ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.46.0-wmf.23
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Infobox organization
10
3735
190376
187584
2026-04-12T12:51:24Z
Sunia Marndi
8165
190376
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| bodystyle = {{{bodystyle|}}}
| titleclass = fn org
| title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{organization_name|}}}|{{{Non-profit_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| subheader = {{#if:{{{full_name|}}}{{{full name|}}}|<div {{#if:{{{full_name_lang|}}}{{{full name lang|}}}|lang="{{if empty|{{{full_name_lang|}}}|{{{full name lang|}}}}}"}}>{{if empty|{{{full_name|}}}|{{{full name|}}}}}</div>}}
| subheader2 = {{#if:{{{native_name|}}}{{{native name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{if empty|{{{native_name|}}}|{{{native name}}}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}
| imageclass = logo
| imagestyle =
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{logo|}}}|{{{organization_logo|}}}|{{{Non-profit_logo|}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |alt={{{logo_alt|}}} |upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{logo_upright|}}}|1}} |class={{{logo_class|}}} }}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}|{{{size|}}}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}
| caption2 = {{{caption|}}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{if empty|{{{map_size|}}}|{{{msize|}}}}} |sizedefault=250px |upright={{{map_upright|}}} |alt={{if empty|{{{map_alt|}}}|{{{malt|}}}}} }}
| caption3 = {{if empty|{{{map_caption|}}}|{{{mcaption|}}}}}
| image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |upright={{{map2_upright|}}} |alt={{{map2_alt|}}} }}
| caption4 = {{{map2_caption|}}}
| image5 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|{{Location map|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}
| border = infobox
| caption = {{#switch:{{{map_caption|}}}|#default={{{map_caption}}}|none=|=Location within {{#invoke:Location map|data|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}|name}}}}
| float = center
| alt = {{{map_alt|}}}
| width = {{if empty|{{{map_size|}}}|220}}
| relief = {{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|{{{map_relief|}}}}}
| label = {{{map_dot_label|}}}
| coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
}}}}
| image6 = {{#invoke:Infobox mapframe
| autoWithCaption
| onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|no|yes}}
}}
| labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(to ensure some gap between any (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)-->
| label1 = Abbreviation
| class1 = nickname
| data1 = {{{abbreviation|}}}
| label2 = Nickname
| class2 = nickname
| data2 = {{{nickname|}}}
| label3 = Pronunciation
| data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!--
-->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}{{{pronounce_ref|}}}{{{pronounce_comment|}}}<!--
-->|2={{{pronounce 2|}}} }}}}
| label4 = Named after
| data4 = {{{named_after|}}}
| label6 = Predecessor
| data6 = {{{predecessor|}}}
| label7 = {{if empty|{{{merged_label|}}}|Merged into}}
| data7 = {{if empty|{{{merged|}}}|{{{merged_into|}}}}}
| label8 = Successor
| data8 = {{{successor|}}}
| label9 = Formation
| class9 = note
| data9 = {{{formation|}}}
| label10 = Founded
| data10 = {{if empty|{{{founded_date|}}}|{{{founded|}}}}}
| label11 = Established
| data11 = {{{established|}}}
| label12 = Founder{{#if:{{{founders|}}}|s}}
| data12 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label13 = Founded at
| data13 = {{{founding_location|}}}
| label14 = {{#if:{{{defunct|}}}|Defunct|Dissolved}}
| data14 = {{if empty|{{{defunct|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolved_date|}}}}}
| label15 = Merger of
| data15 = {{{merger|}}}
| label16 = Type
| data16 = {{if empty|{{{type|}}}|{{{organization_type|}}}|{{{Non-profit_type|}}}}}
| label17 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[VAT identification number|VAT ID no.]] |[[Taxpayer Identification Number|Tax ID no.]]}} }}
| data17 = {{if empty|{{{vat_id|}}}|{{{tax_id|}}}}}
| label18 = Registration no.
| data18 = {{{registration_id|}}}
| label19 = Legal status
| data19 = {{{status|}}}
| label20 = {{#if:{{{focus|}}}{{{foci|}}} |Focus |Purpose}}
| data20 = {{if empty|{{{focus|}}}|{{{foci|}}}|{{{purpose|}}}}}
| label21 = {{longitem|Professional title}}
| data21 = {{{professional_title|}}}
| label22 = Headquarters
| data22 = {{{headquarters|}}}
| label23 = Location{{pluralize from text|{{{location|}}}|likely=(s)|plural=s|no_comma=1}}
| class23 = label
| data23 = {{Unbulleted list
| 1 = {{comma separated entries
| 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}
| 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}}
}}
| 2 = {{{location|}}}
}}
| label24 = Coordinates
| data24 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
| label25 = Origins
| data25 = {{{origins|}}}
| label26 = {{longitem |Region served}}
| data26 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }}
| label27 = Product{{#if:{{{products|}}}|s}}
| data27 = {{if empty|{{{products|}}}|{{{product|}}}}}
| label28 = Services
| class28 = note
| data28 = {{{services|}}}
| label29 = Method{{#if:{{{methods|}}}|s}}
| data29 = {{if empty|{{{methods|}}}|{{{method|}}}}}
| label30 = Field{{#if:{{{fields|}}}|s}}
| data30 = {{if empty|{{{fields|}}}|{{{field|}}}}}
| label31 = Members{{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}}||hip}}
| data31 = {{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}} |{{if empty|{{{num_members|}}}|{{{members}}}}} |{{{membership|}}} }} {{#if:{{{num_members_year|}}}{{{membership_year|}}} |({{if empty|{{{num_members_year|}}}|{{{membership_year|}}}}})}}
| label32 = {{longitem |Official language{{#if:{{{languages|}}}|s}} }}
| data32 = {{if empty|{{{languages|}}}|{{{language|}}}}}
| label33 = Owner{{#if:{{{owners|}}}|s}}
| data33 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}
| label34 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|General Secretary|Secretary General}}}}
| data34 = {{if empty|{{{general|}}}|{{{gen_sec|}}}|{{{sec_gen|}}}|{{{general_secretary|}}}|{{{secretary_general|}}}}}
| label35 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |Leader}}
| data35 = {{{leader_name|}}}
| label36 = {{longitem|{{{leader_title1}}}}}
| data36 = {{#if:{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} }}
| label37 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}}
| data37 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }}
| label38 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}}
| data38 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }}
| label39 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}}
| data39 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }}
| label40 = {{longitem|[[Board of directors|{{Wrap|Board of directors}}]]}}
| data40 = {{{board_of_directors|}}}
| label41 = {{longitem|Key people}}
| data41 = {{{key_people|}}}
| label42 = {{longitem|Main organ}}
| data42 = {{{main_organ|}}}
| label43 = {{longitem|Publication}}
| data43 = {{if empty|{{{publication|}}}|{{{journal|}}}}}
| label44 = {{longitem|Parent organi{{#if:{{{parent_organisation|}}}|s|z}}ation}}
| data44 = {{if empty|{{{parent_organisation|}}}|{{{parent_organization|}}}}}
| label45 = [[Subsidiary|Subsidiaries]]
| data45 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}}
| label46= Secessions
| data46 = {{{secessions|}}}
| label47 = Affiliations
| data47 = {{if empty|{{{affiliations|}}}|{{{affiliation|}}}}}
| label48 = [[Research Organization Registry|R.O.R.]] Id
| data48 = {{{ror_id|}}}
| label49 = Budget
| data49 = {{{budget|}}} {{#if:{{{budget_year|}}} | ({{{budget_year}}}) }}
| label50 = Revenue
| data50 = {{{revenue|}}} {{#if:{{{revenue_year|}}} |({{{revenue_year|}}}) }}
| label51 = Income
| data51 = {{{income|}}} {{#if:{{{income_year|}}} |({{{income_year|}}}) }}
| label52 = Disbursements
| data52 = {{if empty|{{{disbursed|}}}|{{{disbursements|}}}|{{{disbursement|}}}}}
| label53 = Expenses
| data53 = {{if empty|{{{expenses|}}}|{{{spent|}}}|{{{expense|}}}}} {{#if:{{{expenses_year|}}}|({{{expenses_year}}}) }}
| label54 = {{#if:{{{funders|}}}|Funders|Funding}}
| data54 = {{if empty|{{{funders|}}}|{{{funding|}}}}}
| label55 = [[Financial endowment|Endowment]]
| data55 = {{{endowment|}}} {{#if:{{{endowment_year|}}} | ({{{endowment_year}}}) }}
| label56 = {{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |Staff |Employees}}
| data56 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} {{#if:{{{num_staff_year|}}}{{{staff_year|}}}{{{num_employees_year|}}}{{{employees_year|}}} |({{if empty|{{{num_staff_year|}}}|{{{staff_year|}}}|{{{num_employees_year|}}}|{{{employees_year|}}}}})}}
| label57 = Volunteers
| data57 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} {{#if:{{{num_volunteers_year|}}}{{{volunteers_year|}}} |({{if empty|{{{num_volunteers_year|}}}|{{{volunteers_year|}}}}})}}
| label58 = Students
| data58 = {{if empty|{{{num_students|}}}|{{{students|}}}}} {{#if:{{{num_students_year|}}}{{{students_year|}}} | ({{if empty|{{{num_students_year|}}}|{{{students_year|}}}}})}}
| label59 = Award{{pluralize from text|{{{awards|}}}|plural=s}}
| data59 = {{{awards|}}}
| label60 = Website
| data60 = {{if empty|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}}
| label61 = Remarks
| data61 = {{{remarks|}}}
| label62 = {{longitem|Formerly called}}
| class62 = nickname
| data62 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }}
| data99 = {{{module|}}}
| belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;
| below = {{{footnotes|}}}
}}<!-- Tracking categories:
-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox organization}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox organization}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliation | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | defunct | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | dissolved_date | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | full name | full name lang | full_name | full_name_lang | funders | funding | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | image_upright | imagesize | income | income_year | journal | key_people | language | languages | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_relief | map_size | map_type | map_upright | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | map2_upright | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merged_into | merged_label | merger | method | methods | module | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronounce_ref | pronounce_comment | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | pushpin_map | pushpin_relief | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | ror_id | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | template_name | type | upright | vat_id | volunteers | num_students | num_students_year | volunteers_year | website | general_secretary| secretary_general}}<!--Tracking cat for native name lang parameter-->{{main other|{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}||[[Category:Infoboxes without native name language parameter]]}}}}|
}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check
| _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox organization with deprecated parameters|_VALUE_]]}}
| _remove = motto; organization_motto; pledge; Non-profit_slogan; addnl_location_city; addnl_location_country; addnl_location_country; additional_location; addnl_location_city2; addnl_location_country2; addnl_location2; additional_location2; location_city2; location_country2; location2; location_town
| organization_name = name
| Non-profit_name = name
| full name lang = full_name_lang
| full name = full_name
| native name = native_name
| organization_logo = logo
| Non-profit_logo = logo
| imagesize = image_size
| size = image_size
| alt = image_alt
| msize = map_size
| malt = map_alt
| mcaption = map_caption
| map_type = pushpin_map
| map_relief = pushpin_relief
| coords = coordinates
| merged = merged_into
| founded_date = founded
| dissolved_date = dissolved
| organization_type = type
| Non-profit_type = type
| area_served = region_served
| region = region_served
| members = num_members
| membership_year = num_members_year
| journal = publication
| affiliation = affiliations
| disbursed = disbursements
| disbursement = disbursements
| expense = expenses
| spent = expenses
| staff = num_staff
| employees = num_employees
| staff_year = num_staff_year
| employees_year = num_employees_year
| volunteers_year = num_volunteers_year
| homepage = website
| former name = former_name
| former = former_name
| formerly = former_name
| upright = logo_upright
| general = general_secretary
| gen_sec = general_secretary
| sec_gen = secretary_general
| Pronounce = pronounce
| Pronunciation = pronounce
| pronounce comment = pronounce_comment
| students = num_students
| students_year = num_students_year
| pronounce ref = pronounce_ref
<!-- These will require careful processing -->
| pronounce 2 = pronunciation
| location_city = location
| location_country = location
}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
jnlj5jn3zx0facce0jrazbxsvbgusal
190380
190376
2026-04-12T13:16:16Z
Sunia Marndi
8165
190380
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| bodystyle = {{{bodystyle|}}}
| titleclass = fn org
| title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{organization_name|}}}|{{{Non-profit_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| subheader = {{#if:{{{full_name|}}}{{{full name|}}}|<div {{#if:{{{full_name_lang|}}}{{{full name lang|}}}|lang="{{if empty|{{{full_name_lang|}}}|{{{full name lang|}}}}}"}}>{{if empty|{{{full_name|}}}|{{{full name|}}}}}</div>}}
| subheader2 = {{#if:{{{native_name|}}}{{{native name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{if empty|{{{native_name|}}}|{{{native name}}}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}
| imageclass = logo
| imagestyle =
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{logo|}}}|{{{organization_logo|}}}|{{{Non-profit_logo|}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |alt={{{logo_alt|}}} |upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{logo_upright|}}}|1}} |class={{{logo_class|}}} }}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}|{{{size|}}}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}
| caption2 = {{{caption|}}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{if empty|{{{map_size|}}}|{{{msize|}}}}} |sizedefault=250px |upright={{{map_upright|}}} |alt={{if empty|{{{map_alt|}}}|{{{malt|}}}}} }}
| caption3 = {{if empty|{{{map_caption|}}}|{{{mcaption|}}}}}
| image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |upright={{{map2_upright|}}} |alt={{{map2_alt|}}} }}
| caption4 = {{{map2_caption|}}}
| image5 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|{{Location map|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}
| border = infobox
| caption = {{#switch:{{{map_caption|}}}|#default={{{map_caption}}}|none=|=Location within {{#invoke:Location map|data|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}|name}}}}
| float = center
| alt = {{{map_alt|}}}
| width = {{if empty|{{{map_size|}}}|220}}
| relief = {{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|{{{map_relief|}}}}}
| label = {{{map_dot_label|}}}
| coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
}}}}
| image6 = {{#invoke:Infobox mapframe
| autoWithCaption
| onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|no|yes}}
}}
| labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(to ensure some gap between any (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)-->
| label1 = Abbreviation
| class1 = nickname
| data1 = {{{abbreviation|}}}
| label2 = Nickname
| class2 = nickname
| data2 = {{{nickname|}}}
| label3 = Pronunciation
| data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!--
-->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}{{{pronounce_ref|}}}{{{pronounce_comment|}}}<!--
-->|2={{{pronounce 2|}}} }}}}
| label4 = Named after
| data4 = {{{named_after|}}}
| label6 = Predecessor
| data6 = {{{predecessor|}}}
| label7 = {{if empty|{{{merged_label|}}}|Merged into}}
| data7 = {{if empty|{{{merged|}}}|{{{merged_into|}}}}}
| label8 = Successor
| data8 = {{{successor|}}}
| label9 = ᱵᱮᱨᱮᱫ
| class9 = note
| data9 = {{#if:{{{formation|}}} |ᱵᱮᱨᱮᱫ |{{#if:{{{founded_date|{{{founded|}}}}}}|ᱵᱮᱨᱮᱫᱼᱟᱠᱟᱱᱟ|ᱵᱮᱨᱮᱫᱞᱮᱱᱟ}} }}
| label10 = Founded
| data10 = {{if empty|{{{founded_date|}}}|{{{founded|}}}}}
| label11 = Established
| data11 = {{{established|}}}
| label12 = Founder{{#if:{{{founders|}}}|s}}
| data12 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label13 = Founded at
| data13 = {{{founding_location|}}}
| label14 = {{#if:{{{defunct|}}}|Defunct|Dissolved}}
| data14 = {{if empty|{{{defunct|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolved_date|}}}}}
| label15 = Merger of
| data15 = {{{merger|}}}
| label16 = Type
| data16 = {{if empty|{{{type|}}}|{{{organization_type|}}}|{{{Non-profit_type|}}}}}
| label17 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[VAT identification number|VAT ID no.]] |[[Taxpayer Identification Number|Tax ID no.]]}} }}
| data17 = {{if empty|{{{vat_id|}}}|{{{tax_id|}}}}}
| label18 = Registration no.
| data18 = {{{registration_id|}}}
| label19 = Legal status
| data19 = {{{status|}}}
| label20 = {{#if:{{{focus|}}}{{{foci|}}} |Focus |Purpose}}
| data20 = {{if empty|{{{focus|}}}|{{{foci|}}}|{{{purpose|}}}}}
| label21 = {{longitem|Professional title}}
| data21 = {{{professional_title|}}}
| label22 = Headquarters
| data22 = {{{headquarters|}}}
| label23 = Location{{pluralize from text|{{{location|}}}|likely=(s)|plural=s|no_comma=1}}
| class23 = label
| data23 = {{Unbulleted list
| 1 = {{comma separated entries
| 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}
| 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}}
}}
| 2 = {{{location|}}}
}}
| label24 = Coordinates
| data24 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
| label25 = Origins
| data25 = {{{origins|}}}
| label26 = {{longitem |Region served}}
| data26 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }}
| label27 = Product{{#if:{{{products|}}}|s}}
| data27 = {{if empty|{{{products|}}}|{{{product|}}}}}
| label28 = Services
| class28 = note
| data28 = {{{services|}}}
| label29 = Method{{#if:{{{methods|}}}|s}}
| data29 = {{if empty|{{{methods|}}}|{{{method|}}}}}
| label30 = Field{{#if:{{{fields|}}}|s}}
| data30 = {{if empty|{{{fields|}}}|{{{field|}}}}}
| label31 = Members{{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}}||hip}}
| data31 = {{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}} |{{if empty|{{{num_members|}}}|{{{members}}}}} |{{{membership|}}} }} {{#if:{{{num_members_year|}}}{{{membership_year|}}} |({{if empty|{{{num_members_year|}}}|{{{membership_year|}}}}})}}
| label32 = {{longitem |Official language{{#if:{{{languages|}}}|s}} }}
| data32 = {{if empty|{{{languages|}}}|{{{language|}}}}}
| label33 = Owner{{#if:{{{owners|}}}|s}}
| data33 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}
| label34 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|General Secretary|Secretary General}}}}
| data34 = {{if empty|{{{general|}}}|{{{gen_sec|}}}|{{{sec_gen|}}}|{{{general_secretary|}}}|{{{secretary_general|}}}}}
| label35 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |Leader}}
| data35 = {{{leader_name|}}}
| label36 = {{longitem|{{{leader_title1}}}}}
| data36 = {{#if:{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} }}
| label37 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}}
| data37 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }}
| label38 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}}
| data38 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }}
| label39 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}}
| data39 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }}
| label40 = {{longitem|[[Board of directors|{{Wrap|Board of directors}}]]}}
| data40 = {{{board_of_directors|}}}
| label41 = {{longitem|Key people}}
| data41 = {{{key_people|}}}
| label42 = {{longitem|Main organ}}
| data42 = {{{main_organ|}}}
| label43 = {{longitem|Publication}}
| data43 = {{if empty|{{{publication|}}}|{{{journal|}}}}}
| label44 = {{longitem|Parent organi{{#if:{{{parent_organisation|}}}|s|z}}ation}}
| data44 = {{if empty|{{{parent_organisation|}}}|{{{parent_organization|}}}}}
| label45 = [[Subsidiary|Subsidiaries]]
| data45 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}}
| label46= Secessions
| data46 = {{{secessions|}}}
| label47 = Affiliations
| data47 = {{if empty|{{{affiliations|}}}|{{{affiliation|}}}}}
| label48 = [[Research Organization Registry|R.O.R.]] Id
| data48 = {{{ror_id|}}}
| label49 = Budget
| data49 = {{{budget|}}} {{#if:{{{budget_year|}}} | ({{{budget_year}}}) }}
| label50 = Revenue
| data50 = {{{revenue|}}} {{#if:{{{revenue_year|}}} |({{{revenue_year|}}}) }}
| label51 = Income
| data51 = {{{income|}}} {{#if:{{{income_year|}}} |({{{income_year|}}}) }}
| label52 = Disbursements
| data52 = {{if empty|{{{disbursed|}}}|{{{disbursements|}}}|{{{disbursement|}}}}}
| label53 = Expenses
| data53 = {{if empty|{{{expenses|}}}|{{{spent|}}}|{{{expense|}}}}} {{#if:{{{expenses_year|}}}|({{{expenses_year}}}) }}
| label54 = {{#if:{{{funders|}}}|Funders|Funding}}
| data54 = {{if empty|{{{funders|}}}|{{{funding|}}}}}
| label55 = [[Financial endowment|Endowment]]
| data55 = {{{endowment|}}} {{#if:{{{endowment_year|}}} | ({{{endowment_year}}}) }}
| label56 = {{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |Staff |Employees}}
| data56 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} {{#if:{{{num_staff_year|}}}{{{staff_year|}}}{{{num_employees_year|}}}{{{employees_year|}}} |({{if empty|{{{num_staff_year|}}}|{{{staff_year|}}}|{{{num_employees_year|}}}|{{{employees_year|}}}}})}}
| label57 = Volunteers
| data57 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} {{#if:{{{num_volunteers_year|}}}{{{volunteers_year|}}} |({{if empty|{{{num_volunteers_year|}}}|{{{volunteers_year|}}}}})}}
| label58 = Students
| data58 = {{if empty|{{{num_students|}}}|{{{students|}}}}} {{#if:{{{num_students_year|}}}{{{students_year|}}} | ({{if empty|{{{num_students_year|}}}|{{{students_year|}}}}})}}
| label59 = Award{{pluralize from text|{{{awards|}}}|plural=s}}
| data59 = {{{awards|}}}
| label60 = Website
| data60 = {{if empty|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}}
| label61 = Remarks
| data61 = {{{remarks|}}}
| label62 = {{longitem|Formerly called}}
| class62 = nickname
| data62 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }}
| data99 = {{{module|}}}
| belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;
| below = {{{footnotes|}}}
}}<!-- Tracking categories:
-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox organization}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox organization}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliation | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | defunct | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | dissolved_date | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | full name | full name lang | full_name | full_name_lang | funders | funding | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | image_upright | imagesize | income | income_year | journal | key_people | language | languages | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_relief | map_size | map_type | map_upright | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | map2_upright | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merged_into | merged_label | merger | method | methods | module | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronounce_ref | pronounce_comment | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | pushpin_map | pushpin_relief | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | ror_id | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | template_name | type | upright | vat_id | volunteers | num_students | num_students_year | volunteers_year | website | general_secretary| secretary_general}}<!--Tracking cat for native name lang parameter-->{{main other|{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}||[[Category:Infoboxes without native name language parameter]]}}}}|
}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check
| _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox organization with deprecated parameters|_VALUE_]]}}
| _remove = motto; organization_motto; pledge; Non-profit_slogan; addnl_location_city; addnl_location_country; addnl_location_country; additional_location; addnl_location_city2; addnl_location_country2; addnl_location2; additional_location2; location_city2; location_country2; location2; location_town
| organization_name = name
| Non-profit_name = name
| full name lang = full_name_lang
| full name = full_name
| native name = native_name
| organization_logo = logo
| Non-profit_logo = logo
| imagesize = image_size
| size = image_size
| alt = image_alt
| msize = map_size
| malt = map_alt
| mcaption = map_caption
| map_type = pushpin_map
| map_relief = pushpin_relief
| coords = coordinates
| merged = merged_into
| founded_date = founded
| dissolved_date = dissolved
| organization_type = type
| Non-profit_type = type
| area_served = region_served
| region = region_served
| members = num_members
| membership_year = num_members_year
| journal = publication
| affiliation = affiliations
| disbursed = disbursements
| disbursement = disbursements
| expense = expenses
| spent = expenses
| staff = num_staff
| employees = num_employees
| staff_year = num_staff_year
| employees_year = num_employees_year
| volunteers_year = num_volunteers_year
| homepage = website
| former name = former_name
| former = former_name
| formerly = former_name
| upright = logo_upright
| general = general_secretary
| gen_sec = general_secretary
| sec_gen = secretary_general
| Pronounce = pronounce
| Pronunciation = pronounce
| pronounce comment = pronounce_comment
| students = num_students
| students_year = num_students_year
| pronounce ref = pronounce_ref
<!-- These will require careful processing -->
| pronounce 2 = pronunciation
| location_city = location
| location_country = location
}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
q5yx1jdn4wlo79lr8ryb2jiw3mmz1ff
190381
190380
2026-04-12T13:19:30Z
Sunia Marndi
8165
190381
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| bodystyle = {{{bodystyle|}}}
| titleclass = fn org
| title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{organization_name|}}}|{{{Non-profit_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| subheader = {{#if:{{{full_name|}}}{{{full name|}}}|<div {{#if:{{{full_name_lang|}}}{{{full name lang|}}}|lang="{{if empty|{{{full_name_lang|}}}|{{{full name lang|}}}}}"}}>{{if empty|{{{full_name|}}}|{{{full name|}}}}}</div>}}
| subheader2 = {{#if:{{{native_name|}}}{{{native name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{if empty|{{{native_name|}}}|{{{native name}}}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}
| imageclass = logo
| imagestyle =
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{logo|}}}|{{{organization_logo|}}}|{{{Non-profit_logo|}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |alt={{{logo_alt|}}} |upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{logo_upright|}}}|1}} |class={{{logo_class|}}} }}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}|{{{size|}}}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}
| caption2 = {{{caption|}}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{if empty|{{{map_size|}}}|{{{msize|}}}}} |sizedefault=250px |upright={{{map_upright|}}} |alt={{if empty|{{{map_alt|}}}|{{{malt|}}}}} }}
| caption3 = {{if empty|{{{map_caption|}}}|{{{mcaption|}}}}}
| image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |upright={{{map2_upright|}}} |alt={{{map2_alt|}}} }}
| caption4 = {{{map2_caption|}}}
| image5 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|{{Location map|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}
| border = infobox
| caption = {{#switch:{{{map_caption|}}}|#default={{{map_caption}}}|none=|=Location within {{#invoke:Location map|data|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}|name}}}}
| float = center
| alt = {{{map_alt|}}}
| width = {{if empty|{{{map_size|}}}|220}}
| relief = {{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|{{{map_relief|}}}}}
| label = {{{map_dot_label|}}}
| coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
}}}}
| image6 = {{#invoke:Infobox mapframe
| autoWithCaption
| onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|no|yes}}
}}
| labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(to ensure some gap between any (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)-->
| label1 = Abbreviation
| class1 = nickname
| data1 = {{{abbreviation|}}}
| label2 = Nickname
| class2 = nickname
| data2 = {{{nickname|}}}
| label3 = Pronunciation
| data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!--
-->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}{{{pronounce_ref|}}}{{{pronounce_comment|}}}<!--
-->|2={{{pronounce 2|}}} }}}}
| label4 = Named after
| data4 = {{{named_after|}}}
| label6 = Predecessor
| data6 = {{{predecessor|}}}
| label7 = {{if empty|{{{merged_label|}}}|Merged into}}
| data7 = {{if empty|{{{merged|}}}|{{{merged_into|}}}}}
| label8 = Successor
| data8 = {{{successor|}}}
| label9 = ᱵᱮᱨᱮᱫ
| class9 = note
| data9 = {{#if:{{{formation|}}} }}
| label10 = Founded
| data10 = {{if empty|{{{founded_date|}}}|{{{founded|}}}}}
| label11 = Established
| data11 = {{{established|}}}
| label12 = Founder{{#if:{{{founders|}}}|s}}
| data12 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label13 = Founded at
| data13 = {{{founding_location|}}}
| label14 = {{#if:{{{defunct|}}}|Defunct|Dissolved}}
| data14 = {{if empty|{{{defunct|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolved_date|}}}}}
| label15 = Merger of
| data15 = {{{merger|}}}
| label16 = Type
| data16 = {{if empty|{{{type|}}}|{{{organization_type|}}}|{{{Non-profit_type|}}}}}
| label17 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[VAT identification number|VAT ID no.]] |[[Taxpayer Identification Number|Tax ID no.]]}} }}
| data17 = {{if empty|{{{vat_id|}}}|{{{tax_id|}}}}}
| label18 = Registration no.
| data18 = {{{registration_id|}}}
| label19 = Legal status
| data19 = {{{status|}}}
| label20 = {{#if:{{{focus|}}}{{{foci|}}} |Focus |Purpose}}
| data20 = {{if empty|{{{focus|}}}|{{{foci|}}}|{{{purpose|}}}}}
| label21 = {{longitem|Professional title}}
| data21 = {{{professional_title|}}}
| label22 = Headquarters
| data22 = {{{headquarters|}}}
| label23 = Location{{pluralize from text|{{{location|}}}|likely=(s)|plural=s|no_comma=1}}
| class23 = label
| data23 = {{Unbulleted list
| 1 = {{comma separated entries
| 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}
| 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}}
}}
| 2 = {{{location|}}}
}}
| label24 = Coordinates
| data24 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
| label25 = Origins
| data25 = {{{origins|}}}
| label26 = {{longitem |Region served}}
| data26 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }}
| label27 = Product{{#if:{{{products|}}}|s}}
| data27 = {{if empty|{{{products|}}}|{{{product|}}}}}
| label28 = Services
| class28 = note
| data28 = {{{services|}}}
| label29 = Method{{#if:{{{methods|}}}|s}}
| data29 = {{if empty|{{{methods|}}}|{{{method|}}}}}
| label30 = Field{{#if:{{{fields|}}}|s}}
| data30 = {{if empty|{{{fields|}}}|{{{field|}}}}}
| label31 = Members{{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}}||hip}}
| data31 = {{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}} |{{if empty|{{{num_members|}}}|{{{members}}}}} |{{{membership|}}} }} {{#if:{{{num_members_year|}}}{{{membership_year|}}} |({{if empty|{{{num_members_year|}}}|{{{membership_year|}}}}})}}
| label32 = {{longitem |Official language{{#if:{{{languages|}}}|s}} }}
| data32 = {{if empty|{{{languages|}}}|{{{language|}}}}}
| label33 = Owner{{#if:{{{owners|}}}|s}}
| data33 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}
| label34 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|General Secretary|Secretary General}}}}
| data34 = {{if empty|{{{general|}}}|{{{gen_sec|}}}|{{{sec_gen|}}}|{{{general_secretary|}}}|{{{secretary_general|}}}}}
| label35 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |Leader}}
| data35 = {{{leader_name|}}}
| label36 = {{longitem|{{{leader_title1}}}}}
| data36 = {{#if:{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} }}
| label37 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}}
| data37 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }}
| label38 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}}
| data38 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }}
| label39 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}}
| data39 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }}
| label40 = {{longitem|[[Board of directors|{{Wrap|Board of directors}}]]}}
| data40 = {{{board_of_directors|}}}
| label41 = {{longitem|Key people}}
| data41 = {{{key_people|}}}
| label42 = {{longitem|Main organ}}
| data42 = {{{main_organ|}}}
| label43 = {{longitem|Publication}}
| data43 = {{if empty|{{{publication|}}}|{{{journal|}}}}}
| label44 = {{longitem|Parent organi{{#if:{{{parent_organisation|}}}|s|z}}ation}}
| data44 = {{if empty|{{{parent_organisation|}}}|{{{parent_organization|}}}}}
| label45 = [[Subsidiary|Subsidiaries]]
| data45 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}}
| label46= Secessions
| data46 = {{{secessions|}}}
| label47 = Affiliations
| data47 = {{if empty|{{{affiliations|}}}|{{{affiliation|}}}}}
| label48 = [[Research Organization Registry|R.O.R.]] Id
| data48 = {{{ror_id|}}}
| label49 = Budget
| data49 = {{{budget|}}} {{#if:{{{budget_year|}}} | ({{{budget_year}}}) }}
| label50 = Revenue
| data50 = {{{revenue|}}} {{#if:{{{revenue_year|}}} |({{{revenue_year|}}}) }}
| label51 = Income
| data51 = {{{income|}}} {{#if:{{{income_year|}}} |({{{income_year|}}}) }}
| label52 = Disbursements
| data52 = {{if empty|{{{disbursed|}}}|{{{disbursements|}}}|{{{disbursement|}}}}}
| label53 = Expenses
| data53 = {{if empty|{{{expenses|}}}|{{{spent|}}}|{{{expense|}}}}} {{#if:{{{expenses_year|}}}|({{{expenses_year}}}) }}
| label54 = {{#if:{{{funders|}}}|Funders|Funding}}
| data54 = {{if empty|{{{funders|}}}|{{{funding|}}}}}
| label55 = [[Financial endowment|Endowment]]
| data55 = {{{endowment|}}} {{#if:{{{endowment_year|}}} | ({{{endowment_year}}}) }}
| label56 = {{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |Staff |Employees}}
| data56 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} {{#if:{{{num_staff_year|}}}{{{staff_year|}}}{{{num_employees_year|}}}{{{employees_year|}}} |({{if empty|{{{num_staff_year|}}}|{{{staff_year|}}}|{{{num_employees_year|}}}|{{{employees_year|}}}}})}}
| label57 = Volunteers
| data57 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} {{#if:{{{num_volunteers_year|}}}{{{volunteers_year|}}} |({{if empty|{{{num_volunteers_year|}}}|{{{volunteers_year|}}}}})}}
| label58 = Students
| data58 = {{if empty|{{{num_students|}}}|{{{students|}}}}} {{#if:{{{num_students_year|}}}{{{students_year|}}} | ({{if empty|{{{num_students_year|}}}|{{{students_year|}}}}})}}
| label59 = Award{{pluralize from text|{{{awards|}}}|plural=s}}
| data59 = {{{awards|}}}
| label60 = Website
| data60 = {{if empty|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}}
| label61 = Remarks
| data61 = {{{remarks|}}}
| label62 = {{longitem|Formerly called}}
| class62 = nickname
| data62 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }}
| data99 = {{{module|}}}
| belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;
| below = {{{footnotes|}}}
}}<!-- Tracking categories:
-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox organization}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox organization}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliation | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | defunct | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | dissolved_date | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | full name | full name lang | full_name | full_name_lang | funders | funding | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | image_upright | imagesize | income | income_year | journal | key_people | language | languages | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_relief | map_size | map_type | map_upright | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | map2_upright | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merged_into | merged_label | merger | method | methods | module | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronounce_ref | pronounce_comment | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | pushpin_map | pushpin_relief | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | ror_id | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | template_name | type | upright | vat_id | volunteers | num_students | num_students_year | volunteers_year | website | general_secretary| secretary_general}}<!--Tracking cat for native name lang parameter-->{{main other|{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}||[[Category:Infoboxes without native name language parameter]]}}}}|
}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check
| _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox organization with deprecated parameters|_VALUE_]]}}
| _remove = motto; organization_motto; pledge; Non-profit_slogan; addnl_location_city; addnl_location_country; addnl_location_country; additional_location; addnl_location_city2; addnl_location_country2; addnl_location2; additional_location2; location_city2; location_country2; location2; location_town
| organization_name = name
| Non-profit_name = name
| full name lang = full_name_lang
| full name = full_name
| native name = native_name
| organization_logo = logo
| Non-profit_logo = logo
| imagesize = image_size
| size = image_size
| alt = image_alt
| msize = map_size
| malt = map_alt
| mcaption = map_caption
| map_type = pushpin_map
| map_relief = pushpin_relief
| coords = coordinates
| merged = merged_into
| founded_date = founded
| dissolved_date = dissolved
| organization_type = type
| Non-profit_type = type
| area_served = region_served
| region = region_served
| members = num_members
| membership_year = num_members_year
| journal = publication
| affiliation = affiliations
| disbursed = disbursements
| disbursement = disbursements
| expense = expenses
| spent = expenses
| staff = num_staff
| employees = num_employees
| staff_year = num_staff_year
| employees_year = num_employees_year
| volunteers_year = num_volunteers_year
| homepage = website
| former name = former_name
| former = former_name
| formerly = former_name
| upright = logo_upright
| general = general_secretary
| gen_sec = general_secretary
| sec_gen = secretary_general
| Pronounce = pronounce
| Pronunciation = pronounce
| pronounce comment = pronounce_comment
| students = num_students
| students_year = num_students_year
| pronounce ref = pronounce_ref
<!-- These will require careful processing -->
| pronounce 2 = pronunciation
| location_city = location
| location_country = location
}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
nchqg0y7aqvk8c0tb1b0d0t1zbui79y
190382
190381
2026-04-12T13:20:25Z
Sunia Marndi
8165
190382
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| bodystyle = {{{bodystyle|}}}
| titleclass = fn org
| title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{organization_name|}}}|{{{Non-profit_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| subheader = {{#if:{{{full_name|}}}{{{full name|}}}|<div {{#if:{{{full_name_lang|}}}{{{full name lang|}}}|lang="{{if empty|{{{full_name_lang|}}}|{{{full name lang|}}}}}"}}>{{if empty|{{{full_name|}}}|{{{full name|}}}}}</div>}}
| subheader2 = {{#if:{{{native_name|}}}{{{native name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{if empty|{{{native_name|}}}|{{{native name}}}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}
| imageclass = logo
| imagestyle =
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{logo|}}}|{{{organization_logo|}}}|{{{Non-profit_logo|}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |alt={{{logo_alt|}}} |upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{logo_upright|}}}|1}} |class={{{logo_class|}}} }}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}|{{{size|}}}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}
| caption2 = {{{caption|}}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{if empty|{{{map_size|}}}|{{{msize|}}}}} |sizedefault=250px |upright={{{map_upright|}}} |alt={{if empty|{{{map_alt|}}}|{{{malt|}}}}} }}
| caption3 = {{if empty|{{{map_caption|}}}|{{{mcaption|}}}}}
| image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |upright={{{map2_upright|}}} |alt={{{map2_alt|}}} }}
| caption4 = {{{map2_caption|}}}
| image5 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|{{Location map|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}
| border = infobox
| caption = {{#switch:{{{map_caption|}}}|#default={{{map_caption}}}|none=|=Location within {{#invoke:Location map|data|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}|name}}}}
| float = center
| alt = {{{map_alt|}}}
| width = {{if empty|{{{map_size|}}}|220}}
| relief = {{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|{{{map_relief|}}}}}
| label = {{{map_dot_label|}}}
| coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
}}}}
| image6 = {{#invoke:Infobox mapframe
| autoWithCaption
| onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|no|yes}}
}}
| labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(to ensure some gap between any (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)-->
| label1 = Abbreviation
| class1 = nickname
| data1 = {{{abbreviation|}}}
| label2 = Nickname
| class2 = nickname
| data2 = {{{nickname|}}}
| label3 = Pronunciation
| data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!--
-->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}{{{pronounce_ref|}}}{{{pronounce_comment|}}}<!--
-->|2={{{pronounce 2|}}} }}}}
| label4 = Named after
| data4 = {{{named_after|}}}
| label6 = Predecessor
| data6 = {{{predecessor|}}}
| label7 = {{if empty|{{{merged_label|}}}|Merged into}}
| data7 = {{if empty|{{{merged|}}}|{{{merged_into|}}}}}
| label8 = Successor
| data8 = {{{successor|}}}
| label9 = ᱵᱮᱨᱮᱫ
| class9 = note
| data9 = {{{formation|}}}
| label10 = Founded
| data10 = {{if empty|{{{founded_date|}}}|{{{founded|}}}}}
| label11 = Established
| data11 = {{{established|}}}
| label12 = Founder{{#if:{{{founders|}}}|s}}
| data12 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label13 = Founded at
| data13 = {{{founding_location|}}}
| label14 = {{#if:{{{defunct|}}}|Defunct|Dissolved}}
| data14 = {{if empty|{{{defunct|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolved_date|}}}}}
| label15 = Merger of
| data15 = {{{merger|}}}
| label16 = Type
| data16 = {{if empty|{{{type|}}}|{{{organization_type|}}}|{{{Non-profit_type|}}}}}
| label17 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[VAT identification number|VAT ID no.]] |[[Taxpayer Identification Number|Tax ID no.]]}} }}
| data17 = {{if empty|{{{vat_id|}}}|{{{tax_id|}}}}}
| label18 = Registration no.
| data18 = {{{registration_id|}}}
| label19 = Legal status
| data19 = {{{status|}}}
| label20 = {{#if:{{{focus|}}}{{{foci|}}} |Focus |Purpose}}
| data20 = {{if empty|{{{focus|}}}|{{{foci|}}}|{{{purpose|}}}}}
| label21 = {{longitem|Professional title}}
| data21 = {{{professional_title|}}}
| label22 = Headquarters
| data22 = {{{headquarters|}}}
| label23 = Location{{pluralize from text|{{{location|}}}|likely=(s)|plural=s|no_comma=1}}
| class23 = label
| data23 = {{Unbulleted list
| 1 = {{comma separated entries
| 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}
| 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}}
}}
| 2 = {{{location|}}}
}}
| label24 = Coordinates
| data24 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
| label25 = Origins
| data25 = {{{origins|}}}
| label26 = {{longitem |Region served}}
| data26 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }}
| label27 = Product{{#if:{{{products|}}}|s}}
| data27 = {{if empty|{{{products|}}}|{{{product|}}}}}
| label28 = Services
| class28 = note
| data28 = {{{services|}}}
| label29 = Method{{#if:{{{methods|}}}|s}}
| data29 = {{if empty|{{{methods|}}}|{{{method|}}}}}
| label30 = Field{{#if:{{{fields|}}}|s}}
| data30 = {{if empty|{{{fields|}}}|{{{field|}}}}}
| label31 = Members{{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}}||hip}}
| data31 = {{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}} |{{if empty|{{{num_members|}}}|{{{members}}}}} |{{{membership|}}} }} {{#if:{{{num_members_year|}}}{{{membership_year|}}} |({{if empty|{{{num_members_year|}}}|{{{membership_year|}}}}})}}
| label32 = {{longitem |Official language{{#if:{{{languages|}}}|s}} }}
| data32 = {{if empty|{{{languages|}}}|{{{language|}}}}}
| label33 = Owner{{#if:{{{owners|}}}|s}}
| data33 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}
| label34 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|General Secretary|Secretary General}}}}
| data34 = {{if empty|{{{general|}}}|{{{gen_sec|}}}|{{{sec_gen|}}}|{{{general_secretary|}}}|{{{secretary_general|}}}}}
| label35 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |Leader}}
| data35 = {{{leader_name|}}}
| label36 = {{longitem|{{{leader_title1}}}}}
| data36 = {{#if:{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} }}
| label37 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}}
| data37 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }}
| label38 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}}
| data38 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }}
| label39 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}}
| data39 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }}
| label40 = {{longitem|[[Board of directors|{{Wrap|Board of directors}}]]}}
| data40 = {{{board_of_directors|}}}
| label41 = {{longitem|Key people}}
| data41 = {{{key_people|}}}
| label42 = {{longitem|Main organ}}
| data42 = {{{main_organ|}}}
| label43 = {{longitem|Publication}}
| data43 = {{if empty|{{{publication|}}}|{{{journal|}}}}}
| label44 = {{longitem|Parent organi{{#if:{{{parent_organisation|}}}|s|z}}ation}}
| data44 = {{if empty|{{{parent_organisation|}}}|{{{parent_organization|}}}}}
| label45 = [[Subsidiary|Subsidiaries]]
| data45 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}}
| label46= Secessions
| data46 = {{{secessions|}}}
| label47 = Affiliations
| data47 = {{if empty|{{{affiliations|}}}|{{{affiliation|}}}}}
| label48 = [[Research Organization Registry|R.O.R.]] Id
| data48 = {{{ror_id|}}}
| label49 = Budget
| data49 = {{{budget|}}} {{#if:{{{budget_year|}}} | ({{{budget_year}}}) }}
| label50 = Revenue
| data50 = {{{revenue|}}} {{#if:{{{revenue_year|}}} |({{{revenue_year|}}}) }}
| label51 = Income
| data51 = {{{income|}}} {{#if:{{{income_year|}}} |({{{income_year|}}}) }}
| label52 = Disbursements
| data52 = {{if empty|{{{disbursed|}}}|{{{disbursements|}}}|{{{disbursement|}}}}}
| label53 = Expenses
| data53 = {{if empty|{{{expenses|}}}|{{{spent|}}}|{{{expense|}}}}} {{#if:{{{expenses_year|}}}|({{{expenses_year}}}) }}
| label54 = {{#if:{{{funders|}}}|Funders|Funding}}
| data54 = {{if empty|{{{funders|}}}|{{{funding|}}}}}
| label55 = [[Financial endowment|Endowment]]
| data55 = {{{endowment|}}} {{#if:{{{endowment_year|}}} | ({{{endowment_year}}}) }}
| label56 = {{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |Staff |Employees}}
| data56 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} {{#if:{{{num_staff_year|}}}{{{staff_year|}}}{{{num_employees_year|}}}{{{employees_year|}}} |({{if empty|{{{num_staff_year|}}}|{{{staff_year|}}}|{{{num_employees_year|}}}|{{{employees_year|}}}}})}}
| label57 = Volunteers
| data57 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} {{#if:{{{num_volunteers_year|}}}{{{volunteers_year|}}} |({{if empty|{{{num_volunteers_year|}}}|{{{volunteers_year|}}}}})}}
| label58 = Students
| data58 = {{if empty|{{{num_students|}}}|{{{students|}}}}} {{#if:{{{num_students_year|}}}{{{students_year|}}} | ({{if empty|{{{num_students_year|}}}|{{{students_year|}}}}})}}
| label59 = Award{{pluralize from text|{{{awards|}}}|plural=s}}
| data59 = {{{awards|}}}
| label60 = Website
| data60 = {{if empty|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}}
| label61 = Remarks
| data61 = {{{remarks|}}}
| label62 = {{longitem|Formerly called}}
| class62 = nickname
| data62 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }}
| data99 = {{{module|}}}
| belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;
| below = {{{footnotes|}}}
}}<!-- Tracking categories:
-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox organization}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox organization}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliation | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | defunct | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | dissolved_date | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | full name | full name lang | full_name | full_name_lang | funders | funding | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | image_upright | imagesize | income | income_year | journal | key_people | language | languages | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_relief | map_size | map_type | map_upright | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | map2_upright | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merged_into | merged_label | merger | method | methods | module | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronounce_ref | pronounce_comment | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | pushpin_map | pushpin_relief | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | ror_id | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | template_name | type | upright | vat_id | volunteers | num_students | num_students_year | volunteers_year | website | general_secretary| secretary_general}}<!--Tracking cat for native name lang parameter-->{{main other|{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}||[[Category:Infoboxes without native name language parameter]]}}}}|
}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check
| _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox organization with deprecated parameters|_VALUE_]]}}
| _remove = motto; organization_motto; pledge; Non-profit_slogan; addnl_location_city; addnl_location_country; addnl_location_country; additional_location; addnl_location_city2; addnl_location_country2; addnl_location2; additional_location2; location_city2; location_country2; location2; location_town
| organization_name = name
| Non-profit_name = name
| full name lang = full_name_lang
| full name = full_name
| native name = native_name
| organization_logo = logo
| Non-profit_logo = logo
| imagesize = image_size
| size = image_size
| alt = image_alt
| msize = map_size
| malt = map_alt
| mcaption = map_caption
| map_type = pushpin_map
| map_relief = pushpin_relief
| coords = coordinates
| merged = merged_into
| founded_date = founded
| dissolved_date = dissolved
| organization_type = type
| Non-profit_type = type
| area_served = region_served
| region = region_served
| members = num_members
| membership_year = num_members_year
| journal = publication
| affiliation = affiliations
| disbursed = disbursements
| disbursement = disbursements
| expense = expenses
| spent = expenses
| staff = num_staff
| employees = num_employees
| staff_year = num_staff_year
| employees_year = num_employees_year
| volunteers_year = num_volunteers_year
| homepage = website
| former name = former_name
| former = former_name
| formerly = former_name
| upright = logo_upright
| general = general_secretary
| gen_sec = general_secretary
| sec_gen = secretary_general
| Pronounce = pronounce
| Pronunciation = pronounce
| pronounce comment = pronounce_comment
| students = num_students
| students_year = num_students_year
| pronounce ref = pronounce_ref
<!-- These will require careful processing -->
| pronounce 2 = pronunciation
| location_city = location
| location_country = location
}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
k2ptebpmwp9wyrb3v33nj0z1ju2efmc
190383
190382
2026-04-12T13:24:31Z
Sunia Marndi
8165
190383
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| bodystyle = {{{bodystyle|}}}
| titleclass = fn org
| title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{organization_name|}}}|{{{Non-profit_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| subheader = {{#if:{{{full_name|}}}{{{full name|}}}|<div {{#if:{{{full_name_lang|}}}{{{full name lang|}}}|lang="{{if empty|{{{full_name_lang|}}}|{{{full name lang|}}}}}"}}>{{if empty|{{{full_name|}}}|{{{full name|}}}}}</div>}}
| subheader2 = {{#if:{{{native_name|}}}{{{native name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{if empty|{{{native_name|}}}|{{{native name}}}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}
| imageclass = logo
| imagestyle =
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{logo|}}}|{{{organization_logo|}}}|{{{Non-profit_logo|}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |alt={{{logo_alt|}}} |upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{logo_upright|}}}|1}} |class={{{logo_class|}}} }}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}|{{{size|}}}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}
| caption2 = {{{caption|}}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{if empty|{{{map_size|}}}|{{{msize|}}}}} |sizedefault=250px |upright={{{map_upright|}}} |alt={{if empty|{{{map_alt|}}}|{{{malt|}}}}} }}
| caption3 = {{if empty|{{{map_caption|}}}|{{{mcaption|}}}}}
| image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |upright={{{map2_upright|}}} |alt={{{map2_alt|}}} }}
| caption4 = {{{map2_caption|}}}
| image5 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|{{Location map|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}
| border = infobox
| caption = {{#switch:{{{map_caption|}}}|#default={{{map_caption}}}|none=|=Location within {{#invoke:Location map|data|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}|name}}}}
| float = center
| alt = {{{map_alt|}}}
| width = {{if empty|{{{map_size|}}}|220}}
| relief = {{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|{{{map_relief|}}}}}
| label = {{{map_dot_label|}}}
| coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
}}}}
| image6 = {{#invoke:Infobox mapframe
| autoWithCaption
| onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|no|yes}}
}}
| labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(to ensure some gap between any (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)-->
| label1 = Abbreviation
| class1 = nickname
| data1 = {{{abbreviation|}}}
| label2 = Nickname
| class2 = nickname
| data2 = {{{nickname|}}}
| label3 = Pronunciation
| data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!--
-->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}{{{pronounce_ref|}}}{{{pronounce_comment|}}}<!--
-->|2={{{pronounce 2|}}} }}}}
| label4 = Named after
| data4 = {{{named_after|}}}
| label6 = Predecessor
| data6 = {{{predecessor|}}}
| label7 = {{if empty|{{{merged_label|}}}|Merged into}}
| data7 = {{if empty|{{{merged|}}}|{{{merged_into|}}}}}
| label8 = Successor
| data8 = {{{successor|}}}
| label9 = ᱵᱮᱨᱮᱫ
| data9 = {{{formation|}}}
| label10 = Founded
| data10 = {{if empty|{{{founded_date|}}}|{{{founded|}}}}}
| label11 = Established
| data11 = {{{established|}}}
| label12 = Founder{{#if:{{{founders|}}}|s}}
| data12 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label13 = Founded at
| data13 = {{{founding_location|}}}
| label14 = {{#if:{{{defunct|}}}|Defunct|Dissolved}}
| data14 = {{if empty|{{{defunct|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolved_date|}}}}}
| label15 = Merger of
| data15 = {{{merger|}}}
| label16 = Type
| data16 = {{if empty|{{{type|}}}|{{{organization_type|}}}|{{{Non-profit_type|}}}}}
| label17 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[VAT identification number|VAT ID no.]] |[[Taxpayer Identification Number|Tax ID no.]]}} }}
| data17 = {{if empty|{{{vat_id|}}}|{{{tax_id|}}}}}
| label18 = Registration no.
| data18 = {{{registration_id|}}}
| label19 = Legal status
| data19 = {{{status|}}}
| label20 = {{#if:{{{focus|}}}{{{foci|}}} |Focus |Purpose}}
| data20 = {{if empty|{{{focus|}}}|{{{foci|}}}|{{{purpose|}}}}}
| label21 = {{longitem|Professional title}}
| data21 = {{{professional_title|}}}
| label22 = Headquarters
| data22 = {{{headquarters|}}}
| label23 = Location{{pluralize from text|{{{location|}}}|likely=(s)|plural=s|no_comma=1}}
| class23 = label
| data23 = {{Unbulleted list
| 1 = {{comma separated entries
| 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}
| 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}}
}}
| 2 = {{{location|}}}
}}
| label24 = Coordinates
| data24 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
| label25 = Origins
| data25 = {{{origins|}}}
| label26 = {{longitem |Region served}}
| data26 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }}
| label27 = Product{{#if:{{{products|}}}|s}}
| data27 = {{if empty|{{{products|}}}|{{{product|}}}}}
| label28 = Services
| class28 = note
| data28 = {{{services|}}}
| label29 = Method{{#if:{{{methods|}}}|s}}
| data29 = {{if empty|{{{methods|}}}|{{{method|}}}}}
| label30 = Field{{#if:{{{fields|}}}|s}}
| data30 = {{if empty|{{{fields|}}}|{{{field|}}}}}
| label31 = Members{{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}}||hip}}
| data31 = {{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}} |{{if empty|{{{num_members|}}}|{{{members}}}}} |{{{membership|}}} }} {{#if:{{{num_members_year|}}}{{{membership_year|}}} |({{if empty|{{{num_members_year|}}}|{{{membership_year|}}}}})}}
| label32 = {{longitem |Official language{{#if:{{{languages|}}}|s}} }}
| data32 = {{if empty|{{{languages|}}}|{{{language|}}}}}
| label33 = Owner{{#if:{{{owners|}}}|s}}
| data33 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}
| label34 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|General Secretary|Secretary General}}}}
| data34 = {{if empty|{{{general|}}}|{{{gen_sec|}}}|{{{sec_gen|}}}|{{{general_secretary|}}}|{{{secretary_general|}}}}}
| label35 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |Leader}}
| data35 = {{{leader_name|}}}
| label36 = {{longitem|{{{leader_title1}}}}}
| data36 = {{#if:{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} }}
| label37 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}}
| data37 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }}
| label38 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}}
| data38 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }}
| label39 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}}
| data39 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }}
| label40 = {{longitem|[[Board of directors|{{Wrap|Board of directors}}]]}}
| data40 = {{{board_of_directors|}}}
| label41 = {{longitem|Key people}}
| data41 = {{{key_people|}}}
| label42 = {{longitem|Main organ}}
| data42 = {{{main_organ|}}}
| label43 = {{longitem|Publication}}
| data43 = {{if empty|{{{publication|}}}|{{{journal|}}}}}
| label44 = {{longitem|Parent organi{{#if:{{{parent_organisation|}}}|s|z}}ation}}
| data44 = {{if empty|{{{parent_organisation|}}}|{{{parent_organization|}}}}}
| label45 = [[Subsidiary|Subsidiaries]]
| data45 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}}
| label46= Secessions
| data46 = {{{secessions|}}}
| label47 = Affiliations
| data47 = {{if empty|{{{affiliations|}}}|{{{affiliation|}}}}}
| label48 = [[Research Organization Registry|R.O.R.]] Id
| data48 = {{{ror_id|}}}
| label49 = Budget
| data49 = {{{budget|}}} {{#if:{{{budget_year|}}} | ({{{budget_year}}}) }}
| label50 = Revenue
| data50 = {{{revenue|}}} {{#if:{{{revenue_year|}}} |({{{revenue_year|}}}) }}
| label51 = Income
| data51 = {{{income|}}} {{#if:{{{income_year|}}} |({{{income_year|}}}) }}
| label52 = Disbursements
| data52 = {{if empty|{{{disbursed|}}}|{{{disbursements|}}}|{{{disbursement|}}}}}
| label53 = Expenses
| data53 = {{if empty|{{{expenses|}}}|{{{spent|}}}|{{{expense|}}}}} {{#if:{{{expenses_year|}}}|({{{expenses_year}}}) }}
| label54 = {{#if:{{{funders|}}}|Funders|Funding}}
| data54 = {{if empty|{{{funders|}}}|{{{funding|}}}}}
| label55 = [[Financial endowment|Endowment]]
| data55 = {{{endowment|}}} {{#if:{{{endowment_year|}}} | ({{{endowment_year}}}) }}
| label56 = {{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |Staff |Employees}}
| data56 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} {{#if:{{{num_staff_year|}}}{{{staff_year|}}}{{{num_employees_year|}}}{{{employees_year|}}} |({{if empty|{{{num_staff_year|}}}|{{{staff_year|}}}|{{{num_employees_year|}}}|{{{employees_year|}}}}})}}
| label57 = Volunteers
| data57 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} {{#if:{{{num_volunteers_year|}}}{{{volunteers_year|}}} |({{if empty|{{{num_volunteers_year|}}}|{{{volunteers_year|}}}}})}}
| label58 = Students
| data58 = {{if empty|{{{num_students|}}}|{{{students|}}}}} {{#if:{{{num_students_year|}}}{{{students_year|}}} | ({{if empty|{{{num_students_year|}}}|{{{students_year|}}}}})}}
| label59 = Award{{pluralize from text|{{{awards|}}}|plural=s}}
| data59 = {{{awards|}}}
| label60 = Website
| data60 = {{if empty|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}}
| label61 = Remarks
| data61 = {{{remarks|}}}
| label62 = {{longitem|Formerly called}}
| class62 = nickname
| data62 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }}
| data99 = {{{module|}}}
| belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;
| below = {{{footnotes|}}}
}}<!-- Tracking categories:
-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox organization}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox organization}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliation | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | defunct | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | dissolved_date | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | full name | full name lang | full_name | full_name_lang | funders | funding | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | image_upright | imagesize | income | income_year | journal | key_people | language | languages | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_relief | map_size | map_type | map_upright | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | map2_upright | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merged_into | merged_label | merger | method | methods | module | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronounce_ref | pronounce_comment | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | pushpin_map | pushpin_relief | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | ror_id | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | template_name | type | upright | vat_id | volunteers | num_students | num_students_year | volunteers_year | website | general_secretary| secretary_general}}<!--Tracking cat for native name lang parameter-->{{main other|{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}||[[Category:Infoboxes without native name language parameter]]}}}}|
}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check
| _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox organization with deprecated parameters|_VALUE_]]}}
| _remove = motto; organization_motto; pledge; Non-profit_slogan; addnl_location_city; addnl_location_country; addnl_location_country; additional_location; addnl_location_city2; addnl_location_country2; addnl_location2; additional_location2; location_city2; location_country2; location2; location_town
| organization_name = name
| Non-profit_name = name
| full name lang = full_name_lang
| full name = full_name
| native name = native_name
| organization_logo = logo
| Non-profit_logo = logo
| imagesize = image_size
| size = image_size
| alt = image_alt
| msize = map_size
| malt = map_alt
| mcaption = map_caption
| map_type = pushpin_map
| map_relief = pushpin_relief
| coords = coordinates
| merged = merged_into
| founded_date = founded
| dissolved_date = dissolved
| organization_type = type
| Non-profit_type = type
| area_served = region_served
| region = region_served
| members = num_members
| membership_year = num_members_year
| journal = publication
| affiliation = affiliations
| disbursed = disbursements
| disbursement = disbursements
| expense = expenses
| spent = expenses
| staff = num_staff
| employees = num_employees
| staff_year = num_staff_year
| employees_year = num_employees_year
| volunteers_year = num_volunteers_year
| homepage = website
| former name = former_name
| former = former_name
| formerly = former_name
| upright = logo_upright
| general = general_secretary
| gen_sec = general_secretary
| sec_gen = secretary_general
| Pronounce = pronounce
| Pronunciation = pronounce
| pronounce comment = pronounce_comment
| students = num_students
| students_year = num_students_year
| pronounce ref = pronounce_ref
<!-- These will require careful processing -->
| pronounce 2 = pronunciation
| location_city = location
| location_country = location
}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
c8ijc48bagde8e0izuefkv2galwzk4i
190384
190383
2026-04-12T13:31:53Z
Sunia Marndi
8165
190384
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| bodystyle = {{{bodystyle|}}}
| titleclass = fn org
| title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{organization_name|}}}|{{{Non-profit_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| subheader = {{#if:{{{full_name|}}}{{{full name|}}}|<div {{#if:{{{full_name_lang|}}}{{{full name lang|}}}|lang="{{if empty|{{{full_name_lang|}}}|{{{full name lang|}}}}}"}}>{{if empty|{{{full_name|}}}|{{{full name|}}}}}</div>}}
| subheader2 = {{#if:{{{native_name|}}}{{{native name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{if empty|{{{native_name|}}}|{{{native name}}}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}
| imageclass = logo
| imagestyle =
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{logo|}}}|{{{organization_logo|}}}|{{{Non-profit_logo|}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |alt={{{logo_alt|}}} |upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{logo_upright|}}}|1}} |class={{{logo_class|}}} }}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}|{{{size|}}}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}
| caption2 = {{{caption|}}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{if empty|{{{map_size|}}}|{{{msize|}}}}} |sizedefault=250px |upright={{{map_upright|}}} |alt={{if empty|{{{map_alt|}}}|{{{malt|}}}}} }}
| caption3 = {{if empty|{{{map_caption|}}}|{{{mcaption|}}}}}
| image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |upright={{{map2_upright|}}} |alt={{{map2_alt|}}} }}
| caption4 = {{{map2_caption|}}}
| image5 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|{{Location map|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}
| border = infobox
| caption = {{#switch:{{{map_caption|}}}|#default={{{map_caption}}}|none=|=Location within {{#invoke:Location map|data|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}|name}}}}
| float = center
| alt = {{{map_alt|}}}
| width = {{if empty|{{{map_size|}}}|220}}
| relief = {{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|{{{map_relief|}}}}}
| label = {{{map_dot_label|}}}
| coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
}}}}
| image6 = {{#invoke:Infobox mapframe
| autoWithCaption
| onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|no|yes}}
}}
| labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(to ensure some gap between any (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)-->
| label1 = Abbreviation
| class1 = nickname
| data1 = {{{abbreviation|}}}
| label2 = Nickname
| class2 = nickname
| data2 = {{{nickname|}}}
| label3 = Pronunciation
| data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!--
-->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}{{{pronounce_ref|}}}{{{pronounce_comment|}}}<!--
-->|2={{{pronounce 2|}}} }}}}
| label4 = Named after
| data4 = {{{named_after|}}}
| label6 = Predecessor
| data6 = {{{predecessor|}}}
| label7 = {{if empty|{{{merged_label|}}}|Merged into}}
| data7 = {{if empty|{{{merged|}}}|{{{merged_into|}}}}}
| label8 = Successor
| data8 = {{{successor|}}}
| label9 = ᱵᱮᱨᱮᱫ
| data9 = {{#invoke:convertDigit|main|{{{formation|}}}
| label10 = Founded
| data10 = {{if empty|{{{founded_date|}}}|{{{founded|}}}}}
| label11 = Established
| data11 = {{{established|}}}
| label12 = Founder{{#if:{{{founders|}}}|s}}
| data12 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label13 = Founded at
| data13 = {{{founding_location|}}}
| label14 = {{#if:{{{defunct|}}}|Defunct|Dissolved}}
| data14 = {{if empty|{{{defunct|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolved_date|}}}}}
| label15 = Merger of
| data15 = {{{merger|}}}
| label16 = Type
| data16 = {{if empty|{{{type|}}}|{{{organization_type|}}}|{{{Non-profit_type|}}}}}
| label17 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[VAT identification number|VAT ID no.]] |[[Taxpayer Identification Number|Tax ID no.]]}} }}
| data17 = {{if empty|{{{vat_id|}}}|{{{tax_id|}}}}}
| label18 = Registration no.
| data18 = {{{registration_id|}}}
| label19 = Legal status
| data19 = {{{status|}}}
| label20 = {{#if:{{{focus|}}}{{{foci|}}} |Focus |Purpose}}
| data20 = {{if empty|{{{focus|}}}|{{{foci|}}}|{{{purpose|}}}}}
| label21 = {{longitem|Professional title}}
| data21 = {{{professional_title|}}}
| label22 = Headquarters
| data22 = {{{headquarters|}}}
| label23 = Location{{pluralize from text|{{{location|}}}|likely=(s)|plural=s|no_comma=1}}
| class23 = label
| data23 = {{Unbulleted list
| 1 = {{comma separated entries
| 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}
| 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}}
}}
| 2 = {{{location|}}}
}}
| label24 = Coordinates
| data24 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
| label25 = Origins
| data25 = {{{origins|}}}
| label26 = {{longitem |Region served}}
| data26 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }}
| label27 = Product{{#if:{{{products|}}}|s}}
| data27 = {{if empty|{{{products|}}}|{{{product|}}}}}
| label28 = Services
| class28 = note
| data28 = {{{services|}}}
| label29 = Method{{#if:{{{methods|}}}|s}}
| data29 = {{if empty|{{{methods|}}}|{{{method|}}}}}
| label30 = Field{{#if:{{{fields|}}}|s}}
| data30 = {{if empty|{{{fields|}}}|{{{field|}}}}}
| label31 = Members{{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}}||hip}}
| data31 = {{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}} |{{if empty|{{{num_members|}}}|{{{members}}}}} |{{{membership|}}} }} {{#if:{{{num_members_year|}}}{{{membership_year|}}} |({{if empty|{{{num_members_year|}}}|{{{membership_year|}}}}})}}
| label32 = {{longitem |Official language{{#if:{{{languages|}}}|s}} }}
| data32 = {{if empty|{{{languages|}}}|{{{language|}}}}}
| label33 = Owner{{#if:{{{owners|}}}|s}}
| data33 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}
| label34 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|General Secretary|Secretary General}}}}
| data34 = {{if empty|{{{general|}}}|{{{gen_sec|}}}|{{{sec_gen|}}}|{{{general_secretary|}}}|{{{secretary_general|}}}}}
| label35 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |Leader}}
| data35 = {{{leader_name|}}}
| label36 = {{longitem|{{{leader_title1}}}}}
| data36 = {{#if:{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} }}
| label37 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}}
| data37 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }}
| label38 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}}
| data38 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }}
| label39 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}}
| data39 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }}
| label40 = {{longitem|[[Board of directors|{{Wrap|Board of directors}}]]}}
| data40 = {{{board_of_directors|}}}
| label41 = {{longitem|Key people}}
| data41 = {{{key_people|}}}
| label42 = {{longitem|Main organ}}
| data42 = {{{main_organ|}}}
| label43 = {{longitem|Publication}}
| data43 = {{if empty|{{{publication|}}}|{{{journal|}}}}}
| label44 = {{longitem|Parent organi{{#if:{{{parent_organisation|}}}|s|z}}ation}}
| data44 = {{if empty|{{{parent_organisation|}}}|{{{parent_organization|}}}}}
| label45 = [[Subsidiary|Subsidiaries]]
| data45 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}}
| label46= Secessions
| data46 = {{{secessions|}}}
| label47 = Affiliations
| data47 = {{if empty|{{{affiliations|}}}|{{{affiliation|}}}}}
| label48 = [[Research Organization Registry|R.O.R.]] Id
| data48 = {{{ror_id|}}}
| label49 = Budget
| data49 = {{{budget|}}} {{#if:{{{budget_year|}}} | ({{{budget_year}}}) }}
| label50 = Revenue
| data50 = {{{revenue|}}} {{#if:{{{revenue_year|}}} |({{{revenue_year|}}}) }}
| label51 = Income
| data51 = {{{income|}}} {{#if:{{{income_year|}}} |({{{income_year|}}}) }}
| label52 = Disbursements
| data52 = {{if empty|{{{disbursed|}}}|{{{disbursements|}}}|{{{disbursement|}}}}}
| label53 = Expenses
| data53 = {{if empty|{{{expenses|}}}|{{{spent|}}}|{{{expense|}}}}} {{#if:{{{expenses_year|}}}|({{{expenses_year}}}) }}
| label54 = {{#if:{{{funders|}}}|Funders|Funding}}
| data54 = {{if empty|{{{funders|}}}|{{{funding|}}}}}
| label55 = [[Financial endowment|Endowment]]
| data55 = {{{endowment|}}} {{#if:{{{endowment_year|}}} | ({{{endowment_year}}}) }}
| label56 = {{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |Staff |Employees}}
| data56 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} {{#if:{{{num_staff_year|}}}{{{staff_year|}}}{{{num_employees_year|}}}{{{employees_year|}}} |({{if empty|{{{num_staff_year|}}}|{{{staff_year|}}}|{{{num_employees_year|}}}|{{{employees_year|}}}}})}}
| label57 = Volunteers
| data57 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} {{#if:{{{num_volunteers_year|}}}{{{volunteers_year|}}} |({{if empty|{{{num_volunteers_year|}}}|{{{volunteers_year|}}}}})}}
| label58 = Students
| data58 = {{if empty|{{{num_students|}}}|{{{students|}}}}} {{#if:{{{num_students_year|}}}{{{students_year|}}} | ({{if empty|{{{num_students_year|}}}|{{{students_year|}}}}})}}
| label59 = Award{{pluralize from text|{{{awards|}}}|plural=s}}
| data59 = {{{awards|}}}
| label60 = Website
| data60 = {{if empty|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}}
| label61 = Remarks
| data61 = {{{remarks|}}}
| label62 = {{longitem|Formerly called}}
| class62 = nickname
| data62 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }}
| data99 = {{{module|}}}
| belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;
| below = {{{footnotes|}}}
}}<!-- Tracking categories:
-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox organization}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox organization}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliation | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | defunct | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | dissolved_date | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | full name | full name lang | full_name | full_name_lang | funders | funding | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | image_upright | imagesize | income | income_year | journal | key_people | language | languages | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_relief | map_size | map_type | map_upright | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | map2_upright | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merged_into | merged_label | merger | method | methods | module | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronounce_ref | pronounce_comment | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | pushpin_map | pushpin_relief | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | ror_id | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | template_name | type | upright | vat_id | volunteers | num_students | num_students_year | volunteers_year | website | general_secretary| secretary_general}}<!--Tracking cat for native name lang parameter-->{{main other|{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}||[[Category:Infoboxes without native name language parameter]]}}}}|
}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check
| _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox organization with deprecated parameters|_VALUE_]]}}
| _remove = motto; organization_motto; pledge; Non-profit_slogan; addnl_location_city; addnl_location_country; addnl_location_country; additional_location; addnl_location_city2; addnl_location_country2; addnl_location2; additional_location2; location_city2; location_country2; location2; location_town
| organization_name = name
| Non-profit_name = name
| full name lang = full_name_lang
| full name = full_name
| native name = native_name
| organization_logo = logo
| Non-profit_logo = logo
| imagesize = image_size
| size = image_size
| alt = image_alt
| msize = map_size
| malt = map_alt
| mcaption = map_caption
| map_type = pushpin_map
| map_relief = pushpin_relief
| coords = coordinates
| merged = merged_into
| founded_date = founded
| dissolved_date = dissolved
| organization_type = type
| Non-profit_type = type
| area_served = region_served
| region = region_served
| members = num_members
| membership_year = num_members_year
| journal = publication
| affiliation = affiliations
| disbursed = disbursements
| disbursement = disbursements
| expense = expenses
| spent = expenses
| staff = num_staff
| employees = num_employees
| staff_year = num_staff_year
| employees_year = num_employees_year
| volunteers_year = num_volunteers_year
| homepage = website
| former name = former_name
| former = former_name
| formerly = former_name
| upright = logo_upright
| general = general_secretary
| gen_sec = general_secretary
| sec_gen = secretary_general
| Pronounce = pronounce
| Pronunciation = pronounce
| pronounce comment = pronounce_comment
| students = num_students
| students_year = num_students_year
| pronounce ref = pronounce_ref
<!-- These will require careful processing -->
| pronounce 2 = pronunciation
| location_city = location
| location_country = location
}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
sqt95lbucjw50dg3dbm3cmzt5gelcxp
190385
190384
2026-04-12T13:32:25Z
Sunia Marndi
8165
190385
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| bodystyle = {{{bodystyle|}}}
| titleclass = fn org
| title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{organization_name|}}}|{{{Non-profit_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| subheader = {{#if:{{{full_name|}}}{{{full name|}}}|<div {{#if:{{{full_name_lang|}}}{{{full name lang|}}}|lang="{{if empty|{{{full_name_lang|}}}|{{{full name lang|}}}}}"}}>{{if empty|{{{full_name|}}}|{{{full name|}}}}}</div>}}
| subheader2 = {{#if:{{{native_name|}}}{{{native name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{if empty|{{{native_name|}}}|{{{native name}}}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}
| imageclass = logo
| imagestyle =
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{logo|}}}|{{{organization_logo|}}}|{{{Non-profit_logo|}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |alt={{{logo_alt|}}} |upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{logo_upright|}}}|1}} |class={{{logo_class|}}} }}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}|{{{size|}}}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}
| caption2 = {{{caption|}}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{if empty|{{{map_size|}}}|{{{msize|}}}}} |sizedefault=250px |upright={{{map_upright|}}} |alt={{if empty|{{{map_alt|}}}|{{{malt|}}}}} }}
| caption3 = {{if empty|{{{map_caption|}}}|{{{mcaption|}}}}}
| image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |upright={{{map2_upright|}}} |alt={{{map2_alt|}}} }}
| caption4 = {{{map2_caption|}}}
| image5 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|{{Location map|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}
| border = infobox
| caption = {{#switch:{{{map_caption|}}}|#default={{{map_caption}}}|none=|=Location within {{#invoke:Location map|data|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}|name}}}}
| float = center
| alt = {{{map_alt|}}}
| width = {{if empty|{{{map_size|}}}|220}}
| relief = {{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|{{{map_relief|}}}}}
| label = {{{map_dot_label|}}}
| coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
}}}}
| image6 = {{#invoke:Infobox mapframe
| autoWithCaption
| onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|no|yes}}
}}
| labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(to ensure some gap between any (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)-->
| label1 = Abbreviation
| class1 = nickname
| data1 = {{{abbreviation|}}}
| label2 = Nickname
| class2 = nickname
| data2 = {{{nickname|}}}
| label3 = Pronunciation
| data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!--
-->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}{{{pronounce_ref|}}}{{{pronounce_comment|}}}<!--
-->|2={{{pronounce 2|}}} }}}}
| label4 = Named after
| data4 = {{{named_after|}}}
| label6 = Predecessor
| data6 = {{{predecessor|}}}
| label7 = {{if empty|{{{merged_label|}}}|Merged into}}
| data7 = {{if empty|{{{merged|}}}|{{{merged_into|}}}}}
| label8 = Successor
| data8 = {{{successor|}}}
| label9 = ᱵᱮᱨᱮᱫ
| data9 = {{#invoke:convertDigit|main|{{{formation|}}} }}
| label10 = Founded
| data10 = {{if empty|{{{founded_date|}}}|{{{founded|}}}}}
| label11 = Established
| data11 = {{{established|}}}
| label12 = Founder{{#if:{{{founders|}}}|s}}
| data12 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label13 = Founded at
| data13 = {{{founding_location|}}}
| label14 = {{#if:{{{defunct|}}}|Defunct|Dissolved}}
| data14 = {{if empty|{{{defunct|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolved_date|}}}}}
| label15 = Merger of
| data15 = {{{merger|}}}
| label16 = Type
| data16 = {{if empty|{{{type|}}}|{{{organization_type|}}}|{{{Non-profit_type|}}}}}
| label17 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[VAT identification number|VAT ID no.]] |[[Taxpayer Identification Number|Tax ID no.]]}} }}
| data17 = {{if empty|{{{vat_id|}}}|{{{tax_id|}}}}}
| label18 = Registration no.
| data18 = {{{registration_id|}}}
| label19 = Legal status
| data19 = {{{status|}}}
| label20 = {{#if:{{{focus|}}}{{{foci|}}} |Focus |Purpose}}
| data20 = {{if empty|{{{focus|}}}|{{{foci|}}}|{{{purpose|}}}}}
| label21 = {{longitem|Professional title}}
| data21 = {{{professional_title|}}}
| label22 = Headquarters
| data22 = {{{headquarters|}}}
| label23 = Location{{pluralize from text|{{{location|}}}|likely=(s)|plural=s|no_comma=1}}
| class23 = label
| data23 = {{Unbulleted list
| 1 = {{comma separated entries
| 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}
| 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}}
}}
| 2 = {{{location|}}}
}}
| label24 = Coordinates
| data24 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
| label25 = Origins
| data25 = {{{origins|}}}
| label26 = {{longitem |Region served}}
| data26 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }}
| label27 = Product{{#if:{{{products|}}}|s}}
| data27 = {{if empty|{{{products|}}}|{{{product|}}}}}
| label28 = Services
| class28 = note
| data28 = {{{services|}}}
| label29 = Method{{#if:{{{methods|}}}|s}}
| data29 = {{if empty|{{{methods|}}}|{{{method|}}}}}
| label30 = Field{{#if:{{{fields|}}}|s}}
| data30 = {{if empty|{{{fields|}}}|{{{field|}}}}}
| label31 = Members{{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}}||hip}}
| data31 = {{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}} |{{if empty|{{{num_members|}}}|{{{members}}}}} |{{{membership|}}} }} {{#if:{{{num_members_year|}}}{{{membership_year|}}} |({{if empty|{{{num_members_year|}}}|{{{membership_year|}}}}})}}
| label32 = {{longitem |Official language{{#if:{{{languages|}}}|s}} }}
| data32 = {{if empty|{{{languages|}}}|{{{language|}}}}}
| label33 = Owner{{#if:{{{owners|}}}|s}}
| data33 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}
| label34 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|General Secretary|Secretary General}}}}
| data34 = {{if empty|{{{general|}}}|{{{gen_sec|}}}|{{{sec_gen|}}}|{{{general_secretary|}}}|{{{secretary_general|}}}}}
| label35 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |Leader}}
| data35 = {{{leader_name|}}}
| label36 = {{longitem|{{{leader_title1}}}}}
| data36 = {{#if:{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} }}
| label37 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}}
| data37 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }}
| label38 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}}
| data38 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }}
| label39 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}}
| data39 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }}
| label40 = {{longitem|[[Board of directors|{{Wrap|Board of directors}}]]}}
| data40 = {{{board_of_directors|}}}
| label41 = {{longitem|Key people}}
| data41 = {{{key_people|}}}
| label42 = {{longitem|Main organ}}
| data42 = {{{main_organ|}}}
| label43 = {{longitem|Publication}}
| data43 = {{if empty|{{{publication|}}}|{{{journal|}}}}}
| label44 = {{longitem|Parent organi{{#if:{{{parent_organisation|}}}|s|z}}ation}}
| data44 = {{if empty|{{{parent_organisation|}}}|{{{parent_organization|}}}}}
| label45 = [[Subsidiary|Subsidiaries]]
| data45 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}}
| label46= Secessions
| data46 = {{{secessions|}}}
| label47 = Affiliations
| data47 = {{if empty|{{{affiliations|}}}|{{{affiliation|}}}}}
| label48 = [[Research Organization Registry|R.O.R.]] Id
| data48 = {{{ror_id|}}}
| label49 = Budget
| data49 = {{{budget|}}} {{#if:{{{budget_year|}}} | ({{{budget_year}}}) }}
| label50 = Revenue
| data50 = {{{revenue|}}} {{#if:{{{revenue_year|}}} |({{{revenue_year|}}}) }}
| label51 = Income
| data51 = {{{income|}}} {{#if:{{{income_year|}}} |({{{income_year|}}}) }}
| label52 = Disbursements
| data52 = {{if empty|{{{disbursed|}}}|{{{disbursements|}}}|{{{disbursement|}}}}}
| label53 = Expenses
| data53 = {{if empty|{{{expenses|}}}|{{{spent|}}}|{{{expense|}}}}} {{#if:{{{expenses_year|}}}|({{{expenses_year}}}) }}
| label54 = {{#if:{{{funders|}}}|Funders|Funding}}
| data54 = {{if empty|{{{funders|}}}|{{{funding|}}}}}
| label55 = [[Financial endowment|Endowment]]
| data55 = {{{endowment|}}} {{#if:{{{endowment_year|}}} | ({{{endowment_year}}}) }}
| label56 = {{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |Staff |Employees}}
| data56 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} {{#if:{{{num_staff_year|}}}{{{staff_year|}}}{{{num_employees_year|}}}{{{employees_year|}}} |({{if empty|{{{num_staff_year|}}}|{{{staff_year|}}}|{{{num_employees_year|}}}|{{{employees_year|}}}}})}}
| label57 = Volunteers
| data57 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} {{#if:{{{num_volunteers_year|}}}{{{volunteers_year|}}} |({{if empty|{{{num_volunteers_year|}}}|{{{volunteers_year|}}}}})}}
| label58 = Students
| data58 = {{if empty|{{{num_students|}}}|{{{students|}}}}} {{#if:{{{num_students_year|}}}{{{students_year|}}} | ({{if empty|{{{num_students_year|}}}|{{{students_year|}}}}})}}
| label59 = Award{{pluralize from text|{{{awards|}}}|plural=s}}
| data59 = {{{awards|}}}
| label60 = Website
| data60 = {{if empty|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}}
| label61 = Remarks
| data61 = {{{remarks|}}}
| label62 = {{longitem|Formerly called}}
| class62 = nickname
| data62 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }}
| data99 = {{{module|}}}
| belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;
| below = {{{footnotes|}}}
}}<!-- Tracking categories:
-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox organization}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox organization}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliation | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | defunct | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | dissolved_date | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | full name | full name lang | full_name | full_name_lang | funders | funding | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | image_upright | imagesize | income | income_year | journal | key_people | language | languages | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_relief | map_size | map_type | map_upright | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | map2_upright | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merged_into | merged_label | merger | method | methods | module | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronounce_ref | pronounce_comment | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | pushpin_map | pushpin_relief | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | ror_id | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | template_name | type | upright | vat_id | volunteers | num_students | num_students_year | volunteers_year | website | general_secretary| secretary_general}}<!--Tracking cat for native name lang parameter-->{{main other|{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}||[[Category:Infoboxes without native name language parameter]]}}}}|
}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check
| _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox organization with deprecated parameters|_VALUE_]]}}
| _remove = motto; organization_motto; pledge; Non-profit_slogan; addnl_location_city; addnl_location_country; addnl_location_country; additional_location; addnl_location_city2; addnl_location_country2; addnl_location2; additional_location2; location_city2; location_country2; location2; location_town
| organization_name = name
| Non-profit_name = name
| full name lang = full_name_lang
| full name = full_name
| native name = native_name
| organization_logo = logo
| Non-profit_logo = logo
| imagesize = image_size
| size = image_size
| alt = image_alt
| msize = map_size
| malt = map_alt
| mcaption = map_caption
| map_type = pushpin_map
| map_relief = pushpin_relief
| coords = coordinates
| merged = merged_into
| founded_date = founded
| dissolved_date = dissolved
| organization_type = type
| Non-profit_type = type
| area_served = region_served
| region = region_served
| members = num_members
| membership_year = num_members_year
| journal = publication
| affiliation = affiliations
| disbursed = disbursements
| disbursement = disbursements
| expense = expenses
| spent = expenses
| staff = num_staff
| employees = num_employees
| staff_year = num_staff_year
| employees_year = num_employees_year
| volunteers_year = num_volunteers_year
| homepage = website
| former name = former_name
| former = former_name
| formerly = former_name
| upright = logo_upright
| general = general_secretary
| gen_sec = general_secretary
| sec_gen = secretary_general
| Pronounce = pronounce
| Pronunciation = pronounce
| pronounce comment = pronounce_comment
| students = num_students
| students_year = num_students_year
| pronounce ref = pronounce_ref
<!-- These will require careful processing -->
| pronounce 2 = pronunciation
| location_city = location
| location_country = location
}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
2w2sm7xs5qcvy3w9xf6a8l7vk1i1x59
190387
190385
2026-04-12T13:56:12Z
Sunia Marndi
8165
190387
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| bodystyle = {{{bodystyle|}}}
| titleclass = fn org
| title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{organization_name|}}}|{{{Non-profit_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| subheader = {{#if:{{{full_name|}}}{{{full name|}}}|<div {{#if:{{{full_name_lang|}}}{{{full name lang|}}}|lang="{{if empty|{{{full_name_lang|}}}|{{{full name lang|}}}}}"}}>{{if empty|{{{full_name|}}}|{{{full name|}}}}}</div>}}
| subheader2 = {{#if:{{{native_name|}}}{{{native name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{if empty|{{{native_name|}}}|{{{native name}}}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}
| imageclass = logo
| imagestyle =
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{if empty|{{{logo|}}}|{{{organization_logo|}}}|{{{Non-profit_logo|}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |alt={{{logo_alt|}}} |upright={{if empty|{{{upright|}}}|{{{logo_upright|}}}|1}} |class={{{logo_class|}}} }}
| caption = {{{logo_caption|}}}
| image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}|{{{size|}}}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}} }}
| caption2 = {{{caption|}}}
| image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{if empty|{{{map_size|}}}|{{{msize|}}}}} |sizedefault=250px |upright={{{map_upright|}}} |alt={{if empty|{{{map_alt|}}}|{{{malt|}}}}} }}
| caption3 = {{if empty|{{{map_caption|}}}|{{{mcaption|}}}}}
| image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |upright={{{map2_upright|}}} |alt={{{map2_alt|}}} }}
| caption4 = {{{map2_caption|}}}
| image5 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|{{Location map|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}
| border = infobox
| caption = {{#switch:{{{map_caption|}}}|#default={{{map_caption}}}|none=|=Location within {{#invoke:Location map|data|{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|{{{map_type}}}}}|name}}}}
| float = center
| alt = {{{map_alt|}}}
| width = {{if empty|{{{map_size|}}}|220}}
| relief = {{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|{{{map_relief|}}}}}
| label = {{{map_dot_label|}}}
| coordinates = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
}}}}
| image6 = {{#invoke:Infobox mapframe
| autoWithCaption
| onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{map_type|}}}|no|yes}}
}}
| labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(to ensure some gap between any (long/unwrapped) labels and subsequent data on same line)-->
| label1 = Abbreviation
| class1 = nickname
| data1 = {{{abbreviation|}}}
| label2 = Nickname
| class2 = nickname
| data2 = {{{nickname|}}}
| label3 = Pronunciation
| data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!--
-->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}{{{pronounce_ref|}}}{{{pronounce_comment|}}}<!--
-->|2={{{pronounce 2|}}} }}}}
| label4 = Named after
| data4 = {{{named_after|}}}
| label6 = Predecessor
| data6 = {{{predecessor|}}}
| label7 = {{if empty|{{{merged_label|}}}|Merged into}}
| data7 = {{if empty|{{{merged|}}}|{{{merged_into|}}}}}
| label8 = Successor
| data8 = {{{successor|}}}
| label9 = ᱵᱮᱨᱮᱫ
| data9 = {{{formation|}}}
| label10 = Founded
| data10 = {{if empty|{{{founded_date|}}}|{{{founded|}}}}}
| label11 = Established
| data11 = {{{established|}}}
| label12 = Founder{{#if:{{{founders|}}}|s}}
| data12 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}}
| label13 = Founded at
| data13 = {{{founding_location|}}}
| label14 = {{#if:{{{defunct|}}}|Defunct|Dissolved}}
| data14 = {{if empty|{{{defunct|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolved_date|}}}}}
| label15 = Merger of
| data15 = {{{merger|}}}
| label16 = Type
| data16 = {{if empty|{{{type|}}}|{{{organization_type|}}}|{{{Non-profit_type|}}}}}
| label17 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[VAT identification number|VAT ID no.]] |[[Taxpayer Identification Number|Tax ID no.]]}} }}
| data17 = {{if empty|{{{vat_id|}}}|{{{tax_id|}}}}}
| label18 = Registration no.
| data18 = {{{registration_id|}}}
| label19 = Legal status
| data19 = {{{status|}}}
| label20 = {{#if:{{{focus|}}}{{{foci|}}} |Focus |Purpose}}
| data20 = {{if empty|{{{focus|}}}|{{{foci|}}}|{{{purpose|}}}}}
| label21 = {{longitem|Professional title}}
| data21 = {{{professional_title|}}}
| label22 = Headquarters
| data22 = {{{headquarters|}}}
| label23 = Location{{pluralize from text|{{{location|}}}|likely=(s)|plural=s|no_comma=1}}
| class23 = label
| data23 = {{Unbulleted list
| 1 = {{comma separated entries
| 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}
| 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}}
}}
| 2 = {{{location|}}}
}}
| label24 = Coordinates
| data24 = {{if empty|{{{coordinates|}}}|{{{coords|}}}}}
| label25 = Origins
| data25 = {{{origins|}}}
| label26 = {{longitem |Region served}}
| data26 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }}
| label27 = Product{{#if:{{{products|}}}|s}}
| data27 = {{if empty|{{{products|}}}|{{{product|}}}}}
| label28 = Services
| class28 = note
| data28 = {{{services|}}}
| label29 = Method{{#if:{{{methods|}}}|s}}
| data29 = {{if empty|{{{methods|}}}|{{{method|}}}}}
| label30 = Field{{#if:{{{fields|}}}|s}}
| data30 = {{if empty|{{{fields|}}}|{{{field|}}}}}
| label31 = Members{{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}}||hip}}
| data31 = {{#if:{{{num_members|}}}{{{members|}}} |{{if empty|{{{num_members|}}}|{{{members}}}}} |{{{membership|}}} }} {{#if:{{{num_members_year|}}}{{{membership_year|}}} |({{if empty|{{{num_members_year|}}}|{{{membership_year|}}}}})}}
| label32 = {{longitem |Official language{{#if:{{{languages|}}}|s}} }}
| data32 = {{if empty|{{{languages|}}}|{{{language|}}}}}
| label33 = Owner{{#if:{{{owners|}}}|s}}
| data33 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}}
| label34 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|General Secretary|Secretary General}}}}
| data34 = {{if empty|{{{general|}}}|{{{gen_sec|}}}|{{{sec_gen|}}}|{{{general_secretary|}}}|{{{secretary_general|}}}}}
| label35 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |Leader}}
| data35 = {{{leader_name|}}}
| label36 = {{longitem|{{{leader_title1}}}}}
| data36 = {{#if:{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} }}
| label37 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}}
| data37 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }}
| label38 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}}
| data38 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }}
| label39 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}}
| data39 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }}
| label40 = {{longitem|[[Board of directors|{{Wrap|Board of directors}}]]}}
| data40 = {{{board_of_directors|}}}
| label41 = {{longitem|Key people}}
| data41 = {{{key_people|}}}
| label42 = {{longitem|Main organ}}
| data42 = {{{main_organ|}}}
| label43 = {{longitem|Publication}}
| data43 = {{if empty|{{{publication|}}}|{{{journal|}}}}}
| label44 = {{longitem|Parent organi{{#if:{{{parent_organisation|}}}|s|z}}ation}}
| data44 = {{if empty|{{{parent_organisation|}}}|{{{parent_organization|}}}}}
| label45 = [[Subsidiary|Subsidiaries]]
| data45 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}}
| label46= Secessions
| data46 = {{{secessions|}}}
| label47 = Affiliations
| data47 = {{if empty|{{{affiliations|}}}|{{{affiliation|}}}}}
| label48 = [[Research Organization Registry|R.O.R.]] Id
| data48 = {{{ror_id|}}}
| label49 = Budget
| data49 = {{{budget|}}} {{#if:{{{budget_year|}}} | ({{{budget_year}}}) }}
| label50 = Revenue
| data50 = {{{revenue|}}} {{#if:{{{revenue_year|}}} |({{{revenue_year|}}}) }}
| label51 = Income
| data51 = {{{income|}}} {{#if:{{{income_year|}}} |({{{income_year|}}}) }}
| label52 = Disbursements
| data52 = {{if empty|{{{disbursed|}}}|{{{disbursements|}}}|{{{disbursement|}}}}}
| label53 = Expenses
| data53 = {{if empty|{{{expenses|}}}|{{{spent|}}}|{{{expense|}}}}} {{#if:{{{expenses_year|}}}|({{{expenses_year}}}) }}
| label54 = {{#if:{{{funders|}}}|Funders|Funding}}
| data54 = {{if empty|{{{funders|}}}|{{{funding|}}}}}
| label55 = [[Financial endowment|Endowment]]
| data55 = {{{endowment|}}} {{#if:{{{endowment_year|}}} | ({{{endowment_year}}}) }}
| label56 = {{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |Staff |Employees}}
| data56 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} {{#if:{{{num_staff_year|}}}{{{staff_year|}}}{{{num_employees_year|}}}{{{employees_year|}}} |({{if empty|{{{num_staff_year|}}}|{{{staff_year|}}}|{{{num_employees_year|}}}|{{{employees_year|}}}}})}}
| label57 = Volunteers
| data57 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} {{#if:{{{num_volunteers_year|}}}{{{volunteers_year|}}} |({{if empty|{{{num_volunteers_year|}}}|{{{volunteers_year|}}}}})}}
| label58 = Students
| data58 = {{if empty|{{{num_students|}}}|{{{students|}}}}} {{#if:{{{num_students_year|}}}{{{students_year|}}} | ({{if empty|{{{num_students_year|}}}|{{{students_year|}}}}})}}
| label59 = Award{{pluralize from text|{{{awards|}}}|plural=s}}
| data59 = {{{awards|}}}
| label60 = Website
| data60 = {{if empty|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}}
| label61 = Remarks
| data61 = {{{remarks|}}}
| label62 = {{longitem|Formerly called}}
| class62 = nickname
| data62 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }}
| data99 = {{{module|}}}
| belowstyle = border-top:#aaa 1px solid;
| below = {{{footnotes|}}}
}}<!-- Tracking categories:
-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox organization}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{#if:{{{template_name|}}}|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox organization}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliation | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | defunct | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | dissolved_date | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | full name | full name lang | full_name | full_name_lang | funders | funding | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | image_upright | imagesize | income | income_year | journal | key_people | language | languages | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_relief | map_size | map_type | map_upright | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | map2_upright | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merged_into | merged_label | merger | method | methods | module | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | pronounce_ref | pronounce_comment | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | pushpin_map | pushpin_relief | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | ror_id | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | template_name | type | upright | vat_id | volunteers | num_students | num_students_year | volunteers_year | website | general_secretary| secretary_general}}<!--Tracking cat for native name lang parameter-->{{main other|{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}||[[Category:Infoboxes without native name language parameter]]}}}}|
}}{{#invoke:Check for deprecated parameters|check
| _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox organization with deprecated parameters|_VALUE_]]}}
| _remove = motto; organization_motto; pledge; Non-profit_slogan; addnl_location_city; addnl_location_country; addnl_location_country; additional_location; addnl_location_city2; addnl_location_country2; addnl_location2; additional_location2; location_city2; location_country2; location2; location_town
| organization_name = name
| Non-profit_name = name
| full name lang = full_name_lang
| full name = full_name
| native name = native_name
| organization_logo = logo
| Non-profit_logo = logo
| imagesize = image_size
| size = image_size
| alt = image_alt
| msize = map_size
| malt = map_alt
| mcaption = map_caption
| map_type = pushpin_map
| map_relief = pushpin_relief
| coords = coordinates
| merged = merged_into
| founded_date = founded
| dissolved_date = dissolved
| organization_type = type
| Non-profit_type = type
| area_served = region_served
| region = region_served
| members = num_members
| membership_year = num_members_year
| journal = publication
| affiliation = affiliations
| disbursed = disbursements
| disbursement = disbursements
| expense = expenses
| spent = expenses
| staff = num_staff
| employees = num_employees
| staff_year = num_staff_year
| employees_year = num_employees_year
| volunteers_year = num_volunteers_year
| homepage = website
| former name = former_name
| former = former_name
| formerly = former_name
| upright = logo_upright
| general = general_secretary
| gen_sec = general_secretary
| sec_gen = secretary_general
| Pronounce = pronounce
| Pronunciation = pronounce
| pronounce comment = pronounce_comment
| students = num_students
| students_year = num_students_year
| pronounce ref = pronounce_ref
<!-- These will require careful processing -->
| pronounce 2 = pronunciation
| location_city = location
| location_country = location
}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
byy6uqflh43vwokywmzkzzmmyc5f9bz
ᱢᱳᱰᱩᱞ:Infobox mapframe
828
4635
190377
27939
2026-04-12T12:54:22Z
Sunia Marndi
8165
190377
Scribunto
text/plain
local mf = require('Module:Mapframe')
local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local yesno = require('Module:Yesno')
local infoboxImage = require('Module:InfoboxImage').InfoboxImage
-- Defaults
local DEFAULT_FRAME_WIDTH = "270"
local DEFAULT_FRAME_HEIGHT = "200"
local DEFAULT_ZOOM = 10
local DEFAULT_GEOMASK_STROKE_WIDTH = "1"
local DEFAULT_GEOMASK_STROKE_COLOR = "#777777"
local DEFAULT_GEOMASK_FILL = "#888888"
local DEFAULT_GEOMASK_FILL_OPACITY = "0.25"
local DEFAULT_SHAPE_STROKE_WIDTH = "2"
local DEFAULT_SHAPE_STROKE_COLOR = "#FF0000"
local DEFAULT_SHAPE_FILL = "#606060"
local DEFAULT_SHAPE_FILL_OPACITY = "0.1"
local DEFAULT_LINE_STROKE_WIDTH = "5"
local DEFAULT_LINE_STROKE_COLOR = "#FF0000"
local DEFAULT_MARKER_COLOR = "#5E74F3"
local util = {}
function util.noop(info)
local DEFAULT_NOOP_OUTPUT = ""
-- uncomment this when debugging
-- DEFAULT_NOOP_OUTPUT = "debug: mapframe no-op: " .. info
-- mw.log(DEFAULT_NOOP_OUTPUT)
return DEFAULT_NOOP_OUTPUT
end
-- Trim whitespace from args, and remove empty args
function util.trimArgs(argsTable)
local cleanArgs = {}
for key, val in pairs(argsTable) do
if type(val) == 'string' then
val = val:match('^%s*(.-)%s*$')
if val ~= '' then
cleanArgs[key] = val
end
else
cleanArgs[key] = val
end
end
return cleanArgs
end
function util.getBestStatement(item_id, property_id)
if not(item_id) or not(mw.wikibase.isValidEntityId(item_id)) or not(mw.wikibase.entityExists(item_id)) then
return false
end
local statements = mw.wikibase.getBestStatements(item_id, property_id)
if not statements or #statements == 0 then
return false
end
local hasNoValue = ( statements[1].mainsnak and statements[1].mainsnak.snaktype == 'novalue' )
if hasNoValue then
return false
end
return statements[1]
end
function util.hasWikidataProperty(item_id, property_id)
return util.getBestStatement(item_id, property_id) and true or false
end
function util.getStatementValue(statement)
return statement and statement.mainsnak and statement.mainsnak.datavalue and statement.mainsnak.datavalue.value or nil
end
function util.relatedEntity(item_id, property_id)
local value = util.getStatementValue( util.getBestStatement(item_id, property_id) )
return value and value.id or false
end
function util.idType(id)
if not id then
return nil
elseif mw.ustring.match(id, "[Pp]%d+") then
return "property"
elseif mw.ustring.match(id, "[Qq]%d+") then
return "item"
else
return nil
end
end
function util.shouldAutoRun(frame)
-- Check if should be running
local pargs = frame.getParent(frame).args
local explicitlyOn = yesno(mw.text.trim(pargs.mapframe or "")) -- true of false or nil
if pargs.coordinates == "{{{coordinates}}}" then explicitlyOn = false end
local onByDefault = (explicitlyOn == nil) and yesno(mw.text.trim(frame.args.onByDefault or ""), false) -- true or false
return explicitlyOn or onByDefault
end
function util.argsFromAuto(frame)
-- Get args from the frame (invoke call) and the parent (template call).
-- Frame arguments are default values which are overridden by parent values
-- when both are present
local args = getArgs(frame, {parentFirst = true})
-- Discard args not prefixed with "mapframe-", remove that prefix from those that remain
local fixedArgs = {}
for name, val in pairs(args) do
local fixedName = string.match(name, "^mapframe%-(.+)$" )
if fixedName then
fixedArgs[fixedName] = val
-- allow coord, coordinates, etc to be unprefixed
elseif name == "coordinates" or name == "coord" or name == "coordinate" and not fixedArgs.coord then
fixedArgs.coord = val
-- allow id, qid to be unprefixed, map to id (if not already present)
elseif name == "id" or name == "qid" and not fixedArgs.id then
fixedArgs.id = val
-- allow captionstyle to be unprefixed, for compatibility with [[Module:Infobox]]
elseif name == "captionstyle" and not fixedArgs.captionstyle then
fixedArgs.captionstyle = val
end
end
return fixedArgs
end
function util.parseCustomWikitext(customWikitext)
-- infoboxImage will format an image if given wikitext containing an
-- image, or else pass through the wikitext unmodified
return infoboxImage({
args = {
image = customWikitext
}
})
end
function util.trackAndWarn(trackingCat, warning)
local title = mw.title.getCurrentTitle()
local results = title and title.namespace == 0 and trackingCat and '[[Category:'..trackingCat..']]' or ''
if warning then
local warn = require('Module:If preview')._warning
results = results..warn({warning})
end
return results
end
function util.ternary(flag, other)
other = other or 'other'
flag = flag == 'none' and 'no' or flag
local yesNoOut = yesno(flag,other)
local yes = (yesNoOut == true)
local no = (yesNoOut == false)
return yes, no
end
local p = {}
p._caption = function(args)
if args.caption then
return args.caption
elseif args.switcher then
return util.noop("no caption or switcher")
end
local maskItem
local maskType = util.idType(args.geomask)
if maskType == 'item' then
maskItem = args.geomask
elseif maskType == "property" then
maskItem = util.relatedEntity(args.id or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage(), args.geomask)
end
local maskItemLabel = maskItem and mw.wikibase.getLabel( maskItem )
return maskItemLabel and "Location in "..maskItemLabel
or util.noop("missing maskItemLabel with type " .. (maskType or "nil") .. " and item " .. (maskItem or "nil"))
end
--A list of types for objects that are too small to allow Kartographer to take over zoom
local tinyType = {
landmark=true,
railwaystation=true,
edu=true,
pass=true,
camera=true
}
p._main = function(_config)
-- accumulate tracking cats
local tracking = ''
-- `config` is the args passed to this module
local config = util.trimArgs(_config)
-- allow alias for config.coord
config.coord = config.coord or config.coordinates
-- Require wikidata item, or specified coords
local wikidataId = config.id or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
if not(wikidataId) and not(config.coord) then
return false, util.trackAndWarn('Pages using infobox mapframe with missing coordinates')
end
-- Require coords (specified or from wikidata), so that map will be centred somewhere
-- (P625 = coordinate location)
local wdCoordinates = util.getStatementValue(util.getBestStatement(wikidataId, 'P625'))
if not (config.coord or wdCoordinates) then
return false, util.trackAndWarn('Pages using infobox mapframe with missing coordinates')
end
-- `args` is the arguments which will be passed to the mapframe module
local args = {}
-- Some defaults/overrides for infobox presentation
args.display = "inline"
args.frame = "yes"
args.plain = "yes"
args["frame-width"] = config["frame-width"] or config.width or DEFAULT_FRAME_WIDTH
args["frame-height"] = config["frame-height"] or config.height or DEFAULT_FRAME_HEIGHT
args["frame-align"] = "center"
args["frame-coord"] = config["frame-coordinates"] or config["frame-coord"]
-- Note: config["coordinates"] or config["coord"] should not be used for the alignment of the frame;
-- see talk page ( https://en.wikipedia.org/wiki/Special:Diff/876492931 )
-- deprecated lat and long parameters
args["frame-lat"] = config["frame-lat"] or config["frame-latitude"]
args["frame-long"] = config["frame-long"] or config["frame-longitude"]
-- if zoom isn't specified from config, first check wikidata
local zoom = config.zoom or util.getStatementValue(util.getBestStatement(wikidataId, 'P6592'))
if not zoom then
-- Calculate zoom from length or area (converted to km or km2)
-- Zoom so that length or area is completely included in mapframe
local getZoom = require('Module:Infobox dim')._zoom
zoom = getZoom({length_km=config.length_km, length_mi=config.length_mi,
width_km=config.width_km, width_mi=config.width_mi,
area_km2=config.area_km2, area_mi2=config.area_mi2,
area_ha=config.area_ha, area_acre=config.area_acre,
type=config.type, population=config.population,
viewport_px=math.min(args["frame-width"],args["frame-height"]),
latitude=wdCoordinates and wdCoordinates.latitude})
end
args.zoom = zoom or DEFAULT_ZOOM
-- Use OSM relation ID if available; otherwise use geoshape if that is available
-- (geoshape is required for defunct entities, which are outside OSM's scope)
local hasOsmRelationId = util.hasWikidataProperty(wikidataId, 'P402') -- P402 is OSM relation ID
local hasGeoshape = util.hasWikidataProperty(wikidataId, 'P3896') -- P3896 is geoshape
local wikidataProvidesGeo = hasOsmRelationId or hasGeoshape
-- determine marker argument value, determine whether to show marker
local forcePoint, suppressPoint = util.ternary(config.point)
local forceMarker, suppressMarker = util.ternary(config.marker,true)
forcePoint = forcePoint or forceMarker
suppressPoint = suppressPoint or suppressMarker
local showMarker = not suppressPoint and (forcePoint or not wikidataProvidesGeo or config.coord)
-- wikidata = "yes" turns on both shape and line
-- wikidata = "no" turns off both shape and line
-- otherwise show both if wikidata provides geo
local forceWikidata, suppressWikidata = util.ternary(config.wikidata)
local showShape = not suppressWikidata and (forceWikidata or wikidataProvidesGeo or not config.coord)
local showLine = showShape
-- determine shape parameter value, determine whether to show or suppress shape
-- also determine whether to invert shape
local forceShape, suppressShape = util.ternary(config.shape)
showShape = wikidataId and not suppressShape and (forceShape or showShape)
local shapeType = config.shape == 'inverse' and 'shape-inverse' or 'shape'
-- determine line parameter value, determine whether to show or suppress line
local forceLine, suppressLine = util.ternary(config.line)
showLine = wikidataId and not suppressLine and (forceLine or showLine)
local maskItem
-- Switcher
if config.switcher == "zooms" then
-- switching between zoom levels
local maxZoom = math.max(tonumber(args.zoom), 3) -- what zoom would have otherwise been (if 3 or more, otherwise 3)
local minZoom = 1 -- completely zoomed out
local midZoom = math.floor((maxZoom + minZoom)/2) -- midway between maxn and min
args.switch = "zoomed in, zoomed midway, zoomed out"
args.zoom = string.format("SWITCH:%d,%d,%d", maxZoom, midZoom, minZoom)
elseif config.switcher == "auto" then
-- switching between P276 and P131 areas with recursive lookup, e.g. item's city,
-- that city's state, and that state's country
args.zoom = nil -- let kartographer determine the zoom
local maskLabels = {}
local maskItems = {}
local maskItemId = util.relatedEntity(wikidataId, "P276") or util.relatedEntity(wikidataId, "P131")
local maskLabel = mw.wikibase.getLabel(maskItemId)
while maskItemId and maskLabel and mw.text.trim(maskLabel) ~= "" do
table.insert(maskLabels, maskLabel)
table.insert(maskItems, maskItemId)
maskItemId = maskItemId and util.relatedEntity(maskItemId, "P131")
maskLabel = maskItemId and mw.wikibase.getLabel(maskItemId)
end
if #maskLabels > 1 then
args.switch = table.concat(maskLabels, "###")
maskItem = "SWITCH:" .. table.concat(maskItems, ",")
elseif #maskLabels == 1 then
maskItem = maskItemId[1]
end
elseif config.switcher == "geomasks" and config.geomask then
-- switching between items in geomask parameter
args.zoom = nil -- let kartographer determine the zoom
local separator = (mw.ustring.find(config.geomask, "###", 0, true ) and "###") or
(mw.ustring.find(config.geomask, ";", 0, true ) and ";") or ","
local pattern = "%s*"..separator.."%s*"
local maskItems = mw.text.split(mw.ustring.gsub(config.geomask, "SWITCH:", ""), pattern)
local maskLabels = {}
if #maskItems > 1 then
for i, item in ipairs(maskItems) do
table.insert(maskLabels, mw.wikibase.getLabel(item))
end
args.switch = table.concat(maskLabels, "###")
maskItem = "SWITCH:" .. table.concat(maskItems, ",")
end
end
-- resolve geomask item id (if not using geomask switcher)
if not maskItem then --
local maskType = util.idType(config.geomask)
if maskType == 'item' then
maskItem = config.geomask
elseif maskType == "property" then
maskItem = util.relatedEntity(wikidataId, config.geomask)
end
end
-- if asking for shape or line from Wikidata
-- and if Wikidata actually has shape/line data (wikidataProvidesGeo=true)
-- and if no geomask
-- and if zoom not explicitly set
-- and if the object size inferred from its type is not too small
-- then let Kartographer "take over" zoom
if (showLine or showShape) and wikidataProvidesGeo and not maskItem
and not config.zoom and not (config.type and tinyType[config.type]) then
args.zoom = nil
end
if not maskItem and not showShape and not showLine and not showMarker then
return false, util.trackAndWarn('Pages using infobox mapframe with no geometry','No geometry specified for mapframe')
end
-- Keep track of arg numbering
local argNumber = ''
local function incrementArgNumber()
if argNumber == '' then
argNumber = 2
else
argNumber = argNumber + 1
end
end
-- Geomask
if maskItem then
args["type"..argNumber] = "shape-inverse"
args["id"..argNumber] = maskItem
args["stroke-width"..argNumber] = config["geomask-stroke-width"] or DEFAULT_GEOMASK_STROKE_WIDTH
args["stroke-color"..argNumber] = config["geomask-stroke-color"] or config["geomask-stroke-colour"] or DEFAULT_GEOMASK_STROKE_COLOR
args["fill"..argNumber] = config["geomask-fill"] or DEFAULT_GEOMASK_FILL
args["fill-opacity"..argNumber] = config["geomask-fill-opacity"] or DEFAULT_SHAPE_FILL_OPACITY
-- Let kartographer determine zoom and position, unless it is explicitly set in config
if not config.zoom and not config.switcher then
args.zoom = nil
args["frame-coord"] = nil
args["frame-lat"] = nil
args["frame-long"] = nil
local maskArea = util.getStatementValue( util.getBestStatement(maskItem, 'P2046') )
end
incrementArgNumber()
-- Hack to fix phab:T255932
if not args.zoom then
args["type"..argNumber] = "line"
args["id"..argNumber] = maskItem
args["stroke-width"..argNumber] = 0
incrementArgNumber()
end
end
-- Shape (or shape-inverse)
if showShape then
args["type"..argNumber] = shapeType
if hasGeoshape and not hasOsmRelationId then
args["from"..argNumber] = string.sub( util.getStatementValue( util.getBestStatement(wikidataId, 'P3896') ), 6)
elseif config.id then
args["id"..argNumber] = config.id
end
args["stroke-width"..argNumber] = config["shape-stroke-width"] or config["stroke-width"] or DEFAULT_SHAPE_STROKE_WIDTH
args["stroke-color"..argNumber] = config["shape-stroke-color"] or config["shape-stroke-colour"] or config["stroke-color"] or config["stroke-colour"] or DEFAULT_SHAPE_STROKE_COLOR
args["fill"..argNumber] = config["shape-fill"] or DEFAULT_SHAPE_FILL
args["fill-opacity"..argNumber] = config["shape-fill-opacity"] or DEFAULT_SHAPE_FILL_OPACITY
incrementArgNumber()
end
-- Line
if showLine then
args["type"..argNumber] = "line"
if hasGeoshape and not hasOsmRelationId then
args["from"..argNumber] = string.sub( util.getStatementValue( util.getBestStatement(wikidataId, 'P3896') ), 6)
elseif config.id then
args["id"..argNumber] = config.id
end
args["stroke-width"..argNumber] = config["line-stroke-width"] or config["stroke-width"] or DEFAULT_LINE_STROKE_WIDTH
args["stroke-color"..argNumber] = config["line-stroke-color"] or config["line-stroke-colour"] or config["stroke-color"] or config["stroke-colour"] or DEFAULT_LINE_STROKE_COLOR
incrementArgNumber()
end
-- Point marker
if showMarker then
args["type"..argNumber] = "point"
if config.id then args["id"..argNumber] = config.id end
if config.coord then args["coord"..argNumber] = config.coord end
if config.marker then args["marker"..argNumber] = config.marker end
args["marker-color"..argNumber] = config["marker-color"] or config["marker-colour"] or DEFAULT_MARKER_COLOR
incrementArgNumber()
end
-- if Wikidata doesn't link to OSM and the map has no mask or point,
-- then center the map on the coordinates either from the infobox or from wikidata
if not maskItem and not showMarker and not wikidataProvidesGeo then
if config.coord then
args["frame-coord"] = args["frame-coord"] or config.coord
else
args["frame-lat"] = args["frame-lat"] or wdCoordinates.latitude
args["frame-long"] = args["frame-long"] or wdCoordinates.longitude
end
tracking = tracking..util.trackAndWarn('Pages using infobox mapframe with forced centering')
end
-- protect against nil frame arguments
args["frame-coord"] = args["frame-coord"] or ""
args["frame-lat"] = args["frame-lat"] or ""
args["frame-long"] = args["frame-long"] or ""
local mapframe = args.switch and mf.multi(args) or mf._main(args)
tracking = tracking..((showLine or showShape) and not wikidataProvidesGeo
and util.trackAndWarn('Pages using infobox mapframe without shape links in Wikidata')
or '')
return true, mapframe.. tracking
end
-- Entry points
p.main = function(frame)
local parent = frame.getParent(frame)
local parentArgs = parent.args
local _, mapframe = p._main(parentArgs)
return frame:preprocess(mapframe)
end
p.auto = function(frame)
if not util.shouldAutoRun(frame) then
return util.noop("auto should not autorun")
end
local args = util.argsFromAuto(frame)
if args.custom then
return frame:preprocess(util.parseCustomWikitext(args.custom))
end
local _, mapframe = p._main(args)
return frame:preprocess(mapframe)
end
p.autocaption = function(frame)
if not util.shouldAutoRun(frame) then
return util.noop("autocaption should not autorun")
end
local args = util.argsFromAuto(frame)
local caption = p._caption(args)
return caption
end
p.autoWithCaption = function(frame)
if not util.shouldAutoRun(frame) then
return util.noop("autoWithCaption should not autorun")
end
local args = util.argsFromAuto(frame)
local wikitext
local caption
local ok
if args.custom then
ok = true
wikitext = util.parseCustomWikitext(args.custom)
else
ok, wikitext = p._main(args)
end
if not ok then return wikitext end
wikitext = frame:preprocess(wikitext)
caption = p._caption(args)
local data = mw.html.create():wikitext(wikitext)
data:tag('div')
:addClass('infobox-caption')
:cssText(args.captionstyle)
:wikitext(caption)
return tostring(data)
end
return p
106wy7cnyb31y4vmayxbfey5ym8wtux
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Langx
10
33464
190403
182372
2026-04-13T10:50:05Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
190403
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{lang-{{{1|}}}|{{{2|}}}}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
{{TemplateData header}}
<templatedata>
{
"params": {
"1": {
"label": "ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ",
"description": "ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱛᱟᱣᱟᱜ IETF ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱳᱰ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ-ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾",
"type": "string",
"required": true,
"example": "en"
},
"2": {
"label": "ᱚᱞ (Text)",
"description": "ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ-ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱞ ᱾",
"type": "string",
"required": true
},
"3": {
"label": "ᱞᱤᱯᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ (Transliteration)",
"description": "ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱾",
"type": "string",
"aliases": [
"translit"
]
},
"4": {
"label": "ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ",
"description": "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛަރުᱡᱚᱢᱟ ᱾",
"type": "string",
"aliases": [
"lit",
"translation"
]
},
"links": {
"label": "ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱩᱫᱩᱜ (Links)",
"description": "ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ 'no' ᱥᱮ 'ᱵᱟᱝ' ᱚᱞ ᱢᱮ ᱾",
"type": "boolean",
"aliases": [
"link"
]
},
"label": {
"label": "ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱵᱮᱞ",
"description": "'none' ᱠᱷᱟᱱ, ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱟᱨ ᱞᱮᱵᱮᱞ ᱵᱟᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾",
"example": "none",
"type": "line"
},
"rtl": {
"label": "ᱡᱚᱡᱚᱢ-ᱠᱷᱚᱱ-ᱞᱮᱸᱜᱟ (RTL)",
"description": "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱡᱚᱢ-ᱠᱷᱚᱱ-ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱧᱮᱱᱮᱞ ᱪાલુ ᱢᱮ ᱾",
"type": "boolean",
"example": "yes",
"default": "no"
},
"italic": {
"label": "ᱛᱮᱨᱪᱷᱟ ᱚᱞ (Italic)",
"description": "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱠᱚᱬᱟ ᱜᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱢᱮ ᱾",
"type": "boolean",
"default": "yes",
"example": "no",
"aliases": [
"italics",
"i"
]
},
"size": {
"label": "ᱪᱤᱠᱤ ᱟᱠᱟᱨ (Font size)",
"description": "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱟᱨ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱮ ᱾",
"example": "120%, 1.2em"
}
},
"description": "ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱥᱮ ᱟᱹᱭᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱨᱩᱯ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱴᱮᱢᱯᱞᱮᱴ ᱾",
"paramOrder": [
"1",
"2",
"3",
"4",
"links",
"label",
"rtl",
"italic",
"size"
]
}
</templatedata>
</noinclude>
9x1ko7nlq3yy22xiy015dhlsbrees52
190411
190403
2026-04-13T11:47:15Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
Undid revision [[Special:Diff/190403|190403]] by [[Special:Contributions/ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ|ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ]] ([[User talk:ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ|talk]])
190411
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:lang|langx}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
b2t9lzvo8lxg4ixz37k2ittlrezox1h
190413
190411
2026-04-13T11:54:06Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
Undid revision [[Special:Diff/190411|190411]] by [[Special:Contributions/ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ|ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ]] ([[User talk:ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ|talk]])
190413
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{lang-{{{1|}}}|{{{2|}}}}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
{{TemplateData header}}
<templatedata>
{
"params": {
"1": {
"label": "ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ",
"description": "ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱛᱟᱣᱟᱜ IETF ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱳᱰ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ-ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾",
"type": "string",
"required": true,
"example": "en"
},
"2": {
"label": "ᱚᱞ (Text)",
"description": "ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ-ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱞ ᱾",
"type": "string",
"required": true
},
"3": {
"label": "ᱞᱤᱯᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ (Transliteration)",
"description": "ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱾",
"type": "string",
"aliases": [
"translit"
]
},
"4": {
"label": "ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ",
"description": "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛަރުᱡᱚᱢᱟ ᱾",
"type": "string",
"aliases": [
"lit",
"translation"
]
},
"links": {
"label": "ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱩᱫᱩᱜ (Links)",
"description": "ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ 'no' ᱥᱮ 'ᱵᱟᱝ' ᱚᱞ ᱢᱮ ᱾",
"type": "boolean",
"aliases": [
"link"
]
},
"label": {
"label": "ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱵᱮᱞ",
"description": "'none' ᱠᱷᱟᱱ, ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱟᱨ ᱞᱮᱵᱮᱞ ᱵᱟᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ ᱾",
"example": "none",
"type": "line"
},
"rtl": {
"label": "ᱡᱚᱡᱚᱢ-ᱠᱷᱚᱱ-ᱞᱮᱸᱜᱟ (RTL)",
"description": "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱡᱚᱢ-ᱠᱷᱚᱱ-ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱧᱮᱱᱮᱞ ᱪાલુ ᱢᱮ ᱾",
"type": "boolean",
"example": "yes",
"default": "no"
},
"italic": {
"label": "ᱛᱮᱨᱪᱷᱟ ᱚᱞ (Italic)",
"description": "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱠᱚᱬᱟ ᱜᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱢᱮ ᱾",
"type": "boolean",
"default": "yes",
"example": "no",
"aliases": [
"italics",
"i"
]
},
"size": {
"label": "ᱪᱤᱠᱤ ᱟᱠᱟᱨ (Font size)",
"description": "ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱟᱨ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱢᱮ ᱾",
"example": "120%, 1.2em"
}
},
"description": "ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱥᱮ ᱟᱹᱭᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱚᱞ ᱨᱩᱯ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱴᱮᱢᱯᱞᱮᱴ ᱾",
"paramOrder": [
"1",
"2",
"3",
"4",
"links",
"label",
"rtl",
"italic",
"size"
]
}
</templatedata>
</noinclude>
9x1ko7nlq3yy22xiy015dhlsbrees52
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ
0
35465
190378
190336
2026-04-12T13:07:02Z
Sunia Marndi
8165
190378
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}}
'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" />
ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref>
ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|2025|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, [[World Heritage Sites by country|᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" />
ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
=== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ===
[[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]]
᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱚᱯ ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ===
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" />
== ᱡᱚᱥ ==
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ ==
ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱱ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱴ (ICOMOS) ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ==
᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" />
=== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ===
[[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Taj Mahal|ᱛᱟᱡᱽ ᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]]
# "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
=== ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ===
[[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]]
# "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ"
# "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ"
# "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ"
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
* {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}}
* {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}}
{{refend}}
fc81tx3mak9xi7d1eqm97dw1bbl2xsc
190379
190378
2026-04-12T13:12:59Z
Sunia Marndi
8165
190379
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|df=y|p=y}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}}
'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" />
ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref>
ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|2025|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" />
ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
=== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ===
[[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]]
᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱚᱯ ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ===
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" />
== ᱡᱚᱥ ==
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ ==
ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱱ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱴ (ICOMOS) ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ==
᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" />
=== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ===
[[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱟᱡᱽᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]]
# "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
=== ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ===
[[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]]
# "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ"
# "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ"
# "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ"
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
* {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}}
* {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}}
{{refend}}
dwekokdc7pebnw0yvj6xfju151xkv3y
190386
190379
2026-04-12T13:53:25Z
Sunia Marndi
8165
190386
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1978|11|16}}|founding_location=[[Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=UNESCO ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ (Worldwide)|main_organ=[[UNESCO]]}}
'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" />
ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref>
ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|2025|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" />
ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
=== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ===
[[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]]
᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱚᱯ ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ===
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" />
== ᱡᱚᱥ ==
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ ==
ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱱ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱴ (ICOMOS) ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ==
᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" />
=== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ===
[[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱟᱡᱽᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]]
# "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
=== ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ===
[[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]]
# "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ"
# "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ"
# "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ"
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
* {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}}
* {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}}
{{refend}}
mn33gln7moct8fj7ccuu81atj6uomms
190388
190386
2026-04-12T14:05:42Z
Sunia Marndi
8165
190388
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1972|11|16}}|founding_location=[[en:Galápagos Islands|ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ|main_organ=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]]}}
'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" />
ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref>
ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|2025|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" />
ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
=== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ===
[[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]]
᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱚᱯ ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ===
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" />
== ᱡᱚᱥ ==
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ ==
ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱱ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱴ (ICOMOS) ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ==
᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" />
=== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ===
[[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱟᱡᱽᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]]
# "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
=== ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ===
[[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]]
# "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ"
# "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ"
# "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ"
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
* {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}}
* {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}}
{{refend}}
95r33oy10sdogiwma2vy2lv7mpd83gx
190389
190388
2026-04-12T14:06:38Z
Sunia Marndi
8165
190389
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1972|11|16}}|founding_location=[[ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ|main_organ=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]]}}
'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" />
ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref>
ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|2025|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" />
ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
=== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ===
[[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]]
᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱚᱯ ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ===
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" />
== ᱡᱚᱥ ==
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ ==
ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱱ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱴ (ICOMOS) ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ==
᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" />
=== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ===
[[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱟᱡᱽᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]]
# "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
=== ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ===
[[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]]
# "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ"
# "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ"
# "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ"
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
* {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}}
* {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}}
{{refend}}
86lak571nxxponmr6i94jx34b0drh57
190395
190389
2026-04-13T09:21:06Z
Sunia Marndi
8165
190395
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ}}{{Infobox organization|name=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|full_name=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ|native_name=World Heritage Site|native_name_lang=en|logo=World Heritage Logo global.svg{{!}}class=skin-invert|logo_size=200px|logo_caption=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ|formation={{start date and age|1972|11|16}}|founding_location=[[ᱜᱟᱞᱟᱯᱟᱜᱳᱥ ᱰᱷᱤᱯ]]|type=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ|purpose=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]] ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ|region_served=ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ|main_organ=[[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ|UNESCO]]}}
'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="about" />
ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ UNESCO ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱱᱰᱢᱟᱨᱠ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ, ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱴᱷᱟᱢᱳ, ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱥᱚᱦᱚᱨ,{{efn|᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱤᱠᱩᱣᱟᱰᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Quito|ᱠᱤᱴᱳ]], ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Kraków|ᱠᱨᱟᱠᱳᱣ]] ᱾}} ᱛᱷᱚᱛᱚᱨ ᱵᱷᱩᱸᱭ, ᱵᱤᱨᱼᱜᱟᱡᱟᱲ, ᱰᱷᱤᱯ, ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ, ᱵᱩᱨᱩ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite journal|first1=Ann Marie|last1=Sullivan|title=Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past}}</ref>
ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" /> {{As of|2025|July}} ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱑᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱒᱔᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="WHList" />
ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ, ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱮᱼᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ 'ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱫᱽᱼᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>The World Heritage Committee, UNESCO</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱮᱫᱼᱟ, ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
=== ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ===
[[ᱨᱮᱫ:تابلو_میراث_جهانی_یونسکو_تخت_سلیمان.jpg|thumb|ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠᱷᱛᱼᱮ ᱥᱩᱞᱮᱢᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ UNESCO ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱯᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱠ (plaque)]]
᱑᱙᱕᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱥᱣᱟᱱ ᱰᱮᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱰᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱜᱼᱥᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚ ᱱᱤᱞ ᱜᱟᱰᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱠᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱚᱱᱚᱝᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱩᱫᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱠᱳᱭ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
᱑᱙᱕᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨᱼᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱩᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="NubiaCampaign" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱠᱚ ᱰᱩᱵᱩᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱵᱩ ᱥᱤᱢᱵᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱟᱭ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱮ ᱫᱟᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ: ᱰᱮᱱᱰᱩᱨ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱱᱤᱣᱭᱚᱨᱠ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱴᱟᱱ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱚᱯ ᱟᱨᱴ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱘᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱔0 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱫᱚ ᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHC-history" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱮᱱᱤᱥ (ᱤᱴᱟᱞᱤ), ᱢᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱼᱫᱟᱨᱳ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ) ᱟᱨ ᱵᱳᱨᱳᱵᱩᱫᱩᱨ (ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱵᱷᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ===
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ (ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱤᱞ) ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱖᱕ᱼ᱑᱙᱗᱒) ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱣᱟᱭᱤᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ "ᱣᱟᱞᱰ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱨᱚᱥᱴ" ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱟᱨ ᱟᱜᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱸ ᱑᱙᱖᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱴᱚᱠᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱥᱟᱢᱢᱮᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ, ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱥᱟᱣᱫᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ UNESCO ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="convention1"/> ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱑᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱞᱤᱠᱴᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ ᱜᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="unesco" />
== ᱡᱚᱥ ==
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ, UNESCO ᱫᱚ ᱟᱜᱟᱢ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱶ ᱟᱵᱚ ᱛᱮᱦᱮᱧ ᱵᱚᱱ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ" ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱫᱚ "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱼᱵᱷᱟᱵᱽᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱢᱩᱞ ᱡᱷᱚᱨᱱᱟ" ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="about" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ UNESCO ᱣᱟᱜ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱠᱟᱹᱣ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱜᱚᱲᱚ, ᱴᱮᱠᱱᱤᱠᱟᱹᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ, ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱽᱣᱟᱨ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱩᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ 'ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱤᱞᱤ' ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ UNESCO ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮᱭᱟ: ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱠᱳᱨ, ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱵᱽᱨᱳᱵᱷᱱᱤᱠ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱤᱞᱤᱠᱡᱽᱠᱟ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ, ᱟᱨ ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱜᱳᱨᱳᱱᱜᱳᱨᱳ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ ==
ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱡᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱚᱞᱤᱞ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱱᱳᱢᱤᱱᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ' ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱟᱭᱤᱞ ᱫᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱱ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱮᱱᱰ ᱥᱟᱭᱤᱴ (ICOMOS) ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱯᱚᱨ ᱠᱚᱱᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱱᱮᱪᱟᱨ (IUCN) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱜᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱤᱯᱷᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵᱼᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱡᱮ ᱚᱠᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾
== ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ==
᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, UNESCO ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ "ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱜᱚᱱᱚᱝ" ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱟᱱᱰᱚᱸᱰ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱭᱟ ᱾<ref name="SelectionCriteria" />
=== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ===
[[File:Taj Mahal, Agra, UP, India.jpg|thumb|Site No. 252: ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱛᱟᱡᱽᱢᱚᱦᱚᱞ]], ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱫᱟᱹᱦᱚᱨᱚᱱ]]
# "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ, ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱥᱮ ᱞᱮᱱᱰᱥᱠᱮᱯ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ"
# "ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱚᱞᱟᱱ, ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱴᱮᱠᱱᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱢᱩᱱᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭᱮ ᱩᱫᱩᱜᱟ"
# "ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ, ᱡᱤᱭᱟᱹᱛ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ, ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ, ᱥᱮ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
=== ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ===
[[File:Zerbras drinking.jpg|thumb|Site No. 156: ᱛᱟᱱᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱱᱜᱮᱴᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱷᱟᱶ]]
# "ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱥᱮ ᱚᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱴᱷᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱥᱮ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ"
# "ᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱣᱤᱼᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ"
# "ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱥᱟ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ"
==ᱱᱳᱴᱥ==
{{notelist}}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{reflist}}
{{refbegin}}
* {{cite book |first1=Ray |last1=Edmondson |first2=Lothar |last2=Jordan |first3=Anca Claudia |last3=Prodan |title=The UNESCO Memory of the World Programme: Key Aspects and Recent Developments |publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Switzerland AG]] |location=Cham, Switzerland |year=2020 |doi=10.1007/978-3-030-18441-4 |isbn=978-3-030-18440-7 |s2cid=243052987}}
* {{cite book |first1=Roger |last1=O'Keefe |first2=Camille |last2=Péron |first3=Tofig |last3=Musayev |first4=Gianluca |last4=Ferrari |title=Protection of Cultural Property: Military Manual |publisher=UNESCO |location=Sanremo, Italy |year=2016 |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf |isbn=978-92-3-100184-0 |access-date=22 May 2020 |archive-date=8 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108011511/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/pdf/MilitaryManuel-En.pdf}}
{{refend}}
godfxgenttv6n288h2c1l0n2a7rawb0
ᱫᱤᱥᱟ ᱵᱤᱥᱣᱟᱥ
0
35491
190390
2026-04-12T15:27:51Z
MT731
2184
"{{Short description|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Infobox cricketer | name = ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱤᱥᱣᱟᱥ | birth_date = {{birth date and age|df=y|2004|04|03}} | birth_place = [[ᱢᱟᱜᱩᱨᱟ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ|ᱢᱟᱜᱩᱨᱟ]], [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] | female = true | country = ᱵᱟᱝ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190390
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}}
{{Infobox cricketer
| name = ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱤᱥᱣᱟᱥ
| birth_date = {{birth date and age|df=y|2004|04|03}}
| birth_place = [[ᱢᱟᱜᱩᱨᱟ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ|ᱢᱟᱜᱩᱨᱟ]], [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]]
| female = true
| country = ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ
| batting = ᱡᱚᱡᱚᱢ-ᱛᱤᱛᱮ
| bowling = ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱛᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ
| role = ᱚᱞᱞᱨᱟᱣᱩᱱᱰᱚᱨ
| columns = ᱓
| column1 = [[:en:First-class cricket|ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ.]]
| matches1 = ᱒
| runs1 = ᱓᱐
| bat avg1 = ᱑᱕.᱐᱐
| 100s/50s1 = ᱐/᱐
| top score1 = ᱒᱖
| deliveries1 = ᱑᱕᱐
| wickets1 = ᱐
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = ᱒/–
| column2 = [[:en:List A cricket|ᱮᱞ.ᱮ.]]
| matches2 = ᱙
| runs2 = ᱒᱗
| bat avg2 = ᱓.᱘᱓
| 100s/50s2 = ᱐/᱐
| top score2 = ᱑᱒
| deliveries2 = ᱓᱐᱖
| wickets2 = ᱑᱐
| bowl avg2 = ᱒᱑.᱗᱐
| fivefor2 = ᱐
| tenfor2 = ᱐
| best bowling2 = ᱔/᱒᱘
| catches/stumpings2 = ᱓/–
| column3 = [[:en:Twenty20|ᱴᱤ᱒᱐]]
| matches3 = ᱑᱓
| runs3 = ᱕᱒
| bat avg3 = ᱖.᱕᱐
| 100s/50s3 = ᱐/᱐
| top score3 = ᱑᱙[[ᱱᱳᱴ ᱟᱣᱩᱴ|*]]
| deliveries3 = ᱑᱖᱘
| wickets3 = ᱙
| bowl avg3 = ᱑᱖.᱔᱔
| fivefor3 = ᱐
| tenfor3 = ᱐
| best bowling3 = ᱓/᱑᱖
| catches/stumpings3 = ᱒/–
| club1 = ᱪᱤᱛᱛᱟᱜᱚᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
| year1 = ᱒᱐᱑᱗–᱑᱘
| club2 = ᱵᱟᱨᱤᱥᱟᱞ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
| year2 = ᱒᱐᱒᱒
| club3 = ᱯᱟᱫᱽᱢᱟ
| year3 = ᱒᱐᱒᱓
| date = ᱑᱖ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱔
| source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/disha-biswas-1257690 Cricinfo
| medaltemplates = {{MedalSport|Women's [[Cricket]]}}
{{MedalCountry|{{BAN}}}}
{{MedalCompetition|[[Asian Games]]}}
{{MedalBronze|[[2022 Asian Games|2022 Hangzhou]]|[[Cricket at the 2022 Asian Games – Women's tournament|Team]]}}
}}
'''ᱫᱤᱥᱟ ᱵᱤᱥᱣᱟᱥ''' (ᱵᱟᱝᱞᱟ: দিশা বিশ্বাস; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱓ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/player/1257690.html |title=Disha Biswas |work=ESPNcricinfo |access-date=17 March 2024}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱫᱷᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Bangladesh win bronze beating Pakistan |url=https://businesspostbd.com/sports/bangladesh-win-bronze-beating-pakistan |access-date=2023-10-07 |work=Business Post |language=en |publication-place=Dhaka}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱒᱐᱒᱓ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱴᱤ᱒᱐ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱠᱮᱯᱴᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://femalecricket.com/u19-worldcup-2023/28405-bangladesh-u19-announces-squad-for-the-icc-u19-womens-t20-world-cup.html |title=Bangladesh U19 Announces squad for the ICC U19 Women's T20 World Cup |work=Female Cricket |access-date=17 March 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/which-u19-stars-are-heading-to-the-womens-t20-world-cup-and-how-have-they-played |title=Which U19 stars are heading to the Women's T20 World Cup and how have they played? |work=International Cricket Council |access-date=17 March 2024}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱤᱥᱣᱟᱥ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱙ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱴᱤ᱒᱐ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱮᱯᱴᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Bangladesh name squad for U19 Women's T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/news/2998251 |access-date=2023-10-24 |work=International Cricket Council |language=en}}</ref> ᱒᱐᱒᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱓ ᱟᱭᱤ ᱥᱤ ᱥᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱴᱤ᱒᱐ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱤ᱒᱐ ᱥᱠᱚᱣᱟᱰ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/four-under-19-players-in-bangladesh-senior-womens-t20-world-cup-squad-1355141 |title=Bangladesh pick four Under-19 players in senior Women's T20 World Cup squad |work=ESPNcricinfo |date=22 January 2023 |accessdate=21 March 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://icc-cricket.com/news/3031018 |title=Bangladesh call up U19 stars for Women's T20 World Cup squad |website=International Cricket Council |date=22 January 2023 |access-date=21 March 2024}}</ref> ᱒᱐᱒᱓ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱥᱨᱤ ᱞᱟᱝᱠᱟ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱᱚᱢ ᱟᱨ ᱴᱤ᱒᱐ᱟᱭᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱚᱞ ᱟᱯ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.tigercricket.com.bd/detail/bangladesh-women-s-team-tour-of-sri-lanka-2023 |title=Bangladesh Women's Team Tour of Sri Lanka 2023 |work=Bangladesh Cricket Board |date=18 April 2023 |access-date=18 April 2023}}</ref> ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱠᱳᱣᱟᱰ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ WODI ᱥᱮ WT20I ᱵᱟᱭ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.tigercricket.com.bd/detail/bangladesh-women-s-squad-for-odi-series-against-india |title=Bangladesh Women's squad for ODI series against India |work=Bangladesh Cricket Board |access-date=17 March 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tigercricket.com.bd/detail/the-bangladesh-cricket-board-bcb-announces-the-women-s-t20i-squad-for-the-three-match-series-against-india |title=The Bangladesh Cricket Board (BCB) announces the women's T20i squad for the three-match series against India |work=Bangladesh Cricket Board |access-date=17 March 2024}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ<ref>{{cite web |title=Young Sumaiya and Nishita named in Bangladesh's ODI squad against Pakistan |url=https://www.espncricinfo.com/story/young-sumaiya-and-nishita-named-in-bangladeshs-odi-squad-against-pakistan-1406184 |access-date=30 October 2023 |work=ESPNcricinfo }}</ref> ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<ref>{{cite web |title=Lata Mondal returns to Bangladesh squad for South Africa tour after missing Pakistan series |url=https://www.espncricinfo.com/story/allrounder-lata-mondal-returns-to-bangladesh-squad-for-sa-tour-after-missing-pakistan-series-1408791 |access-date=14 November 2023 |work=ESPNcricinfo}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱟᱭᱤ.ᱥᱤ.ᱥᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱴᱤ᱒᱐ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱟᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup/news/bangladesh-unveil-spin-heavy-line-up-for-women-s-t20-world-cup-2024 |title=Bangladesh unveil spin-heavy line-up for Women’s T20 World Cup 2024 |work=International Cricket Council |access-date=18 September 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tigercricket.com.bd/detail/bangladesh-squad-for-icc-women-s-t20-world-cup-2024 |title=Bangladesh Squad for ICC Women's T20 World Cup 2024 |work=Bangladesh Cricket Board |date=18 September 2024 |access-date=3 October 2024}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* {{cricinfo|id=1257690}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱥᱣᱟᱥ, ᱫᱤᱥᱟ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱜᱩᱨᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱷᱩᱞᱱᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱ ᱵᱨᱳᱸᱡᱽ ᱢᱮᱰᱟᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱫᱷᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱧᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱒ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱒ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱧᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
lublp8lnxj8ybi6vr40x9gu548on1y0
ᱯᱚᱞᱟᱥ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ
0
35492
190391
2026-04-13T02:25:30Z
Albetudu
1096
"'''ᱯᱚᱞᱟᱥ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ|ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱩᱯ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190391
wikitext
text/x-wiki
'''ᱯᱚᱞᱟᱥ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ''' ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟᱠᱚ|ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱞᱟᱥ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱳ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱙᱔.᱔᱓ ᱠᱤᱞᱳ ᱥᱩᱴᱤᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾
==ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱠ ᱮᱞᱟᱠᱟᱠᱚ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱟᱝ ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ ᱟᱨ ᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
'''ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ'''
[[ᱜᱷᱳᱲᱟᱥᱟᱞ ᱯᱳᱣᱨᱳᱥᱚᱵᱷᱟ]]
'''ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱᱠᱚ'''
#ᱪᱚᱨᱥᱤᱱᱫᱩᱨᱯᱩᱨ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ==
==ᱡᱚᱱᱚᱲ==
==ᱯᱷᱮᱵᱟᱛ==
7mzh57niausm3druvrdiy6cacfnw0ma
ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ
0
35493
190392
2026-04-13T05:09:42Z
MT731
2184
"{{short description|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Infobox football biography | name = ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ | full_name = ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ | birth_date = {{birth date and age|2004|11|16|df=yes}} | birth_place = [[ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]], ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ | height = 1.72m | currentclub = ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190392
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}}
{{Infobox football biography
| name = ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ
| full_name = ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ
| birth_date = {{birth date and age|2004|11|16|df=yes}}
| birth_place = [[ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]], ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ
| height = 1.72m
| currentclub = [[ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ|ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ]]
| clubnumber = ᱒᱘
| position = [[ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱵᱮᱠ]]
| youthyears1 = ᱒᱐᱑᱙–᱒᱐᱒᱐
| youthclubs1 = [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]]
| years1 = ᱒᱐᱒᱐–᱒᱐᱒᱕
| clubs1 = [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]]
| caps1 = ᱗᱕
| goals1 = ᱑
| years2 = ᱒᱐᱒᱓–᱒᱐᱒᱔
| clubs2 = → [[ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ.ᱯᱤ. ᱵᱤ]] (ᱞᱳᱱ)
| caps2 = ᱒᱓
| goals2 = ᱑
| years3 = ᱒᱐᱒᱕–
| clubs3 = [[ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ|ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ]]
| caps3 = ᱒᱒
| goals3 = ᱑
| nationalyears1 = ᱒᱐᱒᱔–
| nationalteam1 = [[ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]]
| nationalcaps1 = ᱑᱑
| nationalgoals1 = ᱑
| pcupdate = ᱑᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖
| ntupdate = ᱐᱑:᱑᱙, ᱒᱗ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱕ (UTC)
}}
'''ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟᱱ ᱯᱨᱳᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱵᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱤᱨᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ ᱟᱨ [[ᱟᱝᱜᱚᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱚᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ ᱾
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱵᱳᱞᱟ ᱨᱮ [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱴᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱨᱵᱳᱞᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟ ᱓ ᱨᱮ ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱵᱤ. ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/atualidade/pedro-bondo-e-reforco-do-sporting/|title=Pedro Bondo é reforço do Sporting|first=Ricardo João|last=Lopes|date=12 July 2023|website=Bola na Rede}}</ref> ᱒᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱒᱙ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱠᱴ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤᱭᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.opais.ao/desporto/pedro-bondo-deixa-petro-de-luanda-e-ruma-ao-famalicao/|title=Pedro Bondo deixa Petro de Luanda e ruma ao Famalicão – Jornal OPaís}}</ref>
==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱳᱱᱰᱳ [[ᱟᱝᱜᱚᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱠᱳᱥᱟᱯᱟ ᱠᱟᱯ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱳᱞ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ - ᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ [[ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱕-᱐ ᱛᱮ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="p074">{{cite web | title=EN, FR, PR: Angola storm to HOLLYWOODBETS COSAFA Cup 2024 title | website=COSAFA | date=2024-07-07 | url=https://cosafa.com/en-fr-pr-angola-storm-to-hollywoodbets-cosafa-cup-2024-title/ | access-date=2025-04-02}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱴᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱤᱢ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱟᱭᱤ ᱨᱮᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.footboom1.com/en/news/football/2294190-pedro-goncalves-to-announce-chan-2025-squad-this-thursday|title=Pedro Gonçalves to Announce CHAN'2025 Squad This Thursday|website=www.footboom1.com}}</ref>
᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱵᱳᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱟᱯ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/angola-name-final-28-man-squad-for-totalenergies-caf-afcon-2025-as-beaumelle-targets-historic-breakthrough/|title=Angola name final 28-man squad for TotalEnergies CAF AFCON 2025 as Beaumelle targets historic breakthrough|publisher=[[Confederation of African Football]]|date=3 December 2025|access-date=12 December 2025}}</ref>
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
᱑᱙ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱤᱰᱤᱱᱮᱛᱷ ᱨᱤᱠᱟᱨᱰᱳ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://platinaline.com/aos-19-anos-futebolista-angolano-pedro-bondo-casa-ses-com-idineth-ricardo/|title=Aos 19 anos, futebolista angolano Pedro Bondo casa-ses com Idineth Ricardo - PlatinaLine|first=Platina|last=Line|date=1 July 2024}}</ref>
==ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ==
;ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ
*[[ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ]]: [[᱒᱐᱒᱑–᱒᱒ ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ|᱒᱐᱒᱑-᱒᱒]], [[᱒᱐᱒᱒–᱒᱓ ᱜᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ|᱒᱐᱒᱒-᱒᱓]]
*[[ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]]: [[ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ|᱒᱐᱒᱑–᱒᱒]], [[᱒᱐᱒᱒–᱒᱓ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱒-᱒᱓]]
*[[ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱛᱟᱠᱟ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]]: [[ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ|᱒᱐᱒᱓]]
;ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ
*[[ᱠᱳᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱯ]]: [[᱒᱐᱒᱔ ᱠᱳᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱔]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{DEFAULTSORT:ᱵᱚᱱᱰᱳ, ᱯᱮᱰᱨᱳ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱯᱷᱩᱞ-ᱵᱮᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ ᱯᱤ ᱵᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤᱭᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱤᱜᱟ ᱓ (ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱟᱞ) ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱝᱜᱳᱞᱤᱭᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱮᱨᱮᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱟᱯ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
6df4fmuur794gm5uci59tpqw2vlu8h4
190393
190392
2026-04-13T07:17:36Z
MT731
2184
190393
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}}
{{Infobox football biography
| name = ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ
| full_name = ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ
| birth_date = {{birth date and age|2004|11|16|df=yes}}
| birth_place = [[ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]], ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ
| height = 1.72m
| currentclub = [[ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ|ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ]]
| clubnumber = ᱒᱘
| position = [[ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱵᱮᱠ]]
| youthyears1 = ᱒᱐᱑᱙–᱒᱐᱒᱐
| youthclubs1 = [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]]
| years1 = ᱒᱐᱒᱐–᱒᱐᱒᱕
| clubs1 = [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]]
| caps1 = ᱗᱕
| goals1 = ᱑
| years2 = ᱒᱐᱒᱓–᱒᱐᱒᱔
| clubs2 = → [[ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ.ᱯᱤ. ᱵᱤ]] (ᱞᱳᱱ)
| caps2 = ᱒᱓
| goals2 = ᱑
| years3 = ᱒᱐᱒᱕–
| clubs3 = [[ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ|ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ]]
| caps3 = ᱒᱒
| goals3 = ᱑
| nationalyears1 = ᱒᱐᱒᱔–
| nationalteam1 = [[ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]]
| nationalcaps1 = ᱑᱑
| nationalgoals1 = ᱑
| pcupdate = ᱑᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖
| ntupdate = ᱐᱑:᱑᱙, ᱒᱗ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱕ (UTC)
}}
'''ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟᱱ ᱯᱨᱳᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱵᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱤᱨᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ ᱟᱨ [[ᱟᱝᱜᱴᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ ᱾
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱵᱳᱞᱟ ᱨᱮ [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱴᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱨᱵᱳᱞᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟ ᱓ ᱨᱮ ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱵᱤ. ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/atualidade/pedro-bondo-e-reforco-do-sporting/|title=Pedro Bondo é reforço do Sporting|first=Ricardo João|last=Lopes|date=12 July 2023|website=Bola na Rede}}</ref> ᱒᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱒᱙ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱠᱴ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤᱭᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.opais.ao/desporto/pedro-bondo-deixa-petro-de-luanda-e-ruma-ao-famalicao/|title=Pedro Bondo deixa Petro de Luanda e ruma ao Famalicão – Jornal OPaís}}</ref>
==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱳᱱᱰᱳ [[ᱟᱝᱜᱚᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱠᱳᱥᱟᱯᱟ ᱠᱟᱯ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱳᱞ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ - ᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ [[ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱕-᱐ ᱛᱮ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="p074">{{cite web | title=EN, FR, PR: Angola storm to HOLLYWOODBETS COSAFA Cup 2024 title | website=COSAFA | date=2024-07-07 | url=https://cosafa.com/en-fr-pr-angola-storm-to-hollywoodbets-cosafa-cup-2024-title/ | access-date=2025-04-02}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱴᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱤᱢ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱟᱭᱤ ᱨᱮᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.footboom1.com/en/news/football/2294190-pedro-goncalves-to-announce-chan-2025-squad-this-thursday|title=Pedro Gonçalves to Announce CHAN'2025 Squad This Thursday|website=www.footboom1.com}}</ref>
᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱵᱳᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱟᱯ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/angola-name-final-28-man-squad-for-totalenergies-caf-afcon-2025-as-beaumelle-targets-historic-breakthrough/|title=Angola name final 28-man squad for TotalEnergies CAF AFCON 2025 as Beaumelle targets historic breakthrough|publisher=[[Confederation of African Football]]|date=3 December 2025|access-date=12 December 2025}}</ref>
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
᱑᱙ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱤᱰᱤᱱᱮᱛᱷ ᱨᱤᱠᱟᱨᱰᱳ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://platinaline.com/aos-19-anos-futebolista-angolano-pedro-bondo-casa-ses-com-idineth-ricardo/|title=Aos 19 anos, futebolista angolano Pedro Bondo casa-ses com Idineth Ricardo - PlatinaLine|first=Platina|last=Line|date=1 July 2024}}</ref>
==ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ==
;ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ
*[[ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ]]: [[᱒᱐᱒᱑–᱒᱒ ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ|᱒᱐᱒᱑-᱒᱒]], [[᱒᱐᱒᱒–᱒᱓ ᱜᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ|᱒᱐᱒᱒-᱒᱓]]
*[[ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]]: [[ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ|᱒᱐᱒᱑–᱒᱒]], [[᱒᱐᱒᱒–᱒᱓ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱒-᱒᱓]]
*[[ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱛᱟᱠᱟ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]]: [[ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ|᱒᱐᱒᱓]]
;ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ
*[[ᱠᱳᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱯ]]: [[᱒᱐᱒᱔ ᱠᱳᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱔]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{DEFAULTSORT:ᱵᱚᱱᱰᱳ, ᱯᱮᱰᱨᱳ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱯᱷᱩᱞ-ᱵᱮᱠ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ ᱯᱤ ᱵᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤᱭᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱤᱜᱟ ᱓ (ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱟᱞ) ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱝᱜᱳᱞᱤᱭᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱮᱨᱮᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱟᱯ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
sky3do2m3d2yrw4i5iikznjybos33qy
ᱰᱤᱱᱳ ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ
0
35494
190394
2026-04-13T08:43:49Z
MT731
2184
"{{Short description|ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱪᱤᱸᱰᱩ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox football biography |name = ᱰᱤᱱᱳ ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ |fullname = |image = |image_size = |caption = |birth_date = {{Birth date and age|2004|8|3|mf=y}} |birth_place = [[ᱦᱟᱢᱤᱞᱴᱚᱱ, ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ]], ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ |height = {{height|m=..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190394
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱪᱤᱸᱰᱩ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ}}
{{Infobox football biography
|name = ᱰᱤᱱᱳ ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ
|fullname =
|image =
|image_size =
|caption =
|birth_date = {{Birth date and age|2004|8|3|mf=y}}
|birth_place = [[ᱦᱟᱢᱤᱞᱴᱚᱱ, ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ]], ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ
|height = {{height|m=1.83}}
|position = [[ᱜᱳᱞᱠᱤᱯᱚᱨ (ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ)|ᱜᱳᱞᱠᱤᱯᱚᱨ]]
|currentclub = ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ
|clubnumber =
|youthyears1 = |youthclubs1 = ᱦᱮᱢᱤᱞᱴᱚᱱ ᱥᱯᱟᱨᱴᱟ ᱮᱥ.ᱥᱤ.
|youthyears2 = |youthclubs2 = [[ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ|ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷᱥᱤ]]
|collegeyears1 = ᱒᱐᱒᱒–᱒᱐᱒᱓
|college1 = [[ᱣᱮᱥᱴᱚᱨᱱ ᱢᱚᱥᱴᱟᱝ]]
|collegecaps1 = ᱒᱘ <!--note totals section incorrect, need to check year-by-year-->
|collegegoals1 = ᱐
|years1 = ᱒᱐᱒᱑ |clubs1 = [[ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱓]] |caps1 = ᱑ |goals1 = ᱐
|years2 = 2022 |clubs2 = [[ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] |caps2 = ᱐ |goals2 = ᱐
|years3 = ᱒᱐᱒᱒ |clubs3 = → [[ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] (ᱞᱳᱱ) |caps3 = ᱑᱓ |goals3 = ᱐
|years4 = ᱒᱐᱒᱓ |clubs4 = [[ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] |caps4 = ᱑᱑ |goals4 = 0
|years5 = ᱒᱐᱒᱔– |clubs5 = [[ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] |caps5 = ᱑ |goals5 = ᱐
|years6 = ᱒᱐᱒᱔–᱒᱐᱒᱕ |clubs6 = → [[ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] (ᱞᱳᱱ) |caps6 = ᱒᱕ |goals6 = ᱐
|nationalyears1 = ᱒᱐᱑᱙
|nationalteam1 = [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱕ ᱪᱤᱸᱰᱩ ᱫᱚᱞ|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱭᱩ᱑᱕]]
|nationalcaps1 = ᱔
|nationalgoals1 = ᱐
|nationalyears2 = ᱒᱐᱒᱒
|nationalteam2 = [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱒᱐ ᱪᱤᱸᱰᱩ ᱫᱚᱞ|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱭᱩ᱒᱐]]
|nationalcaps2 = ᱑
|nationalgoals2 = ᱐
|medaltemplates =
|pcupdate = ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱕, ᱒᱐᱒᱕
|ntupdate = ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱕, ᱒᱐᱒᱒
}}
'''ᱰᱤᱱᱳ ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱳᱞᱠᱤᱯᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ ᱾
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱮᱢᱤᱞᱴᱚᱱ ᱥᱯᱟᱨᱴᱟ ᱮᱥ.ᱥᱤ. ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=canada>{{Canada Soccer player|id=6532}}</ref> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱭᱩ᱑᱓ ᱠᱚᱝᱠᱟᱠᱮᱯᱷ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱜᱳᱞᱠᱤᱯᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱳᱞᱰᱮᱱ ᱜᱞᱳᱵᱽ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=dev />
==ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ ᱣᱮᱥᱴᱚᱨᱱ ᱳᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱤᱸᱰᱩ ᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://westernmustangs.ca/sports/mens-soccer/roster/dino-bontis/34181|title=Dino Bontis Western profile|work=[[Western Mustangs]]}}</ref>
==ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ ᱫᱚ [[ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ|ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱓]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱥᱚᱢᱚᱨ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱨᱮᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=21l1o>{{cite web|url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache%3AnGSTFkmG63QJ%3Ahttps%3A%2F%2Fwww.league1ontario.com%2Fstats%2Fteam_instance%2F6544753%3Fsubseason%3D760561%26tab%3Dteam_instance_player_stats%26tool%3D4598976+&cd=3&hl=en&ct=clnk&gl=ca|title=Dino Bontis 2021 L1O Stats|work=[[League1 Ontario]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416110624/https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache%3AnGSTFkmG63QJ%3Ahttps%3A%2F%2Fwww.league1ontario.com%2Fstats%2Fteam_instance%2F6544753%3Fsubseason%3D760561%26tab%3Dteam_instance_player_stats%26tool%3D4598976+&cd=3&hl=en&ct=clnk&gl=ca|archive-date=April 16, 2022}}</ref>
ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱱᱮᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱨᱮ [[ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴᱤᱵᱽ ᱠᱚᱸᱴᱨᱚᱠᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=dev>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/article/forge-fc-signs-hamiltonian-goalkeeper-bontis|date=April 5, 2022|title=Forge FC signs Hamiltonian goalkeeper Bontis|first=Nico|last=Correa|work=[[Canadian Premier League]]}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=22l1o>{{cite web|url=https://league1ontario.sportngin.com/roster_players/54280157|title=Dino Bontis 2022 L1O Stats|work=[[League1 Ontario]]}}</ref>
᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=23l1o>{{cite web|url=https://league1ontario.sportngin.com/roster_players/63242978|title=Dino Bontis 2023 L1O Stats|work=[[League1 Ontario]]}}</ref>
ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ CONCACAF ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥ ᱠᱟᱯ ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱩᱴᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱠᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/forgefc/news/forge-fc-sign-three-players-to-short-term-contracts|title=Forge FC sign three players to short-term contracts|date=January 31, 2024|first=Nico|last=Correa|work=[[Forge FC]]}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱭᱩ-ᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱠᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱦᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/news/forge-fc-sign-bontis-kone-to-cpl-u-sports-contracts|title=Forge FC sign Bontis, Kone to CPL–U Sports contracts|date=April 12, 2024|work=[[Canadian Premier League]]|first=Mitchell|last=Tierney}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=l1o>{{cite web|url=https://league1ontario.com/player/5094818-dino-bontis/|title=Dino Bontis L1O Stats|work=[[League1 Ontario]]}}</ref> ᱑᱙᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱭᱩ ᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱨᱟᱭᱤᱴ ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/forgefc/news/forge-fc-retain-u-sports-rights-for-kone-and-bontis|title=Forge FC retain U Sports rights for Kone and Bontis|date=August 15, 2024|work=[[Forge FC]]|first=Nico|last=Correa}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱥᱟᱶ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱭᱩ ᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱠᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/news/forge-fc-sign-filion-kone-and-bontis-to-u-sports-contracts|title=Forge FC sign Filion, Kone and Bontis to U Sports contracts|date=April 3, 2025|first=Mitchell|last=Tierney|work=[[Canadian Premier League]]}}</ref> ᱕ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱠᱩᱣᱟᱨ ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱨᱮ ᱒-᱑ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱘᱙ ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ (ᱵᱟᱱᱠᱩᱣᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱳᱞ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱜᱚᱡ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/news/filion-s-first-hands-forge-win-vs-vancouver-fc-match-analysis|title=Filion's first hands Forge win vs. Vancouver FC - Match Analysis|date=July 6, 2025|first=Mitchell|last=Tierney|work=[[Canadian Premier League]]}}</ref> ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱭᱩ ᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱠᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱞᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱭᱤᱴ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/forgefc/news/forge-fc-announces-2025-cpl-u-sports-player-updates|title=Forge FC Announces 2025 CPL-U SPORTS Player Updates|date=August 14, 2025|work=[[Forge FC]]}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱰᱷᱮᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱸᱴᱨᱟᱠᱴ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/forgefc/news/forge-fc-sign-goalkeeper-dino-bontis-to-multi-year-contract|title=Forge FC Sign Goalkeeper Dino Bontis to Multi-Year Contract|date=September 11, 2025|work=[[Forge FC]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://northerntribune.ca/forge-fc-dino-bontis-sign-2025/|title=Forge Brings Bontis In On Multi-Year Deal|date=September 11, 2025|work=Northern Tribune|first=John|last=Jacques}}</ref>
==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ, ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱪᱤᱸᱰᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ, ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱟᱱᱰᱚᱨ-᱑᱕ ᱴᱤᱢ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=canada /> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱚᱱᱠᱟᱠᱟᱯᱷ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱑᱕ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯ ᱨᱮ ᱨᱚᱥᱴᱟᱨ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=canada />
ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱰᱟᱨ-᱒᱐ ᱪᱤᱸᱰᱩ ᱫᱚᱞ|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱭᱩ-᱒᱐]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱢᱯ ᱨᱮ ᱦᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/forgefc/news/bontis-poku-called-up-to-the-mens-u20-national-team-camp-in-costa-rica|title=Bontis & Poku called up to the men's U20 national team camp in Costa Rica|date=April 5, 2022|work=[[Forge FC]]|first=Nico|last=Correa}}</ref> ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱠᱚᱱᱠᱟᱠᱟᱯᱷ ᱭᱩ-᱒᱐ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.canpl.ca/news/a-look-at-the-6-cplers-called-up-by-the-canadian-u-20-national-team-x6197|title=A look at the 6 CPLers called up by the Canadian U-20 national team|date=June 15, 2022|work=[[Canadian Premier League]]|first=Mitchell|last=Tierney}}</ref>
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱥᱳᱠᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱱᱤᱠ ᱵᱳᱱᱴᱤᱥᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://hamilton.insauga.com/forge-fc-signs-hamilton-goalkeeper-dino-bontis-to-developmental-deal-adds-two-others/|title=Dino Bontis to developmental deal; adds two others|work=intheHammer|first=Anthony|last=Urciuoli|date=April 5, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://westerngazette.ca/sports/the-unbreakable-bond-of-the-bontis-brothers/article_d0678fbe-9606-11ef-b04c-37122072776d.html|title=The unbreakable bond of the Bontis brothers|first=Manan|last=Joshi|date=October 29, 2024|work=[[Western Gazette]]}}</ref>
==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱥᱴᱮᱴᱤᱥᱴᱤᱠᱥ==
{{updated|᱑᱕ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱕}}<ref>{{Soccerway|dino-bontis/641321}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan="2"|ᱠᱞᱟᱵᱽ
!rowspan="2"|ᱥᱤᱡᱚᱱ
!colspan="3"|ᱞᱤᱜᱽ
!colspan="2"|ᱯᱞᱮ ᱟᱯᱷ
!colspan="2"|ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱯ
!colspan="2"|ᱞᱤᱜᱽ
!colspan="2"|ᱠᱚᱱᱴᱤᱱᱮᱱᱴᱟᱞ
!colspan="2"|ᱜᱩᱴ
|-
!ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ
!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱳᱞ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱳᱞ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱳᱞ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱳᱞ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱳᱞ!!ᱮᱯᱥ!!ᱜᱳᱞ
|-
|[[ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ|ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱓]]
|[[᱒᱐᱒᱑ ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱑]]<ref name=21l1o />
|[[ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ]] ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱫᱤᱱ ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯ
|᱑||᱐||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan="2"|–||᱑||᱐
|-
|[[ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ]]
|[[᱒᱐᱒᱒ ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱒]]
|[[ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ]]
|᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||colspan=2|—||᱐||᱐||᱐||᱐
|-
|[[ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] (ᱞᱳᱱ)
|[[᱒᱐᱒᱒ ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱒]]<ref name=22l1o />
|[[ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ]]
|᱑᱓||᱐||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan="2"|–||᱑᱓||᱐
|-
|[[ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ]]
|[[᱒᱐᱒᱓ ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱓]]<ref name=23l1o />
|[[ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ]]
|᱑᱑||᱐||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan="2"|–||᱑᱑||᱐
|-
|rowspan=3|[[ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ]]
|[[᱒᱐᱒᱔ ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱔]]
|rowspan=2|[[ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ]]
|᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||colspan=2|—||᱐||᱐||᱐||᱐
|-
|[[᱒᱐᱒᱕ ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱕]]
|᱑||᱐||᱐||᱐||᱐||᱐||colspan=2|—||᱐||᱐||᱑||᱐
|-
! colspan="2" |'''ᱜᱩᱴ'''
!᱑!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱑!!᱐
|-
|rowspan=3|[[ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ]] (ᱞᱳᱱ)
|[[᱒᱐᱒᱔ ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=l1o/>
|rowspan=2|[[ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ]]
|᱑᱗||᱐||colspan=2|—||colspan=2|—||᱐||᱐||colspan=2|—||᱑᱗||᱐
|-
|[[᱒᱐᱒᱕ ᱞᱤᱜᱽ ᱑ ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱥᱤᱡᱚᱱ|᱒᱐᱒᱕]]<ref name=l1o/>
|᱗||᱐||colspan=2|—||colspan=2|—||᱐||᱐||colspan=2|—||᱗||᱐
|-
! colspan="2" |'''ᱜᱩᱴ'''
!᱒᱔!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱒᱔!!᱐
|-
! colspan="3" |'''ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱜᱩᱴ'''
!᱕᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱐!!᱕᱐!!᱐
|}
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{DEFAULTSORT:ᱵᱳᱱᱴᱤᱥ, ᱰᱤᱱᱳ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱜᱳᱞᱠᱤᱯᱟᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱤᱸᱰᱩ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱳᱨᱡᱽ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱞᱤᱜᱽ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱜᱽᱢᱟ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱢᱤᱞᱴᱚᱱ, ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱳᱨᱳᱱᱴᱳ ᱮᱯᱷᱥᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
5smo8mt2khn4givs730h69nh5axjfpk
ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ
0
35495
190396
2026-04-13T10:26:14Z
Sunia Marndi
8165
"{{short description|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ (Species)}} {{speciesbox |image = jarul.jpg |image_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ |genus = Lagerstroemia |species = speciosa |authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Christian Hendrik Persoon|Pers.]] |synonyms = *..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190396
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ (Species)}}
{{speciesbox
|image = jarul.jpg
|image_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
|genus = Lagerstroemia
|species = speciosa
|authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Christian Hendrik Persoon|Pers.]]
|synonyms = * ''Lagerstroemia munchausia'' L. ex Forsyth f.
* ''Munchausia speciosa'' L.
* ''Murtughas speciosa'' (L.) Kuntze
|synonyms_ref = <ref name=POWO>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 ''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn. — Plants of the World Online] (retrieved ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱕)</ref>
}}
'''''Lagerstroemia speciosa''''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ,ᱜᱟᱭᱟᱱᱴ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱮ ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱫᱚ ''[[Lagerstroemia]]'' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱞᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱚᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾
"ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ 'ᱨᱮᱡᱤᱱᱟᱭ' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱨᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ" ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱥᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱴ ᱫᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ/ᱥᱮᱜᱩᱱ ᱠᱟᱴ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱛᱞᱟ ᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱡᱟᱹᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ==
''[[Plants of the World Online]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:
* ''[[Lagerstroemia speciosa subsp. intermedia]]''
* ''Lagerstroemia speciosa subsp. speciosa''
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ ==
ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱚᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱪᱚᱨᱚᱠ' ᱾<ref name="etymology" /> ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:<ref name="Vikas" />
* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: '''ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ'''
* ᱤᱝᱞᱤᱥ: ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, queen crepe myrtle (ᱠᱩᱭᱤᱱ ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ) ᱾
* {{langx|as|ᱮᱡᱟᱨ}} (Ezar)
* {{langx|bn|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{langx|hi|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{langx|mr|ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ}} (Tamhan), ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ (Jarul)
* {{langx|tl|ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ}} (Banaba)
== ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ ==
[[Image:Lagerstroemia speciosa at Kepong Botanical Garden, Taman Ehsan (221030).jpg|thumb|right|[[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱾]]
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱰᱷᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[tree|ᱫᱟᱨᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱥᱩᱞ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱞᱤᱞᱠᱷᱟᱹᱲᱤ ᱥᱮ ᱠᱨᱤᱢ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[leaf|ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮᱭᱟ, ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱧᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱷᱚᱯᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱜᱚᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱝᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱟᱫᱽ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱾
== ᱪᱟᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱪᱤᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ornamental plant|ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱫᱟᱨᱮ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ, ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ (ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ) ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱖᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ph-DOH" /> ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱪᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱲᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VietnamPlants" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱣᱩᱱᱰ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[corosolic acid]], [[lager-stroemin]], [[flosin B]], ᱟᱨ [[reginin A]] ᱾<ref name="ChemistryRef" />
== ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱮᱭᱟ, ᱵᱟᱠᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱞᱟᱡ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱥᱟᱣ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱛᱤᱠᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱚᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾<ref name="Vikas" />
== ᱢᱟᱱᱚᱛ ==
'ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ' ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ '''ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Maharashtra|ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱦᱟ''' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="MahaSymbols" />
== ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ==
[[Theravada Buddhism|ᱛᱷᱮᱨᱟᱵᱟᱫᱟ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱟᱱᱤᱡ [[Buddha|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] "ᱯᱟᱫᱩᱢᱟ" ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ "ᱱᱟᱨᱟᱫᱟ" ᱛᱟᱹᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱤᱝᱦᱚᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ "ᱢᱩᱨᱩᱛᱷᱟ" ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱮ "ᱢᱚᱦᱟᱥᱳᱱᱟ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱟᱞᱮᱨᱤ ==
<gallery>
Image:Fruit, leaves & Drongo I IMG 5962.jpg|ᱡᱚ, ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ [[black drongo|ᱠᱮᱸᱪᱚ ᱟᱲᱮ]] ([[Kolkata, West Bengal|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Flowers & leaves I IMG 1864.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruits I IMG 1380.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruit I IMG 3279.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa.JPG| ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Narsingdi, Bangladesh|ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]])
Image:Banaba Flower (Lagerstroemia speciosa).jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱞᱳᱡᱽ-ᱟᱯ ([[Camarines Sur, Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ]])
File:Lagerstroemia speciosa shrubs.jpg|ᱯᱞᱟᱥᱴᱤᱠ ᱛᱷᱤᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Thrissur, Kerala|ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa Tree.jpg|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ, [[Malda, West Bengal|ᱢᱟᱞᱫᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
</gallery>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) ==
{{Reflist}}
3b3k4zyivmakm7x1ivm0hiyzs6o2l3u
190397
190396
2026-04-13T10:27:25Z
Sunia Marndi
8165
/* ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ (References) */
190397
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ (Species)}}
{{speciesbox
|image = jarul.jpg
|image_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
|genus = Lagerstroemia
|species = speciosa
|authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Christian Hendrik Persoon|Pers.]]
|synonyms = * ''Lagerstroemia munchausia'' L. ex Forsyth f.
* ''Munchausia speciosa'' L.
* ''Murtughas speciosa'' (L.) Kuntze
|synonyms_ref = <ref name=POWO>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 ''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn. — Plants of the World Online] (retrieved ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱕)</ref>
}}
'''''Lagerstroemia speciosa''''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ,ᱜᱟᱭᱟᱱᱴ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱮ ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱫᱚ ''[[Lagerstroemia]]'' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱞᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱚᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾
"ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ 'ᱨᱮᱡᱤᱱᱟᱭ' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱨᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ" ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱥᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱴ ᱫᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ/ᱥᱮᱜᱩᱱ ᱠᱟᱴ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱛᱞᱟ ᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱡᱟᱹᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ==
''[[Plants of the World Online]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:
* ''[[Lagerstroemia speciosa subsp. intermedia]]''
* ''Lagerstroemia speciosa subsp. speciosa''
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ ==
ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱚᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱪᱚᱨᱚᱠ' ᱾<ref name="etymology" /> ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:<ref name="Vikas" />
* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: '''ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ'''
* ᱤᱝᱞᱤᱥ: ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, queen crepe myrtle (ᱠᱩᱭᱤᱱ ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ) ᱾
* {{langx|as|ᱮᱡᱟᱨ}} (Ezar)
* {{langx|bn|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{langx|hi|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{langx|mr|ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ}} (Tamhan), ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ (Jarul)
* {{langx|tl|ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ}} (Banaba)
== ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ ==
[[Image:Lagerstroemia speciosa at Kepong Botanical Garden, Taman Ehsan (221030).jpg|thumb|right|[[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱾]]
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱰᱷᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[tree|ᱫᱟᱨᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱥᱩᱞ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱞᱤᱞᱠᱷᱟᱹᱲᱤ ᱥᱮ ᱠᱨᱤᱢ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[leaf|ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮᱭᱟ, ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱧᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱷᱚᱯᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱜᱚᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱝᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱟᱫᱽ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱾
== ᱪᱟᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱪᱤᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ornamental plant|ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱫᱟᱨᱮ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ, ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ (ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ) ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱖᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ph-DOH" /> ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱪᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱲᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VietnamPlants" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱣᱩᱱᱰ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[corosolic acid]], [[lager-stroemin]], [[flosin B]], ᱟᱨ [[reginin A]] ᱾<ref name="ChemistryRef" />
== ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱮᱭᱟ, ᱵᱟᱠᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱞᱟᱡ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱥᱟᱣ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱛᱤᱠᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱚᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾<ref name="Vikas" />
== ᱢᱟᱱᱚᱛ ==
'ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ' ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ '''ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Maharashtra|ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱦᱟ''' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="MahaSymbols" />
== ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ==
[[Theravada Buddhism|ᱛᱷᱮᱨᱟᱵᱟᱫᱟ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱟᱱᱤᱡ [[Buddha|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] "ᱯᱟᱫᱩᱢᱟ" ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ "ᱱᱟᱨᱟᱫᱟ" ᱛᱟᱹᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱤᱝᱦᱚᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ "ᱢᱩᱨᱩᱛᱷᱟ" ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱮ "ᱢᱚᱦᱟᱥᱳᱱᱟ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱟᱞᱮᱨᱤ ==
<gallery>
Image:Fruit, leaves & Drongo I IMG 5962.jpg|ᱡᱚ, ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ [[black drongo|ᱠᱮᱸᱪᱚ ᱟᱲᱮ]] ([[Kolkata, West Bengal|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Flowers & leaves I IMG 1864.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruits I IMG 1380.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruit I IMG 3279.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa.JPG| ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Narsingdi, Bangladesh|ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]])
Image:Banaba Flower (Lagerstroemia speciosa).jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱞᱳᱡᱽ-ᱟᱯ ([[Camarines Sur, Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ]])
File:Lagerstroemia speciosa shrubs.jpg|ᱯᱞᱟᱥᱴᱤᱠ ᱛᱷᱤᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Thrissur, Kerala|ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa Tree.jpg|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ, [[Malda, West Bengal|ᱢᱟᱞᱫᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
</gallery>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist|
<ref name=Swamy>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=NoOWDwAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)&pg=PA197|last1=Swaminathan|first1=M.S.|last2=Kochar|first2=S.L.|title=Major Flowering Trees of Tropical Gardens|year=2019|page=197|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-48195-3}}</ref>
<ref name=etymology>"[https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LASP Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. pride of India]." PLANTS Profile, United States Department of Agriculture / Natural Resources Conservation Service. Retrieved 2008-07-15.</ref>
<ref name="powo">{{cite web |title=''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=19 February 2026}}</ref>
<ref>{{Cite web|title=Lagerstroemia speciosa (Giant Crape Myrtle, Queen's Crape Myrtle) {{!}} North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/lagerstroemia-speciosa/|access-date=2021-11-01|website=plants.ces.ncsu.edu}}</ref>
<ref>{{cite web|url=https://dictzone.com/latin-english-dictionary/speciosa|title=Speciosa meaning in English|access-date=3 July 2024}}</ref>
<ref name= Vikas>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=j98iEAAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)+vernacular+names&pg=PA43| last=Khatri|first=Vikas|title=Herbal Cure – Medicinal Plants that heal naturally| year=2020|page =43|publisher=V&S Publishers| isbn=978-93-5057-184-2}}</ref>
<ref name=Ph-DOH>
{{cite web |url=http://erdb.denr.gov.ph/publications/rise/r_v14n2.pdf |title=Propagation Management Of Herbal and Medicinal Plants|year=2002|author=Eduardo B. Principe and Aurora S. Jose|series=Research Information Series On Ecosystems| volume=14| issue=2
|access-date=25 January 2013 }} {{dead link|date=June 2016}}</ref>
<ref name=VietnamPlants>{{ cite book | first1=Yoshitaka | last1=Tanaka | first2=Nguyen | last2=Van Ke | date=2007 | title=Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden | publisher=Thailand: Orchid Press | isbn=978-974-524-089-6 | page=90}}</ref>
<ref>{{Cite book |last=Hargreaves |first=Dorothy |title=Tropical Trees of the Pacific |last2=Hargreaves |first2=Bob |publisher=Hargreaves |year=1970 |location=Kailua, Hawaii |page=[https://archive.org/details/tropicaltreesofp00harg/page/16 16]}}</ref>
<ref name=ChemistryRef>{{cite journal | pmc=2176148 | year=2007 | last1=Klein | first1=G. | last2=Kim | first2=J. | last3=Himmeldirk | first3=K. | last4=Cao | first4=Y. | last5=Chen | first5=X. | title=Antidiabetes and Anti-obesity Activity of Lagerstroemia speciosa | journal=Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine | volume=4 | issue=4 | pages=401–407 | doi=10.1093/ecam/nem013 | pmid=18227906 }}</ref>
<ref name=MahaSymbols>{{Cite web|url=http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|title=Maharashtra State Symbols|website=www.onlinesaraswati.com|access-date=2019-10-17|archive-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020074351/http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|url-status=dead}}</ref>
<ref name=MythologyRef>{{Cite web|url=https://stylenrich.com/queens-flower-benefits/|last=Samantaray|first= Anamika|title=Health Benefits Of Queen Flower Plant!|date=15 December 2020|publisher=StylEnrich.com}}</ref>
}}
5aume6gmhxn5g84xe8wjmrqwfv051j8
190398
190397
2026-04-13T10:28:32Z
Sunia Marndi
8165
/* ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ */
190398
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ (Species)}}
{{speciesbox
|image = jarul.jpg
|image_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
|genus = Lagerstroemia
|species = speciosa
|authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Christian Hendrik Persoon|Pers.]]
|synonyms = * ''Lagerstroemia munchausia'' L. ex Forsyth f.
* ''Munchausia speciosa'' L.
* ''Murtughas speciosa'' (L.) Kuntze
|synonyms_ref = <ref name=POWO>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 ''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn. — Plants of the World Online] (retrieved ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱕)</ref>
}}
'''''Lagerstroemia speciosa''''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ,ᱜᱟᱭᱟᱱᱴ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱮ ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱫᱚ ''[[Lagerstroemia]]'' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱞᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱚᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾
"ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ 'ᱨᱮᱡᱤᱱᱟᱭ' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱨᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ" ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱥᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱴ ᱫᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ/ᱥᱮᱜᱩᱱ ᱠᱟᱴ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱛᱞᱟ ᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱡᱟᱹᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ==
''[[Plants of the World Online]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:
* ''[[Lagerstroemia speciosa subsp. intermedia]]''
* ''Lagerstroemia speciosa subsp. speciosa''
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ ==
ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱚᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱪᱚᱨᱚᱠ' ᱾<ref name="etymology" /> ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:<ref name="Vikas" />
* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: '''ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ'''
* ᱤᱝᱞᱤᱥ: ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, queen crepe myrtle (ᱠᱩᱭᱤᱱ ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ) ᱾
* {{lang-as|ᱮᱡᱟᱨ}} (Ezar)
* {{lang-bn|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{lang-hi|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{lang-mr|ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ}} (Tamhan), ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ (Jarul)
* {{lang-tl|ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ}} (Banaba)
== ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ ==
[[Image:Lagerstroemia speciosa at Kepong Botanical Garden, Taman Ehsan (221030).jpg|thumb|right|[[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱾]]
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱰᱷᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[tree|ᱫᱟᱨᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱥᱩᱞ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱞᱤᱞᱠᱷᱟᱹᱲᱤ ᱥᱮ ᱠᱨᱤᱢ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[leaf|ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮᱭᱟ, ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱧᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱷᱚᱯᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱜᱚᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱝᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱟᱫᱽ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱾
== ᱪᱟᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱪᱤᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ornamental plant|ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱫᱟᱨᱮ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ, ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ (ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ) ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱖᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ph-DOH" /> ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱪᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱲᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VietnamPlants" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱣᱩᱱᱰ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[corosolic acid]], [[lager-stroemin]], [[flosin B]], ᱟᱨ [[reginin A]] ᱾<ref name="ChemistryRef" />
== ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱮᱭᱟ, ᱵᱟᱠᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱞᱟᱡ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱥᱟᱣ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱛᱤᱠᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱚᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾<ref name="Vikas" />
== ᱢᱟᱱᱚᱛ ==
'ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ' ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ '''ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Maharashtra|ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱦᱟ''' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="MahaSymbols" />
== ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ==
[[Theravada Buddhism|ᱛᱷᱮᱨᱟᱵᱟᱫᱟ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱟᱱᱤᱡ [[Buddha|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] "ᱯᱟᱫᱩᱢᱟ" ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ "ᱱᱟᱨᱟᱫᱟ" ᱛᱟᱹᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱤᱝᱦᱚᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ "ᱢᱩᱨᱩᱛᱷᱟ" ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱮ "ᱢᱚᱦᱟᱥᱳᱱᱟ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱟᱞᱮᱨᱤ ==
<gallery>
Image:Fruit, leaves & Drongo I IMG 5962.jpg|ᱡᱚ, ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ [[black drongo|ᱠᱮᱸᱪᱚ ᱟᱲᱮ]] ([[Kolkata, West Bengal|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Flowers & leaves I IMG 1864.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruits I IMG 1380.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruit I IMG 3279.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa.JPG| ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Narsingdi, Bangladesh|ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]])
Image:Banaba Flower (Lagerstroemia speciosa).jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱞᱳᱡᱽ-ᱟᱯ ([[Camarines Sur, Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ]])
File:Lagerstroemia speciosa shrubs.jpg|ᱯᱞᱟᱥᱴᱤᱠ ᱛᱷᱤᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Thrissur, Kerala|ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa Tree.jpg|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ, [[Malda, West Bengal|ᱢᱟᱞᱫᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
</gallery>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist|
<ref name=Swamy>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=NoOWDwAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)&pg=PA197|last1=Swaminathan|first1=M.S.|last2=Kochar|first2=S.L.|title=Major Flowering Trees of Tropical Gardens|year=2019|page=197|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-48195-3}}</ref>
<ref name=etymology>"[https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LASP Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. pride of India]." PLANTS Profile, United States Department of Agriculture / Natural Resources Conservation Service. Retrieved 2008-07-15.</ref>
<ref name="powo">{{cite web |title=''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=19 February 2026}}</ref>
<ref>{{Cite web|title=Lagerstroemia speciosa (Giant Crape Myrtle, Queen's Crape Myrtle) {{!}} North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/lagerstroemia-speciosa/|access-date=2021-11-01|website=plants.ces.ncsu.edu}}</ref>
<ref>{{cite web|url=https://dictzone.com/latin-english-dictionary/speciosa|title=Speciosa meaning in English|access-date=3 July 2024}}</ref>
<ref name= Vikas>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=j98iEAAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)+vernacular+names&pg=PA43| last=Khatri|first=Vikas|title=Herbal Cure – Medicinal Plants that heal naturally| year=2020|page =43|publisher=V&S Publishers| isbn=978-93-5057-184-2}}</ref>
<ref name=Ph-DOH>
{{cite web |url=http://erdb.denr.gov.ph/publications/rise/r_v14n2.pdf |title=Propagation Management Of Herbal and Medicinal Plants|year=2002|author=Eduardo B. Principe and Aurora S. Jose|series=Research Information Series On Ecosystems| volume=14| issue=2
|access-date=25 January 2013 }} {{dead link|date=June 2016}}</ref>
<ref name=VietnamPlants>{{ cite book | first1=Yoshitaka | last1=Tanaka | first2=Nguyen | last2=Van Ke | date=2007 | title=Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden | publisher=Thailand: Orchid Press | isbn=978-974-524-089-6 | page=90}}</ref>
<ref>{{Cite book |last=Hargreaves |first=Dorothy |title=Tropical Trees of the Pacific |last2=Hargreaves |first2=Bob |publisher=Hargreaves |year=1970 |location=Kailua, Hawaii |page=[https://archive.org/details/tropicaltreesofp00harg/page/16 16]}}</ref>
<ref name=ChemistryRef>{{cite journal | pmc=2176148 | year=2007 | last1=Klein | first1=G. | last2=Kim | first2=J. | last3=Himmeldirk | first3=K. | last4=Cao | first4=Y. | last5=Chen | first5=X. | title=Antidiabetes and Anti-obesity Activity of Lagerstroemia speciosa | journal=Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine | volume=4 | issue=4 | pages=401–407 | doi=10.1093/ecam/nem013 | pmid=18227906 }}</ref>
<ref name=MahaSymbols>{{Cite web|url=http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|title=Maharashtra State Symbols|website=www.onlinesaraswati.com|access-date=2019-10-17|archive-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020074351/http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|url-status=dead}}</ref>
<ref name=MythologyRef>{{Cite web|url=https://stylenrich.com/queens-flower-benefits/|last=Samantaray|first= Anamika|title=Health Benefits Of Queen Flower Plant!|date=15 December 2020|publisher=StylEnrich.com}}</ref>
}}
0myxhf1ndbtli2f8jnpxa90ieh6e8p2
190402
190398
2026-04-13T10:43:30Z
Sunia Marndi
8165
/* ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ */
190402
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ (Species)}}
{{speciesbox
|image = jarul.jpg
|image_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
|genus = Lagerstroemia
|species = speciosa
|authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Christian Hendrik Persoon|Pers.]]
|synonyms = * ''Lagerstroemia munchausia'' L. ex Forsyth f.
* ''Munchausia speciosa'' L.
* ''Murtughas speciosa'' (L.) Kuntze
|synonyms_ref = <ref name=POWO>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 ''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn. — Plants of the World Online] (retrieved ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱕)</ref>
}}
'''''Lagerstroemia speciosa''''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ,ᱜᱟᱭᱟᱱᱴ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱮ ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱫᱚ ''[[Lagerstroemia]]'' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱞᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱚᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾
"ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ 'ᱨᱮᱡᱤᱱᱟᱭ' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱨᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ" ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱥᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱴ ᱫᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ/ᱥᱮᱜᱩᱱ ᱠᱟᱴ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱛᱞᱟ ᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱡᱟᱹᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ==
''[[Plants of the World Online]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:
* ''[[Lagerstroemia speciosa subsp. intermedia]]''
* ''Lagerstroemia speciosa subsp. speciosa''
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ ==
ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱚᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱪᱚᱨᱚᱠ' ᱾<ref name="etymology" /> ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:<ref name="Vikas" />
* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: '''ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ'''
* ᱤᱝᱞᱤᱥ: ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, queen crepe myrtle (ᱠᱩᱭᱤᱱ ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ) ᱾
* {{lang-as|ᱮᱡᱟᱨ}} (Ezar)
* {{langx|bn|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{lang-hi|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{lang-mr|ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ}} (Tamhan), ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ (Jarul)
* {{lang-tl|ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ}} (Banaba)
== ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ ==
[[Image:Lagerstroemia speciosa at Kepong Botanical Garden, Taman Ehsan (221030).jpg|thumb|right|[[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱾]]
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱰᱷᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[tree|ᱫᱟᱨᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱥᱩᱞ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱞᱤᱞᱠᱷᱟᱹᱲᱤ ᱥᱮ ᱠᱨᱤᱢ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[leaf|ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮᱭᱟ, ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱧᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱷᱚᱯᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱜᱚᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱝᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱟᱫᱽ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱾
== ᱪᱟᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱪᱤᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ornamental plant|ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱫᱟᱨᱮ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ, ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ (ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ) ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱖᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ph-DOH" /> ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱪᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱲᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VietnamPlants" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱣᱩᱱᱰ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[corosolic acid]], [[lager-stroemin]], [[flosin B]], ᱟᱨ [[reginin A]] ᱾<ref name="ChemistryRef" />
== ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱮᱭᱟ, ᱵᱟᱠᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱞᱟᱡ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱥᱟᱣ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱛᱤᱠᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱚᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾<ref name="Vikas" />
== ᱢᱟᱱᱚᱛ ==
'ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ' ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ '''ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Maharashtra|ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱦᱟ''' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="MahaSymbols" />
== ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ==
[[Theravada Buddhism|ᱛᱷᱮᱨᱟᱵᱟᱫᱟ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱟᱱᱤᱡ [[Buddha|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] "ᱯᱟᱫᱩᱢᱟ" ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ "ᱱᱟᱨᱟᱫᱟ" ᱛᱟᱹᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱤᱝᱦᱚᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ "ᱢᱩᱨᱩᱛᱷᱟ" ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱮ "ᱢᱚᱦᱟᱥᱳᱱᱟ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱟᱞᱮᱨᱤ ==
<gallery>
Image:Fruit, leaves & Drongo I IMG 5962.jpg|ᱡᱚ, ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ [[black drongo|ᱠᱮᱸᱪᱚ ᱟᱲᱮ]] ([[Kolkata, West Bengal|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Flowers & leaves I IMG 1864.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruits I IMG 1380.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruit I IMG 3279.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa.JPG| ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Narsingdi, Bangladesh|ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]])
Image:Banaba Flower (Lagerstroemia speciosa).jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱞᱳᱡᱽ-ᱟᱯ ([[Camarines Sur, Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ]])
File:Lagerstroemia speciosa shrubs.jpg|ᱯᱞᱟᱥᱴᱤᱠ ᱛᱷᱤᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Thrissur, Kerala|ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa Tree.jpg|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ, [[Malda, West Bengal|ᱢᱟᱞᱫᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
</gallery>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist|
<ref name=Swamy>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=NoOWDwAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)&pg=PA197|last1=Swaminathan|first1=M.S.|last2=Kochar|first2=S.L.|title=Major Flowering Trees of Tropical Gardens|year=2019|page=197|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-48195-3}}</ref>
<ref name=etymology>"[https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LASP Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. pride of India]." PLANTS Profile, United States Department of Agriculture / Natural Resources Conservation Service. Retrieved 2008-07-15.</ref>
<ref name="powo">{{cite web |title=''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=19 February 2026}}</ref>
<ref>{{Cite web|title=Lagerstroemia speciosa (Giant Crape Myrtle, Queen's Crape Myrtle) {{!}} North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/lagerstroemia-speciosa/|access-date=2021-11-01|website=plants.ces.ncsu.edu}}</ref>
<ref>{{cite web|url=https://dictzone.com/latin-english-dictionary/speciosa|title=Speciosa meaning in English|access-date=3 July 2024}}</ref>
<ref name= Vikas>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=j98iEAAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)+vernacular+names&pg=PA43| last=Khatri|first=Vikas|title=Herbal Cure – Medicinal Plants that heal naturally| year=2020|page =43|publisher=V&S Publishers| isbn=978-93-5057-184-2}}</ref>
<ref name=Ph-DOH>
{{cite web |url=http://erdb.denr.gov.ph/publications/rise/r_v14n2.pdf |title=Propagation Management Of Herbal and Medicinal Plants|year=2002|author=Eduardo B. Principe and Aurora S. Jose|series=Research Information Series On Ecosystems| volume=14| issue=2
|access-date=25 January 2013 }} {{dead link|date=June 2016}}</ref>
<ref name=VietnamPlants>{{ cite book | first1=Yoshitaka | last1=Tanaka | first2=Nguyen | last2=Van Ke | date=2007 | title=Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden | publisher=Thailand: Orchid Press | isbn=978-974-524-089-6 | page=90}}</ref>
<ref>{{Cite book |last=Hargreaves |first=Dorothy |title=Tropical Trees of the Pacific |last2=Hargreaves |first2=Bob |publisher=Hargreaves |year=1970 |location=Kailua, Hawaii |page=[https://archive.org/details/tropicaltreesofp00harg/page/16 16]}}</ref>
<ref name=ChemistryRef>{{cite journal | pmc=2176148 | year=2007 | last1=Klein | first1=G. | last2=Kim | first2=J. | last3=Himmeldirk | first3=K. | last4=Cao | first4=Y. | last5=Chen | first5=X. | title=Antidiabetes and Anti-obesity Activity of Lagerstroemia speciosa | journal=Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine | volume=4 | issue=4 | pages=401–407 | doi=10.1093/ecam/nem013 | pmid=18227906 }}</ref>
<ref name=MahaSymbols>{{Cite web|url=http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|title=Maharashtra State Symbols|website=www.onlinesaraswati.com|access-date=2019-10-17|archive-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020074351/http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|url-status=dead}}</ref>
<ref name=MythologyRef>{{Cite web|url=https://stylenrich.com/queens-flower-benefits/|last=Samantaray|first= Anamika|title=Health Benefits Of Queen Flower Plant!|date=15 December 2020|publisher=StylEnrich.com}}</ref>
}}
6t0wia00un64jwat8jdcrjyujm3gr90
190410
190402
2026-04-13T11:43:22Z
Sunia Marndi
8165
/* ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ */
190410
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ (Species)}}
{{speciesbox
|image = jarul.jpg
|image_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
|genus = Lagerstroemia
|species = speciosa
|authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Christian Hendrik Persoon|Pers.]]
|synonyms = * ''Lagerstroemia munchausia'' L. ex Forsyth f.
* ''Munchausia speciosa'' L.
* ''Murtughas speciosa'' (L.) Kuntze
|synonyms_ref = <ref name=POWO>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 ''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn. — Plants of the World Online] (retrieved ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱕)</ref>
}}
'''''Lagerstroemia speciosa''''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ,ᱜᱟᱭᱟᱱᱴ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱮ ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱫᱚ ''[[Lagerstroemia]]'' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱞᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱚᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾
"ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ 'ᱨᱮᱡᱤᱱᱟᱭ' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱨᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ" ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱥᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱴ ᱫᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ/ᱥᱮᱜᱩᱱ ᱠᱟᱴ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱛᱞᱟ ᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱡᱟᱹᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ==
''[[Plants of the World Online]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:
* ''[[Lagerstroemia speciosa subsp. intermedia]]''
* ''Lagerstroemia speciosa subsp. speciosa''
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ ==
ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱚᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱪᱚᱨᱚᱠ' ᱾<ref name="etymology" /> ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:<ref name="Vikas" />
* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: '''ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ'''
* ᱤᱝᱞᱤᱥ: ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, queen crepe myrtle (ᱠᱩᱭᱤᱱ ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ) ᱾
* {{lang-as|ᱮᱡᱟᱨ}} (Ezar)
* {{langx|bn|ᱡᱟᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{lang-hi|ᱡᱟᱨᱩᱞ}} (Jarul)
* {{lang-mr|ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ}} (Tamhan), ᱡᱟᱨᱩᱞ (Jarul)
* {{lang-tl|ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ}} (Banaba)
== ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ ==
[[Image:Lagerstroemia speciosa at Kepong Botanical Garden, Taman Ehsan (221030).jpg|thumb|right|[[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱾]]
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱰᱷᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[tree|ᱫᱟᱨᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱥᱩᱞ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱞᱤᱞᱠᱷᱟᱹᱲᱤ ᱥᱮ ᱠᱨᱤᱢ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[leaf|ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮᱭᱟ, ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱧᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱷᱚᱯᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱜᱚᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱝᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱟᱫᱽ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱾
== ᱪᱟᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱪᱤᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ornamental plant|ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱫᱟᱨᱮ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ, ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ (ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ) ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱖᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ph-DOH" /> ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱪᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱲᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VietnamPlants" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱣᱩᱱᱰ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[corosolic acid]], [[lager-stroemin]], [[flosin B]], ᱟᱨ [[reginin A]] ᱾<ref name="ChemistryRef" />
== ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱮᱭᱟ, ᱵᱟᱠᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱞᱟᱡ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱥᱟᱣ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱛᱤᱠᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱚᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾<ref name="Vikas" />
== ᱢᱟᱱᱚᱛ ==
'ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ' ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ '''ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Maharashtra|ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱦᱟ''' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="MahaSymbols" />
== ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ==
[[Theravada Buddhism|ᱛᱷᱮᱨᱟᱵᱟᱫᱟ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱟᱱᱤᱡ [[Buddha|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] "ᱯᱟᱫᱩᱢᱟ" ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ "ᱱᱟᱨᱟᱫᱟ" ᱛᱟᱹᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱤᱝᱦᱚᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ "ᱢᱩᱨᱩᱛᱷᱟ" ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱮ "ᱢᱚᱦᱟᱥᱳᱱᱟ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱟᱞᱮᱨᱤ ==
<gallery>
Image:Fruit, leaves & Drongo I IMG 5962.jpg|ᱡᱚ, ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ [[black drongo|ᱠᱮᱸᱪᱚ ᱟᱲᱮ]] ([[Kolkata, West Bengal|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Flowers & leaves I IMG 1864.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruits I IMG 1380.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruit I IMG 3279.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa.JPG| ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Narsingdi, Bangladesh|ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]])
Image:Banaba Flower (Lagerstroemia speciosa).jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱞᱳᱡᱽ-ᱟᱯ ([[Camarines Sur, Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ]])
File:Lagerstroemia speciosa shrubs.jpg|ᱯᱞᱟᱥᱴᱤᱠ ᱛᱷᱤᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Thrissur, Kerala|ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa Tree.jpg|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ, [[Malda, West Bengal|ᱢᱟᱞᱫᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
</gallery>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist|
<ref name=Swamy>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=NoOWDwAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)&pg=PA197|last1=Swaminathan|first1=M.S.|last2=Kochar|first2=S.L.|title=Major Flowering Trees of Tropical Gardens|year=2019|page=197|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-48195-3}}</ref>
<ref name=etymology>"[https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LASP Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. pride of India]." PLANTS Profile, United States Department of Agriculture / Natural Resources Conservation Service. Retrieved 2008-07-15.</ref>
<ref name="powo">{{cite web |title=''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=19 February 2026}}</ref>
<ref>{{Cite web|title=Lagerstroemia speciosa (Giant Crape Myrtle, Queen's Crape Myrtle) {{!}} North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/lagerstroemia-speciosa/|access-date=2021-11-01|website=plants.ces.ncsu.edu}}</ref>
<ref>{{cite web|url=https://dictzone.com/latin-english-dictionary/speciosa|title=Speciosa meaning in English|access-date=3 July 2024}}</ref>
<ref name= Vikas>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=j98iEAAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)+vernacular+names&pg=PA43| last=Khatri|first=Vikas|title=Herbal Cure – Medicinal Plants that heal naturally| year=2020|page =43|publisher=V&S Publishers| isbn=978-93-5057-184-2}}</ref>
<ref name=Ph-DOH>
{{cite web |url=http://erdb.denr.gov.ph/publications/rise/r_v14n2.pdf |title=Propagation Management Of Herbal and Medicinal Plants|year=2002|author=Eduardo B. Principe and Aurora S. Jose|series=Research Information Series On Ecosystems| volume=14| issue=2
|access-date=25 January 2013 }} {{dead link|date=June 2016}}</ref>
<ref name=VietnamPlants>{{ cite book | first1=Yoshitaka | last1=Tanaka | first2=Nguyen | last2=Van Ke | date=2007 | title=Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden | publisher=Thailand: Orchid Press | isbn=978-974-524-089-6 | page=90}}</ref>
<ref>{{Cite book |last=Hargreaves |first=Dorothy |title=Tropical Trees of the Pacific |last2=Hargreaves |first2=Bob |publisher=Hargreaves |year=1970 |location=Kailua, Hawaii |page=[https://archive.org/details/tropicaltreesofp00harg/page/16 16]}}</ref>
<ref name=ChemistryRef>{{cite journal | pmc=2176148 | year=2007 | last1=Klein | first1=G. | last2=Kim | first2=J. | last3=Himmeldirk | first3=K. | last4=Cao | first4=Y. | last5=Chen | first5=X. | title=Antidiabetes and Anti-obesity Activity of Lagerstroemia speciosa | journal=Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine | volume=4 | issue=4 | pages=401–407 | doi=10.1093/ecam/nem013 | pmid=18227906 }}</ref>
<ref name=MahaSymbols>{{Cite web|url=http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|title=Maharashtra State Symbols|website=www.onlinesaraswati.com|access-date=2019-10-17|archive-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020074351/http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|url-status=dead}}</ref>
<ref name=MythologyRef>{{Cite web|url=https://stylenrich.com/queens-flower-benefits/|last=Samantaray|first= Anamika|title=Health Benefits Of Queen Flower Plant!|date=15 December 2020|publisher=StylEnrich.com}}</ref>
}}
3umngovgft4r2nrvzi3wf3qnvpaxp71
190412
190410
2026-04-13T11:52:54Z
Sunia Marndi
8165
/* ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ */
190412
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛ (Species)}}
{{speciesbox
|image = jarul.jpg
|image_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, [[Kolkata|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
|genus = Lagerstroemia
|species = speciosa
|authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Christian Hendrik Persoon|Pers.]]
|synonyms = * ''Lagerstroemia munchausia'' L. ex Forsyth f.
* ''Munchausia speciosa'' L.
* ''Murtughas speciosa'' (L.) Kuntze
|synonyms_ref = <ref name=POWO>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 ''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn. — Plants of the World Online] (retrieved ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱕)</ref>
}}
'''''Lagerstroemia speciosa''''' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ,ᱜᱟᱭᱟᱱᱴ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ, ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱮ ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱫᱚ ''[[Lagerstroemia]]'' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱢᱮᱞᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱚᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾
"ᱠᱩᱭᱤᱱᱥ ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ 'ᱨᱮᱡᱤᱱᱟᱭ' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱨᱟᱹᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ" ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱥᱮ ᱜᱩᱞᱟᱹᱯᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱴ ᱫᱚ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ/ᱥᱮᱜᱩᱱ ᱠᱟᱴ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "ᱠᱨᱮᱯ-ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱛᱞᱟ ᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱡᱟᱹᱛ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ==
''[[Plants of the World Online]]'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:
* ''[[Lagerstroemia speciosa subsp. intermedia]]''
* ''Lagerstroemia speciosa subsp. speciosa''
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚ ==
ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱚᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱪᱚᱨᱚᱠ' ᱾<ref name="etymology" /> ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:<ref name="Vikas" />
* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: '''ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ'''
* ᱤᱝᱞᱤᱥ: ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ, queen crepe myrtle (ᱠᱩᱭᱤᱱ ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱭᱨᱴᱮᱞ) ᱾
* {{lang-as|ᱮᱡᱟᱨ|translit=Ezar|label=ᱟᱥᱟᱢᱤᱭᱟ}}
* {{lang-bn|ᱡᱟᱨᱩᱞ|translit=Jarul|label=ᱵᱟᱝᱞᱟ}}
* {{lang-hi|ᱡᱟᱨᱩᱞ|translit=Jarul|label=ᱦᱤᱱᱫᱤ}}
* {{lang-mr|ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ|translit=Tamhan|label=ᱢᱚᱨᱟᱴᱷᱤ}}, ᱡᱟᱨᱩᱞ (Jarul)
* {{lang-tl|ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ|translit=Banaba|label=ᱴᱟᱜᱟᱞᱚᱜᱽ}}
== ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ ==
[[Image:Lagerstroemia speciosa at Kepong Botanical Garden, Taman Ehsan (221030).jpg|thumb|right|[[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱾]]
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱰᱷᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[tree|ᱫᱟᱨᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱩᱥᱩᱞ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱞᱤᱞᱠᱷᱟᱹᱲᱤ ᱥᱮ ᱠᱨᱤᱢ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[leaf|ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱜᱮᱭᱟ, ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱧᱩᱨᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐ ᱥᱮᱱᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱛᱷᱚᱯᱮ ᱨᱮ ᱯᱷᱩᱴᱟᱹᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱩᱸᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱜᱚᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱝᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱟᱫᱽ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱾
== ᱪᱟᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ-ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱪᱤᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱜᱷᱟᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Swamy" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ornamental plant|ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱫᱟᱨᱮ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭᱟ ᱾ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ, ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ (ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ) ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟ ᱠᱚ ᱧᱩᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱖᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱨᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Ph-DOH" /> ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱪᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱲᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ, ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VietnamPlants" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱣᱩᱱᱰ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[corosolic acid]], [[lager-stroemin]], [[flosin B]], ᱟᱨ [[reginin A]] ᱾<ref name="ChemistryRef" />
== ᱨᱟᱱ-ᱢᱩᱨᱜᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ==
ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱫᱚ ᱱᱤᱥᱟᱹᱜᱮᱭᱟ, ᱵᱟᱠᱞᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱞᱟᱡ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱨᱮᱦᱮᱫ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱥᱟᱣ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱛᱤᱠᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ [[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱫᱚ ᱢᱚᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣᱟ ᱾<ref name="Vikas" />
== ᱢᱟᱱᱚᱛ ==
'ᱯᱨᱟᱭᱤᱰ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ' ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ '''ᱛᱟᱢᱦᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Maharashtra|ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ '''ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱦᱟ''' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name="MahaSymbols" />
== ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ==
[[Theravada Buddhism|ᱛᱷᱮᱨᱟᱵᱟᱫᱟ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱟᱱᱤᱡ [[Buddha|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] "ᱯᱟᱫᱩᱢᱟ" ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱟᱱᱤᱡ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ "ᱱᱟᱨᱟᱫᱟ" ᱛᱟᱹᱠᱤᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱤᱝᱦᱚᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ "ᱢᱩᱨᱩᱛᱷᱟ" ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱮ "ᱢᱚᱦᱟᱥᱳᱱᱟ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾
== ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱜᱟᱞᱮᱨᱤ ==
<gallery>
Image:Fruit, leaves & Drongo I IMG 5962.jpg|ᱡᱚ, ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ [[black drongo|ᱠᱮᱸᱪᱚ ᱟᱲᱮ]] ([[Kolkata, West Bengal|ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Flowers & leaves I IMG 1864.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruits I IMG 1380.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Dried Fruit I IMG 3279.jpg|ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱡᱚ (ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa.JPG| ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Narsingdi, Bangladesh|ᱱᱚᱨᱥᱤᱝᱫᱤ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]])
Image:Banaba Flower (Lagerstroemia speciosa).jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱞᱳᱡᱽ-ᱟᱯ ([[Camarines Sur, Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱᱥ]])
File:Lagerstroemia speciosa shrubs.jpg|ᱯᱞᱟᱥᱴᱤᱠ ᱛᱷᱤᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ([[Thrissur, Kerala|ᱛᱨᱤᱥᱩᱨ, ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ)
Image:Lagerstroemia Speciosa Tree.jpg|ᱡᱟᱹᱨᱩᱞ ᱫᱟᱨᱮ, [[Malda, West Bengal|ᱢᱟᱞᱫᱟ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]
</gallery>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist|
<ref name=Swamy>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=NoOWDwAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)&pg=PA197|last1=Swaminathan|first1=M.S.|last2=Kochar|first2=S.L.|title=Major Flowering Trees of Tropical Gardens|year=2019|page=197|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-48195-3}}</ref>
<ref name=etymology>"[https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LASP Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. pride of India]." PLANTS Profile, United States Department of Agriculture / Natural Resources Conservation Service. Retrieved 2008-07-15.</ref>
<ref name="powo">{{cite web |title=''Lagerstroemia speciosa'' (L.) Martyn |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553618-1 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens Kew |access-date=19 February 2026}}</ref>
<ref>{{Cite web|title=Lagerstroemia speciosa (Giant Crape Myrtle, Queen's Crape Myrtle) {{!}} North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/lagerstroemia-speciosa/|access-date=2021-11-01|website=plants.ces.ncsu.edu}}</ref>
<ref>{{cite web|url=https://dictzone.com/latin-english-dictionary/speciosa|title=Speciosa meaning in English|access-date=3 July 2024}}</ref>
<ref name= Vikas>{{Cite book|url= https://books.google.com/books?id=j98iEAAAQBAJ&dq=Lagerstroemia+speciosa+(giant+crepe-myrtle,+Queen%27s+crepe-myrtle)+vernacular+names&pg=PA43| last=Khatri|first=Vikas|title=Herbal Cure – Medicinal Plants that heal naturally| year=2020|page =43|publisher=V&S Publishers| isbn=978-93-5057-184-2}}</ref>
<ref name=Ph-DOH>
{{cite web |url=http://erdb.denr.gov.ph/publications/rise/r_v14n2.pdf |title=Propagation Management Of Herbal and Medicinal Plants|year=2002|author=Eduardo B. Principe and Aurora S. Jose|series=Research Information Series On Ecosystems| volume=14| issue=2
|access-date=25 January 2013 }} {{dead link|date=June 2016}}</ref>
<ref name=VietnamPlants>{{ cite book | first1=Yoshitaka | last1=Tanaka | first2=Nguyen | last2=Van Ke | date=2007 | title=Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden | publisher=Thailand: Orchid Press | isbn=978-974-524-089-6 | page=90}}</ref>
<ref>{{Cite book |last=Hargreaves |first=Dorothy |title=Tropical Trees of the Pacific |last2=Hargreaves |first2=Bob |publisher=Hargreaves |year=1970 |location=Kailua, Hawaii |page=[https://archive.org/details/tropicaltreesofp00harg/page/16 16]}}</ref>
<ref name=ChemistryRef>{{cite journal | pmc=2176148 | year=2007 | last1=Klein | first1=G. | last2=Kim | first2=J. | last3=Himmeldirk | first3=K. | last4=Cao | first4=Y. | last5=Chen | first5=X. | title=Antidiabetes and Anti-obesity Activity of Lagerstroemia speciosa | journal=Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine | volume=4 | issue=4 | pages=401–407 | doi=10.1093/ecam/nem013 | pmid=18227906 }}</ref>
<ref name=MahaSymbols>{{Cite web|url=http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|title=Maharashtra State Symbols|website=www.onlinesaraswati.com|access-date=2019-10-17|archive-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020074351/http://www.onlinesaraswati.com/en/Maharashtra-State-Symbols.php|url-status=dead}}</ref>
<ref name=MythologyRef>{{Cite web|url=https://stylenrich.com/queens-flower-benefits/|last=Samantaray|first= Anamika|title=Health Benefits Of Queen Flower Plant!|date=15 December 2020|publisher=StylEnrich.com}}</ref>
}}
tfv22xxkrmw0o84yuv63urusdy8m47b
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Lang-as
10
35496
190399
2026-04-13T10:34:15Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"{{langWithName|as|অসমীয়া|{{{1}}}}}<noinclude> [[Category:Indo-Aryan multilingual support templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude>" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190399
wikitext
text/x-wiki
{{langWithName|as|অসমীয়া|{{{1}}}}}<noinclude>
[[Category:Indo-Aryan multilingual support templates|{{PAGENAME}}]]
</noinclude>
7fp97idmvrvu5iag7l3hvjosqmoj840
190400
190399
2026-04-13T10:37:53Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
190400
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:lang|lang_xx_inherit
|code=as
}}</includeonly>{{#if:{{{2|}}}|{{Main other|[[Category:Instances of Lang-bn using second unnamed parameter]]}}}}<noinclude>
{{Documentation
|1=Template:Lang-x/doc
|content={{Template:Lang-x/doc
|category=Articles containing Bengali-language text
|tracking-category=Instances of Lang-bn using second unnamed parameter
}}
}}
[[Category:Indo-Iranian multilingual support templates|{{PAGENAME}}]]
</noinclude>
0shzvsdej5akhg1smha6rw1hgv8dvo3
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Langx/doc
10
35497
190401
2026-04-13T10:41:52Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"{{High-use}} {{COinS safe|n}} {{No subst}} {{notice|text=After a [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2024 September 27#Replace and delete lang-?? templates|discussion in 2024]], most of the {{tld|lang-??}} templates were replaced by {{tlx|langx}}.}} {{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Lang}} {{Language templates}} This language template identifies non-English text. It is very similar to {{tl|lang}} but inserts the nam..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190401
wikitext
text/x-wiki
{{High-use}}
{{COinS safe|n}}
{{No subst}}
{{notice|text=After a [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2024 September 27#Replace and delete lang-?? templates|discussion in 2024]], most of the {{tld|lang-??}} templates were replaced by {{tlx|langx}}.}}
{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Lang}}
{{Language templates}}
This language template identifies non-English text. It is very similar to {{tl|lang}} but inserts the name of the language as a label. The text is formatted according to recommendations in {{section link|Wikipedia:Manual of Style/Text formatting#Foreign terms}}: italics for languages that use the [[Latin alphabet]]<!-- Not the same thing as Romance languages and Latinate languages-->, normal for others.
== Usage ==
An [[IETF language tag]] and the non-English term or phrase are the only required parameters.
The template should generally be placed after the English translation of the foreign term or phrase.
* The parameter {{Para|links|no}} prevents the language name from being linked.
* The parameter {{Para|translit}} allows for a [[romanization]]. This parameter is not supported by {{tld|langx|<{{var|tag}}>|...}} templates for languages that are already written in Latin script.
* The parameter {{Para|lit}} enables a literal translation (in English) to be given.
== Parameters ==
{| class="wikitable"
|+ Langx supported parameters
! Parameter
! Definition
! Yields to
! Alias
|-
| {{para|1}} || The [[IETF language tag]] for the content in {{para|text}} || {{sdash}} || {{para|code}}
|-
| {{para|text}} || The non-English text || {{sdash}} || {{para|2}}
|-
| {{para|translit}} || The Latin script transliteration of the content in {{para|text}} || {{sdash}} || {{para|3}}
|-
| {{para|translit-std}} || The standard used for the transliteration of the value of {{para|translit}}; accepted values are: {{param value|Abkai}}, {{param value|ahl}}, {{param value|ALA}}, {{param value|ALA-LC}}, {{param value|batr}}, {{param value|bgn/pcgn}}, {{param value|DIN}}, {{param value|eae}}, {{param value|hepburn}}, {{param value|hu}}, {{param value|hunterian}}, {{param value|IAST}}, {{param value|ISO}}, {{param value|jyutping}}, {{param value|mdorff}}, {{param value|mlcts}}, {{param value|mr}}, {{param value|nihon-shiki}}, {{param value|no_std}}, {{param value|pinyin}}, {{param value|rr}}, {{param value|rtgs}}, {{param value|satts}}, {{param value|scientific}}, {{param value|ukrainian}}, {{param value|ungegn}}, {{param value|wadegile}}, {{param value|wehr}}, {{param value|yaleko}} || {{sdash}} ||
|-
| {{nowrap|{{para|translit-script}}}} || The transliteration standard's script identifier || {{sdash}} ||
|-
| {{para|translation}} || The literal English translation or gloss of the content in {{para|text}}. Will be surrounded in single-quotes. The text will be tagged with CSS class {{code|gloss-text}} and the quotes with {{code|gloss-quot}}, like how {{tl|gloss}} does it, enabling customization in [[Help:User style|user stylesheets]]. || {{sdash}} || {{para|lit}}, {{para|4}}
|-
| {{para|label}} || The label to be used instead of template-provided language label. May be wikilinked. Special keyword {{param value|none}} causes the template to render without any labels (including transliteration and translation labels) || {{sdash}} ||
|-
| {{para|link}} || Links language name and static text associated with {{para|translit}} and {{para|translation}}. Defaults to {{param value|yes}}. Accepted values are: {{param value|no}}, {{param value|yes}}; {{para|link|no}} does not unlink wikilinked labels set by {{para|label}} || {{sdash}} || {{para|links}}
|-
| {{para|proto}} || Accepted values are: {{param value|no}} (default) or {{param value|yes}} (default for private-use language tags with the {{param value|-x-proto}} subtags); when {{param value|yes}} (default or explicit), prefixes rendered text with an asterisk indicating 'unattested' || {{sdash}} ||
|-
| {{para|red=y|script}} || (Deprecated – include script subtag in {{para|1}}) IETF language script subtag; sometimes set by the template when the language of the content in {{para|text}} uses more than one writing system; always four alpha characters; a value of {{param value|Latn}} <small>({{em|not}} "Latin"!)</small> forces italic rendering unless overridden by {{para|italic}}; overrides {{para|rtl}} || {{nowrap|{{para|italic}}}} ||
|-
| {{para|red=y|region}} || (Deprecated – include region subtag in {{para|1}}) IETF language region subtag || {{sdash}} ||
|-
| {{para|red=y|variant}} || (Deprecated – include variant subtag in {{para|1}}) IETF language variant subtag || {{sdash}} ||
|-
| {{para|rtl}} || {{param value|yes}} indicates that the writing system used for the content in {{para|text}} is right-to-left; accepted values are: {{param value|no}} (default), {{param value|yes}} || {{nowrap|{{para|script}}}} ||
|-
| {{para|italic}} || {{crossref|see table "[[#italic|Langx {{para|italic}} parameter operation]]"}}; accepted values are: {{param value|yes}}, {{param value|no}}, {{param value|unset}}, {{param value|invert}}, {{param value|default}} || {{sdash}} || {{nowrap|{{para|italics}}}}, {{para|i}}
|-
| {{para|size}} || Specifies font size of the content in {{para|text}}; use a value suitable for use with the CSS <code>font-size</code> property; this should almost always be a relative value supplied in {{param value|style=color: var(--color-content-added, #006400);|%}} or {{param value|style=color: var(--color-content-added, #006400);|em}} units, not a fixed {{param value|style=color: var(--color-content-removed, #8B0000);|px}} value. || {{sdash}} ||
|-
| {{para|engvar}} || Selects English variant spelling of 'romanised' or 'romanized' (default) according to the country specified; accepted values are: {{param value|au}} (Australia), {{param value|ca}} (Canada), {{param value|gb}} (Great Britain), {{param value|ie}} (Ireland), {{param value|in}} (India), {{param value|nz}} (New Zealand), {{param value|us}} (United States), {{param value|za}} (South Africa) || {{sdash}} ||
|-
| {{para|cat}} || Inhibits automatic categorization; mirror version of {{para|nocat}}; accepted values are: {{param value|no}}, {{param value|n}}, {{param value|false}}, {{param value|f}}, {{param value|off}}, {{param value|0}} || {{sdash}} ||
|-
| {{para|nocat}} || Inhibits automatic categorization; mirror version of {{para|cat}}; accepted values are: {{param value|yes}}, {{param value|y}}, {{param value|true}}, {{param value|t}}, {{param value|on}}, {{param value|1}} || {{sdash}} ||
|-
|}
{| class="wikitable"
|+ {{anchor|italic}}Langx {{para|italic}} parameter operation
|-
! {{para|italic}} value !! Description !! Example code !! Result !! HTML markup
|-
| rowspan="4" | {{Plainlist|
* parameter not present;
* parameter present, not set;
* invalid value
}}
| rowspan="7" | {{Plainlist|
* module applies style from:
* template setting, or
* {{pval|-latn}} script subtag;
* else inherits from external markup;
* invalid values treated as default
}}
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|тундра}}</syntaxhighlight>
| {{langx|ru|тундра}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru|тундра}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|tûndra}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru|tûndra}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru|tûndra}}}}<br />Incorrect markup; this requires script subtag {{pval|-latn}}.
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|fr|toundra}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|fr|toundra}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|fr|toundra}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru-latn|tûndra}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru-latn|tûndra}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru-latn|tûndra}}}}
|-
| rowspan="3" | {{param value|default}}
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|тундра|italic=default}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru|тундра|italic=default}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru|тундра|italic=default}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|fr|toundra|italic=default}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|fr|toundra|italic=default}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|fr|toundra|italic=default}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=default}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru-latn|tûndra|italic=default}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=default}}}}
|-
| rowspan="4" | {{param value|no}}
| rowspan="4" | {{Plainlist|
* module applies upright style;
* overrides {{pval|-latn}} script subtag;
* overrides external markup
}}
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|тундра|italic=no}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru|тундра|italic=no}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru|тундра|italic=no}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|fr|toundra|italic=no}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|fr|toundra|italic=no}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|fr|toundra|italic=no}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=no}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru-latn|tûndra|italic=no}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=no}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">''{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=no}}''</syntaxhighlight>
| ''{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=no}}''
| {{code|lang=wikitext|''{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=no}}''}}
|-
| rowspan="2" | {{param value|yes}}
| rowspan="2" | {{Plainlist|
* module applies italic style;
* ignores {{pval|-latn}} script subtag
}}
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|тундра|italic=yes}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru|тундра|italic=yes}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru|тундра|italic=yes}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=yes}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru-latn|tûndra|italic=yes}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=yes}}}}
|-
| rowspan="4" | {{param value|unset}}
| rowspan="4" | {{Plainlist|
* module applies no style;
* inherits style from external markup;
* overrides {{pval|-latn}} script subtag
}}
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|тундра|italic=unset}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru|тундра|italic=unset}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru|тундра|italic=unset}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">''{{Langx|ru|тундра|italic=unset}}''</syntaxhighlight>
| ''{{Langx|ru|тундра|italic=unset}}''
| {{code|lang=wikitext|''{{Langx|ru|тундра|italic=unset}}''}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=unset}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru-latn|tûndra|italic=unset}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=unset}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">''{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=unset}}''</syntaxhighlight>
| ''{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=unset}}''
| {{code|lang=wikitext|''{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=unset}}''}}
|-
| rowspan="4" | {{param value|invert}}
| rowspan="4" | {{Plainlist|
* module applies no style;
* inverts style in internal markup;{{efn|name=invertunset}}
* disables auto-italics;
* overrides {{pval|-latn}} script subtag
}}
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|тундра|italic=invert}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru|тундра|italic=invert}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru|тундра|italic=invert}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|''тундра''|italic=invert}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru|''тундра''|italic=invert}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru|''тундра''|italic=invert}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=invert}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru-latn|tûndra|italic=invert}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru-latn|tûndra|italic=invert}}}}
|-
| <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru-latn|''tûndra''|italic=invert}}</syntaxhighlight>
| {{Langx|ru-latn|''tûndra''|italic=invert}}
| {{code|lang=wikitext|{{Langx|ru-latn|''tûndra''|italic=invert}}}}
|-
|}
===Notes===
{{Notelist|refs=
{{efn|name=invertunset|compare {{para|italic|invert}} to {{para|italic|unset}}:
:<syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|de|... ein neues Opernprojekt in Angriff: ''Das Käthchen von Heilbronn'', nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.|italic=invert}}</syntaxhighlight>
::{{Langx|de|... ein neues Opernprojekt in Angriff: ''Das Käthchen von Heilbronn'', nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.|italic=invert}}
:<syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|de|''... ein neues Opernprojekt in Angriff: ''Das Käthchen von Heilbronn'', nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.''|italic=unset}}</syntaxhighlight>
::{{Langx|de|''... ein neues Opernprojekt in Angriff: ''Das Käthchen von Heilbronn'', nach Heinrich von Kleists gleichnamigem Drama.''|italic=unset}}}}
}}
=== TemplateData ===
{{TemplateData header}}
<templatedata>
{
"params": {
"1": {
"label": "Language tag",
"description": "A valid IETF language tag identifying the language of the non-English text. E.g. \"ja\" for Japanese.",
"type": "string",
"required": true,
"example": "ja"
},
"2": {
"label": "Text",
"description": "The non-English text to display. E.g. \"東京都\" means \"Tokyo\" in Japanese.",
"type": "string",
"required": true,
"example": "東京都"
},
"3": {
"label": "Transliteration",
"description": "The transliteration of the foreign text, for languages that do not use the Latin alphabet. This field is ignored for languages that do use the Latin alphabet. E.g. \"Tōkyō\" is the standardized romanization of \"Tokyo\".",
"type": "string",
"aliases": [
"translit"
],
"example": "Tōkyō"
},
"4": {
"label": "Literal translation",
"description": "The literal translation of the foreign text. E.g. \"Tokyo\" means \"eastern capital\".",
"type": "string",
"aliases": [
"lit",
"translation"
],
"example": "eastern capital"
},
"links": {
"label": "Display link",
"description": "Set to 'no' to disable the link to the article's language.",
"type": "boolean",
"aliases": [
"link"
],
"default": "yes",
"autovalue": "no"
},
"label": {
"label": "Language label",
"description": "If 'none', suppresses language link and label. Other options may be available depending on the language.",
"example": "none",
"type": "line"
},
"rtl": {
"label": "Right-to-left",
"description": "Toggle right-to-left view for the foreign text.",
"type": "boolean",
"example": "yes",
"default": "no"
},
"italic": {
"label": "Italicize",
"description": "Toggle italicization for the foreign text.",
"type": "boolean",
"default": "yes",
"example": "no",
"aliases": [
"italics",
"i"
]
},
"size": {
"label": "Font-size",
"description": "Sets font-size for the foreign text.",
"example": "120%, 1.2em"
},
"engvar": {
"label": "English variant",
"description": "Spelling of 'romanized/romanised'.",
"type": "string",
"suggestedvalues": [
"au",
"ca",
"gb",
"ie",
"in",
"nz",
"us",
"za"
]
}
},
"description": "Indicates to readers the original form of a term or phrase in a foreign language.",
"paramOrder": [
"1",
"2",
"3",
"4",
"links",
"label",
"rtl",
"italic",
"size",
"engvar"
]
}
</templatedata>
== Examples ==
The following examples show translations from German or French.
* {{demo|<nowiki>Weimar is located in the federal state of Thuringia ({{Langx|de|Thüringen}}).</nowiki>}}
* {{demo|<nowiki>The ''Seafarers of Catan'' ({{Langx|de|Die Seefahrer von Catan}}) is an expansion of the board game ''[[The Settlers of Catan]]''.</nowiki>}}
* {{demo|<nowiki>Albert the Bear ({{Langx|de|Albrecht der Bär|links=no}})</nowiki>}}
*{{demo|<nowiki>''All Quiet on the Western Front'' ({{Langx|de|Im Westen nichts Neues|lit=In the West Nothing New}}) is a novel by [[Erich Maria Remarque]].</nowiki>}}
* {{demo|<nowiki>'''Paris Cité University''' ({{langx|fr|links=no|'''Université Paris Cité'''}}) is a public research university</nowiki>}}
== Comparison with the Lang template==
This template differs from the {{tlx|lang}} template in that this one labels the text with the name of the language. For that reason, to avoid unnecessary clutter, this template should be used sparingly, in cases where the name of the language should be made explicit, such as the first place in an article that the translation of a word or phrase in English is given, or when renderings in multiple languages are being given and confusion is possible in the absence of such labeling.
Comparison:
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Lang|ru|тундра}}</syntaxhighlight> produces {{lang|ru|тундра}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|тундра}}</syntaxhighlight> produces {{langx|ru|тундра}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline="1">{{Langx|ru|тундра|label=none}}</syntaxhighlight> produces {{langx|ru|тундра|label=none}}
== Tracking categories ==
* {{Category link with count|Lang and lang-xx template errors}}
* {{Category link with count|Lang and lang-xx code promoted to ISO 639-1}}
* {{Category link with count|Lang and lang-xx using deprecated ISO 639 codes}}
TODO: (2024-09-22) rename these categories
== See also ==
{{#invoke:Lang/documentor tool|see_also|{{{see-also|}}}}}
* {{tl|crh}} – Supports Latin, Cyrillic, and Arabic Crimean Tatar text
* {{Tl|Lang}}
* {{Tl|Language with name/for}}
* [[List of ISO 639 language codes]] (language codes)
* {{tl|IPA}}
<includeonly>{{Sandbox other||
[[Category:Wikipedia multilingual support templates]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
[[Category:Language tag handling templates]]
}}</includeonly>
o2m7cllx8z67oa867aikah27gydskgv
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Sdash
10
35498
190404
2026-04-13T11:10:06Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"<noinclude>{| class="wikitable" |- |</noinclude>data-sort-value="{{{sort|}}}" style="{{{style|vertical-align:middle; text-align:center}}}" class="{{{class|table-na}}}" | {{{1|—}}}<noinclude> |} {{documentation|Template:Table cell templates/doc}} </noinclude>" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190404
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{| class="wikitable"
|-
|</noinclude>data-sort-value="{{{sort|}}}" style="{{{style|vertical-align:middle; text-align:center}}}" class="{{{class|table-na}}}" | {{{1|—}}}<noinclude>
|}
{{documentation|Template:Table cell templates/doc}}
</noinclude>
r93yk30ummzfnezx6xkeoatilw2f8c9
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Param value
10
35499
190405
2026-04-13T11:13:24Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"<templatestyles src="Template:Param value/styles.css"/><span class="tpl-pval__wrapper"><code class="tpl-pval__code" style="{{#if:{{{border|{{{b|}}}}}}|border:{{{border|{{{b|}}}}}};}} {{#if:{{{bg-color|}}}|background-color: {{{bg-color}}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{{bg-color}}}}};}} {{#if:{{{bg|}}}|color: {{Greater color contrast ratio|{{{bg}}}}};}} {{#ifexpr:{{str len|{{{1|}}}}} > 25|white-space: wrap;|}} {{{styl..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190405
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Template:Param value/styles.css"/><span class="tpl-pval__wrapper"><code class="tpl-pval__code" style="{{#if:{{{border|{{{b|}}}}}}|border:{{{border|{{{b|}}}}}};}} {{#if:{{{bg-color|}}}|background-color: {{{bg-color}}}; color: {{Greater color contrast ratio|{{{bg-color}}}}};}} {{#if:{{{bg|}}}|color: {{Greater color contrast ratio|{{{bg}}}}};}} {{#ifexpr:{{str len|{{{1|}}}}} > 25|white-space: wrap;|}} {{{style|}}}">{{replace|{{replace|{{replace|{{replace|{{replace|<includeonly>⊗ϑ{{{1|}}}⊗ϑ</includeonly><noinclude>value</noinclude>| |{{{space|{{{sp| }}}}}}}}|#|#}}|*|*}}|:|:}}|⊗ϑ|}}</code></span><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
oyd3jpyy59x812wn9xbrqm63nh7f7d7
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Param value/styles.css
10
35500
190406
2026-04-13T11:14:06Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"/* {{pp-template}} */ .tpl-pval__code { border: thin solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--color-inverted, #fff); color: inherit; white-space: nowrap; }" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190406
sanitized-css
text/css
/* {{pp-template}} */
.tpl-pval__code {
border: thin solid var(--border-color-base, #a2a9b1);
background-color: var(--color-inverted, #fff);
color: inherit;
white-space: nowrap;
}
fqg9qh88nnemm62ynyo3np3cozsa2f2
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Pval
10
35501
190407
2026-04-13T11:16:03Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
Redirected page to [[ᱪᱷᱟᱸᱪ:Param value]]
190407
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Param value]]
{{Rcat shell|
{{R shortcut}}
}}
brfkzkf9futzxnw5ien0erejft2lgre
ᱢᱳᱰᱩᱞ:Language/data
828
35502
190408
2026-04-13T11:32:48Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"local lang_obj = mw.language.getContentLanguage(); local this_wiki_lang_tag = lang_obj.code; -- get this wiki's language tag --[[--------------------------< L A N G _ N A M E _ T A B L E >------------------------------------------------ primary table of tables that decode: lang -> language tags and names script -> ISO 15924 script tags region -> ISO 3166 region tags variant -> IANA registered variant tags supp..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190408
Scribunto
text/plain
local lang_obj = mw.language.getContentLanguage();
local this_wiki_lang_tag = lang_obj.code; -- get this wiki's language tag
--[[--------------------------< L A N G _ N A M E _ T A B L E >------------------------------------------------
primary table of tables that decode:
lang -> language tags and names
script -> ISO 15924 script tags
region -> ISO 3166 region tags
variant -> IANA registered variant tags
suppressed -> map of scripts tags and their associated language tags
all of these data come from separate modules that are derived from the IANA language-subtag-registry file
key_to_lower() avoids the metatable trap and sets all keys in the subtables to lowercase. Many language codes
have multiple associated names; Module:lang is only concerned with the first name so key_to_lower() only fetches
the first name.
]]
local function key_to_lower (module, src_type)
local out = {};
local source_t = (('var_sup' == src_type) and require (module)) or mw.loadData (module); -- fetch data from this module; require() avoids metatable trap for variant data
if 'var_sup' == src_type then
for k, v in pairs (source_t) do
out[k:lower()] = v; -- for variant and suppressed everything is needed
end
elseif 'lang' == src_type and source_t.active then -- for ~/iana_languages (active)
for k, v in pairs (source_t.active) do
out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only
end
elseif 'lang_dep' == src_type and source_t.deprecated then -- for ~/iana_languages (deprecated)
for k, v in pairs (source_t.deprecated) do
out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only
end
else -- here for all other sources
for k, v in pairs (source_t) do
out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only
end
end
return out;
end
local lang_name_table_t = {
lang = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang'),
lang_dep = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang_dep'),
script = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana scripts'), -- script keys are capitalized; set to lower
region = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana regions'), -- region keys are uppercase; set to lower
variant = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana variants', 'var_sup'),
suppressed = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana suppressed scripts', 'var_sup'), -- script keys are capitalized; set to lower
}
--[[--------------------------< I 1 8 N M E D I A W I K I O V E R R I D E >--------------------------------
For internationalization; not used at en.wiki
The language names taken from the IANA language-subtag-registry file are given in English. That may not be ideal.
Translating ~8,000 language names is also not ideal. MediaWiki maintains (much) shorter lists of language names
in most languages for which there is a Wikipedia edition. When desired, Module:Lang can use the MediaWiki
language list for the local language.
Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all.
When incomplete, MediaWiki's list will 'fall back' to another language (typically English). When that happens
add an appropriate entry to the override table below.
Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be correct. At en.wiki, the
MediaWiki language names do not agree with the IANA language names for these ISO 639-1 tags. Often it is simply
spelling differences:
bh: IANA: Bihari languages MW: Bhojpuri – the ISO 639-3 tag for Bhojpuri is bho
bn: IANA: Bengali MW: Bangla – Bengali is the exonym, Bangla is the endonym
dv: IANA: Dhivehi MW: Divehi
el: IANA: Modern Greek MW: Greek
ht: IANA: Haitian MW: Haitian Creole
ky: IANA: Kirghiz MW: Kyrgyz
li: IANA: Limburgan MW: Limburgish
or: IANA: Oriya MW: Odia
os: IANA: Ossetian MW: Ossetic
"pa: IANA: Panjabi MW: Punjabi
"ps: IANA: Pushto MW: Pashto
"to: IANA: Tonga MW: Tongan
"ug: IANA: Uighur MW: Uyghur
use the override table to override language names that are incorrect for your project
To see the list of names that MediaWiki has for your language, enter this in the Debug console:
=mw.dumpObject (mw.language.fetchLanguageNames ('<tag>', 'all'))
(replacing <tag> with the language tag for your language)
Use of the MediaWiki language names lists is enabled when media_wiki_override_enable is set to boolean true.
]]
local media_wiki_override_enable = false; -- set to true to override IANA names with MediaWiki names; always false at en.wiki
-- caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all
if true == media_wiki_override_enable then
local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_lang_tag, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to MediaWiki
for tag, name in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- loop through each tag/name pair in the MediaWiki list
if lang_name_table_t.lang[tag] then -- if the tag is in the main list
lang_name_table_t.lang[tag] = name; -- overwrite existing name with the name from MediaWiki
end
end
end
--[[--------------------------< O V E R R I D E >--------------------------------------------------------------
Language codes and names in this table override the BCP47 names in lang_name_table.
indexes in this table shall always be lower case
]]
local override = {
------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 1 >------------------------------------------------------------
["ab"] = "Abkhaz", -- to match en.wiki article name
["ca-valencia"] = "Valencian",
["cu"] = "Church Slavonic", -- 2nd IANA name;
["de-at"] = "Austrian German", -- these code-region and code-variant tags to match en.wiki article names
["de-ch"] = "Swiss Standard German",
["en-au"] = "Australian English",
["en-ca"] = "Canadian English",
["en-emodeng"] = "Early Modern English",
["en-gb"] = "British English",
["en-ie"] = "Irish English",
["en-in"] = "Indian English",
["en-nz"] = "New Zealand English",
["en-us"] = "American English",
["en-za"] = "South African English",
["fr-ca"] = "Canadian French",
["fr-gallo"] = "Gallo",
["fy"] = "West Frisian", -- Western Frisian
["mo"] = "Moldovan", -- Moldavian (deprecated code); to match en.wiki article title
["nl-be"] = "Flemish", -- match MediaWiki
["oc-gascon"] = "Gascon",
["oc-provenc"] = "Provençal",
["ps"] = "Pashto", -- Pushto
["pt-br"] = "Brazilian Portuguese", -- match MediaWiki
["ro-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form
["ro-cyrl-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form
["tw-asante"] = "Asante Twi",
["ug"] = "Uyghur", -- 2nd IANA name; to match en.wiki article name
-- these ISO 639-1 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted)
--<begin do-not-edit except to comment out>--
["av"] = "Avar", -- Avaric
["bo"] = "Standard Tibetan", -- Tibetan
["el"] = "Greek", -- Modern Greek
-- ["en-SA"] = "South African English", -- English; no; SA is not South Africa it Saudi Arabia; ZA is South Africa
["ff"] = "Fula", -- Fulah
["ht"] = "Haitian Creole", -- Haitian
["hz"] = "Otjiherero", -- Herero
["ii"] = "Yi", -- Sichuan Yi
["ki"] = "Gikuyu", -- Kikuyu
["kl"] = "Greenlandic", -- Kalaallisut
["ky"] = "Kyrgyz", -- Kirghiz
["lg"] = "Luganda", -- Ganda
["li"] = "Limburgish", -- Limburgan
["mi"] = "Māori", -- Maori
["na"] = "Nauruan", -- Nauru
["nb"] = "Bokmål", -- Norwegian Bokmål
["nd"] = "Northern Ndebele", -- North Ndebele
["nn"] = "Nynorsk", -- Norwegian Nynorsk
["nr"] = "Southern Ndebele", -- South Ndebele
["ny"] = "Chichewa", -- Nyanja
["oj"] = "Ojibwe", -- Ojibwa
["or"] = "Odia", -- Oriya
["pa"] = "Punjabi", -- Panjabi
["rn"] = "Kirundi", -- Rundi
["sl"] = "Slovene", -- Slovenian
["ss"] = "Swazi", -- Swati
["st"] = "Sotho", -- Southern Sotho
["to"] = "Tongan", -- Tonga
--<end do-not-edit except to comment out>--
------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 2, - 3, - 5 >----------------------------------------------
["alv"] = "Atlantic–Congo languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["arc"] = "Imperial Aramaic (700-300 BCE)", -- Official Aramaic (700-300 BCE), Imperial Aramaic (700-300 BCE); to match en.wiki article title uses ISO639-2 'preferred' name
["art"] = "constructed", -- to match en.wiki article; lowercase for category name
["arx"] = "Aruá (Rondonia State)", -- Aruá (Rodonia State); to match en.wiki article
["ast-es"] = "Leonese", -- ast in IANA is Asturian; Leonese is a dialect
["bea"] = "Dane-zaa", -- Beaver; to match en.wiki article title
["bha"] = "Bhariati", -- Bharia; to match en.wiki article title
["bhd"] = "Bhadarwahi", -- Bhadrawahi; to match en.wiki article title
["bla"] = "Blackfoot", -- Siksika; to match en.wiki article title
["blc"] = "Nuxalk", -- Bella Coola; to match en.wiki article title
["bua"] = "Buryat", -- Buriat; this is a macro language; these four use wp preferred transliteration;
["bxm"] = "Mongolian Buryat", -- Mongolia Buriat; these three all redirect to Buryat
["bxr"] = "Russian Buryat", -- Russia Buriat;
["bxu"] = "Chinese Buryat", -- China Buriat;
["byr"] = "Yipma", -- Baruya, Yipma
["clm"] = "Klallam", -- Clallam; to match en.wiki article title
["egy"] = "Ancient Egyptian", -- Egyptian (Ancient); distinguish from contemporary arz: Egyptian Arabic
["ems"] = "Alutiiq", -- Pacific Gulf Yupik; to match en.wiki article title
["esx"] = "Eskimo–Aleut languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["frr"] = "North Frisian", -- Northern Frisian
["frs"] = "East Frisian Low Saxon", -- Eastern Frisian
["gsw-fr"] = "Alsatian", -- match MediaWiki
["haa"] = "Hän", -- Han; to match en.wiki article title
["hei"] = "Heiltsuk–Oowekyala", -- Heiltsuk; to match en.wiki article title
["hmx"] = "Hmong–Mien languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["ilo"] = "Ilocano", -- Iloko; to match en.wiki article title
["jam"] = "Jamaican Patois", -- Jamaican Creole English
["lij-mc"] = "Monégasque", -- Ligurian as spoken in Monaco; this one for proper tool tip; also in <article_name> table
["luo"] = "Dholuo", -- IANA (primary) /ISO 639-3: Luo (Kenya and Tanzania); IANA (secondary): Dholuo
["mhr"] = "Meadow Mari", -- Eastern Mari
["mid"] = "Modern Mandaic", -- Mandaic
['mis'] = "uncoded", -- Uncoded languages; capitalization; special scope, not collective scope;
["mkh"] = "Mon–Khmer languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["mla"] = "Tamambo", -- Malo
['mte'] = "Mono-Alu", -- Mono (Solomon Islands)
['mul'] = "multiple", -- Multiple languages; capitalization; special scope, not collective scope;
["nan-tw"] = "Taiwanese Hokkien", -- make room for IANA / 639-3 nan Min Nan Chinese; match en.wiki article title
["new"] = "Newar", -- Newari, Nepal Bhasa; to match en,wiki article title
["ngf"] = "Trans–New Guinea languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["nic"] = "Niger–Congo languages", -- Niger-Kordofanian languages; to match en,wiki article title
["nrf"] = "Norman", -- not quite a collective - IANA name: Jèrriais + Guernésiais; categorizes to Norman-language text
["nrf-gg"] = "Guernésiais", -- match MediaWiki
["nrf-je"] = "Jèrriais", -- match MediaWiki
["nzi"] = "Nzema", -- Nzima; to match en.wiki article title
["oma"] = "Omaha–Ponca", -- to match en.wiki article title (endash)
["orv"] = "Old East Slavic", -- Old Russian
["pfl"] = "Palatine German", -- Pfaelzisch; to match en.wiki article
["pie"] = "Piro Pueblo", -- Piro; to match en.wiki article
["pms"] = "Piedmontese", -- Piemontese; to match en.wiki article title
["pnb"] = "Punjabi (Western)", -- Western Panjabi; dab added to override import from ~/wp languages and distinguish pnb from pa in reverse look up tag_from_name()
['qwm'] = "Cuman", -- Kuman (Russia); to match en.wiki article name
["rop"] = "Australian Kriol", -- Kriol; en.wiki article is a dab; point to correct en.wiki article
["rsk"] = "Pannonian Rusyn", -- Ruthenian; en.wiki preferred name
["sco-ulster"] = "Ulster Scots",
["sdo"] = "Bukar–Sadong", -- Bukar-Sadung Bidayuh; to match en.wiki article title
["smp"] = "Samaritan Hebrew", -- to match en.wiki article title
["stq"] = "Saterland Frisian", -- Saterfriesisch
["tfn"] = "Denaʼina", -- to match en.wiki article title
["und"] = "undetermined", -- capitalization to match existing category
["wrg"] = "Warrongo", -- Warungu
["xal-ru"] = "Kalmyk", -- to match en.wiki article title
["xgf"] = "Tongva", -- ISO 639-3 is Gabrielino-Fernandeño
["yuf"] = "Havasupai–Hualapai", -- Havasupai-Walapai-Yavapai; to match en.wiki article title
["zkh"] = "Khorezmian Turkic", -- Khorezmian; to match en.wiki article title, avoiding the dab
["zkt"] = "Khitan", -- Kitan; to match en.wiki article title
["zxx"] = "no linguistic content", -- capitalization
-- these ISO 639-2, -3 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted)
--<begin do-not-edit except to comment out>--
["ace"] = "Acehnese", -- Achinese
["aec"] = "Sa'idi Arabic", -- Saidi Arabic
["akl"] = "Aklan", -- Aklanon
["alt"] = "Altay", -- Southern Altai
["apm"] = "Mescalero-Chiricahua", -- Mescalero-Chiricahua Apache
["bal"] = "Balochi", -- Baluchi
-- ["bcl"] = "Central Bicolano", -- Central Bikol
["bin"] = "Edo", -- Bini
["bpy"] = "Bishnupriya Manipuri", -- Bishnupriya
["chg"] = "Chagatay", -- Chagatai
["ckb"] = "Sorani Kurdish", -- Central Kurdish
["cnu"] = "Shenwa", -- Chenoua
["coc"] = "Cocopah", -- Cocopa
["diq"] = "Zazaki", -- Dimli
["fit"] = "Meänkieli", -- Tornedalen Finnish
["fkv"] = "Kven", -- Kven Finnish
["frk"] = "Old Frankish", -- Frankish
["gez"] = "Ge'ez", -- Geez
["gju"] = "Gujari", -- Gujari
["gsw"] = "Alemannic German", -- Swiss German
["gul"] = "Gullah", -- Sea Island Creole English
["hak"] = "Hakka", -- Hakka Chinese
["hbo"] = "Biblical Hebrew", -- Ancient Hebrew
["hnd"] = "Hindko", -- Southern Hindko
-- ["ikt"] = "Inuvialuk", -- Inuinnaqtun
["kaa"] = "Karakalpak", -- Kara-Kalpak
["khb"] = "Tai Lü", -- Lü
["kmr"] = "Kurmanji Kurdish", -- Northern Kurdish
["kpo"] = "Kposo", -- Ikposo
["krj"] = "Kinaray-a", -- Kinaray-A
-- ["ktz"] = "Juǀ'hoan", -- Juǀʼhoan
["lez"] = "Lezgian", -- Lezghian
["liv"] = "Livonian", -- Liv
["lng"] = "Lombardic", -- Langobardic
["mia"] = "Miami-Illinois", -- Miami
["miq"] = "Miskito", -- Mískito
["mix"] = "Mixtec", -- Mixtepec Mixtec
["mni"] = "Meitei", -- Manipuri
["mrj"] = "Hill Mari", -- Western Mari
["mww"] = "White Hmong", -- Hmong Daw
["nds-nl"] = "Dutch Low Saxon", -- Low German
-- ["new"] = "Nepal Bhasa", -- Newari
["nso"] = "Northern Sotho", -- Pedi
-- ["nwc"] = "Classical Nepal Bhasa", -- Classical Newari, Classical Nepal Bhasa, Old Newari
["ood"] = "O'odham", -- Tohono O'odham
["otk"] = "Old Turkic", -- Old Turkish
["pal"] = "Middle Persian", -- Pahlavi
["pam"] = "Kapampangan", -- Pampanga
["phr"] = "Potwari", -- Pahari-Potwari
["pka"] = "Jain Prakrit", -- Ardhamāgadhī Prākrit
-- ["pnb"] = "Punjabi", -- Western Panjabi
["psu"] = "Shauraseni", -- Sauraseni Prākrit
["rap"] = "Rapa Nui", -- Rapanui
["rar"] = "Cook Islands Māori", -- Rarotongan
["rmu"] = "Scandoromani", -- Tavringer Romani
["rom"] = "Romani", -- Romany
["rup"] = "Aromanian", -- Macedo-Romanian
["ryu"] = "Okinawan", -- Central Okinawan
["sdc"] = "Sassarese", -- Sassarese Sardinian
["sdn"] = "Gallurese", -- Gallurese Sardinian
["shp"] = "Shipibo", -- Shipibo-Conibo
["src"] = "Logudorese", -- Logudorese Sardinian
["sro"] = "Campidanese", -- Campidanese Sardinian
["tkl"] = "Tokelauan", -- Tokelau
["tvl"] = "Tuvaluan", -- Tuvalu
["tyv"] = "Tuvan", -- Tuvinian
["vls"] = "West Flemish", -- Vlaams
["wep"] = "Westphalian", -- Westphalien
["xal"] = "Oirat", -- Kalmyk
["xcl"] = "Old Armenian", -- Classical Armenian
["yua"] = "Yucatec Maya", -- Yucateco
--<end do-not-edit except to comment out>--
------------------------------< P R I V A T E _ U S E _ T A G S >----------------------------------------------
["akk-x-latbabyl"] = "Late Babylonian Akkadian",
["akk-x-midassyr"] = "Middle Assyrian Akkadian",
["akk-x-midbabyl"] = "Middle Babylonian Akkadian",
["akk-x-neoassyr"] = "Neo-Assyrian Akkadian",
["akk-x-neobabyl"] = "Neo-Babylonian Akkadian",
["akk-x-old"] = "Old Akkadian",
["akk-x-oldassyr"] = "Old Assyrian Akkadian",
["akk-x-oldbabyl"] = "Old Babylonian Akkadian",
["alg-x-proto"] = "Proto-Algonquian", -- alg in IANA is Algonquian languages
["ar-x-nabat"] = "Nabataean Arabic",
["ar-x-safaitic"] = "Safaitic",
["art-x-uropi"] = "Uropi", -- art in IANA is Artificial languages
["ast-x-west"] = "Western Asturian",
["ca-x-old"] = "Old Catalan",
["cel-x-combrit"] = "Common Brittonic", -- cel in IANA is Celtic languages
["cel-x-proto"] = "Proto-Celtic",
["ccs-x-proto"] = "Proto-Kartvelian", -- ccs in IANA is Kartvelian languages
["egy-x-demotic"] = "Demotic Egyptian",
["egy-x-late"] = "Late Egyptian",
["egy-x-middle"] = "Middle Egyptian",
["egy-x-old"] = "Old Egyptian",
["et-x-seto"] = "Seto", -- to replace {{Lang-est-sea}}
["fiu-x-proto"] = "Proto-Finno-Ugric", -- fiu in IANA is Finno-Ugric languages
["fr-x-frainc"] = "Franc-Comtois", -- to replace {{Lang-fra-frc}}
["fr-x-quebec"] = "Quebec French",
["gem-x-proto"] = "Proto-Germanic", -- gem in IANA is Germanic languages
["gmq-x-proto"] = "Proto-Norse",
["gmw-x-ecg"] = "East Central German",
["gmw-x-proto"] = "Proto-West Germanic",
["grc-x-aeolic"] = "Aeolic Greek", -- these grc-x-... codes are preferred alternates to the non-standard catchall code grc-gre
["grc-x-arcadcyp"] = "Arcadocypriot Greek",
["grc-x-attic"] = "Attic Greek",
["grc-x-biblical"] = "Biblical Greek",
["grc-x-byzant"] = "Byzantine Greek",
["grc-x-classic"] = "Classical Greek",
["grc-x-doric"] = "Doric Greek",
["grc-x-hellen"] = "Hellenistic Greek",
["grc-x-ionic"] = "Ionic Greek",
["grc-x-koine"] = "Koine Greek",
["grc-x-medieval"] = "Medieval Greek",
["grc-x-pamph"] = "Pamphylian Greek",
["grc-x-patris"] = "Patristic Greek",
["grk-x-proto"] = "Proto-Greek", -- grk in IANA is Greek languages
["iir-x-proto"] = "Proto-Indo-Iranian", -- iir in IANA is Indo-Iranian Languages
["inc-x-mitanni"] = "Mitanni-Aryan", -- inc in IANA is Indic languages
["inc-x-proto"] = "Proto-Indo-Aryan",
["ine-x-anatolia"] = "Anatolian languages",
["ine-x-proto"] = "Proto-Indo-European",
["ira-x-proto"] = "Proto-Iranian", -- ira in IANA is Iranian languages
["itc-x-proto"] = "Proto-Italic", -- itc in IANA is Italic languages
["ksh-x-colog"] = "Colognian", -- en.wiki article is Colognian; ksh (Kölsch) redirects there
["la-x-church"] = "Ecclesiastical Latin",
["la-x-classic"] = "Classical Latin",
["la-x-late"] = "Late Latin",
["la-x-medieval"] = "Medieval Latin",
["la-x-new"] = "New Latin",
["la-x-old"] = "Old Latin",
["la-x-ren"] = "Renaissance Latin",
["la-x-vulgar"] = "Vulgar Latin",
["lmo-x-berg"] = "Bergamasque", -- lmo in IANA is Lombard; Bergamasque is a dialect
["lmo-x-cremish"] = "Cremish", -- lmo in IANA is Lombard; Cremish is a dialect
["lmo-x-milanese"] = "Milanese", -- lmo in IANA is Lombard; Milanese is a dialect
["mis-x-ripuar"] = "Ripuarian", -- replaces improper use of ksh in wp_languages
["prg-x-old"] = "Old Prussian",
["roa-x-proto"] = "Proto-Romance",
["sem-x-ammonite"] = "Ammonite",
["sem-x-aramaic"] = "Aramaic",
["sem-x-canaan"] = "Canaanite languages",
["sem-x-dadanit"] = "Dadanitic",
["sem-x-dumaitic"] = "Dumaitic",
["sem-x-egurage"] = "Eastern Gurage",
["sem-x-hasaitic"] = "Hasaitic",
["sem-x-hatran"] = "Hatran Aramaic",
["sem-x-hismaic"] = "Hismaic",
["sem-x-nabat"] = "Nabataean Aramaic",
["sem-x-oldsoara"] = "Old South Arabian",
["sem-x-palmyren"] = "Palmyrene Aramaic",
["sem-x-proto"] = "Proto-Semitic",
["sem-x-taymanit"] = "Taymanitic",
["smi-x-proto"] = "Proto-Samic", -- smi in IANA is Samic languages
["sla-x-proto"] = "Proto-Slavic", -- sla in IANA is Slavic languages
["sq-x-proto"] = "Proto-Albanian",
["trk-x-oldanat"] = "Old Anatolian Turkish", -- to replace {{Lang-1ca}}
["urj-x-proto"] = "Proto-Uralic", -- urj in IANA is Uralic languages
["yuf-x-hav"] = "Havasupai", -- IANA name for these three is Havasupai-Walapai-Yavapai
["yuf-x-wal"] = "Walapai",
["yuf-x-yav"] = "Yavapai",
["xsa-x-himyarit"] = "Himyaritic",
["xsc-x-pontic"] = "Pontic Scythian", -- xsc in IANA is Scythian
["xsc-x-saka"] = "Saka",
["xsc-x-sarmat"] = "Sarmatian",
["zle-x-ruthenia"] = "Ruthenian", -- zle in IANA is East Slavic languages collective; moved to allow rsk for Pannonian Rusyn
}
--[[--------------------------< A R T I C L E _ L I N K >------------------------------------------------------
for those rare occasions when article titles don't fit with the normal '<language name> language', this table
maps language code to article title. Use of this table should be avoided and the use of redirects preferred as
that is the long-standing method of handling article names that don't fit with the normal pattern
]]
local article_name = {
['aru'] = "Arawá language", -- Aruá (Amazonas State); to avoid Aruá dab page
['arx'] = "Aruá language (Rondônia)", -- Aruá (Rodonia State) overridden to Aruá (Rondonia State); to avoid Aruá dab page
['kue'] = "Kuman language (New Guinea)", -- Kuman (Papua New Guinea); to avoid Kuman dab page
["lij-mc"] = "Monégasque dialect", -- Ligurian as spoken in Monaco
['mbo'] = "Mbo language (Cameroon)", -- Mbo (Cameroon)
['mnh'] = "Mono language (Congo)", -- Mono (Democratic Republic of Congo); see Template_talk:Lang#Mono_languages
['mnr'] = "Mono language (California)", -- Mono (USA)
['mru'] = "Mono language (Cameroon)", -- Mono (Cameroon)
["snq"] = "Sangu language (Gabon)", -- Sangu (Gabon)
["toi"] = "Tonga language (Zambia and Zimbabwe)", -- Tonga (Zambia and Zimbabwe); to avoid Tonga language dab page
["vwa"] = "Awa language (China)", -- Awa (China); to avoid Awa dab page
["xlg"] = "Ligurian language (ancient)", -- see Template_talk:Lang#Ligurian_dab
["zmw"] = "Mbo language (Congo)", -- Mbo (Democratic Republic of Congo)
}
--[=[-------------------------< R T L _ S C R I P T S >--------------------------------------------------------
ISO 15924 scripts that are written right-to-left. Data in this table taken from [[ISO 15924#List of codes]]
last update to this list: 2017-12-24
]=]
local rtl_scripts = {
'adlm', 'arab', 'aran', 'armi', 'avst', 'cprt', 'egyd', 'egyh', 'hatr', 'hebr',
'hung', 'inds', 'khar', 'lydi', 'mand', 'mani', 'mend', 'merc', 'mero', 'narb',
'nbat', 'nkoo', 'orkh', 'palm', 'phli', 'phlp', 'phlv', 'phnx', 'prti', 'rohg',
'samr', 'sarb', 'sogd', 'sogo', 'syrc', 'syre', 'syrj', 'syrn', 'thaa', 'wole',
};
--[[--------------------------< T R A N S L I T _ T I T L E S >------------------------------------------------
This is a table of tables of transliteration standards and the language codes or language scripts that apply to
those standards. This table is used to create the tool-tip text associated with the transliterated text displayed
by some of the {{lang-??}} templates.
These tables are more-or-less copied directly from {{special|PermaLink/680078354}}. The standard 'NO_STD' is a construct to allow for
the cases when no |std= parameter value is provided.
]]
local translit_title_table = {
['abkai'] = { -- Manchu romanization
['default'] = 'Abkai system of romanization',
},
['ahl'] = {
['default'] = 'Academy of the Hebrew Language transliteration',
},
['ala'] = {
['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration',
},
['ala-lc'] = {
['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration',
},
['batr'] = {
['default'] = 'Bikdash Arabic Transliteration Rules',
},
['bgn/pcgn'] = {
['default'] = 'Board on Geographic Names / Permanent Committee on Geographical Names transliteration',
},
['din'] = {
['ar'] = 'DIN 31635 Arabic',
['fa'] = 'DIN 31635 Arabic',
['ku'] = 'DIN 31635 Arabic',
['ps'] = 'DIN 31635 Arabic',
['tg'] = 'DIN 31635 Arabic',
['ug'] = 'DIN 31635 Arabic',
['ur'] = 'DIN 31635 Arabic',
['arab'] = 'DIN 31635 Arabic',
['default'] = 'DIN transliteration',
},
['eae'] = {
['default'] = 'Encyclopaedia Aethiopica transliteration',
},
['hepburn'] = {
['default'] = 'Hepburn transliteration',
},
['hu'] = { -- Manchu romanization
['default'] = 'Hu system of romanization',
},
['hunterian'] = {
['default'] = 'Hunterian transliteration',
},
['iast'] = {
['default'] = 'International Alphabet of Sanskrit transliteration',
},
['iso'] = { -- when a transliteration standard is supplied
['ab'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['ba'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['be'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['bg'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['kk'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['ky'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['mn'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['ru'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['tg'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['uk'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['bua'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['sah'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['tut'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['xal'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['cyrl'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['cyrs'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['ar'] = 'ISO 233 Arabic',
['ku'] = 'ISO 233 Arabic',
['ps'] = 'ISO 233 Arabic',
['ug'] = 'ISO 233 Arabic',
['ur'] = 'ISO 233 Arabic',
['arab'] = 'ISO 233 Arabic',
['he'] = 'ISO 259 Hebrew',
['yi'] = 'ISO 259 Hebrew',
['hebr'] = 'ISO 259 Hebrew',
['el'] = 'ISO 843 Greek',
['grc'] = 'ISO 843 Greek',
['ja'] = 'ISO 3602 Japanese',
['hira'] = 'ISO 3602 Japanese',
['hrkt'] = 'ISO 3602 Japanese',
['jpan'] = 'ISO 3602 Japanese',
['kana'] = 'ISO 3602 Japanese',
['zh'] = 'ISO 7098 Chinese',
['chi'] = 'ISO 7098 Chinese',
['cmn'] = 'ISO 7098 Chinese',
['zho'] = 'ISO 7098 Chinese',
-- ['han'] = 'ISO 7098 Chinese', -- unicode alias of Hani? doesn't belong here? should be Hani?
['hans'] = 'ISO 7098 Chinese',
['hant'] = 'ISO 7098 Chinese',
['ka'] = 'ISO 9984 Georgian',
['kat'] = 'ISO 9984 Georgian',
['arm'] = 'ISO 9985 Armenian',
['hy'] = 'ISO 9985 Armenian',
['th'] = 'ISO 11940 Thai',
['tha'] = 'ISO 11940 Thai',
['ko'] = 'ISO 11941 Korean',
['kor'] = 'ISO 11941 Korean',
['awa'] = 'ISO 15919 Indic',
['bho'] = 'ISO 15919 Indic',
['bn'] = 'ISO 15919 Indic',
['bra'] = 'ISO 15919 Indic',
['doi'] = 'ISO 15919 Indic',
['dra'] = 'ISO 15919 Indic',
['gon'] = 'ISO 15919 Indic',
['gu'] = 'ISO 15919 Indic',
['hi'] = 'ISO 15919 Indic',
['hno'] = 'ISO 15919 Indic',
['inc'] = 'ISO 15919 Indic',
['kn'] = 'ISO 15919 Indic',
['kok'] = 'ISO 15919 Indic',
['ks'] = 'ISO 15919 Indic',
['mag'] = 'ISO 15919 Indic',
['mai'] = 'ISO 15919 Indic',
['ml'] = 'ISO 15919 Indic',
['mr'] = 'ISO 15919 Indic',
['ne'] = 'ISO 15919 Indic',
['new'] = 'ISO 15919 Indic',
['or'] = 'ISO 15919 Indic',
['pa'] = 'ISO 15919 Indic',
['pnb'] = 'ISO 15919 Indic',
['raj'] = 'ISO 15919 Indic',
['sa'] = 'ISO 15919 Indic',
['sat'] = 'ISO 15919 Indic',
['sd'] = 'ISO 15919 Indic',
['si'] = 'ISO 15919 Indic',
['skr'] = 'ISO 15919 Indic',
['ta'] = 'ISO 15919 Indic',
['tcy'] = 'ISO 15919 Indic',
['te'] = 'ISO 15919 Indic',
['beng'] = 'ISO 15919 Indic',
['brah'] = 'ISO 15919 Indic',
['deva'] = 'ISO 15919 Indic',
['gujr'] = 'ISO 15919 Indic',
['guru'] = 'ISO 15919 Indic',
['knda'] = 'ISO 15919 Indic',
['mlym'] = 'ISO 15919 Indic',
['orya'] = 'ISO 15919 Indic',
['sinh'] = 'ISO 15919 Indic',
['taml'] = 'ISO 15919 Indic',
['telu'] = 'ISO 15919 Indic',
['default'] = 'ISO transliteration',
},
['jyutping'] = {
['default'] = 'Jyutping transliteration',
},
['mdorff'] = { -- Manchu romanization
['default'] = 'Möllendorff system of romanization',
},
['mlcts'] = {
['default'] = 'Myanmar Language Commission Transcription System',
},
['mr'] = {
['default'] = 'McCune–Reischauer transliteration',
},
['nihon-shiki'] = {
['default'] = 'Nihon-shiki transliteration',
},
['no_std'] = { -- when no transliteration standard is supplied
['akk'] = 'Semitic transliteration',
['sem'] = 'Semitic transliteration',
['phnx'] = 'Semitic transliteration',
['xsux'] = 'Cuneiform transliteration',
},
['pinyin'] = {
['default'] = 'Pinyin transliteration',
},
['rr'] = {
['default'] = 'Revised Romanization of Korean transliteration',
},
['rtgs'] = {
['default'] = 'Royal Thai General System of Transcription',
},
['satts'] = {
['default'] = 'Standard Arabic Technical Transliteration System transliteration',
},
['scientific'] = {
['default'] = 'scientific transliteration',
},
['thdl'] = {
['default'] = 'THL Simplified Phonetic Transcription',
},
['ukrainian'] = {
['default'] = 'Ukrainian National system of romanization',
},
['ungegn'] = {
['default'] = 'United Nations Group of Experts on Geographical Names transliteration',
},
['wadegile'] = {
['default'] = 'Wade–Giles transliteration',
},
['wehr'] = {
['default'] = 'Hans Wehr transliteration',
},
['wylie'] = {
['default'] = 'Wylie transliteration',
},
['yaleko'] = {
['default'] = 'Yale romanization of Korean',
},
['zwpy'] = {
['default'] = 'Tibetan pinyin'
},
};
--[[--------------------------< E N G _ V A R >----------------------------------------------------------------
Used at en.wiki so that spelling of 'romanized' (US, default) can be changed to 'romanised' to match the envar
specified by a {{Use xxx English}}.
This is accomplished by setting |engvar=gb; can, should be omitted in articles that use American English; no
need for the clutter.
]]
local engvar_sel_t = { -- select either UK English or US English
['au'] = 'gb_t', -- these match IANA region codes (except in lower case)
['ca'] = 'us_t',
['gb'] = 'gb_t',
['ie'] = 'gb_t',
['in'] = 'gb_t',
['nz'] = 'gb_t',
['us'] = 'us_t', -- default engvar
['za'] = 'gb_t'
};
local engvar_t = {
['gb_t'] = {
['romanisz_lc'] = 'romanisation', -- lower case
['romanisz_uc'] = 'Romanisation', -- upper case
['romanisz_pt'] = 'romanised', -- past tense
},
['us_t'] = { -- default engvar
['romanisz_lc'] = 'romanization', -- lower case
['romanisz_uc'] = 'Romanization', -- upper case
['romanisz_pt'] = 'romanized', -- past tense
}
}
--[[--------------------------< E X P O R T S >----------------------------------------------------------------
]]
return
{
this_wiki_lang_tag = this_wiki_lang_tag,
this_wiki_lang_dir = lang_obj:getDir(), -- wiki's language direction
article_name = article_name,
engvar_t = engvar_t,
engvar_sel_t = engvar_sel_t,
lang_name_table = lang_name_table_t,
override = override,
rtl_scripts = rtl_scripts,
special_tags_table = special_tags_table,
translit_title_table = translit_title_table,
};
e1ddl03oagbgu0v0x3g1ijcnzahz5ja
190409
190408
2026-04-13T11:41:27Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
190409
Scribunto
text/plain
local lang_obj = mw.language.getContentLanguage();
local this_wiki_lang_tag = lang_obj.code; -- get this wiki's language tag
--[[--------------------------< L A N G _ N A M E _ T A B L E >------------------------------------------------
primary table of tables that decode:
lang -> language tags and names
script -> ISO 15924 script tags
region -> ISO 3166 region tags
variant -> IANA registered variant tags
suppressed -> map of scripts tags and their associated language tags
all of these data come from separate modules that are derived from the IANA language-subtag-registry file
key_to_lower() avoids the metatable trap and sets all keys in the subtables to lowercase. Many language codes
have multiple associated names; Module:lang is only concerned with the first name so key_to_lower() only fetches
the first name.
]]
local function key_to_lower (module, src_type)
local out = {};
local source_t = (('var_sup' == src_type) and require (module)) or mw.loadData (module); -- fetch data from this module; require() avoids metatable trap for variant data
if 'var_sup' == src_type then
for k, v in pairs (source_t) do
out[k:lower()] = v; -- for variant and suppressed everything is needed
end
elseif 'lang' == src_type and source_t.active then -- for ~/iana_languages (active)
for k, v in pairs (source_t.active) do
out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only
end
elseif 'lang_dep' == src_type and source_t.deprecated then -- for ~/iana_languages (deprecated)
for k, v in pairs (source_t.deprecated) do
out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only
end
else -- here for all other sources
for k, v in pairs (source_t) do
out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only
end
end
return out;
end
local lang_name_table_t = {
lang = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang'),
lang_dep = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang_dep'),
script = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana scripts'), -- script keys are capitalized; set to lower
region = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana regions'), -- region keys are uppercase; set to lower
variant = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana variants', 'var_sup'),
suppressed = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana suppressed scripts', 'var_sup'), -- script keys are capitalized; set to lower
}
--[[--------------------------< I 1 8 N M E D I A W I K I O V E R R I D E >--------------------------------
For internationalization; not used at en.wiki
The language names taken from the IANA language-subtag-registry file are given in English. That may not be ideal.
Translating ~8,000 language names is also not ideal. MediaWiki maintains (much) shorter lists of language names
in most languages for which there is a Wikipedia edition. When desired, Module:Lang can use the MediaWiki
language list for the local language.
Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all.
When incomplete, MediaWiki's list will 'fall back' to another language (typically English). When that happens
add an appropriate entry to the override table below.
Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be correct. At en.wiki, the
MediaWiki language names do not agree with the IANA language names for these ISO 639-1 tags. Often it is simply
spelling differences:
bh: IANA: Bihari languages MW: Bhojpuri – the ISO 639-3 tag for Bhojpuri is bho
bn: IANA: Bengali MW: Bangla – Bengali is the exonym, Bangla is the endonym
dv: IANA: Dhivehi MW: Divehi
el: IANA: Modern Greek MW: Greek
ht: IANA: Haitian MW: Haitian Creole
ky: IANA: Kirghiz MW: Kyrgyz
li: IANA: Limburgan MW: Limburgish
or: IANA: Oriya MW: Odia
os: IANA: Ossetian MW: Ossetic
"pa: IANA: Panjabi MW: Punjabi
"ps: IANA: Pushto MW: Pashto
"to: IANA: Tonga MW: Tongan
"ug: IANA: Uighur MW: Uyghur
use the override table to override language names that are incorrect for your project
To see the list of names that MediaWiki has for your language, enter this in the Debug console:
=mw.dumpObject (mw.language.fetchLanguageNames ('<tag>', 'all'))
(replacing <tag> with the language tag for your language)
Use of the MediaWiki language names lists is enabled when media_wiki_override_enable is set to boolean true.
]]
local media_wiki_override_enable = false; -- set to true to override IANA names with MediaWiki names; always false at en.wiki
-- caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all
if true == media_wiki_override_enable then
local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_lang_tag, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to MediaWiki
for tag, name in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- loop through each tag/name pair in the MediaWiki list
if lang_name_table_t.lang[tag] then -- if the tag is in the main list
lang_name_table_t.lang[tag] = name; -- overwrite existing name with the name from MediaWiki
end
end
end
--[[--------------------------< O V E R R I D E >--------------------------------------------------------------
Language codes and names in this table override the BCP47 names in lang_name_table.
indexes in this table shall always be lower case
]]
local override = {
------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 1 >------------------------------------------------------------
["ab"] = "ᱟᱵᱽᱠᱷᱟᱡᱽ", -- to match en.wiki article name
["ca-valencia"] = "ᱵᱷᱟᱞᱮᱱᱥᱤᱭᱟᱱ",
["cu"] = "ᱪᱚᱨᱪ ᱥᱞᱟᱵᱷᱚᱱᱤᱠ", -- 2nd IANA name;
["de-at"] = "ᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ", -- these code-region and code-variant tags to match en.wiki article names
["de-ch"] = "Swiss Standard German",
["en-au"] = "Australian English",
["en-ca"] = "Canadian English",
["en-emodeng"] = "Early Modern English",
["en-gb"] = "British English",
["en-ie"] = "Irish English",
["en-in"] = "Indian English",
["en-nz"] = "New Zealand English",
["en-us"] = "American English",
["en-za"] = "South African English",
["fr-ca"] = "Canadian French",
["fr-gallo"] = "Gallo",
["fy"] = "West Frisian", -- Western Frisian
["mo"] = "Moldovan", -- Moldavian (deprecated code); to match en.wiki article title
["nl-be"] = "Flemish", -- match MediaWiki
["oc-gascon"] = "Gascon",
["oc-provenc"] = "Provençal",
["ps"] = "Pashto", -- Pushto
["pt-br"] = "Brazilian Portuguese", -- match MediaWiki
["ro-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form
["ro-cyrl-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form
["tw-asante"] = "Asante Twi",
["ug"] = "Uyghur", -- 2nd IANA name; to match en.wiki article name
-- these ISO 639-1 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted)
--<begin do-not-edit except to comment out>--
["av"] = "Avar", -- Avaric
["bo"] = "Standard Tibetan", -- Tibetan
["el"] = "Greek", -- Modern Greek
-- ["en-SA"] = "South African English", -- English; no; SA is not South Africa it Saudi Arabia; ZA is South Africa
["ff"] = "Fula", -- Fulah
["ht"] = "Haitian Creole", -- Haitian
["hz"] = "Otjiherero", -- Herero
["ii"] = "Yi", -- Sichuan Yi
["ki"] = "Gikuyu", -- Kikuyu
["kl"] = "Greenlandic", -- Kalaallisut
["ky"] = "Kyrgyz", -- Kirghiz
["lg"] = "Luganda", -- Ganda
["li"] = "Limburgish", -- Limburgan
["mi"] = "Māori", -- Maori
["na"] = "Nauruan", -- Nauru
["nb"] = "Bokmål", -- Norwegian Bokmål
["nd"] = "Northern Ndebele", -- North Ndebele
["nn"] = "Nynorsk", -- Norwegian Nynorsk
["nr"] = "Southern Ndebele", -- South Ndebele
["ny"] = "Chichewa", -- Nyanja
["oj"] = "Ojibwe", -- Ojibwa
["or"] = "ᱳᱰᱤᱭᱟ", -- Oriya
["pa"] = "ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ", -- Panjabi
["rn"] = "ᱠᱤᱨᱩᱱᱰᱤ", -- Rundi
["sl"] = "ᱥᱞᱚᱵᱷᱮᱱ", -- Slovenian
["ss"] = "Swazi", -- Swati
["st"] = "Sotho", -- Southern Sotho
["to"] = "Tongan", -- Tonga
--<end do-not-edit except to comment out>--
------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 2, - 3, - 5 >----------------------------------------------
["alv"] = "Atlantic–Congo languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["arc"] = "Imperial Aramaic (700-300 BCE)", -- Official Aramaic (700-300 BCE), Imperial Aramaic (700-300 BCE); to match en.wiki article title uses ISO639-2 'preferred' name
["art"] = "constructed", -- to match en.wiki article; lowercase for category name
["arx"] = "Aruá (Rondonia State)", -- Aruá (Rodonia State); to match en.wiki article
["ast-es"] = "Leonese", -- ast in IANA is Asturian; Leonese is a dialect
["bea"] = "Dane-zaa", -- Beaver; to match en.wiki article title
["bha"] = "Bhariati", -- Bharia; to match en.wiki article title
["bhd"] = "Bhadarwahi", -- Bhadrawahi; to match en.wiki article title
["bla"] = "Blackfoot", -- Siksika; to match en.wiki article title
["blc"] = "Nuxalk", -- Bella Coola; to match en.wiki article title
["bua"] = "Buryat", -- Buriat; this is a macro language; these four use wp preferred transliteration;
["bxm"] = "Mongolian Buryat", -- Mongolia Buriat; these three all redirect to Buryat
["bxr"] = "Russian Buryat", -- Russia Buriat;
["bxu"] = "Chinese Buryat", -- China Buriat;
["byr"] = "Yipma", -- Baruya, Yipma
["clm"] = "Klallam", -- Clallam; to match en.wiki article title
["egy"] = "Ancient Egyptian", -- Egyptian (Ancient); distinguish from contemporary arz: Egyptian Arabic
["ems"] = "Alutiiq", -- Pacific Gulf Yupik; to match en.wiki article title
["esx"] = "Eskimo–Aleut languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["frr"] = "North Frisian", -- Northern Frisian
["frs"] = "East Frisian Low Saxon", -- Eastern Frisian
["gsw-fr"] = "Alsatian", -- match MediaWiki
["haa"] = "Hän", -- Han; to match en.wiki article title
["hei"] = "Heiltsuk–Oowekyala", -- Heiltsuk; to match en.wiki article title
["hmx"] = "Hmong–Mien languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["ilo"] = "Ilocano", -- Iloko; to match en.wiki article title
["jam"] = "Jamaican Patois", -- Jamaican Creole English
["lij-mc"] = "Monégasque", -- Ligurian as spoken in Monaco; this one for proper tool tip; also in <article_name> table
["luo"] = "Dholuo", -- IANA (primary) /ISO 639-3: Luo (Kenya and Tanzania); IANA (secondary): Dholuo
["mhr"] = "Meadow Mari", -- Eastern Mari
["mid"] = "Modern Mandaic", -- Mandaic
['mis'] = "uncoded", -- Uncoded languages; capitalization; special scope, not collective scope;
["mkh"] = "Mon–Khmer languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["mla"] = "Tamambo", -- Malo
['mte'] = "Mono-Alu", -- Mono (Solomon Islands)
['mul'] = "multiple", -- Multiple languages; capitalization; special scope, not collective scope;
["nan-tw"] = "Taiwanese Hokkien", -- make room for IANA / 639-3 nan Min Nan Chinese; match en.wiki article title
["new"] = "Newar", -- Newari, Nepal Bhasa; to match en,wiki article title
["ngf"] = "Trans–New Guinea languages", -- to match en.wiki article title (endash)
["nic"] = "Niger–Congo languages", -- Niger-Kordofanian languages; to match en,wiki article title
["nrf"] = "Norman", -- not quite a collective - IANA name: Jèrriais + Guernésiais; categorizes to Norman-language text
["nrf-gg"] = "Guernésiais", -- match MediaWiki
["nrf-je"] = "Jèrriais", -- match MediaWiki
["nzi"] = "Nzema", -- Nzima; to match en.wiki article title
["oma"] = "Omaha–Ponca", -- to match en.wiki article title (endash)
["orv"] = "Old East Slavic", -- Old Russian
["pfl"] = "Palatine German", -- Pfaelzisch; to match en.wiki article
["pie"] = "Piro Pueblo", -- Piro; to match en.wiki article
["pms"] = "Piedmontese", -- Piemontese; to match en.wiki article title
["pnb"] = "Punjabi (Western)", -- Western Panjabi; dab added to override import from ~/wp languages and distinguish pnb from pa in reverse look up tag_from_name()
['qwm'] = "Cuman", -- Kuman (Russia); to match en.wiki article name
["rop"] = "Australian Kriol", -- Kriol; en.wiki article is a dab; point to correct en.wiki article
["rsk"] = "Pannonian Rusyn", -- Ruthenian; en.wiki preferred name
["sco-ulster"] = "Ulster Scots",
["sdo"] = "Bukar–Sadong", -- Bukar-Sadung Bidayuh; to match en.wiki article title
["smp"] = "Samaritan Hebrew", -- to match en.wiki article title
["stq"] = "Saterland Frisian", -- Saterfriesisch
["tfn"] = "Denaʼina", -- to match en.wiki article title
["und"] = "undetermined", -- capitalization to match existing category
["wrg"] = "Warrongo", -- Warungu
["xal-ru"] = "Kalmyk", -- to match en.wiki article title
["xgf"] = "Tongva", -- ISO 639-3 is Gabrielino-Fernandeño
["yuf"] = "Havasupai–Hualapai", -- Havasupai-Walapai-Yavapai; to match en.wiki article title
["zkh"] = "Khorezmian Turkic", -- Khorezmian; to match en.wiki article title, avoiding the dab
["zkt"] = "Khitan", -- Kitan; to match en.wiki article title
["zxx"] = "no linguistic content", -- capitalization
-- these ISO 639-2, -3 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted)
--<begin do-not-edit except to comment out>--
["ace"] = "Acehnese", -- Achinese
["aec"] = "Sa'idi Arabic", -- Saidi Arabic
["akl"] = "Aklan", -- Aklanon
["alt"] = "Altay", -- Southern Altai
["apm"] = "Mescalero-Chiricahua", -- Mescalero-Chiricahua Apache
["bal"] = "Balochi", -- Baluchi
-- ["bcl"] = "Central Bicolano", -- Central Bikol
["bin"] = "Edo", -- Bini
["bpy"] = "Bishnupriya Manipuri", -- Bishnupriya
["chg"] = "Chagatay", -- Chagatai
["ckb"] = "Sorani Kurdish", -- Central Kurdish
["cnu"] = "Shenwa", -- Chenoua
["coc"] = "Cocopah", -- Cocopa
["diq"] = "Zazaki", -- Dimli
["fit"] = "Meänkieli", -- Tornedalen Finnish
["fkv"] = "Kven", -- Kven Finnish
["frk"] = "Old Frankish", -- Frankish
["gez"] = "Ge'ez", -- Geez
["gju"] = "Gujari", -- Gujari
["gsw"] = "Alemannic German", -- Swiss German
["gul"] = "Gullah", -- Sea Island Creole English
["hak"] = "Hakka", -- Hakka Chinese
["hbo"] = "Biblical Hebrew", -- Ancient Hebrew
["hnd"] = "Hindko", -- Southern Hindko
-- ["ikt"] = "Inuvialuk", -- Inuinnaqtun
["kaa"] = "Karakalpak", -- Kara-Kalpak
["khb"] = "Tai Lü", -- Lü
["kmr"] = "Kurmanji Kurdish", -- Northern Kurdish
["kpo"] = "Kposo", -- Ikposo
["krj"] = "Kinaray-a", -- Kinaray-A
-- ["ktz"] = "Juǀ'hoan", -- Juǀʼhoan
["lez"] = "Lezgian", -- Lezghian
["liv"] = "Livonian", -- Liv
["lng"] = "Lombardic", -- Langobardic
["mia"] = "Miami-Illinois", -- Miami
["miq"] = "Miskito", -- Mískito
["mix"] = "Mixtec", -- Mixtepec Mixtec
["mni"] = "Meitei", -- Manipuri
["mrj"] = "Hill Mari", -- Western Mari
["mww"] = "White Hmong", -- Hmong Daw
["nds-nl"] = "Dutch Low Saxon", -- Low German
-- ["new"] = "Nepal Bhasa", -- Newari
["nso"] = "Northern Sotho", -- Pedi
-- ["nwc"] = "Classical Nepal Bhasa", -- Classical Newari, Classical Nepal Bhasa, Old Newari
["ood"] = "O'odham", -- Tohono O'odham
["otk"] = "Old Turkic", -- Old Turkish
["pal"] = "Middle Persian", -- Pahlavi
["pam"] = "Kapampangan", -- Pampanga
["phr"] = "Potwari", -- Pahari-Potwari
["pka"] = "Jain Prakrit", -- Ardhamāgadhī Prākrit
-- ["pnb"] = "Punjabi", -- Western Panjabi
["psu"] = "Shauraseni", -- Sauraseni Prākrit
["rap"] = "Rapa Nui", -- Rapanui
["rar"] = "Cook Islands Māori", -- Rarotongan
["rmu"] = "Scandoromani", -- Tavringer Romani
["rom"] = "Romani", -- Romany
["rup"] = "Aromanian", -- Macedo-Romanian
["ryu"] = "Okinawan", -- Central Okinawan
["sdc"] = "Sassarese", -- Sassarese Sardinian
["sdn"] = "Gallurese", -- Gallurese Sardinian
["shp"] = "Shipibo", -- Shipibo-Conibo
["src"] = "Logudorese", -- Logudorese Sardinian
["sro"] = "Campidanese", -- Campidanese Sardinian
["tkl"] = "Tokelauan", -- Tokelau
["tvl"] = "Tuvaluan", -- Tuvalu
["tyv"] = "Tuvan", -- Tuvinian
["vls"] = "West Flemish", -- Vlaams
["wep"] = "Westphalian", -- Westphalien
["xal"] = "Oirat", -- Kalmyk
["xcl"] = "Old Armenian", -- Classical Armenian
["yua"] = "Yucatec Maya", -- Yucateco
--<end do-not-edit except to comment out>--
------------------------------< P R I V A T E _ U S E _ T A G S >----------------------------------------------
["akk-x-latbabyl"] = "Late Babylonian Akkadian",
["akk-x-midassyr"] = "Middle Assyrian Akkadian",
["akk-x-midbabyl"] = "Middle Babylonian Akkadian",
["akk-x-neoassyr"] = "Neo-Assyrian Akkadian",
["akk-x-neobabyl"] = "Neo-Babylonian Akkadian",
["akk-x-old"] = "Old Akkadian",
["akk-x-oldassyr"] = "Old Assyrian Akkadian",
["akk-x-oldbabyl"] = "Old Babylonian Akkadian",
["alg-x-proto"] = "Proto-Algonquian", -- alg in IANA is Algonquian languages
["ar-x-nabat"] = "Nabataean Arabic",
["ar-x-safaitic"] = "Safaitic",
["art-x-uropi"] = "Uropi", -- art in IANA is Artificial languages
["ast-x-west"] = "Western Asturian",
["ca-x-old"] = "Old Catalan",
["cel-x-combrit"] = "Common Brittonic", -- cel in IANA is Celtic languages
["cel-x-proto"] = "Proto-Celtic",
["ccs-x-proto"] = "Proto-Kartvelian", -- ccs in IANA is Kartvelian languages
["egy-x-demotic"] = "Demotic Egyptian",
["egy-x-late"] = "Late Egyptian",
["egy-x-middle"] = "Middle Egyptian",
["egy-x-old"] = "Old Egyptian",
["et-x-seto"] = "Seto", -- to replace {{Lang-est-sea}}
["fiu-x-proto"] = "Proto-Finno-Ugric", -- fiu in IANA is Finno-Ugric languages
["fr-x-frainc"] = "Franc-Comtois", -- to replace {{Lang-fra-frc}}
["fr-x-quebec"] = "Quebec French",
["gem-x-proto"] = "Proto-Germanic", -- gem in IANA is Germanic languages
["gmq-x-proto"] = "Proto-Norse",
["gmw-x-ecg"] = "East Central German",
["gmw-x-proto"] = "Proto-West Germanic",
["grc-x-aeolic"] = "Aeolic Greek", -- these grc-x-... codes are preferred alternates to the non-standard catchall code grc-gre
["grc-x-arcadcyp"] = "Arcadocypriot Greek",
["grc-x-attic"] = "Attic Greek",
["grc-x-biblical"] = "Biblical Greek",
["grc-x-byzant"] = "Byzantine Greek",
["grc-x-classic"] = "Classical Greek",
["grc-x-doric"] = "Doric Greek",
["grc-x-hellen"] = "Hellenistic Greek",
["grc-x-ionic"] = "Ionic Greek",
["grc-x-koine"] = "Koine Greek",
["grc-x-medieval"] = "Medieval Greek",
["grc-x-pamph"] = "Pamphylian Greek",
["grc-x-patris"] = "Patristic Greek",
["grk-x-proto"] = "Proto-Greek", -- grk in IANA is Greek languages
["iir-x-proto"] = "Proto-Indo-Iranian", -- iir in IANA is Indo-Iranian Languages
["inc-x-mitanni"] = "Mitanni-Aryan", -- inc in IANA is Indic languages
["inc-x-proto"] = "Proto-Indo-Aryan",
["ine-x-anatolia"] = "Anatolian languages",
["ine-x-proto"] = "Proto-Indo-European",
["ira-x-proto"] = "Proto-Iranian", -- ira in IANA is Iranian languages
["itc-x-proto"] = "Proto-Italic", -- itc in IANA is Italic languages
["ksh-x-colog"] = "Colognian", -- en.wiki article is Colognian; ksh (Kölsch) redirects there
["la-x-church"] = "Ecclesiastical Latin",
["la-x-classic"] = "Classical Latin",
["la-x-late"] = "Late Latin",
["la-x-medieval"] = "Medieval Latin",
["la-x-new"] = "New Latin",
["la-x-old"] = "Old Latin",
["la-x-ren"] = "Renaissance Latin",
["la-x-vulgar"] = "Vulgar Latin",
["lmo-x-berg"] = "Bergamasque", -- lmo in IANA is Lombard; Bergamasque is a dialect
["lmo-x-cremish"] = "Cremish", -- lmo in IANA is Lombard; Cremish is a dialect
["lmo-x-milanese"] = "Milanese", -- lmo in IANA is Lombard; Milanese is a dialect
["mis-x-ripuar"] = "Ripuarian", -- replaces improper use of ksh in wp_languages
["prg-x-old"] = "Old Prussian",
["roa-x-proto"] = "Proto-Romance",
["sem-x-ammonite"] = "Ammonite",
["sem-x-aramaic"] = "Aramaic",
["sem-x-canaan"] = "Canaanite languages",
["sem-x-dadanit"] = "Dadanitic",
["sem-x-dumaitic"] = "Dumaitic",
["sem-x-egurage"] = "Eastern Gurage",
["sem-x-hasaitic"] = "Hasaitic",
["sem-x-hatran"] = "Hatran Aramaic",
["sem-x-hismaic"] = "Hismaic",
["sem-x-nabat"] = "Nabataean Aramaic",
["sem-x-oldsoara"] = "Old South Arabian",
["sem-x-palmyren"] = "Palmyrene Aramaic",
["sem-x-proto"] = "Proto-Semitic",
["sem-x-taymanit"] = "Taymanitic",
["smi-x-proto"] = "Proto-Samic", -- smi in IANA is Samic languages
["sla-x-proto"] = "Proto-Slavic", -- sla in IANA is Slavic languages
["sq-x-proto"] = "Proto-Albanian",
["trk-x-oldanat"] = "Old Anatolian Turkish", -- to replace {{Lang-1ca}}
["urj-x-proto"] = "Proto-Uralic", -- urj in IANA is Uralic languages
["yuf-x-hav"] = "Havasupai", -- IANA name for these three is Havasupai-Walapai-Yavapai
["yuf-x-wal"] = "Walapai",
["yuf-x-yav"] = "Yavapai",
["xsa-x-himyarit"] = "Himyaritic",
["xsc-x-pontic"] = "Pontic Scythian", -- xsc in IANA is Scythian
["xsc-x-saka"] = "Saka",
["xsc-x-sarmat"] = "Sarmatian",
["zle-x-ruthenia"] = "Ruthenian", -- zle in IANA is East Slavic languages collective; moved to allow rsk for Pannonian Rusyn
}
--[[--------------------------< A R T I C L E _ L I N K >------------------------------------------------------
for those rare occasions when article titles don't fit with the normal '<language name> language', this table
maps language code to article title. Use of this table should be avoided and the use of redirects preferred as
that is the long-standing method of handling article names that don't fit with the normal pattern
]]
local article_name = {
['aru'] = "Arawá language", -- Aruá (Amazonas State); to avoid Aruá dab page
['arx'] = "Aruá language (Rondônia)", -- Aruá (Rodonia State) overridden to Aruá (Rondonia State); to avoid Aruá dab page
['kue'] = "Kuman language (New Guinea)", -- Kuman (Papua New Guinea); to avoid Kuman dab page
["lij-mc"] = "Monégasque dialect", -- Ligurian as spoken in Monaco
['mbo'] = "Mbo language (Cameroon)", -- Mbo (Cameroon)
['mnh'] = "Mono language (Congo)", -- Mono (Democratic Republic of Congo); see Template_talk:Lang#Mono_languages
['mnr'] = "Mono language (California)", -- Mono (USA)
['mru'] = "Mono language (Cameroon)", -- Mono (Cameroon)
["snq"] = "Sangu language (Gabon)", -- Sangu (Gabon)
["toi"] = "Tonga language (Zambia and Zimbabwe)", -- Tonga (Zambia and Zimbabwe); to avoid Tonga language dab page
["vwa"] = "Awa language (China)", -- Awa (China); to avoid Awa dab page
["xlg"] = "Ligurian language (ancient)", -- see Template_talk:Lang#Ligurian_dab
["zmw"] = "Mbo language (Congo)", -- Mbo (Democratic Republic of Congo)
}
--[=[-------------------------< R T L _ S C R I P T S >--------------------------------------------------------
ISO 15924 scripts that are written right-to-left. Data in this table taken from [[ISO 15924#List of codes]]
last update to this list: 2017-12-24
]=]
local rtl_scripts = {
'adlm', 'arab', 'aran', 'armi', 'avst', 'cprt', 'egyd', 'egyh', 'hatr', 'hebr',
'hung', 'inds', 'khar', 'lydi', 'mand', 'mani', 'mend', 'merc', 'mero', 'narb',
'nbat', 'nkoo', 'orkh', 'palm', 'phli', 'phlp', 'phlv', 'phnx', 'prti', 'rohg',
'samr', 'sarb', 'sogd', 'sogo', 'syrc', 'syre', 'syrj', 'syrn', 'thaa', 'wole',
};
--[[--------------------------< T R A N S L I T _ T I T L E S >------------------------------------------------
This is a table of tables of transliteration standards and the language codes or language scripts that apply to
those standards. This table is used to create the tool-tip text associated with the transliterated text displayed
by some of the {{lang-??}} templates.
These tables are more-or-less copied directly from {{special|PermaLink/680078354}}. The standard 'NO_STD' is a construct to allow for
the cases when no |std= parameter value is provided.
]]
local translit_title_table = {
['abkai'] = { -- Manchu romanization
['default'] = 'Abkai system of romanization',
},
['ahl'] = {
['default'] = 'Academy of the Hebrew Language transliteration',
},
['ala'] = {
['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration',
},
['ala-lc'] = {
['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration',
},
['batr'] = {
['default'] = 'Bikdash Arabic Transliteration Rules',
},
['bgn/pcgn'] = {
['default'] = 'Board on Geographic Names / Permanent Committee on Geographical Names transliteration',
},
['din'] = {
['ar'] = 'DIN 31635 Arabic',
['fa'] = 'DIN 31635 Arabic',
['ku'] = 'DIN 31635 Arabic',
['ps'] = 'DIN 31635 Arabic',
['tg'] = 'DIN 31635 Arabic',
['ug'] = 'DIN 31635 Arabic',
['ur'] = 'DIN 31635 Arabic',
['arab'] = 'DIN 31635 Arabic',
['default'] = 'DIN transliteration',
},
['eae'] = {
['default'] = 'Encyclopaedia Aethiopica transliteration',
},
['hepburn'] = {
['default'] = 'Hepburn transliteration',
},
['hu'] = { -- Manchu romanization
['default'] = 'Hu system of romanization',
},
['hunterian'] = {
['default'] = 'Hunterian transliteration',
},
['iast'] = {
['default'] = 'International Alphabet of Sanskrit transliteration',
},
['iso'] = { -- when a transliteration standard is supplied
['ab'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['ba'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['be'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['bg'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['kk'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['ky'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['mn'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['ru'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['tg'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['uk'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['bua'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['sah'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['tut'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['xal'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['cyrl'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['cyrs'] = 'ISO 9 Cyrillic',
['ar'] = 'ISO 233 Arabic',
['ku'] = 'ISO 233 Arabic',
['ps'] = 'ISO 233 Arabic',
['ug'] = 'ISO 233 Arabic',
['ur'] = 'ISO 233 Arabic',
['arab'] = 'ISO 233 Arabic',
['he'] = 'ISO 259 Hebrew',
['yi'] = 'ISO 259 Hebrew',
['hebr'] = 'ISO 259 Hebrew',
['el'] = 'ISO 843 Greek',
['grc'] = 'ISO 843 Greek',
['ja'] = 'ISO 3602 Japanese',
['hira'] = 'ISO 3602 Japanese',
['hrkt'] = 'ISO 3602 Japanese',
['jpan'] = 'ISO 3602 Japanese',
['kana'] = 'ISO 3602 Japanese',
['zh'] = 'ISO 7098 Chinese',
['chi'] = 'ISO 7098 Chinese',
['cmn'] = 'ISO 7098 Chinese',
['zho'] = 'ISO 7098 Chinese',
-- ['han'] = 'ISO 7098 Chinese', -- unicode alias of Hani? doesn't belong here? should be Hani?
['hans'] = 'ISO 7098 Chinese',
['hant'] = 'ISO 7098 Chinese',
['ka'] = 'ISO 9984 Georgian',
['kat'] = 'ISO 9984 Georgian',
['arm'] = 'ISO 9985 Armenian',
['hy'] = 'ISO 9985 Armenian',
['th'] = 'ISO 11940 Thai',
['tha'] = 'ISO 11940 Thai',
['ko'] = 'ISO 11941 Korean',
['kor'] = 'ISO 11941 Korean',
['awa'] = 'ISO 15919 Indic',
['bho'] = 'ISO 15919 Indic',
['bn'] = 'ISO 15919 Indic',
['bra'] = 'ISO 15919 Indic',
['doi'] = 'ISO 15919 Indic',
['dra'] = 'ISO 15919 Indic',
['gon'] = 'ISO 15919 Indic',
['gu'] = 'ISO 15919 Indic',
['hi'] = 'ISO 15919 Indic',
['hno'] = 'ISO 15919 Indic',
['inc'] = 'ISO 15919 Indic',
['kn'] = 'ISO 15919 Indic',
['kok'] = 'ISO 15919 Indic',
['ks'] = 'ISO 15919 Indic',
['mag'] = 'ISO 15919 Indic',
['mai'] = 'ISO 15919 Indic',
['ml'] = 'ISO 15919 Indic',
['mr'] = 'ISO 15919 Indic',
['ne'] = 'ISO 15919 Indic',
['new'] = 'ISO 15919 Indic',
['or'] = 'ISO 15919 Indic',
['pa'] = 'ISO 15919 Indic',
['pnb'] = 'ISO 15919 Indic',
['raj'] = 'ISO 15919 Indic',
['sa'] = 'ISO 15919 Indic',
['sat'] = 'ISO 15919 Indic',
['sd'] = 'ISO 15919 Indic',
['si'] = 'ISO 15919 Indic',
['skr'] = 'ISO 15919 Indic',
['ta'] = 'ISO 15919 Indic',
['tcy'] = 'ISO 15919 Indic',
['te'] = 'ISO 15919 Indic',
['beng'] = 'ISO 15919 Indic',
['brah'] = 'ISO 15919 Indic',
['deva'] = 'ISO 15919 Indic',
['gujr'] = 'ISO 15919 Indic',
['guru'] = 'ISO 15919 Indic',
['knda'] = 'ISO 15919 Indic',
['mlym'] = 'ISO 15919 Indic',
['orya'] = 'ISO 15919 Indic',
['sinh'] = 'ISO 15919 Indic',
['taml'] = 'ISO 15919 Indic',
['telu'] = 'ISO 15919 Indic',
['default'] = 'ISO transliteration',
},
['jyutping'] = {
['default'] = 'Jyutping transliteration',
},
['mdorff'] = { -- Manchu romanization
['default'] = 'Möllendorff system of romanization',
},
['mlcts'] = {
['default'] = 'Myanmar Language Commission Transcription System',
},
['mr'] = {
['default'] = 'McCune–Reischauer transliteration',
},
['nihon-shiki'] = {
['default'] = 'Nihon-shiki transliteration',
},
['no_std'] = { -- when no transliteration standard is supplied
['akk'] = 'Semitic transliteration',
['sem'] = 'Semitic transliteration',
['phnx'] = 'Semitic transliteration',
['xsux'] = 'Cuneiform transliteration',
},
['pinyin'] = {
['default'] = 'Pinyin transliteration',
},
['rr'] = {
['default'] = 'Revised Romanization of Korean transliteration',
},
['rtgs'] = {
['default'] = 'Royal Thai General System of Transcription',
},
['satts'] = {
['default'] = 'Standard Arabic Technical Transliteration System transliteration',
},
['scientific'] = {
['default'] = 'scientific transliteration',
},
['thdl'] = {
['default'] = 'THL Simplified Phonetic Transcription',
},
['ukrainian'] = {
['default'] = 'Ukrainian National system of romanization',
},
['ungegn'] = {
['default'] = 'United Nations Group of Experts on Geographical Names transliteration',
},
['wadegile'] = {
['default'] = 'Wade–Giles transliteration',
},
['wehr'] = {
['default'] = 'Hans Wehr transliteration',
},
['wylie'] = {
['default'] = 'Wylie transliteration',
},
['yaleko'] = {
['default'] = 'Yale romanization of Korean',
},
['zwpy'] = {
['default'] = 'Tibetan pinyin'
},
};
--[[--------------------------< E N G _ V A R >----------------------------------------------------------------
Used at en.wiki so that spelling of 'romanized' (US, default) can be changed to 'romanised' to match the envar
specified by a {{Use xxx English}}.
This is accomplished by setting |engvar=gb; can, should be omitted in articles that use American English; no
need for the clutter.
]]
local engvar_sel_t = { -- select either UK English or US English
['au'] = 'gb_t', -- these match IANA region codes (except in lower case)
['ca'] = 'us_t',
['gb'] = 'gb_t',
['ie'] = 'gb_t',
['in'] = 'gb_t',
['nz'] = 'gb_t',
['us'] = 'us_t', -- default engvar
['za'] = 'gb_t'
};
local engvar_t = {
['gb_t'] = {
['romanisz_lc'] = 'romanisation', -- lower case
['romanisz_uc'] = 'Romanisation', -- upper case
['romanisz_pt'] = 'romanised', -- past tense
},
['us_t'] = { -- default engvar
['romanisz_lc'] = 'romanization', -- lower case
['romanisz_uc'] = 'Romanization', -- upper case
['romanisz_pt'] = 'romanized', -- past tense
}
}
--[[--------------------------< E X P O R T S >----------------------------------------------------------------
]]
return
{
this_wiki_lang_tag = this_wiki_lang_tag,
this_wiki_lang_dir = lang_obj:getDir(), -- wiki's language direction
article_name = article_name,
engvar_t = engvar_t,
engvar_sel_t = engvar_sel_t,
lang_name_table = lang_name_table_t,
override = override,
rtl_scripts = rtl_scripts,
special_tags_table = special_tags_table,
translit_title_table = translit_title_table,
};
ryvy4ek43u7urho4xviwrr31xm60s73
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Taxonomy/ᱞᱮᱜᱟᱨᱥᱴᱨᱚᱭᱢᱤᱭᱟ
10
35503
190414
2026-04-13T11:56:52Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Lagerstroemia |parent=Lythroideae |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190414
wikitext
text/x-wiki
{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Lagerstroemia
|parent=Lythroideae
|refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags -->
}}
gtunpbodx0fo5oh3dbvye8nexn5az7b
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Taxonomy/ᱞᱟᱭᱛᱷᱨᱚᱭᱮᱰᱮᱭᱟᱭ
10
35504
190415
2026-04-13T11:58:08Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Lythroideae |parent=Lythraceae |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190415
wikitext
text/x-wiki
{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=subfamilia
|link=Lythroideae
|parent=Lythraceae
|refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags -->
}}
83g2qxd1jo5x5csbb2w7gpc1u5n00vh
ᱪᱷᱟᱸᱪ:Taxonomy/ᱞᱟᱭᱛᱷᱨᱟᱥᱮᱭᱟᱭ
10
35505
190416
2026-04-13T11:58:47Z
ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ
1102
"{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Lythraceae |parent=Myrtales |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
190416
wikitext
text/x-wiki
{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=familia
|link=Lythraceae
|parent=Myrtales
|refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}}
}}
sw36i8ffgycis9jhe9l3ywsp0tr8cl9