ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱟᱞᱤᱜᱷᱤᱭᱮᱨᱤ 0 1252 191220 188204 2026-04-29T15:59:48Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191220 wikitext text/x-wiki [[File:Portrait de Dante.jpg|thumb|ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱦᱟᱜ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ]] '''ᱰᱩᱨᱟᱱᱴᱮ ᱰᱮᱜᱞᱤ ᱟᱞᱤᱜᱷᱤᱭᱮᱨᱤ''' (Italian: [duˈrante deʎʎ aliˈɡjɛːri]), ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ '''ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱟᱞᱤᱜᱷᱤᱭᱮᱨᱤ''' ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱥᱚᱡᱷᱮ '''ᱰᱟᱱᱴᱮ''' (Italian: [ˈdante], UK: /ˈdænti/, US: /ˈdɑːnteɪ/; c. ᱑᱒᱖᱕ – ᱑᱓᱒᱑), ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱡᱩᱜ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱹᱠᱩᱲ ᱚᱱᱦᱚᱬᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ . ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ (ᱱᱟᱦᱟᱜ [[ᱤᱴᱟᱞᱤ]] ᱛᱮ: Commedia) ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱳᱠᱟᱪᱤᱭᱳ ᱦᱟᱜ ᱠᱷᱨᱤᱥᱴᱮᱱ ᱰᱤᱵᱷᱤᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱱ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱬᱟ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref>Bloom, Harold (1994). The Western Canon.</ref><ref>Shaw, Prue (2014). Reading Dante: From Here to Eternity. New York: Liveright Publishign Corporation. pp. Introduction. ISBN 9780871407429.</ref><br> ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ [[ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱛᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱟᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱥᱹᱛᱤ ᱥᱤᱠᱷᱤᱛ ᱦᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱣᱟ ᱠᱚᱜᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱱ ᱰᱤ ᱵᱷᱳᱞᱜᱟᱨᱤ ᱮᱞᱳᱠᱮᱱᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱡᱩᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱡᱷᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮ ᱦᱟᱜ ᱛᱟᱵᱚᱱᱟ ᱾ ᱴᱩᱥᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱩ ᱞᱟᱭᱤᱯᱷ (᱑᱙᱒᱕)ᱟᱨ ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱟᱹᱠᱤᱱᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱤᱫᱟᱹᱞ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱛᱮᱜᱮ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱯᱮᱴᱨᱟᱨᱪ ᱟᱨ ᱵᱳᱠᱟᱥᱤᱭᱚ ᱮᱢᱟᱱ ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱛᱚᱝᱜᱮ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱ== ===ᱟᱬᱜᱟᱛ ᱡᱤᱭᱚᱱ=== ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱫᱚ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱨᱮ [[ᱡᱟᱱᱟᱢ]] ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱫᱚ ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱵᱚᱱ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ᱟᱡᱟᱜ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱼᱟ ᱑᱒᱒᱕ ᱥᱩᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱼᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱤᱱᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱓᱕ ᱥᱟᱞ ᱦᱩᱭ ᱠᱚᱣᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱦᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱟᱞᱤᱜᱷᱤᱭᱨᱳ ᱰᱤ ᱵᱮᱞᱤᱱᱥᱤᱭᱳᱱ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱚ ᱵᱮᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱦᱚᱬᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡ ᱟᱭᱚᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡ ᱟᱭᱚ ᱫᱳᱲᱦᱟ ᱞᱟᱯᱟ ᱰᱤ ᱪᱤᱭᱟᱨᱤᱥᱢᱳ ᱥᱟᱞᱟᱜᱼᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱰᱳᱸᱟᱴᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱮᱴᱳ ᱰᱳᱸᱟᱴᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱡᱮᱢᱟ ᱰᱤ ᱢᱟᱱᱮᱴᱳ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱫᱤᱱ ᱱᱚᱸᱠᱟ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱟᱛᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>Chimenz, S.A. Alighieri, Dante. Dizionario Biografico degli Italiani (in Italian). Enciclopedia Italiana. Retrieved 2016-03-07.</ref> <ref>[http://www.treccani.it/enciclopedia/dante-alighieri_(Dizionario-Biografico)/ Chimenz, S.A. Alighieri, Dante]</ref> [[File:Purgatory (Purgatorio).jpg|thumb|ᱯᱚᱞ ᱜᱩᱥᱛᱟᱵᱷᱮ ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱠᱷᱨᱤᱥᱴᱳᱯ ᱰᱳᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱟᱠᱟᱫ ''ᱯᱩᱨᱜᱮᱴᱳᱨᱤ'' ᱦᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ]] [[File:Gustave Dore XIV.jpg|thumb|ᱯᱚᱞ ᱜᱩᱥᱛᱟᱵᱷᱮ ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱠᱷᱨᱤᱥᱴᱳᱯ ᱰᱳᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱟᱠᱟᱫ ''ᱯᱟᱰᱟᱭᱡᱳ (ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ)'' ᱦᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] [[File:Paradise (Paradiso) II.jpg|thumb|ᱯᱚᱞ ᱜᱩᱥᱛᱟᱵᱷᱮ ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱠᱷᱨᱤᱥᱴᱳᱯ ᱰᱳᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱟᱠᱟᱫ ''ᱯᱟᱰᱟᱭᱡᱳ (ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ)'' ᱦᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ]] ===ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ=== ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱯᱚᱨᱢᱟᱬ ᱫᱳ ᱵᱟᱱᱩ ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱾ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱚ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱪᱟᱯᱴᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱪᱚᱨᱪ ᱢᱤᱥᱱᱟᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱚᱱᱰᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱟᱦᱟᱱ ᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱳᱞᱜᱚᱱᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱤᱱᱟᱹ ᱚᱠᱛᱳ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱳᱛᱳ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱥᱮᱨ ᱵᱨᱩᱱᱮᱴᱳ ᱞᱟᱴᱤᱱᱤ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟᱭ , ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟ ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱛᱮ ᱟᱡ ᱚᱞ ᱛᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ===ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ=== ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱟᱡ ᱴᱩᱥᱠᱟᱱ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱠᱩᱥᱤ ᱦᱟᱠᱟᱫ ᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱳᱞᱳᱜᱱᱮᱡ ᱚᱱᱦᱚᱬᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱭᱤᱰᱳ ᱜᱩᱭᱤᱱᱤᱡᱮᱞᱤ ᱦᱟᱜ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱠᱩᱥᱤ ᱦᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ᱡᱟᱦᱟᱸᱛᱤᱨᱮ ᱥᱤᱠᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱞᱤᱠᱟᱱ ᱥᱠᱩᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱴᱩᱥᱠᱟᱱᱤ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱩᱱᱡᱚᱦᱚᱜ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱯᱩᱨᱜᱟᱴᱳᱨᱤᱭᱳ XXVI ᱨᱮ ᱜᱩᱭᱤᱰᱳ ᱫᱚ ᱟᱯᱟᱛ ᱢᱮᱱᱛᱮᱫ ᱮ ᱵᱟᱠᱷᱮᱬ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱛᱤᱨ ᱟᱡ ᱴᱚᱴᱷᱟᱡᱟᱹᱱᱤᱡ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱯᱟᱱᱛᱮ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱮᱱᱟᱭ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱴᱨᱳᱵᱟᱰᱳᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ, ᱟᱨᱱᱚᱴ ᱰᱟᱱᱤᱭᱮᱞ , ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟ ᱥᱤᱥᱤᱨᱳ, ᱳᱵᱷᱤᱰ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱷᱤᱨᱜᱤᱞ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱞᱮᱫᱼᱟᱭ ᱿<br> ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭ ᱟᱡ ᱙ ᱥᱟᱞ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱷᱳᱞᱠᱳ ᱯᱚᱨᱛᱤᱱᱟᱨᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱮᱨᱟ ᱵᱤᱴᱨᱟᱭᱤᱥ ᱯᱚᱨᱛᱤᱱᱟᱨᱤ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱧᱮᱯᱮᱞ ᱨᱮᱜᱮ ᱫᱩᱞᱟᱲ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟᱭ ᱾ ᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱫᱳ ᱵᱟᱭ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱱ ᱟᱱ ᱡᱩᱫᱟᱹᱦᱟᱱ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱜᱮ ᱰᱳᱞᱥᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱱᱳᱵᱷᱳ ᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱨᱮ ᱡᱷᱟᱞᱥᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱢᱚᱦᱚᱨ,ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱛᱷᱩᱢ, ᱫᱷᱤ , ᱫᱟᱲᱮ , ᱫᱤᱥ ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱱᱟ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱿ ᱵᱤᱛᱨᱟᱭᱤᱥ ᱑᱒᱙᱐ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱮᱫ ᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ᱥᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱱᱳᱵᱷᱮᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱳᱢᱤᱱᱤᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱤᱠᱟᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱭ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱘ ᱥᱟᱞ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱜᱩᱭᱰᱳ ᱠᱟᱵᱷᱟᱞᱠᱟᱱᱴᱤ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱮᱱᱟ, ᱞᱟᱯᱳ ᱜᱤᱭᱟᱱᱤ, ᱥᱤᱱᱳ ᱫᱟ ᱯᱤᱥᱴᱳᱼᱤᱭᱟ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱨᱩᱱᱮᱴᱳ ᱞᱟᱴᱤᱱᱤ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱮ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱡᱷᱚᱛᱚ ᱰᱳᱞᱥᱤ ᱥᱴᱤᱞ ᱱᱳᱵᱷᱳ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱜᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ====ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ==== ᱰᱤᱵᱷᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ ᱨᱮ ᱦᱮᱞ (ᱤᱱᱯᱷᱮᱨᱱᱳ),ᱯᱩᱨᱜᱮᱴᱳᱨᱤ (ᱯᱩᱨᱜᱮᱴᱳᱨᱤᱳ), ᱯᱟᱨᱟᱰᱟᱭᱤᱡ (ᱯᱟᱨᱟᱰᱤᱥᱳ) ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱩᱫᱩᱜ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ; ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱳ ᱟᱡ ᱨᱳᱢᱟᱱ ᱚᱱᱦᱚᱬᱤᱭᱟ ᱵᱷᱤᱨᱜᱤᱞ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱤᱴᱨᱟᱭᱤᱥᱼᱟ ᱫᱤᱥ ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ ᱾ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱮᱞ ᱫᱚ ᱯᱩᱥᱴᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱦᱤᱧ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱡᱷᱟᱞᱠᱟᱣ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱤᱠᱷᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱦᱤᱸᱨ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱺᱜᱤ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ᱯᱩᱨᱜᱟᱴᱳᱨᱤ ᱯᱮᱭᱟ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱠᱷᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱦᱟ ᱯᱚᱨᱛᱟᱲ ᱟᱱᱟ ᱾ᱯᱟᱨᱟᱰᱟᱭᱤᱡ ᱫᱚ ᱜᱟᱹᱦᱤᱸᱨ ᱧᱮᱛᱮᱞ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ====ᱠᱚᱱᱵᱷᱤᱵᱷᱤᱭᱳ==== ᱠᱚᱱᱵᱷᱤᱵᱷᱤᱭᱳ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱳᱷᱚᱨ ᱨᱚᱲ ᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱚᱱᱦᱚᱢᱬᱮ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱱᱟᱨᱠᱤᱭᱟ ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤ ᱧᱮᱛᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱥᱚᱱᱫᱷᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱟᱯᱟᱞ ᱞᱮᱜᱟᱴᱮ ᱵᱮᱨᱴᱨᱟᱱᱰᱳ ᱰᱮᱞ ᱯᱳᱜᱮᱴᱴᱳᱭ ᱟᱛᱟᱨ ᱟᱨ ᱱᱤᱫᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱯᱟᱞ ᱞᱟᱭ ᱨᱳᱢᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱳᱞᱤᱠ ᱪᱚᱨᱪ ᱫᱤᱥ ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱛᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱱᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱱᱟᱨᱠᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮᱫ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ====ᱵᱷᱤᱴᱟ ᱱᱩᱣᱳᱵᱷᱟ==== ᱵᱷᱤᱴᱟ ᱱᱩᱣᱳᱵᱷᱟ ᱫᱳ ᱴᱩᱥᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱜᱮᱯᱮ ᱥᱟᱭᱟᱝ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱦᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱨᱟᱦᱟ ᱯᱚᱲᱛᱟ ᱚᱱᱦᱚᱬᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱿ ==ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤ== ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱴᱟᱭᱤᱱ ᱮ ᱠᱩᱥᱤ ᱦᱟᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱿ ᱑᱑ ᱡᱩᱱ ᱑᱒᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱮᱯᱷ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱠᱟᱢᱯᱟᱞᱰᱤᱱᱳ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱟᱨᱮᱡᱡᱳ ᱜᱷᱤᱵᱮᱞᱞᱤᱱᱥ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱒᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱱᱡᱳᱣ ᱨᱤᱱᱡᱤ ᱪᱟᱨᱞᱥ ᱢᱟᱨᱴᱮᱞ ᱟᱜ ᱮᱥᱠᱚᱨᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡ ᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱥᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱟᱡ ᱯᱷᱟᱨᱢᱟᱥᱤᱥᱴ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲ ᱦᱤᱥᱟᱹᱵ ᱛᱮ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱨᱟᱡᱟᱹᱨᱤ ᱵᱷᱤᱲᱠᱟᱹᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ [[File:Dante Alighieri01.jpg|left|thumb|upright|ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱦᱟᱜ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ, ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ]] ᱑᱓᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] ᱨᱟᱡ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯ ᱔ ᱤᱡ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱵᱷᱟᱞᱳᱭᱤᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱟᱨᱞᱥ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱾ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱟᱡ ᱯᱳᱯ ᱥᱟᱹᱱᱛᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱤᱱᱟᱹ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱯᱳᱯᱤᱡ ᱫᱩᱛ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<br> ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱛᱤᱨ ᱠᱟᱣᱱᱥᱤᱞ ᱨᱳᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱮᱞᱤᱜᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ᱚᱱᱟ ᱰᱮᱞᱤᱜᱮᱴ ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱳᱱ ᱩᱰᱩᱠ ᱟᱨ ᱜᱚᱡ== [[File:Dante Alieghri tomb in Ravenna (exterior).jpg|thumb|ᱨᱟᱵᱷᱮᱱᱟ ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱟᱞᱤᱜᱷᱤᱭᱮᱨᱤ (ᱵᱟᱦᱨᱮ)]][[File:Dante Alieghri tomb in Ravenna (interior).jpg|thumb|ᱨᱟᱵᱷᱮᱱᱟ ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱟᱞᱤᱜᱷᱤᱭᱮᱨᱤ(ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ)]] ᱯᱳᱯ ᱵᱳᱸᱤᱯᱷᱮᱥ ᱞᱟᱜᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱰᱮᱞᱤᱜᱮᱴ ᱮ ᱠᱷᱟᱨᱚᱡ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱨᱳᱢ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱢᱮᱛᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ (᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱓᱐᱑) ᱵᱞᱟᱠ ᱜᱩᱞᱮᱯᱷ ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱟᱞᱳᱭᱤᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱟᱨᱞᱥ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱮ ᱵᱚᱞᱚᱭᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱮ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱠᱚᱭ ᱜᱚᱡ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱵᱞᱟᱠ ᱜᱩᱞᱮᱯᱷ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱮᱱᱟ, ᱠᱟᱱᱴᱮ ᱰᱮ ᱜᱟᱵᱨᱭᱮᱞᱤ ᱰᱟ ᱜᱩᱵᱤᱵᱳ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱳᱫᱮᱥᱴᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱠᱚ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱓᱐᱒ ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱟᱨ ᱜᱷᱮᱨᱟᱰᱤᱱᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱰᱩᱠ ᱟᱨ ᱟᱰᱤᱹᱜᱟᱱ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱛᱮᱠᱚ ᱡᱩᱨᱤᱢᱟᱱᱟ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾᱑᱓᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱨᱤᱭᱚᱨ (ᱯᱷᱞᱳᱨᱮᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱳᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱬᱟ ᱢᱟᱹᱪᱤ) ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱩᱱᱡᱚᱦᱚ ᱫᱩᱨᱱᱛᱤ ᱟᱨ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱦᱟᱱᱛᱮ ᱱᱷᱟᱛᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥ ᱠᱚ ᱞᱟᱫᱮ ᱦᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱮᱱᱨᱮᱦᱚᱸ ᱯᱳᱯ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱵᱞᱟᱠ ᱜᱩᱞᱮᱯᱷ ᱮ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱑᱓᱐᱒ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱨᱳᱢ ᱨᱮᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱫᱚ ᱩᱠᱩ ᱦᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱚ ᱫᱳᱥ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱡᱩᱨᱤᱢᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱭ ᱮᱢᱞᱮᱫᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱡ ᱟᱵᱭ ᱠᱟᱹᱭ ᱦᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱿ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱦᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱵᱞᱟᱠ ᱜᱩᱞᱮᱯᱷ ᱮ ᱫᱚᱠᱷᱚᱞ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾(᱒᱐᱐᱘ ᱡᱩᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗ᱥᱟᱭᱟᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱯᱚᱨᱥᱚᱫ ᱟᱡ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱟᱫᱮ ᱞᱮᱱ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚᱥ ᱠᱚ ᱚᱪᱚᱜ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<br> ᱟᱞᱤᱜᱷᱤᱭᱮᱨᱤ ᱑᱓᱑᱘ ᱥᱟᱞᱨᱮ ᱨᱟᱵᱷᱮᱱᱱᱟ ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱞᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱡᱷᱚᱯᱚᱱ ᱜᱩᱭᱰᱚ ᱱᱳᱵᱷᱮᱞᱟ ᱰᱟ ᱯᱳᱞᱮᱱᱴᱟ ᱦᱟᱜ ᱱᱮᱣᱛᱟᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱯᱟᱨᱟᱰᱟᱤᱡᱳ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱱᱥᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱵᱷᱮᱱᱱᱟ ᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱚᱠᱛᱚ ᱑᱓᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱕᱖ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱩᱢᱟᱱ ᱢᱮᱞᱮᱨᱤᱭᱟ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱮᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱟᱵᱷᱮᱱᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱨᱪ ᱚᱯᱷ ᱥᱟᱱ ᱯᱤᱭᱮᱨ ᱢᱟᱜᱜᱤᱭᱳᱨ( ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱟ ᱥᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ) ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱭ ᱠᱮᱫᱮᱼᱟ ᱾ᱵᱷᱤᱱᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱮᱴᱳᱨ , ᱵᱚᱨᱱᱟᱨᱰᱳ ᱵᱮᱢᱵᱳ ᱑᱔᱘᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱴᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱳᱬᱵ ᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱠᱮᱫᱼᱟ ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [https://onemorelibrary.com/index.php/en/search-results/author/dante-alighieri-381?order=loc&ord_t=asc Works by Dante Alighieri]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [https://onemorelibrary.com/index.php/en One More Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200817164938/https://onemorelibrary.com/index.php/en/ |date=2020-08-17 }} (Works in English, Italian, Latin, Arabic, German, French and Spanish) * The [http://www.museocasadidante.it/en/ Dante Museum in Florence]: his life, his books and a history & literature blog about Dante * The [http://www.worldofdante.org/ World of Dante] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170830160755/http://www.worldofdante.org/ |date=2017-08-30 }} multimedia, texts, maps, gallery, searchable database, music, teacher resources, timeline * The [http://etcweb.princeton.edu/dante/index.html Princeton Dante Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090603094521/http://etcweb.princeton.edu/dante/index.html |date=2009-06-03 }} texts and multimedia * The [http://dante.dartmouth.edu/ Dartmouth Dante Project] searchable database of commentary * [http://www.danteonline.it/english/home_ita.asp Dante Online] manuscripts of works, images and text transcripts by Società Dantesca Italiana * [http://dante.ilt.columbia.edu/ Digital Dante] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040326133000/http://dante.ilt.columbia.edu/ |date=2004-03-26 }} – ''Divine Comedy'' with commentary, other works, scholars on Dante * [http://oyc.yale.edu/italian-language-and-literature/ital-310 Open Yale Course on Dante] by Yale University * [http://perunaenciclopediadantescadigitale.eu/dantesources/en/ DanteSources] project about Dante's primary sources developed by Istituto di Scienza e Tecnologie dell'Informazione|ISTI-National Research Council (Italy)|CNR and the University of Pisa * [http://www.intratext.com/catalogo/Autori/Aut11.htm Works] Italian and Latin texts, concordances and frequency lists by IntraText * [https://research.bowdoin.edu/dante-today/ Dante Today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180111043549/https://research.bowdoin.edu/dante-today/ |date=2018-01-11 }} citings and sightings of Dante in contemporary culture ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== [[Category:!Main category]] 1q1pyi8uwmwlv2d60ntr89uy3diepfs ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ 0 1301 191225 130597 2026-04-29T17:28:10Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191225 wikitext text/x-wiki [[File:Collage Berlin2.jpg|thumb|ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱱᱟᱜᱟᱨ]] '''ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ''' ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱸᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱓,᱗᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref>Cite web|url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/BasisZeitreiheGrafik/Bas-Einwohnerregister.asp?Ptyp=300&Sageb=12041&creg=BBB&anzwer=11|title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg - Statistiken|website=www.statistik-berlin-brandenburg.de|accessdate=2017-06-25</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ [[ᱯᱚᱞᱟᱸᱰ|ᱯᱚᱞᱟᱸᱰ]] ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱗᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱟᱨ-ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱘᱙᱑ km<sup>2</sup> ᱾ ᱦᱟᱵᱮᱞ ᱜᱟᱰᱟ, ᱫᱟᱦᱢᱮ ᱜᱟᱰᱟ, ᱥᱯᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱸᱡᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱟᱸᱫᱚᱨᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱠᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ , ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱥᱤᱜᱮᱥᱟᱣᱞᱤ (Siegessäule), ᱵᱨᱟᱱᱰᱮᱱ-ᱵᱚᱨᱜᱚᱨ ᱴᱚᱨ ([https://simple.wikipedia.org/wiki/Brandenburger_Tor Brandenburger_Tor]), ᱨᱤᱪᱥᱴᱟᱜᱽ (Reichstag) ᱟᱨ ᱩᱱᱴᱟᱨ ᱰᱮᱱ ᱞᱤᱱᱰᱮᱱ ([https://simple.wikipedia.org/wiki/Unter_den_Linden Unter_den_Linden]) ᱾ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱫᱚ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ, ᱨᱟᱡᱽᱨᱤᱛ, ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |access-date=2018-04-02 |archive-date=2014-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ-ᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱨᱮᱞ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ-ᱟ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮ ᱜᱚ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱞᱮᱨᱟᱱ ᱫᱟᱬᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ <ref>Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend|title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend|newspaper=Bloomberg.com|access-date=2017-06-25</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱨᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱡᱟ ᱟᱨ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱢᱨᱟᱴ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ|ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ]] ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ (West Berlin ) ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ (East Berlin) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱾ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱠᱟᱸᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣᱮᱱᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱚᱪᱚᱣᱟᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱦᱟᱱᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢᱟᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ== *᱑᱒᱔᱔ - ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱱᱚᱞ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱾ *᱑᱔᱕᱑ - ᱦᱚᱦᱮᱱᱡᱚᱨᱞᱮᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱡᱽ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ * ᱑᱗᱐᱑ - ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱫᱚ ᱯᱨᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ *᱑᱘᱐᱖ - ᱱᱮᱯᱚᱞᱤᱭᱚᱱ ᱵᱚᱱᱟᱯᱟᱨᱴ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲᱮᱱᱟ ᱾ *᱑᱘᱗᱑ - ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱥᱚᱢᱨᱟᱴ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱮᱫ-ᱟᱭ ᱾ ==ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱴᱤ== [[File:Berlin.bezirke.png|thumb|right|map of the berlin boroughs]] ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱒᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱮᱱᱟ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱴᱤ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱫᱚ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱱ ᱮᱱᱟ :- * ᱪᱟᱨᱞᱚᱴᱮᱱᱵᱚᱨᱜᱽ * ᱠᱨᱤᱣᱡᱽᱵᱚᱨᱜᱽ * ᱞᱤᱪᱮᱱᱥᱵᱚᱨᱜᱽ * ᱢᱟᱨᱡᱟᱱ- ᱦᱮᱞᱮᱨᱥᱰᱚᱨᱯ * ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ-ᱢᱤᱴᱮ * ᱱᱤᱣᱠᱚᱞᱤᱱ * ᱯᱟᱱᱠᱚᱣ * ᱨᱤᱱᱤᱠᱮᱱᱰᱚᱨᱯ * ᱥᱯᱟᱱᱰᱟᱣ *ᱥᱴᱮᱜᱽᱞᱤᱡᱽ-ᱡᱮᱦᱞᱮᱱᱰᱚᱨᱯ * ᱴᱮᱢᱯᱮᱞᱦᱚᱯ- ᱥᱚᱱᱮᱵᱚᱨᱜᱽ *ᱴᱨᱮᱯᱴᱚᱣ-ᱠᱳᱯᱮᱱᱤᱠ == ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ == <gallery> Image:Berlin Reichstag BW 2.jpg|[[:simple:Reichstag (building)|ᱨᱤᱪᱥᱴᱟᱜᱽ]] Image:Potsdamer Platz.JPG|Potsdamer Platz Image:Brandenburgertor SN.jpg|[[:simple:Brandenburg Gate]] Image:Berlin-Charlottenburg Theater des Westens 05-2014.jpg|The Theatre of the West Image:Schloss Bellevue.jpg|Bellevue Palace Image:Siegessäule 2.JPG|Victory column Image:ICC Funkturm Berlin.jpg|International Congress Center Image:Knut IMG 8095.jpg|Berlin Zoo, Polar bear cub "Knut" 24.03.2007 Image:Buddy Bear One-World Bär.JPG|The [[:en:United Buddy Bears|Buddy Bear]] has become an unofficial ambassador for Germany and is a symbol of Berlin. Image:Philharmonie 1a.jpg|Berlin Philharmonic Image:Tu hauptgebaude 2006.jpg|Technical University Berlin Image:Nefertiti 30-01-2006.jpg|Nefertiti at the Egyptian Museum </gallery> ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * http://www.berlin.de - German page * [http://www.berlin-sightseeing-tours.de Berlin Sightseeing Tours] * [http://www.digitalberlin.com digital Berlin] * [http://www.exberliner.com EXBERLINER - English City Magazine] * [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_germany.html Berlin City Panoramas] - Panoramic Views and virtual Tours of Berlin * [http://wiki.worldflicks.org/berlin.html WorldFlicks in Berlin: Photos and interesting places on Google Maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091025143045/http://wiki.worldflicks.org/berlin.html |date=2009-10-25 }} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== [[Category:City]] 3ukjgsx6wocxyylmhe8wsqopkriegi7 ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ 0 1399 191231 191193 2026-04-30T08:54:32Z ~2026-95668-6 10683 /* ᱪᱤᱨᱜᱟᱹᱞ ᱫᱚᱝ */ 191231 wikitext text/x-wiki '''ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ''' ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱟ ᱾ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱥᱤᱯᱤᱵᱤᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱵᱷᱚᱲᱚᱠ ᱵᱷᱚᱲᱚᱠᱟᱜ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧᱟ ᱾ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱞᱮ ᱫᱚᱝ, ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱫᱚᱝ, ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱧᱮᱞ ᱫᱚᱝ, ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚᱝ, ᱡᱚᱢ ᱯᱟᱹᱦᱬᱟᱹ ᱫᱚᱝ, ᱯᱷᱩᱞᱩᱜ ᱫᱚᱝ, ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱱ ᱫᱚᱝ, ᱡᱚᱢ ᱥᱤᱧ ᱫᱚᱝ, ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱫᱚᱝ, ᱮᱢᱟᱱ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ== [[File:Iń ren pea go̠go̠.webm|thumb|ᱰᱩᱢᱱᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] ᱱᱤᱧ ᱨᱮᱹᱱ ᱜᱚᱜᱚ ᱫᱚ<br/> ᱱᱤᱧ ᱨᱮᱹᱱ ᱜᱚᱜᱚ ᱫᱚ<br/> ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱜᱚ ᱫᱚ<br/> ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱜᱚ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱹᱱᱟᱹᱧ<br/> ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱫᱚᱭ ᱦᱮᱣ ᱞᱤᱫᱤᱧ<br/> ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱫᱚᱭ ᱦᱚᱵᱚᱨ ᱞᱤᱫᱤᱧ<br/> ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱᱮ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱤᱫᱤᱧ<br/> == ᱵᱟᱞᱮ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ == {{Quote|text=ᱢᱟᱺᱭᱮᱸ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ<br/> ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱚᱯᱷᱮᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱵᱟᱹᱵᱩᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ<br/> ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<br/> ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ<br/> ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱺᱬᱤ ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱱ ᱨᱮ<br/> ᱫᱟᱜ ᱮ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱨ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ ᱯᱩᱨ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ ᱢᱮᱱᱟᱠᱚ<br/> ᱪᱮᱫ ᱯᱩᱨ ᱠᱚ ᱯᱷᱩᱞ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢᱟᱠᱚ,<br/> ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱯᱩᱨ ᱦᱚᱲᱮᱡ ᱯᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ<br/> ᱯᱩᱨᱩᱫᱷᱩᱞ ᱯᱩᱨ ᱯᱷᱩᱞ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢᱟᱠᱚ ᱾<br/> ᱛᱚᱠᱟᱨᱮᱢ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱚᱞᱢᱚ,<br/> ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱯᱚᱦᱟᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ,<br/> ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱤ ᱡᱟᱝᱜᱟ ᱠᱮᱴᱮᱡ <br/> ᱛᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱾<br/> ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ<br/> ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ<br/> ᱟᱞᱚᱢ ᱰᱷᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱤᱱᱟ ᱛᱳᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱾<br/> ᱯᱩᱨ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ ᱠᱩᱴᱟᱹᱢ <br/> ᱰᱟᱸᱰᱟ ᱦᱟᱹᱥᱩ ᱠᱤᱫᱤᱧ<br/> ᱞᱟᱹᱭᱟᱧ ᱢᱮ ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱹᱨ <br/> ᱪᱮᱫ ᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱨᱟᱱ ᱾<br/> ᱧᱩᱻ ᱨᱟᱱ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱹᱨ<br/> ᱠᱚᱻᱨᱚᱻ ᱵᱩᱻᱨᱤ ᱡᱚ<br/> ᱛᱟᱯᱟᱜ ᱨᱟᱱᱟᱱ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱹᱨ<br/> ᱯᱮᱸᱰᱮ ᱵᱩᱸᱰᱩ ᱾<br/> ᱚᱛ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, <br/> ᱫᱷᱩᱵᱤ ᱜᱟᱥ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱫᱩᱠ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱾<br/> ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ,<br/> ᱫᱩᱠ ᱦᱚᱸᱡᱟᱱᱟᱢ ᱾<br/> ᱛᱚᱠᱟᱨᱮᱢ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱡᱚᱞᱢᱚ,<br/> ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱯᱚᱦᱟᱞ ᱦᱚᱲᱢᱚ,<br/> ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱛᱤ ᱡᱟᱝᱜᱟ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱾<br/> ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ,<br/> ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱷᱚᱱ ᱫᱚ,<br/> ᱟᱞᱚᱢ ᱰᱷᱤᱞᱟᱣ ᱠᱤᱱᱟ ᱛᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱾}} ==ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱪᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱝ== [*] ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱛᱟᱨᱱᱟ ᱛᱟᱦᱟ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱛᱟᱦᱟ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱦᱳ ᱾ ᱦᱚᱭ ᱢᱟᱱᱛᱟᱱ, ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱠᱚ, ᱫᱮᱥᱮ ᱦᱚᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ? ᱮᱨᱮ ᱮᱨᱠᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ? ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱛᱟᱨᱱᱟ ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱛᱟᱦᱟ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱦᱳ ᱾ ᱦᱚᱭ ᱢᱟᱱᱛᱟᱱ, ᱟᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱯᱮᱲᱟ ᱠᱚ, ᱦᱚᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱟᱹᱭᱞᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟ ᱮᱨᱮ ᱮᱨᱠᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱦᱟᱱᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱾ [*] ᱦᱮᱸᱫᱟ ᱦᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱᱯᱮᱲᱟ ᱪᱤᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱮᱯᱮ ᱯᱷᱩᱻᱞᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱹᱫᱚ ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ ᱛᱮ ᱞᱮ ᱯᱷᱩᱻᱞᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ [*] ᱦᱮᱸᱫᱟ ᱦᱚ ᱯᱷᱩᱞ ᱯᱮᱲᱟ, ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱯᱮ ᱦᱟᱹᱨᱟᱫᱚ ᱵᱟᱯᱮ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱯᱮ ᱧᱩᱭᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱭᱚᱲ ᱜᱚᱫ ᱯᱚᱫᱚᱲ ᱜᱚᱫ, ᱵᱟᱹᱴᱤ ᱯᱮ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱫᱚ ᱴᱷᱤᱲᱤᱧ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱾ [*] ᱠᱤᱥᱠᱩ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱢᱟᱹᱨᱰᱤ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱥᱟᱹᱜᱟᱭ ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱵᱟᱝ ᱯᱮᱲᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟᱠ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱵᱟᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱴᱩᱰᱩ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ, ᱮᱲᱮ ᱮᱯᱲᱮ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱯᱮᱲᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟᱠ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ [*] ᱞᱚᱞᱚ ᱫᱚ ᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱚᱴᱚᱡ ᱢᱚᱴᱚᱡ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱠᱩᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱩᱢᱩᱞ ᱵᱩᱴᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱷᱩᱞ ᱫᱟᱜ ᱞᱟᱝ ᱧᱩᱭᱟᱸ ᱾ == ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ == [*] ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ ᱪᱮᱫ-ᱮᱢ ᱠᱤᱢᱤᱱ ᱡᱚᱝ ᱟ , ᱜᱩᱰᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱠᱟᱸᱜᱟᱲ ᱢᱮᱸᱭᱟ ᱾ ᱵᱷᱤ~ᱛᱮ ᱯᱚᱛᱟᱣ ᱟᱢᱟ ᱥᱤᱨᱟᱭ ᱞᱟᱰᱮ ᱞᱟᱰᱮ , ᱨᱟᱪᱟᱭ ᱜᱩᱨᱤᱡ ᱟᱢᱟ ᱦᱟᱸᱰᱮ ᱱᱷᱟᱸᱰᱮ ᱾ [*] ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱩᱲᱤ ᱪᱮᱫᱮᱢ ᱠᱤᱢᱤᱱ ᱡᱚᱝ ᱟ , ᱢᱳᱵᱟᱭᱤᱞ ᱪᱟᱨᱚᱡᱽ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱠᱟᱸᱜᱟᱲ ᱢᱮᱭᱟᱸ ᱾ ᱟᱞᱚᱢ ᱠᱷᱚᱡᱮᱭᱟ ᱫᱟᱠᱟ ᱩᱛᱩ ᱞᱚᱞᱚ ᱞᱚᱞᱚ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱵ ᱥᱮᱯᱮᱧ ᱦᱟᱞᱳ ᱦᱟᱞᱳ ᱾ [*] ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱟᱢᱫᱚ ᱵᱤᱭᱮ ᱮᱢᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱡᱟᱣ ᱡᱚᱢ ᱢᱮ ᱾ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱟᱢ ᱫᱚ ᱵᱤᱠᱚᱢ ᱮᱢᱠᱚᱢ ᱵᱩᱪᱟᱹ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱢ ᱡᱚᱲᱟᱭ ᱢᱚᱨ ᱫᱟᱢᱠᱚᱢ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱴᱷᱮᱱ ᱞᱟᱹᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟᱢ ᱵᱤᱭᱮᱥᱤ ᱮᱢᱮᱥᱤ ᱵᱟᱹᱭᱦᱟᱲ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱩᱴᱩᱨᱮᱢ ᱥᱤ ᱾ [*] ᱵᱤᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱩᱞ ᱵᱟᱱᱟ ᱮᱨᱮᱲ ᱠᱟᱛᱮ, ᱤᱧ ᱢᱟᱹᱧ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱚᱢ ᱡᱷᱚᱢ, ᱵᱟᱥᱮᱢ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱤᱧ ᱠᱟᱱ ᱡᱷᱚᱢ ᱡᱷᱚᱢ, ᱴᱟᱹᱴᱤ ᱥᱤᱞᱯᱤᱧ ᱢᱟᱥᱮ ᱡᱷᱤᱡᱽ ᱢᱮ, ᱡᱷᱚᱢᱚᱨ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱫᱟᱜ ᱛᱤᱧ ᱞᱚᱦᱚᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱾ ᱫᱩᱥᱮ ᱥᱩᱞᱛᱟᱹ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱢᱮ, ᱯᱟᱞᱟᱠ ᱯᱟᱨᱠᱚᱢ ᱢᱟᱥᱮ ᱵᱤᱞ ᱢᱮ ᱯᱟᱞᱟᱠ ᱯᱟᱨᱠᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱵᱩᱰᱤ ᱨᱮ, ᱦᱟᱸᱵᱩᱫ ᱤᱧ ᱢᱮ ᱢᱟᱥᱮ ᱜᱩᱸᱜᱩᱫ ᱤᱧ ᱢᱮ ᱾ [*] ᱛᱨᱤᱭᱟᱣ ᱚᱨᱚᱝ ᱨᱮᱢᱟ ᱢᱚᱱᱮ ᱪᱟᱢᱟᱞ ᱪᱩᱢᱩᱞ , ᱵᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱴᱟᱵ ᱨᱮᱢᱟ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱾ ᱚᱲᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱠᱟᱸᱫᱷᱟ , ᱮ ᱦᱤᱞᱤ ᱢᱟᱥᱮᱱᱟ , ᱟᱹᱡᱟᱣᱲᱤᱢᱮ ᱫᱮᱥᱤᱧ ᱟᱛᱮᱱ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱾ [*] ᱚᱨᱚᱱ ᱵᱚᱨᱱ ᱵᱤᱨ ᱢᱟ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱤᱧ ᱢᱟ ᱜᱟᱹᱭᱤᱢ ᱜᱩᱯᱤ, ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱩᱨᱤ ᱟᱢ ᱢᱟ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱥᱟᱠᱟᱢᱮᱢ ᱦᱮᱡᱽ ᱾ ᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱨᱮ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱠᱷᱟᱱ ᱫᱚ, ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱩᱨᱤ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱮᱫᱚ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱤᱧ ᱢᱮ ᱾ [*]-ᱪᱤᱠᱟᱹᱛᱮ ᱠᱩᱸᱭᱰᱤ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱟᱱᱟ, ᱪᱤᱠᱟᱹᱛᱮ ᱢᱟᱛᱠᱚᱢ ᱨᱟᱥᱟ ᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱤᱣᱤᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱟ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱢᱟᱰᱮᱨᱮᱱᱟ ᱾ [*]-ᱵᱤᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱮ ᱛᱤᱨᱤᱞ ᱛᱟᱨᱚᱵ ᱫᱟᱨᱮ, ᱛᱤᱨᱮ ᱵᱚᱸᱠᱮᱢ ᱪᱷᱟᱰᱟᱣ ᱛᱚᱵᱮᱢ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚᱨᱮ ᱠᱤᱛᱟᱹ ᱠᱷᱤᱡᱩᱨ ᱫᱟᱨᱮ, ᱡᱷᱟᱲᱚᱭ ᱟᱠᱟᱫ ᱥᱮᱨᱮᱢ ᱞᱟᱲᱚᱭ ᱟᱠᱟᱫ ᱾ [*]ᱡᱟᱹᱯᱤᱫ ᱥᱟᱲᱟ ᱥᱟᱹᱛᱤᱧ, ᱠᱩᱠᱢᱩ ᱛᱤᱧ ᱞᱟᱸᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱟᱺᱭᱨᱮ, ᱵᱟᱦᱟ ᱰᱤᱞᱣᱟᱝ, ᱨᱮᱞᱟᱝ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚᱭ ᱦᱚᱭ ᱠᱮᱫ, ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚᱭ ᱫᱟᱜ ᱠᱮᱫ, ᱢᱟᱺᱭᱨᱮ, ᱵᱟᱦᱟ ᱰᱤᱞᱣᱟᱝ, ᱞᱚᱠᱟᱜ ᱞᱤᱠᱤᱫ ᱞᱤᱠᱤᱫ ᱾ [*] ᱨᱟᱹᱥᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ, ᱢᱟᱞᱟ ᱢᱩᱫᱟᱹᱢ ᱞᱟᱝ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱠᱩᱨᱤᱡ ᱛᱟᱢ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱜᱟᱛᱮ, ᱢᱟᱞᱟ ᱢᱩᱫᱟᱹᱢ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱤᱥᱨᱤᱧ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ, ᱟᱯᱮ ᱪᱷᱟᱴᱠᱟᱧ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱜᱚᱫᱟ, ᱩᱠᱩᱨᱤᱡ ᱛᱟᱢ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱫᱟᱛᱮ, ᱢᱟᱞᱟ ᱢᱩᱫᱟᱹᱢ ᱾ [*] ᱪᱟᱹᱭ ᱪᱟᱢᱯᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ, ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ, ᱪᱟᱯᱟᱞ ᱪᱟᱶᱨᱤᱡ ᱪᱟᱜ-ᱮᱢ, ᱨᱟᱪᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟᱜᱽ ᱾ ᱨᱟᱪᱟ ᱡᱚᱵᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟ, ᱰᱷᱚᱰᱟᱨᱮᱢ ᱧᱩᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱠᱮᱢ, ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ, ᱢᱟᱥᱮ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱠᱮᱢ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ ᱾ ᱜᱷᱮᱸᱴ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱟᱞᱚᱢ ᱨᱟᱲᱟᱭ, ᱦᱚᱴᱚᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱟᱞᱚᱢ ᱛᱚᱯᱟᱜᱽ, ᱛᱟᱨᱮᱱ ᱜᱟᱢᱪᱟ ᱛᱮ ᱢᱮᱫᱫᱟᱜ ᱟᱞᱚᱢ ᱡᱚᱫᱤᱧ ᱾ [*] ᱤᱧ ᱢᱟ ᱟᱹᱴᱩ ᱯᱟᱹᱴᱩ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱚᱞᱚᱜ, ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱦᱚᱲᱢᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱫ ᱾ ᱪᱮᱬᱮ ᱪᱤᱯᱨᱩ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱚᱞᱚᱜ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮᱫ ᱠᱚ, ᱤᱠᱷᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱚ ᱢᱟᱱᱟ ᱭᱮᱫ ᱠᱚ ᱾ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱢᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱯᱩᱯᱩᱞᱩᱜ, ᱟᱢ ᱢᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱞᱩᱜ ᱵᱟᱹᱞᱩᱜ ᱾ [*] ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱜᱮᱵᱚ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱟᱹᱪᱩᱨᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱛᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱜᱮᱵᱚ ᱩᱡᱟᱹᱲᱟ ᱦᱚᱭ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱟ ᱡᱤᱭᱟᱹᱱᱤ ᱵᱚ ᱩᱡᱟᱹᱲ ᱛᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ [*] ᱤᱧ ᱢᱟᱹᱧ ᱫᱮᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱨᱟᱹᱦᱤ ᱪᱟᱣᱰᱟᱹᱞ ᱪᱮᱛᱟᱱ, ᱟᱢ ᱢᱟ ᱠᱟᱰᱟᱢ ᱜᱩᱯᱤ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱥᱚᱠᱲᱟ ᱾ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱛᱨᱤᱭᱟᱹᱣ, ᱢᱟᱫ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱢᱩᱨᱟᱹᱞᱤ, ᱢᱟᱥᱮ ᱱᱚᱨᱚᱝ ᱢᱮᱨᱤᱧ, ᱱᱟᱸᱡᱚᱢ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱾ [*]-ᱥᱟᱛᱮ ᱭᱟᱛᱮ ᱟᱞᱚᱢ ᱠᱚᱭᱚᱜᱽ, ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱚᱦᱰᱟ, ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱥᱩᱥᱩᱠ, ᱮᱠᱷᱮᱱ ᱦᱤᱸᱥᱟᱹ ᱥᱩᱭᱟᱹ ᱯᱷᱟᱸᱰᱟ ᱾ ᱢᱚᱱᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱟᱞᱚᱢ ᱟᱛᱮᱱ, ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ, ᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱝ ᱛᱮ, ᱧᱩᱛᱟᱹᱛ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱹᱫᱤᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱾ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ, ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱞᱚᱢ ᱛᱟᱲᱟᱢ ᱮᱠᱞᱟ ᱦᱚᱨ ᱛᱮ, ᱵᱟᱜᱟᱦᱤᱭᱮᱱ ᱡᱮᱛᱮ ᱾ [*] ᱦᱚᱭ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱫᱚ ᱞᱮᱜᱮᱡ ᱞᱮᱜᱮᱡ, ᱫᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱩᱯᱟᱹᱞ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚᱞᱚᱵ ᱫᱚᱞᱚᱵ, ᱚᱠᱚᱭ ᱴᱩᱣᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱫ, ᱦᱚᱭ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱡᱟᱯᱩᱫ ᱡᱚᱛᱚᱭ ᱵᱟᱰᱟ ᱟᱠᱟᱫ ᱾ [*] ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱨᱮ, ᱟᱹᱛᱩ ᱩᱢᱤᱨᱫᱟ ᱨᱮ, ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱾ ᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱚᱢᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ, ᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱟᱠᱟᱱ, ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱯᱟᱹᱴᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ [*] ᱪᱟᱹᱭ ᱪᱟᱢᱯᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ, ᱪᱟᱯᱟᱞ ᱪᱟᱶᱨᱤᱡ ᱪᱟᱜ-ᱮᱢ ᱨᱟᱪᱟᱜ ᱛᱚᱯᱟᱜᱽ ᱾ ᱠᱚᱪᱟ ᱡᱚᱵᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱰᱷᱚᱰᱟ ᱨᱮᱢ ᱧᱩᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ, ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱠᱮᱢ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱤᱫᱤᱧ ᱾ ᱜᱷᱮᱸᱴ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱟᱞᱚᱢ ᱨᱟᱲᱟᱭ ᱦᱚᱴᱚᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱟᱞᱚᱢ ᱛᱚᱯᱟᱜᱽ, ᱛᱟᱨᱮᱱ ᱜᱟᱢᱪᱟ ᱛᱮ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱟᱞᱚᱢ ᱡᱚᱫᱤᱧ ᱾ [*] ᱟᱥᱟᱲ ᱢᱟ ᱥᱟᱱ ᱵᱚᱝᱜᱟ, ᱵᱷᱟᱫᱚᱨ ᱢᱟ ᱡᱷᱤᱴᱤᱠ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ, ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱰᱷᱮᱝᱠᱟ ᱞᱮᱠᱟᱢ ᱩᱸᱜᱩᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ ᱥᱚᱦᱨᱟᱭ ᱟᱜᱷᱟᱬ ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱯᱩᱥ ᱢᱟ ᱢᱟᱜᱽ ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱠᱟᱠᱲᱟ ᱞᱮᱠᱟᱢ ᱜᱩᱸᱜᱩᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱾ [*] ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱤᱨᱩ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱱᱟᱺᱭᱦᱟᱹᱨ, ᱡᱚᱱᱚᱢᱮᱨ ᱡᱩᱜᱽ ᱢᱤᱨᱩ ᱜᱟᱛᱮ ᱟᱯᱟᱫ ᱾ ᱨᱩᱣᱟᱜ ᱦᱟᱹᱥᱩᱜ ᱢᱤᱨᱩ ᱰᱚᱜᱚᱨ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱛᱮ, ᱫᱷᱩᱵᱤ ᱛᱟᱥᱟᱫ ᱢᱤᱨᱩ ᱚᱢᱚᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱾ [*] ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ ᱜᱟᱛᱮ ᱞᱟᱝ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱟᱜᱟᱲ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱩᱱᱩᱨ ᱜᱩᱱᱩᱨ ᱾ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱛᱮᱪᱚ ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮᱪᱚ, ᱵᱤᱸᱫᱤ ᱜᱟᱱᱟᱜ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢᱮᱢ ᱛᱚᱯᱟᱜ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱢ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮᱜᱮ ᱟᱢ ᱠᱚᱭᱚᱜ ᱛᱮᱜᱮ, ᱦᱮᱸᱥᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱧ ᱯᱟᱞᱚᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱭ ᱨᱮ ᱚᱻᱵᱷᱟ ᱜᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱥᱟᱜ ᱢᱚᱞᱚᱝ ᱛᱤᱧ ᱫᱚ, ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱧ ᱦᱟᱞᱮ ᱰᱟᱞᱮᱜ ᱾ [*] ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱮᱢ ᱜᱟᱱ ᱞᱮᱱ ᱱᱟ, ᱟᱹᱰᱤᱢ ᱦᱟᱞ ᱵᱟᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱜᱤᱰᱤ ᱪᱮᱞᱟᱝ ᱾ ᱨᱟᱜ ᱦᱚᱢᱚᱨ ᱛᱮᱜᱮ ᱫᱤᱱ ᱫᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱢᱟ, ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱥᱮᱛᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱷᱩᱧᱪᱩᱲᱟᱢᱟ ᱾ [*] ᱟᱢ ᱢᱟ ᱢᱟᱺᱭ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱪᱮᱟᱱ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱢᱟ ᱢᱟᱺᱭ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱚᱭᱻ ᱛᱟᱞᱟ ᱠᱩᱞᱦᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱚ ᱟᱹᱪᱩᱨᱮᱫ ᱵᱤᱱ ᱾ ᱟᱢ ᱢᱟ ᱢᱟᱺᱭ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ, ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱢᱟ ᱢᱟᱺᱭ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ, ᱦᱚᱭᱻ ᱛᱟᱞᱟ ᱦᱚᱨᱟᱥᱤ ᱢᱟᱱᱟᱭ ᱥᱤᱫᱩᱨᱟᱫ ᱢᱮ ᱾ [*] ᱟᱵᱚ ᱟᱹᱫᱤ ᱵᱟᱹᱥᱤ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱡᱟᱹᱛᱤ, ᱞᱟᱥᱟᱬ ᱦᱮᱫ ᱜᱮ ᱛᱟᱵᱚ ᱡᱟᱦᱮᱨ ᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱾ ᱥᱟᱨ ᱛᱮ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ [[ᱥᱟᱨᱱᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱛᱷᱩᱢ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ, ᱞᱟᱥᱟᱬ ᱦᱮᱫ ᱜᱮ ᱛᱟᱵᱚ ᱥᱟᱨᱱᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱾ [*] ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱮᱲᱟ ᱧᱮᱯᱮᱞ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱥᱟᱹᱱᱟᱹᱧ, ᱵᱟᱥᱮ ᱢᱟᱺᱭ ᱡᱤᱣᱤ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱪᱤᱠᱟᱹᱧ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾ ᱟᱢᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱧᱮᱞᱛᱮ, ᱡᱩᱨᱤ ᱡᱚᱝᱜᱮ ᱥᱟᱹᱱᱟᱹᱧ ᱵᱟᱥᱮ ᱢᱟᱺᱭ, ᱡᱤᱣᱤ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱪᱤᱠᱟᱹᱧ ᱞᱟᱹᱟ ᱾ [*] ᱥᱤᱧ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱱ ᱵᱤᱨ, ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱨᱚᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱲᱟ ᱨᱚᱢᱡᱷᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱾ ᱫᱟᱜ ᱪᱚᱝ ᱛᱮᱛᱟᱝ ᱮᱫᱠᱚ ᱫᱟᱠᱟ ᱪᱚᱝ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡᱮᱫ ᱠᱚ, ᱥᱤᱧ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱱ ᱵᱤᱨ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱨᱚᱠᱟᱠᱚ ᱠᱚ ᱨᱩᱣᱟᱲᱟ, ᱨᱚᱢᱡᱷᱚᱢ ᱛᱟᱞᱟ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱾ [*] ᱪᱟᱹᱛ ᱵᱟᱹᱭᱥᱟᱹᱛ ᱥᱟᱜᱚᱨ ᱨᱩᱴᱷᱤ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱥᱟᱜᱚᱨ, ᱩᱞᱮ ᱡᱷᱟᱨᱱᱟ ᱥᱟᱜᱚᱨ ᱰᱟᱹᱰᱤ ᱠᱩᱧ ᱫᱟᱜ ᱾ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮᱢᱟ ᱠᱤᱭᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱟᱨᱮ, ᱫᱟᱜ ᱞᱩᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱫᱟᱨᱮᱧ ᱠᱚᱭᱚᱜᱽ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱟᱹᱱᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱡᱟᱹᱱᱩᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱥᱮᱫ ᱱᱤᱧ ᱫᱩᱧ ᱥᱚᱵᱷᱟᱜ ᱾ [*] ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱟ ᱵᱟᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱟᱱᱟ, ᱪᱤᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮᱞᱟᱝ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱾ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱟᱝ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟᱭᱟ ᱡᱤᱣᱤ ᱛᱮᱞᱟᱝ ᱡᱚᱠᱷᱟᱭ, ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱨᱮᱫᱚ ᱯᱮᱲᱟᱜ ᱟᱞᱟᱝ ᱾ [*] ᱨᱟᱲᱚ ᱠᱩᱭᱞᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱤᱴᱟᱹ ᱛᱮ ᱛᱚᱞ ᱯᱚᱞᱚ, ᱵᱩᱰᱤᱨᱮ ᱵᱟᱹᱭ ᱵᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱱᱚᱛᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱢᱮ ᱾ ᱵᱟᱹᱧ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜᱼᱟ ᱵᱟᱹᱧ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱫᱟᱫᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱚ ᱢᱮᱱᱟᱭ ᱛᱟᱢᱟ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱾ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚᱢᱟᱺᱭ ᱰᱷᱩᱞᱟᱹ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱵᱟᱺᱫᱤ, ᱵᱩᱰᱤ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱩᱧ ᱟᱞᱟᱭ ᱟᱢᱟ ᱴᱟᱠᱟ ᱵᱟᱠᱚᱥ ᱾ [*] ᱚᱨᱚᱱ ᱵᱚᱱ ᱵᱤᱨ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱥᱤᱢᱟᱹᱞᱯᱟᱲ ᱛᱟᱯᱚᱞ ᱢᱟᱺᱭ ᱫᱷᱟᱥᱱᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱢᱤᱱᱟᱹᱝ ᱫᱩᱠ ᱨᱮᱪᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱢᱮᱱᱟᱢ ᱾ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱢᱟ ᱵᱟᱹᱭᱨᱤ ᱥᱟᱜᱟᱞ ᱥᱟᱜᱟᱞ ᱨᱚᱠᱮᱴ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱪᱚᱱᱴᱟᱞ ᱵᱟᱲᱟᱭ ᱾ ᱦᱚᱨᱦᱚᱸ ᱥᱟᱹᱤᱧ ᱜᱮᱭᱟ ᱵᱤᱨᱦᱚᱸ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱜᱮᱭᱟ ᱛᱟᱹᱜᱤᱭᱤᱧ ᱢᱮ ᱦᱟᱯᱮ ᱟᱢᱤᱡ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱾ [*] ᱠᱚᱭ ᱠᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱴᱷᱮᱱᱴᱟ ᱱᱟᱦᱮᱞ ᱪᱷᱮᱛᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱮᱛᱟᱢ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱥᱮᱛᱟ ᱦᱚᱨᱦᱚᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜ, ᱟᱢᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱫᱟᱫᱟ ᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱜᱟᱱᱚᱜ? ᱠᱚᱭ ᱠᱟᱸᱜᱽᱞᱟ ᱫᱷᱟᱫᱽᱨᱟ ᱦᱟᱴᱟᱜ ᱪᱷᱮᱛᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱮᱛᱟᱢ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ, ᱠᱷᱮᱨᱪᱚ ᱪᱮᱞᱟᱝ ᱵᱚᱨᱥᱮ ᱜᱟᱱᱚᱜ, ᱟᱢᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱟᱢᱫᱚ ᱵᱩᱰᱤ ᱪᱮᱫ ᱮᱢ ᱜᱟᱱᱚᱜ? [*] ᱫᱤᱱ ᱜᱮᱧ ᱢᱮᱛᱟᱢᱟ ᱴᱮᱱᱟ ᱢᱤᱨᱩ, ᱛᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱵᱩᱜᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱹᱨᱩ, ᱥᱟᱹᱨᱤᱧ ᱢᱮᱛᱟᱢ ᱠᱟᱱ ᱵᱩᱜᱤ... ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱡᱤᱣᱤ ᱨᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱵᱟᱢ ᱟᱸᱫᱟ ᱜᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱤᱱ ᱜᱮᱧ ᱢᱮᱛᱟᱢᱟ ᱴᱮᱱᱟ ᱢᱤᱨᱩ, ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱩᱜᱤᱭᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱹᱨᱩ, ᱥᱟᱹᱨᱤᱧ ᱢᱮᱛᱟᱢ ᱠᱟᱱ ᱵᱩᱜᱤ... ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱡᱤᱣᱤ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱮᱢ ᱟᱸᱫᱟ ᱜᱚᱜᱼᱟ ᱾ [*] "ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ" ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱷᱩᱪᱩ ᱫᱚ, ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱜᱷᱩᱪᱩ, ᱛᱚᱞ ᱟᱛᱟᱭ ᱵᱟᱨᱟᱦᱤ, ᱥᱟᱜᱟᱲᱟᱛᱟᱭ ᱜᱷᱟᱹᱱᱴᱤ ᱾ [*] " ᱢᱟᱱᱟᱜ ᱢᱟᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱟᱴᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱟᱹᱨᱩᱵ ᱥᱮᱨᱮᱧ " ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ, ᱟᱞᱮ ᱫᱚᱞᱮ ᱟᱬᱜᱚ ᱟᱠᱟᱱ, ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱫᱚᱞᱮ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱟᱠᱟᱱ, ᱟᱞᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱠᱚᱴᱟ ᱠᱟᱞᱮ ᱯᱮ ᱾ [*] ᱞᱩᱜᱩ ᱵᱩᱨᱩ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ, ᱵᱟᱱᱟ ᱛᱮ ᱠᱷᱟᱰᱮᱭᱟᱭ ᱥᱤᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱰᱩ ᱜᱩᱛᱤᱛᱟᱭ ᱯᱩᱥᱤ ᱠᱟᱹᱲᱢᱤ ᱛᱟᱭ, ᱪᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱫᱟᱠᱟᱭ ᱤᱫᱤ ᱪᱮᱦᱮᱞ ᱪᱮᱯᱮᱞ ᱾ [*] ᱱᱟᱺᱭ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱛᱮ ᱟᱯᱟᱝᱜᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱜᱮᱠᱤᱱ, ᱛᱟᱯᱟᱝ ᱜᱤᱜ ᱠᱟᱱ ᱾ ᱟᱞᱚᱯᱮ ᱛᱚᱞ ᱠᱤᱱᱟ, ᱟᱞᱚᱯᱮ ᱫᱟᱞ ᱠᱤᱱᱟ, ᱟᱹᱠᱤᱱ ᱛᱮᱜᱮ ᱠᱤᱱ ᱟᱯᱟᱥᱩᱞᱚᱜ ᱾ [*] " ᱡᱚᱲ ᱚᱡᱚᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ " ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮᱻᱜᱟᱸᱰᱚ ᱱᱮᱻᱢᱟᱪᱤ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮᱻᱫᱩᱲᱩᱵ ᱢᱮ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮᱻᱥᱩᱱᱩᱢ ᱱᱮᱻᱥᱟᱥᱟᱝ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮᱻᱚᱡᱚᱜᱽᱢᱮ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮ~ᱱᱟᱹᱠᱤᱡ ᱱᱮ~ᱟᱹᱨᱥᱤ. ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱱᱮ~ᱧᱮᱚᱜ ᱮ ᱾ (*) ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱦᱮᱱᱮᱢ ᱜᱟᱱ ᱞᱮᱱ ᱱᱟ, ᱟᱹᱰᱤᱢ ᱦᱟᱞ ᱵᱟᱞ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱜᱤᱰᱤ ᱪᱮᱞᱟᱝ ᱾ ᱨᱟᱜ ᱦᱚᱢᱚᱨ ᱛᱮᱜᱮ ᱫᱤᱱᱫᱚ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱢᱟ, ᱦᱟᱲᱟᱢ ᱥᱮᱛᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱷᱩᱧᱪᱩᱲᱟᱢᱟ ᱾ (*) ᱮ ᱯᱷᱩᱞ ᱢᱚᱥᱚᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱵᱟᱦᱟ ᱡᱚᱢ ᱥᱤᱧ ᱵᱩᱨᱩ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱚᱭᱚᱜᱽ ᱢᱮᱥᱮ, ᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ, ᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ, ᱠᱩᱭᱞᱟᱹ ᱫᱷᱩᱶᱟ ᱛᱮᱜᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱷᱩᱸᱫᱮᱱ ᱾ (*) ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱰᱟᱧ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱰᱟ ᱢᱟᱥᱮ ᱪᱟᱹᱴᱤᱡ ᱥᱟᱭᱮᱱ ᱾ ᱡᱟᱰᱟ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱷᱮᱰᱟᱧ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱮ, ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱫᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱛᱟᱭ ᱵᱩᱪᱟᱹᱭᱮᱱ ᱫᱚ ᱾ ᱵᱷᱮᱰᱟ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱰᱟᱧ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱮ, ᱩᱱᱤ ᱠᱟᱰᱟ ᱦᱟᱭᱨᱮᱭ ᱪᱷᱚᱴᱟᱭᱮᱱ ᱫᱚ ᱾ ᱠᱟᱰᱟ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱨᱟᱧ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱮᱫᱮ ᱩᱱᱤ ᱮᱨᱟ ᱦᱚᱸᱨᱮᱭ ᱵᱤᱱᱚᱨᱵᱚᱭᱮᱱ ᱾ (*) ᱵᱚᱝᱜᱟ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱪᱚᱰᱚᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱯᱟᱣᱨᱟᱹ ᱧᱩᱧᱩ ᱥᱟᱱᱟ ᱢᱚᱱᱮ ᱞᱚᱻᱲᱚᱫ ᱞᱚᱻᱲᱚᱫ ᱾ ᱦᱟᱺᱰᱤ ᱛᱤᱧ ᱵᱩᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱣᱨᱟᱹ ᱛᱤᱧ ᱛᱚᱣᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱ, ᱦᱚᱭ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤ ᱞᱮᱸᱻᱜᱮᱫ ᱞᱮᱸᱻᱜᱮᱫ ᱾ [*] ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ, ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱟᱹᱪᱩᱨᱟ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱛᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ, ᱨᱚᱲ ᱞᱟᱸᱫᱽ ᱛᱮ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱥᱟᱹᱜᱟᱭ ᱛᱚᱯᱚᱞᱟ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱛᱚᱯᱚᱞ ᱛᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ [*] ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱨᱚᱲ ᱫᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱞᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱛᱤᱛᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱟᱲᱟᱝ ᱨᱟᱲᱟᱝ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱨᱚᱲ ᱫᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱞᱟᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱜᱟᱛᱮ, ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟ ᱨᱟᱜᱟᱫ ᱨᱟᱜᱟᱫ ᱾ =ᱪᱤᱨᱜᱟᱹᱞ ᱫᱚᱝ= [᱿] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱦᱟᱞᱮ ᱰᱟᱞᱮ ᱤᱧ ᱦᱚᱸ ᱦᱟᱞᱮ ᱰᱟᱞᱮ, ᱵᱮᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱨᱮᱜᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱪᱟᱜ ᱮᱢ ᱦᱟᱹᱥᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱧᱩᱛ ᱠᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱲᱟᱝ ᱪᱮᱬᱮ ᱠᱚ ᱠᱚ ᱟᱲᱟᱝ, ᱤᱧ ᱢᱟᱹᱧ ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱛᱤᱨᱮᱢ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱟᱢ ᱫᱚ ᱾ [᱿] ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚᱭ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱟ, ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱛᱟᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱨᱚᱲᱞᱟᱸᱫᱽ ᱛᱮ ᱪᱚᱦᱚᱲᱟ, ᱵᱩᱜᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱵᱤᱦᱩᱨᱚᱜ ᱾ ==ᱜᱚᱱ ᱯᱚᱱ ᱮᱯᱮᱢ== [*] ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱛᱮ ᱨᱟᱹᱥᱤ ᱟᱹᱛᱩ, ᱴᱟᱢᱟᱠᱤᱧ ᱜᱚᱜ ᱟᱱᱟ, ᱯᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱩᱥᱤᱠᱟ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱦᱟᱜ ᱛᱟᱦᱟᱜ, ᱞᱩᱦᱩᱠ ᱞᱮᱣᱮᱨ ᱠᱚᱫᱚᱨ, ᱧᱩᱻᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱟᱛᱮ... ᱛᱟᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱤᱧ ᱜᱚᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟᱭ ᱾ [*] ᱛᱚᱠᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱢᱤᱞ ᱛᱮ, ᱫᱟᱠᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱡᱚᱨᱚᱭᱮᱱᱟ, ᱥᱟᱛᱮ ᱫᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱛᱤᱨᱤ ᱞᱤᱸᱜᱤᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱫᱟᱠᱟ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱛᱤᱨᱤ ᱪᱟᱹᱝᱜᱽᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱛᱟᱝ ᱢᱮ, ᱥᱟᱛᱮ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱤ ᱱᱟᱞᱟᱦᱟᱜ ᱢᱮ ᱾ [*] ᱦᱚᱭ ᱢᱟ ᱜᱩᱨᱞᱟᱹ ᱜᱩᱨᱞᱤ, ᱥᱟᱹᱲᱤᱢ ᱫᱚᱞᱚᱵ ᱫᱚᱞᱚᱵ, ᱥᱟᱛᱮ ᱥᱟᱹᱲᱤᱢ ᱡᱩᱨᱤ ᱠᱚᱭᱚᱜᱟᱜ-ᱢᱮ ᱾ ᱠᱩᱰᱟᱹᱢ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱥᱮ ᱢᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱲᱮ, ᱫᱟᱯᱟᱞ ᱠᱟᱜ ᱢᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱡᱷᱟᱴᱟᱥᱟᱜ ᱫᱚ, ᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱜ ᱢᱮ ᱡᱩᱨᱤ ᱚᱴᱟᱝ ᱚᱜ ᱫᱚ ᱾ [*] ᱢᱟᱺᱭ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱵᱚᱭᱞᱟ ᱯᱮᱴᱷᱟᱬ, ᱨᱟᱪᱟ ᱨᱮ ᱛᱚᱞᱮ ᱢᱮ ... ᱥᱟᱛᱮ ᱥᱟᱹᱲᱤᱢ ᱦᱚᱸ ᱥᱟᱨᱟᱲ ᱥᱟᱨᱟᱲ ᱾ ᱢᱟᱺᱭ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱟᱺᱰᱭᱟᱹ ᱩᱨᱤᱡ, ᱦᱩᱯᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱛᱚᱞᱮ ᱯᱮ, ᱦᱩᱯᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱫᱚᱞᱚᱵ ᱫᱚᱞᱚᱵ ᱾ == ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱱ ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ == [*] ᱚᱛ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱫᱷᱩᱵᱤ ᱜᱟᱥ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱫᱩᱠ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱾ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱯᱤᱛᱚᱞ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱵᱤᱦᱩᱨ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱫᱩᱠᱷ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱾ [*] ᱛᱩᱯᱩ ᱱᱟᱺᱭ ᱛᱮᱞ ᱠᱩᱯᱤ ᱜᱟᱹᱭᱟ ᱜᱷᱟᱴᱨᱮ, ᱥᱟᱨᱟ ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱦᱚᱸ ᱭᱳ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱ ᱫᱚ ᱾ ᱯᱤᱲᱤ ᱯᱤᱴᱟᱹᱨᱤᱨᱮ ᱫᱩᱞ ᱵᱟᱹᱡᱩ ᱞᱩᱢᱟᱹᱝ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ, ᱛᱚᱠᱚᱭ ᱧᱮᱞ ᱛᱮᱭᱳᱧ ᱨᱚᱫᱚᱜ ᱱᱟᱺᱠᱤᱡᱚᱜ, ᱭᱳᱧ ᱦᱚᱨᱚᱜ ᱵᱟᱸᱫᱮᱜ ᱾ [*] ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱵᱩᱧ ᱚᱣᱟᱨ ᱞᱮᱫ ᱢᱮ, ᱵᱟᱹᱵᱩᱧ ᱦᱟᱞᱟᱝ ᱞᱮᱫ ᱢᱮ, ᱟᱛᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱜᱤᱧ ᱟᱛᱟᱝ ᱞᱮᱫ ᱢᱮ ᱾ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱵᱩᱢ ᱟᱹᱨᱩᱵ ᱭᱤᱧ ᱫᱚ, ᱵᱟᱹᱵᱩᱢ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱭᱤᱧ ᱫᱚ, ᱱᱟᱺᱭ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱵᱩᱢ ᱵᱚᱦᱮᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱾ [*] ᱛᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱛᱟ ᱱᱟᱱᱟ ᱛᱟᱨᱱᱟ ᱛᱟᱻᱦᱟᱸ ᱨᱮᱻᱛᱟ ᱱᱟᱻᱱᱟ ᱡᱮ, ᱛᱟᱻᱦᱟ ᱨᱮᱻᱛᱟ ᱱᱟᱻᱱᱟ ᱡᱮ ᱦᱚ ᱾ ᱮᱛᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚ, ᱱᱟᱹᱯᱤᱛ ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱹᱨᱤ ᱠᱤᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱚ, ᱮᱻᱵᱟᱻᱵᱟ ᱢᱟᱸᱯᱟᱧᱡᱤ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱪᱮᱫ ᱠᱤᱱ ᱠᱚᱻᱠᱚᱭ ᱠᱟᱻᱱᱟ ᱪᱮᱫ ᱪᱮᱫ ᱠᱤᱱ ᱤᱫᱤ ᱛᱟᱻᱨᱟᱻᱭᱟ ᱾ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱛᱤᱠᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ, ᱢᱤᱻᱫ ᱠᱟᱻᱴᱷᱟ ᱢᱤᱻᱫ ᱠᱚᱻᱧᱪᱟ, ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱟᱱᱟ ᱠᱟᱣᱰᱤ, ᱥᱚᱱᱟ ᱨᱩᱯᱟ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱡᱟᱜ ᱠᱚᱜ, ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱢᱚᱪᱚᱝ ᱡᱟᱸᱦᱟᱸ ᱢᱚᱪᱚᱝ ᱠᱷᱚᱸᱰᱮ ᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱜ, ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱥᱟᱜᱟᱫ ᱦᱟᱺᱰᱤ, ᱧᱩᱻ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱞᱚ ᱯᱟᱹᱜᱴᱤ ᱢᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == ᱥᱟᱨᱱᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱝ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱠᱚᱨᱮᱠᱷᱚᱱ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱾ == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱜᱽᱪᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱞᱮᱫᱚᱝ,ᱪᱷᱟᱴᱤᱭᱟᱹᱨ ᱫᱚᱝ, ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚᱝ,ᱫᱟᱺᱭᱦᱟᱺ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚᱝ,ᱯᱷᱩᱞᱩᱜ ᱫᱚᱝ,ᱱᱟᱹᱭᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱫᱚᱝ,ᱵᱷᱟᱸᱰᱟᱱ ᱫᱚᱝ ᱟᱨ ᱡᱚᱢ ᱥᱤᱢ ᱫᱚᱝ ᱠᱚᱨᱮᱠᱷᱚᱱ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ a8pfyltxa2556z58mrke129b5mib74k ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ ᱥᱨᱚᱯᱷ 0 3262 191224 45588 2026-04-29T17:04:55Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191224 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ ᱥᱨᱚᱯᱷ | image = TigerShroff.jpg | caption = Shroff in 2016 | alt = ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ ᱥᱨᱚᱯᱷ | birth_name = ᱡᱚᱭ ᱦᱮᱢᱚᱱᱛ ᱥᱨᱚᱯᱷ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1990|03|2}} | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | nationality = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | occupation = ᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱰᱮᱱᱨᱟᱨ | height = 1.75 m | weight = 152 lbs }} '''ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ ᱥᱨᱚᱯᱷ''' ᱵᱟᱝᱢᱟ '''ᱡᱚᱭ ᱦᱮᱢᱚᱱᱛ ᱥᱨᱚᱯᱷ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ (ᱮᱠᱴᱚᱨ)᱾<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/news-ani/tiger-shroff-felicitated-with-5th-degree-black-belt-114073101215_1.html|title=Tiger Shroff felicitated with 5th degree black belt|author=ANI|date=31 July 2014|work=business-standard.com}}</ref> ᱮᱠᱴᱚᱨ [[ᱡᱮᱠᱤ ᱥᱨᱚᱯᱷ]] ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ, ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ ᱦᱮᱨᱳᱯᱟᱱᱛᱤ ᱯᱷᱞᱤᱢ ᱨᱮᱭ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ <ref>{{cite web|title=Tiger Shroff's Heropanti postponed|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/2166296/Tiger-Shroffs-Heropanti-postponed|work=Bollywood Hungama|accessdate=3 March 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Shah|first=Kunal M (3 August 2012)|title=TigeShroff to enter Bollywood with 'Heropanti'|url=http://www.mid-day.com/articles/tiger-shroff-to-enter-bollywood-with-heropanti/175537|work=Mid-Day|accessdate=3 March 2014|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304062322/http://www.mid-day.com/articles/tiger-shroff-to-enter-bollywood-with-heropanti/175537|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/tiger-shroffs-debut-film-heropanti-to-release-next-year/1175552/ |title=Tiger Shroff's debut movie 'Heropanti' to release next year |publisher=Indian Express |date=2013-09-28 |accessdate=2014-05-15}}</ref><ref>{{cite web|title=Kriti Sanon finalized opposite Tiger in Heropanti|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/1691531/Kriti-Sanon-finalized-opposite-Tiger-in-Heropanti|work=Bollywood Hungama|accessdate=3 March 2014}}</ref> ==ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ ᱥᱨᱚᱯᱷ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱪ ᱮᱠᱴᱚᱨ [[ᱡᱮᱠᱤ ᱥᱨᱚᱯᱷ]] ᱚᱲᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ '''ᱫᱷᱩᱡ ᱓''' ᱨᱮ ᱚᱵᱷᱤᱱᱚᱭ ᱞᱟᱜᱤᱫ [[ᱟᱢᱤᱨ ᱠᱷᱟᱱ]] ᱟ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱠᱚᱨᱟᱭ ᱞᱟᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱮᱠᱴᱚᱨ/ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ]] 4hcbj6rs4w02u4bld9lr92yuyg2y47d ᱫᱤᱥᱟ ᱯᱚᱴᱟᱱᱤ 0 6565 191209 158856 2026-04-29T12:53:26Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191209 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱫᱤᱥᱟ ᱯᱚᱴᱟᱱᱤ<br/>Disha Patani | image = Disha Patani grace the launch of Arth restaurant (01) (cropped).jpg | caption = ᱑᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱯᱚᱴᱟᱱᱤ | birth_date = {{birth date|1992|06|13|df=y}} ᱥᱮ {{birth date|1995|07|27|df=y}}<ref name="TOI age dispute">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Is-Disha-Patani-lying-about-her-age/articleshow/53300643.cms|title=Is Disha Patani lying about her age?|website=[[The Times of India]]|agency=TNN|date=28 January 2017|accessdate=9 May 2018}}</ref><ref name="Mid-Day age dispute">{{cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/is-tiger-shroffs-rumoured-girlfriend-disha-patani-faking-her-age/17445164|title=Is Tiger Shroff's rumoured girlfriend Disha Patani 'faking' her age?|website=[[Mid Day]]|author=The Hitlist Team|date=19 July 2016|accessdate=9 May 2018|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509075650/https://www.mid-day.com/articles/is-tiger-shroffs-rumoured-girlfriend-disha-patani-faking-her-age/17445164|url-status=dead}}</ref> ({{age|1992|06|13}} ᱥᱮ {{age|1995|07|27}}) | birth_place = | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟ | occupation = {{hlist|ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱡ|ᱢᱳᱰᱚᱞ}} | known for ={{ubl|''[[ᱮᱢ ᱮᱥ ᱫᱷᱚᱱᱤ : ᱫᱟ ᱟᱱᱴᱚᱞᱰ ᱥᱴᱚᱨᱤ]]''|''[[ᱵᱟᱜᱤ ᱒]]''}} | father = }} '''ᱫᱤᱥᱟ ᱯᱚᱴᱟᱱᱤ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱟᱛᱤᱭᱟ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱟᱥᱚᱞ ᱫᱚ ᱦᱤᱸᱫᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ [[ᱞᱳᱯᱷᱚᱨ]] (᱒᱐᱑᱕) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ - ᱟᱭ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱣᱚᱨᱩᱱ ᱛᱮᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱛᱮᱭ ᱯᱟᱴ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱵᱟᱭᱳᱯᱤᱠ ᱮᱢ ᱮᱥ [[ᱫᱷᱳᱱᱤ ᱫᱤ ᱚᱱᱴᱟᱹᱞᱰ ᱥᱴᱳᱨᱤ]] (᱒᱐᱑᱖) ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱹᱞᱤᱣᱩᱰ ᱰᱮᱵᱽᱭᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱪᱤᱱᱤ]] ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱮᱰᱤ [[ᱠᱩᱝ ᱯᱷᱩ ᱭᱳᱜᱟ]] (᱒᱐᱑᱗) ᱨᱮ ᱯᱟᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱮᱭᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱟᱥᱟᱭ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱥᱟᱠᱥᱮᱡᱽ ᱦᱤᱸᱫᱤ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ [[ᱵᱟᱜᱤ ᱒]] (᱒᱐᱑᱘) ᱟᱨ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] (᱒᱐᱑᱙) ᱨᱮ ᱟᱥᱚᱞ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱳᱢᱟᱱᱴᱤᱠ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱯᱚᱴᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱛᱛᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱟᱱᱤᱡ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/dehradun/tiger-shroff-girlfriend-disha-patani-belong-from-uttarakhand|title=ᱱᱩᱭ ᱯᱟᱦᱟᱲᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱴᱟᱭᱜᱚᱨ ᱥᱨᱟᱹᱯᱷ ᱟᱜ ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ, ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ ᱠᱩᱥᱤ ᱧᱮᱞᱢᱮ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ....|website=Amar Ujala}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=4CmMcAlqI_A|title=#Malang HOTNESS {{!}} Disha Patani's DATING SECRETS answered in Google's most searched questions|last=|first=|date=|website=|url-status=live|access-date=8 February 2020|quote=See 6:44}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ == ᱯᱚᱴᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ [[ᱣᱚᱨᱩᱱ ᱛᱮᱡᱽ]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱞᱳᱯᱷᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱰᱮᱵᱽᱭᱩ ᱞᱮᱫ ᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱳᱣᱱᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ ᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱨ-ᱡᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱠᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱪᱚᱭᱮ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱᱮ ᱫᱟᱹᱲ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ [[ᱯᱩᱨᱤ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱚᱫᱷ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱤᱠᱮ ᱮᱱᱴᱚᱨᱴᱮᱭᱱᱢᱮᱱᱴ ᱛᱮ ᱥᱤ ᱠᱚᱞᱭᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ, ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱒᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱡᱚᱴ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱟᱮ ᱜᱚᱱᱚᱝ ᱑᱐᱖ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱱᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱵᱳᱠᱥ ᱳᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱫᱤᱥᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱡᱟᱣ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ, ᱵᱮᱯᱷᱤᱠᱨᱟ ᱨᱮ ᱴᱟᱭᱜᱚᱨ ᱥᱨᱟᱹᱯᱷ ᱥᱟᱶ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱵᱷᱩᱥᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱫᱚ ᱴᱤ-ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱥᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱛ ᱵᱽᱨᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱛ ᱵᱽᱨᱳᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ, ᱵᱟᱰᱚᱦᱤᱭᱟ ᱟᱫᱤᱛᱤ ᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱰᱮᱭ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱯᱚᱴᱟᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱩᱥᱟᱸᱛ ᱥᱤᱝ ᱨᱟᱡᱽᱯᱩᱛ]] ᱟᱨ ᱠᱤᱭᱟᱨᱟ ᱟᱰᱣᱟᱬᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱵᱟᱥᱟᱭ ᱵᱽᱨᱮᱠ ᱱᱤᱨᱚᱡᱽ ᱯᱟᱸᱰᱮᱭᱟᱜ ᱮᱢ ᱮᱥ ᱫᱷᱳᱱᱤ ᱫᱤ ᱚᱱᱴᱟᱹᱞᱰ ᱥᱴᱳᱨᱤ, ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟ [[ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ]] ᱴᱤᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱤᱡ ᱠᱮᱭᱯᱴᱚᱱ ᱢᱟᱦᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱫᱷᱳᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫ - ᱟᱭ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ]] pbq4zl78rzmldkhvds0hbjey2q67zyp ᱯᱷᱨᱮᱰᱮᱨᱤᱠ-ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱟᱞᱞᱟᱢᱟᱸᱰ 0 10285 191218 55713 2026-04-29T15:52:41Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191218 wikitext text/x-wiki ᱯᱷᱨᱮᱰᱮᱨᱤᱠ-ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱟᱞᱞᱟᱢᱟᱸᱰ(ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱟᱨᱭ ᱕ ᱑᱗᱓᱖, ᱯᱟᱭᱟᱨᱱ, ᱣᱟᱩᱰ ᱼ ᱢᱟᱨᱪ ᱓, ᱑᱘᱐᱙, ᱵᱷᱟᱞᱠᱮᱱᱱᱚᱨᱜ, ᱥᱚᱩᱛᱷ ᱦᱚᱞᱞᱟᱸᱰ) ᱾ ᱯᱷᱨᱮᱰᱮᱨᱤᱠ-ᱞᱩᱭᱤᱥ ᱟᱞᱞᱟᱢᱟᱸᱰ ᱫᱚ ᱥᱣᱤᱥ ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱣᱚᱭᱜᱭᱟᱱᱤᱠ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ <ref>Jan Portengen. Huizen & mensen van Valkenburg, 1795-1832. 2006. [https://books.google.com/books/about/Huizen_mensen_van_Valkenburg_1795_1832.html?id=ZmdKIf940HUC]</ref><ref>Newspaper death notice. CBG Verzamelingen.[https://cbgverzamelingen.nl/zoeken?search=allamand+frederik&collection=Familieadvertenties]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ᱩᱱᱤ ᱥᱣᱤᱡᱟᱹᱨᱞᱮᱸᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱭᱮᱨᱱᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱗᱔᱙ ᱨᱮ ᱟᱠᱚ ᱱᱤᱫᱚᱨᱞᱮᱸᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱭᱰᱮᱱ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱰ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟᱼᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ Jean-Nicolas-Sébastien Allamand ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱗᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ (1713–1787) ᱯᱷᱤᱞᱚᱥᱚᱯᱷᱭ ᱟᱨ ᱜᱚᱬᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱭᱰᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱡᱟᱢᱤᱱ ᱯᱷᱨᱟᱝᱠᱞᱤᱱ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱩᱞᱟᱹ ᱡᱚᱠᱷᱟᱭᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱮᱥ naturalist ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱨᱚᱭᱟᱞ ᱥᱚᱥᱟᱭᱴᱤ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱥᱭᱚᱛᱟ ᱦᱚᱸ ᱟᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱨᱮᱰᱮᱨᱤᱠ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱼᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾ ᱯᱚᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱵᱤᱥᱚᱭ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱑᱗᱖᱐ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱰᱚᱪ ᱢᱟᱨᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱜᱼᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱡᱟᱦᱟᱡ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱚᱢᱚᱭ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱚᱠᱷᱟᱜ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱟᱸᱬᱟ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱥᱩᱨᱤᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱩᱭᱟᱱᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣᱟᱭ ᱾ ᱯᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱟᱬᱟ ᱯᱚᱨᱮ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱴᱥᱟᱨ ᱠᱚᱴ (tsar's court, [[Saint Petersburg|St. Petersburg]]) ᱨᱮ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱟᱭ ᱾ ᱑᱗᱙᱓ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱜᱟᱲ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ [[ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱮᱭᱚᱥ|ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ]] ᱤᱡ ᱥᱚᱢᱵᱟᱫᱛᱟ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱟᱜᱭᱚᱵᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱷᱟᱭ ᱫᱚ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱤᱥᱚᱭ ᱨᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱚᱡ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱟᱰᱤᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱤᱥᱚᱭ ᱨᱮ ᱴᱤᱠᱤᱼᱢᱤᱠᱤ ᱠᱷᱚᱵᱟᱨ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱡ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱜᱟᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱴᱟᱝ ᱡᱮᱱᱚᱥ ''[[Allamanda]]'' ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱑᱘᱐᱙ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱞᱵᱚᱨᱜ, ᱠᱚᱸᱭᱮ ᱦᱚᱞᱟᱺᱰ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾ ᱢᱟᱨᱪ ᱓ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱦᱟᱸᱞ ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱮᱸᱰ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱟᱦᱮᱫ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ {{botanist|F.Allam.|Allamand, Frédéric-Louis}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱟᱱ]] 55gw7tzn7crtv1a44k91lqnliwcguxp ᱵᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱥᱮᱦᱣᱟᱜ 0 11093 191228 121521 2026-04-29T18:49:55Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191228 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ᱵᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱥᱮᱦᱣᱟᱜ | image = Virender_Sehwag_at_the_NDTV_Marks_for_Sports_event_13.jpg | caption = Sehwag at a promotional event in January 2013. | country = India | fullname = Virender Sehwag | nickname = Viru, Nawab of [[Najafgarh]], Sultan of Multan | birth_date = {{Birth date and age|1978|10|20|df=yes}} | birth_place = [[Najafgarh]], [[Delhi]],<br>India | heightft = | heightinch = | batting = Right-handed | bowling = Right arm [[off spin|off break]] | role = Opening batsman | international = true | internationalspan = 1999–2013 | testdebutdate = 3 November | testdebutyear = 2001 | testdebutagainst = South Africa | testcap = 239 | lasttestdate = 2 March | lasttestyear = 2013 | lasttestagainst = Australia | odidebutdate = 1 April | odidebutyear = 1999 | odidebutagainst = Pakistan | odicap = 123 | lastodidate = 3 January | lastodiyear = 2013 | lastodiagainst = Pakistan | odishirt = blank &nbsp;<ref>{{cite news |url= http://www.mid-day.com/sports/2011/feb/210111-Virender-Sehwag-Bangladesh-Jersey.htm |title= Why Sehwag's jersey has no number |publisher= Mid Day |date= 21 February 2011 |accessdate= 6 January 2013 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | T20Idebutdate = 1 December | T20Idebutyear = 2006 | T20Idebutagainst = South Africa | T20Icap = 9 | lastT20Idate = 2 October | lastT20Iyear = 2012 | lastT20Iagainst = South Africa | club1 = [[Delhi cricket team|Delhi]] | year1 = {{nowrap|1997–2014}} | clubnumber1 = | club2 = [[Haryana cricket team|Haryana]] | year2 = 2015 | clubnumber2 = | club3 = [[Leicestershire County Cricket Club|Leicestershire]] | year3 = 2003 | club4 = [[Delhi Daredevils]] | year4 = 2008–2013 | club5 = [[Kings XI Punjab]] | year5 = 2014–2015 | club6 = Maratha Arabians | year6 = 2017 | club7 = Diamonds XI | year7 = 2018 | columns = 4 | column1 = [[Test cricket|Test]] | matches1 = 104 | runs1 = 8,586 | bat avg1 = 49.34 | 100s/50s1 = 23/32 | top score1 = 319 | deliveries1 = 3,731 | wickets1 = 40 | bowl avg1 = 47.35 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 5/104 | catches/stumpings1 = 91/– | column2 = [[One Day International|ODI]] | matches2 = 251 | runs2 = 8,273 | bat avg2 = 35.05 | 100s/50s2 = 15/38 | top score2 = 219 | deliveries2 = 4,392 | wickets2 = 96 | bowl avg2 = 40.13 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = 4/6 | catches/stumpings2 = 93/– | column3 = [[First class cricket|FC]] | matches3 = 194 | runs3 = 14,683 | bat avg3 = 47.36 | 100s/50s3 = 42/55 | top score3 = 319 | deliveries3 = 8,614 | wickets3 = 105 | bowl avg3 = 42.57 | fivefor3 = 1 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = 5/104 | catches/stumpings3 = 166/– | column4 = [[List A cricket|LA]] | matches4 = 332 | runs4 = 10,454 | bat avg4 = 34.05 | 100s/50s4 = 16/57 | top score4 = 219 | deliveries4 = 6,009 | wickets4 = 142 | bowl avg4 = 36.29 | fivefor4 = 0 | tenfor4 = 0 | best bowling4 = 4/6 | catches/stumpings4 = 120/– | date = 6 January | year = 2016 | source = https://www.espncricinfo.com/sl-tri2010/content/player/35263.html ESPNcricinfo }} onnmdtds26whcz8yf8nmdbgrpdn0mtl ᱵᱚᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ 0 11307 191226 180483 2026-04-29T17:30:23Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191226 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian actor|bot=PearBOT 5}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{EngvarB|date=May 2014}} {{Use dmy dates|date=October 2017}} {{Infobox person | name = ᱵᱚᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ | image = Varun Dhawan promoting Badrinath Ki Dulhania.jpg | caption = ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟ.ᱦᱤᱛ ᱨᱮ ''[[ᱵᱟᱫᱽᱨᱤᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤ ᱫᱩᱞᱦᱟᱱᱤᱭᱟ]]'' ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱢᱳᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1987|04|24}} | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱮᱠᱴᱚᱨ | yearsactive = ᱒᱐᱑᱒ ᱠᱷᱚᱱᱟᱜ | father = [[ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ]] | relatives = | alma_mater = [[ᱱᱳᱴᱤᱝᱜᱷᱚᱢ ᱴᱨᱮᱸᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] }} '''ᱵᱟᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱔ ᱚᱯᱨᱮᱞ ᱑᱙᱘᱗) ᱫᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱡᱟ.ᱛᱥᱤ ᱠᱟ.ᱣᱰᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟ.ᱦᱤᱛ ᱨᱮ ''[[ᱥᱤᱧᱟᱛ ᱯᱷᱳᱵᱚᱨᱥ]]''{{-ᱟᱜ}} [[ᱯᱷᱳᱵᱚᱨᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱭ ᱜᱟᱴᱟᱝ ᱥᱮᱞᱤᱵᱽᱨᱤᱴᱤ|ᱥᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱞᱤᱵᱨᱤᱴᱤ]] ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱛᱟ.ᱞᱠᱟ. ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱵᱟᱞᱤᱣᱩᱰ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱟ.ᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱠᱟ.ᱣᱰᱤ ᱠᱚᱭ ᱠᱚᱢᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱱᱩᱭ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱡᱟ.ᱥᱛᱤ ᱠᱟ.ᱣᱰᱤ ᱠᱟᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾ ᱵᱚᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱟᱨ [[ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ]]-ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱨ ᱱᱩᱭ ᱫᱟ [[ᱱᱳᱴᱤᱝᱜᱷᱚᱢ ᱴᱨᱮᱸᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱩᱭ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ [[ᱠᱚᱨᱚᱱ ᱡᱳᱦᱟᱨ]]-ᱟᱜ ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟ.ᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''[[ᱢᱟᱭ ᱱᱮᱢ ᱤᱡᱽ ᱠᱷᱟᱱ]]'' ᱨᱮ ᱜᱚᱜᱽᱲᱚ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱛᱚᱵᱮ ᱱᱩᱭ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ''[[ᱥᱴᱤᱰᱮᱸᱴ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱭᱮᱨ]]'' ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱠᱴᱤᱝ ᱡᱤᱭᱟᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱩᱭ ''[[ᱢᱮᱸ ᱛᱮᱨᱟ ᱦᱤᱨᱚ]]'' (᱒᱐᱑᱔), ''[[ᱦᱚᱢᱯᱴᱤ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱠᱤ ᱫᱩᱞᱦᱚᱱᱤᱭᱟ]]'' (᱒᱐᱑᱔), ᱟᱨ ''[[ᱵᱚᱫᱽᱨᱤᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤ ᱫᱩᱞᱦᱚᱱᱤᱭᱟ]]'' (᱒᱐᱑᱗) ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱢᱮᱰᱤ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱟᱨ ''[[ᱫᱤᱞᱣᱟᱞᱮ (᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ)|ᱫᱤᱞᱣᱟᱞᱮ]]'' (᱒᱐᱑᱕), ''[[ᱫᱤᱥᱳᱢ]]'' (᱒᱐᱑᱖), ᱧᱨ ''[[ᱡᱩᱰᱣᱟ ᱒]]'' (᱒᱐᱑᱗) ᱮᱢᱟᱱ ᱟᱠᱥᱚᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱨ ''[[ᱮ.ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱰᱤ ᱒]]'' (᱒᱐᱑᱕) ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱰᱟᱱᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱨ ''[[ᱥᱩᱭᱤ ᱫᱷᱟᱜᱟ]]'' (᱒᱐᱑᱘) ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ''[[ᱵᱚᱫᱽᱞᱟᱯᱩᱨ (ᱯᱷᱤᱞᱢ)|ᱵᱚᱫᱽᱞᱟᱯᱩᱨ]]'' (᱒᱐᱑᱕) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱵᱷᱮᱧᱡᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟ.ᱡᱤ ᱠᱷᱟ.ᱛᱤᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ''[[ᱚᱠᱴᱳᱵᱚᱨ (᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ)|ᱚᱠᱴᱳᱵᱚᱨ]]'' (᱒᱐᱑᱘) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ == ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱵᱚᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱔ ᱚᱯᱨᱮᱞ ᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ [[ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱭᱚ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱩᱬᱟ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱟᱡ ᱫᱟᱫᱟ, [[ᱨᱳᱦᱤᱛ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ|ᱨᱳᱦᱤᱛ]], ᱫᱟ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱠᱟᱠᱟ(uncle) [[ᱚᱱᱤᱞ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ|ᱚᱱᱤᱞ]] ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ <ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> ᱵᱚᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ [[ᱦᱟᱭᱚᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱥᱠᱩᱞ ᱥᱟᱨᱴᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱞᱴ|ᱮᱪ.ᱮᱥ.ᱥᱤ.]] ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ [[ᱮᱪ.ᱟᱨ. ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱮᱸᱰ ᱤᱠᱚᱱᱳᱢᱤᱠᱥ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱱᱳᱴᱤᱝᱜᱷᱚᱢ ᱴᱨᱮᱸᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ ᱫᱚ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱟᱨ [[ᱠᱚᱨᱚᱱ ᱡᱳᱦᱟᱨ]] ᱥᱟᱝ ᱢᱮᱥᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ''[[ᱢᱟᱸᱭ ᱱᱮᱢ ᱤᱡᱽ ᱠᱷᱟᱱ]]'' (᱒᱐᱑᱐) ᱨᱮ ᱜᱚᱜᱽᱲᱚ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref name="new">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }}</ref> ᱵᱚᱨᱩᱬ ᱫᱷᱟᱣᱚᱱ ᱫᱚ, ᱟᱡᱤᱡ ᱟᱥᱲᱟ ᱡᱤᱭᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱟᱛᱮ ᱱᱚᱛᱟᱥᱟ ᱫᱚᱞᱟᱞ, ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱡᱟᱭᱱᱚᱨ ᱥᱟᱝ ᱫᱩᱞᱟ.ᱲ ᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|title=Natasha Dalal Is The One For Varun Dhawan!|url=https://www.mid-day.com/articles/natasha-dalal-is-the-one-for-varun-dhawan/19403176|work=Mid Day|date=10 May 2018|accessdate=5 December 2018|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206004731/https://www.mid-day.com/articles/natasha-dalal-is-the-one-for-varun-dhawan/19403176|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Gangwani|first=Rahul|title= First Time Ever! Varun Dhawan opens up about Natasha Dalal & wedding plans|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/first-time-ever-varun-dhawan-opens-up-about-natasha-dalal-wedding-plans-and-more-30092-1.html|work=Filmfare|date=29 August 2018|accessdate=5 December 2018}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟ.ᱦᱤᱛ ᱨᱮ ''[[ᱯᱷᱳᱵᱚᱨᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]''{{-ᱟᱜ}} [[ᱯᱷᱳᱵᱚᱨᱥ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱞᱤᱵᱽᱨᱤᱴᱤ|ᱥᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱞᱤᱵᱽᱨᱤᱴᱤCᱞ]] ᱛᱟᱞᱠᱟ. ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟ.ᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱑᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ-ᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news|title=Varun Dhawan|url=http://www.forbesindia.com/celebprofile2016/varun-dhawan/1587/99|work=Forbes|accessdate=19 February 2018|archive-date=19 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219151447/http://www.forbesindia.com/celebprofile2016/varun-dhawan/1587/99|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=2017 Celebrity 100|url=http://www.forbesindia.com/lists/2017-celebrity-100/1665/all|work=Forbes|accessdate=22 August 2018|archive-date=24 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924062405/http://forbesindia.com/celebprofile/pawan-kalyan/52|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.forbesindia.com/lists/2018-celebrity-100/1735/all |title=2018 Celebrity 100 |work=Forbes India |accessdate=5 December 2018 |archive-date=5 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181205064833/http://www.forbesindia.com/lists/2018-celebrity-100/1735/all |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{Reflist}} ==ᱵᱟ.ᱲᱛᱤ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category}} <!-- According to [[WP:FACEBOOK]] and [[WP:Twitter-EL]], social networking links like Facebook, Twitter are allowed only if they are Verified Official links and the subject of the article has no other Web presence. Kindly consider these rules before adding anything.---> * {{IMDb name|3315894}} * [http://www.bollywoodhungama.com/celebrity/varun-dhawan/ Varun Dhawan] at [[Bollywood Hungama]] * {{instagram}} {{Navboxes |title = Awards for Varun Dhawan |list= {{StardustAwardBestActor}} {{ZeeCineAwardBestActorMale}} }} {{Authority control}} {{Portal bar|Biography|Bollywood|Film|India}} {{DEFAULTSORT:Dhawan, Varun}} [[Category:Living people]] [[Category:1987 births]] [[Category:Male actors in Hindi cinema]] [[Category:21st-century Indian male actors]] [[Category:Alumni of Nottingham Trent University]] [[Category:Punjabi people]] [[Category:Male actors from Mumbai]] [[Category:Actors from Mumbai]] 76hak0ft3te8zpamex60nwpggnxjrzj ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ 0 12215 191208 176364 2026-04-29T12:44:48Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191208 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ | native_name = ᱫᱳᱦᱟᱫᱽ | native_name_lang = ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ | other_name = Dhd | settlement_type = ᱤᱥᱢᱟᱨᱴ ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = Dhd | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22|50|05|N|74|15|20|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type3 = Collector & DM | subdivision_name1 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] | subdivision_name2 = [[ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ]] | subdivision_name3 = ᱥᱨᱤ ᱵᱤᱡᱚᱭᱠᱩᱢᱟᱨ ᱠᱷᱟᱨᱟᱰᱤ, I.A.S | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = ᱑᱔ | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_metro = ᱑᱓᱐,᱕᱐᱓ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_footnotes = <ref name=census>{{cite web|title=Dohad Metropolitan Urban Region Population 2011 Census|url=http://www.census2011.co.in/census/metropolitan/300-dohad.html|website=www.census2011.co.in|accessdate=23 October 2017}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱓᱘᱙᱑᱕᱑ | area_code = ᱒᱖᱗᱓ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | registration_plate = GJ-20 | website = https://dahod.gujarat.gov.in | footnotes = | demographics1_info1 = [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ]], [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] }} [[File:Jilla Panchayat Bhawan Dahod.jpg|thumb|ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱚᱸᱪᱟᱭᱚᱛ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ]] '''ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱫᱩᱫᱷᱢᱚᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱚ ᱡᱮ ᱚᱱᱰᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱟᱸᱛ ᱫᱚᱫᱷᱤᱪᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱠᱚᱭᱟᱜ ᱫᱩᱫᱷᱢᱚᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱨᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱫᱟᱦᱚᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱑᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱓᱓ ᱢᱤᱞ) ᱟᱨ [[ᱵᱚᱰᱳᱫᱚᱨᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱙ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱙ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱳᱦᱟᱫᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ (ᱚᱠᱚᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟ "ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱤᱢᱟᱹ", ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱪᱮ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ) ᱾<ref name="Desai2007">{{cite book|author=Anjali H. Desai|title=India Guide Gujarat|url=https://books.google.com/books?id=gZRLGZNZEoEC&pg=PA180|accessdate=28 August 2017|year=2007|publisher=India Guide Publications|isbn=978-0-9789517-0-2|page=180}}</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref name=census/> ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱓᱐,᱕᱐᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱕᱑% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱔᱙% ᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱘᱓.᱕᱗% ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱗᱔.᱐᱔% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ== [[File:Dahod Bus stand.jpg|thumb|GSRTC ᱵᱟᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ]] '''ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ''' ᱡᱤᱮᱥᱟᱨᱴᱤᱥᱤ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱯᱚᱨᱤᱣᱚᱦᱚᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ '''ᱨᱮᱞᱣᱮ''' ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤᱼᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱦᱤᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱚᱥ ᱜᱩᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱨ ᱪᱟᱵᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱮᱡ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱦᱰᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱚᱰᱮᱨᱱᱤᱡᱟᱥᱚᱱ (Modernization) ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱟᱶᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] (ᱦᱟᱡᱽᱨᱟᱛ ᱱᱤᱡᱟᱢᱩᱫᱫᱤᱱ) ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱴᱨᱮᱱ [[ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱠᱨᱟᱸᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱕ ᱟᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱫᱚ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱯᱞᱟᱥ (plus) ᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱞ, ᱟᱣᱟᱸᱛᱤᱠᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]] (ᱜᱟᱱᱜᱳᱨ) ᱥᱩᱯᱟᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱨᱚᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱦᱚᱸ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐᱖ ᱴᱨᱮᱱ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱗ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱱᱰᱚᱠᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱵᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱼ [[ᱤᱱᱫᱳᱨ]] ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱚ ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [http://www.dahod.com/ www.dahod.com]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱟᱦᱳᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] c6rb42hp0s4lkxt8csb4rj4ndwn3sr1 ᱵᱨᱮᱴᱚᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 13190 191229 172336 2026-04-29T19:06:32Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191229 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=ᱵᱨᱮᱴᱚᱱ |nativename={{lang|br|brezhoneg}} |pronunciation={{IPA-br|bʁeˈzõːnɛk|}}, {{IPA-br|brəhõˈnek|}} |states=[[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] |region=[[ᱵᱽᱨᱤᱴᱟᱱᱤ]] ([[:en:Loire-Atlantique|ᱞᱳᱭᱨᱮᱼᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ]] ᱦᱚᱸ) |ethnicity=ᱵᱨᱮᱴᱚᱱᱥ |speakers={{sigfig|207,000|2}} ᱵᱽᱨᱤᱴᱟᱱᱤ ᱨᱮ |date= |ref=<ref name="ofis-stats">{{Cite web |url=http://www.bretagne.bzh/jcms/prod_435654/fr/enquete-socio-linguistique-qui-parle-les-langues-de-bretagne-aujourd-hui?lg=fr |title=ENQUÊTE SOCIO-LINGUISTIQUE : QUI PARLE LES LANGUES DE BRETAGNE AUJOURD'HUI ? |website=Région Bretagne |access-date=9 October 2018 |archive-date=6 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006235402/http://www.bretagne.bzh/jcms/prod_435654/fr/enquete-socio-linguistique-qui-parle-les-langues-de-bretagne-aujourd-hui?lg=fr |url-status=dead }}</ref> |speakers2={{sigfig|16000|2}} {{lang|fr|[[:en:Île-de-Fran|ᱤᱞᱮᱼᱫᱮᱼᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] ᱨᱮ}}<ref>{{lang|fr|[http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/206fichier.pdf Diagnostic de la langue bretonne en Île-de-France]}}. {{lang|br|[[Ofis Publik ar Brezhoneg]]}}.</ref><br />(ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱴᱷᱹᱣᱟᱹ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ)<ref name="Broudic2009">{{Cite book |title=Parler breton au XXIe siècle : Le nouveau sondage de TMO Régions |last=Broudic |first=Fañch |publisher=Emgleo Breiz |year=2009 |language=fr}}</ref> |familycolor=Indo-European |fam2=[[ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ]] |fam3=[[:en:Insular Celtic languages|ᱤᱱᱥᱤᱞᱟᱨ ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ]] |fam4=[[ᱵᱽᱨᱤᱴᱮᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱵᱽᱨᱤᱴᱮᱱᱤᱠ]] |fam5=[[:en:Southwestern Brittonic languages|ᱮᱛᱚᱢᱼᱯᱟᱪᱮ]] |dialects={{lang|br|[[Gwenedeg]]}}<br />{{lang|br|Kerneveg}}<br />{{lang|br|Leoneg}}<br />{{lang|br|[[Trégorrois Breton dialect|Tregerieg]]}} |script=[[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ]] |minority= ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ([[File:Flag of Brittany (Gwenn ha du).svg|20 px]] [[ᱵᱽᱨᱤᱴᱟᱱᱤ]]) |agency={{lang|br|[[:en:Ofis Publik ar Brezhoneg|Ofis Publik ar Brezhoneg]]}} |iso1=br |iso2=bre | lc1 = bre |ld1=Modern Breton | lc2 = xbm |ld2=Middle Breton | lc3 = obt |ld3=Old Breton | linglist = xbm |lingname=Middle Breton | linglist2 = obt |lingname2=Old Breton |lingua=50-ABB-b (varieties: 50-ABB-ba to -be) |image=File:Huelgoat Chaos mill.jpg |imagealt=Side of a stone building next to a stream; low stone wall in the foreground has a sign reading ''Mill of Chaos'' in both Breton and French; ''Meilh ar C'hlegr'' and ''Moulin du Chaos'' |imagecaption=ᱵᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱭᱟᱹ ᱚᱞ [[:en:Huelgoat|ᱦᱩᱭᱮᱞᱜᱳᱴ]], ᱵᱽᱨᱤᱴᱟᱱᱤ ᱨᱮ |map=Répartition_du_nombre_de_brittophones_par_pays.jpg | mapsize = 300px |mapalt=Map showing numbers of Breton speakers by ''pays'' (county) within Brittany, with higher numbers in the westernmost counties, decreasing eastward |mapcaption=ᱵᱨᱮᱴᱚᱱ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ |notice=IPA |glotto=bret1244 |glottorefname=Breton }} [[File:WIKITONGUES- Wayne speaking Breton.webm|thumb|ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱮᱴᱚᱱ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ, [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱠᱷᱚᱱ [[:en:Wikitongues|ᱣᱤᱠᱤᱴᱟᱝᱥ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾]] [[File:WIKITONGUES- Iain William speaking Breton.webm|thumb|ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱮᱴᱚᱱ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ, [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ [[:en:Wikitongues|ᱣᱤᱠᱤᱴᱟᱝᱥ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ]] '''ᱵᱨᱮᱴᱚᱱ''' ([[ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ]]: brezhoneg, [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]: Breton) [[ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[:en:Southwestern Brittonic languages|ᱮᱛᱚᱢᱼᱯᱟᱪᱮ]] [[ᱵᱽᱨᱤᱴᱮᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱵᱽᱨᱤᱴᱮᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱽᱨᱤᱴᱟᱱᱤ]] ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱪᱷᱮᱨ== ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category|ᱵᱨᱮᱴᱚᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ}} {{InterWiki|code=br}} {{Wikiquote|code=br}} {{wikibooks|Brezhoneg|ᱵᱨᱮᱴᱚᱱ}} {{sister project|project=Wikiversity |text=[[v:Topic:Breton|Wikiversity offers lessons in the Breton language]]}} * [[Ofis Publik ar Brezhoneg]] [http://www.ofis-bzh.org/ official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017024217/http://www.ofis-bzh.org/ |date=2020-10-17 }}. * {{Citation | url = http://www.france3breizh.fr/ | title = France 3 breizh}}, the public Breton TV channel. * {{Citation | url = http://www.breizh.net/icdbl/saozg/endangered.htm | title = Endangered | publisher = Breizh net}}: an essay about the situation of the Breton language. * {{Citation | url = http://www.breizh.net/saozneg/mahtmls.php | title = 100 Breton Internet-related words | publisher = Breizh | access-date = 2005-10-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071212162707/http://www.breizh.net/saozneg/mahtmls.php | archive-date = 2007-12-12 | url-status = dead }} * {{Citation | url = http://www.agencebretagnepresse.com/index.php?langue=bzh/ | title = Amsez Wask Breizh | publisher = Agence bretagne presse}}: news in Breton. * {{Citation | url = http://blog.breizh.bz/ | format = blog | title = Breizh | access-date = 2006-07-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110612022201/http://blog.breizh.bz/ | archive-date = 2011-06-12 | url-status = dead }}: Brittany information, articles about Breton. * {{Citation | url = http://www.summerlands.com/crossroads/celticlanguage/labara6.html | title = A Taste of Breton Verse | publisher = Summerlands}}. * {{Citation | url = http://www.omniglot.com/writing/breton.htm | title = Breton | publisher = Omniglot | access-date = 2008-01-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080215210058/http://www.omniglot.com/writing/breton.htm | archive-date = 2008-02-15 | url-status = dead }}. ===ᱰᱤᱠᱥᱤᱱᱟᱨᱤ ᱠᱚ=== * [https://web.archive.org/web/20120120125126/http://www.etymos.de/us/languages/breton/index.htm English online dictionary and grammar for Breton] * [http://www.langtolang.com/ A multilingual dictionary containing many Breton words alongside those of other languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210207060024/http://www.langtolang.com/ |date=2021-02-07 }} ===ᱪᱮᱫ=== * [https://web.archive.org/web/20140704082247/http://www.kervarker.org/index.php?newlang=english%2F Breton site including online lessons] * [http://www.linguashop.com/breton-language/ Audio CD, workbooks, software in English to learn Breton] * Breton site with learners' forum and lessons (mostly in French with some English) * Jouitteau, M. ''[http://arbres.iker.cnrs.fr/index.php/Grammaire_du_breton Grammaire du breton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202224927/http://arbres.iker.cnrs.fr/index.php/Grammaire_du_breton |date=2017-02-02 }}'', (extensive Breton grammar in French, with glossed examples and typological comparisons), IKER, CNRS, 2009 > 2017]. ===ᱵᱟᱭᱵᱮᱞ=== * [https://www.bible.com/en-GB/versions/1799-jen1897-ar-bibl-santel-jenkins-1897?ret=1 Ar Bibl Santel (Jenkins) 1897 (JEN1897). History of Bible translation in Breton and Breton Bible] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 6w6yotf7lc7i10ir7h9ljkq90fyvmfc ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 13687 191219 187835 2026-04-29T15:54:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191219 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ |nativename={{lang|fo|føroyskt mál}} |pronunciation={{IPA-fo|ˈføːɹɪst mɔaːl|}} |states= [[ᱯᱷᱮᱨᱚ ᱫᱤᱯ]], [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]], [[ᱜᱽᱨᱤᱱᱞᱮᱱᱰ]] |ethnicity=[[:en:Faroe Islanders|ᱯᱷᱮᱨᱚ ᱫᱤᱯᱤᱭᱟᱹ]] |speakers={{sigfig|72,150|2}} (᱒᱐᱐᱗) |date= |ref=e18 |familycolor=[[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]] |fam2=[[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] |fam3=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱮᱛᱚᱢ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] |fam4=[[:en:Old Norse#Old West Norse|ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱠᱮᱱᱰᱮᱱᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱱ]] |fam5=ᱤᱱᱥᱩᱞᱟᱨ ᱥᱠᱮᱱᱰᱮᱱᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱱ |ancestor=[[ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱚᱨᱥ]] |ancestor2=[[:en:Old Norse#Old West Norse|ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱱᱚᱨᱥ]] |ancestor3=[[ᱢᱟᱨᱮ ᱱᱚᱨᱣᱮᱡᱤᱭᱟᱱ]]<ref>Sandøy, H., Frå tre dialektar til tre språk. In: Gunnstein Akselberg og Edit Bugge (red.), Vestnordisk språkkontakt gjennom 1200 år. Tórshavn, Fróðskapur, 2011, pp. 19-38. [http://folk.uib.no/hnohs/Publikasjonar/Sandoy,%201410,%20Fraa%20tre%20dialektar%20til%20tre%20spraak.pdf]</ref> |ancestor4=[[:en:Old Norwegian#Old Faroese|ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ]] |script=[[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ|ᱞᱟᱛᱤᱱ]] ([[:en:Faroese orthography|ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ ᱪᱤᱠᱤ]])<br/>[[ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ ᱵᱽᱨᱮᱭᱤᱞ]] |nation=[[File:Flag of Faroe Islands.svg|22x20px]] [[ᱯᱷᱮᱨᱚ ᱫᱤᱯ]] |agency=[[:en:Faroese Language Board|ᱯᱷᱮᱨᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱳᱨᱰ]] [http://malrad.fo/ Føroyska málnevndin] |minority=[[File:Flag of Denmark.svg|22x20px]] [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]]<br />[[File:Flag of Greenland.svg|22x20px]] [[ᱜᱽᱨᱤᱱᱞᱮᱱᱰ]] |iso1=fo |iso2=fao |iso3=fao |glotto=faro1244 |glottorefname=Faroese |lingua=52-AAA-ab |notice=IPA }} '''ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ''' (ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ: føroyskt mál) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱮᱛᱚᱢ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱗᱒,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱯᱷᱨᱮᱨᱚ ᱫᱤᱯᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱜᱚᱜᱚ ᱟᱲᱟᱝ|ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱲᱟᱝ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ [[ᱯᱷᱮᱨᱚ ᱫᱤᱯ]] ᱨᱮ ᱔᱙,᱐᱐᱐ ᱟᱨ [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱒᱓,᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ== ==ᱪᱤᱠᱤ== ᱯᱷᱮᱨᱚᱭᱤᱡᱽ ᱪᱤᱠᱤ ᱨᱮ [[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡᱽ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱒᱙ ᱜᱚᱴᱟᱱ ᱪᱤᱠᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ : {|class="wikitable" style="border-collapse:collapse;" |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="29" | '''[[Capital letters|Majuscule forms]]''' (also called '''uppercase''' or '''capital letters''') |- |width=3% align="center"|[[A]]||width=3% align="center"|[[Á]]||width=3% align="center"|[[B]]||width=3% align="center"|[[D]]||width=3% align="center"|[[Eth|Ð]]||width=3% align="center"|[[E]]||width=3% align="center"|[[F]]||width=3% align="center"|[[G]]||width=3% align="center"|[[H]]||width=3% align="center"|[[I]]||width=3% align="center"|[[Í]]||width=3% align="center"|[[J]]||width=3% align="center"|[[K]]||width=3% align="center"|[[L]]||width=3% align="center"|[[M]]||width=3% align="center"|[[N]]||width=3% align="center"|[[O]]||width=3% align="center"|[[Ó]]||width=3% align="center"|[[P]]||width=3% align="center"|[[R]]||width=3% align="center"|[[S]]||width=3% align="center"|[[T]]||width=3% align="center"|[[U]]||width=3% align="center"|[[Ú]]||width=3% align="center"|[[V]]||width=3% align="center"|[[Y]]||width=3% align="center"|[[Ý]]||width=3% align="center"|[[Æ]]||width=3% align="center"|[[Ø]] |- |align="center" colspan="29" | '''[[Lower case|Minuscule forms]]''' (also called '''lowercase''' or '''small letters''') |- |align="center"|a||align="center"|á||align="center"|b||align="center"|d||align="center"|ð||align="center"|e||align="center"|f||align="center"|g||align="center"|h||align="center"|i||align="center"|í||align="center"|j||align="center"|k||align="center"|l||align="center"|m||align="center"|n||align="center"|o||align="center"|ó||align="center"|p||align="center"|r||align="center"|s||align="center"|t||align="center"|u||align="center"|ú||align="center"|v||align="center"|y||align="center"|ý||align="center"|æ||align="center"|ø |} ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{InterWiki|code=fo}} {{Wikivoyage|Faroese phrasebook|Faroese|a phrasebook}} * [https://web.archive.org/web/20080517125911/http://www.obg.fo/fob/fob.php Føroysk orðabók] (the Faroese–Faroese dictionary of 1998 online) * [http://www.sprotin.fo/ Sprotin] (complete English-Faroese/Faroese-English and Danish–Faroese online dictionary) * [http://giellatekno.uit.no/cgi/d-fao.eng.html Faroese online syntactic analyser and morphological analyser/generator] * [https://web.archive.org/web/20101209133511/http://www.fmn.fo/malnevndin/about.htm FMN.fo – Faroese Language Committee] (Official site with further links) *[http://www.languagesandpeoples.com/Eng/Direct/Germanic/SglLgFaroeseStd.htm 'Hover & Hear' Faroese pronunciations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180402184837/http://www.languagesandpeoples.com/Eng/Direct/Germanic/SglLgFaroeseStd.htm |date=2018-04-02 }}, and compare with equivalents in English and other Germanic languages. * [http://goscandinavia.about.com/od/languagehelp/qt/faroesephrases.htm Useful Faroese Words & Phrases for Travelers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905154651/http://goscandinavia.about.com/od/languagehelp/qt/faroesephrases.htm |date=2017-09-05 }} * [http://www.languagesandnumbers.com/how-to-count-in-faroese/en/fao/ How to count in Faroese] *[https://www.faroeislandstranslate.com/ Faroe Island Translate] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== moohdlrla9k993ur7n435liyde1510g ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:James500 2 21665 191230 189644 2026-04-29T22:07:24Z James500 6162 Remove template 191230 wikitext text/x-wiki {{#babel:en}} [[en:User:James500]] eu13so1xoub6xvcjld6yea9o5qsrodx ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ 0 24016 191210 124295 2026-04-29T13:46:50Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191210 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament main | name = ᱮ.ᱥᱤ.ᱥᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ | image = | caption = ᱒᱐᱒᱓ ᱮᱤᱥᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱨᱟᱫᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ | imagesize = | administrator = [[ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ]] | cricket format = [[ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ|ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱨᱜᱮᱞ᱒᱐ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ|ᱴᱤ-᱒᱐ᱟᱭ]] | tournament format = [[ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ|ᱜᱨᱩᱯ ᱛᱷᱚᱠ]] ᱟᱨ [[ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱫᱟᱹᱭ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ|ᱱᱚᱠᱟᱣᱩᱴ]] | first = [[᱑᱙᱘᱔ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱘᱔]] ({{flagicon|UAE}} [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱟᱢᱤᱨᱟᱛ|ᱭᱩ.ᱮ.ᱤ]]) | last = [[᱒᱐᱒᱓ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱓]] ({{flagicon|Pakistan}} [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱷᱟᱱ]] & {{flagicon|Sri Lanka}} [[ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ]]) | participants = [[ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ|ᱮ.ᱥᱤ.ᱥᱩ]] ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ | champions = '''ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ''': {{cr|IND}} (᱖ ᱫᱷᱟᱣ) <br/> '''ᱴᱤ-᱒᱐''' : {{cr|SL}} (᱑ ᱫᱷᱟᱣ) | most successful = '''ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ''': {{cr|IND}} (᱖ ᱫᱷᱟᱣ) <br/> '''ᱴᱤ-᱒᱐''' : {{cr|IND}} <br/> {{cr|SL}} <br/> (1 title each) <br/> '''''ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱨᱮ''''': {{cr|IND}} (᱗ ᱫᱷᱟᱣ) | most runs = '''ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ''' : {{cricon|SL}} [[ᱥᱟᱱᱟᱛᱷ ᱡᱟᱭᱟᱥᱩᱨᱤᱭᱟ]] (᱑᱒᱒᱐)<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=14;type=trophy|title=Most runs in combined format|work=ESPNcricinfo}}</ref> <br/> '''ᱴᱤ-᱒᱐''' : {{cricon|IND}} [[ᱵᱷᱤᱨᱟᱴ ᱠᱳᱦᱞᱤ]] (᱔᱒᱙) | most wickets = '''ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ''' : {{cricon|SL}} [[ᱢᱤᱛᱛᱤᱭᱟ ᱢᱩᱨᱟᱞᱤᱫᱷᱚᱨᱚᱱ]] (᱓᱐)<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=14;type=trophy|title=Most wickes in combined format|work=ESPNcricinfo}}</ref> <br/> '''ᱴᱤ-᱒᱐''' : {{cricon|IND}} [[ᱵᱷᱩᱵᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ]] (᱑᱓) | website = {{URL|https://asiancricket.org/}} | current = [[2023 Asia Cup|2023]] }} {{Season sidebar | title = ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱚ | list = * [[᱑᱙᱘᱔ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱘᱔]] * [[᱑᱙᱘᱖ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱘᱖]] * [[᱑᱙᱘᱘ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱘᱘]] * [[᱑᱙᱙᱕ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱙᱕]] * [[᱑᱙᱙᱗ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱙᱗]] * [[᱒᱐᱐᱘ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱐᱘]] * [[᱒᱐᱑᱐ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱑᱐]] * [[᱒᱐᱑᱒ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱐᱑᱒]] * [[᱒᱐᱑᱖ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱐᱑᱖]] * [[᱒᱐᱑᱘ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱑᱘]] * [[᱒᱐᱒᱒ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱒]] * [[᱒᱐᱒᱓ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱓]] * [[᱒᱐᱒᱔/᱒᱕ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱔/᱒᱕]] }} '''ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ''', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮ.ᱥᱤ.ᱥᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ '''ᱮ.ᱥᱤ.ᱥᱤ ᱠᱟᱯ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜᱼᱟ , ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ (᱕᱐ ᱳᱵᱷᱟᱨ) ᱟᱨ ᱴᱤ-᱒᱐ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ (᱒᱐ ᱳᱵᱷᱟᱨ) ᱨᱮ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢᱠᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱥᱩᱱᱤᱞ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱳᱭᱳᱜᱼᱟ᱾ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱢᱟᱦᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯ ᱟᱨ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱫᱮᱞ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱚᱱ ᱦᱳᱭᱳᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ ᱟᱨ [[ᱴᱤ-᱒᱐]] ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱡᱟᱣ ᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱟᱢᱤᱨᱟᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱟᱨᱡᱟᱦ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱨᱮ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ (᱑᱙᱙᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ)᱾ [[ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱡᱮ ᱛᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ [[᱑᱙᱘᱖ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱵᱚᱭᱠᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱟᱴ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ [[᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱙᱐-᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱵᱚᱭᱠᱚᱴ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ [[᱑᱙᱙᱓ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱙᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱩᱨᱢᱚᱱᱴ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱚᱡᱮᱛᱮ ᱵᱟᱹᱛᱤᱞ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱮ.ᱥᱤ.ᱥᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Asia Cup to be held biennially |url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/251057.html?CMP=OTC-RSS |access-date=22 June 2006 |website=ESPNcricinfo}}</ref> [[ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱥᱩᱱᱤᱞ|ᱟᱭ.ᱥᱤ.ᱥᱤ]] ᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱨᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱥᱤᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱠᱚᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱥᱩᱱᱤᱞ|ᱟᱭ.ᱥᱤ.ᱥᱤ]] ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱴᱤ-᱒᱐ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱚᱫᱚᱞ-ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref name="Asia Cup to continue under ICC">{{Cite web |title=Asia Cup to continue under ICC |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/862395.html |access-date=17 April 2015 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ᱚᱡᱮᱛᱮ , ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱫᱚ ᱴᱤ-᱒᱐ᱟᱭ ᱯᱷᱨᱟᱢᱤᱴ ᱨᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[᱒᱐᱑᱖ ᱟᱭ.ᱥᱤ.ᱥᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱴᱤ-᱒᱐|᱒᱐᱑᱖ ᱟᱭ.ᱥᱤ.ᱥᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ]] ᱴᱚᱭᱮᱱᱴᱤ-᱒᱐ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ (ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱴᱤ-᱒᱐) ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱥᱨᱤᱞᱟᱝᱠᱟ]] ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱫᱚᱞ ᱟᱨ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱨᱤᱝᱜᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱠᱚ ᱠᱷᱮᱹᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ (᱑᱕), ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] , [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] , ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱑᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱚ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ == ᱱᱟᱜᱟᱢ == {| class="wikitable floatright" style="background:#F5FAFF; text-align:center; font-size:85%" |+ᱮ.ᱥᱤ.ᱥᱤ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱨᱮᱱ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ !ᱢᱚᱨᱥᱩᱢ !ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ !ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱚᱱ |- |[[1984 Asia Cup|᱑᱙᱘᱔]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |- |[[1986 Asia Cup|᱑᱙᱘᱖]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|SL}} |- |[[1988 Asia Cup|᱑᱙᱘᱘]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|IND}}&nbsp;{{small|(2)}} |- |[[1990–91 Asia Cup|᱑᱙᱙᱐]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|IND}}&nbsp;{{small|(3)}} |- |[[1995 Asia Cup|᱑᱙᱙᱕]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|IND}}&nbsp;{{small|(4)}} |- |[[1997 Asia Cup|᱑᱙᱙᱗]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|SL}}&nbsp;{{small|(2)}} |- |[[2000 Asia Cup|᱒᱐᱐᱐]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |- |[[2004 Asia Cup|᱒᱐᱐᱔]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|SL}}&nbsp;{{small|(3)}} |- |[[2008 Asia Cup|᱒᱐᱐᱘]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|SL}}&nbsp;{{small|(4)}} |- |[[2010 Asia Cup|᱒᱐᱑᱐]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|IND}}&nbsp;{{small|(5)}} |- |[[2012 Asia Cup|᱒᱐᱑᱒]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|PAK}}&nbsp;{{small|(2)}} |- |[[2014 Asia Cup|᱒᱐᱑᱔]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|SL}}&nbsp;{{small|(5)}} |- |[[2016 Asia Cup|᱒᱐᱑᱖]] | style="text-align:Middle" | ᱴᱤ.᱒᱐ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|IND}}&nbsp;{{small|(6)}} |- |[[2018 Asia Cup|᱒᱐᱑᱘]] | style="text-align:Middle" | ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|IND}}&nbsp;{{small|(7)}} |- |[[2022 Asia Cup|᱒᱐᱒᱒]] | style="text-align:Middle" | ᱴᱤ-᱒᱐ᱟᱭ | style="text-align:left" |{{cr|SL}}&nbsp;{{small|(6)}} |- |[[2023 Asia Cup|᱒᱐᱒᱓]] |[[One Day International|ᱳ.ᱰᱤ.ᱟᱭ]] | |} === ᱑᱙᱘᱔-᱑᱙᱘᱘ === {{ᱢᱩᱬ|᱑᱙᱘᱔ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱘᱖ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ|᱑᱙᱘᱘ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ}} ᱨᱛᱷᱢᱮᱱ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱮᱰᱤᱥᱚᱱ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱨᱡᱟᱦ]] , ᱤᱭᱩ.ᱮ.ᱤ ᱨᱮ ᱦᱳᱭ ᱞᱮᱱᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱟᱣᱥᱤᱱᱚᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚᱯᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=1st Match: Pakistan v Sri Lanka at Sharjah, Apr 6, 1984 – Cricket Scorecard – ESPN Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65668.html |website=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web |title=Cricket Records – Records – Sri Lanka – One-Day Internationals – (by year) – ESPN Cricinfo |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results_year.html?class=2;id=8;type=team |website=ESPNcricinfo}}</ref><ref name="stats.espncricinfo.com">{{Cite web |title=Cricket Records – Records – 1984 – Sri Lanka – One-Day Internationals – Match results – ESPN Cricinfo |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=2;id=1984;team=8;type=year |website=ESPNcricinfo}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Cite web |title=Cricket Records – Records – 1984 – Pakistan – One-Day Internationals – Match results – ESPN Cricinfo |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=2;id=1984;team=7;type=year |website=ESPNcricinfo}}</ref> ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] , [[ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱥᱨᱤᱞᱟᱝᱠᱟ]] ᱟᱨ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱨᱟᱭᱩᱱᱰ-ᱨᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱢᱮᱪ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ ᱟᱭ ᱥᱤ ᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱶᱟ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱥᱨᱤᱝᱜᱚ ᱢᱩᱫᱨᱮ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱥᱨᱤᱞᱟᱝᱠᱟ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱮᱪ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮᱜᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name="stats.espncricinfo.com" /><ref name="ReferenceA" /><ref>{{Cite web |title=Cricket Records – Records – 1984 – India – One-Day Internationals – Match results – ESPN Cricinfo |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=2;id=1984;team=6;type=year |website=ESPNcricinfo}}</ref> ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱫᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱠᱷᱟᱲᱟ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ [[ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ]]᱾ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱨᱤᱞᱟᱝᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱨᱟᱯᱟᱪᱟᱜ ᱥᱤᱨᱤᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ ᱥᱟᱶ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Asia Cup Winners and Runners List (1984 – Present) |url=https://www.crictracker.com/asia-cup-winners-and-runners-list/ |publisher=CricTracker}}</ref> ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱫᱷᱟᱣ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱠᱚ ᱦᱤᱨᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱨᱤᱝᱜᱚ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱨᱟᱫᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱚᱠᱛᱮ ᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱨᱮ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱚ ᱥᱨᱤᱝᱜᱚ ᱫᱚ 6᱖ ᱩᱭᱠᱮᱴ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱟᱯ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ==ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ== ==ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱛᱮ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱵᱟᱵᱚᱛ== ==ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱷᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱱᱥ== ==ᱪᱮᱢᱯᱤᱭᱟᱱ== ==ᱩᱪᱷᱟᱹᱱᱤᱡ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[https://web.archive.org/web/20181218193434/http://journofacts.com/ Asia cup Related news] at Journofacts *[https://www.sports24houronline.com/previews-of-asia-cup-2023/ Prediction and Preview Asia Cup 2023] at Sports24houronline *[https://sportzsundae.com/game-on-asia-cup-2023-ignites-cricket-passion-worldwide/ ASIA CUP 2023 Schedule, Squad and Top Performers]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at sportzsundae ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 6ow9willlc18pcqih4knbl2mma3ougx ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ 0 24904 191207 187569 2026-04-29T12:33:52Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191207 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ | address = [[ᱠᱤᱞᱟ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱔᱐᱐᱐᱐᱑ | image = Chhatrapati shivaji terminus, esterno 01.jpg | image_size = 300px | image_caption = ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱥᱮᱰ | coordinates = {{Coord|18.9398|72.8354|type:railwaystation_region:IN|display=inline}} | location_town = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] | location_country = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 945 | Year = ᱒᱐᱐᱔ | Criteria = Cultural: ii, iv }} | architect = [[Frederick William Stevens]], [[Axel Haig]] | client = [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | engineer = ᱣᱤᱞᱥᱚᱱ ᱵᱮᱞ | construction_start_date = ᱑᱘᱗᱘[[:File:India Mumbai Victor Grigas 2011-15.jpg]]</ref><!-- Please do not edit war. If you want to change the date, please provide a better source than the one provided --> | completion_date = ᱑᱘᱘᱘ | date_demolished = | cost = {{INRConvert|1614000}} (at the time)<br />now {{INRConvert|2013|m}} | structural_system = | style = Indo-Saracenic Victorian Gothic Revival | former_names = *ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ *ᱵᱳᱨᱤ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | alternate_names = ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ (ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) | start_date = ᱑᱘᱗᱘ | website = https://cr.indianrailways.gov.in/ }} {{Infobox station | name = ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ | native_name = | image = Victoria Terminus on Republic Day eve.jpg | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ]] ᱟᱨ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱩᱯᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | address = ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱴᱚᱴᱷᱟ, [[ᱠᱤᱞᱟ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]] ᱔᱐᱐᱐᱐᱑ | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{Coord|18.9398|N|72.8355|E|type:railwaystation_region:IN-MH|display=inline}} | line = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ–ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ–ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]<br /> [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ–ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ-ᱚᱦᱢᱚᱫᱽᱱᱚᱜᱚᱩ ᱨᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱭᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱑᱙᱗᱐, ᱒᱐᱐᱐, ᱒᱐᱑᱔ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite news |url=https://marathi.indiatimes.com/editorial/article/development-route-of-kalyan-ahmednagar-railway/articleshow/59907427.cms |title=कल्याण-नगर रेल्वे हा विकासाचा मार्ग |trans-title=Kalyan-Nagar Railway is the path of development |date=4 August 2017 |work=[[Maharashtra Times]] |access-date=5 October 2023 |archive-date=18 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718082221/https://maharashtratimes.com/editorial/article/development-route-of-kalyan-ahmednagar-railway/amp_articleshow/59907427.cms |url-status=dead }}</ref> | structure = At-grade | platform = ᱑᱘ | levels = ᱐᱑ | tracks = ᱔᱐ (Multiple) | connections = {{rint|ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱩᱯᱱᱚᱜᱚᱨ}} {{rint|ᱵᱟᱥ}} | parking = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | website = https://cr.indianrailways.gov.in/ | opened = ᱑᱘᱕᱓ | rebuilt = ᱑᱘᱘᱘ | electrified = [[25 kV AC]] [[50 Hz]] | code = {{Indian railway code |code = CSMT ''(ᱱᱤᱛᱚᱜ)''<br />BB VT CST CSTM ''(ᱢᱟᱲᱟᱝ)'' |zone = [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] |division ={{rwd|ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ CR}} }} | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | former = [[ᱵᱳᱨᱤ ᱵᱩᱱᱫᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱳᱨᱤ ᱵᱩᱱᱫᱚᱨ]]<br />[[ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ]] | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | mpassengers = | map_state = collapsed | map_type = India | map_dot_label = ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ CSMT | services = }} '''ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ''' (ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱑᱗ ᱠᱷᱚᱱ '''ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ''', ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ '''ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ''', [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ|ᱵᱚᱢᱵᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ: '''CSMT''' ([[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]) <ref>{{Cite web |url=https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/coaching/TAG_2019-20/Station_Code_Index.pdf |title=Station Code Index |website=Portal of Indian Railways |access-date=29 June 2023 |page=46 |year=2019}}</ref>/'''ᱮᱥ.ᱴᱤ.''' (ᱥᱟᱵᱽ ᱟᱨᱵᱟᱱ), ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱟᱨ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱳ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Chhatrapati Shivaji Terminus (formerly Victoria Terminus) |url=https://whc.unesco.org/en/list/945/ |access-date=30 March 2023 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ" (ᱠᱳᱰ CSMT ᱥᱟᱶ) ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱟ; ᱥᱚᱢᱨᱟᱡᱽ" ᱾<ref name="McGregor1993-maharaj">{{cite book|last=McGregor|first=Ronald Stuart|title=The Oxford Hindi-English Dictionary|chapter-url=https://books.google.com/books?id=hzMwAAAACAAJ&pg=PA800|year=1993|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-563846-2|page=800|chapter=महाराज maharaj (n)}}</ref> ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ "VT" ᱟᱨ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱨᱮ "CST" ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱷᱚᱨ ᱜᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=From VT to CST: Interesting facts about Mumbai's busiest railway station |url=https://www.mid-day.com/articles/victoria-terminus-cst-interesting-facts-mumbai-news-busiest-railway-station/17353184 |access-date=1 June 2019 |agency=Mid-day |date=20 June 2017 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱮᱭᱟ,<ref>{{cite news |url=https://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-indias-impressive-railway-stations/20111013.htm |title=India's impressive railway stations |work=Rediff.com |date=13 October 2011 |access-date=4 January 2013}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ===ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ=== ᱱᱚᱶᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱜᱨᱮᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱳᱨᱤ ᱵᱚᱸᱫᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱳᱨᱤ ᱵᱚᱸᱫᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱴ ᱟᱨ ᱜᱚᱫᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱯᱳᱨᱴ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱴ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱹᱱᱤ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱹᱱᱤ ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱴᱚᱨ ᱯᱷᱨᱮᱰᱮᱨᱤᱠ ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱥᱴᱤᱵᱷᱮᱱᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚᱞᱳᱱᱤᱭᱟᱞ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱣᱟᱨᱰᱥ ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱸᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱯᱷᱤᱥ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱘᱗᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱑,᱖᱑᱔,᱐᱐᱐ (US$᱒᱐,᱐᱐᱐) ᱴᱟᱠᱟ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="WHS">{{cite web |url=http://www.worldheritagesite.org/sites/chhatrapatishivaji.html |title=Chhatrapati Shivaji Station |work=World Heritage Site |publisher=worldheritagesite.org |access-date=3 December 2008 |archive-date=13 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313211012/http://www.worldheritagesite.org/sites/chhatrapatishivaji.html |url-status=dead }}</ref> ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱥᱢᱮᱱ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱦᱮᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱫᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱥᱠᱮᱪ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱴᱤᱵᱷᱮᱱᱥ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱜᱤᱞᱵᱚᱨᱴ ᱥᱠᱚᱴ ᱟᱜ ᱑᱘᱗᱓ ᱥᱮᱱᱴ ᱯᱟᱱᱠᱨᱚᱥ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ [[ᱤᱴᱟᱞᱤ]] ᱜᱳᱛᱷᱤᱠ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱠᱚᱴ ᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱢ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱘᱗᱕ ᱨᱮ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱟᱣᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱩᱨᱡᱽ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱤᱵᱽ ᱰᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="ReferenceA">Bombay Gothic by Christopher W London 2002 India Book House PVT Ltd {{ISBN|81-7508-329-8}}</ref> ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱞᱯᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱘᱗᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱮᱞᱯᱷᱤᱱᱥᱴᱚᱱ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱤ ᱥᱠᱚᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ,<ref name="UNESCOABE">{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/945/|title=Chhatrapati Shivaji Terminus (formerly Victoria Terminus)|first=UNESCO World Heritage|last=Centre|website=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 December 2019}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱤᱞᱰᱤᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ == CSMT ᱨᱮ ᱑᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱚ ᱩᱯᱱᱚᱜᱚᱨ EMU ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱑᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ (ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱑᱘) ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱹᱞ ᱥᱟ:ᱜᱤᱧ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ, ᱫᱩᱨᱚᱱᱴᱳ, ᱜᱟᱨᱤᱵᱽ ᱨᱟᱛᱷ ᱟᱨ ᱛᱮᱡᱽᱥ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱮᱞ ᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱸᱰᱚᱠᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://indiarailinfo.com/departures/1620?stptype=5&s0=3&sr=0 |title=Mumbai CSTM Station – 24 Train Departures CR/Central Zone – Railway Enquiry |website=indiarailinfo.com |access-date=1 February 2018}}</ref> ᱑᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱥᱤ.ᱮᱥ.ᱴᱤ. ᱨᱮ ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱕᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱒᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱮᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Dormitories for women at CST, LTT get good response |url=http://www.indianexpress.com/news/dormitories-for-women-at-cst-ltt-get-good-response/1104668/ |newspaper=The Indian Express |date=19 April 2013}}</ref> == ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱞᱜᱟᱹᱰᱤ == ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚᱫᱚ CSMT ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ: *᱒᱒᱒᱒᱓/᱒᱒᱒᱒᱔ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ CSMT - ᱥᱟᱭᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱤᱨᱫᱤ ᱵᱟᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ *᱒᱒᱒᱒᱕/᱒᱒᱒᱒᱖ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ CSMT - ᱥᱳᱞᱟᱯᱩᱨ ᱵᱟᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Commons category}} * [https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=945 ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ] UNESCO ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ * [http://www.mumbai.org.uk/victoria-terminal.html ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914103247/http://www.mumbai.org.uk/victoria-terminal.html |date=2008-09-14 }} * [http://indiarailinfo.com/station/map/1620 ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱥᱮᱴᱮᱞᱟᱭᱤᱴ ᱢᱮᱯ] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] mdsvn2lvpxyk7bo8i2e8iph88dgf3yi ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ 0 25119 191211 133769 2026-04-29T14:04:39Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191211 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=West Bengal State University|native_name=পশ্চিমবঙ্গ রাষ্ট্রীয় বিশ্ববিদ্যালয়|budget={{INRConvert|16.0689|c}} <small>(2021–22 est.)</small><ref>{{cite web|date=Feb 5, 2021 |title=Detailed Demands For Grants For 2021-22 |url=http://wbfin.nic.in/writereaddata/Budget_Publication/2021_bp3.pdf |access-date=Feb 6, 2021}}</ref>|image=West Bengal State University.svg|image_size=175px|motto={{native phrase|sa|लक्ष्यं विश्वमानम्|italics=off}}|mottoeng=''The goal is good''|established={{Start date and age|2008|02|25}}<ref name="About Us">{{cite web |title=WBSU / About Us |url=https://www.wbsu.ac.in/about-us/ |publisher=WBSU |access-date=5 February 2022 |archive-date=5 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220205162351/https://www.wbsu.ac.in/about-us/ |url-status=dead }}</ref>|chancellor=[[Governor of West Bengal]]|vice_chancellor=Mahua Das<ref>{{cite web|url=https://wbsu.ac.in/vice-chancellor/|title=Vice-Chancellor- WBSU|access-date=2023-10-21|archive-date=2022-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203015331/https://wbsu.ac.in/vice-chancellor/|url-status=dead}}</ref>|academic_staff=99 {{small|(2021)}}<ref name=nirf_stud/>|administrative_staff=|students=1,757 {{small|(2021)}}<ref name=nirf_stud>{{cite web |title=NIRF 2021 |url=https://wbsu.ac.in/wp-content/uploads/2021/02/West-Bengal-State-University_NIRF_2021.pdf |publisher=West Bengal State University |access-date=2023-10-21 |archive-date=2022-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108000837/https://wbsu.ac.in/wp-content/uploads/2021/02/West-Bengal-State-University_NIRF_2021.pdf |url-status=dead }}</ref>|undergrad=|postgrad=1,485 {{small|(2021)}}<ref name=nirf_stud/>|doctoral=272 {{small|(2021)}}<ref name=nirf_stud/>|city=[[Barasat]], [[North 24 Parganas]]|state=[[West Bengal]]|country=[[India]]|type=[[State university (India)|Public State University]]|website={{URL|https://wbsu.ac.in/}}}} [[Category:Articles using infobox university]] [[ᱨᱮᱫ:WBSU_roadside_view.jpg|right|thumb|220x220px|WBSU ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱜᱮᱴ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱᱟᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱾]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ (WBSU) ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱒᱔ ᱯᱮᱨᱟᱜᱟᱱᱟᱥ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ [[ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱜᱟᱲ|ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱾]] ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛᱨᱮ ᱟᱹᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱱ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=25 February 2008 |title=The West Bengal State University Act, 2007 |url=https://wbhed.gov.in/readwrite/uploads/WEST_BENGAL_STATE_UNIVERSITY_ACT_2007.PDF |access-date=21 June 2021 |website=wbhed.gov.in}}</ref> == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱹᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱹᱱ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ''ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱮᱠᱴ XXVIII ᱒᱐᱐᱗'' ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟᱭ , ᱵᱟᱨᱟᱥᱚᱛ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱒᱔ ᱯᱚᱨᱜᱟᱱᱚᱥ ᱨᱮ ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱟᱵᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱾ <ref>{{Cite web |title=The West Bengal State Universities Act |url=https://wbsu.ac.in/wp-content/uploads/2019/10/act-pdf-1_compressed.pdf |access-date=5 February 2022 |publisher=WBSU |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108013126/https://wbsu.ac.in/wp-content/uploads/2019/10/act-pdf-1_compressed.pdf |url-status=dead }}</ref>᱒᱐᱐᱘ᱼ᱙ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱘ᱼᱨᱮ , ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱖᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱵᱚᱱᱚᱫᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Untitled Page |url=http://www.ugc.ac.in/inside/stateuni.html}}</ref>ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱟᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱩᱯᱼᱪᱮᱱᱥᱮᱞᱟᱨ ᱚᱥᱳᱠ ᱨᱚᱧᱡᱚᱱ ᱛᱚᱠᱩᱨ , ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱫᱚᱵᱯᱩᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱫᱽᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱡᱟᱫᱚᱵᱯᱩᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱷᱟᱭᱤᱥᱼᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ , ᱟᱜ ᱟᱶᱛᱟᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ == ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ ᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ == [[ᱨᱮᱫ:WBSU_old_building.jpg|thumb|250x250px|WBSU ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱯᱟᱥ ᱾]] ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ {{Convert|29|acres|sqkm}} ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱛᱚ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱟᱥᱚᱛ ᱥᱟᱦᱟᱨ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱒᱔ ᱯᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱥ]] ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱒᱔ ᱯᱚᱨᱜᱚᱱᱚᱥ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱚᱯᱛᱚᱨ) ᱠᱷᱚᱱ ᱗ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱒᱔ ᱯᱚᱨᱜᱱᱟᱥ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱨᱩᱱᱟᱱᱯᱩᱠᱩᱨᱤᱭᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱟᱛᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟ ᱾&nbsp; == ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱ == === ᱥᱟᱥᱚᱱ === ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮᱱᱼᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱟᱨ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱵᱷᱟᱭᱤᱥᱼᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱼᱵᱩᱫᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱾ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱭᱟ ᱫᱟᱥ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱵᱷᱟᱭᱤᱥᱼᱪᱟᱱᱥᱮᱞᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" cellpadding="0" cellspacing="0" style="margin-left:1em; font-size:100%; background:#ffc; color:black; width:20em; max-width:30%;" ! colspan="2" style="background:#ccc;" |ᱡᱚᱛᱚ ᱩᱯᱚᱼᱪᱮᱥᱚᱱᱞᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱾ |- ! scope="col" style="width: 5%;" |ᱮᱞ ! scope="col" style="width: 95%;" |ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱾ |- |᱑ |ᱯᱨᱚᱠᱷᱚᱥᱚᱨ ᱚᱥᱳᱠ ᱨᱚᱧᱡᱚᱱ ᱛᱚᱠᱩᱨ ᱾ |- |᱒ |ᱯᱨᱚᱠᱷᱚᱥ ᱠᱳᱥᱤᱠ ᱜᱩᱯᱛᱚ ᱾ |- |᱓ |ᱯᱨᱚᱠᱷᱤᱛ ᱪᱚᱱᱪᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱟᱥᱩ ᱾ |- |᱔ |ᱯᱨᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱵᱟᱥᱚᱵ ᱪᱩᱫᱦᱩᱫᱤ ᱾ |- |᱕ |ᱯᱚᱨᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱭᱟ ᱫᱟᱥ (ᱱᱟᱦᱟᱜ) |- |} === ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ === ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=West Bengal State University :: Barasat :: West Bengal |url=https://www.wbsubregistration.org/# |website=wbsuregistration.org }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱯᱷᱮᱞᱟᱠᱴᱤ''' ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟ ᱦᱚᱲᱛᱩᱛᱚᱱᱛᱨᱚ , ᱮᱞᱷᱟ , ᱫᱩᱨᱤᱵᱟᱱ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ , ᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ , ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ , ᱵᱳᱭᱮᱠᱮᱢᱤᱥᱴᱨᱤ , ᱥᱟᱭᱠᱳᱞᱤᱡᱤ , ᱜᱤᱭᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ , ᱨᱩᱞᱟᱞ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ , ᱤᱞᱮᱠᱴᱚᱱᱤᱠᱥ , ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱱᱩᱴᱨᱤᱥᱚᱱ , ᱢᱟᱭᱠᱨᱳᱵᱚᱭᱳᱞᱤᱡᱤ , ᱮᱥᱴᱮᱴᱤᱥᱴᱤᱠ , ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱚᱱᱤᱠᱥ , ᱵᱳᱴᱟᱱᱤᱭᱩᱡ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱡᱤᱭᱳᱞᱤᱡᱤ ᱾ * '''ᱠᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ''' ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟ , ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ , ᱦᱤᱱᱫᱤ ,ᱥᱟᱱᱥᱠᱨᱤᱛ , ᱟᱨᱵᱤ , ᱱᱟᱜᱟᱢ , ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ , ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ , ᱥᱮᱪᱮᱫ , ᱥᱟᱡᱚᱥᱚ , ᱥᱟᱡᱟᱥᱚ , ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱬᱮᱥ , ᱯᱷᱞᱤᱢ ᱮᱥᱴᱰᱤᱡᱽ ᱟᱨ ᱡᱳᱜᱟᱡᱟᱹᱭ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ * '''ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ''' ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱛᱷᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ === ᱥᱟᱸᱶᱛᱟ ᱠᱚ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫᱟᱱ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱒᱔ ᱯᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱥ]] ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱕᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ (ᱚᱱᱰᱟᱨᱜᱨᱟᱶᱮᱴ ᱯᱮᱥᱴᱜᱟᱨᱮᱡᱮᱴ ᱟᱨ ᱵᱤ ᱮᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ|ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ , ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |title=WBSU bags place in one of best Public varsities in WB |url=http://www.millenniumpost.in/kolkata/wbsu-bags-place-in-list-of-best-public-varsities-in-bengal-294553}}</ref><ref>{{Cite web |title=Barasat University to apply UGC new CBCS syllabus from 2018-19 sesion |url=http://www.millenniumpost.in/kolkata/wbsu-undertakes-measures-to-attract-more-first-generation-learners-304976}}</ref> ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ 49 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱱ ᱢᱟᱦᱟ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱤ ᱮᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |title=Affiliated Colleges |url=http://www.wbsubregistration.org/content/college%20list_pdf.pdf |access-date=29 August 2017 |publisher=West Bengal State University |archive-date=30 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830015910/http://www.wbsubregistration.org/content/college%20list_pdf.pdf |url-status=dead }}</ref>ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱾ <ref>{{Cite web |title=List of B.Ed.& B.P.Ed. Colleges |url=http://www.wbsubregistration.org/content/b.ed.%20list%20pdf.pdf |access-date=29 August 2017 |publisher=West Bengal State University |archive-date=30 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830015714/http://www.wbsubregistration.org/content/b.ed.%20list%20pdf.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=27 September 2016 |title=WBSU news on Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/education/2893540-wbsu-barasat-university-west-bengal-state-university-result-declared/}}</ref>᱔᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮᱱ ᱮ ᱮ ᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱛᱟᱣᱟᱜ ᱮᱹᱼᱜᱨᱮᱰ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱟᱨ 19 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱮᱥᱴᱟᱜᱨᱟᱡᱤᱭᱩᱴ ᱠᱳᱨᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ {{ᱢᱩᱬ|Template: West Bengal State University}} == ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ == === ᱥᱮᱞᱮᱫ === ᱩᱥᱩᱞ ᱛᱟᱞᱢᱟ (᱑᱐+᱒) ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱭᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱛᱨᱚᱡᱚᱛᱚᱨ ᱠᱳᱨᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱮᱥᱴᱜᱟᱨᱳᱡ ᱠᱳᱥᱥ ᱟᱨ ᱰᱤᱠᱟᱨᱴᱮᱞ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱠᱳᱥᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ (ᱡᱮᱜᱮᱫᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱱ ᱴᱮᱥᱴ / ᱤᱱᱴᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ) ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ === ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱲᱟᱜ (ᱢᱩᱨᱟᱹᱭ) === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱛᱚᱞᱟ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ' ᱰᱵᱞᱤᱭᱩ ᱵᱤ ᱮᱥ ᱤᱭᱩ ' ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱛᱚᱛᱛᱟᱨᱮᱭ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱰᱟᱠᱴᱟᱨ ᱥᱩᱥᱟᱱᱛᱚ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱾ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚᱜᱼᱟ , ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ' ᱼ * ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞᱼ᱒᱙᱐᱐᱐ * ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞᱼ᱒᱐ * ᱛᱚᱛᱛᱚᱨᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞᱼ᱕᱐᱐ === ᱥᱟᱹᱵᱩᱫ ᱮᱢ === ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱱ ᱑᱒ ᱵᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ (ᱤᱭᱩ ᱡᱤ ᱥᱤ) ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |title=University Grants Commission, 12B list |url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/State%20University/State%20University%2012(B).pdf |website=ugc.ac.in}}</ref>ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱫᱚ ᱒᱓ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱭᱟᱹᱨᱤ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱚᱨᱟᱢᱚᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱠᱨᱤᱰᱤᱴᱤᱥᱚᱱ ᱠᱟᱣᱱᱥᱤᱞ (ᱮᱱ ᱮ ᱮ ᱥᱤ) ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱠᱨᱤᱰᱤᱮᱥᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ <ref>{{Cite news|url=http://www.millenniumpost.in/kolkata/varsity-to-vie-for-naac-tag-post-2020-convocation-348762|title=Varsity to vie for NAAC tag post 2020 convocation|last=NANDI|first=SOUMITRA|date=12 April 2019|work=www.millenniumpost.in|access-date=17 July 2021|language=en}}</ref> == ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ == == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱤᱠᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱤᱝᱠ == {{Commons category}} * [http://wbsubregistration.org/ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱳᱭᱮᱵᱥᱟᱭᱤᱴ] * [https://wbsu.ac.in/ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱳᱭᱮᱵᱥᱟᱭᱤᱴ] {{Universities in West Bengal}}{{North 24 Parganas topics}}{{West Bengal State University}}{{authority control}} n6ydjtt3ajxoujqjssf4o57fsqm5kcm ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱵᱟᱨᱩᱣᱟ 0 26933 191212 145953 2026-04-29T14:18:11Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191212 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱵᱟᱨᱩᱣᱟ | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|1954}} | birth_place = ᱜᱚᱣᱨᱤᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = | death_place = | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | other_names = | occupation = ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ , ᱡᱤᱣ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ | years_active = ᱑᱙᱗᱒- | known_for = ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ | notable_works = | awards = ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ (᱒᱐᱒᱔)<ref name="Indian newsweekly/> }} '''ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱵᱟᱨᱩᱣᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ, ᱡᱤᱣᱤ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱩᱴ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱹᱛᱤ ᱛᱚᱸᱜᱮᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱟᱨᱮᱴᱟᱨ) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/business/the-elephant-princess-1617625.html|title=THE ELEPHANT PRINCESS|website=[[Independent.co.uk]] |date=30 April 1995|publisher=|accessdate=19 June 2017}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.telegraphindia.com/1050313/asp/look/story_4480991.asp |archive-url= https://web.archive.org/web/20050327145841/http://www.telegraphindia.com/1050313/asp/look/story_4480991.asp |url-status= dead |archive-date= 27 March 2005 |title= Wild at heart |accessdate= 2007-06-26 |author= Anupam Bordoloi |publisher= The Telegraph (Calcutta, India edition) website |editor= Dr. Manas Pratim Das }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/world/in-the-shand-of-time-he-left-his-mark-on-elephant-conservation-in-india/story-OMQqkpOnA0ld9gQ5i3SoQK.html|title=In the Shand of time, he left his Mark on elephant conservation in India|date=24 April 2014|publisher=|accessdate=19 June 2017}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱚᱣᱨᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤᱥ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱵᱟᱨᱩᱣᱟ ᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|date=2011-10-23|title=THE ELEPHANT PRINCESS|url=https://www.independent.co.uk/news/business/the-elephant-princess-1617625.html|access-date=2021-10-20|website=The Independent|language=en}}</ref> ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤᱥ ᱫᱚ ᱜᱚᱣᱨᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱟᱨᱠ ᱥᱟᱱᱰ ᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱫ ᱛᱮ "ᱠᱩᱣᱤᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱮᱞᱤᱯᱷᱟᱱᱴᱥ" ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱱᱴ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱜᱽᱨᱩᱯ, IUCN ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱛᱤᱢᱟ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱯᱟᱱᱰᱮᱭᱤᱡ ᱥᱤᱝᱦᱚ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱽᱫᱟᱥ ᱯᱷᱮᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱢᱮᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱢᱚᱛᱮᱥ ᱵᱚᱨᱩᱣᱟ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.theweekendleader.com/Culture/2081/lady-mahout.html|title=Lady mahout|website=www.theweekendleader.com|accessdate=19 June 2017}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱯᱟᱨᱵᱟᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤᱥ ᱵᱟᱨᱩᱣᱟ ᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱜᱚᱣᱨᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱽ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱚ ᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱚᱠᱛᱚᱭ ᱠᱷᱮᱢᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤᱥ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱥᱮᱱᱴᱨᱤᱠ ᱪᱟᱥᱤᱭᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱩᱯᱚᱨᱱᱚᱴᱟᱨᱤᱠ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚᱢ ᱦᱟᱲᱟᱢ, ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱴᱩᱴᱚᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱩᱲᱤ ᱟᱨ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱟᱬᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱯᱳᱥ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱴᱮᱠᱥ ᱯᱷᱨᱤ ᱨᱟᱡᱤᱢ ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱫᱚᱥᱚ ᱠᱚ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱜᱚᱣᱨᱤᱯᱩᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱱᱟ ⁇ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱦᱤᱥᱟᱹᱵᱽ ᱛᱮ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱴᱮᱵᱚᱞ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤᱥ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟ.ᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱚᱭ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱥᱚᱱᱤᱯᱩᱨ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱟ.ᱣᱰᱤ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱭ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0" /> ᱑᱔ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱵᱟᱨᱩᱣᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱤᱨ ᱦᱮᱸᱫᱮᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱩᱜᱽ, ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱜᱚᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ == ᱒᱐᱒᱔: ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ|ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == m6mig7ksftkvt5ip5uj0955li0eisce ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ-ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ 0 28736 191205 156555 2026-04-29T12:25:29Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191205 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail service |color=28457D |name=ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ - ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ<br/>''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ'' |logo= |logo_width= |image=Chennai Egmore - Tirunelveli Vande Bharat Express (night).jpg |image_width=300px |image_alt= |alt= |caption=ᱱᱮᱞᱞᱟᱭ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ [[ᱰᱤᱸᱰᱤᱜᱩᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱰᱤᱸᱰᱤᱜᱩᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ |type=[[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] |locale=[[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] |first={{start date|24 September 2023}} (ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ)<br/>{{start date and age|25 September 2023}} (ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ) |last= |operator=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ (SR)]] |ridership= |start={{stnlnk|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ}} '''(MS)''' |stops=6 |end={{stnlnk|ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} '''(TEN)''' |distance={{convert|650|km|0|abbr=on}} |journeytime=᱐᱗ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱕᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ |frequency=ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ {{efn|ᱵᱟᱞᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ}} |trainnumber=᱒᱐᱖᱖᱕ / ᱒᱐᱖᱖᱖ |line_used=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱥᱟᱵᱽ ᱟᱨᱵᱟᱱ|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ - ᱵᱷᱤᱞᱩᱯᱯᱩᱨᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]<br/>[[ᱠᱚᱨᱰ ᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ|ᱠᱚᱨᱰ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]<br/>[[ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ-ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] |class=ᱮ.ᱥᱤ. ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ, ᱮ.ᱥᱤ. ᱮᱠᱡᱤᱣᱮᱴᱤᱵᱽ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ |seating={{Hlist|ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ|ᱨᱳᱴᱮᱴᱤᱵᱩᱞ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱠᱚ}} |sleeping=ᱵᱟᱝ |autorack= |catering=ᱤ ᱠᱮᱴᱮᱨᱤᱝ ᱥᱮᱵᱟ, ᱚᱱ ᱵᱳᱨᱰ ᱠᱮᱴᱮᱨᱤᱝ |observation=ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱳᱪ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱠᱚ |entertainment={{Hlist|[[ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ|ᱚᱱ-ᱵᱳᱨᱰ ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ]]|ᱤᱱᱯᱷᱳᱴᱮᱭᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ|[[ᱮᱥᱤ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱥᱳᱠᱮᱴ: ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱴᱟᱭᱤᱯ#ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱭᱤᱮᱥ ᱑᱒᱙᱓|ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱟᱣᱩᱴᱮᱞ]]|ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ|ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱠᱮᱴ|ᱵᱚᱛᱚᱞ ᱦᱳᱞᱰᱟᱨ|ᱴᱨᱮ ᱴᱤᱵᱩᱞ}} |baggage=ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱨᱮᱠ ᱠᱚ |otherfacilities=[[ᱠᱟᱵᱟᱪ (ᱴᱨᱮᱱ ᱯᱨᱳᱴᱮᱠᱴᱥᱚᱱ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ)|ᱠᱟᱵᱟᱪ]] |stock=[[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ (ᱴᱨᱮᱱᱥᱮᱴ)|ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐]] |gauge=[[ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱜᱮᱡᱽ]]<br/>{{track gauge|1676mm|allk=on}} ᱵᱨᱳᱨᱰ ᱜᱮᱡᱽ |el= |speed={{cvt|83|km/h|0|abbr=on}} (Avg.) |trainlength={{convert|192|m|ft}} (᱐᱘ ᱠᱚᱪ) |owners=[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] |maintenance=[[ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ (TEN)]] |map={{Tirunelveli-Chennai Egmore VB Express Route}} |map_state=collapsed |electrification=[[25 kV 50 Hz AC]] ᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ }} ᱒᱐᱖᱖᱕/᱒᱐᱖᱖᱖ '''ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ - ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''''' ('''ᱱᱮᱞᱞᱟᱭ ''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ<nowiki/>'')'' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱘ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]], [[ᱵᱷᱤᱞᱞᱩᱯᱩᱨᱚᱢ]], [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱤᱨᱟᱯᱚᱞᱞᱤ]], [[ᱰᱤᱸᱰᱤᱜᱩᱞ]], [[ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ]], [[ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱩᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ]] ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Sundar |first=S. |date=23 September 2023 |title=Passengers from southern districts to get a new travel experience on Vande Bharat Express |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/passengers-from-southern-districts-to-get-a-new-travel-experience-on-vande-bharat-express/article67338091.ece |access-date=23 September 2023 |issn=0971-751X}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱒᱔ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ|ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱫᱚ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮᱭ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Vande Bharat Express from Chennai to Tirunelveli set to be launched in first week of August |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2023/jul/31/vande-bharat-express-from-chennai-to-tirunelveli-set-to-be-launched-in-first-week-of-august-2600518.html |access-date=1 August 2023 |website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 August 2023 |title=Chennai-Nellai Vande Bharat Express set to launch in August – Know speed, distance, route and more |url=https://www.financialexpress.com/business/railways-chennai-nellai-vande-bharat-express-set-to-launch-in-august-know-speed-distance-route-and-more-3197482/ |access-date=3 August 2023 |website=Financialexpress |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=20 September 2023 |title=Tirunelveli – Chennai Vande Bharat train service to commence on September 24 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tirunelveli-chennai-vande-bharat-train-service-to-commence-on-september-24/article67325453.ece |access-date=20 September 2023 |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rai |first=Madhulika |date=21 September 2023 |title=Vande Bharat Express PM Modi to Flag Off Tirunelveli Chennai Vande Bharat Express on 24th September |url=https://www.dnpindia.in/states/pm-modi-to-flag-off-tirunelveli-chennai-vande-bharat-express-on-this-date-details/307319/ |access-date=21 September 2023 |website=DNP INDIA |language=en-GB}}</ref> ==ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ]], [[ᱛᱟᱢᱵᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱛᱟᱢᱵᱚᱨᱚᱢ]], [[ᱵᱷᱤᱞᱞᱩᱯᱩᱨᱚᱢ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱷᱤᱞᱞᱩᱯᱩᱨᱚᱢ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱛᱤᱨᱩᱪᱤᱨᱟᱯᱚᱞᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱛᱤᱨᱩᱪᱤᱨᱟᱯᱚᱞᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱰᱤᱸᱰᱤᱜᱩᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱰᱤᱸᱰᱤᱜᱩᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱢᱟᱫᱩᱨᱟᱭ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱩᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱩᱱᱚᱜᱚᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱟᱨ [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱮᱞ ᱒᱐᱖᱖᱕/᱒᱐᱖᱖᱖ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Roushan |first=Anurag |date=31 July 2023 |title=PM Modi likely to flag off Chennai-Tirunelveli Vande Bharat Express in Tamil Nadu on August 6 |url=https://www.indiatvnews.com/tamil-nadu/chennai-chennai-tirunelveli-vande-bharat-express-pm-modi-likely-to-flag-off-on-august-6-tamil-nadu-2023-07-31-884047 |access-date=1 August 2023 |website=www.indiatvnews.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=சென்னை - நெல்லை வந்தே பாரத் ரயில் எப்போது? |url=https://www.dinamani.com/tamilnadu/2023/jul/31/chennai-nellai-vande-bharat-4046655.html |access-date=1 August 2023 |website=Dinamani |language=ta}}</ref><ref>{{Cite web |date=31 July 2023 |title=Chennai-Tirunelveli Vande Bharat Express likely to be inaugurated by PM Modi on August 6 |url=https://www.news9live.com/state/tamil-nadu/chennai-tirunelveli-vande-bharat-express-likely-to-be-inaugurated-by-pm-modi-on-august-6-2232110 |access-date=1 August 2023 |website=News9live |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bureau |first=DTNEXT |date=20 September 2023 |title=Chennai – Nellai Vande Bharat likely to be flagged off on Sept 24 |url=https://www.dtnext.in/news/tamilnadu/chennai-nellai-vande-bharat-likely-to-be-flagged-off-on-sept-24-737496 |access-date=21 September 2023 |website=www.dtnext.in |language=en}}</ref> ==ᱨᱮᱠ ᱠᱚ== ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱒᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱟᱨ ᱑᱔ ᱟᱱᱟᱜ '''ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ''' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱮᱠ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱟᱢᱵᱩᱨ, [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱤᱜᱨᱟᱞ ᱠᱚᱪ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=21 September 2023 |title=Vande Bharat Express rake arrives from Chennai |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/vande-bharat-express-rake-arrives-from-chennai/article67331055.ece |access-date=22 September 2023 |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Leader |first=The Weekend |title=Third Vande Bharat Express in Tamil Nadu: Chennai-Tirunelveli in Just 8 Hours |url=https://www.theweekendleader.com/Headlines/78966/third-vande-bharat-express-in-tamil-nadu-chennaitirunelveli-just-8-hours.html |access-date=22 September 2023 |website=www.theweekendleader.com |language=English }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱮᱵᱟ== ᱒᱐᱖᱖᱕/᱒᱐᱖᱖᱖ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ - ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱘᱓ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱕᱒ ᱢᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱩᱸᱴ ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱗ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱟᱨ ᱕᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱨᱮ ᱖᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱐᱐ ᱢᱤᱞ) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱯᱤᱰ ᱫᱚ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱖᱘ ᱢᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ== ᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱑᱐:᱐᱘ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱱᱟᱨᱟᱭᱠᱤᱱᱟᱨᱩ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱪ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱸᱪ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱᱟ, ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱛᱮᱡᱟᱥ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱜᱟᱛᱤᱢᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱜᱽᱢᱳᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] * [[ᱛᱤᱨᱩᱱᱮᱞᱵᱷᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ==ᱱᱳᱴᱥ== {{Notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] pym9h82h8tc2ssja2vdchgza0zg890n ᱯᱨᱟᱵᱤᱱ ᱵᱟᱵᱤ 0 29565 191215 174367 2026-04-29T14:55:21Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191215 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱯᱟᱨᱵᱤᱱ ᱵᱟᱵᱤ | image = Parveen Babi.jpg | caption = <!--Do not fill this field; see [[WP:INDICSCRIPTS]] policy--> | image_size = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1954|4|4}} | birth_place = [[ᱴᱡᱩᱱᱟᱜᱚᱰ]], [[ᱥᱳᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = {{hlist|ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱢᱳᱰᱮᱞ}} | years active = 1972–1991 | signature = Parveen Babi Signature.png | death_date = {{Death date and age|2005|01|20|1954|04|04|df=y}} | death_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | resting_place = | alma_mater = }} '''ᱯᱟᱨᱵᱤᱱ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱟ ᱣᱚᱞᱤ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱱᱡᱤ ᱵᱟᱵᱤ''' (᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱔ ᱼ ᱒᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱕) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱐-᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱗᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱟᱨ ᱴᱟᱭᱤᱢ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱠᱴᱤᱝ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ, ᱢᱚᱰᱮᱞᱤᱝ ᱟᱨ ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱥᱤᱢᱵᱳᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱵᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱵᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱸᱴ ᱡᱮᱢᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱵᱤᱭᱚᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱚᱰᱮᱞᱤᱝ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱑᱙᱗᱑ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱪᱚᱨᱤᱛᱨᱟ (᱑᱙᱗᱓) ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ-ᱟ । ᱑᱙᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱥᱮᱡ ᱢᱚᱡᱽᱵᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱤᱣᱟᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ । ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱞᱟ. ᱥᱳᱱᱟ, ᱚᱢᱟᱨ ᱟᱠᱵᱚᱨ ᱟᱱᱴᱚᱱᱤ, ᱥᱩᱦᱟᱜᱽ, ᱠᱟ.ᱞᱟ. ᱯᱟᱛᱷᱟᱨ, ᱥᱟᱱ, ᱠᱨᱟᱱᱴᱤ, ᱠᱟ.ᱞᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱢᱟᱠ ᱦᱟᱞᱟᱞ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱨᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ. ᱵᱟᱵᱤ ᱟᱜ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱰᱮᱱᱱᱤ ᱰᱮᱱᱡᱳᱝᱯᱟ, ᱠᱟᱵᱤᱨ ᱵᱮᱫᱤ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱮᱥ ᱵᱷᱟᱴ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱞᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱟᱱᱳᱭᱮᱰ ᱥᱠᱤᱡᱳᱯᱷᱨᱮᱱᱤᱭᱟ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱸᱥ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱕᱐ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱴᱚᱯᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱩᱲᱩ ᱛᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱨᱜᱟᱱ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱛᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱵᱤᱱ ᱥᱩᱞᱛᱟᱱᱚ ᱣᱚᱞᱤ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱱᱡᱤ ᱵᱟᱵᱤ ᱫᱚ ᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱕᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱡᱩᱱᱟᱜᱟᱫᱷ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱚᱞᱤ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱵᱤ, ᱡᱩᱱᱟᱜᱚᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ ᱢᱚᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱷᱟᱱ III ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱮᱠᱞᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱟᱢᱨᱮᱞᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱟᱢᱟᱞ ᱵᱟᱠᱷᱛᱮ ᱵᱟᱵᱤ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱑) ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱯᱟᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱵᱤ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟᱠᱩ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱮᱱᱥᱟᱨ ᱛᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱕᱔ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱚᱲᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱵᱮᱞᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱸᱴ. ᱡᱮᱵᱤᱭᱚᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ, ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱾ ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ, ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱟᱨ ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱚᱵᱤ ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱡ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱠᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ==ᱜᱩᱨ== ᱵᱟᱵᱤ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱥᱳᱥᱟᱭᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱵᱟᱭ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20081024222149/http://www.indiaexpress.com/news/entertainment/20050122-0.html "Parveen Babi found dead in Mumbai"]}}, ''[[The Indian Express]]'', 22 January 2005.</ref> ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱫᱚ ᱗᱒ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱤᱵᱟᱤᱴᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱛᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱴ ᱨᱮ ᱜᱟᱝᱜᱽᱨᱮᱱᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱰᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱣᱤᱞ ᱪᱮᱨᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ, ᱵᱟᱥᱟ, ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ, ᱟᱨ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱜᱟᱝᱜᱽᱨᱤᱱᱚᱥ ᱯᱷᱩᱴ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱯᱞᱮᱴᱢᱮᱸᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱨᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱯᱚᱨ ᱦᱟᱥᱯᱟᱴᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱥᱴ ᱢᱳᱴᱚᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱠᱚᱫᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱞᱠᱳᱞ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ) ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱮᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱭ ᱡᱚᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱩᱲᱟᱹᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>[http://www.mid-day.com/news/2005/jan/102106.htm Parveen Babi found dead in her flat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130519170211/http://www.mid-day.com/news/2005/jan/102106.htm |date=2013-05-19 }}. ''mid-day.com''. 23 January 2005</ref> ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱴ ᱚᱨᱜᱟᱱ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱛᱮᱭ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="bhaskar">{{cite web |url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-parveen-babi-jeete-thi-shaan-se-3059105.html |title=Parveen Babi: Jeeti thi shaan se |publisher=daily.bhaskar.com |access-date=2012-10-06 |archive-date=2012-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628132852/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-parveen-babi-jeete-thi-shaan-se-3059105.html |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{IMDb name|id=0044916|name=Parveen Babi}} * {{DNA India | parveen-babi| Parveen Babi}} 4g8lepyauju61vws32qtywv18udk08k ᱱᱤᱫᱷᱤ ᱵᱤᱥᱴ 0 29629 191223 174111 2026-04-29T16:52:42Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191223 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = ᱱᱤᱫᱷᱤ ᱵᱤᱥᱴ | image = Nidhi Bisht.png | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | birth_date = {{Birth date and age|1985|10|21|df=yes}}<ref name=a/> | birth_place = ᱥᱤᱧᱚᱛ | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = {{hlist|ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ|ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱢᱮᱠᱟᱨ|ᱞᱚᱭᱟᱨ}} | years_active = 2009–ᱱᱤᱛ | spouse = | known_for = ᱤᱱᱴᱟᱨᱴᱮᱱᱢᱮᱱᱴ | notable_works = | alma_mater = Jamia Millia Islamia }} '''ᱱᱤᱫᱷᱤ ᱵᱤᱥᱴ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱑ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱕) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱢᱮᱠᱚᱨ ᱟᱨ ᱞᱚᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱣᱟᱭᱨᱚᱞ ᱯᱷᱤᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/theatre/050417/nidhi-bisht-waits-to-strike.html |title=Nidhi Bisht waits to strike |date=5 April 2017 |access-date=14 October 2019 |website=Deccan Chronicle}}</ref><ref name="b">{{cite web |last=Venkatesh |first=Shruti |date=2019-03-28 |title=TVF's Nidhi Bisht is breaking stereotypes and making it viral |url=https://wow.outlookbusiness.com/nidhi-bisht/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330183442/https://wow.outlookbusiness.com/nidhi-bisht/ |archive-date=2019-03-30 |access-date=14 October 2019 |website=Outlook Business}}</ref> ᱒᱐᱑᱓-᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱮᱯᱷ ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱜᱤᱨᱤᱞᱤᱭᱟᱯᱟ (᱒᱐᱑᱗-᱒᱐᱒᱐) ᱨᱮ ᱠᱨᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱦᱮᱰ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ== ᱵᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱚᱵᱞᱤᱠ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱟᱢᱤᱭᱟ ᱢᱤᱞᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱞ.ᱮᱞ.ᱵᱤ. ᱮᱥ. ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name=a>{{cite web |url=https://m.hindustantimes.com/art-and-culture/meet-nidhi-bisht-the-casting-director-who-spotted-india-s-leading-web-series-stars/story-qonGfi2aFJHt0dK6KlTHsK.html |title=Meet Nidhi Bisht, the casting director who spotted leading web series stars |date=24 December 2016 |access-date=14 October 2019 |website=Hindustan Times }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ IPR ᱞᱚᱠ ᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱦᱟᱭᱠᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱞᱚᱠ ᱮ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱭᱟ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱭ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱺ ᱫᱤ ᱥᱤᱴ ᱚᱯᱚᱱ ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ, ᱰᱟᱨᱴᱤ ᱴᱚᱞᱠ, ᱦᱳᱞᱤ, ᱥᱮᱠᱥᱯᱤᱭᱚᱨ, ᱚᱠᱚᱭ? , ᱚᱠ ᱴᱟᱴᱟ ᱵᱤ ᱵᱤ ᱵᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ [citation needed] ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱚᱞ ᱯᱷᱤᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱫᱟ ᱣᱟᱭᱨᱚᱞ ᱯᱷᱤᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ IIT ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱪᱟᱭ ᱥᱩᱴᱟ ᱠᱨᱳᱱᱤᱠᱮᱞ ᱨᱮ ᱠᱟ. ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱢᱮᱱᱮᱱᱴ ᱨᱳᱢᱢᱮᱴᱥ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱩᱢᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱞᱳᱨ ᱨᱮ ᱟᱱᱩᱥᱠᱟ ᱥᱚᱨᱢᱟ, ᱥᱩᱨᱟᱡᱽ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱡᱤᱛ ᱫᱳᱥᱚᱸᱡᱽ ᱥᱟᱶ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱭᱟ । ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱴ ᱨᱮᱭ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, Please! ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱟᱜ ᱵᱷᱩᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱵᱤᱥᱣᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱚᱱᱥᱤ ᱮᱥ. ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Bachelors ᱨᱮᱭ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ [citation needed] ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ Kanika ᱨᱮᱭ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱮᱯᱷ ᱴᱨᱤᱯᱞᱤᱝ, ᱤᱢᱮᱴᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱤ ᱢᱮᱠᱤᱝ ᱚᱯᱷ.... ᱑᱓ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱰᱨᱤᱢ ᱜᱟᱨᱞ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱮᱯᱷ ᱚᱨᱤᱡᱤᱱᱮᱞ ᱣᱮᱵ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ 'ᱠᱩᱵᱤᱠᱮᱞᱥ' ᱨᱮ ᱢᱮᱜᱷᱟ ᱟᱥᱛᱟᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱵᱤᱥᱴ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱢᱮᱱᱮᱱᱴ ᱨᱳᱢᱢᱮᱴᱥ (᱒᱐᱑᱖), ᱯᱟ-ᱜᱚᱞᱥ (᱒᱐᱑᱗) ᱟᱨ ᱵᱤᱥᱴ, ᱯᱞᱤᱡ! (2017). ᱩᱱᱤ ᱫᱚ PA-Gals ᱨᱮ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾<ref name=l>{{cite web |url=https://blog.rhapsode.in/index.php/2019/04/17/nidhi-bisht-the-backbone-of-tvf/ |title=Nidhi Bisht – Actor, Director, And Writer; The Backbone Of TVF |date=17 April 2019 |access-date=14 October 2019 |website=Rhapsode |archive-date=14 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014074949/https://blog.rhapsode.in/index.php/2019/04/17/nidhi-bisht-the-backbone-of-tvf/ |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ TVF Pitchers ᱨᱮ ᱠᱟᱥᱴᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱟᱨ Permanent Roommates ᱨᱮ ᱟᱥᱤᱥᱴᱮᱱᱴ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://m.mid-day.com/articles/had-pitched-pa-gals-to-tvf-six-years-ago-says-nidhi-bisht/19677170 |title=Had pitched PA-Gals to TVF six years ago, says Nidhi Bisht |date=7 August 2018 |access-date=14 October 2019 |website=Mid Day }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=l/> ==ᱯᱷᱤᱞᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ== {| class="wikitable" |- ! ᱥᱮᱨᱢᱟ ! ᱯᱷᱤᱞᱢ ! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ !ᱠᱟᱥᱴᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ !ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ !ᱟᱥᱤᱥᱴᱮᱱᱴ ᱯᱤ.ᱟᱨ.ᱯᱤ |- | style="text-align:center;"|2015 |''TVF Pitchers'' | |{{yes}} | | |- | style="text-align:center;"|2016 |''Permanent Roommates'' |{{yes}} | | |{{yes}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |2017 |''Bisht, Please!'' |{{yes}} | | | |- |''PA-Gals'' |{{yes}} | |{{yes}} | |- | style="text-align:center;"|2022 |''Home Shanti'' |{{yes}} | | | |- | 2022 |''[[ᱯᱷᱚᱱ ᱵᱷᱩᱛ]]'' |{{yes}} | | | |} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{IMDb name|6905591}} fu28il954pzerh27z242p2i0k819dit ᱯᱩᱱᱚᱢ ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ 0 29819 191216 186306 2026-04-29T15:06:49Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191216 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Poonam Dhillon in 2024 (cropped).jpg | caption = Dhillon in 2024 | name = 6 | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1962|04|18}} | birth_place = [[ᱠᱟᱱᱯᱩᱨ]], [[ᱩᱛᱛᱟᱨ ᱯᱨᱟᱫᱮᱥ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | occupation = ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | yearsactive = 1978–2022 | spouse = {{marriage|ᱟᱥᱳᱠ ᱴᱷᱟᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱹ|1988|1997|end=divorce}} | children = 2 | website = {{Official website|http://www.poonamdhillon.com}} }} '''ᱯᱩᱱᱚᱢ ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ: ᱑᱘ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱖᱒) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱗᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱱᱩᱨᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.khabar.com/magazine/around-town/poonam_dhillon_act_ii.aspx |title=Poonam Dhillon: Act II |publisher=Khabar.com |access-date=1 February 2014 |archive-date=2 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202115112/http://www.khabar.com/magazine/around-town/poonam_dhillon_act_ii.aspx |url-status=dead }}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ Red Rose (᱑᱙᱘᱐), Dard (᱑᱙᱘᱑), Romance (᱑᱙᱘᱓) ᱾ ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ ᱵᱤᱜᱽ ᱵᱚᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱳᱱᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱮᱠ ᱱᱟᱭᱤ ᱯᱮᱦᱪᱟᱭᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱨᱫᱟ ᱢᱳᱫᱤ ᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱨᱮ ᱠᱟ. ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ "ᱫᱤ ᱯᱟᱨᱯᱷᱮᱠᱴ ᱦᱚᱥᱵᱟᱱᱰ" ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱥᱴᱮᱴᱥ ᱟᱨ ᱫᱩᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱚᱨᱮ "ᱫᱤ ᱯᱟᱨᱯᱷᱮᱠᱴ ᱣᱤᱯᱤ" ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱥ ᱭᱚᱝ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱭᱟᱥ ᱪᱳᱯᱨᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱛᱨᱤᱥᱩᱞ (᱑᱙᱗᱘) ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱪᱤᱱ ᱯᱤᱞᱜᱚᱣᱱᱠᱚᱨ ᱥᱟᱶ "ᱜᱚᱯᱩᱪᱤ ᱜᱚᱯᱩᱪᱤ ᱜᱚᱢ ᱜᱚᱢ" ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱪᱳᱯᱨᱟ ᱫᱚ ᱱᱩᱨᱤ (᱑᱙᱗᱙) ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱯᱷᱚᱨᱩᱠ ᱥᱟᱦᱮᱠᱷ ᱥᱟᱶ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱩᱭ ᱜᱮ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱢᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱫᱮᱨᱣᱟᱦ ᱨᱮ ᱥᱩᱴᱤᱝ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱚᱵᱽ ᱵᱚᱡᱮᱴ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱱᱩᱨᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱯᱚᱨ ᱦᱤᱴ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱚᱠᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱠᱷᱭᱟᱢ ᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱩᱱᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱯᱷᱚᱨ ᱵᱮᱥᱴ ᱟᱠᱴᱨᱮᱥ ᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱳᱦᱱᱤ ᱢᱚᱦᱤᱣᱟᱞ, ᱨᱮᱰ ᱨᱳᱡᱽ, ᱛᱤᱨᱤ ᱠᱟᱥᱟᱢ, ᱫᱟᱨᱫᱽ, ᱱᱤᱥᱟᱱ, ᱭᱮᱦ ᱵᱚᱫᱟ ᱨᱟᱦᱟ, ᱥᱟᱢᱩᱱᱫᱚᱨ, ᱨᱳᱢᱟᱱᱥ, ᱠᱟᱥᱟᱢ ᱟᱨ ᱥᱤᱴᱟᱢᱜᱚᱨ ᱮᱢᱟᱱ ᱙᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱮᱥ ᱠᱷᱟᱱᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱠᱟ.ᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ: ᱫᱟᱨᱫ, ᱱᱤᱥᱟᱱ, ᱡᱟᱢᱟᱱᱟ, ᱚᱣᱟᱢ, ᱨᱮᱰ ᱨᱳᱡᱽ (᱑᱙᱘᱐ ᱯᱷᱤᱞᱢ) ᱟᱨ ᱡᱚᱭ ᱥᱤᱵᱷ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱾ ᱡᱩᱦᱤ ᱪᱚᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱵᱳᱱᱤ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱫᱟ.ᱭᱤ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱭ ᱰᱟᱱᱰᱟ (ᱵᱟᱝᱞᱟ), ᱭᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱠᱟᱸᱰᱟ (ᱠᱚᱱᱱᱚᱰᱟ), ᱤᱥᱛᱟᱢ (ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ) ᱟᱨ ᱭᱟᱵᱟᱨᱚᱢ ᱱᱟᱞᱟᱢ (ᱛᱟᱢᱤᱞ), ᱑᱓ ᱵᱤ: ᱯᱷᱤᱭᱚᱨ ᱦᱟᱥ ᱮ ᱱᱮᱣ ᱟᱰᱨᱮᱥ (ᱦᱤᱱᱫᱤ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱛᱷᱤᱭᱮᱢᱚᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ‍᱾<ref name=":1">{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Actors-need-good-PR-skills-Poonam-Dhillon/articleshow/13923309.cms |title=Actors need good PR skills: Poonam Dhillon - Times of India |website=The Times of India |date=8 June 2012 |language=en |access-date=19 August 2019}}</ref><ref>{{cite web |last1=Jaiswal |first1=Jyoti |last2=Hindi |first2=India TV |title=क्या आप जानते हैं पूनम ढिल्लों ने बॉलीवुड में वैनिटी वैन का चलन किया था शुरू? |url=https://www.indiatv.in/entertainment/bollywood-poonam-dhillon-started-the-vanity-van-trend-in-bollywood-804381 |website=India TV Hindi |language=hi |date=26 July 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=न्यूज़ |first1=एबीपी |title=Poonam Dhillon, एक ऐसी एक्ट्रेस जो इंडिया में वैनिटी वैन का कॉन्सेप्ट लेकर आईं, जानें किस्सा |url=https://www.abplive.com/entertainment/bollywood-actress-poonam-dhillon-launch-vanity-van-in-india-for-the-first-time-1901529 |website=www.abplive.com |language=hi |date=14 April 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=Singh |first1=Simran |title=Not Amitabh Bachchan, Rajesh Khanna, Rajinikanth, Rekha, Sridevi, but this veteran actor introduced vanity vans in India |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-not-amitabh-bachchan-rajesh-khanna-rajinikanth-rekha-sridevi-but-poonam-dhillon-introduced-vanity-vans-india-3073604 |website=DNA India |language=en}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ ᱫᱚ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱢᱨᱤᱠ ᱥᱤᱝ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱭᱟᱨᱱᱚᱴᱤᱠᱚᱞ ᱤᱱᱡᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱫᱚ ᱰᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱯᱩᱱᱚᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟ.ᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |url=https://www.mid-day.com/photos/poonam-dhillon-the-56-year-old-actress-who-wanted-to-be-a-doctor/16616 |title=Poonam Dhillon: Do you know the actress-turned-politician wanted to be a doctor? |website=mid-day |language=en |access-date=19 August 2019 |archive-date=26 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226185157/https://www.mid-day.com/photos/poonam-dhillon-the-56-year-old-actress-who-wanted-to-be-a-doctor/16616 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nokiajeenaisikanaam.indiatimes.com/poonam.html |title=Nokia Jeena Isi Ka Namm Hai |work=The Times of India |access-date=1 February 2014}}</ref> ᱯᱩᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱱᱫᱤᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱠᱟᱨᱢᱮᱞ ᱠᱚᱱᱵᱷᱮᱸᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱥᱚᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/hindi/poonam-dhillon-talks-about-her-school-time-friends-and-teachers/videoshow/63174799.cms |title=Poonam Dhillon talks about her school time friends and teachers {{!}} Hindi Movie News - Bollywood - Times of India |website=The Times of India |access-date=19 August 2019}}</ref> ᱫᱷᱤᱞᱚᱱ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱟᱥᱚᱠ ᱴᱷᱟᱠᱮᱨᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱯᱟᱞᱳᱢᱟ <ref>{{Cite web |url=https://www.newsnation.in/photos/entertainment/meet-poonam-dhillons-daughter-paloma-internets-latest-crush-3478 |title=Meet Poonam Dhillon's daughter Paloma, internet's latest CRUSH!- News Nation |website=News Nation |language=en |access-date=19 August 2019 |date=27 June 2019}}</ref>ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟ. ᱟᱱᱢᱳᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱠᱤᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/movies/star-kids/story/bhansali-to-launch-poonam-dhillon-son-anmol-with-tuesdays-and-saturdays-1338359-2018-09-12 |title=Bhansali to launch Poonam Dhillon's son Anmol with Tuesdays and Saturdays? |website=India Today |language=en |access-date=19 August 2019 |date=12 September 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category}} * {{IMDb name}} * {{Twitter}} 8eoc0vl7irtypld0pvi8t4uvnrvuo70 ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ 0 30081 191214 169219 2026-04-29T14:53:39Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191214 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ | honorific_suffix = | image = Prajakta koli in 2023.jpj.png | landscape = | alt = | caption = ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ | native_name = | native_name_lang = mr | pronunciation = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1993|06|27|df=yes}} | birth_place = [[ᱛᱷᱟᱱᱮ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | baptised = | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | burial_place = | burial_coordinates = | monuments = | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | other_names = MostlySane | siglum = | citizenship = | education = | alma_mater = Mumbai University | occupation = {{hlist|[[ᱭᱩᱴᱵᱽᱵᱚᱨ]]|[[ᱵᱞᱚᱜᱟᱨ]]|[[ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ]]|[[ᱚᱱᱚᱤᱭᱟᱹ]]}} | years_active = 2015–ᱱᱤᱛ | era = | employer = | organization = | agent = | known_for = | works = | style = | height = 1.65 m | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | otherparty = | movement = | opponents = | boards = | criminal_charges = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = | partner = | children = | parents = ᱟᱨᱪᱟᱱᱟ ᱠᱚᱞᱤ, ᱢᱟᱱᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱤ | mother = ᱟᱨᱪᱟᱱᱟ ᱠᱚᱞᱤ | father = ᱢᱟᱱᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱤ | relatives = | family = | callsign = | awards = | website = {{URL|mostlysane.in}} | module = {{Infobox YouTube personality | embed = yes | genre = [[ᱠᱚᱢᱤᱰᱤ]] | channels = [https://www.youtube.com/c/MostlySane MostlySane] | subscribers = 7.21 million (January 2025) }} | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_type = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱗ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱙᱓) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱭᱩᱴᱩᱵᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱴᱯᱷᱞᱤᱠᱥ ᱨᱳᱢᱟᱱᱴᱤᱠ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱢᱤᱥᱢᱮᱪᱰ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱛᱷᱟᱱᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Jaleel |first=Bilal |date=6 February 2019 |title=Offline With an Internet Star: A Day in the Life of MostlySane |url=https://www.thequint.com/neon/day-in-the-life-of-youtuber-prajakta-koli-aka-mostlysane |access-date=25 November 2020 |website=[[The Quint]] |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱥᱟᱱᱛ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱹ ᱡᱤᱹ ᱵᱟᱡᱮ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ, ᱥᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱱᱰ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱥ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Outlook-Comedienne">{{Cite web |first=Debangana |last=Ghosh |title=Meet the comedienne with the largest YouTube fan-base in India: The "MostlySane" Prajakta Koli |work=Outlook Business WoW |url=https://wow.outlookbusiness.com/prajakta-koli/ |access-date=25 November 2020 |language=en-US |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007030904/https://wow.outlookbusiness.com/prajakta-koli/ |url-status=dead }}</ref><ref name="IndiaToday-Queen-2018">{{Cite web |last=Matra |first=Adila |date=23 May 2018 |title=Queen of content Prajakta Koli takes us inside her life as a popular YouTuber |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/story/queen-of-content-prajakta-koli-takes-us-inside-her-life-as-a-popular-youtuber-1239456-2018-05-23 |access-date=25 November 2020 |website=[[India Today]] |language=en}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱴᱳᱨᱮᱱᱴ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news |url=https://www.news18.com/viral/meet-prajakta-koli-mostlysane-youtuber-profile-8483419.html |title=Meet Prajakta Koli, Whose Journey From YouTube to Bollywood is 'MostlyInsane' |date=2 August 2023 |work=[[News18]] |access-date=17 September 2023}}</ref> ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱚᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2022-08-04 |title=Prajakta Koli shares pics from Italian vacation with boyfriend Vrishank Khanal; fans call them 'cutest couple' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/prajakta-koli-holidays-in-italy-with-boyfriend-vrishank-khanal-shares-pics-101659615378820.html |access-date=2022-08-16 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-09-17 |title=Prajakta Koli gets engaged to boyfriend Vrishank Khanal |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/prajakta-koli-vrishank-khanal-announce-engagement-101694922982657.html |access-date=2023-09-17 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ== ===ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ=== ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱵᱟᱨ ᱑᱐᱔ ᱮᱯᱷᱮᱢ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ===ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱪᱮᱱᱮᱞ=== ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱢᱳᱥᱴᱞᱤᱥᱟᱱᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱯᱷᱟᱱᱯᱷᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.afaqs.com/news/digital/54782_uber-eats-vivo-5-star-do-tamasha-at-youtube-fanfest-2019 |title=Uber Eats, Vivo, 5 Star do tamasha at YouTube FanFest 2019 |website=afaqs! |date=7 April 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2023-09-28 |title=Creators lit up YouTube Fanfest 2023 - Social Media Dissect % |url=https://www.socialmediadissect.com/creators-dissect/youtube-fanfest-2023-was-a-smashing-hit/ |access-date=2023-11-20 |website=Social Media Dissect |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sim |first=Sherlyn |date=2022-10-12 |title=YouTube Fanfest to make physical return to Singapore; K-pop group Billlie to take the stage |url=https://youthopia.sg/read/youtube-fanfest-to-make-physical-return-to-singapore-k-pop-group-billlie-to-take-the-stage/ |access-date=2023-11-20 |website=youthopia.sg |language=en-US |archive-date=2023-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120072622/https://youthopia.sg/read/youtube-fanfest-to-make-physical-return-to-singapore-k-pop-group-billlie-to-take-the-stage/ |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱳᱨᱤᱡᱤᱱᱟᱞ ᱥᱳ ᱯᱨᱤᱴᱤ ᱯᱷᱤᱴ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Samosa |first=Social |date=17 January 2020 |title=YouTube announces fitness-themed Original show in Indian market |url=https://www.socialsamosa.com/2020/01/youtube-fitness-themed-original-show-indian-market-pretty-fit/ |access-date=20 January 2020 |website=Social Samosa |language=en-US}}</ref> ===ᱨᱤᱭᱟᱞᱴᱚᱠᱴᱭᱩᱡᱽᱰᱮ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ=== ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱮ ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱥᱤᱤᱳ ᱥᱩᱥᱟᱱ ᱳᱡᱚᱠᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ ᱭᱟᱜ "ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱴᱚᱠ ᱴᱭᱩᱡᱽᱰᱮ" ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱭᱩᱴᱩᱵᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱣ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱜᱩᱨᱩ ᱟᱨ ᱮᱰᱟᱢ ᱥᱮᱱᱰᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱮᱱᱤᱯᱷᱟᱨ ᱮᱱᱤᱥᱴᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Why is Sadhguru Riding 30,000 km on a Motorcycle? {{!}} Prajakta Koli with Sadhguru |url=https://isha.sadhguru.org/in/en/wisdom/video/why-sadhguru-riding-30000-km-on-motorcycle |access-date=2023-06-17 |website=isha.sadhguru.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Piyush |date=2023-03-31 |title=From Mrunal Panchal meeting Selena Gomez to Prajakta Koli interviewing Jennifer Aniston and Adam Sandler, this weekly roundup is filled with fun updates - Social Ketchup |url=https://www.socialketchup.in/weekly-roundup-march-31/ |access-date=2023-06-17 |language=en-US}}</ref> ===ᱮᱠᱴᱤᱝ=== ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱭᱟᱞᱤ ᱯᱩᱞᱟᱣ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱴᱯᱷᱞᱤᱠᱥ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱢᱤᱥᱢᱮᱪᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱢᱟ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱡᱩᱜᱡᱩᱜ ᱡᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱢᱤᱥᱢᱮᱪᱰ (ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱒) ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱠᱟᱨᱥ ᱠᱷᱩᱨᱟᱱᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱡᱤ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱴᱮᱞᱤᱯᱞᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱫᱤ ᱱᱟᱦᱤ ᱦᱳ ᱥᱟᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱦᱮᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱱᱩ ᱢᱮᱱᱚᱱ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱱᱤᱭᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱤᱫᱭᱟ ᱵᱟᱞᱟᱱ, ᱨᱟᱢ ᱠᱟᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱵᱳᱥ, ᱢᱤᱛᱟ ᱵᱟᱥᱤᱥᱛᱷ, ᱱᱤᱨᱟᱡᱽ ᱠᱟᱵᱤ, ᱥᱟᱦᱟᱱᱟ ᱜᱳᱥᱣᱟᱢᱤ, ᱟᱢᱨᱤᱛᱟ ᱯᱩᱨᱤ, ᱫᱤᱯᱟᱱᱤᱛᱟ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱟᱝᱠ ᱟᱨᱳᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱮᱱᱴᱟᱨᱴᱮᱱᱢᱮᱱᱴ ᱯᱨᱳᱰᱩᱥ ᱟᱠᱟᱫ ᱯᱨᱟᱭᱤᱢ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨᱚᱨ ᱥᱳ ᱟᱱᱥᱤᱱ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=29 December 2022 |title=Surveen Chawla and Prajakta Koli team up for horror series Unseen |work=[[The Tribune India]] |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/surveen-chawla-and-prajakta-koli-team-up-for-horror-series-unseen-465492 |access-date=19 May 2023}}</ref><ref name=":2">{{cite web |title=Responsibility Has Become A Huge Focus For YouTube: Susan Wojcicki |url=http://www.forbesindia.com/article/special/responsibility-has-become-a-huge-focus-for-youtube-susan-wojcicki/53085/1 |access-date=27 February 2020 |website=[[Forbes India]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=5 October 2019 |title=Kareena Kapoor Khan digs ground; video goes viral |url=https://www.mid-day.com/articles/kareena-kapoor-khan-digs-ground-video-goes-viral/21848178 |access-date=27 February 2020 |website=[[Mid-Day]] |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |last=ScoopWhoop |date=30 January 2018 |title=Meet Prajakta Koli, The Funny Girl From Mumbai The Internet Is Falling In Love With |language=En |work=[[ScoopWhoop]] |url=https://www.scoopwhoop.com/prajakta-koli-mostly-sane/ |access-date=28 March 2018}}</ref> ===ᱚᱰᱤᱵᱚᱞ ᱯᱳᱰᱠᱟᱥᱴ=== ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱰᱱᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱙-ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱰᱤᱵᱚᱞ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱫᱮᱥᱤ ᱰᱟᱣᱩᱱ ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱨᱥ ᱜᱳᱣᱨᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱩᱠ ᱨᱮᱭᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱰᱤᱵᱚᱞ ᱳᱨᱤᱡᱤᱱᱟᱞ ᱯᱳᱰᱠᱟᱥᱴ, ᱢᱟᱨᱵᱷᱮᱞ ᱭᱟᱜ ᱣᱮᱥᱴᱞᱮᱱᱰᱚᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱰᱟᱯᱴᱮᱥᱚᱱ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱢᱟᱨᱵᱷᱮᱞ ᱪᱟᱨᱟᱠᱴᱟᱨ ᱮᱥ ᱵᱟᱨᱴᱚᱱ ᱮ ᱨᱚᱲᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-02-19 |title=Jaideep Ahlawat and Prajakta Koli speak about Hawkeye and Ash's relationship in Marvel's Wastelanders |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/web-series/jaideep-ahlawat-prajakta-koli-on-hawkeye-ash-s-relationship-in-wastelanders-101676732536984.html |access-date=2023-05-19 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ===ᱮᱰᱵᱷᱟᱨᱴᱟᱭᱤᱡᱽᱢᱮᱱᱴᱥ=== ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱣᱷᱟᱴᱥᱮᱯ ᱠᱮᱢᱯᱮᱭᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ===ᱚᱞ=== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱯᱟᱨᱠᱳᱞᱤᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ "ᱴᱩ ᱜᱩᱰ ᱴᱩ ᱵᱤ ᱴᱨᱩ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱳᱢᱟᱱᱥ ᱱᱳᱵᱮᱞ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ===ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ=== ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱵᱥ ᱭᱟᱜ ᱓᱐ ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱓᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱣᱴᱞᱩᱠ ᱵᱤᱡᱱᱮᱥ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱭᱟᱜ ᱣᱩᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱣᱚᱨᱛᱷ ᱟᱨ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱮᱱᱚᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱭᱟᱜ ᱓᱕ ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱓᱕ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱳᱥᱢᱳᱯᱳᱞᱤᱴᱟᱱ ᱭᱟᱜ ᱭᱩᱴᱩᱵᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱭᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱳᱥᱤᱯ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱜᱨᱟᱡᱤᱭᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ "ᱠᱩᱞ ᱞᱤᱥᱴ" ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱹ ᱰᱟᱵᱞᱩᱹ ᱵᱤᱡᱱᱮᱥ ᱣᱚᱨᱞᱰ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱥᱴ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱭᱮᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱩᱢᱮᱱ ᱭᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱟᱨᱵᱤᱱᱫ ᱠᱮᱡᱽᱨᱤᱣᱟᱞ ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱨᱚᱱ ᱢᱮᱠᱠᱮ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ "ᱥᱴᱟᱨ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱭᱮᱱᱥᱟᱨ ᱮᱣᱟᱨᱰ" ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱰᱤᱴᱤᱵᱷᱤ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱞᱟᱭᱢᱮᱴ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱭᱮᱱᱥᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱭᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Official website|http://mostlysane.in/}} * {{IMDb name}} d6wejyrtsrhlxp9vxcnn464pk35hmrh ᱱᱤᱠᱤᱛᱟ ᱨᱟᱣᱟᱞ 0 30368 191221 167601 2026-04-29T16:41:23Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191221 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱱᱤᱠᱤᱛᱟ ᱨᱟᱣᱟᱞ | image = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | alma_mater = Mithibai College | occupation = ᱰᱟᱱᱥᱟᱨ/ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ / ᱯᱨᱚᱰᱩᱭᱩᱥᱚᱨ | yearsactive = 2010–ᱱᱤᱛ }} '''ᱱᱤᱠᱤᱛᱟ ᱨᱟᱣᱟᱞ'''<ref>{{Cite web |url=https://www.mid-day.com/articles/beauty-with-a-heart-for-social-causes/21686185 |title=Nikita Rawal: Beauty with a heart for Social Causes |date=6 September 2019 |website=mid-day |language=en |access-date=6 November 2019 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱟᱨ ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱸᱜᱚᱴᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱯᱷᱳᱨᱢᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱨᱟᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱚᱱᱤᱞ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱥᱮᱯᱷᱟᱞᱤ ᱥᱟᱦ ᱥᱟᱶ ᱵᱽᱞᱟᱠ ᱮᱱᱰ ᱣᱟᱭᱤᱴ, ᱢᱤᱥᱴᱟᱹᱨ ᱦᱚᱴ ᱢᱤᱥᱴᱟᱹᱨ ᱠᱩᱞ ᱟᱨ ᱫᱟ ᱦᱤᱨᱳ – ᱚᱵᱷᱤᱢᱟᱱᱭᱩ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ᱾ ᱟᱢᱟ ᱠᱤ ᱵᱳᱞᱤ, ᱚᱠᱥᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱚᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱥᱴᱟᱨᱤᱝ ᱜᱟᱨᱟᱢ ᱢᱟᱥᱟᱞᱟ, ᱠᱩᱴ ᱠᱟᱢᱤᱱᱟ ᱮᱢᱟᱱ᱾ ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱑᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱳᱞᱤᱣᱩᱰ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ, ᱟᱨ ᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱰᱤᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱤᱱᱳᱥᱮᱱᱴ ᱵᱷᱟᱭᱨᱟᱥ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱤᱥᱩ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱨᱳᱡᱮᱠᱴ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱤᱰᱤᱭᱳ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱱᱟᱥᱟ ᱯᱷᱨᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱥᱚᱪᱮᱛᱚᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱥ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.mid-day.com/articles/on-the-sets-of-roti-kapda-and-romance/15252066 |title=On the sets of 'Roti Kapda and Romance' |date=25 April 2014 |website=mid-day |language=en |access-date=6 November 2019 |archive-date=6 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106125542/https://www.mid-day.com/articles/on-the-sets-of-roti-kapda-and-romance/15252066 |url-status=dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱳᱴᱤ ᱠᱟᱯᱰᱟ ᱟᱨ ᱨᱳᱢᱟᱱᱥ ᱨᱮ ᱟᱨᱥᱟᱫᱽ ᱣᱟᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱪᱟᱸᱠᱤ ᱯᱟᱸᱰᱮ ᱥᱟᱶ ᱞᱤᱰ ᱨᱳᱞ ᱮ ᱯᱞᱮᱭᱟ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{IMDb name|4681437}} 4kwf7nlxe2wnfv7l5iwva04x6ofb3i1 ᱵᱤᱥᱟᱠᱷᱟ ᱫᱚᱛᱛᱚ 0 31442 191227 171380 2026-04-29T18:40:38Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191227 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱵᱤᱥᱟᱠᱷᱟ ᱫᱚᱛᱛᱚ | image = Bishakha Datta en AWID 2016 (cropped).jpg | caption = Bishakha Datta at AWID 2016 | birth_date = | birth_place = | occupation = ᱠᱷᱚᱵᱚᱨᱤᱭᱟᱹ, Filmmaker | spouse = | children = | website = | footnotes = }} '''ᱵᱤᱥᱟᱠᱷᱟ ᱫᱚᱛᱛᱚ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ, ᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱡᱚᱨᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾<ref name="newface">{{cite web | title = And now, Wikipedia India's new face|work=The Hindu | url = http://www.thehindu.com/news/national/and-now-wikipedia-indias-new-face/article396385.ece |date=14 April 2010| access-date = 2014-11-05 | first = Deepa | last = Kurup }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱵᱮᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱭᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱵᱷᱤᱭᱩ ᱨᱮᱱ ᱠᱳ-ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱡᱮᱠᱭᱩᱴᱤᱵᱽ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝ-ᱞᱟᱵᱷ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱱᱰᱟᱨ, ᱥᱮᱠᱥᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web | title = Board | url = http://www.pointofview.org/about-us/Board.aspx | work = Point of View | access-date = 2014-11-05 | archive-date = 17 March 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190317081135/http://pointofview.org/about-us/Board.aspx | url-status = dead }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱢᱯᱟᱣᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱨᱤᱭᱮᱴᱤᱝ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱟᱨ ᱣᱤᱠᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ (᱒᱐᱑᱐–᱒᱐᱑᱔) ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{cite web | title = Press releases: Bishakha Datta to join Wikimedia Foundation Board of Trustees|work= Wikimedia Foundation | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Press_releases/Bishakha_Datta_to_join_Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees |date=5 April 2010| access-date = 2014-11-05 }}</ref> ᱚᱸᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱨᱟᱥᱴᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾<ref> {{cite news|url=http://www.livemint.com/2010/04/06161429/QampA-with-Bishakha-Datta-F.html?h=B|title=Q&A with Bishakha Datta: First Indian on Wikimedia board of trustees|date=6 April 2010|publisher=[[Mint (newspaper)|Mint]] |access-date=6 April 2010}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ== ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ, ᱫᱚᱛᱛᱚ ᱫᱚ And Who Will Make the Chapatis? ᱮᱰᱤᱴ ᱠᱮᱫᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ-ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱸᱪᱟᱭᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱳᱵᱷᱟᱨᱵᱷᱤᱭᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ In the Flesh: three lives in prostitution ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/08/29/stories/2002082900250200.htm |title=The Hindu : Sex, truth, and videotape |work=The Hindu |date=2002-08-29 |access-date=2010-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100831234308/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/08/29/stories/2002082900250200.htm |archive-date=31 August 2010 |url-status=usurped }}</ref><ref>{{cite web | title = Flesh Talkies | work = [[MiD DAY]] | url = http://www.mid-day.com/articles/flesh-talkies/240397 | last = Sharma | first = Kanika | date = 15 Nov 2013 | access-date = 2014-11-05 | archive-date = 2014-11-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141105175235/http://www.mid-day.com/articles/flesh-talkies/240397 | url-status = dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} smdypjoa6arskbstqzvew4dudphx1yh ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱛᱥᱟᱣᱟ 0 33238 191206 190118 2026-04-29T12:32:20Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191206 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ}} ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ, ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ '''ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱛᱥᱟᱣᱟ''' (ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|title=csidc|url=https://csidc.in/raj.htm|access-date=2021-12-19|website=csidc.in|archive-date=19 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119023424/http://www.csidc.in/raj.htm|url-status=dead}}</ref> ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱣᱨᱚᱬᱤᱠ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱠᱚᱥᱚᱞ ᱨᱟᱡᱽ (ᱵᱷᱚᱜᱚᱣᱟᱱ ᱥᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱟᱜ ᱟᱭᱳ) ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=छत्तीसगढ़ स्थापना दिवस: छत्तीसगढ़ राज्योत्सव का इतिहास और महत्व|url=https://knowledgeocean.in/chhattisgarh-foundation-day-history-and-importance-of-chhattisgarh-rajyotsava-in-hindi/3879/|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125025444/https://knowledgeocean.in/chhattisgarh-foundation-day-history-and-importance-of-chhattisgarh-rajyotsava-in-hindi/3879/|url-status=usurped|archive-date=25 November 2020|access-date=2021-12-19|website=ज्ञान सागर भारत|language=en-US}}</ref> ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱫᱚ ᱒᱕ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱨᱮ ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱟᱠᱴ ᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://indiacode.nic.in/rspaging.asp?tfnm=200028|title=aaa|website=indiacode.nic.in|access-date=2018-02-12}}</ref> ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱱᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱚᱦᱟᱥᱚᱵᱷᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ [[ᱥᱚᱱᱤᱭᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ]] ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱩᱬ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱚᱴᱚᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱛᱥᱟᱣᱟ ᱢᱮᱰᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱒᱒ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱚᱴᱚᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱛᱥᱚᱣᱚ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Golden 36garh |date=2024-10-05 |title=छत्तीसगढ़ में 4 से 6 नवंबर तक होगा राज्योत्सव का भव्य आयोजन |url=https://golden36garh.com/?p=7500 |access-date=2024-10-14 |website=GOLDEN CHHATTISGARH |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱫᱤᱣᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱭᱚᱛᱥᱟᱣᱟ ᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱚᱴᱚᱞ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱟᱢᱨᱤᱛᱠᱟᱞ: ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ @᱒᱐᱔᱗" ᱫᱚᱦᱚ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-10-05 |title=इस बार एक नहीं, चार नवंबर से मनाया जाएगा राज्योत्सव, इस वजह से छत्‍तीसगढ़ सरकार ने लिया ये फैसला |url=https://www.naidunia.com/chhattisgarh/raipur-chhattisgarh-government-change-state-foundation-celebration-dates-due-to-diwali-festival-8354221#:~:text=%E0%A4%9B%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A4%97%E0%A4%A2%E0%A4%BC%20%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%20%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%20%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5,6%20%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A4%B0%20%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4%20%E0%A4%B9%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A5%A4 |access-date=2024-10-14 |website=Nai Dunia |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-10-05 |title=CG Rajyotsava 2024: राज्योत्सव की तिथि व नाम में बड़ा बदलाव, अब इस दिन होगा कार्यक्रम, जानिए क्या है खास? {{!}} CG Rajyotsava 2024: Rajyotsav program from November 4 |url=https://www.patrika.com/raipur-news/cg-rajyotsava-2024-rajyotsav-program-from-november-4-19040639 |access-date=2024-10-14 |website=Patrika News |language=hi}}</ref> ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱦᱚᱸᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]],<ref>{{Cite web|url=https://hindi.news18.com/news/chhattisgarh/korba/pm-narendra-modi-may-join-chhattisgarh-rajyotsava-914441.html|title=छत्तीसगढ़ के राज्योत्सव में शामिल होंगे प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी!– News18 हिंदी|website=News18 India|access-date=2018-02-12}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ᱯᱨᱚᱱᱟᱵᱽ ᱢᱩᱠᱷᱚᱨᱡᱤ]],<ref>{{Cite web|url=http://pranabmukherjee.nic.in/sp061112.html|title=Shri Pranab Mukherjee: Former President of India|website=pranabmukherjee.nic.in|access-date=2018-02-12}}</ref> ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱠᱷᱵᱤᱱᱫᱚᱨ ᱥᱤᱝ, ᱠᱨᱤᱥᱱᱟᱠᱩᱢᱟᱨ ᱠᱩᱱᱟᱸᱛᱷ<ref>{{Cite news|url=https://www.patrika.com/raipur-news/chhattisgarh-rajyotsav-2017-bollywood-singers-at-raipur-1953291/|title=कल से शुरू हो रहे छत्तीसगढ़ राज्योत्सव में धमाल मचाएंगे ये बॉलीवुड सिंगर, गाएंगे छत्तीसगढ़ी गीत|work=www.patrika.com|access-date=2018-02-12|language=hi-IN}}</ref> ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[https://web.archive.org/web/20040504202537/http://www.frontlineonnet.com/fl1717/17170370.htm Feature Article on Frontline] *[https://csidc.in/raj.htm Chhattisgarh State Industrial Development Corporation Limited] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180119023424/http://www.csidc.in/raj.htm |date=19 January 2018 }} {{ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱷᱚᱛᱛᱤᱥᱜᱚᱲ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱚᱵ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ]] csi24x2v28iozd6rv9zn9qxpv0td2uk ᱯᱤ. ᱥᱤ. ᱟᱞᱮᱠᱡᱮᱱᱰᱟᱨ 0 34582 191213 187221 2026-04-29T14:34:05Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191213 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱰᱤᱯᱞᱚᱢᱮᱴ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox officeholder |name = ᱯᱤ. ᱥᱤ. ᱟᱞᱮᱠᱡᱮᱱᱰᱟᱨ |image = P. C. Alexander (cropped).jpg |caption = |office = ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ |1blankname = ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ |1namedata = * [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱡᱳᱥᱤ|ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱜᱚᱡᱟᱱᱚᱱ ᱡᱳᱥᱤ]] * [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱴᱟᱴᱩ ᱨᱟᱱᱮ]] * [[ᱵᱷᱤᱞᱟᱥᱨᱚᱣ ᱫᱮᱥᱢᱩᱠᱷ]] |term_start = ᱑᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱓ |term_end = ᱑᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱐᱒ |predecessor = [[ᱥᱤ ᱥᱩᱵᱽᱨᱟᱢᱚᱱᱤᱭᱟᱢ]] |successor = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱯᱷᱚᱡᱚᱞ]] |office2 = ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ |1blankname2 = ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ |1namedata2 = |term_start2 = ᱑᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱘ |term_end2 = ᱒᱔ ᱢᱮ ᱑᱙᱙᱐ |predecessor2 = [[ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱞᱟᱞ ᱠᱷᱩᱨᱟᱱᱟ]] |successor2 = [[ᱥᱩᱨᱡᱤᱛ ᱥᱤᱝ ᱵᱟᱨᱱᱟᱞᱟ|ᱥᱟᱨᱫᱟᱨ ᱥᱩᱨᱡᱤᱛ ᱥᱤᱝ ᱵᱟᱨᱱᱟᱞᱟ]] |office3 = ᱜᱳᱣᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ |1blankname3 = ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ |1namedata3 = |term_start3 = ᱑᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱖ |term_end3 = ᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱙᱘ |predecessor3 = [[ᱨᱚᱢᱮᱥ ᱵᱷᱟᱱᱰᱟᱨᱤ]] |successor3 = ᱴᱤ. ᱟᱨ. ᱥᱟᱛᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ |birth_date = {{birth date|1921|03|20|df=y}} |birth_place = [[ᱢᱚᱵᱷᱮᱞᱤᱠᱟᱨᱟ]], [[ᱴᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱠᱳᱨ]], [[ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱤᱧᱚᱛ]] |nationality = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ |death_date = {{death date and age|2011|08|10|1921|03|20|df=y}} |death_place = [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]], [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] |alma_mater = [[ᱠᱮᱨᱟᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<br />[[ᱟᱱᱱᱟᱢᱟᱞᱟᱭ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] |profession = ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ [[:en:Indian Administrative Service|ᱟᱭᱤ. ᱮᱥ. ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ]]<br />ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ }} '''ᱯᱟᱰᱤᱱᱡᱟᱨᱮᱛᱷᱚᱞᱚᱠᱚᱞ ᱪᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ''' (᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱒᱑ – ᱑᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱑᱑) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱰᱢᱤᱱᱤᱥᱴᱨᱮᱴᱤᱵᱽ ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱑᱙᱔᱘ ᱵᱮᱪ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱳᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱒ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱜᱳᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱙ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱐᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱘ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱟᱡᱽᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name=rajya>{{cite web | title = Members Page:Dr. P. C. Alexander |publisher=Rajya Sabha website| url = http://164.100.47.5/newmembers/Website/Main.aspx | access-date = 2014-02-03 }}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱱᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱤᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱸᱴ ᱡᱮᱢᱥ ᱠᱳᱨᱴ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ''ᱛᱷᱨᱩ ᱫᱟ ᱠᱚᱨᱤᱰᱚᱨᱥ ᱚᱯᱷ ᱯᱟᱣᱟᱨ'' ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ''ᱢᱟᱭ ᱤᱭᱟᱨᱥ ᱣᱤᱰ ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ'', ''ᱫᱟ ᱯᱮᱨᱤᱞᱥ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱢᱚᱠᱨᱮᱥᱤ'' ᱟᱨ ''ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱤᱱ ᱫᱟ ᱱᱤᱭᱩ ᱢᱤᱞᱮᱱᱤᱭᱚᱢ'' ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=206422 ഡോ.പി.സി.അലക്‌സാണ്ടര്‍ അന്തരിച്ചു - Latest News - Mathrubhumi<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919120342/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=206422 |date=2012-09-19 }}</ref> ==ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱱᱟᱜᱟᱢ, ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱛᱱᱚᱜ== [[File:The_Governor_of_Maharashtra,_Shri_P._C._Alexander_calling_on_the_President_of_India,_Shri_K._R._Narayanan_at_Rashtrapati_Bhavan.jpg|thumb|ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱥᱨᱤ ᱯᱤ. ᱥᱤ. ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[ᱠᱮ. ᱟᱨ. ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ|ᱥᱨᱤ ᱠᱮ. ᱟᱨ. ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ]] ᱫᱚ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ ᱨᱮ]] ᱯᱤ. ᱥᱤ. ᱟᱞᱮᱠᱡᱮᱱᱰᱟᱨ ᱫᱚ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱒᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱤ. ᱡᱮ. ᱪᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱢᱚᱨᱤᱭᱚᱢᱢᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱢᱟᱞᱚᱠᱨᱟ ᱚᱨᱛᱷᱚᱰᱚᱠᱥ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱯᱚᱰᱤᱝᱡᱟᱨᱮᱛᱷᱚᱞᱠᱚᱞ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |last1=Gupta |first1=Smita |title=PC Alexander Passes Away |url=https://www.thehindu.com/news/national/pc-alexander-passes-away/article2342503.ece#:~:text=Born%20into%20an%20upper%20middle,of%20Jacob%20Cherian%20and%20Mariamma. |website=The Hindu |access-date=6 October 2023}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱚᱯ ᱦᱳᱡᱽᱥ ᱦᱟᱭᱮᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱠᱳᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ) ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱟᱨ ᱮᱠᱚᱱᱚᱢᱚᱥᱴᱨᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱛᱟᱠᱳᱴᱥ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱨᱟᱵᱷᱟᱱᱠᱳᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=rajya/> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱟᱞᱮᱠᱡᱮᱱᱰᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱙ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱥᱮᱵᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱑᱕ ᱨᱮ ᱤᱢᱟᱨᱡᱮᱱᱥᱤ ᱨᱤᱠᱨᱩᱴᱤᱝ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱭᱤᱮᱮᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |title=Part I-Section 2 |page=1535 |date=5 November 1949|url=https://egazette.gov.in/WriteReadData/1949/O-2356-1949-0000-109471.pdf |publisher=[[The Gazette of India]]}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱞᱮᱠᱡᱮᱱᱰᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱚᱛ ᱨᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱮᱛᱮᱞ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱫᱭᱚᱜᱤᱠᱤ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱑᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ ᱡᱟᱥᱩᱥᱤ ᱠᱟᱱᱰ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱠᱨᱟᱝᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹᱭ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱴᱤ. ᱮᱱ. ᱠᱷᱮᱨ, ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱢᱟᱞᱦᱳᱛᱨᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱟᱨ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱮᱠᱚᱞᱟᱞ ᱜᱨᱩᱯ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱨᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":01">{{Cite web |title=Coomar Narain News Photo Coomar Narain (centre), a busi... |url=https://timescontent.timesgroup.com/photo/news/Coomar-Narain/135885 |access-date=2024-07-30 |website=Times Of India |language=English }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ== ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱫᱚ ᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱰᱨᱟᱥ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱢᱤᱥᱚᱱ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱜᱩᱨ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web | title = Former High Commissioners of India to the United Kingdom | publisher = High Commission of India, London | url = https://www.hcilondon.in/former_high_commissioners.html | access-date = 2014-02-03 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20140218223610/https://www.hcilondon.in/former_high_commissioners.html | archive-date = 2014-02-18 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱮᱱᱥᱟᱨ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=2011-08-11 |title=PC Alexander, principal secretary to Indira, is dead |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/pc-alexander-principal-secretary-to-indira-is-dead/articleshow/9560414.cms?from=mdr |access-date=2023-06-21 |issn=0013-0389}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱰᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱯᱚᱦᱚᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚ ᱛᱚᱯᱟ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱟᱠᱠᱚᱢᱢᱟ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=2011-08-10 |title=P.C. Alexander passes away |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/pc-alexander-passes-away/article2342503.ece |access-date=2023-06-21 |issn=0971-751X}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱡᱚᱵᱟᱦᱚᱨ ᱟᱞᱮᱠᱡᱟᱱᱰᱟᱨ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱡᱚᱵᱟᱦᱚᱨᱞᱟᱞ ᱱᱮᱦᱨᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱤᱡ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱚᱯᱚᱱ [[ᱟᱥᱚᱠ ᱟᱞᱮᱠᱡᱮᱱᱰᱟᱨ]], ᱫᱟ ᱟᱱᱴᱟᱨᱟ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱡ-ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱱ-ᱞᱟᱵᱷ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *[http://www.rediff.com/freedom/25pc.htm An interview] *[http://www.orthodoxherald.net/archives/6406 An interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330165700/http://www.orthodoxherald.net/archives/6406 |date=30 March 2012 }} *[https://web.archive.org/web/20100615193356/http://rajbhavan.maharashtra.gov.in/previous/pcalexander.htm Profile on Government of Maharashtra website] <!-- {{Indian-Politician}} --> {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱟᱞᱮᱠᱡᱮᱱᱰᱟᱨ, ᱯᱤ. ᱥᱤ.}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱒᱑ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱳᱣᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱨᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ ᱨᱤᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱞᱟᱯᱯᱩᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱱᱱᱟᱢᱟᱞᱟᱭ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] 5b8n035rsms1gx8y9ed1270npfs35lc ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ 0 34770 191203 187960 2026-04-29T12:17:15Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191203 wikitext text/x-wiki {{infobox sportsperson | sport = Table tennis | name = ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ | image = <!-- WikiData Correct Photo Not Exist Yet --> | imagesize = 250px | caption = | fullname = | nationality = [[China]]<br>[[Republic of China]] | playingstyle = | birth_date = {{birth date and age |1968|9|20|df=yes}} | birth_place = [[Wuhan]], China | death_date = | death_place = | education = [[South China Normal University]] | height = 5' 7" | weight = | show-medals = yes | medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[table tennis]]}} {{MedalCountry | {{TPE}} }} {{MedalCompetition|[[Table tennis at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalSilver | [[1996 Summer Olympics|1996 Atlanta]] | [[Table tennis at the 1996 Summer Olympics – Women's singles|Singles]]}} {{MedalBronze | [[2000 Summer Olympics|2000 Sydney]] | [[Table tennis at the 2000 Summer Olympics – Women's singles|Singles]]}} {{MedalCompetition | [[World Table Tennis Championships|World Championships]]}} {{MedalSilver | 1993 Gothenburg | Singles}} {{MedalSilver | 2000 Kuala Lumpur | Team}} {{MedalBronze | 1997 Manchester | Mixed Doubles}} {{MedalCompetition | [[Asian Table Tennis Championships|Asian Championships]]}} {{MedalBronze | 1998 Osaka | Singles}} {{MedalCountry | {{CHN}} }} {{MedalCompetition|[[Table tennis at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalGold | [[1988 Summer Olympics|1988 Seoul]] | [[Table tennis at the 1988 Summer Olympics – Women's singles|Singles]]}} {{MedalSilver | [[1988 Summer Olympics|1988 Seoul]] | [[Table tennis at the 1988 Summer Olympics – Women's doubles|Doubles]]}} {{MedalCompetition | [[World Table Tennis Championships|World Championships]]}} {{MedalGold | 1987 New Delhi | Team}} {{MedalGold | 1989 Dortmund | Team}} {{MedalSilver | 1989 Dortmund | Doubles}} {{MedalBronze | 1989 Dortmund | Singles}} {{MedalBronze | 1989 Dortmund | Mixed Doubles}} {{MedalCompetition | [[Asian Table Tennis Championships|Asian Championships]]}} {{MedalBronze | 1986 Shenzhen | Doubles}}| }} '''ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱪᱤᱱ ᱟᱨ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱛᱟᱭᱯᱮᱭ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ <ref name="ITTF">{{cite web|url=https://www.ittf.com/|title=Chen Jing Profile|publisher=International Table Tennis Federation|access-date=2024-05-20}}</ref>᱾ == ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ == ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱵᱮᱭ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱣᱩᱦᱟᱱ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱜᱮ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱠᱷᱮᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱣᱩᱞ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱨᱮ ᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮᱠᱞᱟ (singles) ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱡᱚᱲᱟ (doubles) ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱡᱤᱭᱟᱣ ᱡᱤᱭᱟᱣ ᱥᱟᱶ ᱨᱩᱯᱟᱹ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ <ref name="Olympics">{{cite web|url=https://www.google.com/search?q=https://olympics.com/en/athletes/jing-chen|title=Chen Jing Olympics History|publisher=International Olympic Committee|access-date=2024-05-20}}</ref>᱾ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ (ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱛᱟᱭᱯᱮᱭ) ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱛᱟᱭᱯᱮᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱟ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱛᱟᱭᱯᱮᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱩᱯᱟᱹ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ <ref name="TPE">{{cite news|title=Chen Jing's Journey to Taiwan|newspaper=Taipei Times|date=2000-09-22}}</ref>᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱰᱱᱤ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱸᱥᱟ (bronze) ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱮᱰᱟᱞ (ᱥᱚᱱᱟ, ᱨᱩᱯᱟᱹ, ᱠᱟᱸᱥᱟ) ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ <ref name="Stats">{{cite web|url=http://www.tabletennis.guide/|title=Player Stats: Chen Jing|publisher=Table Tennis Guide|access-date=2024-05-20}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>᱾ == ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱱᱡᱤᱝ ᱱᱚᱨᱢᱟᱞ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱯᱳᱨᱴᱥ ᱯᱚᱭᱥᱟᱭᱠᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ ᱯᱤ.ᱮᱪ.ᱰᱤ (PhD) ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱣᱟᱝᱡᱷᱳᱣ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ <ref name="Education">{{cite journal|title=Psychology in Sports|author=Dr. Chen Jing|journal=Nanjing University Press|year=2005}}</ref>᱾ == ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ == ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱤᱣᱩᱞ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ: ᱥᱚᱱᱟ (ᱮᱠᱞᱟ), ᱨᱩᱯᱟᱹ (ᱡᱚᱲᱟ) ᱾ ᱑᱙᱙᱖ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱟ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ: ᱨᱩᱯᱟᱹ (ᱮᱠᱞᱟ) ᱾ ᱒᱐᱐ ᱦᱤᱴᱟᱨ ᱥᱤᱰᱱᱤ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ: ᱠᱟᱸᱥᱟ (ᱮᱠᱞᱟ) ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱾ === ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱯᱷᱮᱠᱴ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ === ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ ᱫᱚ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱯᱷᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱮᱱᱟ: ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱ: ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱨᱮ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ ᱜᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱮᱠᱞᱟ (Singles) ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ: ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱩᱫᱟᱹ-ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ (ᱪᱤᱱ ᱟᱨ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱛᱟᱭᱯᱮᱭ) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱯᱮᱭᱟ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱰᱟᱞ: ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ - ᱥᱚᱱᱟ (᱑᱙᱘᱘), ᱨᱩᱯᱟᱹ (᱑᱙᱙᱖) ᱟᱨ ᱠᱟᱸᱥᱟ (᱒᱐᱐᱐) ᱾ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱛᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ: ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ ᱫᱚ ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱛᱤ ᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ (Left-handed player) ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱮᱞᱮᱸᱡᱽ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱠᱷᱮᱞ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ: ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱮᱴ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ: ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ, ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ চোᱠᱷᱟ ᱜᱮᱭᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ Sports Psychology ᱨᱮ ᱯᱤ.ᱮᱪ.ᱰᱤ (PhD) ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱠᱳᱪ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱚᱨ: ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱮᱱᱟ ᱾ == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://www.google.com/search?q=https://olympics.com/en/athletes/jing-chen ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱰᱮᱴᱟᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱪᱮᱱ ᱡᱤᱝ] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱘ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱮᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱪᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱴᱮᱵᱟᱞ ᱴᱮᱱᱤᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱞᱤᱢᱯᱤᱠ ᱥᱚᱱᱟ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱡᱟᱢ ᱮᱱᱰ ᱯᱷᱳᱠᱞᱳᱨ ᱒᱐᱒᱖]] 2akwknyjmabpjerxzm0j366st9xjo0n ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ 0 35493 191217 190971 2026-04-29T15:21:51Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191217 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞᱟᱨ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱐᱐᱔)}} {{Infobox football biography | name = ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ | full_name = ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ | birth_date = {{birth date and age|2004|11|16|df=yes}} | birth_place = [[ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]], ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ | height = 1.72m | currentclub = [[ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ|ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ]] | clubnumber = ᱒᱘ | position = [[ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱵᱮᱠ]] | youthyears1 = ᱒᱐᱑᱙–᱒᱐᱒᱐ | youthclubs1 = [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]] | years1 = ᱒᱐᱒᱐–᱒᱐᱒᱕ | clubs1 = [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]] | caps1 = ᱗᱕ | goals1 = ᱑ | years2 = ᱒᱐᱒᱓–᱒᱐᱒᱔ | clubs2 = → [[ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ.ᱯᱤ. ᱵᱤ]] (ᱞᱳᱱ) | caps2 = ᱒᱓ | goals2 = ᱑ | years3 = ᱒᱐᱒᱕– | clubs3 = [[ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ|ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ]] | caps3 = ᱒᱒ | goals3 = ᱑ | nationalyears1 = ᱒᱐᱒᱔– | nationalteam1 = [[ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]] | nationalcaps1 = ᱑᱑ | nationalgoals1 = ᱑ | pcupdate = ᱑᱗ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱖ | ntupdate = ᱐᱑:᱑᱙, ᱒᱗ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱕ (UTC) }} '''ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱖ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱔) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟᱱ ᱯᱨᱳᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱵᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱤᱨᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ ᱟᱨ [[ᱟᱝᱜᱴᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱢ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱤᱨᱵᱳᱞᱟ ᱨᱮ [[ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ|ᱯᱮᱴᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱨᱵᱳᱞᱟ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱤᱜᱟ ᱓ ᱨᱮ ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱵᱤ. ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/atualidade/pedro-bondo-e-reforco-do-sporting/|title=Pedro Bondo é reforço do Sporting|first=Ricardo João|last=Lopes|date=12 July 2023|website=Bola na Rede}}</ref> ᱒᱓ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱒᱐᱒᱙ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱠᱴ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤᱭᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱳ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.opais.ao/desporto/pedro-bondo-deixa-petro-de-luanda-e-ruma-ao-famalicao/|title=Pedro Bondo deixa Petro de Luanda e ruma ao Famalicão – Jornal OPaís}}</ref> ==ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱵᱳᱱᱰᱳ [[ᱟᱝᱜᱚᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱠᱳᱥᱟᱯᱟ ᱠᱟᱯ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱳᱞ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ - ᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ [[ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱫᱚᱞ|ᱱᱟᱢᱤᱵᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱕-᱐ ᱛᱮ ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name="p074">{{cite web | title=EN, FR, PR: Angola storm to HOLLYWOODBETS COSAFA Cup 2024 title | website=COSAFA | date=2024-07-07 | url=https://cosafa.com/en-fr-pr-angola-storm-to-hollywoodbets-cosafa-cup-2024-title/ | access-date=2025-04-02}}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱟᱱᱥᱤᱯ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱴᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱴᱤᱢ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱴᱩᱨᱱᱟᱢᱮᱱᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱤᱢ ᱠᱣᱟᱞᱤᱯᱟᱭᱤ ᱨᱮᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.footboom1.com/en/news/football/2294190-pedro-goncalves-to-announce-chan-2025-squad-this-thursday|title=Pedro Gonçalves to Announce CHAN'2025 Squad This Thursday|website=www.footboom1.com}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ, ᱵᱳᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱕ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱟᱯ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/angola-name-final-28-man-squad-for-totalenergies-caf-afcon-2025-as-beaumelle-targets-historic-breakthrough/|title=Angola name final 28-man squad for TotalEnergies CAF AFCON 2025 as Beaumelle targets historic breakthrough|publisher=[[Confederation of African Football]]|date=3 December 2025|access-date=12 December 2025}}</ref> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱑᱙ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ, ᱵᱚᱱᱰᱳ ᱫᱚ ᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱤᱰᱤᱱᱮᱛᱷ ᱨᱤᱠᱟᱨᱰᱳ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://platinaline.com/aos-19-anos-futebolista-angolano-pedro-bondo-casa-ses-com-idineth-ricardo/|title=Aos 19 anos, futebolista angolano Pedro Bondo casa-ses com Idineth Ricardo - PlatinaLine|first=Platina|last=Line|date=1 July 2024}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ== ;ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ *[[ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ]]: [[᱒᱐᱒᱑–᱒᱒ ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ|᱒᱐᱒᱑-᱒᱒]], [[᱒᱐᱒᱒–᱒᱓ ᱜᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ|᱒᱐᱒᱒-᱒᱓]] *[[ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]]: [[ᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ|᱒᱐᱒᱑–᱒᱒]], [[᱒᱐᱒᱒–᱒᱓ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱒-᱒᱓]] *[[ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱛᱟᱠᱟ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ]]: [[ᱥᱩᱯᱚᱨᱛᱟᱠᱟ ᱰᱤ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ|᱒᱐᱒᱓]] ;ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ *[[ᱠᱳᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱯ]]: [[᱒᱐᱒᱔ ᱠᱳᱥᱟᱯᱷᱟ ᱠᱟᱯ|᱒᱐᱒᱔]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{DEFAULTSORT:ᱵᱚᱱᱰᱳ, ᱯᱮᱰᱨᱳ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱯᱷᱩᱞ-ᱵᱮᱠ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱴᱞᱮᱴᱤᱠᱳ ᱯᱮᱴᱨᱳᱞᱤᱭᱚᱥ ᱰᱤ ᱞᱩᱣᱟᱱᱰᱟ ᱨᱤᱱ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱯᱳᱨᱴᱤᱝ ᱥᱤ ᱯᱤ ᱵᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱯᱷ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱨᱟᱵᱚᱞᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤᱭᱟ ᱞᱤᱜᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱤᱜᱟ ᱓ (ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱟᱞ) ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱝᱜᱳᱞᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱝᱜᱳᱞᱤᱭᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱮᱨᱮᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱟᱯ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱥᱚᱱᱥ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] 3nj2vqr7dsjw8usvxiisf7mpcv2x36u ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ 0 35656 191222 191015 2026-04-29T16:46:21Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191222 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ}} {{Speciesbox | name = ᱱᱤᱢ | image = Neem Tree in Rajasthan, India.jpg | image_caption = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Barstow, M. |author2=Deepu, S. |date=2018 |title=''Azadirachta indica'' |volume=2018 |article-number=e.T61793521A61793525 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T61793521A61793525.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | genus = Azadirachta | species = indica | authority = [[Adrien-Henri de Jussieu|A.Juss.]], 1830<ref name = "1213180-2" /> | synonyms_ref = <ref name = "1213180-2" >{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1213180-2 |title=''Azadirachta indica'' A.Juss. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=19 November 2020 }}</ref> | synonyms = * ''Antelaea azadirachta'' <small>(L.) Adelb.</small> * ''Antelaea canescens'' <small>Cels ex Heynh.</small> * ''Antelaea javanica'' <small>Gaertn.</small> * ''Azadirachta indica'' subsp. ''vartakii'' <small>Kothari, Londhe & N.P.Singh</small> * ''Melia azadirachta'' <small>L.</small> * ''Melia fraxinifolia'' <small>Salisb.</small> * ''Melia hasskarlii'' <small>K.Koch</small> * ''Melia indica'' <small>(A.Juss.) Brandis</small> * ''Melia japonica'' <small>Hassk.</small> * ''Melia parviflora'' <small>Moon</small> * ''Melia pinnata'' <small>Stokes</small> }} '''''ᱱᱤᱢ''' (Azadirachta indica)'' ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ ᱛᱮ '''ᱱᱤᱢ''', '''ᱢᱟᱨᱜᱳᱥᱟ''', '''ᱱᱤᱢᱴᱨᱤ''' ᱟᱨᱵᱟᱝ '''ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱞᱤᱞᱟᱠ'''<ref name=GRIN>{{GRIN | ''Azadirachta indica'' | 6161 | access-date = 9 June 2017}}</ref> ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[:en:Mahogany|ᱢᱟᱦᱳᱜᱟᱱᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[:en:Meliaceae|ᱢᱮᱞᱤᱭᱟᱥᱮᱭᱟᱭ]] ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''[[:en:Azadirachta|ᱟᱡᱟᱰᱤᱨᱚᱠᱴᱟ]]'' ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[:en:Indian_subcontinent|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱚᱦᱟᱰᱷᱤᱯ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[:en:Native_species|ᱛᱷᱟᱹᱱᱤᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱡᱜᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[:en:Tropics|ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭᱚ]] ᱟᱨ [[:en:Subtropics|ᱩᱯᱼᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭᱚ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚ ᱟᱨ ᱡᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱢ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ''ᱱᱤᱢ'' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[:en:Hindustani_language|ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱᱤ]] ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ]] ᱟᱹᱲᱟᱹ ''ᱱᱤᱢᱵᱚ'' ({{lang|sa|निंब}}) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Compact Oxford English Dictionary (2013), Neem, page 679, Third Edition 2008 reprinted with corrections 2013, Oxford University Press.</ref><ref>[[Henry Yule]] and [[A. C. Burnell]] (1996), [[Hobson-Jobson]], Neem, page 622, The Anglo-Indian Dictionary, Wordsworth Reference. (This work was first published in 1886)</ref><ref>[[Encarta]] World English Dictionary (1999), Neem, page 1210, St. Martin's Press, New York.</ref> == ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ == ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱨᱟᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱫᱟᱨᱮ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{convert|15|–|20|m|ft}} ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ {{convert|35|–|40|m|ft|abbr=on}} ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite book|title=The Neem Tree|last=Schmutterer|first=Heinrich|publisher=VCH Verlagsgesellschaft mbH|year=1995|isbn=3-527-30054-6|location=Weinheim, Germany|pages=2-7|editor-last=Schmutterer|editor-first=Heinrich|chapter=Chapter 1.3 Botanical characteristics}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[:en:Evergreen|ᱡᱟᱭᱡᱩᱜᱽ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ]] ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱟᱹᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱢᱯᱚ ᱫᱚ ᱜᱳᱞ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱲ (diameter) {{convert|20|–|25|m|ft|abbr=on}} ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱞᱴᱟᱹᱼᱯᱟᱹᱞᱴᱟᱹ, [[:en:Pinnate|ᱯᱤᱱᱮᱴ]] ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ {{convert|20|-|40|cm|in|0|abbr=on}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱒᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹᱲ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱦᱤᱥ (leaflets) ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ {{convert|3|–|8|cm|in|frac=4|abbr=on}} ᱡᱤᱞᱤᱧᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Neem {{!}} Azadirachta indica |url=https://pfaf.org/plants/neem-azadirachta-indica/ |access-date=25 October 2023 |website=Plants For A Future|date=8 January 2018 }}</ref> ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱦᱤᱥ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[:en:Petiole_(botany)|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱰᱟᱱᱴᱷᱟ]] ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Factsheet - Azadirachta indica (Neem) |url=https://keys.lucidcentral.org/keys/v3/eafrinet/weeds/key/weeds/Media/Html/Azadirachta_indica_(Neem).htm |access-date=2024-08-07 |website=keys.lucidcentral.org}}</ref> ᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨ ᱥᱚᱲᱚᱢ ᱥᱚ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱵᱟᱦᱟ]] ᱠᱚᱫᱚ [[:en:Axillary_bud|ᱠᱷᱟᱯ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟ ᱟᱠᱟᱱ [[:en:Panicle|ᱯᱮᱱᱤᱠᱮᱞ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{convert|25|cm|in|0|abbr=on}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ [[:en:Inflorescence|ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱒᱕᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ {{convert|5|–|6|mm|in|frac=16|abbr=on}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ {{convert|8|–|11|mm|in|frac=16|abbr=on}} ᱪᱟᱣᱲᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱜᱮ [[:en:Protantrism|ᱯᱨᱳᱴᱟᱱᱰᱨᱟᱥ]], ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Azadirachta indica - Neem |url=https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Neem.html |access-date=2025-12-11 |website=www.flowersofindia.net}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚ]] ᱫᱚ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ, ᱡᱤᱛ ᱡᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[:en:Drupe|ᱡᱟᱝ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱳᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱳᱞ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱟᱹᱨᱩᱼᱯᱷᱮᱨᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱞᱤᱜᱼᱟ ᱩᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ {{convert|14|-|28|mm|in|frac=8|abbr=on}} ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ {{convert|10|-|15|mm|in|frac=8|abbr=on}} ᱚᱥᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱠᱟᱜ ᱫᱚ ᱯᱟᱛᱞᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱲᱦᱟᱼᱥᱤᱵᱤᱞ ᱜᱩᱫᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱟᱥᱟᱝᱼᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱩᱫᱟᱹ ᱫᱚ {{convert|3|-|5|mm|in|frac=8|abbr=on}} ᱢᱚᱴᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱡᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱪᱚᱠᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ, ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱮᱭᱟ ᱡᱤᱞᱤᱧ [[ᱡᱟᱝ]] ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱚᱠᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱹᱭᱨᱤ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[File:Azadirachta-indica-2019-5-3 14-14-55-01.jpg|thumb|ᱱᱤᱢ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱱᱩ ]] ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ<ref>{{Cite web |last=saikia |first=Curtingle |date=2023-01-02 |title=How to Use Neem- Uses and benefits - prakasti.com |url=https://prakasti.com/how-to-use-neem-uses-and-benefits/ |access-date=2023-01-11 |website=Prakasti |language=en-US |archive-date=2023-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111080006/https://prakasti.com/how-to-use-neem-uses-and-benefits/ |url-status=dead }}</ref> ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱛᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱜᱷᱚᱲᱟ ᱱᱤᱢ (ᱪᱤᱱᱟᱵᱮᱨᱤ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱟᱠᱮᱱ), ''ᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱟᱡᱮᱰᱤᱨᱚᱠ'' (''[[:en:Melia_azedarach|Melia azedarach]])''<ref>{{Cite book | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK234651/ |title = The Tree|publisher = National Academies Press (US)|year = 1992}}</ref> ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱚ ᱵᱷᱩᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ''ᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱟᱡᱮᱰᱤᱨᱚᱠ (Melia azedarach)'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱰᱟᱴᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱱᱤᱢ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱚᱯᱷᱟᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱤᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱯᱤᱱᱮᱴ (pinnate) ᱜᱮᱭᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱜᱷᱚᱲᱟ ᱱᱤᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱮ ᱫᱷᱟᱣ ᱯᱤᱱᱮᱴ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ == ᱛᱷᱚᱠ ᱵᱮᱱᱟᱣ == ''ᱟᱡᱟᱰᱤᱨᱚᱠᱴᱟ ᱤᱱᱰᱤᱠᱟ (Azadirachta indica)'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ [[:en:Adrien-Henri_de_Jussieu|ᱮᱰᱨᱤᱭᱮᱱᱼᱦᱮᱱᱨᱤ ᱰᱤ ᱡᱩᱥᱤᱣ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱑᱘᱓᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="IPNI_1213180-2">{{cite web |title=''Azadirachta indica'' A.Juss.. |work=[[International Plant Names Index|The International Plant Names Index]] |url=https://www.ipni.org/n/1213180-2 |access-date=2023-03-26 }}</ref> ᱑᱗᱕᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, [[:en:Carl_Linnaeus|ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ]] ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ, ''ᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱟᱡᱮᱰᱤᱨᱚᱠ'' (''[[:en:Melia_azedarach|Melia azedarach]])'' ᱟᱨ ''ᱢᱮᱞᱤᱭᱟ ᱟᱡᱟᱰᱤᱨᱚᱠᱴᱟ'' (''Melia azadirachta)'' ᱵᱟᱵᱚᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=Linn53>{{Citation |last1=Linnaeus |first1=C. |date=1753 |contribution=Melia |title=Species Plantarum |volume=1 |pages=384–385 |publication-place=Stockholm |publisher=Laurentius Salvius |contribution-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/358403 |access-date=2023-03-26 }}</ref> ᱰᱮ ᱡᱩᱥᱤᱭᱩ ᱫᱚ ''Melia azadirachta'' ᱫᱚ ''Melia azedarach'' ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱜᱮᱭ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=DeJu30>{{Cite journal |last1=de Jussieu |first1=A. |date=1830 |title=Mémoire sur le groupe des Méliacées |journal=Mémoires du Muséum d'histoire naturelle |volume=19 |pages=153–304 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/26229796 |access-date=2023-03-26 }} [https://www.biodiversitylibrary.org/page/26229866 p. 221]</ref> ᱞᱤᱱᱟᱭᱚᱥ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ 'ᱟᱡᱮᱰᱤᱨᱚᱠ' ('azedarach') ᱧᱩᱛᱩᱢᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ,<ref name=Linn53/> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱹᱲᱟᱹ 'ᱟᱡᱮᱰᱤᱨᱚᱠ' ('azédarac') ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ 'āzād dirakht' (ازادرخت) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱟᱹᱫᱷᱤᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱠᱩᱞᱤᱱ ᱫᱟᱨᱮ' ᱾<ref>{{cite web |title=azedarach |work=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/azedarach |access-date=2023-03-26}}</ref> ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱡᱟᱫ ''ᱫᱟᱨᱟᱠᱷᱟᱛᱼᱤᱼᱦᱤᱱᱫ,'' ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ 'ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱫᱷᱤᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ', ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱦᱟᱹᱥᱩ ᱟᱨ ᱛᱤᱡᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱫᱷᱤᱱ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="IndianNameReference">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=PyYRUCoIDk4C|title=Neem A Treatise|publisher= I.K. International Publishing House, India|editor=K. K. Singh|year=2009|page=3|isbn=978-81-89866-00-6}}</ref> == ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ == ''ᱟᱡᱟᱰᱤᱨᱚᱠᱴᱟ'' ''ᱤᱱᱰᱤᱠᱟ (Azadirachta indica)'' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱚᱦᱟᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱟᱨ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱱᱤᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱚᱱᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱳᱪᱟᱭᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ]], [[ᱞᱟᱣᱚᱥ]], [[ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]], [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]] ᱟᱨ [[ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ]] ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭᱚ ᱟᱨ ᱩᱯᱼᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮᱫ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱾<ref name = "1213180-2"/> == ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ == ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱟᱞ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱫᱷᱟᱼᱨᱚᱦᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱫᱷᱟᱼᱞᱳᱦᱚᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ {{convert|400|-|1200|mm|in|0|abbr=on}} ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱔᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[:en:Groundwater|ᱦᱟᱥᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱫᱟᱜ]] ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱚᱨᱥᱟ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱢ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[ᱦᱟᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱜᱤᱛᱤᱞ ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱯᱼᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ {{convert|21|-|32|C|F}} ᱜᱟᱱ ᱛᱟᱯ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱚᱞᱳ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ {{convert|5|C|F}} ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱛᱟᱯ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱢ ᱫᱚ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱩᱞ ᱮᱢᱚᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱟᱨ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱲᱮ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱵᱷᱚᱨᱥᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱜ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱚᱨ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ, ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ, ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱵᱷᱟᱵᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱩᱢᱩᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ === ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ === ᱱᱤᱢ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱚᱱᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[:en:Middle_East|ᱛᱟᱞᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ]], ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱤᱥ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱯ ᱠᱚ, ᱟᱨ [[ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱚᱢ ᱦᱤᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |url=http://www.daff.qld.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/63168/IPA-Neem-Tree-Risk-Assessment.pdf |title=Plant Risk Assessment, Neem Tree, ''Azadirachta indica'' | year=2008 |access-date=24 January 2014 |publisher=Biosecurity Queensland}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ, ᱮ ''ᱤᱱᱰᱤᱠᱟ'' (ᱱᱤᱢ) ᱫᱚ [[:en:Northern_Territory|ᱠᱚᱧᱮ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ]], [[ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ 'ᱠᱞᱟᱥ ᱵᱤ' ᱟᱨ 'ᱥᱤ' ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱡᱟᱹᱦᱤᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱛᱟᱹᱠᱤᱫ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱝ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ ᱛᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱵᱟᱭ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱡᱟᱝ ᱠᱤᱨᱤᱧ, ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱞᱟᱦᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱮᱼᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ "[[:en:Top_End|ᱪᱚᱴ ᱠᱮᱪᱮᱫ]]" ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟᱼᱱᱟᱞᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱡᱟᱹᱦᱤᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{citation|url=http://lrm.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0016/353104/Neem-declaration_Q-and-A_page-1.pdf |title=Neem has been declared: what you need to know |year=2015 |access-date=17 March 2015 |publisher=Department of Land Resource Management |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324041536/http://lrm.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0016/353104/Neem-declaration_Q-and-A_page-1.pdf |archive-date=24 March 2015 }}</ref> ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱚᱢᱵᱷᱚᱵᱚᱛᱚ ᱑᱙᱔᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱮᱧᱮᱞ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ ᱨᱮ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱠᱚ ᱩᱢᱩᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱖᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱰᱟᱨᱣᱤᱱ, ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱪᱟᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟᱱ ᱱᱤᱢ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱜᱟᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱟᱵᱷᱟᱱᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱜᱟᱰᱟᱼᱱᱟᱞᱟ ᱟᱲᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{citation|url=http://lrm.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0020/353108/Weed-Note-Neem-2014.pdf |title=''Neem'' Azadirachta indica |year=2015 |access-date=17 March 2015 |publisher=Department of Land Resource Management |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324041528/http://lrm.nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0020/353108/Weed-Note-Neem-2014.pdf |archive-date=24 March 2015 }}</ref> == ᱯᱷᱟᱭᱴᱳᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞᱥ == ᱱᱤᱢ ᱡᱚ, ᱡᱟᱝ, ᱥᱟᱠᱟᱢ, ᱰᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱠᱞᱟᱜ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱷᱟᱭᱴᱳᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞᱥ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱢ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱱᱤᱢ ᱡᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[:en:Extract|ᱨᱟᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[:en:Azadirachtin|ᱟᱡᱟᱰᱤᱨᱟᱠᱴᱤᱱ]] ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱤᱡᱩ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱡᱚᱢ ᱚᱪᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱦᱟᱨᱟ ᱛᱟᱹᱠᱤᱫ ᱟᱨ [[:en:Insecticide|ᱛᱤᱡᱩ ᱜᱚᱡ ᱨᱟᱱ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱫᱷ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=drugs/><ref name=bbc.co.uk/> ᱒ ᱠᱤᱞᱳ ᱡᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱕ ᱜᱽᱨᱟᱢ ᱜᱟᱱ ᱟᱡᱟᱰᱤᱨᱟᱠᱴᱤᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=drugs/> ᱟᱡᱟᱰᱤᱨᱟᱠᱴᱤᱱ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ [[:en:Limonoid|ᱞᱤᱢᱳᱱᱳᱭᱮᱰ]] ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱡᱟᱝ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱨᱮ [[:en:Glyceride|ᱜᱽᱞᱟᱭᱥᱮᱨᱟᱭᱤᱰ]], ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[:en:Polyphenol|ᱯᱳᱞᱤᱯᱷᱤᱱᱳᱞ]], ᱱᱤᱢᱵᱳᱞᱟᱭᱤᱰ, [[:en:Triterpene|ᱴᱨᱟᱭᱴᱟᱨᱯᱤᱱ]] ᱟᱨ [[:en:Β-Sitosterol|ᱵᱤᱴᱟᱼᱥᱤᱴᱳᱥᱴᱮᱨᱳᱞ]] ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾<ref name=drugs/><ref name="pubchem">{{cite web |title=Nimbolide |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/12313376 |publisher=PubChem, US National Library of Medicine |access-date=10 March 2021 |date=6 March 2021}}</ref> ᱥᱟᱥᱟᱝ, ᱦᱟᱲᱦᱟ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱨᱮᱫᱚ [[ᱨᱟ.ᱥᱩᱬ|ᱨᱟᱹᱥᱩᱬ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱒% ᱞᱤᱢᱳᱱᱳᱭᱮᱰ ᱡᱚᱣᱜᱤᱠ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾<ref name=drugs/> ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ [[:en:Quercetin|ᱠᱣᱮᱨᱥᱮᱴᱤᱱ]], [[:en:Catechin|ᱠᱟᱴᱮᱪᱤᱱ]], [[:en:Carotene|ᱠᱮᱨᱳᱴᱤᱱ]] ᱟᱨ [[:en:Vitamin_C|ᱵᱷᱤᱴᱟᱢᱤᱱ ᱥᱤ]] ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾<ref name=drugs/> == ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ == [[File:Neem.jpg|thumb|ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[File:Neem tree leaves.JPG|thumb|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚ]] [[File:Bark (5059231711).jpg|thumb|ᱵᱟᱠᱞᱟᱜ]] [[File:Ineem seeds .jpg|thumb|ᱱᱤᱢ ᱡᱟᱝ ᱠᱚ]] ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱤᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱞᱢᱟᱨᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱛᱤᱡᱩ ᱠᱚ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱢᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱰᱤᱵᱟᱹ ᱨᱮ [[ᱪᱟᱣᱞᱮ]] ᱟᱨ [[ᱜᱩᱦᱩᱢ]] ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱚᱸᱰᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾<ref name="bbc.co.uk">{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4916044.stm|title=Neem: India's tree of life|author=Anna Horsbrugh Porter|date=17 April 2006|publisher=BBC News}}</ref> ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱩᱜᱟᱲᱤ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ === ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ === ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱞᱮ ᱫᱟᱠᱟᱢᱼᱰᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱩᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ [[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱨᱮ ᱱᱤᱢ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱯ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱛᱟᱹᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]] ᱛᱮ ''ᱵᱷᱤᱯᱚᱢ ᱯᱳ ᱠᱟᱨᱩ'' (''{{Transliteration|ta|vēppam pū cāṟu}}'') ({{lang|ta|வேப்பம் பூ சாறு}}) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ (ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱱᱤᱢ ᱵᱟᱦᱟ [[:en:Rasam_(dish)|ᱨᱮᱥᱟᱢ]]") ᱾ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ|ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ]] ᱨᱮ, ᱱᱤᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ [[ᱵᱮᱸᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱹᱡᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ''ᱱᱤᱢ ᱵᱮᱜᱩᱱ ᱵᱷᱟᱡᱟ'' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝᱜᱟᱞᱤ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱤᱥ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡᱽ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱣᱞᱮ (ᱫᱟᱠᱟ) ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ [[File:Azadirachta indica July 2025.jpg|thumb|ᱱᱤᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱚ ᱠᱚ]] [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱚᱢ ᱦᱤᱥ ᱨᱮ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ]], ᱞᱟᱣᱳᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱠᱟᱰᱟᱣ'' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]] (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱥᱟᱰᱟᱣ'' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ), [[ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ]] (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ''ᱛᱟ.ᱢᱟ'' ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶ ᱫᱟᱶ ({{Lang|vi|sầu đâu}}) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱮ ᱜᱚᱸᱭ ᱥᱟᱶ ᱫᱟᱶ ({{Lang|vi|gỏi sầu đâu}}) ᱥᱟᱞᱟᱫ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ) ᱨᱮ ᱱᱤᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱛᱤᱠᱤ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱟᱲᱦᱟ ᱜᱮ ᱥᱤᱵᱤᱞᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱨᱮ, ᱱᱤᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟ [[ᱥᱟᱠᱟᱢ]] ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱡᱚ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱛᱤᱠᱤᱭᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱦᱟᱲᱦᱟ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱢᱟ ᱟᱨ ᱩᱛᱩ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ ᱢᱤᱭᱟᱱᱢᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱤᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱪᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱞᱟᱹᱛᱤ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱪᱟᱴᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ ᱾ === ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱱ === ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ,<ref name="drugs">{{cite web|url=https://www.drugs.com/npp/neem.html |title=Neem |publisher=Drugs.com |access-date=21 September 2020 |date=13 August 2020}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱱᱤᱛ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨᱤ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=drugs/> ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱤᱢ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱫᱚ ᱵᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱱ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=drugs/> ᱱᱤᱢ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱛᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱱᱚᱥᱴᱚ,ᱵᱟᱸᱡᱽ ᱟᱨ ᱢᱟᱭᱟᱢ ᱨᱮ ᱪᱤᱱᱤ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=drugs/> ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ (Middle East) ᱨᱮ, ᱱᱤᱢ ᱰᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱹᱛᱟᱹᱣᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾<ref name="dentalmuseum.pacific.edu">{{Cite web|title=Different Strokes for Different Folks: A History of the Toothbrush – Page 4 – Virtual Dental Museum|url=https://dentalmuseum.pacific.edu/different-strokes-for-different-folks-history-toothbrush/4/|access-date=2021-07-08|website=dentalmuseum.pacific.edu}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ᱛᱤᱡᱩ ᱟᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱦᱟᱹᱥᱩ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮ === ᱱᱤᱢ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱛᱤᱡᱩ ᱜᱚᱡ ᱨᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱮᱥᱴᱤᱥᱟᱭᱤᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱠᱨᱤᱛᱤᱠ ᱵᱤᱠᱚᱞᱯᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱩᱯᱟᱫᱟᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[:en:Azadirachtin|ᱟᱡᱟᱰᱤᱨᱟᱠᱴᱤᱱ]] ᱾<ref>{{cite journal |last1=Kilani-Morakchi |first1=Samira |last2=Morakchi-Goudjil |first2=Houda |last3=Sifi |first3=Karima |date=20 July 2021 |title=Azadirachtin-Based Insecticide: Overview, Risk Assessments, and Future Directions |journal=Frontiers in Agronomy |volume=3 |article-number=676208 |doi=10.3389/fagro.2021.676208 |doi-access=free}}</ref> ᱱᱤᱢ ᱡᱟᱝ ᱠᱚ ᱜᱩᱸᱰᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱷᱩᱨ ᱫᱟᱜ ᱨᱮ ᱡᱚᱵᱮ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱳᱜ ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱪᱷᱤᱴᱠᱟᱹᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱞ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱪᱷᱤᱴᱠᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾ ᱛᱤᱡᱩ ᱜᱚᱡ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱦᱚᱸ, ᱱᱤᱢ ᱫᱚ ᱛᱤᱡᱩ ᱠᱚ ᱡᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱᱮ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱞᱤ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱵᱤᱞᱤ ᱚᱪᱚ ᱣᱟᱠᱚᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱡᱩ ᱠᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱛᱮ ᱠᱚᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱩᱛᱟᱹᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱢ ᱫᱚ ᱛᱤᱡᱩ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱳᱯᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱭᱟ ᱾ ᱱᱤᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱣᱫᱟᱨᱱ ᱟᱨᱢᱤᱣᱟᱨᱢ (southern armyworm) ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱱᱤᱢ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ (Neem cake) ᱫᱚ ᱥᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Neem Cake Fertilizer, Uses, Application, Benefits {{!}} Agri Farming |url=https://www.agrifarming.in/neem-cake-fertilizer-uses-application-benefits |website=www.agrifarming.in |date=9 August 2020}}</ref> ᱱᱤᱢ ᱦᱚᱴᱚᱜ ᱟᱨ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯᱟᱹ ᱱᱮᱱᱳᱼᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞᱥ (Silver nanoparticles) ᱦᱚᱸ ''ᱠᱩᱞᱮᱠᱥ'' ᱜᱩᱭᱤᱝᱣᱮᱯᱷᱮᱥᱤᱭᱮᱴᱚᱥ (''Culex quinquefasciatus)'' ᱥᱤᱠᱲᱤᱡ ᱨᱮᱱ ᱞᱟᱨᱵᱷᱟ ᱜᱚᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱬᱟ ᱥᱤᱠᱲᱤᱡ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱵᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Minwuyelet |first=Awoke |last2=Yewhalaw |first2=Delenasaw |last3=Aschale |first3=Yibeltal |last4=Sciarretta |first4=Andrea |last5=Atenafu |first5=Getnet |editor-last=Gusain |editor-first=Priya |title=A Global Systematic Review on the Potential of Metal‐Based Nanoparticles in the Fight Against Mosquito Vectors |journal=Journal of Tropical Medicine |language=en |date=9 June 2025 |issue=1 |doi=10.1155/jotm/2420073|doi-access=free |issn=1687-9686 |pmc=12170094 |pmid=40524903}}</ref> === ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱚ === * ᱫᱟᱨᱮ: ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱫᱚ [[:en:Desert_greening|ᱢᱩᱨᱩᱵᱷᱩᱢᱤ ᱴᱮᱠᱟᱣ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱵᱷᱚᱵᱚᱛᱚ [[:en:Carbon_dioxide_sink|ᱠᱟᱨᱵᱚᱱ ᱰᱟᱭᱚᱠᱥᱟᱭᱤᱰ ᱥᱚᱨᱯᱚᱫ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱨᱵᱚᱨ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=Schroeder>{{Cite journal | doi=10.1016/0378-1127(92)90312-W| title=Carbon storage potential of short rotation tropical tree plantations| year=1992| last1=Schroeder| first1=Paul| journal=Forest Ecology and Management| volume=50| issue=1–2| pages=31–41| bibcode=1992ForEM..50...31S}}</ref><ref name=puhansynmadhuca>Puhan, Sukumar, et al. "Mahua (Madhuca indica) seed oil: a source of renewable energy in India." (2005).</ref> * ᱥᱟᱨ: ᱱᱤᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱥᱟ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱤᱭᱟ ᱥᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱟᱭᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Ramappa |first=K. B. |last2=Jadhav |first2=Vilas |last3=Manjunatha |first3=A. V. |date=31 May 2022 |title=A benchmark study on economic impact of Neem Coated Urea on Indian agriculture |url=https://doi.org/10.1038/s41598-022-12708-1 |journal=Scientific Reports |volume=12 |issue=9082}}</ref> * ᱡᱟᱱᱣᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ: ᱱᱤᱢ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱭᱼᱠᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱠᱩᱞᱟᱹᱭ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱷᱟᱸᱥᱼᱯᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>Heuzé V., Tran G., Archimède H., Bastianelli D., Lebas F., 2015. [https://www.feedipedia.org/node/182 Neem (Azadirachta indica)]. ''Feedipedia'', a programme by Institut national de la recherche agronomique, [[CIRAD]], AFZ and [[FAO]]. Last updated on 2 October 2015</ref> * ᱰᱟᱴᱟ ᱥᱟᱯᱷᱟ: ᱱᱤᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ [[:en:Teeth-cleaning_twig|ᱫᱟᱹᱛᱟᱹᱱᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="dentalmuseum.pacific.edu"/> == ᱡᱤᱱᱳᱢ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱱᱥᱠᱨᱤᱯᱴᱳᱢ == ᱱᱤᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[:en:Genome|ᱡᱤᱱᱳᱢ]] ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ [[:en:Transcriptomes|ᱴᱨᱟᱱᱥᱠᱨᱤᱯᱴᱳᱢ]] ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱤᱠᱩᱣᱮᱱᱥ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Neem Fruit Transcriptome">{{cite journal|last=Krishnan|first=N |author2=Swetansu Pattnaik |author3=S. A. Deepak |author4=Arun K. Hariharan |author5=Prakhar Gaur |author6=Rakshit Chaudhary |author7=Prachi Jain |author8=Srividya Vaidyanathan |author9=P. G. Bharath Krishna |author10=Binay Panda |title=De novo sequencing and assembly of ''Azadirachta indica'' fruit transcriptome|journal=[[Current Science]]|date=25 December 2011|volume=101|issue=12|pages=1553–1561|url=http://www.currentscience.ac.in/Volumes/101/12/1553.pdf}}</ref><ref name="Neem Genome and Four Transcriptomes">{{cite journal|last=Krishnan|first=N |author2=Swetansu Pattnaik |author3=Prachi Jain |author4=Prakhar Gaur |author5=Rakshit Choudhary |author6=Srividya Vaidyanathan |author7=Sa Deepak |author8=Arun K Hariharan |author9=PG Bharath Krishna |author10=Jayalakshmi Nair |author11=Linu Varghese |author12=Naveen K Valivarthi |author13=Kunal Dhas |author14=Krishna Ramaswamy |author15=Binay Panda|title=A Draft of the Genome and Four Transcriptomes of a Medicinal and Pesticidal Angiosperm ''Azadirachta indica''|journal=[[BMC Genomics]]|date=9 September 2012|volume=13|doi=10.1186/1471-2164-13-464|pmid=22958331 |pmc=3507787 |issue=464|page=464 |doi-access=free }}</ref><ref name="An Improved Genome Assembly of Azadirachta">{{cite journal|last=Krishnan|first=N |author2=Prachi Jain |author3=Prachi Jain |author4=Arun K Hariharan |author5=Binay Panda |title=An Improved Genome Assembly of ''Azadirachta indica'' A. Juss|journal=G3: Genes, Genomes, Genetics|date=20 April 2016|doi=10.1534/g3.116.030056|pmid=27172223 |pmc=4938638 |volume=6 |issue=7 |pages=1835–1840}}</ref> ᱱᱤᱢ ᱡᱚ, ᱥᱟᱠᱟᱢ, ᱡᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱫᱟᱹ, ᱟᱨ ᱡᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱦᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱵᱽᱴᱨᱟᱠᱴᱤᱵᱷ ᱦᱟᱭᱵᱽᱨᱤᱰᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱞᱟᱭᱵᱽᱨᱮᱨᱤ (subtractive hybridization libraries) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ [[:en:Expressed_sequence_tag|ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱰ ᱥᱤᱠᱩᱣᱮᱱᱥ ᱴᱮᱜᱽ]] ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal| title = Comparative transcripts profiling of fruit mesocarp and endocarp relevant to secondary metabolism by suppression subtractive hybridization in ''Azadirachta indica'' (neem)| year = 2014| last1 = Narnoliya| first1 = Lokesh K.| last2 = Rajakani| first2 = Raja| last3 = Sangwan| first3 = Neelam S.| last4 = Gupta| first4 = Vikrant| last5 = Sangwan| first5 = Rajender S.| journal = Molecular Biology Reports| volume = 41| issue = 5| pages = 3147–3162| pmid = 24477588| s2cid = 16605633| doi = 10.1007/s11033-014-3174-x}}</ref><ref>{{cite journal | title = Subtractive transcriptomes of fruit and leaf reveal differential representation of transcripts in ''Azadirachta indica''| year = 2014| last1 = Rajakani| first1 = Raja| last2 = Narnoliya| first2 = Lokesh| last3 = Sangwan| first3 = Neelam S.| last4 = Sangwan| first4 = Rajender S.| last5 = Gupta| first5 = Vikrant| journal = Tree Genetics & Genomes| volume = 10| issue = 5| pages = 1331–1351| s2cid = 11857916| doi = 10.1007/s11295-014-0764-7}}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱹᱨᱤ ᱚᱨᱥᱚᱝ == [[File:Tree in Sant Nenuram ashram.jpg|thumb|ᱥᱟᱱᱛ ᱱᱮᱱᱩᱨᱟᱢ ᱟᱥᱨᱟᱢ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ]] ᱵᱷᱚᱠᱛᱤ ᱟᱱᱫᱚᱞᱚᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱚᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱥᱟᱱᱛ ᱪᱟᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱢᱚᱦᱟᱯᱨᱚᱵᱷᱩ (ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱜᱳᱣᱲᱤᱭᱚ ᱵᱚᱭᱥᱱᱚᱵᱽ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱟᱨ [[:en:International_Society_for_Krishna_Consciousness|ᱤᱥᱠᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱨᱟᱫᱷᱟ ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱣᱟᱜ ᱚᱵᱚᱛᱟᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱭᱟ) ᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱱᱤᱢᱟᱭ ('ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ') ᱫᱚ ᱱᱤᱢ ᱫᱟᱨᱮ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱴᱮᱱᱴ ᱳᱯᱷᱤᱥ (EPO) ᱫᱚ [[:en:United_States_Department_of_Agriculture|ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱥ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ]] ᱟᱨ [[:en:Grace_(company)|ᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱳᱢᱯᱟᱹᱱᱤ]] ᱛᱤᱠᱤᱱ ᱱᱤᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱴᱤᱼᱯᱷᱚᱝᱜᱟᱞ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱮᱴᱮᱱᱴᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="N000123"/> ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱮᱴᱮᱱᱴ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱮᱴᱮᱱᱴ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱒,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱴᱮᱱᱴ ᱳᱯᱷᱤᱥ (EPO) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮ ᱨᱟᱭᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱰᱚᱵᱽᱞᱚᱹ ᱟᱨᱹ ᱜᱽᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱯᱤᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱵᱟᱵᱚᱛ [[:en:Prior_art|ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ]] ᱫᱚ ᱚᱠᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ, ᱚᱱᱟ ᱟᱯᱤᱞ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱴᱮᱱᱴ ᱳᱯᱷᱤᱥ (EPO) ᱫᱚ ᱱᱤᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱯᱮᱴᱮᱱᱴᱮ ᱨᱚᱫᱽ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="N000123">{{cite news | title=India wins landmark patent battle | date=9 March 2005 | url =https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4333627.stm | work =[[BBC News]] | access-date = 2 October 2009}}</ref> == ᱡᱤᱣᱤᱼᱛᱟᱹᱨᱤ == ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱥᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱤᱣᱤᱼᱛᱤᱡᱩ ᱜᱚᱡ ᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱞᱤᱢᱳᱱᱳᱭᱮᱰ ᱴᱨᱟᱭᱴᱟᱨᱯᱤᱱᱥ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾<ref name=drugs/> ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱟᱥᱟ ᱚᱰᱚᱠ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱟᱫᱚᱢ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱭᱟᱹ ᱛᱮ ᱞᱚᱴᱚᱢᱚᱜ ᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱴᱤᱠ, ᱦᱚᱭᱼᱦᱤᱥᱤᱫ ᱟᱨ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱢᱳᱱᱳᱭᱮᱰᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱤᱢᱟᱬ ᱡᱩᱫᱟᱹᱼᱡᱩᱫᱟᱹ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱾<ref>{{Cite journal|last1=Sidhu|first1=O. P.|last2=Kumar|first2=Vishal|last3=Behl|first3=Hari M.|date=15 January 2003|title=Variability in Neem (''Azadirachta indica'') with Respect to Azadirachtin Content|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|language=en|volume=51|issue=4|pages=910–915|doi=10.1021/jf025994m|pmid=12568548|bibcode=2003JAFC...51..910S }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Prakash|first1=Gunjan|last2=Bhojwani|first2=Sant S.|last3=Srivastava|first3=Ashok K.|s2cid=85845199|date=1 August 2002|title=Production of azadirachtin from plant tissue culture: State of the art and future prospects|journal=Biotechnology and Bioprocess Engineering|language=en|volume=7|issue=4|pages=185–193|doi=10.1007/BF02932968|issn=1226-8372}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱥᱟᱦᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱵᱟᱭᱳᱨᱤᱭᱮᱠᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱫᱟᱨᱮ [[:en:Cell_suspension|ᱥᱮᱞ ᱥᱟᱥᱯᱮᱱᱥᱚᱱ]] ᱟᱨ 'ᱦᱮᱭᱟᱨᱤ ᱨᱩᱴ' (hairy root) ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱤᱢᱳᱱᱳᱭᱮᱰᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{Cite journal|last1=Srivastava|first1=Smita|last2=Srivastava|first2=Ashok K.|s2cid=36781838|date=17 August 2013|title=Production of the Biopesticide Azadirachtin by Hairy Root Cultivation of Azadirachta indica in Liquid-Phase Bioreactors|journal=Applied Biochemistry and Biotechnology|language=en|volume=171|issue=6|pages=1351–1361|doi=10.1007/s12010-013-0432-7|pmid=23955295|issn=0273-2289}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Prakash|first1=Gunjan|last2=Srivastava|first2=Ashok K.|s2cid=35506559|date=5 April 2008|title=Production of Biopesticides in an in Situ Cell Retention Bioreactor|journal=Applied Biochemistry and Biotechnology|language=en|volume=151|issue=2–3|pages=307–318|doi=10.1007/s12010-008-8191-6|pmid=18392561|issn=0273-2289}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨᱼᱛᱷᱚᱠ ᱟᱱᱟᱜ ᱵᱟᱭᱳᱨᱤᱭᱮᱠᱴᱚᱨ ᱦᱚᱨᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮ.ᱤᱱᱰᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱞ ᱥᱟᱥᱯᱮᱱᱥᱚᱱ ᱠᱟᱞᱪᱟᱨ ᱛᱮ ᱞᱤᱢᱳᱱᱳᱭᱮᱰᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱪᱚᱭᱟ ᱾<ref>{{Cite journal|last1=Vásquez-Rivera|first1=Andrés|last2=Chicaiza-Finley|first2=Diego|last3=Hoyos|first3=Rodrigo A.|last4=Orozco-Sánchez|first4=Fernando|s2cid=207357717|date=1 September 2015|title=Production of Limonoids with Insect Antifeedant Activity in a Two-Stage Bioreactor Process with Cell Suspension Culture of Azadirachta indica|journal=Applied Biochemistry and Biotechnology|volume=177|issue=2|pages=334–345|doi=10.1007/s12010-015-1745-5|issn=1559-0291|pmid=26234433}}</ref> == ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ == <gallery> File:Neem (Azadirachta indica) in Hyderabad W IMG 7006.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚ File:Neem (Azadirachta indica) in Hyderabad W IMG 6976.jpg|ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚ File:Unripe Neem fruits.jpg|ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱞᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚ File:Ineem Fruit Drying process for cold pressed extraction.jpg|ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱚᱰᱚᱠ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚ ᱨᱚᱦᱚᱲ ᱦᱚᱨᱟ File:Jagnath Ineem Toothstick in tamilnadu.jpg|ᱫᱟᱹᱛᱟᱹᱣᱱᱤ ᱠᱟᱹᱴᱤ ᱛᱮ ᱰᱟᱴᱟ ᱥᱟᱯᱷᱟ </gallery> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Commons category|Azadirachta indica}} {{Wikiquote}} * {{cite book |title=Neem: A Tree For Solving Global Problems |date=1992 |publisher=National Research Council (US) Panel on Neem |doi=10.17226/1924 |pmid=25121266 |isbn=978-0-309-04686-2 |author1=National Research Council (US) Panel on Neem }} [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK234646/pdf/Bookshelf_NBK234646.pdf PDF ᱱᱚᱠᱚᱞ] * [http://www.hear.org/pier/species/azadirachta_indica.htm ᱯᱮᱥᱤᱯᱷᱤᱠ ᱟᱭᱞᱮᱱᱰ ᱤᱠᱳᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱮᱴ ᱨᱤᱥᱠ (PIER) ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱤᱵᱽᱱᱮᱥ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱟᱛᱷᱟ] * [[Hawaiian Ecosystems at Risk project]] (HEAR) ᱠᱷᱚᱱ [http://www.hear.org/species/azadirachta_indica/ ᱱᱤᱢ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱠᱟᱛᱷᱟ] * {{cite book |last=Caldecott |first=Todd |author-link=Todd Caldecott |year=2006 |title=Ayurveda: The Divine Science of Life |publisher=[[Elsevier]]/[[Mosby (publisher)|Mosby]] |url=http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/314-neem |isbn=978-0-7234-3410-8 |access-date=15 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229014401/http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/314-neem |archive-date=29 December 2010 }} ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ''Azadirachta indica'' (ᱱᱤᱢ; ᱱᱤᱢᱵᱟ) ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱨ ᱰᱟᱠᱛᱚᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ {{WestAfricanPlants|Azadirachta indica}} {{Medicinal herbs and fungi}} {{Taxonbar|from=Q170461}} {{Authority control}} [[Category:ᱱᱤᱢ|indica]] [[Category:ᱟᱠᱟᱞ-ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:ᱟᱥᱟᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]] [[Category:ᱤᱱᱰᱳ-ᱪᱟᱭᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]] [[Category:ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]] [[Category:ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] aco8h7uv1pngb5x0xgp23bla9dlt7mf ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ 0 35749 191204 2026-04-29T12:23:32Z MT731 2184 "{{Short description|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱓᱙–᱒᱐᱒᱕)}} {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ | native_name = Валерій Шевчук | native_name_lang = uk | honorific_prefix = [[Shevchenko National Prize]] laureate | image = Валерій Шевчук.JPG |..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 191204 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱓᱙–᱒᱐᱒᱕)}} {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ | native_name = Валерій Шевчук | native_name_lang = uk | honorific_prefix = [[Shevchenko National Prize]] laureate | image = Валерій Шевчук.JPG | caption = ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ | birth_date = {{Birth date|1939|8|20|df=y}} | birth_place = [[ᱡᱷᱤᱴᱚᱢᱤᱨ]], [[ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱮᱥ.ᱮᱥ.ᱟᱨ]], ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ | death_date = {{Death date and age|2025|5|6|1939|8|20|df=y}} | death_place = [[ᱠᱭᱤᱵᱷ, ᱭᱩᱠᱨᱮᱱ]] | occupation = {{hlist|ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ|ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ}} | nationality = ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ | language = ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ | period = ᱑᱙᱖᱗–᱒᱐᱒᱕ | genre = {{hlist|Novel|short story|drama|essay}} | subject = | movement = {{hlist|Historical fiction|[[psychological fiction]]|[[gothic fiction]]|[[historical study]]|[[literary study]]}} }} '''ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱳᱞᱮᱠᱥᱟᱱᱰᱨᱳᱵᱷᱤᱪ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ''' ([[ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤ]]: Валерій Олександрович Шевчук; ᱒᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱙ - ᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕) ᱢᱤᱫ ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Risch2011">{{cite book|last=Risch|first=William Jay|title=The Ukrainian West|url=https://books.google.com/books?id=9VcXKfPDExYC&pg=PA132|access-date=31 October 2014|year=2011|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674050013|page=132}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱒ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱳᱪᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite book |title=Radi͡ansʹka literatura |date=1996 |publisher=Vyd-vo radi͡ans'kyĭ pys'mennyk |page=64 |url=https://books.google.com/books?id=L3grAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB20+%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BF%D0%BD%D1%8F+1939%C2%BB |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> ᱑᱙᱕᱖ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤᱥᱴ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱞᱣᱤᱵᱷ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱚᱨᱮᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱡᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱯᱷᱮᱰ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱠᱨᱤᱴ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ [[ᱠᱭᱤᱵᱷ]] ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱭᱚᱝ ᱜᱟᱨᱰ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮᱥᱴᱮᱱᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |date=25 May 2023 |title=Валерій Шевчук: коротка біографія |url=https://osvita.ua/school/biography/89335/ |access-date=8 May 2025 |website=Освіта.UA |language=uk}}</ref> ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱠᱮᱫᱟᱭ, [[ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ]] ᱵᱟᱨᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ "ᱱᱟᱥᱛᱩᱱᱠᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ, ᱑᱙᱖᱑ ᱨᱮ ᱾<ref name=":1">{{Cite news |date=6 May 2025 |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=8 May 2025 |work=Радіо Свобода |language=uk}}</ref> ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Качковська |first=Яна |date=6 May 2025 |title=Помер Валерій Шевчук — український письменник-шістдесятник |url=https://suspilne.media/culture/1011139-pomer-valerij-sevcuk-pismennik-sistdesatnik-i-laureat-sevcenkivskoi-premii/ |access-date=8 May 2025 |website=Суспільне |language=uk}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://www.ukrlib.com.ua/bio/printout.php?id=310 Biography] {{inlang|uk}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ, ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱤᱴᱚᱢᱤᱨ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱠᱭᱤᱵᱷ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱭᱟᱨᱚᱥᱞᱟᱵᱷ ᱫᱚ ᱣᱟᱭᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱟᱫᱮᱥ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱕ ᱪᱟᱱᱚᱪ]] 65phuulr5zjrgha6nhkaznlv4fj41k6