=Rahman|first2=Athena|title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land|journal=EdA Esempi di Architettura|date=2026|volume=13|issue=2|publisher=Aracne editrice|url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html|editor1-last=Niglio|editor1-first=Olimpia|editor2-last=Singh|editor2-first=Rana P. B.}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤᱼᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟᱼᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton carew interpretation board.jpg|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ (Curation) ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭᱼᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "ᱵᱽᱞᱩ ᱯᱞᱟᱠ" (Blue Plaques) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|ᱯᱞᱟᱜ ᱯᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡᱼᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references group="<ref name=&quot;Reza2026&quot;&gt;{{cite journal |last1=Reza |first1=Mohammad Habib |last2=Rahman |first2=Athena |title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land |journal=EdA Esempi di Architettura |date=2026 |volume=13 |issue=2 |publisher=Aracne editrice |url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html |editor1-last=Niglio |editor1-first=Olimpia |editor2-last=Singh |editor2-first=Rana P. B.}}</ref&gt;" /> n6ujvi4fddztotwb659ad6e4nt26l5l 190318 190317 2026-04-12T06:05:05Z Sunia Marndi 8165 190318 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ}} [[ᱨᱮᱫ:Newport_ship.jpg|thumb|᱒᱐᱐᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱣᱯᱳᱨᱴ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ]] '''ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ'''('''CHM)''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱾<ref>Ann Marie Sullivan, Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past, 15 J. MARSHALL REV. INTELL. PROP. L. 604 (2016) https://repository.jmls.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1392&context=ripl</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CRM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ, ᱫᱚᱦᱚᱲᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ, ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ "ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱜᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ CHM ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ, ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ: ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ == CHM ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱭᱩ ᱟᱨᱠᱭᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱥᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱨᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ PPG 16 ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱫᱚ UNESCO ᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱑᱙᱗᱒ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱾ === ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (CHM) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ "ᱢᱟᱱᱚᱛᱼᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ" ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱮᱫ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱟᱭ ᱡᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱚᱱᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱵᱚᱨᱚᱢ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ" ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ" ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱤᱫ ᱛᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱚᱱᱴᱮᱠᱥᱪᱩᱣᱟᱞᱤᱥᱴ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱷᱟᱸᱪᱟ ᱫᱚ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱳᱢᱯᱩᱨᱟ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱦᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱾<ref name="Reza2026">{{cite journal|last1=Reza|first1=Mohammad Habib|last2=Rahman|first2=Athena|title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land|journal=EdA Esempi di Architettura|date=2026|volume=13|issue=2|publisher=Aracne editrice|url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html|editor1-last=Niglio|editor1-first=Olimpia|editor2-last=Singh|editor2-first=Rana P. B.}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱟᱱᱚᱛ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱭᱢᱟ CHM ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱳᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱟᱨᱬᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ" (TCP) ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱩᱞᱤᱼᱨᱚᱯᱚᱲ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱸᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱟ ᱪᱟᱞᱟᱱᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱜᱽᱨᱤᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ == ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ == ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱯᱷᱟᱱᱰ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ "ᱧᱮᱞ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ" ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱚᱸᱰᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱴᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ: * ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱾ * ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱟ:ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱾ * ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ:ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜ ᱠᱷᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱞᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ * ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱛᱟᱹᱨᱤ :ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱭᱚᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱭᱠᱤᱝ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱚ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ == CHM ᱫᱚ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟᱼᱢᱮᱥᱤ ᱟᱹᱥᱤᱨᱵᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱠᱤᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱰᱟᱠᱨᱟ" ᱛᱚᱝᱜᱮ᱾ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱨᱠᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱫᱷᱫᱞᱩ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ == [[ᱨᱮᱫ:Seaton carew interpretation board.jpg|alt=|thumb|ᱥᱤᱴᱚᱱ ᱠᱮᱨᱮᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱦᱟᱹᱡᱽ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱮᱠᱷᱭᱟ ᱵᱳᱨᱰ]] ᱠᱤᱣᱨᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱱᱟ ᱧᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱾ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱭᱤᱴ, ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱟᱨ ᱦᱚᱭᱼᱦᱤᱥᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱵᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ: ᱑. ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱒. ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ:ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ "ᱵᱽᱞᱩ ᱯᱞᱟᱠ" (Blue Plaques) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ == [[ᱨᱮᱫ:Heritage.rail.750pix.jpg|left|thumb|ᱣᱮᱥᱴ ᱥᱳᱢᱟᱨᱥᱮᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱢᱩᱬ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱤᱧᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱹᱨᱤᱝ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱤᱣᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱳᱴᱚᱨ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱵᱷᱟᱯ ᱤᱧᱡᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ '''ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ''' ᱠᱚᱫᱚ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ == ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ == [[ᱨᱮᱫ:Bronze_age_dwelling_at_Flag_Fen.JPG|thumb|ᱯᱞᱟᱜ ᱯᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱡᱩᱜᱽ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ]] '''ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ''' ᱨᱮᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱚᱪᱟ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ, ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱮᱱᱮᱡ, ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡᱼᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱝᱼᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱸᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references group="<ref name=&quot;Reza2026&quot;&gt;{{cite journal |last1=Reza |first1=Mohammad Habib |last2=Rahman |first2=Athena |title=Re-establishing the Sacredness of Somapura Mahavihara: A New Contextual Heritage Management of a Buddhist Sacred Land |journal=EdA Esempi di Architettura |date=2026 |volume=13 |issue=2 |publisher=Aracne editrice |url=https://www.aracneeditrice.eu/it/pubblicazioni/esempi-di-architettura-olimpia-niglio-rana-p-b-singh-9791221824766.html |editor1-last=Niglio |editor1-first=Olimpia |editor2-last=Singh |editor2-first=Rana P. B.}}</ref&gt;" /> fiob2eoekpn3yfww1uel96t80id62qh ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱟᱢᱚᱨᱟᱱ 0 35464 190307 2026-04-12T03:05:06Z MT731 2184 "{{short description|ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Infobox football biography |name = ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱟᱢᱚᱨᱟᱱ |fullname = ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱛᱚᱞᱩᱣᱟᱱᱤᱢᱤ ᱟᱢᱚᱨᱟᱱ |birth_place = [[ᱟᱵᱩᱡᱟ]], ᱱᱟᱭᱡᱤᱨᱤᱭᱟ | height = {{height|m=1.89}} |image = |birth_date = {{bi..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190307 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Infobox football biography |name = ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱟᱢᱚᱨᱟᱱ |fullname = ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱛᱚᱞᱩᱣᱟᱱᱤᱢᱤ ᱟᱢᱚᱨᱟᱱ |birth_place = [[ᱟᱵᱩᱡᱟ]], ᱱᱟᱭᱡᱤᱨᱤᱭᱟ | height = {{height|m=1.89}} |image = |birth_date = {{birth date and age|2004|05|22|df=y}} |position = [[ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰᱟᱨ (ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ)|ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰᱟᱨ]] |currentclub = [[ᱥᱮᱥᱮᱱᱟ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱥᱮᱥᱮᱱᱟ]]<br>([[ᱯᱟᱨᱢᱟ ᱠᱮᱞᱥᱤᱳ ᱑᱙᱑᱓|ᱯᱟᱨᱢᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮ) |clubnumber = ᱑᱖ |youthyears1 = {{0|0000}}–᱒᱐᱒᱐ |youthclubs1 = [[:en:IFK Östersund|ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ. ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ]] |youthyears2 = ᱒᱐᱒᱐ |youthclubs2 = [[:en:GIF Sundsvall|ᱡᱤ.ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ ᱥᱩᱱᱰᱥᱵᱷᱟᱞ]] |youthyears3 = ᱒᱐᱒᱒–᱒᱐᱒᱔ |youthclubs3 = [[:en:Parma Calcio 1913 Youth Sector|ᱯᱟᱨᱢᱟ]] |years1 = ᱒᱐᱑᱙ |clubs1 = [[:en:IFK Östersund|ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ ᱭᱩᱱᱤᱰᱚᱢ]] |caps1 = ᱔ |goals1 = ᱑ |years2 = ᱒᱐᱒᱐ |clubs2 = [[:en:IFK Östersund|ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ]] |caps2 = ᱑ |goals2 = ᱐ |years3 = ᱒᱐᱒᱑ |clubs3 = [[:en:IFK Östersund|ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ]] |caps3 = ᱑᱗ |goals3 = ᱐ |years4 = ᱒᱐᱒᱒ |clubs4 = [[:en:Östersunds FK|ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ]] |caps4 = ᱑᱓ |goals4 = ᱐ |years5 = ᱒᱐᱒᱔– |clubs5 = [[ᱯᱟᱨᱢᱟ ᱠᱮᱞᱥᱤᱳ ᱑᱙᱑᱓|ᱯᱟᱨᱢᱟ]] |caps5 = ᱐ |goals5 = ᱐ |years6 = ᱒᱐᱒᱔–᱒᱐᱒᱕ |clubs6 = → [[ᱮᱥᱤ ᱯᱮᱨᱩᱡᱤᱭᱟ ᱠᱚᱞᱥᱤᱭᱳ|ᱯᱮᱨᱩᱡᱤᱭᱟ]] (ᱞᱚᱱ) |caps6 = ᱒᱘ |goals6 = ᱐ |years7 = ᱒᱐᱒᱕– |clubs7 = → [[ᱥᱮᱥᱮᱱᱟ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱥᱮᱥᱮᱱᱟ]] (ᱞᱚᱱ) |caps7 = ᱕ |goals7 = ᱐ |nationalyears1 = ᱒᱐᱒᱑–᱒᱐᱒᱔ |nationalteam1 = [[ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱭᱩ᱑᱙]] |nationalcaps1 = ᱑᱙ |nationalgoals1 = ᱐ |nationalyears2 = ᱒᱐᱒᱔– |nationalteam2 = [[ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱫᱚᱞ|ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱭᱩ᱒᱑]] |nationalcaps2 = ᱖ |nationalgoals2 = ᱒ |club-update = ᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱖ |ntupdate = ᱑᱗:᱔᱐, ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) }} '''ᱯᱤᱴᱟᱨ ᱛᱚᱞᱩᱣᱟᱱᱤᱢᱤ ᱟᱢᱚᱨᱟᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱤ ᱵᱤ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱥᱮᱥᱮᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱟᱭᱡᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Soccerway|peter-amoran/802047}}</ref> ==ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱤᱞᱚᱱᱰ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱠᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱩᱱᱰᱥ ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ ᱥᱠᱩᱣᱟᱰ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱪᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.fotbollz.se/?sub=ofk_main.asp?Skip=100&id=22029&Sektion=2|website=forbollz.se|accessdate=16 January 2025|title= MITTBACKEN PETER AMORAN UTSEDD TILL BÄSTA SPELAREN I DIV2|first= Haldo |last=Jonsson|date=22 October 2021}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.op.se/2022-09-01/avslojar-supertalangen-kan-lamna-ofk|website=op.se|accessdate=16 January 2025|title= Reveals: The super talent can leave ÖFK|date=September 1, 2022}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱯᱮᱨᱮᱴᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱢᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱓ ᱫᱷᱟᱣ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.fotbollskanalen.se/italien/officiellt-peter-amoran-lanas-ut-till-perugia/|website=Fotbollskanalen.se|accessdate=16 January 2025|title= Officiellt: Peter Amoran lånas ut till Perugia}}</ref><ref>{{cite web|url= https://fotbolltransfers.com/nyheter/peter-amoran-pa-vag-att-lamna-ostersunds-fk/158286|website=Fotbolltransfers|accessdate=16 January 2025|title= Peter Amoran about to leave Östersunds FK|date=1 September 2022}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱢᱟ ᱥᱟᱶ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.parmacalcio1913.com/news/peter-amoran-daniel-mikolajewski-rinnovano-2027/|website=Parma Cacio 1913|accessdate=16 January 2025|title= PETER AMORAN AND DANIEL MIKOLAJEVSKI RENEW UNTIL 2027|date=26 July 2024}}</ref> ᱒᱐᱒᱔-᱒᱕ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱯᱮᱨᱩᱜᱤᱭᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱒᱐᱒᱔ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱤ ᱥᱤ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://sport.quotidiano.net/en/calcio/perugia/perugia-giovani-gioie-e-dolori-al-debutto-46e41c3c|website=Quotidiano.net|accessdate=16 January 2025|title= Perugia Youth, joys and sorrows at the debut|date=27 August 2024}}</ref> ᱒᱗ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱟᱢᱚᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱮᱥᱮᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱨᱤ ᱵᱤ ᱨᱮ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱠᱚᱞᱯ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|publisher=Cesena FC|url=https://cesenafc.com/en/news/2025/8/28/peter-amoran-is-a-new-footballer-of-cesena-fc|title=PETER AMORAN IS A NEW FOOTBALLER OF CESENA FC|date=27 August 2025|access-date=9 September 2025}}</ref> ==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱣᱤᱰᱤᱥ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.op.se/artikel/amoran-fran-start-nar-p18-landslaget-forlorade/|website=op.se|accessdate=17 January 2025|title= Amoran from the start when the P18 national team lost |date=June 4, 2022}}</ref> ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱭᱩ᱒᱑ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱭᱩ᱒᱑ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱥᱠᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://m.independent.ie/sport/soccer/new-look-ireland-under-21s-hit-three-to-close-out-year-with-victory-over-sweden/a63332355.html|website=Independent.ie|accessdate=16 January 2025|title= New-look Ireland Under 21s hit three to close out year with victory over Sweden|date=16 November 2024|first=Sean|last=O'Connor}}</ref> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤ ᱭᱤᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱱᱟᱛᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱥᱠᱮᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.ltz.se/artikel/broderna-amoran-vill-ta-idrottsvarlden-med-storm-nar-folk-hor-ska-de-veta-direkt-bada-landslagsaktuella|website=ltz.se|access-date=17 January 2025|title= The Amoran brothers want to take the sports world by storm: "When people hear, they will know immediately" • Both national team players|date=August 10, 2021}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱥᱴᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url= https://www.offside.org/intervju/peter-amoran-hittade-gud-i-parma/|website=Offside.org|accessdate=17 January 2025|title= Peter Amoran found God in Parma|first=Fabio|last=Patamia|date=5 September 2023}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱟᱢᱚᱨᱟᱱ, ᱯᱤᱴᱚᱨ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱵᱩᱡᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱣᱮᱰᱤᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱟᱭᱡᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱨᱤᱱ ᱥᱣᱮᱰᱤᱥ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱰᱮᱵᱷᱮᱱᱰᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱣᱮᱰᱤᱥ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱒᱑ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱭᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱥᱴᱚᱨᱥᱟᱱᱰ ᱮᱯᱷ.ᱠᱮ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱨᱢᱟ ᱠᱮᱞᱥᱤᱳ ᱑᱙᱑᱓ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱥᱤ ᱯᱮᱨᱩᱡᱤᱭᱟ ᱠᱚᱞᱥᱤᱭᱳ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱡᱮᱱᱟ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱩᱯᱚᱨᱮᱴᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱨᱤ ᱥᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱣᱮᱰᱤᱥ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱤᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱤᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱥᱣᱤᱰᱤᱥ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] iighf7jlkravn0yx9q7lg09j2pt63s3 ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ 0 35465 190319 2026-04-12T06:24:59Z Sunia Marndi 8165 "{{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190319 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' (World Heritage Sites) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ [[Ancient ruins|ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ]], ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, [[Building|ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], [[City|ᱥᱚᱦᱚᱨ]],{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} [[Desert|ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ (Deserts)]], [[Forest|ᱵᱤᱨ-ᱜᱟᱡᱟᱲ]], [[Island|ᱰᱷᱤᱯ]], [[Lake|ᱫᱟᱜ-ᱥᱩᱨᱤ (Lakes)]], [[Monument|ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ]], [[Mountain|ᱵᱩᱨᱩ]], ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛ-ᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ-ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ [[Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ [[Sudan|ᱥᱩᱫᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[UNESCO]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ [[International Campaign to Save the Monuments of Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ]] ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Abu Simbel temples|ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ]] ᱟᱨ [[Philae|ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ]] ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: [[Temple of Dendur|ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[Venice|ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ]] (ᱤᱴᱟᱞᱤ), [[Mohenjo-daro|ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚ-ᱫᱟᱨᱳ]] (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ [[Borobodur|ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ]] (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ === [[World Heritage Committee|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕-᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ (United States) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[White House|ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "World Heritage Trust" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[United Nations Conference on the Human Environment|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ (data reporting) ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ]] ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' (World Heritage Fund) ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Angkor|ᱟᱝᱠᱳᱨ]], ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Dubrovnik|ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ]] ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Wieliczka Salt Mine|ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Ngorongoro Conservation Area|ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "outstanding universal value" (ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === [[ᱨᱮᱫ:Taj_Mahal,_Agra,_UP,_India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ === [[ᱨᱮᱫ:Zerbras_drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ-ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> dkxgt36lu3upm2rpixbscsum67ofhd8 190320 190319 2026-04-12T06:29:42Z Sunia Marndi 8165 190320 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' (World Heritage Sites) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ [[Ancient ruins|ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ]], ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, [[Building|ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], [[City|ᱥᱚᱦᱚᱨ]],{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} [[Desert|ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ (Deserts)]], [[Forest|ᱵᱤᱨ-ᱜᱟᱡᱟᱲ]], [[Island|ᱰᱷᱤᱯ]], [[Lake|ᱫᱟᱜ-ᱥᱩᱨᱤ (Lakes)]], [[Monument|ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ]], [[Mountain|ᱵᱩᱨᱩ]], ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛ-ᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ-ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ [[Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ [[Sudan|ᱥᱩᱫᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[UNESCO]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ [[International Campaign to Save the Monuments of Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ]] ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Abu Simbel temples|ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ]] ᱟᱨ [[Philae|ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ]] ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: [[Temple of Dendur|ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[Venice|ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ]] (ᱤᱴᱟᱞᱤ), [[Mohenjo-daro|ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚ-ᱫᱟᱨᱳ]] (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ [[Borobodur|ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ]] (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ (Convention and background) === {{main|World Heritage Convention}} [[World Heritage Committee|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕-᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ (United States) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[White House|ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "World Heritage Trust" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[United Nations Conference on the Human Environment|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ (data reporting) ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ]] ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ (Objectives) == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' (World Heritage Fund) ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Angkor|ᱟᱝᱠᱳᱨ]], ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Dubrovnik|ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ]] ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Wieliczka Salt Mine|ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Ngorongoro Conservation Area|ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ (Nomination process) == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (Selection criteria) == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "outstanding universal value" (ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ (Cultural) === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ-ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> mhx6lty5snjdbzodjhoguky7c2zas5x 190321 190320 2026-04-12T06:32:30Z Sunia Marndi 8165 /* ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ */ 190321 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' (World Heritage Sites) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ [[Ancient ruins|ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ]], ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, [[Building|ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], [[City|ᱥᱚᱦᱚᱨ]],{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} [[Desert|ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ (Deserts)]], [[Forest|ᱵᱤᱨ-ᱜᱟᱡᱟᱲ]], [[Island|ᱰᱷᱤᱯ]], [[Lake|ᱫᱟᱜ-ᱥᱩᱨᱤ (Lakes)]], [[Monument|ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ]], [[Mountain|ᱵᱩᱨᱩ]], ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛ-ᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ-ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ [[Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ [[Sudan|ᱥᱩᱫᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[UNESCO]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ [[International Campaign to Save the Monuments of Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ]] ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Abu Simbel temples|ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ]] ᱟᱨ [[Philae|ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ]] ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: [[Temple of Dendur|ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[Venice|ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ]] (ᱤᱴᱟᱞᱤ), [[Mohenjo-daro|ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚ-ᱫᱟᱨᱳ]] (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ [[Borobodur|ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ]] (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ (Convention and background) === {{main|World Heritage Convention}} [[World Heritage Committee|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕-᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ (United States) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[White House|ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "World Heritage Trust" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[United Nations Conference on the Human Environment|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ (data reporting) ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ]] ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ (Objectives) == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' (World Heritage Fund) ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Angkor|ᱟᱝᱠᱳᱨ]], ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Dubrovnik|ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ]] ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Wieliczka Salt Mine|ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Ngorongoro Conservation Area|ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ (Nomination process) == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (Selection criteria) == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "outstanding universal value" (ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ (Cultural) === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ-ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} gfjfl3jmegqzppl8hcw86m7wpqgxh13 190322 190321 2026-04-12T06:35:23Z Sunia Marndi 8165 190322 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' (World Heritage Sites) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ [[Ancient ruins|ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ]], ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, [[Building|ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], [[City|ᱥᱚᱦᱚᱨ]],{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} [[Desert|ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ (Deserts)]], [[Forest|ᱵᱤᱨ-ᱜᱟᱡᱟᱲ]], [[Island|ᱰᱷᱤᱯ]], [[Lake|ᱫᱟᱜ-ᱥᱩᱨᱤ (Lakes)]], [[Monument|ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ]], [[Mountain|ᱵᱩᱨᱩ]], ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛ-ᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ-ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ [[Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ [[Sudan|ᱥᱩᱫᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[UNESCO]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ [[International Campaign to Save the Monuments of Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ]] ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Abu Simbel temples|ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ]] ᱟᱨ [[Philae|ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ]] ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: [[Temple of Dendur|ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[Venice|ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ]] (ᱤᱴᱟᱞᱤ), [[Mohenjo-daro|ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚ-ᱫᱟᱨᱳ]] (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ [[Borobodur|ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ]] (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ (Convention and background) === {{main|World Heritage Convention}} [[World Heritage Committee|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕-᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ (United States) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[White House|ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "World Heritage Trust" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[United Nations Conference on the Human Environment|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ (data reporting) ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ]] ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ (Objectives) == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' (World Heritage Fund) ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Angkor|ᱟᱝᱠᱳᱨ]], ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Dubrovnik|ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ]] ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Wieliczka Salt Mine|ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Ngorongoro Conservation Area|ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ (Nomination process) == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (Selection criteria) == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "outstanding universal value" (ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ (Cultural) === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ-ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} 4ddd3yg3mfvxgd3vb1vwo415qlktzts 190323 190322 2026-04-12T06:37:22Z Sunia Marndi 8165 /* ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ (Convention and background) */ 190323 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' (World Heritage Sites) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ [[Ancient ruins|ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ]], ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, [[Building|ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], [[City|ᱥᱚᱦᱚᱨ]],{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} [[Desert|ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ (Deserts)]], [[Forest|ᱵᱤᱨ-ᱜᱟᱡᱟᱲ]], [[Island|ᱰᱷᱤᱯ]], [[Lake|ᱫᱟᱜ-ᱥᱩᱨᱤ (Lakes)]], [[Monument|ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ]], [[Mountain|ᱵᱩᱨᱩ]], ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛ-ᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜ-ᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ [[Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ [[Sudan|ᱥᱩᱫᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[UNESCO]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ [[International Campaign to Save the Monuments of Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ]] ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Abu Simbel temples|ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ]] ᱟᱨ [[Philae|ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ]] ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: [[Temple of Dendur|ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[Venice|ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ]] (ᱤᱴᱟᱞᱤ), [[Mohenjo-daro|ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚ-ᱫᱟᱨᱳ]] (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ [[Borobodur|ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ]] (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ === [[World Heritage Committee|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕-᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ (United States) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[White House|ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "World Heritage Trust" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[United Nations Conference on the Human Environment|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ (data reporting) ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ]] ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ-ᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' (World Heritage Fund) ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Angkor|ᱟᱝᱠᱳᱨ]], ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Dubrovnik|ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ]] ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Wieliczka Salt Mine|ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Ngorongoro Conservation Area|ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (Selection criteria) == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "outstanding universal value" (ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤ-ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} 3qz0fwhhrhmqj8cfjohtmxywn7q9v1k 190324 190323 2026-04-12T06:38:16Z Sunia Marndi 8165 190324 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' (World Heritage Sites) ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ [[Ancient ruins|ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ]], ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, [[Building|ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ]], [[City|ᱥᱚᱦᱚᱨ]],{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} [[Desert|ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ (Deserts)]], [[Forest|ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ]], [[Island|ᱰᱷᱤᱯ]], [[Lake|ᱫᱟᱜᱼᱥᱩᱨᱤ (Lakes)]], [[Monument|ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ]], [[Mountain|ᱵᱩᱨᱩ]], ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ [[Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ [[Sudan|ᱥᱩᱫᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[UNESCO]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ [[International Campaign to Save the Monuments of Nubia|ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ]] ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[Abu Simbel temples|ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ]] ᱟᱨ [[Philae|ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ]] ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: [[Temple of Dendur|ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[Venice|ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ]] (ᱤᱴᱟᱞᱤ), [[Mohenjo-daro|ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ]] (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ [[Borobodur|ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ]] (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ === [[World Heritage Committee|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ (United States) ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[White House|ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "World Heritage Trust" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ [[United Nations Conference on the Human Environment|ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ (data reporting) ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ]] ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' (World Heritage Fund) ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Angkor|ᱟᱝᱠᱳᱨ]], ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Dubrovnik|ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ]] ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Wieliczka Salt Mine|ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Ngorongoro Conservation Area|ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (Selection criteria) == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "outstanding universal value" (ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} bg5b8v4wfu0558datj22sfr403lvph0 190331 190324 2026-04-12T07:24:23Z Sunia Marndi 8165 190331 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱴ == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "outstanding universal value" (ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} 99ryj5ikc89rrd4ym5zvt2rp3g4wgep 190332 190331 2026-04-12T07:25:59Z Sunia Marndi 8165 190332 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "outstanding universal value" (ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} k5p4klionegwwarzadjmzk70y5800c7 190333 190332 2026-04-12T07:28:52Z Sunia Marndi 8165 190333 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ (masterpiece) ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} d2wrjyp2tf9y2oz5tb0749cj8hdqndc 190334 190333 2026-04-12T07:29:49Z Sunia Marndi 8165 190334 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|᱒᱐᱒᱕|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} h29zz04bjvzz7of8ivcjxcypuzbr8d6 190336 190334 2026-04-12T07:59:36Z Sunia Marndi 8165 190336 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}} '''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|2025|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ === [[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]] ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Metropolitan Museum of Art]] ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ === ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ [[Liechtenstein|ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" /> == ᱡᱚᱥ == ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ == ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Tentative List of World Heritage Sites|ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List)]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ [[International Council on Monuments and Sites]] (ICOMOS) ᱟᱨ [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ (Tentative List) ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ (᱑᱐) ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ (selection criteria) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ == ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> === ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ === [[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]] # "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ (civilization), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ" # "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ" # "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" === ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ (Natural) === [[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Serengeti National Park|ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]], ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]] # "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ" # "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ" # "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ (evolution) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ" # "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ (biological diversity) ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ" ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{reflist}} {{refbegin}} * {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}} * {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}} {{refend}} gtt4cwcrutq0n0chv47jolecpmcuf4c ᱪᱷᱟᱸᱪ:Dated maintenance category (articles) 10 35466 190326 2026-04-12T06:48:14Z ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ 1102 "{{Dated maintenance category |onlyarticles=yes |1={{{1|}}} |2={{{2|}}} |3={{{3|}}} |4={{{4|}}} |5={{{5|}}} }}<noinclude> {{documentation|Template:Dated maintenance category/doc}} </noinclude>" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190326 wikitext text/x-wiki {{Dated maintenance category |onlyarticles=yes |1={{{1|}}} |2={{{2|}}} |3={{{3|}}} |4={{{4|}}} |5={{{5|}}} }}<noinclude> {{documentation|Template:Dated maintenance category/doc}} </noinclude> cl1tba6o83bu6hpmnvwvbcse6qwofoo ᱠᱟᱢᱤᱞ ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ 0 35467 190327 2026-04-12T07:06:56Z MT731 2184 "{{short description|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ-ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox football biography | name = ᱠᱟᱢᱤᱞ ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ | fullname = ᱠᱟᱢᱤᱞ ᱡᱟᱥᱮᱨ ᱨᱮᱱᱰᱚᱱ ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ<ref name="globalsports">{{cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/kamil-amirul/342836/|title=Kamil Ami..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190327 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ-ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox football biography | name = ᱠᱟᱢᱤᱞ ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ | fullname = ᱠᱟᱢᱤᱞ ᱡᱟᱥᱮᱨ ᱨᱮᱱᱰᱚᱱ ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ<ref name="globalsports">{{cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/kamil-amirul/342836/|title=Kamil Amirul - Global Sports Archive|website=Global Sports Archive|accessdate=20 April 2024}}</ref> | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2004|2|6|mf=y}} | birth_place = [[ᱰᱟᱵᱚᱣ ᱥᱚᱦᱚᱨ]], ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ | height = 1.78 m | currentclub = [[ᱯᱮᱱᱟᱝ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱯᱮᱱᱟᱝ]] | clubnumber = ᱔ | position =[[ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱥᱤᱵᱽ ᱢᱤᱰᱤᱞᱤᱰᱚᱨ]], [[ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰᱟᱨ (ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ)|ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰᱟᱨ]] | youthyears1 = | youthclubs1 = ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱟᱥ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ | college1 = | years1 = ᱒᱐᱒᱒–᱒᱐᱒᱓ | clubs1 = [[ᱟᱡᱽᱠᱟᱞᱥ ᱰᱮᱵᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱴᱤᱢ]] | caps1 = ᱑᱒ | goals1 = ᱐ | years2 = ᱒᱐᱒᱔–᱒᱐᱒᱕ | clubs2 = [[ᱥᱮᱵᱩ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱰᱟᱭᱱᱟᱢᱤᱠ ᱦᱟᱨᱵᱽ ᱥᱮᱵᱩ]] | caps2 = ᱔ | goals2 = ᱐ | years3 = ᱒᱐᱒᱖– | clubs3 = [[ᱯᱮᱱᱟᱝ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱯᱮᱱᱟᱝ]] | caps3 = ᱑ | goals3 = ᱐ | nationalyears1 = ᱒᱐᱑᱙ | nationalteam1 = ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱭᱩ᱑᱖ | nationalcaps1 = ᱓ | nationalgoals1 = ᱐ | nationalyears2 = ᱒᱐᱒᱒ | nationalteam2 = [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱴᱤᱢ|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱭᱩ᱑᱙]] | nationalcaps2 = ᱓ | nationalgoals2 = ᱒ | nationalyears3 = ᱒᱐᱒᱓–᱒᱐᱒᱕ | nationalteam3 = [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱒᱓ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱴᱤᱢ|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱭᱩ᱒᱓]] | nationalcaps3 = ᱘ | nationalgoals3 = ᱐ | pcupdate = ᱑᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ | ntupdate = ᱑᱔:᱔᱙, ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱕, ᱒᱐᱒᱔ (ᱭᱩᱴᱤᱥᱤ) }} '''ᱠᱟᱢᱤᱞ ᱡᱟᱥᱮᱨ ᱨᱮᱱᱰᱚᱱ ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱖ ᱯᱷᱮᱵᱩᱭᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱩᱯᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱯᱮᱱᱟᱝ ᱨᱮ ᱰᱤᱯᱷᱮᱱᱰᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Soccerway|kamil-jaser-rendon-amirul/886888}}</ref> ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ===ᱟᱡᱽᱠᱟᱞᱥ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚᱞ=== ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱠᱚᱯᱟ ᱯᱟᱹᱣᱞᱤᱱᱳ ᱟᱞᱠᱟᱱᱛᱟᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱽᱠᱟᱞᱥ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒-᱒᱓ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱞᱤᱜᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱫᱚ ᱟᱪᱠᱟ ᱯᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱚᱰᱚᱠ ᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱱ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |last1=del Carmen |first1=Lorenzo |title=Azkals DT pull out of rest of PFL season |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/azkals-dt-pulls-out-of-rest-of-pfl-season/272991 |access-date=20 April 2024 |work=Tiebreaker Times |date=23 May 2023}}</ref> ===ᱰᱟᱭᱱᱟᱢᱤᱠ ᱦᱟᱨᱵ ᱥᱮᱵᱩ=== ᱯᱤ.ᱮᱯᱷ.ᱮᱞ ᱡᱟᱭᱮᱱᱴ ᱰᱟᱭᱱᱟᱢᱤᱠ ᱦᱟᱨᱵ ᱥᱮᱵᱩ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱞᱤᱜᱽ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ,<ref>{{cite news|last1=Rosal|first1=Glendale|url=https://cebudailynews.inquirer.net/563977/cebu-football-club-introduces-new-faces-for-the-upcoming-pfl-season|title=Cebu Football Club introduces new faces for the upcoming PFL season|publisher=Cebu Daily News|date=23 March 2024|accessdate=23 March 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://pfl.org.ph/team/dynamic-herb-cebu-fc/|title=Dynamic Herb Cebu - Team Roster|work=pfl.org.ph|accessdate=20 April 2024|archive-date=April 20, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420051025/https://pfl.org.ph/team/dynamic-herb-cebu-fc/|url-status=dead}}</ref> ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱭᱩ᱑᱙ ᱴᱤᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾ ===ᱯᱮᱱᱟᱝ=== ᱙ ᱡᱟᱱᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ ᱫᱚ [[ᱥᱮᱵᱩ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.|ᱰᱟᱭᱱᱟᱢᱤᱠ ᱦᱟᱨᱵ ᱥᱮᱵᱩ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱨᱤ ᱴᱨᱟᱱᱥᱯᱷᱟᱨ ᱛᱮ [[᱒᱐᱒᱕-᱒᱖ ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱩᱯᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱩᱯᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ]] ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱯᱮᱱᱟᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ===ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱭᱩ᱑᱖=== ᱒᱐᱑᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ, ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱮ.ᱮᱯᱷ.ᱮᱯᱷ ᱭᱩ᱑᱕ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱭᱩ᱑᱖ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱱᱥᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|url=https://pff.org.ph/2019/07/26/philippines-u15-boys-in-aff-u15-championship-2019/|title=Philippines U15 Boys in AFF U15 Championship 2019|work=[[Philippine Football Federation]]|date=26 July 2019|accessdate=20 April 2024|archive-date=October 9, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009205014/https://pff.org.ph/2019/07/26/philippines-u15-boys-in-aff-u15-championship-2019/|url-status=dead}}</ref> ===ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱭᱩ᱑᱙=== ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱮ.ᱮᱯᱷ.ᱮᱯᱷ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱟᱭᱤᱱ ᱭᱩ᱑᱙ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱮ ᱦᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news|url=https://pff.org.ph/2022/07/01/philippine-mens-under-19-team-arrive-in-indonesia-for-aff-u19-championship-2022/|title=Philippine Men's Under-19 Team arrive in Indonesia for AFF U19 Championship 2022|work=[[Philippine Football Federation]]|date=1 July 2022|accessdate=20 April 2024|archive-date=April 18, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240418021803/https://pff.org.ph/2022/07/01/philippine-mens-under-19-team-arrive-in-indonesia-for-aff-u19-championship-2022/|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱮᱮᱯᱷᱥᱤ ᱭᱩ᱒᱐ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱯ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱷᱟᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱠᱴ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ,<ref>{{cite news|url=https://pff.org.ph/2022/09/12/philippine-under-19-nt-set-to-compete-in-afc-u20-asian-cup-qualifiers/|title=Philippine Under-19 NT set to compete in AFC U20 Asian Cup Qualifiers|work=[[Philippine Football Federation]]|date=12 September 2022|accessdate=20 April 2024|archive-date=April 20, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420052740/https://pff.org.ph/2022/09/12/philippine-under-19-nt-set-to-compete-in-afc-u20-asian-cup-qualifiers/|url-status=dead}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱞ ᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ, ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱛᱷᱟᱭᱤᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱒-᱓ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ, ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱜᱟᱱᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱑-᱐ ᱛᱮ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2022-09-18/philippines-u20-vs-afghanistan-u20/2693580/|title=Match Report - Philippines U20 1-0 Afghanistan U20 - Global Sports Archive|website=Global Sports Archive|accessdate=20 April 2024}}</ref> ===ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱭᱩ᱒᱓=== ᱒᱐᱒᱓ ᱮᱥ.ᱟᱭᱤ.ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱒᱓ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱱᱥᱚᱫ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news|url=https://pff.org.ph/2023/04/29/philippine-mens-under-22-squad-for-the-32nd-southeast-asian-games/|title=Philippine Men's Under-22 Squad for the 32nd Southeast Asian Games|work=[[Philippine Football Federation]]|date=29 April 2023|accessdate=20 April 2024|archive-date=June 8, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608020859/https://pff.org.ph/2023/04/29/philippine-mens-under-22-squad-for-the-32nd-southeast-asian-games/|url-status=dead}}</ref> ===ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ=== ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱒᱐᱒᱒ ᱮ.ᱮᱯᱷ.ᱮᱯᱷ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱴᱤᱢ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|title=Philippines MNT Lineup For Vietnam Friendly|url=https://pff.org.ph/2022/12/14/philippines-mnt-lineup-for-vietnam-friendly|access-date=20 April 2024|website=PFF|date=December 14, 2022|language=en|archive-date=February 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206232451/https://pff.org.ph/2022/12/14/philippines-mnt-lineup-for-vietnam-friendly/|url-status=dead}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱟᱢᱤᱨᱩᱞ, ᱠᱟᱢᱤᱞ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱵᱩ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱡᱽᱠᱟᱞᱥ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱮᱱᱟᱝ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱥ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱰᱤᱵᱷᱮᱱᱰᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱓ ᱮᱥ.ᱟᱭᱤ.ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱞᱤᱜᱽ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱩᱯᱚᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱤᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱟᱵᱟᱣ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱰᱟᱵᱟᱣ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱥ.ᱟᱭᱤ.ᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱤᱱ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ᱢᱩᱥᱞᱤᱢ ᱠᱚ]] avyxay6c8r2k6ma2m0apgg8ctpeje3t ᱪᱷᱟᱸᱪ:As of/doc 10 35468 190329 2026-04-12T07:14:46Z Sunia Marndi 8165 "{{distinguish|text=[[Template:As of?]]}} {{Documentation subpage}} <!-- EDIT TEMPLATE DOCUMENTATION BELOW THIS LINE --> {{high-use| 60702 }} The template {{tlx|As of}} is used to mark potentially dated statements, and will add an article to the appropriate [[WP:HIDDENCAT|hidden]] sub-category of [[:Category:Articles containing potentially dated statements]]. This allows editors to catalogue statements that may become outdated..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190329 wikitext text/x-wiki {{distinguish|text=[[Template:As of?]]}} {{Documentation subpage}} <!-- EDIT TEMPLATE DOCUMENTATION BELOW THIS LINE --> {{high-use| 60702 }} The template {{tlx|As of}} is used to mark potentially dated statements, and will add an article to the appropriate [[WP:HIDDENCAT|hidden]] sub-category of [[:Category:Articles containing potentially dated statements]]. This allows editors to catalogue statements that may become outdated over time. ==Usage== *{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df{{=}}mdy}}{{snd}}{{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df=mdy}} *{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|since{{=}}y|lc{{=}}y}}{{snd}}{{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|since=y|lc=y}} (more examples [[#Examples|below]]) The date used for a given statement should be the date of the most recent [[WP:RS|reliable source]] (for currently valid statements), or the date on which the cited reference was produced (for example, when using census data). It should not be used for future dates (use {{tl|update after}} instead). This template should '''not''' be [[Wikipedia:Substitution|substituted]]. '''Notes:''' * '''This template MUST NOT be used in infoboxes that emit a [[Wikipedia:WikiProject Microformats|microformat]], as its emitted date markup will conflict with that. ''' * '''This template is not necessary within quotations, and use of the template in such cases should be avoided.''' This template does not generate a visible hyperlink in text where it is used. ===Usage guidelines=== {{transcluded section|Wikipedia:As of#Usage guidelines|part=1}} {{#section-h:Wikipedia:As of|Usage guidelines}} Using this template with values such as {{tlx|As of|now}} or variables such as {{tlx|As of|<nowiki>{{CURRENTYEAR}}</nowiki>}} is a [[MOS:RELTIME|relative time reference]] and the equivalent to using "currently", which is generally against the [[Wikipedia:As of#Precise language|precise language]] guideline. ==Syntax== The template can be used in the following forms, with numeric date information: :<code><nowiki>{{As of|</nowiki>{{var|year}}<nowiki>}}</nowiki></code> :<code><nowiki>{{As of|</nowiki>{{var|year}}{{!}}{{var|month}}<nowiki>}}</nowiki></code> :<code><nowiki>{{As of|</nowiki>{{var|year}}{{!}}{{var|month}}{{!}}{{var|day}}<nowiki>}}</nowiki></code> Leading zeroes are optional. Please do not use <!--Except in examples, as here!--> <code>{{!mxt|<nowiki>{{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}}}</nowiki>}}</code> or similar; that defeats the purpose of the template. Several additional named parameters can also be used, including some non-numeric input (see below). ===Parameters=== ====Required==== * '''year''' (first parameter) – must be in full numerical four-digit format ({{var|yyyy}}) ====Optional==== * '''month''' (second parameter) – full, abbreviated, or two-digit numerical formats supported (<code>01</code> indicating January, <code>02</code> February, etc., but also accepting <code>Jan</code> and <code>January</code>) * '''day''' (third parameter) – numerical two- or one-digit format only ({{var|dd}} or {{var|d}}) ====Named==== * '''alt''' – optional; allows substitution of different wording and case for the visible text output (including the date). If present with no value defined, this parameter is ignored; if a value is defined, values for <code>|df</code> and <code>|lc</code> and <code>|since</code> parameters are ignored. * '''df''' – "date format", optional; allows use of month-day-year date format with {{para|df|mdy}} or {{para|df|US}}. This only has an effect when the full <code>{{!}}{{var|year}}{{!}}{{var|month}}{{!}}{{var|day}}</code> format is also used. * '''lc''' – "lower case", optional; if given any value at all (e.g. {{para|lc|y}}) gives lower case "as of {{var|date}}", for use mid-sentence. * '''since''' – optional; if given any value at all (e.g. {{para|since|y}}) it changes "As of" to "Since". Use of {{para|lc|y}} with {{para|since|y}} gives "since {{var|date}}. Use of {{para|alt}} will replace the entire output, including the "Since", as it will with the default "As of". * '''bare''' – Set to yes to display only the date with no accompanying text. * '''pre''' – text to insert before the date, and after "[A|a]s of" or "[S|s]ince", e.g. {{para|pre|the first week of}} used like this: <code><nowiki>{{as of|1997|pre=the first week of}}</nowiki></code> produces "{{as of|1997|pre=the first week of}}". * '''post''' &ndash; text (almost always punctuation) to insert between the date and the superscripted note that is displayed if the user has "<code>.asof-tag { display: inline !important; }</code>," "<code>.asof-tag.ref { display: inline !important; }</code>" or "<code>.asof-tag.update { display: inline !important; }</code>" added to their [[Wikipedia:Common.js and common.css|common.css]] page {{crossref|(see {{section link|Wikipedia:As of#Article maintenance}})}}. ** For these users, **:: <code>{{tnl|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|post{{=}},}} no more bears were found</code> **: gives **:: <!--This example is hand-constructed on purpose!-->"As of {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}},<sup>&#91;update&#93;</sup> no more bears were found" **: (comma before the superscripted note) ** while **:: <code>{{tnl|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}}}, no more bears were found</code> **: produces the undesirable result (contrary to [[WP:REFPUNC]]) with regard to the location of the comma: **:: <!--This example is hand-constructed on purpose!-->"As of {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}<sup>&#91;update&#93;</sup>, no more bears were found" :Note: the <sup>&#91;update&#93;</sup> tag is a tag that shows when '''url''' is not specified and the user has "<code><nowiki>.asof-tag { display: inline !important; }</nowiki></code>" or "<code><nowiki>.asof-tag.update { display: inline !important; }</nowiki></code>" added to their common.css page. It contains a link to edit the page. * '''url''' – optional; adds an inline external link (hidden by default) suggesting a webpage for future editors to check for updates to the statement; use the full URL with no spaces. ::Note: This will only show if the user has "<code><nowiki>.asof-tag { display: inline !important; }</nowiki></code>" or "<code><nowiki>.asof-tag.ref { display: inline !important; }</nowiki></code>" added to their common.css page. It will show as a hyperlinked <sup>&#91;ref&#93;</sup> tag after the template. See [[Wikipedia:As of#Article maintenance]]. ===Examples=== <!-- NOTE: DO NOT copy and paste this code to use the template. Copy and paste what it renders for today's date. --> :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}}} – {{As of|{{CURRENTYEAR}}}} :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}}} – {{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}}} :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}}} – {{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}}} :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df{{=}}mdy}} – {{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df=mdy}} :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df{{=}}US}} – {{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df=US}} :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|lc{{=}}y}} – {{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|lc=y}} <!-- As this next example is referring to the census date, doesn't make sense to use current date --> :{{tlc|As of|2010|4|1|alt{{=}}as of the &#91;&#91;2010 United States census&#93;&#93;}} – {{As of|2010|4|1|alt=as of the [[2010 United States census]]}} :<code>January 15, 2001 – {{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|alt{{=}}present|plaincode=on}}</code> – January 15, 2001 – {{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|alt=present}} :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|url{{=}}<nowiki>https://en.wikipedia.org/</nowiki>}} returns: :: ''for logged in users, with links displayed (see [[Wikipedia:As of#Article maintenance|Wikipedia:As of]])'' – As of {{MONTHNAME|{{CURRENTMONTH}}}}{{space}}{{CURRENTYEAR}}<sup class="plainlinks">[https://en.wikipedia.org/ &#91;ref&#93;]</sup> :: ''for all other users'' – As of {{MONTHNAME|{{CURRENTMONTH}}}}{{space}}{{CURRENTYEAR}} :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df{{=}}US|since{{=}}y}} – {{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|df=US|since=y}} :{{tlc|As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|lc{{=}}y|since{{=}}y}} – {{As of|{{CURRENTYEAR}}|{{CURRENTMONTH}}|{{CURRENTDAY}}|lc=y|since=y}} ===Maintenance categories=== * {{clc|Pages using as of template with unknown parameters}} ===TemplateData=== {{TemplateDataHeader}} <templatedata> { "description": "Use this template to mark potentially dated statements. It will add the article to a corresponding monthly or yearly hidden subcategory of Category:Articles containing potentially dated statements. This allows editors to catalogue statements that may become dated over time. It should not be used for statements mentioning future dates (use {{Update after}} instead).", "format": "inline", "params": { "1": { "label": "Year", "description": "The year the statement is valid to (in full; yyyy)", "type": "number", "example": "2013", "required": true }, "2": { "label": "Month", "description": "The month the statement is valid to. Full (January, january), abbreviated (Jan, jan) or numerical formats (01, 1) are supported. \"01\" provides the most consistency in wikitext, but all will be converted to \"January\" in articles and for categories.", "type": "line", "example": "January, january, Jan, jan, 01, 1", "suggested": true }, "3": { "label": "Day", "description": "The day the statement is valid to, in numerical format (01 or 1; both will be converted to 1). This will show to users, but it will not be used to categorise the article.", "type": "number", "example": "22" }, "df": { "label": "Date format", "description": "If a day has been specified, enter \"mdy\", \"US\", or \"us\" here to use the month-day-year date format (January 1, 2013). The default format is 1 January 2013.", "type": "line", "example": "mdy, US, us", "autovalue": "US" }, "lc": { "label": "Lowercase", "description": "Enter any text here to make the first letter of the template lowercase.", "type": "boolean", "example": "y", "autovalue": "y" }, "alt": { "label": "Alternative text", "description": "Text to replace the \"As of [date]\". This will override the display of the template, but the values under month and year will still be used to categorise the article. Wiki markup is allowed.", "type": "content", "example": "As of Christmas 2018" }, "since": { "label": "Since", "description": "Enter any text here to replace the text \"As of\" with \"Since\".", "type": "boolean", "example": "y", "autovalue": "y" }, "url": { "label": "URL", "description": "(Hidden by default) A URL containing future updates to the statement for other editors to check. This will only show if the user has \".asof-tag { display: inline !important; }\" or \".asof-tag.ref { display: inline !important; }\" added to their common.css page. It will show as a hyperlinked superscript \"[ref]\" tag after the template. Enter the full URL with no spaces.", "type": "url" }, "pre": { "label": "Pre-text", "description": "Text to be added before the date", "example": "the first week of", "type": "string" }, "post": { "label": "Post-text", "description": "Text to be added after the date, usually punctuation. Only necessary if the user wishes to ensure the punctuation/text is positioned before the superscript tags that are enabled by adding \".asof-tag.ref { display: inline !important; }\" to the commons.css page.", "example": ".", "type": "line" }, "bare": { "label": "Bare?", "description": "Set to yes to display only the date with no accompanying text.", "type": "boolean", "suggested": true } }, "paramOrder": [ "1", "2", "3", "df", "lc", "alt", "since", "url", "pre", "post", "bare" ] } </templatedata> ==See also== * {{tl|As of?}} * {{tl|Category as of}} * {{tl|date}} * {{tl|Present-day}} * {{tl|Show by date}} / {{tls|Show by}} * {{tl|Start date and age}} * {{tl|Update}} * {{tl|Update after}} * {{tl|Update inline}} * {{tl|Updated}} Like {{tl|As of}}, with reference as additional parameter * {{tl|When}} * [[Wikipedia:As of]] for details of dealing with statements that date quickly * [[Wikipedia:Avoid statements that will date quickly]] for guidelines on using precise language when dealing with information that may date quickly * [[:Category:Articles containing potentially dated statements]] and the accompanying {{tl|as of}} template <includeonly>{{Sandbox other| | <!-- ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE --> [[Category:Inline templates]] [[Category:Temporal templates]] [[Category:Time and date maintenance templates]] }}</includeonly> p6ylk7y29csvg8if3p2jps1600b00rf ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱵᱷᱟᱴᱤ 0 35469 190339 2026-04-12T09:10:31Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱢᱮᱴᱚᱨ ᱜᱳᱞᱯᱷᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Use Indian English|date=September 2019}} {{Infobox golfer | name = ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱵᱷᱟᱴᱤ | image = | birth_date = {{Birth date and age|2004|9|7|df=y}} | birth_place = [[ᱱᱚᱭᱰᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | nationality = {{IND}} | height = 17..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190339 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱢᱮᱴᱚᱨ ᱜᱳᱞᱯᱷᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Use Indian English|date=September 2019}} {{Infobox golfer | name = ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱵᱷᱟᱴᱤ | image = | birth_date = {{Birth date and age|2004|9|7|df=y}} | birth_place = [[ᱱᱚᱭᱰᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | nationality = {{IND}} | height = 177 cm | status = ᱟᱢᱮᱴᱚᱨ | tour = | award1 = | year1 = | award2 = | year2 = | award3 = | year3 = | awardssection = <!-- location of awards page or section --> }} '''ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱵᱷᱟᱴᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱗ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱢᱮᱴᱚᱨ ᱜᱳᱞᱯᱷᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/noidas-arjun-bhati-wins-third-junior-golf-world-title/articleshow/70290136.cms | title= Noida's Arjun Bhati wins third junior golf world title | date=19 July 2019 | newspaper=[[The Times of India]] }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱮᱯᱷᱥᱤᱡᱤ ᱠᱟᱞᱟᱣᱮ ᱡᱩᱱᱤᱭᱚᱨ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱜᱚᱞᱯᱷ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news | url= https://www.indiatoday.in/sports/golf/story/arjun-bhati-india-golf-us-kids-junior-world-championships-golf-bobby-father-noida-teenager-1424280-2019-01-05 | title= The story of Arjun Bhati, a 14-year-old Indian golf sensation| date=5 January 2019 | newspaper= [[India Today]] }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱞᱯᱷ ᱯᱨᱚᱰᱤᱡᱤ, ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱛᱚᱨ ᱜᱚᱞᱯᱷᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news| url=https://aajtak.intoday.in/education/story/arjun-bhati-wins-us-kids-junior-golf-world-championship-2018-tedu-1-1048886.html | title= 29 देशों को पीछे छोड़ अर्जुन भाटी बने गोल्फ के चैंपियन| date=23 December 2018 | newspaper= [[Aaj Tak]] }}</ref> ᱔᱐ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱖᱓᱗ ᱜᱳᱞᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚ ᱴᱩᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱦᱤᱸᱥ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news| url=https://aajtak.intoday.in/education/story/arjun-bhati-wins-us-kids-junior-golf-world-championship-2018-tedu-1-1048886.html | title= 29 देशों को पीछे छोड़ अर्जुन भाटी बने गोल्फ के चैंपियन| date=23 December 2018 | newspaper= [[Aaj Tak]] }}</ref> ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱨᱮ ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱙ ᱥᱴᱨᱚᱠ ᱥᱟᱶ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news | url= https://scroll.in/field/930993/indias-arjun-bhati-wins-junior-world-golf-championship | title= India's Arjun Bhati wins Junior World Golf Championship| date=18 July 2019 | website=Scroll.in}}</ref> ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱵᱷᱟᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱜᱳᱞᱯᱷ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱩᱢᱮᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱱᱤᱭᱚᱨ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱜᱳᱞᱯᱷ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱜᱚᱞᱯᱷ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.uskidsgolf.com/tournaments/teen-world/past-results?date%5Bvalue%5D%5Byear%5D=2018&tournament_id=499724|title=Results &#124; U.S. Kids Golf|website=Uskidsgolf.com|accessdate=14 August 2019}}</ref> ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱫᱚ ᱔.᱓᱐ ᱞᱟᱠᱷ ᱴᱟᱠᱟ ᱯᱤᱮᱢ-ᱠᱮᱨᱮᱥ ᱨᱟᱦᱟᱛ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱑᱐᱒ ᱴᱨᱚᱯᱷᱤ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱩᱢᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=April 9, 2020|first=Abhimanyu|last=Mathur|title=Noida golfer Arjun Bhati sells his trophies to donate Rs 4.3 lakh for COVID-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/noida-golfer-arjun-bhati-sells-his-trophies-to-donate-rs-4-3-lakh-for-covid-19/articleshow/75064953.cms|access-date=2020-07-23|website=The Times of India|language=en}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[https://www.outlookindia.com/newsscroll/arjun-bhati-wins-junior-world-golf-championship/1577694 Arjun Bhati wins Junior World Golf Championship] *[https://www.jagran.com/uttar-pradesh/noida-greater-noida-arjun-bhati-19349591.html सिगापुर गोल्फ चैंपियनशिप में अर्जुन व आर्यन को पहला स्थान] *[https://zeenews.india.com/hindi/tags/arjun-bhati.html Arjun Bhati News in Hindi, Arjun Bhati की लेटेस्ट न्यूज़, photos, videos] *[https://www.business-standard.com/article/news-ians/arjun-bhati-wins-us-kids-jr-golf-world-championship-118122400855_1.html Arjun Bhati wins US Kids Jr Golf World Championship] *[https://www.patrika.com/other-sport-news/wonder-kid-golfer-arjun-bhati-want-to-be-olympic-champion-1473407/ ओलंपिक स्वर्ण है 12 साल के अर्जुन का लक्ष्य] *[https://www.deccanherald.com/sports/indias-arjun-bhati-wins-junior-world-golf-championship-747991.html India's Arjun Bhati wins Junior World Golf Championship] *[https://sportzwiki.com/golf/arjun-bhati-wins-us-kids-jr-golf-world-championship Arjun Bhati wins US Kids Jr Golf World Championship] *[https://tennews.in/greater-noidas-arjun-bhati-wins-junior-world-golf-championship/ Greater Noida’s Arjun Bhati wins Junior World Golf Championship] {{DEFAULTSORT:ᱵᱷᱟᱴᱤ, ᱚᱨᱡᱩᱱ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱳᱞᱯᱷᱟᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱳᱭᱫᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] qbzurxld6ggn1tvz39p5rloyirupur5 ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ 0 35470 190340 2026-04-12T10:48:17Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "'''ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱥᱩᱞᱚᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱱ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190340 wikitext text/x-wiki '''ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱥᱩᱞᱚᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ''ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ'' ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ''ᱪᱤᱛᱨᱚ'' ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨ ''ᱠᱚᱛᱷᱟ'' ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ ᱫᱚᱭ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱩᱱᱤ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ, ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱮᱫᱟᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱨᱟ, ᱵᱷᱤᱞ, ᱜᱚᱸᱰ ᱟᱨ ᱣᱟᱨᱞᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱨᱤᱱ ᱴᱷᱟᱠᱚᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱨᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱟᱨ [[ᱟᱸᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱞᱟᱹᱭᱤᱡ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱛᱷᱤ]] ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱛᱩᱢᱵᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱨᱮ ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱟᱨ [[ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱚᱨᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱽᱨᱟᱣᱱᱤᱥ ᱴᱳᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱠᱚ ᱟᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱟ, ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱟᱢᱞᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.gottesbild.com/blog/?p=1315|title=Chitrakathi Paintings.|access-date=2016-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160427030354/http://www.gottesbild.com/blog/?p=1315|archive-date=2016-04-27|url-status=dead}}</ref> [[File:Chitrakathi-Painting-Indira Sheshadri-002.jpg|thumb|alt=ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱥᱮᱥᱟᱫᱽᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ|ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱥᱮᱥᱟᱫᱽᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ == "ᱪᱤᱛᱨᱚ" ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨ "ᱠᱚᱛᱷᱟ" ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱟᱨ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤᱭ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ "ᱢᱚᱴᱟᱢᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱩᱢᱩᱞ ᱯᱩᱛᱩᱞ, ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱛᱚᱞ ᱠᱟᱴ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱟᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱜ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱮ, ᱱᱤᱛᱚᱜ, 'ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="auto">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Reviving-a-dying-art-form-with-visuals-of-another/articleshow/16361065.cms|title=Reviving a dying art form with visuals of another | Chennai News - Times of India|website=The Times of India|accessdate=Nov 24, 2020}}</ref> ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ "ᱯᱩᱛᱷᱤ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱟᱝ ᱛᱚᱞ ᱠᱚᱜᱼᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱔૦ ᱠᱷᱚᱱ ᱕૦ ᱯᱩᱛᱷᱤᱭ ᱫᱚᱦᱚᱭᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱛᱮ ᱑۵ ᱠᱷᱚᱱ ᱒૦ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱫᱚ ᱓᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱚ ᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱛᱟᱣᱜᱼᱟ ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱟᱨ ᱚᱫᱷᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.konkanonline.com/art/chitrakathi.html|title=Chitrakathi | Art|website=www.konkanonline.com|accessdate=Nov 24, 2020}}</ref> == ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ == ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱨᱚᱠᱚᱛᱷᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱚᱭᱚᱥᱨᱤ ᱯᱟᱴᱚᱱᱠᱚᱨ, ᱚᱞᱠᱟ ᱵᱷᱟᱱᱰᱤᱣᱟᱲ, ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱥᱮᱥᱟᱫᱽᱨᱤ, ᱢᱤᱱᱟᱠᱥᱤ ᱢᱚᱫᱚᱱ, ᱨᱟᱡᱚᱥᱨᱤ ᱢᱟᱱᱤᱠᱚᱱᱰᱚᱱ, ᱵᱷᱤ ᱥᱚᱱᱢᱩᱜᱷᱚᱯᱨᱤᱭᱟ, ᱥᱳᱵᱷᱟ ᱨᱟᱡᱚᱜᱳᱯᱟᱞᱚᱱ, ᱮᱥ ᱥᱩᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱵᱚᱭᱥᱱᱚᱵᱤ ᱥᱨᱤᱠᱟᱱᱛᱷ ᱾<ref name="auto"/><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/archive/|title=Archive News|website=The Hindu|accessdate=Nov 24, 2020}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱛᱩᱞ ᱮᱱᱮᱡ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] jkcs5j3kds0cbf55xp2zlgltsw4scn4 ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ 14 35471 190341 2026-04-12T10:50:01Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190341 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ 14 35472 190342 2026-04-12T10:50:21Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190342 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ 0 35473 190343 2026-04-12T10:54:42Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "'''ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ''' (᱑᱙᱒᱘ - ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱑)<ref>{{cite web |last1= |first1= |title=Ganga Devi - Library of Congress |url=https://id.loc.gov/authorities/names/n97920932 |website=id.loc.gov |publisher= |access-date=10 December 2022 |language= |date=}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="Ga..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190343 wikitext text/x-wiki '''ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ''' (᱑᱙᱒᱘ - ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱑)<ref>{{cite web |last1= |first1= |title=Ganga Devi - Library of Congress |url=https://id.loc.gov/authorities/names/n97920932 |website=id.loc.gov |publisher= |access-date=10 December 2022 |language= |date=}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting">{{cite journal | title=Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting | author=Jyotindra Jain | journal= Third Text| year=1989 | volume=3 | issue=6 |pages = 43–50| doi=10.1080/09528828908576213}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Riding the Rollercoaster with Ganga Devi">{{cite web | url=http://50watts.com/Riding-the-Rollercoaster-with-Ganga-Devi | title=Riding the Rollercoaster with Ganga Devi | publisher=50 Watts | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi">{{cite web | url=http://www.pitara.com/non-fiction-for-kids/features-for-kids/madhubani-magic-of-gangadevi/ | title=Madhubani Magic of Gangadevi | publisher=Pitara | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱠᱟᱭᱚᱥᱛᱷᱚ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤᱭ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ''ᱠᱟᱪᱱᱤ'' (ᱜᱟᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ) ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ganga Devi - Artist Profile">{{cite web | url=http://www.mithilapaintings.com/artist-profiles/52-ganga-devi-artist-profile.html | title=Ganga Devi - Artist Profile | publisher=Mithila Paintings | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ''ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi" /> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ''ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ''ᱢᱚᱥᱠᱳ ᱦᱚᱴᱮᱞ'', ''ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱷᱳᱠ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ'', ᱟᱨ ''ᱨᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱ ᱮ ᱨᱳᱞᱟᱨ ᱠᱳᱥᱴᱟᱨ'' ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Riding the Rollercoaster with Ganga Devi" /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ''ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥᱢᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ'' ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi" /> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Padma Awards">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱳᱦᱵᱚᱨ ᱜᱷᱚᱨ ᱥᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱤᱢᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/museum-art-erased/cid/1481349|title=Museum art erased|website=www.telegraphindia.com|language=en|access-date=2019-03-15}}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱨᱤᱱᱳᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ) ᱯᱞᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Crafts-museum-renovation-wipes-out-famed-Madhubani-murals/articleshow/48893039.cms|title=Crafts museum 'renovation' wipes out famed Madhubani murals - Times of India|website=The Times of India|access-date=2019-03-15}}</ref> ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱫᱟ ᱣᱟᱭᱟᱨ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|ᱫᱟ ᱣᱟᱭᱟᱨ (The Wire)]] ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱨᱤᱱᱳᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ''ᱠᱳᱦᱵᱚᱨ ᱜᱷᱚᱨ'' ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱟᱸᱴ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=An Artists Lifework Painted Over by the Brushstrokes of Bureaucracy |url=https://m.thewire.in/article/culture/an-artists-lifework-painted-over-by-the-brushstrokes-of-bureaucracy |access-date=2025-10-21 |website=The Wire |language=en}}</ref> == ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ == ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱩᱱᱤ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱨᱚᱥ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱩᱲᱩ ᱵᱩᱥᱩᱵ ᱟᱨ [[ᱥᱟᱹᱲᱤ]] ᱟᱸᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱪᱩᱞᱦᱟᱹ ᱴᱩᱠᱩᱡ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮ ᱞᱟᱱᱴᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱢᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱟᱹᱡᱚᱞ ᱮ ᱩᱨᱤᱡ ᱚᱰᱚᱠᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱭᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱟᱹᱡᱚᱞ ᱥᱟᱶ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱨᱟᱪᱟᱜ, ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱚᱸᱫᱽ, ᱥᱮ ᱟᱫᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱛᱳᱣᱟ ᱢᱮᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱠᱤ/ᱢᱟᱢᱚ ᱢᱤᱥᱮᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱠᱤ/ᱢᱟᱢᱚ ᱠᱚ, ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱵᱩᱰᱷᱤ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱱᱵᱷᱟᱥ ᱨᱮᱭ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱨᱮ ᱟᱴᱷᱟ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.pitara.com/non-fiction-for-kids/features-for-kids/madhubani-magic-of-gangadevi/|title=Madhubani Magic of Gangadevi {{!}} Pitara Kids Network|last=De|first=Aditi|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ "ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.realbharat.org/ganga-devi-madhubani-art-culture-of-india-145/|title=Contribution of Ganga Devi– Synonym of Madhubani Art to Culture of India|last=shampasaid|website=Realbharat|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱮᱱᱥᱟᱨ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ ᱵᱟᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ [[ᱠᱤᱢᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤ]] ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ ᱾ == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ:<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.inditales.com/madhubani-artist-ganga-devi-mithila/|title=Mithila's Madhubani Artist Ganga Devi & Her Paintings|last=Goyal|first=Anuradha|date=2015-05-04|website=Inditales|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> === ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ === ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ, ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ === ᱢᱟᱱᱚᱵᱽ ᱡᱤᱵᱚᱱ (ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ) ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ === ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ|ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱚᱠᱨᱚ ᱵᱤᱥᱛᱟᱨ ᱛᱮᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ === ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ === ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱭ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱩᱠᱷ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":2" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱟᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚᱣᱟᱜ ᱮ ᱟᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] {{Portal|ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱟᱨᱴᱥ}} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱮ == * {{cite journal | title=Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting | author=Jyotindra Jain | journal= Third Text| year=1989 | volume=3 | issue=6 | pages=43–50 | doi=10.1080/09528828908576213}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱘ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱑ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]``` 8ad5rrtvhqu3j9jabxfhpc4hw1ug6qa 190344 190343 2026-04-12T10:56:10Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:᱑᱙᱒᱘ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]; added [[Category:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190344 wikitext text/x-wiki '''ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ''' (᱑᱙᱒᱘ - ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱑)<ref>{{cite web |last1= |first1= |title=Ganga Devi - Library of Congress |url=https://id.loc.gov/authorities/names/n97920932 |website=id.loc.gov |publisher= |access-date=10 December 2022 |language= |date=}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting">{{cite journal | title=Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting | author=Jyotindra Jain | journal= Third Text| year=1989 | volume=3 | issue=6 |pages = 43–50| doi=10.1080/09528828908576213}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Riding the Rollercoaster with Ganga Devi">{{cite web | url=http://50watts.com/Riding-the-Rollercoaster-with-Ganga-Devi | title=Riding the Rollercoaster with Ganga Devi | publisher=50 Watts | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi">{{cite web | url=http://www.pitara.com/non-fiction-for-kids/features-for-kids/madhubani-magic-of-gangadevi/ | title=Madhubani Magic of Gangadevi | publisher=Pitara | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱠᱟᱭᱚᱥᱛᱷᱚ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤᱭ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ''ᱠᱟᱪᱱᱤ'' (ᱜᱟᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ) ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ganga Devi - Artist Profile">{{cite web | url=http://www.mithilapaintings.com/artist-profiles/52-ganga-devi-artist-profile.html | title=Ganga Devi - Artist Profile | publisher=Mithila Paintings | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ''ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi" /> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ''ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ''ᱢᱚᱥᱠᱳ ᱦᱚᱴᱮᱞ'', ''ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱷᱳᱠ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ'', ᱟᱨ ''ᱨᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱ ᱮ ᱨᱳᱞᱟᱨ ᱠᱳᱥᱴᱟᱨ'' ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Riding the Rollercoaster with Ganga Devi" /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ''ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥᱢᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ'' ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi" /> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Padma Awards">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱳᱦᱵᱚᱨ ᱜᱷᱚᱨ ᱥᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱤᱢᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/museum-art-erased/cid/1481349|title=Museum art erased|website=www.telegraphindia.com|language=en|access-date=2019-03-15}}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱨᱤᱱᱳᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ) ᱯᱞᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Crafts-museum-renovation-wipes-out-famed-Madhubani-murals/articleshow/48893039.cms|title=Crafts museum 'renovation' wipes out famed Madhubani murals - Times of India|website=The Times of India|access-date=2019-03-15}}</ref> ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱫᱟ ᱣᱟᱭᱟᱨ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|ᱫᱟ ᱣᱟᱭᱟᱨ (The Wire)]] ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱨᱤᱱᱳᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ''ᱠᱳᱦᱵᱚᱨ ᱜᱷᱚᱨ'' ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱟᱸᱴ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=An Artists Lifework Painted Over by the Brushstrokes of Bureaucracy |url=https://m.thewire.in/article/culture/an-artists-lifework-painted-over-by-the-brushstrokes-of-bureaucracy |access-date=2025-10-21 |website=The Wire |language=en}}</ref> == ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ == ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱩᱱᱤ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱨᱚᱥ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱩᱲᱩ ᱵᱩᱥᱩᱵ ᱟᱨ [[ᱥᱟᱹᱲᱤ]] ᱟᱸᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱪᱩᱞᱦᱟᱹ ᱴᱩᱠᱩᱡ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮ ᱞᱟᱱᱴᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱢᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱟᱹᱡᱚᱞ ᱮ ᱩᱨᱤᱡ ᱚᱰᱚᱠᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱭᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱟᱹᱡᱚᱞ ᱥᱟᱶ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱨᱟᱪᱟᱜ, ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱚᱸᱫᱽ, ᱥᱮ ᱟᱫᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱛᱳᱣᱟ ᱢᱮᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱠᱤ/ᱢᱟᱢᱚ ᱢᱤᱥᱮᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱠᱤ/ᱢᱟᱢᱚ ᱠᱚ, ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱵᱩᱰᱷᱤ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱱᱵᱷᱟᱥ ᱨᱮᱭ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱨᱮ ᱟᱴᱷᱟ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.pitara.com/non-fiction-for-kids/features-for-kids/madhubani-magic-of-gangadevi/|title=Madhubani Magic of Gangadevi {{!}} Pitara Kids Network|last=De|first=Aditi|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ "ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.realbharat.org/ganga-devi-madhubani-art-culture-of-india-145/|title=Contribution of Ganga Devi– Synonym of Madhubani Art to Culture of India|last=shampasaid|website=Realbharat|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱮᱱᱥᱟᱨ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ ᱵᱟᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ [[ᱠᱤᱢᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤ]] ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ ᱾ == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ:<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.inditales.com/madhubani-artist-ganga-devi-mithila/|title=Mithila's Madhubani Artist Ganga Devi & Her Paintings|last=Goyal|first=Anuradha|date=2015-05-04|website=Inditales|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> === ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ === ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ, ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ === ᱢᱟᱱᱚᱵᱽ ᱡᱤᱵᱚᱱ (ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ) ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ === ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ|ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱚᱠᱨᱚ ᱵᱤᱥᱛᱟᱨ ᱛᱮᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ === ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ === ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱭ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱩᱠᱷ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":2" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱟᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚᱣᱟᱜ ᱮ ᱟᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] {{Portal|ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱟᱨᱴᱥ}} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱮ == * {{cite journal | title=Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting | author=Jyotindra Jain | journal= Third Text| year=1989 | volume=3 | issue=6 | pages=43–50 | doi=10.1080/09528828908576213}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱑ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]``` fke3tkoh03418ppn40ke41846d9yjid 190345 190344 2026-04-12T10:56:28Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:᱑᱙᱙᱑ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]; added [[Category:᱑᱙᱙᱑ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190345 wikitext text/x-wiki '''ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ''' (᱑᱙᱒᱘ - ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱑)<ref>{{cite web |last1= |first1= |title=Ganga Devi - Library of Congress |url=https://id.loc.gov/authorities/names/n97920932 |website=id.loc.gov |publisher= |access-date=10 December 2022 |language= |date=}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting">{{cite journal | title=Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting | author=Jyotindra Jain | journal= Third Text| year=1989 | volume=3 | issue=6 |pages = 43–50| doi=10.1080/09528828908576213}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Riding the Rollercoaster with Ganga Devi">{{cite web | url=http://50watts.com/Riding-the-Rollercoaster-with-Ganga-Devi | title=Riding the Rollercoaster with Ganga Devi | publisher=50 Watts | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi">{{cite web | url=http://www.pitara.com/non-fiction-for-kids/features-for-kids/madhubani-magic-of-gangadevi/ | title=Madhubani Magic of Gangadevi | publisher=Pitara | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱠᱟᱭᱚᱥᱛᱷᱚ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱨᱤᱭ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ''ᱠᱟᱪᱱᱤ'' (ᱜᱟᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ) ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ganga Devi - Artist Profile">{{cite web | url=http://www.mithilapaintings.com/artist-profiles/52-ganga-devi-artist-profile.html | title=Ganga Devi - Artist Profile | publisher=Mithila Paintings | date=2015 | access-date=9 September 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱮ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ''ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi" /> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ''ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ''ᱢᱚᱥᱠᱳ ᱦᱚᱴᱮᱞ'', ''ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱷᱳᱠ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ'', ᱟᱨ ''ᱨᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱ ᱮ ᱨᱳᱞᱟᱨ ᱠᱳᱥᱴᱟᱨ'' ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Riding the Rollercoaster with Ganga Devi" /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ''ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥᱢᱮᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ'' ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ<ref name="Madhubani Magic of Gangadevi" /> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Padma Awards">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> ᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ, ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱳᱦᱵᱚᱨ ᱜᱷᱚᱨ ᱥᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱤᱢᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱱ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/india/museum-art-erased/cid/1481349|title=Museum art erased|website=www.telegraphindia.com|language=en|access-date=2019-03-15}}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱨᱤᱱᱳᱵᱷᱮᱥᱚᱱ (ᱱᱟᱶᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ) ᱯᱞᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱸᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Crafts-museum-renovation-wipes-out-famed-Madhubani-murals/articleshow/48893039.cms|title=Crafts museum 'renovation' wipes out famed Madhubani murals - Times of India|website=The Times of India|access-date=2019-03-15}}</ref> ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱫᱟ ᱣᱟᱭᱟᱨ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|ᱫᱟ ᱣᱟᱭᱟᱨ (The Wire)]] ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱨᱤᱱᱳᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱪᱚᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ''ᱠᱳᱦᱵᱚᱨ ᱜᱷᱚᱨ'' ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱟᱸᱴ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱱᱛᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=An Artists Lifework Painted Over by the Brushstrokes of Bureaucracy |url=https://m.thewire.in/article/culture/an-artists-lifework-painted-over-by-the-brushstrokes-of-bureaucracy |access-date=2025-10-21 |website=The Wire |language=en}}</ref> == ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ == ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱩᱱᱤ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱨᱚᱥ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱩᱲᱩ ᱵᱩᱥᱩᱵ ᱟᱨ [[ᱥᱟᱹᱲᱤ]] ᱟᱸᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱪᱩᱞᱦᱟᱹ ᱴᱩᱠᱩᱡ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮ ᱞᱟᱱᱴᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱢᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱟᱹᱡᱚᱞ ᱮ ᱩᱨᱤᱡ ᱚᱰᱚᱠᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱭᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱟᱹᱡᱚᱞ ᱥᱟᱶ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱨᱟᱪᱟᱜ, ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱚᱸᱫᱽ, ᱥᱮ ᱟᱫᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱛᱳᱣᱟ ᱢᱮᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱣᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱠᱟᱠᱤ/ᱢᱟᱢᱚ ᱢᱤᱥᱮᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱠᱤ/ᱢᱟᱢᱚ ᱠᱚ, ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱤᱱ ᱟᱭᱳ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱵᱩᱰᱷᱤ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱟᱯᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱱᱵᱷᱟᱥ ᱨᱮᱭ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱨᱮ ᱟᱴᱷᱟ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.pitara.com/non-fiction-for-kids/features-for-kids/madhubani-magic-of-gangadevi/|title=Madhubani Magic of Gangadevi {{!}} Pitara Kids Network|last=De|first=Aditi|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ "ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱥᱴᱤᱵᱷᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.realbharat.org/ganga-devi-madhubani-art-culture-of-india-145/|title=Contribution of Ganga Devi– Synonym of Madhubani Art to Culture of India|last=shampasaid|website=Realbharat|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱨᱟᱯᱷᱴᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱮᱱᱥᱟᱨ ᱵᱮᱢᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ ᱵᱟᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ [[ᱠᱤᱢᱳᱛᱷᱮᱨᱟᱯᱤ]] ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ ᱾ == ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ:<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.inditales.com/madhubani-artist-ganga-devi-mithila/|title=Mithila's Madhubani Artist Ganga Devi & Her Paintings|last=Goyal|first=Anuradha|date=2015-05-04|website=Inditales|language=en-US|access-date=2019-04-06}}</ref> === ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ === ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱨᱚᱝ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱠᱟᱵᱽᱭᱚ, ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ === ᱢᱟᱱᱚᱵᱽ ᱡᱤᱵᱚᱱ (ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ) ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ === ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ|ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ]] ᱭᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱚᱠᱨᱚ ᱵᱤᱥᱛᱟᱨ ᱛᱮᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ === ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ === ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱭ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱱᱩᱵᱷᱚᱵᱽ ᱠᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱜᱚᱝᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱫᱩᱠᱷ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":2" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱮ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱵᱟᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤᱭ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚᱣᱟᱜ ᱮ ᱟᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱨᱴ ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱩᱱᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱛᱟᱫ ᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱢᱚᱫᱷᱩᱵᱚᱱᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] {{Portal|ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱟᱨᱴᱥ}} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱮ == * {{cite journal | title=Ganga Devi: Tradition and expression in Madhubani painting | author=Jyotindra Jain | journal= Third Text| year=1989 | volume=3 | issue=6 | pages=43–50 | doi=10.1080/09528828908576213}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱘ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱑ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]``` 3t4kdldo2ly0j9mmyedr8hg43go2q5w ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱑ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ 14 35474 190346 2026-04-12T10:56:41Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190346 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱤᱛᱷᱤᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ 14 35475 190347 2026-04-12T10:57:05Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190347 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱪᱟᱞ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ 14 35476 190348 2026-04-12T10:58:20Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190348 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱪᱟᱞ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ 14 35477 190349 2026-04-12T10:58:35Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190349 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱩᱛ 14 35478 190350 2026-04-12T10:58:48Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190350 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱲᱤ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚ 14 35479 190351 2026-04-12T10:58:57Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190351 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱭ ᱪᱟᱞ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱟᱛᱷᱟ 14 35480 190352 2026-04-12T10:59:09Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190352 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ 14 35481 190357 2026-04-12T11:01:44Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 190357 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] njtsgxahhujatdm94hwdhdx6mbepsbc ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ 14 35482 190360 2026-04-12T11:02:52Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190360 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ 0 35483 190363 2026-04-12T11:09:49Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Infobox person | name = ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ | image =Gambhir Singh Mura.jpg | caption = ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ | birth_date = ᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱓᱐ | birth_place = ᱯᱤᱴᱤᱠᱤᱨᱤ ᱵᱟᱢᱱᱤ, [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]], ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190363 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ | image =Gambhir Singh Mura.jpg | caption = ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ | birth_date = ᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱓᱐ | birth_place = ᱯᱤᱴᱤᱠᱤᱨᱤ ᱵᱟᱢᱱᱤ, [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{death date and age |df=yes|2002|11|9 |1930 }} | death_place = | occupation = ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ | spouse = | children = | parents = ᱡᱤᱯᱟ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] | website = | imagesize = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | yearsactive = | known for = [[ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ]] | domesticpartner = }} '''ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ''' (᱑᱙᱓᱐ – ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱱᱮᱡ [[ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ|ᱪᱷᱳᱣ]] ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Chhau village comes alive at Kharagpur puja">{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Chhau-village-comes-alive-at-Kharagpur-puja/articleshow/6756576.cms | title=Chhau village comes alive at Kharagpur puja | publisher=Times of India | date=16 October 2010 | access-date=1 July 2015}}</ref><ref name="Baghmundi is the place of Chhow dance">{{cite web | url=http://www.bdobaghmundi.in/news_details.php?Nid=3 | title=Baghmundi is the place of Chhow dance | publisher=Baghmundi Block Development Office | date=2015 | access-date=1 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150702062155/http://www.bdobaghmundi.in/news_details.php?Nid=3 | archive-date=2 July 2015 | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Folklore, Public Sphere, and Civil Society">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=Xsrgg1Mel8UC&q=Gambhir+Singh+Mura&pg=PA39 | title=Folklore, Public Sphere, and Civil Society | publisher=National Folklore Support Centre | date=2004 | access-date=1 July 2015 | author=M. D. Muthukumaraswamy, Molly Kaushal | pages=317 | isbn=9788190148146}}</ref> ᱢᱩᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱤᱴᱤᱠᱤᱨᱤ ᱵᱟᱢᱱᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱤᱯᱟ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Nepal Chandra Sutradhar">{{cite web | url=http://www.daricha.org/artists_details.aspx?ArtistID=VM8Y8LLA5NNR | title=Nepal Chandra Sutradhar | publisher=Daricha | date=2015 | access-date=1 July 2015}}</ref><ref name="Famous Personalities">{{cite web | url=http://purulia.gov.in/distAdmin/departments/dico/per6.html | title=Famous Personalities | publisher=Purulia District Official site | date=2015 | access-date=1 July 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ, ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ,<ref name="National Institute of Chhau and Folk Dances">{{cite web | url=http://www.chhaudance.8k.com/custom4.html | title=National Institute of Chhau and Folk Dances | publisher=National Institute of Chhau and Folk Dances | date=2015 | access-date=1 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150702095815/http://www.chhaudance.8k.com/custom4.html | archive-date=2 July 2015 | url-status=dead }}</ref> ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Famous Personalities" /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=18 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱐ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱒ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱲᱟ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱩᱢᱤᱡᱽ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] ontxth6b3poa1vnfszyy5z2lgoxt8gk 190364 190363 2026-04-12T11:11:28Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:᱑᱙᱓᱐ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]; added [[Category:᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190364 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ | image =Gambhir Singh Mura.jpg | caption = ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ | birth_date = ᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱓᱐ | birth_place = ᱯᱤᱴᱤᱠᱤᱨᱤ ᱵᱟᱢᱱᱤ, [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{death date and age |df=yes|2002|11|9 |1930 }} | death_place = | occupation = ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ | spouse = | children = | parents = ᱡᱤᱯᱟ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] | website = | imagesize = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | yearsactive = | known for = [[ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ]] | domesticpartner = }} '''ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ''' (᱑᱙᱓᱐ – ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱱᱮᱡ [[ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ|ᱪᱷᱳᱣ]] ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Chhau village comes alive at Kharagpur puja">{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Chhau-village-comes-alive-at-Kharagpur-puja/articleshow/6756576.cms | title=Chhau village comes alive at Kharagpur puja | publisher=Times of India | date=16 October 2010 | access-date=1 July 2015}}</ref><ref name="Baghmundi is the place of Chhow dance">{{cite web | url=http://www.bdobaghmundi.in/news_details.php?Nid=3 | title=Baghmundi is the place of Chhow dance | publisher=Baghmundi Block Development Office | date=2015 | access-date=1 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150702062155/http://www.bdobaghmundi.in/news_details.php?Nid=3 | archive-date=2 July 2015 | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Folklore, Public Sphere, and Civil Society">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=Xsrgg1Mel8UC&q=Gambhir+Singh+Mura&pg=PA39 | title=Folklore, Public Sphere, and Civil Society | publisher=National Folklore Support Centre | date=2004 | access-date=1 July 2015 | author=M. D. Muthukumaraswamy, Molly Kaushal | pages=317 | isbn=9788190148146}}</ref> ᱢᱩᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱤᱴᱤᱠᱤᱨᱤ ᱵᱟᱢᱱᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱤᱯᱟ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Nepal Chandra Sutradhar">{{cite web | url=http://www.daricha.org/artists_details.aspx?ArtistID=VM8Y8LLA5NNR | title=Nepal Chandra Sutradhar | publisher=Daricha | date=2015 | access-date=1 July 2015}}</ref><ref name="Famous Personalities">{{cite web | url=http://purulia.gov.in/distAdmin/departments/dico/per6.html | title=Famous Personalities | publisher=Purulia District Official site | date=2015 | access-date=1 July 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ, ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ,<ref name="National Institute of Chhau and Folk Dances">{{cite web | url=http://www.chhaudance.8k.com/custom4.html | title=National Institute of Chhau and Folk Dances | publisher=National Institute of Chhau and Folk Dances | date=2015 | access-date=1 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150702095815/http://www.chhaudance.8k.com/custom4.html | archive-date=2 July 2015 | url-status=dead }}</ref> ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Famous Personalities" /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=18 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱒ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱲᱟ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱩᱢᱤᱡᱽ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] lzty00zwu760idhse40n0qbhkrhw4x5 190365 190364 2026-04-12T11:11:42Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:᱒᱐᱐᱒ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]; added [[Category:᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 190365 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ | image =Gambhir Singh Mura.jpg | caption = ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ ᱟᱜ ᱢᱩᱨᱛᱤ | birth_date = ᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱓᱐ | birth_place = ᱯᱤᱴᱤᱠᱤᱨᱤ ᱵᱟᱢᱱᱤ, [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = {{death date and age |df=yes|2002|11|9 |1930 }} | death_place = | occupation = ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ | spouse = | children = | parents = ᱡᱤᱯᱟ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] | website = | imagesize = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | yearsactive = | known for = [[ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ]] | domesticpartner = }} '''ᱜᱚᱢᱵᱷᱤᱨ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ''' (᱑᱙᱓᱐ – ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱮᱱᱮᱡ [[ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ|ᱪᱷᱳᱣ]] ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Chhau village comes alive at Kharagpur puja">{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Chhau-village-comes-alive-at-Kharagpur-puja/articleshow/6756576.cms | title=Chhau village comes alive at Kharagpur puja | publisher=Times of India | date=16 October 2010 | access-date=1 July 2015}}</ref><ref name="Baghmundi is the place of Chhow dance">{{cite web | url=http://www.bdobaghmundi.in/news_details.php?Nid=3 | title=Baghmundi is the place of Chhow dance | publisher=Baghmundi Block Development Office | date=2015 | access-date=1 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150702062155/http://www.bdobaghmundi.in/news_details.php?Nid=3 | archive-date=2 July 2015 | url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ]] ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Folklore, Public Sphere, and Civil Society">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=Xsrgg1Mel8UC&q=Gambhir+Singh+Mura&pg=PA39 | title=Folklore, Public Sphere, and Civil Society | publisher=National Folklore Support Centre | date=2004 | access-date=1 July 2015 | author=M. D. Muthukumaraswamy, Molly Kaushal | pages=317 | isbn=9788190148146}}</ref> ᱢᱩᱲᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱤᱴᱤᱠᱤᱨᱤ ᱵᱟᱢᱱᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱤᱯᱟ ᱥᱤᱝ ᱢᱩᱲᱟ ᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Nepal Chandra Sutradhar">{{cite web | url=http://www.daricha.org/artists_details.aspx?ArtistID=VM8Y8LLA5NNR | title=Nepal Chandra Sutradhar | publisher=Daricha | date=2015 | access-date=1 July 2015}}</ref><ref name="Famous Personalities">{{cite web | url=http://purulia.gov.in/distAdmin/departments/dico/per6.html | title=Famous Personalities | publisher=Purulia District Official site | date=2015 | access-date=1 July 2015}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ, ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ,<ref name="National Institute of Chhau and Folk Dances">{{cite web | url=http://www.chhaudance.8k.com/custom4.html | title=National Institute of Chhau and Folk Dances | publisher=National Institute of Chhau and Folk Dances | date=2015 | access-date=1 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150702095815/http://www.chhaudance.8k.com/custom4.html | archive-date=2 July 2015 | url-status=dead }}</ref> ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="Famous Personalities" /> [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="Padma Shri">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Shri |publisher=Padma Shri |date=2015 |access-date=18 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱲᱟ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱩᱢᱤᱡᱽ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱚᱝᱜᱤᱛ ᱱᱟᱴᱚᱠ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢᱤᱡ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] t2yy6dv8pj2ng7uchxyvy2ykitfu9zd ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ 14 35484 190366 2026-04-12T11:11:53Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190366 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ 14 35485 190367 2026-04-12T11:12:03Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190367 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱩᱢᱤᱡᱽ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 14 35486 190368 2026-04-12T11:12:16Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190368 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱳᱣ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ 14 35487 190369 2026-04-12T11:12:31Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190369 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ 14 35488 190370 2026-04-12T11:12:47Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190370 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ 14 35489 190371 2026-04-12T11:13:00Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190371 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8 ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱲᱟ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ 14 35490 190372 2026-04-12T11:13:16Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "+" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 190372 wikitext text/x-wiki + jsojwe0y00ox745tisb3rfxjb66ayl8