ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.46.0-wmf.26
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ:RefToolbarNoDialogs.js
8
4289
191232
26079
2026-04-30T21:32:07Z
Neriah
3417
Standardisation of thumbnail sizes
191232
javascript
text/javascript
var numforms = 0;
var wikEdAutoUpdateUrl;
function refbuttons() {
if (mwCustomEditButtons && (document.getElementById('toolbar') || document.getElementById('wikiEditor-ui-toolbar'))/* && wikEdAutoUpdateUrl == null*/) {
if (document.getElementById('toolbar')) {
button = document.createElement('a');
button.href = "javascript:easyCiteMain()";
button.title = "Insert citation";
buttonimage = document.createElement('img');
buttonimage.src = "//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/00/Button_easy_cite_%281%29.png";
buttonimage.alt = "Insert footnote";
button.appendChild(buttonimage);
document.getElementById('toolbar').appendChild(button);
} else {
button = document.createElement('a');
button.href = "#";
button.title = "Insert citation";
button.id = 'reftoolbar-button';
buttonimage = document.createElement('img');
buttonimage.src = "//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Curly_Brackets.svg/40px-Curly_Brackets.svg.png";
buttonimage.alt = "Insert citation";
button.classname = "tool tool-button";
buttonimage.style.width = "22px";
buttonimage.style.height = "17px";
buttonimage.style.paddingTop = "5px";
buttonimage.style.paddingLeft = "3px";
button.appendChild(buttonimage)
document.getElementById('wikiEditor-ui-toolbar').childNodes[0].childNodes[1].appendChild(button);
//document.getElementById('reftoolbar-button').onclick = easyCiteMain;
$(document).on('click', '#reftoolbar-button', function() { easyCiteMain(); });
}
if (navigator.userAgent.indexOf('MSIE') == -1) {
citemain = document.createElement('div');
citemain.style.display = 'none';
citemain.setAttribute('Id', 'citeselect');
citemain.appendChild( addOption("citeWeb()", "Cite web") );
citemain.appendChild( addOption("citeBook()", "Cite book") );
citemain.appendChild( addOption("citeJournal()", "Cite journal") );
citemain.appendChild( addOption("citeNews()", "Cite news") );
citemain.appendChild( addOption("citeNamedRef()", "Named ref") );
citemain.appendChild( addOption("dispErrors()", "Error check") );
citemain.appendChild( addOption("hideInitial()", "Cancel") );
document.getElementById('wpTextbox1').parentNode.insertBefore(citemain, document.getElementById('wpTextbox1'));
}
else {
selection = '<div id="citeselect" style="display:none"><input type="button" value="Cite web" onclick="citeWeb()" />'+
'<input type="button" value="Cite book" onclick="citeBook()" />'+
'<input type="button" value="Cite journal" onclick="citeJournal()" />'+
'<input type="button" value="Cite news" onclick="citeNews()" />'+
'<input type="button" value="Named ref" onclick="citeNamedRef()" />'+
'<input type="button" value="Error check" onclick="dispErrors()" />'+
'<input type="button" value="Cancel" onclick="hideInitial()" /></div>';
document.getElementById('editform').innerHTML = selection + document.getElementById('editform').innerHTML;
}
}
}
function addOption(script, text) {
option = document.createElement('input');
option.setAttribute('type', 'button');
option.setAttribute('onclick', script);
option.setAttribute("value", text);
return option;
}
function hideInitial() {
document.getElementById('citeselect').style.display = 'none';
oldFormHide();
}
function oldFormHide() {
if (numforms != 0) {
document.getElementById('citediv'+numforms).style.display = 'none';
}
if (document.getElementById('errorform') != null) {
document.getElementById('citeselect').removeChild(document.getElementById('errorform'));
}
}
function easyCiteMain() {
document.getElementById('citeselect').style.display = '';
}
var months = ['January', 'February', 'March', 'April', 'May', 'June',
'July', 'August', 'September', 'October', 'November', 'December'];
var citeGlobalDateFormat = "<date> <monthname> <year>";
function getTime() {
var datestr = '';
if (typeof citeUserDateFormat != 'undefined') {
datestr = citeUserDateFormat;
} else {
datestr = citeGlobalDateFormat;
}
var DT = new Date();
var zmonth = '';
var month = DT.getUTCMonth()+1;
if (month < 10) {
zmonth = "0"+month.toString();
} else {
zmonth = month.toString();
}
month = month.toString();
var zdate = '';
var date = DT.getUTCDate()
if (date < 10) {
zdate = "0"+date.toString();
} else {
zdate = date.toString();
}
date = date.toString()
datestr = datestr.replace('<date>', date);
datestr = datestr.replace('<month>', month);
datestr = datestr.replace('<zdate>', zdate);
datestr = datestr.replace('<zmonth>', zmonth);
datestr = datestr.replace('<monthname>', months[DT.getUTCMonth()]);
datestr = datestr.replace('<year>', DT.getUTCFullYear().toString());
return (datestr);
}
function citeWeb() {
citeNewsWeb("cite web");
}
function citeNews() {
citeNewsWeb("cite news");
}
function citeNewsWeb(templatename) {
oldFormHide();
template = templatename;
var legend;
if (template == "cite web") {
legend = "Cite web source";
} else {
legend = "Cite news source";
}
newtime = getTime();
numforms++;
form = '<div id="citediv'+numforms+'">'+
'<fieldset><legend>'+legend+'</legend>'+
'<table cellspacing="5">'+
'<input type="hidden" value="'+template+'" id="template">'+
'<tr><td width="120"><label for="url"> URL: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="url"></td>'+
'<td width="120"><label for="title"> Title: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="title"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="last"> Last name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="last"></td>'+
'<td width="120"><label for="first"> First name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="first"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="coauthors"> Coauthors: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="coauthors"></td>'+
'<td width="120"><label for="date"> Publication date: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="date"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="work"> Work: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="work"></td>'+
'<td width="120"><label for="publisher"> Publisher: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="publisher"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="pages"> Pages: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="pages"></td>'+
'<td width="120"><label for="language"> Language: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="language"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="accessdate"> Access date: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="accessdate" value="'+ newtime +'"></td>'+
'<td width="120"><label for="location"> Location: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="location"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="refname"> Reference name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="refname"></td></tr>'+
'</table>'+
'<input type="button" value="Add citation" onClick="addcites()">'+
'</fieldset></div>';
document.getElementById('citeselect').innerHTML += form;
}
function citeBook() {
oldFormHide();
template = "cite book";
numforms++;
form = '<div id="citediv'+numforms+'">'+
'<fieldset><legend>Cite book source</legend>'+
'<table cellspacing="5">'+
'<input type="hidden" value="'+template+'" id="template">'+
'<tr><td width="120"><label for="last"> Last name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="last"></td>'+
'<td width="120"><label for="first"> First name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="first"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="coauthors"> Coauthors: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="coauthors"></td>'+
'<td width="120"><label for="others"> Others: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="others"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="title"> Title: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="title"></td>'+
'<td width="120"><label for="editor"> Editor: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="editor"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="publisher"> Publisher: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="publisher"></td>'+
'<td width="120"><label for="location"> Location: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="location"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="date"> Publication date: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="date"></td>'+
'<td width="120"><label for="edition"> Edition: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="edition"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="series"> Series: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="series"></td>'+
'<td width="120"><label for="volume"> Volume: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="volume"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="pages"> Pages: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="pages"></td>'+
'<td width="120"><label for="chapter"> Chapter: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="chapter"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="isbn"> ISBN: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="isbn"></td>'+
'<td width="120"><label for="oclc"> OCLC: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="oclc"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="url"> URL: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="url"></td>'+
'<td width="120"><label for="accessdate"> Access date: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="accessdate"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="language"> Language: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="language"></td>'+
'<td width="120"><label for="refname"> Reference name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="refname"></td></tr>'+
'</table>'+
'<input type="button" value="Add citation" onClick="addcites()">'+
'</fieldset></div>';
document.getElementById('citeselect').innerHTML += form;
}
function citeJournal() {
oldFormHide();
template = "cite journal";
numforms++;
form = '<div id="citediv'+numforms+'">'+
'<fieldset><legend>Cite book source</legend>'+
'<table cellspacing="5">'+
'<input type="hidden" value="'+template+'" id="template">'+
'<tr><td width="120"><label for="last"> Last name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="last"></td>'+
'<td width="120"><label for="first"> First name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="first"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="coauthors"> Coauthors: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="coauthors"></td>'+
'<td width="120"><label for="date"> Publication date: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="date"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="title"> Title: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="title"></td>'+
'<td width="120"><label for="journal"> Journal: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="journal"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="publisher"> Publisher: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="publisher"></td>'+
'<td width="120"><label for="location"> Location: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="location"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="volume"> Volume: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="volume"></td>'+
'<td width="120"><label for="issue"> Issue: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="issue"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="pages"> Pages: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="pages"></td>'+
'<td width="120"><label for="issn"> ISSN: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="issn"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="oclc"> OCLC: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="oclc"></td>'+
'<td width="120"><label for="language"> Language: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="language"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="url"> URL: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="url"></td>'+
'<td width="120"><label for="accessdate"> Access date: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="accessdate"></td></tr>'+
'<tr><td width="120"><label for="refname"> Reference name: </label></td>'+
'<td width="400"><input type="text" tabindex=1 style="width:100%" id="refname"></td></tr>'+
'</table>'+
'<input type="button" value="Add citation" onClick="addcites()">'+
'</fieldset></div>';
document.getElementById('citeselect').innerHTML += form;
}
function addcites(template) {
cites = document.getElementById('citediv'+numforms).getElementsByTagName('input');
var citebegin = '<ref';
var citename = '';
var citeinner = '';
for (var i=0; i<cites.length-1; i++) {
if (cites[i].value != '' && cites[i].id != "refname" && cites[i].id != "template") {
citeinner += "|" + cites[i].id + "=" + cites[i].value;
}
else if (cites[i].value != '' && cites[i].id == "refname" && cites[i].id != "template") {
citebegin += ' name="' + cites[i].value + '"';
}
else if (cites[i].value != '' && cites[i].id != "refname" && cites[i].id == "template") {
citename = '>{{' + cites[i].value;
}
}
cite = citebegin + citename + citeinner + "}}</ref>";
$("#wpTextbox1").focus();
insertTags(cite, '', '');
document.getElementById('citediv'+numforms).style.display = 'none';
}
function getNamedRefs(calls) {
if (typeof(wikEdUseWikEd) != 'undefined') {
if (wikEdUseWikEd == true) {
WikEdUpdateTextarea();
}
}
text = document.getElementById('wpTextbox1').value;
var regex;
if (calls) {
regex = /< *?ref +?name *?= *?(('([^']*?)')|("([^"]*?)")|([^'"\s]*?[^\/]\b)) *?\/ *?>/gi //'
} else {
regex = /< *?ref +?name *?= *?(('([^']*?)')|("([^"]*?)")|([^'"\s]*?[^\/]\b)) *?>/gi //'
}
var namedrefs = [];
var i=0;
var nr=true;
do {
ref = regex.exec(text);
if(ref != null){
if (ref[5]) {
namedrefs[i] = ref[5];
} else if (ref[3]) {
namedrefs[i] = ref[3];
} else {
namedrefs[i] = ref[6];
}
i++;
} else {
nr=false;
}
} while (nr==true);
return namedrefs;
}
function citeNamedRef() {
namedrefs = getNamedRefs(false);
if (namedrefs == '') {
oldFormHide();
numforms++;
out = '<div id="citediv'+numforms+'"><fieldset>'+
'<legend>References in text</legend>There are no named refs (<tt><ref name="Name"></tt>) in the text</fieldset></div>';
document.getElementById('citeselect').innerHTML += out;
}
else {
oldFormHide();
numforms++;
form = '<div id="citediv'+numforms+'">'+
'<fieldset><legend>References in article</legend>'+
'<table cellspacing="5">'+
'<tr><td><label for="namedrefs"> Named references in text</label></td>'+
'<td><select name="namedrefs" id="namedrefs">';
for (var i=0;i<namedrefs.length;i++) {
form+= '<option value="'+namedrefs[i]+'">'+namedrefs[i]+'</option>';
}
form+= '</select>'+
'</td></tr></table>'+
'<input type="button" value="Add citation" onClick="addnamedcite()">'+
'</fieldset></div>';
document.getElementById('citeselect').innerHTML += form;
}
}
function addnamedcite() {
name = document.getElementById('citediv'+numforms).getElementsByTagName('select')[0].value;
ref = '<ref name="'+name+'" />';
$("#wpTextbox1").focus();
insertTags(ref, '', '');
document.getElementById('citediv'+numforms).style.display = 'none';
}
function getAllRefs() {
if (typeof(wikEdUseWikEd) != 'undefined') {
if (wikEdUseWikEd == true) {
WikEdUpdateTextarea();
}
}
text = document.getElementById('wpTextbox1').value;
regex = /< *?ref( +?name *?= *?(('([^']*?)')|("([^"]*?)")|([^'"\s]*?[^\/]\b)))? *?>((.|\n)*?)< *?\/? *?ref *?>/gim //"
var allrefs = [];
var i=0;
var nr=true;
do {
ref = regex.exec(text);
if(ref != null){
if (ref[0].search(/[^\s]{150}/) != -1) {
ref[0] = ref[0].replace(/\|([^\s])/g, "| $1");
}
ref[0] = ref[0].replace(/</g, "<");
ref[0] = ref[0].replace(/>/g, ">");
allrefs[i] = ref[0];
i++;
} else {
nr=false;
}
} while (nr==true);
return allrefs;
}
function NRcallError(namedrefs, refname) {
for (var i=0; i<namedrefs.length; i++) {
if (namedrefs[i] == refname) {
return true;
}
}
return false;
}
function errorCheck() {
var allrefs = getAllRefs();
var allrefscontent = [];
var samecontentexclude = [];
var sx=0;
var templateexclude = [];
var tx=0;
var skipcheck = false;
var namedrefcalls = getNamedRefs(true);
for (var i=0; i<allrefs.length; i++) {
allrefscontent[i] = allrefs[i].replace(/< *?ref( +?name *?= *?(('([^']*?)')|("([^"]*?)")|([^'"\s]*?[^\/]\b)))? *?>((.|\n)*?)< *?\/? *?ref *?>/gim, "$8"); //"
}
var namedrefs = getNamedRefs(false);
var errorlist = [];
var q=0;
unclosed = document.getElementById('unclosed').checked;
samecontent = document.getElementById('samecontent').checked;
templates = document.getElementById('templates').checked;
repeated = document.getElementById('repeated').checked;
undef = document.getElementById('undef').checked;
for (var i=0; i<allrefs.length; i++) {
if (allrefs[i].search(/< *?\/ *?ref *?>/) == -1 && unclosed) {
errorlist[q] = '<tr><td width="75%"><tt>'+allrefs[i]+'</tt></td>';
errorlist[q] += '<td width="25%">Unclosed <tt><ref></tt> tag</td></tr>';
q++;
}
if (samecontent) {
for (var d=0; d<samecontentexclude.length; d++) {
if (allrefscontent[i] == samecontentexclude[d]) {
skipcheck = true;
}
}
var p=0;
while (p<allrefs.length && !skipcheck) {
if (allrefscontent[i] == allrefscontent[p] && i != p) {
errorlist[q] = '<tr><td width="75%"><tt>'+allrefscontent[i]+'</tt></td>';
errorlist[q] += '<td width="25%">Multiple refs contain this content, a <a href="//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes#Naming_a_ref_tag_so_it_can_be_used_more_than_once">named reference</a> should be used instead</td></tr>';
q++;
samecontentexclude[sx] = allrefscontent[i]
sx++;
break;
}
p++;
}
skipcheck=false;
}
if (templates) {
if (allrefscontent[i].search(/\{\{cite/i) == -1 && allrefscontent[i].search(/\{\{citation/i) == -1 && allrefscontent[i].search(/\{\{Comic (book|strip) reference/i) == -1 && allrefscontent[i].search(/\{\{Editorial cartoon reference/i) == -1 && allrefscontent[i].search(/\{\{harv/i) == -1) {
for (var x=0; x<templateexclude.length; x++) {
if (allrefscontent[i] == templateexclude[x]) {
skipcheck = true;
}
}
if (!skipcheck) {
errorlist[q] = '<tr><td width="75%"><tt>'+allrefs[i]+'</tt></td>';
errorlist[q] += '<td width="25%">Does not use a <a href="//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Citation_templates">citation template</a></td></tr>';
q++;
templateexclude[tx] = allrefscontent[i];
tx++;
}
skipcheck = false;
}
}
}
if (repeated) {
var repeatnameexclude = [];
var rx=0;
for (var k=0; k<namedrefs.length; k++) {
for (var d=0; d<repeatnameexclude.length; d++) {
if (namedrefs[k] == repeatnameexclude[d]) {
skipcheck = true;
}
}
var z=0;
while (z<namedrefs.length && !skipcheck) {
if (namedrefs[k] == namedrefs[z] && k != z) {
errorlist[q] = '<tr><td width="75%"><tt>'+namedrefs[k]+'</tt></td>';
errorlist[q] += '<td width="25%">Multiple references are given the same <a href="//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes#Naming_a_ref_tag_so_it_can_be_used_more_than_once">name</a></td></tr>';
q++;
repeatnameexclude[rx] = namedrefs[z];
rx++;
break;
}
z++;
}
skipcheck = false;
}
}
if (undef) {
var undefexclude = [];
var ux=0;
for (var p=0; p<namedrefcalls.length; p++) {
for (var d=0; d<undefexclude.length; d++) {
if (allrefscontent[i] == undefexclude[d]) {
skipcheck = true;
}
}
if (!skipcheck) {
if (!NRcallError(namedrefs, namedrefcalls[p])) {
errorlist[q] = '<tr><td width="75%"><tt>'+namedrefcalls[p]+'</tt></td>';
errorlist[q] += '<td width="25%">A <a href="//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes#Naming_a_ref_tag_so_it_can_be_used_more_than_once">named reference</a> is used but not defined</td></tr>';
q++;
undefexclude[ux] = namedrefs[p];
ux++;
}
}
skipcheck = false;
}
}
if (q > 0) {
return errorlist;
} else {
return 0;
}
}
function dispErrors() {
oldFormHide();
form = '<div id="errorform"><fieldset>'+
'<legend>Error checking</legend>'+
'<b>Check for:</b><br/>'+
'<input type="checkbox" id="unclosed" /> Unclosed <tt><ref></tt> tags<br/>'+
'<input type="checkbox" id="samecontent" /> References with the same content<br/>'+
'<input type="checkbox" id="templates" /> References not using a <a href="//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Citation_templates">citation template</a><br/>'+
'<input type="checkbox" id="repeated" /> Multiple references with the same name<br/>'+
'<input type="checkbox" id="undef" /> Usage of undefined named references<br/>'+
'<input type="button" id="errorchecksubmit" value="Check for selected errors" onclick="doErrorCheck()"/>'+
'</fieldset></div>';
document.getElementById('citeselect').innerHTML += form;
}
function doErrorCheck() {
var errors = errorCheck();
document.getElementById('citeselect').removeChild(document.getElementById('errorform'));
if (errors == 0) {
if (numforms != 0) {
document.getElementById('citediv'+numforms).style.display = 'none';
}
numforms++;
out = '<div id="citediv'+numforms+'"><fieldset>'+
'<legend>Error checking</legend>No errors found.</fieldset></div>';
document.getElementById('citeselect').innerHTML += out;
}
else {
if (numforms != 0) {
document.getElementById('citediv'+numforms).style.display = 'none';
}
numforms++;
form = '<div id="citediv'+numforms+'">'+
'<fieldset><legend>Error checking</legend>'+
'<table border="1px">';
for (var i=0; i<errors.length; i++) {
form+=errors[i];
}
form+= '</table>'+
'</fieldset></div>';
document.getElementById('citeselect').innerHTML += form;
}
}
$( refbuttons );
0rrcyle9r07q015xhlli0y22kem5wzk
ᱱᱚᱫᱮᱰᱞᱟ ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨᱟ ᱨᱟᱣ
0
11973
191233
161517
2026-05-01T02:45:56Z
KishorEdits
7273
191233
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Indian politician
| name = ᱱᱚᱫᱮᱸᱫᱽᱞᱟ ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨᱟ ᱨᱟᱣ
| image = Nadendla Bhaskara Rao, June 2017.jpg
| caption =
| birth_date ={{Birth date|df=yes|1936|6|23}}
| birth_place =[[ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ]], [[ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ]], [[ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
| death_date ={{death date and age|df=y|2026|4|22|1935|6|23}}
| death_place =
| order = ᱑᱑ ᱟᱹᱱᱤᱡ
| office = ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ
| term_start = ᱑᱖ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱘᱔
| term_end = ᱑᱖ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘᱔
| predecessor = [[ᱮᱱ. ᱴᱤ. ᱨᱟᱢᱟ ᱨᱟᱣ]]
| successor = ᱮᱱ. ᱴᱤ. ᱨᱟᱢᱟ ᱨᱟᱣ
| constituency_MP1 = [[Khammam (Lok Sabha constituency)|ᱠᱷᱟᱢᱟᱢ]]
| parliament1 = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ
| term_start1 = ᱑᱙ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱙᱘
| term_end1 = ᱒᱖ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱙
| predecessor1 = [[ᱛᱟᱢᱤᱱᱮᱱᱤ ᱵᱤᱨᱚᱵᱷᱟᱫᱽᱨᱚᱢ]]
| successor1 = [[ᱨᱮᱬᱩᱠᱟ ᱪᱚᱣᱫᱷᱩᱨᱤ]]
| party = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ]](᱖ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱙ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ)
[[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱴᱤ]](᱖ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ)
| religion = [[ᱦᱤᱱᱫᱩ]]
| footnotes =
}}
'''ᱱᱚᱫᱮᱸᱫᱽᱞᱟ ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨᱟ ᱨᱟᱣ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱓ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱓᱖) ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱚᱠᱛᱚ - ᱓᱑ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱱᱚᱫᱮᱸᱫᱽᱞᱟ ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱛᱮᱱᱟᱞᱤ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱭᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱩᱠᱤᱞ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱜᱟᱲ, [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱠᱮᱫ-ᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱘ ᱨᱮ ᱮᱯᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱤᱫᱷᱟᱹᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱞᱚ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱱᱱᱟ ᱨᱮᱰᱰᱤᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱰᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱮᱱ. ᱴᱤ. ᱨᱟᱢᱟ ᱨᱟᱣ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱒ ᱨᱮ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱫᱮᱥᱚᱢ ᱯᱟᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱤᱱ ᱛᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱ.ᱴᱤ. ᱟᱨ. ᱤᱡ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱨ ᱩᱫᱩᱜᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱜᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱓ ᱨᱮ TDP ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨ ᱨᱟᱣ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ NTR ᱠᱮᱵᱤᱱᱮᱴ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾
==ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ==
ᱴᱤᱰᱤᱯᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱮᱯᱟᱦᱴᱟ ᱫᱟᱜᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮ ᱟᱣᱴᱚᱨᱥ ᱫᱚ ᱮᱱ.ᱴᱤ.ᱟᱨ. ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱜᱷᱟᱛ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫ ᱟᱭ ᱾ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ (I) ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱴᱤᱰᱤᱯᱤ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨ ᱨᱟᱣᱟᱜ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱚ ᱦᱮᱸᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫ-ᱟ, ᱪᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱮᱱ.ᱴᱤ.ᱟᱨ. ᱫᱚ ᱮᱱᱡᱤᱭᱳᱜᱽᱨᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ (UTC) ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱨᱤᱱ ᱠᱮᱸᱰᱤᱰᱮᱴ ᱫᱚ ᱮᱯᱤ ᱨᱟᱡᱽᱯᱟᱞ ᱛᱷᱟᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭ ᱠᱟᱵᱽᱡᱟ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨ ᱨᱟᱣ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾
== ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ==
ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱛ ᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱵᱷᱟᱥᱠᱚᱨ ᱨᱟᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱘ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱢᱟᱢ ᱥᱤᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫᱟᱱᱟᱝ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ NTR ᱢᱟᱦᱟᱱᱟᱭᱚᱠᱩᱰᱩ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱱᱦᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱠᱚᱨᱫᱚᱢᱟᱭ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫ-ᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |title=Nadendla Bhaskar Rao comments on NTR Mahanayakudu |url=https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |access-date=2020-07-22 |archive-date=2023-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010042932/https://www.tollywood.net/nadendla-bhaskar-rao-comments-ntr-mahanayakudu/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/still-regretting-floating-telugu-desam-nadendla/article26117632.ece Still regretting floating Telugu Desam: Nadendla]</ref>
ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱖ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱙ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱤᱱ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱵᱟᱹᱠᱷᱩᱞ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱡᱽᱯᱟ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱚᱢᱤᱠ ᱥᱟᱦ ᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱜᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱴᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ <ref>[http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2019/jul/07/former-andhra-pradesh-cm-nadendla-bhaskar-rao-joins-bjp-2000630.html Former Andhra Pradesh CM Nadendla Bhaskar Rao joins BJP]</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/former-andhra-cm-bhaskara-rao-joins-bjp/articleshow/70109754.cms Former Andhra pradesh CM Bhaskara Rao joins BJP]</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://164.100.47.132/LssNew/biodata_1_12/3905.htm Biography from 12th Lok Sabha]
* [http://www.odi.org.uk/Livelihoodoptions/papers/ReportDraft1.doc "Democratic Process and Electoral Politics in Andhra Pradesh" by K.C. Suri (2002)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928021903/http://www.odi.org.uk/Livelihoodoptions/papers/ReportDraft1.doc |date=2007-09-28 }}
* [http://www.hinduonnet.com/2003/01/20/stories/2003012005590400.htm Bhaskara Rao regrets 'founding' TDP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127171534/http://www.hinduonnet.com/2003/01/20/stories/2003012005590400.htm |date=2010-11-27 }}
* [http://www.newindpress.com/sunday/sundayItems.asp?id=SEV20070412073516&eTitle=Focus&rLink=0 History of TDP by G. Vasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929115053/http://www.newindpress.com/sunday/sundayItems.asp?id=SEV20070412073516&eTitle=Focus&rLink=0 |date=2007-09-29 }}
6jg6fefizdw2p2zq2ue2vdxgjsa4ynf
ᱢᱟᱹᱞᱤ
0
35745
191238
191129
2026-05-01T08:38:53Z
Sunia Marndi
8165
191238
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱳᱞᱤᱵᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱳᱞᱮᱥᱮᱭᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ}}
{{automatic taxobox
|image = Common Jasmine.jpg
|image_caption = ''ᱢᱟᱹᱞᱤ'' ᱵᱟᱦᱟ
|taxon = Jasminum
|authority = [[ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ|L.]]
|type_species = ''[[Jasminum officinale]]''
|type_species_authority=
|subdivision_ranks = [[ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ]]
|subdivision = ᱒᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱧᱮᱞ ᱢᱮ [[List of Jasminum species|'ᱢᱟᱹᱞᱤ' ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]<ref name="ing">{{cite web
| url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Jasminum
| title = ''Jasminum''
| access-date = 2008-06-03
| work = Index Nominum Genericorum
| publisher = [[International Association for Plant Taxonomy]]
}}</ref><ref name="CPN">{{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771
| title = 10. Jasminum Linnaeus
| access-date = 2008-06-03
| journal = Chinese Plant Names
| volume = 15
| page = 307
}}</ref><ref name="UniProt">{{UniProt Taxonomy
| name = Jasminum
| id = 4147
| accessdate = 2008-06-03
}}</ref>
| synonyms=
*''Mogorium''<small> Juss.</small>
*''Noldeanthus''<small> Knobl.</small>
*''Nyctanthos'' <small> St.-Lag.</small>
|synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328128-2#synonyms |title= ''Tacca'' J.R.Forst. & G.Forst |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher= Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=25 March 2023 }}</ref>
|}}
[[File:Jasmine .jpg|thumb|ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
**ᱢᱟᱹᱞᱤ(ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ: '''''Jasminum''''') ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ [[Oleaceae|ᱳᱞᱮᱥᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="POWO"/><ref name="WFO">{{cite web |url=http://worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019529 |title=''Jasminum'' L. |date=2023 |website=World Flora Online |publisher=World Flora Consortium |access-date=25 March 2023}}</ref><ref name="singh2006"/>{{rp|193}} ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Eurasia|ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[Africa|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ [[Oceania|ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tropical climate|ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ]] ᱟᱨ ᱞᱚᱞᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006"/>{{rp|194}} ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾
ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱽᱨᱟ ᱵᱮᱞᱩᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.bbc.com/travel/article/20220106-shubra-beloula-the-tiny-egyptian-village-few-know Shubra Beloula: The tiny Egyptian village few know]</ref>
== ᱵᱮᱣᱨᱟ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱨᱟ ᱜᱷᱟᱱᱮ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ, ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ, ᱯᱮ-ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱤᱱᱱᱮᱴ (pinnate) ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{convert|2.5|cm|in|abbr=on}} ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱭᱢᱳᱥ (cymose) ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱰᱟᱹᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[petal|ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ]], ᱵᱟᱨᱭᱟ [[locule|ᱞᱳᱠᱩᱞ]] ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱳᱵᱷᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱽᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱮᱞᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱳᱞ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱮᱞᱤᱠᱥ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚᱣᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>[https://botanical.com/botanical/mgmh/j/jasmin06.html A Modern Herbal]</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱨᱳᱢᱳᱡᱳᱢ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱰᱤᱯᱞᱚᱭᱮᱰ (2n=26) ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱠᱩᱪᱷᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞ ᱯᱳᱞᱤᱯᱞᱚᱭᱰᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' (triploid 3n=39), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱤᱞ'' (tetraploid 4n=52), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱢᱮᱥᱱᱟᱭ'' (triploid 3n=39), ᱟᱨ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱟᱝᱜᱚᱥᱴᱤᱯᱷᱚᱞᱤᱭᱚᱢ'' (tetraploid 4n=52) ᱨᱮ ᱾<ref name="singh2006"/>
== ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ, [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]], ᱟᱨ ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱟᱨ ᱩᱯ-ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="CTEG">Townsend, C. C. and Evan Guest (1980). "Jasminum officinale," in ''Flora of Iraq,'' Vol. 4.1. Baghdad, pp. 513–519.</ref><ref name="mccleland">{{cite book|author1=Ernst Schmidt |author2=Mervyn Lötter |author3=Warren McCleland |title =Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park|publisher =Jacana Media|year =2002|page=530|isbn =978-1-919777-30-6|url =https://books.google.com/books?id=RpVJJH3kV0oC&q=Jasminum+genus&pg=PA530}}</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771 ''Jasminum'' @ EFloras.org].</ref> ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ [[center of diversity|ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="panda">{{cite book|author =Panda, H. |title =Cultivation and Utilization of Aromatic Plants|publisher =National Institute Of Industrial Research|year =2005|page =220|isbn =978-81-7833-027-3|url =https://books.google.com/books?id=EeckAgAAQBAJ&q=%E0%B9%88jusmine}}</ref>
ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ [[Mediterranean Europe|ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱤᱣᱨᱳᱯ]] ᱨᱮ [[Naturalisation (biology)|ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ]] (ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱯ, ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱟᱨ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[Iberian Peninsula|ᱤᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>{{GRIN |id=407300}}</ref>
''[[Jasminum fluminense|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱞᱩᱢᱤᱱᱮᱱᱥ]]'' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ "ᱵᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ''[[Jasminum dichotomum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱰᱤᱪᱚᱴᱚᱢᱚᱢ]]'' (Gold Coast Jasmine) ᱫᱚ [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]] ᱟᱨ [[Florida|ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ]] ᱨᱮ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref>{{PLANTS |id=JAFL |taxon=Jasminum fluminense}}</ref><ref>{{PLANTS |id=JADI2 |taxon=Jasminum dichotomum}}</ref> ''[[Jasminum polyanthum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱚᱞᱤᱭᱟᱱᱛᱷᱚᱢ]]'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱳᱞᱟᱯᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱜᱷᱟᱥ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Weeds of the Blue Mountains Bushland – Jasminum polyanthum |url=http://www.weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204150633/http://weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |archive-date=2014-02-04 }}</ref>
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱ (Etymology) ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱹᱲᱟᱹ ''jessemin'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{langx|fa|یاسمن|yāsamin}} ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia |title=Jasmine, Jessamine |dictionary=An etymological dictionary of modern English |page=779 |url=https://archive.org/details/etymologicaldict00weekuoft/page/390/ |last1=Weekley |first1=Ernest |date=1921 |publisher=London J. Murray }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Middle Persian|ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ]] ᱟᱹᱲᱟᱹ {{lang|pal-Latn|yāsaman}} ᱟᱨ [[Arabic|ᱟᱨᱵᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ {{lang|ar-Latn|yāsamīn}} ({{lang|ar|يَاسَمِين}}) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱢᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="MWdict">{{cite web |title=Definition of Jasmine |website=[[Merriam-Webster]] |date=2021-10-23 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/jasmine |access-date=2022-01-20 }}</ref><ref name="oed">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/search?q=jasmine |title=Jasmine |publisher=Online Etymology Dictionary |date=2022 |accessdate=4 March 2022 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱕᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ [[Middle French|ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱫᱚ [[16th century|᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ]] ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=oed/> ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ''Jasminum'' ᱫᱚ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |last1=Bayton |first1=Ross |title=The Gardener's Botanical: An Encyclopedia of Latin Plant Names |url=https://books.google.com/books?id=D0ipDwAAQBAJ&q=jasminum |date=2019 |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |location=London, UK |isbn=978-1-78472-677-5 |page=170}}</ref>
== ᱛᱷᱚᱠ ᱵᱤᱱᱭᱟᱥ (Taxonomy) ==
ᱱᱚᱣᱟ **ᱡᱟᱹᱛᱤ** (genus) ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ **ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ** (species) ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ([[Oleaceae]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jasmineae]] ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006">{{cite book|author=Singh, A. K. |title =Flower Crops: Cultivation and Management|publisher =New India Publishing|year =2006|pages=193–205|isbn =978-81-89422-35-6|url =https://books.google.com/books?id=Bfb1T6QbfaAC&q=Jasminum+genus&pg=PA193}}</ref> ''Jasminum'' ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[section (botany)|ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] (sections) ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ—''Alternifolia'', ''Jasminum'', ''Primulina'', ''Trifoliolata'', ᱟᱨ ''Unifoliolata'' ᱾<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |title=''Jasminum'' L. |author=USDA, ARS, National Genetic Resources Program |publisher=Germplasm Resources Information Network, National Germplasm Resources Laboratory |access-date=November 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126042226/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |archive-date=January 26, 2012 |url-status=dead }}</ref>
[[File:Jasmine Rose photo.jpg|thumb|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ]]
=== ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ===
{{Main|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}
ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref name=grin>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |title=''Jasminum'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |author-link=Germplasm Resources Information Network |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |access-date=October 19, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122055/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |archive-date=September 24, 2015 }}</ref>
{{div col|colwidth=22em}}
* ''[[Jasminum abyssinicum|J. abyssinicum]]'' – ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ (forest jasmine)
* ''[[Jasminum adenophyllum|J. adenophyllum]]'' – ᱵᱞᱩᱜᱽᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱤᱱᱣᱦᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum andamanicum|J. andamanicum]]''
* ''[[Jasminum angulare|J. angulare]]''
* ''[[Jasminum angustifolium|J. angustifolium]]'' – [[ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
* ''[[Jasminum auriculatum|J. auriculatum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱱᱤᱰᱚᱞ-ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum azoricum|J. azoricum]]''
* ''[[Jasminum beesianum|J. beesianum]]'' – ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum dichotomum|J. dichotomum]]'' – ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum didymum|J. didymum]]''
* ''[[Jasminum dispermum|J. dispermum]]''
* ''[[Jasminum elegans|J. elegans]]''
* ''[[Jasminum elongatum|J. elongatum]]''
* ''[[Jasminum floridum|J. floridum]]''
* ''[[Jasminum fluminense|J. fluminense]]''
* ''[[Jasminum fruticans|J. fruticans]]''
* ''[[Jasminum grandiflorum|J. grandiflorum]]'' – ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum humile|J. humile]]'' – ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum lanceolarium|J. lanceolarium]]''
* ''[[Jasminum laurifolium|J. laurifolium]]'' – ᱮᱧᱡᱮᱞ-ᱣᱤᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum malabaricum|J. malabaricum]]''
* ''[[Jasminum mesnyi|J. mesnyi]]'' – ᱡᱟᱯᱟᱱᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multiflorum|J. multiflorum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multipartitum|J. multipartitum]]'' – ᱤᱯᱤᱞ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum nervosum|J. nervosum]]''
* ''[[Jasminum nobile|J. nobile]]''
* ''[[Jasminum nudiflorum|J. nudiflorum]]'' – ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ (winter jasmine)
* ''[[Jasminum odoratissimum|J. odoratissimum]]'' – ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum officinale|J. officinale]]'' – ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum parkeri|J. parkeri]]'' – ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ (dwarf) ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum polyanthum|J. polyanthum]]''
* ''[[Jasminum sambac|J. sambac]]'' – ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Arabian jasmine)
* ''[[Jasminum simplicifolium|J. simplicifolium]]''
* ''[[Jasminum sinense|J. sinense]]''
* ''[[Jasminum subhumile|J. subhumile]]''
* ''[[Jasminum tortuosum|J. tortuosum]]''
* ''[[Jasminum urophyllum|J. urophyllum]]''
* ''[[Jasminum volubile|J. volubile]]''
{{div col end}}
== ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
File:Jasminum sambac 'Grand Duke of Tuscany'.jpg|''[[Jasminum sambac]]'' "ᱜᱽᱨᱟᱱᱰ ᱰᱤᱣᱩᱠ ᱚᱯᱷ ᱴᱟᱥᱠᱟᱱᱤ"
File:Jsambac.jpg|''Jasminum sambac'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱵᱚᱞ-ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ
File:Jasmine Bud.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱩᱸᱲᱤ ᱠᱚ
File:Jasmine lifecycle.jpg|ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱟᱠᱷᱟ (Lifecycle)
File:Bunch of jasmine flowers.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱷᱚᱯᱮ
</gallery>
== ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ==
{{Main|ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ}}
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ [[jasmonate|ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ]] ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱨᱢᱳᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ''[[Jasminum grandiflorum]]'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ [[methyl jasmonate|ᱢᱤᱛᱷᱟᱭᱤᱞ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱞᱤᱠᱩᱞᱟᱨ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal |author=Demole E |year=1962 |title=Isolement et détermination de la structure du jasmonate de méthyle, constituant odorant caractéristique de l'essence de jasmin|journal=Helv Chim Acta|volume=45 |pages=675–85 |doi=10.1002/hlca.19620450233 |last2=Lederer |first2=E. |last3=Mercier |first3=D. |issue=2 |bibcode=1962HChAc..45..675D }}</ref> ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱫᱚ [[plant kingdom|ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛ-ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ) ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[signal transduction|ᱥᱤᱜᱽᱱᱟᱞ ᱴᱨᱟᱱᱥᱰᱚᱠᱥᱚᱱ]] ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite journal|pmc=4701901|year=2016|last1=Sharma|first1=M|title=Jasmonates: Emerging Players in Controlling Temperature Stress Tolerance|journal=Frontiers in Plant Science|volume=6|pages=1129|last2=Laxmi|first2=A|doi=10.3389/fpls.2015.01129|pmid=26779205|doi-access=free |bibcode=2016FrPS....6.1129S }}</ref>
== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ (perfume) ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=What's So Great About the Jasmine Flower? |url=https://www.earth.com/earthpedia-articles/whats-great-about-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=Earth.com |language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last1=August 8 |last2=Comments |first2=2018 {{!}} Micaela Nerguizian {{!}} |title=Hopa! Rituals and Symbols of an Armenian Wedding |url=https://festival.si.edu/blog/rituals-symbols-armenian-wedding-celebration |access-date=2022-04-27 |website=Smithsonian Folklife Festival |language=en-US}}</ref> ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱢᱳᱛᱤᱭᱟ (motiyaa) ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱳᱜᱽᱨᱟ (mograa) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱳᱴᱟ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=10 Different Types of Jasmine Plants (Photos) - Garden Lovers Club |url=https://www.gardenloversclub.com/ornamental/flowers/jasmine/types-of-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=www.gardenloversclub.com |date=22 February 2020 |language=en-us}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ [[temple|ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
[[Zine El Abidine Ben Ali#Rise to the presidency|᱑᱙᱘᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ]]<ref name="jasmin87_ayari_geisser">{{cite web |last=Michael |first=Ayari |author2=Vincent Geisser |language=fr |title=Tunisie : la Révolution des "Nouzouh"* n'a pas l'odeur du jasmin |publisher=Témoignage chrétien |year=2011 |url=http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128201953/http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |archive-date=2011-01-28 |url-status=dead }}</ref><ref name="jasmin87_QudOran">{{cite web |language=fr |title=La révolution par le feu et par un clic |publisher=[[Le Quotidien d'Oran]]/moofid.com |date=2011-02-25 |url=http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113629/http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |archive-date=2011-07-14 |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ "**[[Jasmine Revolution (disambiguation)|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱞ]]**" (Jasmine revolutions) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kim |first=Elvis H |date=September 2021 |title=Democratization and Authoritarianism in the Information Age |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/22338659211026006 |journal=International Area Studies Review |language=en |volume=24 |issue=3 |pages=205–223 |doi=10.1177/22338659211026006 |s2cid=237434616 |issn=2233-8659|url-access=subscription }}</ref>
"**[[Jasmine (given name)|ᱡᱟᱥᱢᱤᱱ]]**" ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
<gallery mode="packed-hover">
File:Tea patterns p1160028.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱤᱥ
File:Chinesischer Maler des 12. Jahrhunderts (I) 001.jpg|''ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱰᱟᱹᱨ'', ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱡᱷᱟᱣ ᱪᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ
File:Meenakshi Sundareswarar.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ
File:Jasmine Flower full bloom on the plant near Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 01.jpg|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
File:Photo Jasmine flowers harvest 1965 - Touring Club Italiano 1.2940.jpg|ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱡᱤᱭᱳ ᱠᱟᱞᱟᱵᱽᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ (᱑᱙᱖᱕)
</gallery>
== ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ **ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ** ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
* [[Syria|ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ]]: ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ [[Damascus|ᱫᱟᱢᱟᱥᱠᱟᱥ]] ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|title=Damascus, the City of Jasmine|author=Anabel Bachour|date=23 February 2017|publisher=Peacock Plume, Student Media, The American University of Paris, France|access-date=26 May 2019|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114937/http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|url-status=dead}}</ref>
* [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ("''ᱯᱤᱠᱟᱠᱮ''") ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟ ([[lei (garland)|ᱞᱮᱭᱤ]]) ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱣᱟᱭᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Hitt |first=Christine |date=1 May 2018 |title=7 of Hawaii's Most Popular Lei and What Makes Them Unique |work=Hawaii Magazine |url=https://www.hawaiimagazine.com/7-of-hawaiis-most-popular-lei-and-what-makes-them-unique/ |access-date=1 March 2022}}</ref>
* [[Indonesia|ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf Keputusan Presiden No. 4 Tahun 1993] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402234237/http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf |date=2012-04-02 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "**ᱢᱮᱞᱟᱛᱤ ᱯᱩᱛᱤᱦ**" (melati putih) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[Java|ᱡᱟᱵᱷᱟ]] ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱾
* [[Pakistan|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]]: ''[[Jasminum officinale]]'' ᱫᱚ "**ᱪᱟᱢᱵᱮᱞᱤ**" ᱟᱨᱵᱟᱝ "**ᱤᱭᱟᱥᱢᱤᱱ**" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National symbols of Pakistan|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Moin |date=26 October 2020 |title=Pakistan National Flower, Animal and Bird |url=https://ilm.com.pk/pakistan/pakistan-information/pakistan-national-flower-animal-and-bird/ |access-date=2 March 2022 |website=ILM.com.pk}}</ref>
* [[Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ "**[[sampaguita|ᱥᱟᱢᱯᱟᱜᱩᱭᱴᱟ]]**" (sampaguita) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=10 November 2021 |title=Philippine National Flower- Sampaguita |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/11/10/philippine-national-flower-sampaguita/#:~:text=For%20today's%20%23WildlifeWednesday%2C%20let's%20learn,purity%2C%20fidelity%2C%20and%20hope. |access-date=2 March 2022 |website=National Museum of the Philippines}}</ref>
* [[Thailand|ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]]: ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ (motherhood) ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|title=Symbolic and spiritual meaning of jasmine flowers|date=2017-01-03|website=Gardening Tips {{!}} Flower Wiki|language=en-US|access-date=2019-04-25}}</ref>
* [[Tunisia|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ]]: ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
* [[Iran|ᱤᱨᱟᱱ]]: (ᱟᱨᱵᱟᱝ [[Shia Islam|ᱥᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢ]]), ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱹᱵᱤ [[Muhammad|ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ]] ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ [[Fatimah al-Zahra|ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱟᱞ-ᱡᱟᱦᱨᱟ]] ᱣᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/31525 علت نامگذاری حضرت زهرا (س) به گل یاس و مهدی موعود (عج) به گل نرگس چیست ؟ التماس دها]</ref>
== ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ==
{{div col|colwidth=20em}}
* ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla sanderi]]''
* ᱠᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Cape jasmine) ''[[Gardenia]]''
* ᱠᱮᱨᱳᱞᱟᱭᱱᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Gelsemium sempervirens]]''
* ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Tabernaemontana divaricata]]''
* ᱪᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla laxa]]''
* [[Jasmine rice|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ]], ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱝ ᱪᱟᱣᱞᱮ
* ᱢᱟᱫᱟᱜᱟᱥᱠᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Stephanotis floribunda]]''
* ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Parsonsia capsularis]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Night-blooming jasmine) ''[[Cestrum nocturnum]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ / ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱨ ᱦᱟᱨ (Night-flowering jasmine) ''[[Nyctanthes arbor-tristis]]''
* ᱚᱨᱮᱧᱡᱽ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Murraya paniculata]]''
* ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Red jasmine) ''[[Plumeria rubra]]''
* ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Star jasmine) ''[[Trachelospermum jasminoides]]''
* ᱯᱮᱨᱟᱜᱩᱣᱟᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Brunfelsia australis]]''
* [[Tree jasmine (disambiguation)|ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Tree jasmine)]]
{{div col end}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ==
* {{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=116771
| title = ''Jasminum'' Linn
| access-date = 2008-06-03
| journal = Flora of Pakistan
| page = 12
}}
*{{Cite book |title=The World in So Many Words |first=Allan A. |last=Metcalf |publisher=Houghton Mifflin |year=1999 |isbn=0-395-95920-9}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
{{Commons category}}
{{Wikispecies}}
{{Wiktionary|Jasmine|Jasminum}}
* {{cite web
| url = http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jasminum
| title = Flora Europaea Search Results
| access-date = 2008-06-03
| work = [[Flora Europaea]]
| publisher = [[Royal Botanic Garden, Edinburgh]]
}}
* {{cite web
| url = http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/index.php?langue=an
| title = African Plants Database
| publisher = [[Natural History Museum of Geneva|South African National Biodiversity Institute, the Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève]] and Tela Botanica}}
* {{Cite EB1911|wstitle=Jasmine|volume=15|pages=277–278}}
{{Taxonbar|from=Q82014}}
{{Authority control}}
[[Category:Jasminum| ]]
[[Category:ᱥᱟᱢᱳᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱫᱷᱩᱬᱟᱹ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱳᱞᱮᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ]]
bguyfiocakmj1cj5yrrkmdhon9dxo4q
191239
191238
2026-05-01T08:42:08Z
Sunia Marndi
8165
191239
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱳᱞᱤᱵᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱳᱞᱮᱥᱮᱭᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ}}
{{automatic taxobox
|image = Common Jasmine.jpg
|image_caption = ''ᱢᱟᱹᱞᱤ'' ᱵᱟᱦᱟ
|taxon = Jasminum
|authority = [[ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ|L.]]
|type_species = ''[[Jasminum officinale]]''
|type_species_authority=
|subdivision_ranks = [[ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ]]
|subdivision = ᱒᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱧᱮᱞ ᱢᱮ [[List of Jasminum species|'ᱢᱟᱹᱞᱤ' ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]<ref name="ing">{{cite web
| url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Jasminum
| title = ''Jasminum''
| access-date = 2008-06-03
| work = Index Nominum Genericorum
| publisher = [[International Association for Plant Taxonomy]]
}}</ref><ref name="CPN">{{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771
| title = 10. Jasminum Linnaeus
| access-date = 2008-06-03
| journal = Chinese Plant Names
| volume = 15
| page = 307
}}</ref><ref name="UniProt">{{UniProt Taxonomy
| name = Jasminum
| id = 4147
| accessdate = 2008-06-03
}}</ref>
| synonyms=
*''Mogorium''<small> Juss.</small>
*''Noldeanthus''<small> Knobl.</small>
*''Nyctanthos'' <small> St.-Lag.</small>
|synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328128-2#synonyms |title= ''Tacca'' J.R.Forst. & G.Forst |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher= Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=25 March 2023 }}</ref>
|}}
[[File:Jasmine .jpg|thumb|ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
**ᱢᱟᱹᱞᱤ(ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ: '''''Jasminum''''') ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ [[Oleaceae|ᱳᱞᱮᱥᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="POWO"/><ref name="WFO">{{cite web |url=http://worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019529 |title=''Jasminum'' L. |date=2023 |website=World Flora Online |publisher=World Flora Consortium |access-date=25 March 2023}}</ref><ref name="singh2006"/>{{rp|193}} ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Eurasia|ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[Africa|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ [[Oceania|ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tropical climate|ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ]] ᱟᱨ ᱞᱚᱞᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006"/>{{rp|194}} ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾
ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱽᱨᱟ ᱵᱮᱞᱩᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.bbc.com/travel/article/20220106-shubra-beloula-the-tiny-egyptian-village-few-know Shubra Beloula: The tiny Egyptian village few know]</ref>
== ᱵᱮᱣᱨᱟ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱨᱟ ᱜᱷᱟᱱᱮ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ, ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ, ᱯᱮ-ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱤᱱᱱᱮᱴ (pinnate) ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{convert|2.5|cm|in|abbr=on}} ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱭᱢᱳᱥ (cymose) ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱰᱟᱹᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[petal|ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ]], ᱵᱟᱨᱭᱟ [[locule|ᱞᱳᱠᱩᱞ]] ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱳᱵᱷᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱽᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱮᱞᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱳᱞ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱮᱞᱤᱠᱥ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚᱣᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>[https://botanical.com/botanical/mgmh/j/jasmin06.html A Modern Herbal]</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱨᱳᱢᱳᱡᱳᱢ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱰᱤᱯᱞᱚᱭᱮᱰ (2n=26) ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱠᱩᱪᱷᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞ ᱯᱳᱞᱤᱯᱞᱚᱭᱰᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' (triploid 3n=39), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱤᱞ'' (tetraploid 4n=52), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱢᱮᱥᱱᱟᱭ'' (triploid 3n=39), ᱟᱨ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱟᱝᱜᱚᱥᱴᱤᱯᱷᱚᱞᱤᱭᱚᱢ'' (tetraploid 4n=52) ᱨᱮ ᱾<ref name="singh2006"/>
== ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ, [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]], ᱟᱨ ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱟᱨ ᱩᱯ-ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="CTEG">Townsend, C. C. and Evan Guest (1980). "Jasminum officinale," in ''Flora of Iraq,'' Vol. 4.1. Baghdad, pp. 513–519.</ref><ref name="mccleland">{{cite book|author1=Ernst Schmidt |author2=Mervyn Lötter |author3=Warren McCleland |title =Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park|publisher =Jacana Media|year =2002|page=530|isbn =978-1-919777-30-6|url =https://books.google.com/books?id=RpVJJH3kV0oC&q=Jasminum+genus&pg=PA530}}</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771 ''Jasminum'' @ EFloras.org].</ref> ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ [[center of diversity|ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="panda">{{cite book|author =Panda, H. |title =Cultivation and Utilization of Aromatic Plants|publisher =National Institute Of Industrial Research|year =2005|page =220|isbn =978-81-7833-027-3|url =https://books.google.com/books?id=EeckAgAAQBAJ&q=%E0%B9%88jusmine}}</ref>
ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ [[Mediterranean Europe|ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱤᱣᱨᱳᱯ]] ᱨᱮ [[Naturalisation (biology)|ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ]] (ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱯ, ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱟᱨ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[Iberian Peninsula|ᱤᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>{{GRIN |id=407300}}</ref>
''[[Jasminum fluminense|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱞᱩᱢᱤᱱᱮᱱᱥ]]'' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ "ᱵᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ''[[Jasminum dichotomum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱰᱤᱪᱚᱴᱚᱢᱚᱢ]]'' (Gold Coast Jasmine) ᱫᱚ [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]] ᱟᱨ [[Florida|ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ]] ᱨᱮ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref>{{PLANTS |id=JAFL |taxon=Jasminum fluminense}}</ref><ref>{{PLANTS |id=JADI2 |taxon=Jasminum dichotomum}}</ref> ''[[Jasminum polyanthum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱚᱞᱤᱭᱟᱱᱛᱷᱚᱢ]]'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱳᱞᱟᱯᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱜᱷᱟᱥ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Weeds of the Blue Mountains Bushland – Jasminum polyanthum |url=http://www.weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204150633/http://weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |archive-date=2014-02-04 }}</ref>
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱹᱲᱟᱹ "''ᱡᱮᱥᱮᱢᱤᱱ"'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{langx|fa|یاسمن|yāsamin}} ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia |title=Jasmine, Jessamine |dictionary=An etymological dictionary of modern English |page=779 |url=https://archive.org/details/etymologicaldict00weekuoft/page/390/ |last1=Weekley |first1=Ernest |date=1921 |publisher=London J. Murray }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ {{lang|pal-Latn|yāsaman}} ᱟᱨ ᱟᱨᱵᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ {{lang|ar-Latn|yāsamīn}} ({{lang|ar|يَاسَمِين}}) ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱢᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="MWdict">{{cite web |title=Definition of Jasmine |website=[[Merriam-Webster]] |date=2021-10-23 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/jasmine |access-date=2022-01-20 }}</ref><ref name="oed">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/search?q=jasmine |title=Jasmine |publisher=Online Etymology Dictionary |date=2022 |accessdate=4 March 2022 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱕᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=oed/> ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ'' ᱫᱚ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |last1=Bayton |first1=Ross |title=The Gardener's Botanical: An Encyclopedia of Latin Plant Names |url=https://books.google.com/books?id=D0ipDwAAQBAJ&q=jasminum |date=2019 |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |location=London, UK |isbn=978-1-78472-677-5 |page=170}}</ref>
== ᱛᱷᱚᱠ ᱵᱤᱱᱭᱟᱥ (Taxonomy) ==
ᱱᱚᱣᱟ **ᱡᱟᱹᱛᱤ** (genus) ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ **ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ** (species) ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ([[Oleaceae]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jasmineae]] ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006">{{cite book|author=Singh, A. K. |title =Flower Crops: Cultivation and Management|publisher =New India Publishing|year =2006|pages=193–205|isbn =978-81-89422-35-6|url =https://books.google.com/books?id=Bfb1T6QbfaAC&q=Jasminum+genus&pg=PA193}}</ref> ''Jasminum'' ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[section (botany)|ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] (sections) ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ—''Alternifolia'', ''Jasminum'', ''Primulina'', ''Trifoliolata'', ᱟᱨ ''Unifoliolata'' ᱾<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |title=''Jasminum'' L. |author=USDA, ARS, National Genetic Resources Program |publisher=Germplasm Resources Information Network, National Germplasm Resources Laboratory |access-date=November 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126042226/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |archive-date=January 26, 2012 |url-status=dead }}</ref>
[[File:Jasmine Rose photo.jpg|thumb|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ]]
=== ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ===
{{Main|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}
ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref name=grin>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |title=''Jasminum'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |author-link=Germplasm Resources Information Network |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |access-date=October 19, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122055/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |archive-date=September 24, 2015 }}</ref>
{{div col|colwidth=22em}}
* ''[[Jasminum abyssinicum|J. abyssinicum]]'' – ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ (forest jasmine)
* ''[[Jasminum adenophyllum|J. adenophyllum]]'' – ᱵᱞᱩᱜᱽᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱤᱱᱣᱦᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum andamanicum|J. andamanicum]]''
* ''[[Jasminum angulare|J. angulare]]''
* ''[[Jasminum angustifolium|J. angustifolium]]'' – [[ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
* ''[[Jasminum auriculatum|J. auriculatum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱱᱤᱰᱚᱞ-ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum azoricum|J. azoricum]]''
* ''[[Jasminum beesianum|J. beesianum]]'' – ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum dichotomum|J. dichotomum]]'' – ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum didymum|J. didymum]]''
* ''[[Jasminum dispermum|J. dispermum]]''
* ''[[Jasminum elegans|J. elegans]]''
* ''[[Jasminum elongatum|J. elongatum]]''
* ''[[Jasminum floridum|J. floridum]]''
* ''[[Jasminum fluminense|J. fluminense]]''
* ''[[Jasminum fruticans|J. fruticans]]''
* ''[[Jasminum grandiflorum|J. grandiflorum]]'' – ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum humile|J. humile]]'' – ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum lanceolarium|J. lanceolarium]]''
* ''[[Jasminum laurifolium|J. laurifolium]]'' – ᱮᱧᱡᱮᱞ-ᱣᱤᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum malabaricum|J. malabaricum]]''
* ''[[Jasminum mesnyi|J. mesnyi]]'' – ᱡᱟᱯᱟᱱᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multiflorum|J. multiflorum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multipartitum|J. multipartitum]]'' – ᱤᱯᱤᱞ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum nervosum|J. nervosum]]''
* ''[[Jasminum nobile|J. nobile]]''
* ''[[Jasminum nudiflorum|J. nudiflorum]]'' – ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ (winter jasmine)
* ''[[Jasminum odoratissimum|J. odoratissimum]]'' – ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum officinale|J. officinale]]'' – ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum parkeri|J. parkeri]]'' – ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ (dwarf) ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum polyanthum|J. polyanthum]]''
* ''[[Jasminum sambac|J. sambac]]'' – ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Arabian jasmine)
* ''[[Jasminum simplicifolium|J. simplicifolium]]''
* ''[[Jasminum sinense|J. sinense]]''
* ''[[Jasminum subhumile|J. subhumile]]''
* ''[[Jasminum tortuosum|J. tortuosum]]''
* ''[[Jasminum urophyllum|J. urophyllum]]''
* ''[[Jasminum volubile|J. volubile]]''
{{div col end}}
== ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
File:Jasminum sambac 'Grand Duke of Tuscany'.jpg|''[[Jasminum sambac]]'' "ᱜᱽᱨᱟᱱᱰ ᱰᱤᱣᱩᱠ ᱚᱯᱷ ᱴᱟᱥᱠᱟᱱᱤ"
File:Jsambac.jpg|''Jasminum sambac'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱵᱚᱞ-ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ
File:Jasmine Bud.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱩᱸᱲᱤ ᱠᱚ
File:Jasmine lifecycle.jpg|ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱟᱠᱷᱟ (Lifecycle)
File:Bunch of jasmine flowers.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱷᱚᱯᱮ
</gallery>
== ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ==
{{Main|ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ}}
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ [[jasmonate|ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ]] ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱨᱢᱳᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ''[[Jasminum grandiflorum]]'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ [[methyl jasmonate|ᱢᱤᱛᱷᱟᱭᱤᱞ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱞᱤᱠᱩᱞᱟᱨ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal |author=Demole E |year=1962 |title=Isolement et détermination de la structure du jasmonate de méthyle, constituant odorant caractéristique de l'essence de jasmin|journal=Helv Chim Acta|volume=45 |pages=675–85 |doi=10.1002/hlca.19620450233 |last2=Lederer |first2=E. |last3=Mercier |first3=D. |issue=2 |bibcode=1962HChAc..45..675D }}</ref> ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱫᱚ [[plant kingdom|ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛ-ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ) ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[signal transduction|ᱥᱤᱜᱽᱱᱟᱞ ᱴᱨᱟᱱᱥᱰᱚᱠᱥᱚᱱ]] ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite journal|pmc=4701901|year=2016|last1=Sharma|first1=M|title=Jasmonates: Emerging Players in Controlling Temperature Stress Tolerance|journal=Frontiers in Plant Science|volume=6|pages=1129|last2=Laxmi|first2=A|doi=10.3389/fpls.2015.01129|pmid=26779205|doi-access=free |bibcode=2016FrPS....6.1129S }}</ref>
== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ (perfume) ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=What's So Great About the Jasmine Flower? |url=https://www.earth.com/earthpedia-articles/whats-great-about-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=Earth.com |language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last1=August 8 |last2=Comments |first2=2018 {{!}} Micaela Nerguizian {{!}} |title=Hopa! Rituals and Symbols of an Armenian Wedding |url=https://festival.si.edu/blog/rituals-symbols-armenian-wedding-celebration |access-date=2022-04-27 |website=Smithsonian Folklife Festival |language=en-US}}</ref> ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱢᱳᱛᱤᱭᱟ (motiyaa) ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱳᱜᱽᱨᱟ (mograa) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱳᱴᱟ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=10 Different Types of Jasmine Plants (Photos) - Garden Lovers Club |url=https://www.gardenloversclub.com/ornamental/flowers/jasmine/types-of-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=www.gardenloversclub.com |date=22 February 2020 |language=en-us}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ [[temple|ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
[[Zine El Abidine Ben Ali#Rise to the presidency|᱑᱙᱘᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ]]<ref name="jasmin87_ayari_geisser">{{cite web |last=Michael |first=Ayari |author2=Vincent Geisser |language=fr |title=Tunisie : la Révolution des "Nouzouh"* n'a pas l'odeur du jasmin |publisher=Témoignage chrétien |year=2011 |url=http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128201953/http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |archive-date=2011-01-28 |url-status=dead }}</ref><ref name="jasmin87_QudOran">{{cite web |language=fr |title=La révolution par le feu et par un clic |publisher=[[Le Quotidien d'Oran]]/moofid.com |date=2011-02-25 |url=http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113629/http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |archive-date=2011-07-14 |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ "**[[Jasmine Revolution (disambiguation)|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱞ]]**" (Jasmine revolutions) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kim |first=Elvis H |date=September 2021 |title=Democratization and Authoritarianism in the Information Age |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/22338659211026006 |journal=International Area Studies Review |language=en |volume=24 |issue=3 |pages=205–223 |doi=10.1177/22338659211026006 |s2cid=237434616 |issn=2233-8659|url-access=subscription }}</ref>
"**[[Jasmine (given name)|ᱡᱟᱥᱢᱤᱱ]]**" ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
<gallery mode="packed-hover">
File:Tea patterns p1160028.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱤᱥ
File:Chinesischer Maler des 12. Jahrhunderts (I) 001.jpg|''ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱰᱟᱹᱨ'', ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱡᱷᱟᱣ ᱪᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ
File:Meenakshi Sundareswarar.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ
File:Jasmine Flower full bloom on the plant near Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 01.jpg|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
File:Photo Jasmine flowers harvest 1965 - Touring Club Italiano 1.2940.jpg|ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱡᱤᱭᱳ ᱠᱟᱞᱟᱵᱽᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ (᱑᱙᱖᱕)
</gallery>
== ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ **ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ** ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
* [[Syria|ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ]]: ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ [[Damascus|ᱫᱟᱢᱟᱥᱠᱟᱥ]] ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|title=Damascus, the City of Jasmine|author=Anabel Bachour|date=23 February 2017|publisher=Peacock Plume, Student Media, The American University of Paris, France|access-date=26 May 2019|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114937/http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|url-status=dead}}</ref>
* [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ("''ᱯᱤᱠᱟᱠᱮ''") ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟ ([[lei (garland)|ᱞᱮᱭᱤ]]) ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱣᱟᱭᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Hitt |first=Christine |date=1 May 2018 |title=7 of Hawaii's Most Popular Lei and What Makes Them Unique |work=Hawaii Magazine |url=https://www.hawaiimagazine.com/7-of-hawaiis-most-popular-lei-and-what-makes-them-unique/ |access-date=1 March 2022}}</ref>
* [[Indonesia|ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf Keputusan Presiden No. 4 Tahun 1993] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402234237/http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf |date=2012-04-02 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "**ᱢᱮᱞᱟᱛᱤ ᱯᱩᱛᱤᱦ**" (melati putih) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[Java|ᱡᱟᱵᱷᱟ]] ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱾
* [[Pakistan|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]]: ''[[Jasminum officinale]]'' ᱫᱚ "**ᱪᱟᱢᱵᱮᱞᱤ**" ᱟᱨᱵᱟᱝ "**ᱤᱭᱟᱥᱢᱤᱱ**" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National symbols of Pakistan|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Moin |date=26 October 2020 |title=Pakistan National Flower, Animal and Bird |url=https://ilm.com.pk/pakistan/pakistan-information/pakistan-national-flower-animal-and-bird/ |access-date=2 March 2022 |website=ILM.com.pk}}</ref>
* [[Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ "**[[sampaguita|ᱥᱟᱢᱯᱟᱜᱩᱭᱴᱟ]]**" (sampaguita) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=10 November 2021 |title=Philippine National Flower- Sampaguita |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/11/10/philippine-national-flower-sampaguita/#:~:text=For%20today's%20%23WildlifeWednesday%2C%20let's%20learn,purity%2C%20fidelity%2C%20and%20hope. |access-date=2 March 2022 |website=National Museum of the Philippines}}</ref>
* [[Thailand|ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]]: ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ (motherhood) ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|title=Symbolic and spiritual meaning of jasmine flowers|date=2017-01-03|website=Gardening Tips {{!}} Flower Wiki|language=en-US|access-date=2019-04-25}}</ref>
* [[Tunisia|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ]]: ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
* [[Iran|ᱤᱨᱟᱱ]]: (ᱟᱨᱵᱟᱝ [[Shia Islam|ᱥᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢ]]), ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱹᱵᱤ [[Muhammad|ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ]] ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ [[Fatimah al-Zahra|ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱟᱞ-ᱡᱟᱦᱨᱟ]] ᱣᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/31525 علت نامگذاری حضرت زهرا (س) به گل یاس و مهدی موعود (عج) به گل نرگس چیست ؟ التماس دها]</ref>
== ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ==
{{div col|colwidth=20em}}
* ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla sanderi]]''
* ᱠᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Cape jasmine) ''[[Gardenia]]''
* ᱠᱮᱨᱳᱞᱟᱭᱱᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Gelsemium sempervirens]]''
* ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Tabernaemontana divaricata]]''
* ᱪᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla laxa]]''
* [[Jasmine rice|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ]], ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱝ ᱪᱟᱣᱞᱮ
* ᱢᱟᱫᱟᱜᱟᱥᱠᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Stephanotis floribunda]]''
* ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Parsonsia capsularis]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Night-blooming jasmine) ''[[Cestrum nocturnum]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ / ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱨ ᱦᱟᱨ (Night-flowering jasmine) ''[[Nyctanthes arbor-tristis]]''
* ᱚᱨᱮᱧᱡᱽ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Murraya paniculata]]''
* ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Red jasmine) ''[[Plumeria rubra]]''
* ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Star jasmine) ''[[Trachelospermum jasminoides]]''
* ᱯᱮᱨᱟᱜᱩᱣᱟᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Brunfelsia australis]]''
* [[Tree jasmine (disambiguation)|ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Tree jasmine)]]
{{div col end}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ==
* {{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=116771
| title = ''Jasminum'' Linn
| access-date = 2008-06-03
| journal = Flora of Pakistan
| page = 12
}}
*{{Cite book |title=The World in So Many Words |first=Allan A. |last=Metcalf |publisher=Houghton Mifflin |year=1999 |isbn=0-395-95920-9}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
{{Commons category}}
{{Wikispecies}}
{{Wiktionary|Jasmine|Jasminum}}
* {{cite web
| url = http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jasminum
| title = Flora Europaea Search Results
| access-date = 2008-06-03
| work = [[Flora Europaea]]
| publisher = [[Royal Botanic Garden, Edinburgh]]
}}
* {{cite web
| url = http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/index.php?langue=an
| title = African Plants Database
| publisher = [[Natural History Museum of Geneva|South African National Biodiversity Institute, the Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève]] and Tela Botanica}}
* {{Cite EB1911|wstitle=Jasmine|volume=15|pages=277–278}}
{{Taxonbar|from=Q82014}}
{{Authority control}}
[[Category:Jasminum| ]]
[[Category:ᱥᱟᱢᱳᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱫᱷᱩᱬᱟᱹ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱳᱞᱮᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ]]
05m9m1rlviezkq8ejrdr1ugmpun9uwl
191240
191239
2026-05-01T08:43:17Z
Sunia Marndi
8165
191240
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱳᱞᱤᱵᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱳᱞᱮᱥᱮᱭᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ}}
{{automatic taxobox
|image = Common Jasmine.jpg
|image_caption = ''ᱢᱟᱹᱞᱤ'' ᱵᱟᱦᱟ
|taxon = Jasminum
|authority = [[ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ|L.]]
|type_species = ''[[Jasminum officinale]]''
|type_species_authority=
|subdivision_ranks = [[ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ]]
|subdivision = ᱒᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱧᱮᱞ ᱢᱮ [[List of Jasminum species|'ᱢᱟᱹᱞᱤ' ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]<ref name="ing">{{cite web
| url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Jasminum
| title = ''Jasminum''
| access-date = 2008-06-03
| work = Index Nominum Genericorum
| publisher = [[International Association for Plant Taxonomy]]
}}</ref><ref name="CPN">{{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771
| title = 10. Jasminum Linnaeus
| access-date = 2008-06-03
| journal = Chinese Plant Names
| volume = 15
| page = 307
}}</ref><ref name="UniProt">{{UniProt Taxonomy
| name = Jasminum
| id = 4147
| accessdate = 2008-06-03
}}</ref>
| synonyms=
*''Mogorium''<small> Juss.</small>
*''Noldeanthus''<small> Knobl.</small>
*''Nyctanthos'' <small> St.-Lag.</small>
|synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328128-2#synonyms |title= ''Tacca'' J.R.Forst. & G.Forst |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher= Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=25 March 2023 }}</ref>
|}}
[[File:Jasmine .jpg|thumb|ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
**ᱢᱟᱹᱞᱤ(ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ: '''''Jasminum''''') ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ [[Oleaceae|ᱳᱞᱮᱥᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="POWO"/><ref name="WFO">{{cite web |url=http://worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019529 |title=''Jasminum'' L. |date=2023 |website=World Flora Online |publisher=World Flora Consortium |access-date=25 March 2023}}</ref><ref name="singh2006"/>{{rp|193}} ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Eurasia|ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[Africa|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ [[Oceania|ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tropical climate|ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ]] ᱟᱨ ᱞᱚᱞᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006"/>{{rp|194}} ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾
ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱽᱨᱟ ᱵᱮᱞᱩᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.bbc.com/travel/article/20220106-shubra-beloula-the-tiny-egyptian-village-few-know Shubra Beloula: The tiny Egyptian village few know]</ref>
== ᱵᱮᱣᱨᱟ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱨᱟ ᱜᱷᱟᱱᱮ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ, ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ, ᱯᱮ-ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱤᱱᱱᱮᱴ (pinnate) ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{convert|2.5|cm|in|abbr=on}} ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱭᱢᱳᱥ (cymose) ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱰᱟᱹᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[petal|ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ]], ᱵᱟᱨᱭᱟ [[locule|ᱞᱳᱠᱩᱞ]] ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱳᱵᱷᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱽᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱮᱞᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱳᱞ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱮᱞᱤᱠᱥ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚᱣᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>[https://botanical.com/botanical/mgmh/j/jasmin06.html A Modern Herbal]</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱨᱳᱢᱳᱡᱳᱢ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱰᱤᱯᱞᱚᱭᱮᱰ (2n=26) ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱠᱩᱪᱷᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞ ᱯᱳᱞᱤᱯᱞᱚᱭᱰᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' (triploid 3n=39), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱤᱞ'' (tetraploid 4n=52), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱢᱮᱥᱱᱟᱭ'' (triploid 3n=39), ᱟᱨ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱟᱝᱜᱚᱥᱴᱤᱯᱷᱚᱞᱤᱭᱚᱢ'' (tetraploid 4n=52) ᱨᱮ ᱾<ref name="singh2006"/>
== ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ, [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]], ᱟᱨ ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱟᱨ ᱩᱯ-ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="CTEG">Townsend, C. C. and Evan Guest (1980). "Jasminum officinale," in ''Flora of Iraq,'' Vol. 4.1. Baghdad, pp. 513–519.</ref><ref name="mccleland">{{cite book|author1=Ernst Schmidt |author2=Mervyn Lötter |author3=Warren McCleland |title =Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park|publisher =Jacana Media|year =2002|page=530|isbn =978-1-919777-30-6|url =https://books.google.com/books?id=RpVJJH3kV0oC&q=Jasminum+genus&pg=PA530}}</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771 ''Jasminum'' @ EFloras.org].</ref> ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ [[center of diversity|ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="panda">{{cite book|author =Panda, H. |title =Cultivation and Utilization of Aromatic Plants|publisher =National Institute Of Industrial Research|year =2005|page =220|isbn =978-81-7833-027-3|url =https://books.google.com/books?id=EeckAgAAQBAJ&q=%E0%B9%88jusmine}}</ref>
ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ [[Mediterranean Europe|ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱤᱣᱨᱳᱯ]] ᱨᱮ [[Naturalisation (biology)|ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ]] (ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱯ, ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱟᱨ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[Iberian Peninsula|ᱤᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>{{GRIN |id=407300}}</ref>
''[[Jasminum fluminense|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱞᱩᱢᱤᱱᱮᱱᱥ]]'' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ "ᱵᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ''[[Jasminum dichotomum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱰᱤᱪᱚᱴᱚᱢᱚᱢ]]'' (Gold Coast Jasmine) ᱫᱚ [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]] ᱟᱨ [[Florida|ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ]] ᱨᱮ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref>{{PLANTS |id=JAFL |taxon=Jasminum fluminense}}</ref><ref>{{PLANTS |id=JADI2 |taxon=Jasminum dichotomum}}</ref> ''[[Jasminum polyanthum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱚᱞᱤᱭᱟᱱᱛᱷᱚᱢ]]'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱳᱞᱟᱯᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱜᱷᱟᱥ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Weeds of the Blue Mountains Bushland – Jasminum polyanthum |url=http://www.weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204150633/http://weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |archive-date=2014-02-04 }}</ref>
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱹᱲᱟᱹ "''ᱡᱮᱥᱮᱢᱤᱱ"'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{langx|fa|یاسمن|yāsamin}} ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia |title=Jasmine, Jessamine |dictionary=An etymological dictionary of modern English |page=779 |url=https://archive.org/details/etymologicaldict00weekuoft/page/390/ |last1=Weekley |first1=Ernest |date=1921 |publisher=London J. Murray }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ {{lang|pal-Latn|yāsaman}} ᱟᱨ ᱟᱨᱵᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ {{lang|ar-Latn|yāsamīn}} ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱢᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="MWdict">{{cite web |title=Definition of Jasmine |website=[[Merriam-Webster]] |date=2021-10-23 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/jasmine |access-date=2022-01-20 }}</ref><ref name="oed">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/search?q=jasmine |title=Jasmine |publisher=Online Etymology Dictionary |date=2022 |accessdate=4 March 2022 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱕᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=oed/> ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ'' ᱫᱚ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |last1=Bayton |first1=Ross |title=The Gardener's Botanical: An Encyclopedia of Latin Plant Names |url=https://books.google.com/books?id=D0ipDwAAQBAJ&q=jasminum |date=2019 |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |location=London, UK |isbn=978-1-78472-677-5 |page=170}}</ref>
== ᱛᱷᱚᱠ ᱵᱤᱱᱭᱟᱥ (Taxonomy) ==
ᱱᱚᱣᱟ **ᱡᱟᱹᱛᱤ** (genus) ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ **ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ** (species) ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ([[Oleaceae]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jasmineae]] ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006">{{cite book|author=Singh, A. K. |title =Flower Crops: Cultivation and Management|publisher =New India Publishing|year =2006|pages=193–205|isbn =978-81-89422-35-6|url =https://books.google.com/books?id=Bfb1T6QbfaAC&q=Jasminum+genus&pg=PA193}}</ref> ''Jasminum'' ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[section (botany)|ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] (sections) ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ—''Alternifolia'', ''Jasminum'', ''Primulina'', ''Trifoliolata'', ᱟᱨ ''Unifoliolata'' ᱾<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |title=''Jasminum'' L. |author=USDA, ARS, National Genetic Resources Program |publisher=Germplasm Resources Information Network, National Germplasm Resources Laboratory |access-date=November 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126042226/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |archive-date=January 26, 2012 |url-status=dead }}</ref>
[[File:Jasmine Rose photo.jpg|thumb|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ]]
=== ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ===
{{Main|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}
ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref name=grin>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |title=''Jasminum'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |author-link=Germplasm Resources Information Network |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |access-date=October 19, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122055/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |archive-date=September 24, 2015 }}</ref>
{{div col|colwidth=22em}}
* ''[[Jasminum abyssinicum|J. abyssinicum]]'' – ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ (forest jasmine)
* ''[[Jasminum adenophyllum|J. adenophyllum]]'' – ᱵᱞᱩᱜᱽᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱤᱱᱣᱦᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum andamanicum|J. andamanicum]]''
* ''[[Jasminum angulare|J. angulare]]''
* ''[[Jasminum angustifolium|J. angustifolium]]'' – [[ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
* ''[[Jasminum auriculatum|J. auriculatum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱱᱤᱰᱚᱞ-ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum azoricum|J. azoricum]]''
* ''[[Jasminum beesianum|J. beesianum]]'' – ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum dichotomum|J. dichotomum]]'' – ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum didymum|J. didymum]]''
* ''[[Jasminum dispermum|J. dispermum]]''
* ''[[Jasminum elegans|J. elegans]]''
* ''[[Jasminum elongatum|J. elongatum]]''
* ''[[Jasminum floridum|J. floridum]]''
* ''[[Jasminum fluminense|J. fluminense]]''
* ''[[Jasminum fruticans|J. fruticans]]''
* ''[[Jasminum grandiflorum|J. grandiflorum]]'' – ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum humile|J. humile]]'' – ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum lanceolarium|J. lanceolarium]]''
* ''[[Jasminum laurifolium|J. laurifolium]]'' – ᱮᱧᱡᱮᱞ-ᱣᱤᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum malabaricum|J. malabaricum]]''
* ''[[Jasminum mesnyi|J. mesnyi]]'' – ᱡᱟᱯᱟᱱᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multiflorum|J. multiflorum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multipartitum|J. multipartitum]]'' – ᱤᱯᱤᱞ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum nervosum|J. nervosum]]''
* ''[[Jasminum nobile|J. nobile]]''
* ''[[Jasminum nudiflorum|J. nudiflorum]]'' – ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ (winter jasmine)
* ''[[Jasminum odoratissimum|J. odoratissimum]]'' – ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum officinale|J. officinale]]'' – ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum parkeri|J. parkeri]]'' – ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ (dwarf) ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum polyanthum|J. polyanthum]]''
* ''[[Jasminum sambac|J. sambac]]'' – ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Arabian jasmine)
* ''[[Jasminum simplicifolium|J. simplicifolium]]''
* ''[[Jasminum sinense|J. sinense]]''
* ''[[Jasminum subhumile|J. subhumile]]''
* ''[[Jasminum tortuosum|J. tortuosum]]''
* ''[[Jasminum urophyllum|J. urophyllum]]''
* ''[[Jasminum volubile|J. volubile]]''
{{div col end}}
== ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
File:Jasminum sambac 'Grand Duke of Tuscany'.jpg|''[[Jasminum sambac]]'' "ᱜᱽᱨᱟᱱᱰ ᱰᱤᱣᱩᱠ ᱚᱯᱷ ᱴᱟᱥᱠᱟᱱᱤ"
File:Jsambac.jpg|''Jasminum sambac'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱵᱚᱞ-ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ
File:Jasmine Bud.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱩᱸᱲᱤ ᱠᱚ
File:Jasmine lifecycle.jpg|ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱟᱠᱷᱟ (Lifecycle)
File:Bunch of jasmine flowers.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱷᱚᱯᱮ
</gallery>
== ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ==
{{Main|ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ}}
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ [[jasmonate|ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ]] ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱨᱢᱳᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ''[[Jasminum grandiflorum]]'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ [[methyl jasmonate|ᱢᱤᱛᱷᱟᱭᱤᱞ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱞᱤᱠᱩᱞᱟᱨ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal |author=Demole E |year=1962 |title=Isolement et détermination de la structure du jasmonate de méthyle, constituant odorant caractéristique de l'essence de jasmin|journal=Helv Chim Acta|volume=45 |pages=675–85 |doi=10.1002/hlca.19620450233 |last2=Lederer |first2=E. |last3=Mercier |first3=D. |issue=2 |bibcode=1962HChAc..45..675D }}</ref> ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱫᱚ [[plant kingdom|ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ]] ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛ-ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ) ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[signal transduction|ᱥᱤᱜᱽᱱᱟᱞ ᱴᱨᱟᱱᱥᱰᱚᱠᱥᱚᱱ]] ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite journal|pmc=4701901|year=2016|last1=Sharma|first1=M|title=Jasmonates: Emerging Players in Controlling Temperature Stress Tolerance|journal=Frontiers in Plant Science|volume=6|pages=1129|last2=Laxmi|first2=A|doi=10.3389/fpls.2015.01129|pmid=26779205|doi-access=free |bibcode=2016FrPS....6.1129S }}</ref>
== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ (perfume) ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=What's So Great About the Jasmine Flower? |url=https://www.earth.com/earthpedia-articles/whats-great-about-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=Earth.com |language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last1=August 8 |last2=Comments |first2=2018 {{!}} Micaela Nerguizian {{!}} |title=Hopa! Rituals and Symbols of an Armenian Wedding |url=https://festival.si.edu/blog/rituals-symbols-armenian-wedding-celebration |access-date=2022-04-27 |website=Smithsonian Folklife Festival |language=en-US}}</ref> ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱢᱳᱛᱤᱭᱟ (motiyaa) ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱳᱜᱽᱨᱟ (mograa) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱳᱴᱟ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=10 Different Types of Jasmine Plants (Photos) - Garden Lovers Club |url=https://www.gardenloversclub.com/ornamental/flowers/jasmine/types-of-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=www.gardenloversclub.com |date=22 February 2020 |language=en-us}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ [[temple|ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ]] ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
[[Zine El Abidine Ben Ali#Rise to the presidency|᱑᱙᱘᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ]]<ref name="jasmin87_ayari_geisser">{{cite web |last=Michael |first=Ayari |author2=Vincent Geisser |language=fr |title=Tunisie : la Révolution des "Nouzouh"* n'a pas l'odeur du jasmin |publisher=Témoignage chrétien |year=2011 |url=http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128201953/http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |archive-date=2011-01-28 |url-status=dead }}</ref><ref name="jasmin87_QudOran">{{cite web |language=fr |title=La révolution par le feu et par un clic |publisher=[[Le Quotidien d'Oran]]/moofid.com |date=2011-02-25 |url=http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113629/http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |archive-date=2011-07-14 |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ "**[[Jasmine Revolution (disambiguation)|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱞ]]**" (Jasmine revolutions) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kim |first=Elvis H |date=September 2021 |title=Democratization and Authoritarianism in the Information Age |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/22338659211026006 |journal=International Area Studies Review |language=en |volume=24 |issue=3 |pages=205–223 |doi=10.1177/22338659211026006 |s2cid=237434616 |issn=2233-8659|url-access=subscription }}</ref>
"**[[Jasmine (given name)|ᱡᱟᱥᱢᱤᱱ]]**" ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
<gallery mode="packed-hover">
File:Tea patterns p1160028.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱤᱥ
File:Chinesischer Maler des 12. Jahrhunderts (I) 001.jpg|''ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱰᱟᱹᱨ'', ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱡᱷᱟᱣ ᱪᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ
File:Meenakshi Sundareswarar.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ
File:Jasmine Flower full bloom on the plant near Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 01.jpg|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
File:Photo Jasmine flowers harvest 1965 - Touring Club Italiano 1.2940.jpg|ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱡᱤᱭᱳ ᱠᱟᱞᱟᱵᱽᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ (᱑᱙᱖᱕)
</gallery>
== ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ **ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ** ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
* [[Syria|ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ]]: ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ [[Damascus|ᱫᱟᱢᱟᱥᱠᱟᱥ]] ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|title=Damascus, the City of Jasmine|author=Anabel Bachour|date=23 February 2017|publisher=Peacock Plume, Student Media, The American University of Paris, France|access-date=26 May 2019|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114937/http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|url-status=dead}}</ref>
* [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ("''ᱯᱤᱠᱟᱠᱮ''") ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟ ([[lei (garland)|ᱞᱮᱭᱤ]]) ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱣᱟᱭᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Hitt |first=Christine |date=1 May 2018 |title=7 of Hawaii's Most Popular Lei and What Makes Them Unique |work=Hawaii Magazine |url=https://www.hawaiimagazine.com/7-of-hawaiis-most-popular-lei-and-what-makes-them-unique/ |access-date=1 March 2022}}</ref>
* [[Indonesia|ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf Keputusan Presiden No. 4 Tahun 1993] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402234237/http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf |date=2012-04-02 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "**ᱢᱮᱞᱟᱛᱤ ᱯᱩᱛᱤᱦ**" (melati putih) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[Java|ᱡᱟᱵᱷᱟ]] ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱾
* [[Pakistan|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]]: ''[[Jasminum officinale]]'' ᱫᱚ "**ᱪᱟᱢᱵᱮᱞᱤ**" ᱟᱨᱵᱟᱝ "**ᱤᱭᱟᱥᱢᱤᱱ**" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National symbols of Pakistan|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Moin |date=26 October 2020 |title=Pakistan National Flower, Animal and Bird |url=https://ilm.com.pk/pakistan/pakistan-information/pakistan-national-flower-animal-and-bird/ |access-date=2 March 2022 |website=ILM.com.pk}}</ref>
* [[Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ "**[[sampaguita|ᱥᱟᱢᱯᱟᱜᱩᱭᱴᱟ]]**" (sampaguita) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=10 November 2021 |title=Philippine National Flower- Sampaguita |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/11/10/philippine-national-flower-sampaguita/#:~:text=For%20today's%20%23WildlifeWednesday%2C%20let's%20learn,purity%2C%20fidelity%2C%20and%20hope. |access-date=2 March 2022 |website=National Museum of the Philippines}}</ref>
* [[Thailand|ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]]: ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ (motherhood) ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|title=Symbolic and spiritual meaning of jasmine flowers|date=2017-01-03|website=Gardening Tips {{!}} Flower Wiki|language=en-US|access-date=2019-04-25}}</ref>
* [[Tunisia|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ]]: ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
* [[Iran|ᱤᱨᱟᱱ]]: (ᱟᱨᱵᱟᱝ [[Shia Islam|ᱥᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢ]]), ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱹᱵᱤ [[Muhammad|ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ]] ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ [[Fatimah al-Zahra|ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱟᱞ-ᱡᱟᱦᱨᱟ]] ᱣᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/31525 علت نامگذاری حضرت زهرا (س) به گل یاس و مهدی موعود (عج) به گل نرگس چیست ؟ التماس دها]</ref>
== ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ==
{{div col|colwidth=20em}}
* ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla sanderi]]''
* ᱠᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Cape jasmine) ''[[Gardenia]]''
* ᱠᱮᱨᱳᱞᱟᱭᱱᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Gelsemium sempervirens]]''
* ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Tabernaemontana divaricata]]''
* ᱪᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla laxa]]''
* [[Jasmine rice|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ]], ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱝ ᱪᱟᱣᱞᱮ
* ᱢᱟᱫᱟᱜᱟᱥᱠᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Stephanotis floribunda]]''
* ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Parsonsia capsularis]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Night-blooming jasmine) ''[[Cestrum nocturnum]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ / ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱨ ᱦᱟᱨ (Night-flowering jasmine) ''[[Nyctanthes arbor-tristis]]''
* ᱚᱨᱮᱧᱡᱽ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Murraya paniculata]]''
* ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Red jasmine) ''[[Plumeria rubra]]''
* ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Star jasmine) ''[[Trachelospermum jasminoides]]''
* ᱯᱮᱨᱟᱜᱩᱣᱟᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Brunfelsia australis]]''
* [[Tree jasmine (disambiguation)|ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Tree jasmine)]]
{{div col end}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ==
* {{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=116771
| title = ''Jasminum'' Linn
| access-date = 2008-06-03
| journal = Flora of Pakistan
| page = 12
}}
*{{Cite book |title=The World in So Many Words |first=Allan A. |last=Metcalf |publisher=Houghton Mifflin |year=1999 |isbn=0-395-95920-9}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
{{Commons category}}
{{Wikispecies}}
{{Wiktionary|Jasmine|Jasminum}}
* {{cite web
| url = http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jasminum
| title = Flora Europaea Search Results
| access-date = 2008-06-03
| work = [[Flora Europaea]]
| publisher = [[Royal Botanic Garden, Edinburgh]]
}}
* {{cite web
| url = http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/index.php?langue=an
| title = African Plants Database
| publisher = [[Natural History Museum of Geneva|South African National Biodiversity Institute, the Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève]] and Tela Botanica}}
* {{Cite EB1911|wstitle=Jasmine|volume=15|pages=277–278}}
{{Taxonbar|from=Q82014}}
{{Authority control}}
[[Category:Jasminum| ]]
[[Category:ᱥᱟᱢᱳᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱫᱷᱩᱬᱟᱹ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱳᱞᱮᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ]]
1iddcph1p24821prg49dzblr8a5z7q9
191241
191240
2026-05-01T08:52:03Z
Sunia Marndi
8165
191241
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱳᱞᱤᱵᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱳᱞᱮᱥᱮᱭᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ}}
{{automatic taxobox
|image = Common Jasmine.jpg
|image_caption = ''ᱢᱟᱹᱞᱤ'' ᱵᱟᱦᱟ
|taxon = Jasminum
|authority = [[ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ|L.]]
|type_species = ''[[Jasminum officinale]]''
|type_species_authority=
|subdivision_ranks = [[ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ]]
|subdivision = ᱒᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱧᱮᱞ ᱢᱮ [[List of Jasminum species|'ᱢᱟᱹᱞᱤ' ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]<ref name="ing">{{cite web
| url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Jasminum
| title = ''Jasminum''
| access-date = 2008-06-03
| work = Index Nominum Genericorum
| publisher = [[International Association for Plant Taxonomy]]
}}</ref><ref name="CPN">{{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771
| title = 10. Jasminum Linnaeus
| access-date = 2008-06-03
| journal = Chinese Plant Names
| volume = 15
| page = 307
}}</ref><ref name="UniProt">{{UniProt Taxonomy
| name = Jasminum
| id = 4147
| accessdate = 2008-06-03
}}</ref>
| synonyms=
*''Mogorium''<small> Juss.</small>
*''Noldeanthus''<small> Knobl.</small>
*''Nyctanthos'' <small> St.-Lag.</small>
|synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328128-2#synonyms |title= ''Tacca'' J.R.Forst. & G.Forst |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher= Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=25 March 2023 }}</ref>
|}}
[[File:Jasmine .jpg|thumb|ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
**ᱢᱟᱹᱞᱤ(ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ: '''''Jasminum''''') ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ [[Oleaceae|ᱳᱞᱮᱥᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="POWO"/><ref name="WFO">{{cite web |url=http://worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019529 |title=''Jasminum'' L. |date=2023 |website=World Flora Online |publisher=World Flora Consortium |access-date=25 March 2023}}</ref><ref name="singh2006"/>{{rp|193}} ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Eurasia|ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[Africa|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ [[Oceania|ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tropical climate|ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ]] ᱟᱨ ᱞᱚᱞᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006"/>{{rp|194}} ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾
ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱽᱨᱟ ᱵᱮᱞᱩᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.bbc.com/travel/article/20220106-shubra-beloula-the-tiny-egyptian-village-few-know Shubra Beloula: The tiny Egyptian village few know]</ref>
== ᱵᱮᱣᱨᱟ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱨᱟ ᱜᱷᱟᱱᱮ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ, ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ, ᱯᱮ-ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱤᱱᱱᱮᱴ (pinnate) ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{convert|2.5|cm|in|abbr=on}} ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱭᱢᱳᱥ (cymose) ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱰᱟᱹᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[petal|ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ]], ᱵᱟᱨᱭᱟ [[locule|ᱞᱳᱠᱩᱞ]] ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱳᱵᱷᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱽᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱮᱞᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱳᱞ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱮᱞᱤᱠᱥ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚᱣᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>[https://botanical.com/botanical/mgmh/j/jasmin06.html A Modern Herbal]</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱨᱳᱢᱳᱡᱳᱢ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱰᱤᱯᱞᱚᱭᱮᱰ (2n=26) ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱠᱩᱪᱷᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞ ᱯᱳᱞᱤᱯᱞᱚᱭᱰᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' (triploid 3n=39), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱤᱞ'' (tetraploid 4n=52), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱢᱮᱥᱱᱟᱭ'' (triploid 3n=39), ᱟᱨ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱟᱝᱜᱚᱥᱴᱤᱯᱷᱚᱞᱤᱭᱚᱢ'' (tetraploid 4n=52) ᱨᱮ ᱾<ref name="singh2006"/>
== ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ, [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]], ᱟᱨ ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱟᱨ ᱩᱯ-ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="CTEG">Townsend, C. C. and Evan Guest (1980). "Jasminum officinale," in ''Flora of Iraq,'' Vol. 4.1. Baghdad, pp. 513–519.</ref><ref name="mccleland">{{cite book|author1=Ernst Schmidt |author2=Mervyn Lötter |author3=Warren McCleland |title =Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park|publisher =Jacana Media|year =2002|page=530|isbn =978-1-919777-30-6|url =https://books.google.com/books?id=RpVJJH3kV0oC&q=Jasminum+genus&pg=PA530}}</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771 ''Jasminum'' @ EFloras.org].</ref> ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ [[center of diversity|ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="panda">{{cite book|author =Panda, H. |title =Cultivation and Utilization of Aromatic Plants|publisher =National Institute Of Industrial Research|year =2005|page =220|isbn =978-81-7833-027-3|url =https://books.google.com/books?id=EeckAgAAQBAJ&q=%E0%B9%88jusmine}}</ref>
ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ [[Mediterranean Europe|ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱤᱣᱨᱳᱯ]] ᱨᱮ [[Naturalisation (biology)|ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ]] (ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱯ, ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱟᱨ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[Iberian Peninsula|ᱤᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>{{GRIN |id=407300}}</ref>
''[[Jasminum fluminense|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱞᱩᱢᱤᱱᱮᱱᱥ]]'' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ "ᱵᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ''[[Jasminum dichotomum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱰᱤᱪᱚᱴᱚᱢᱚᱢ]]'' (Gold Coast Jasmine) ᱫᱚ [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]] ᱟᱨ [[Florida|ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ]] ᱨᱮ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref>{{PLANTS |id=JAFL |taxon=Jasminum fluminense}}</ref><ref>{{PLANTS |id=JADI2 |taxon=Jasminum dichotomum}}</ref> ''[[Jasminum polyanthum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱚᱞᱤᱭᱟᱱᱛᱷᱚᱢ]]'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱳᱞᱟᱯᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱜᱷᱟᱥ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Weeds of the Blue Mountains Bushland – Jasminum polyanthum |url=http://www.weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204150633/http://weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |archive-date=2014-02-04 }}</ref>
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱹᱲᱟᱹ "''ᱡᱮᱥᱮᱢᱤᱱ"'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{langx|fa|یاسمن|yāsamin}} ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia |title=Jasmine, Jessamine |dictionary=An etymological dictionary of modern English |page=779 |url=https://archive.org/details/etymologicaldict00weekuoft/page/390/ |last1=Weekley |first1=Ernest |date=1921 |publisher=London J. Murray }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ {{lang|pal-Latn|yāsaman}} ᱟᱨ ᱟᱨᱵᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ {{lang|ar-Latn|yāsamīn}} ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱢᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="MWdict">{{cite web |title=Definition of Jasmine |website=[[Merriam-Webster]] |date=2021-10-23 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/jasmine |access-date=2022-01-20 }}</ref><ref name="oed">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/search?q=jasmine |title=Jasmine |publisher=Online Etymology Dictionary |date=2022 |accessdate=4 March 2022 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱕᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=oed/> ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ'' ᱫᱚ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |last1=Bayton |first1=Ross |title=The Gardener's Botanical: An Encyclopedia of Latin Plant Names |url=https://books.google.com/books?id=D0ipDwAAQBAJ&q=jasminum |date=2019 |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |location=London, UK |isbn=978-1-78472-677-5 |page=170}}</ref>
== ᱛᱷᱚᱠ ᱵᱤᱱᱭᱟᱥ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ (species) ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ (Oleaceae) ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jasmineae]] ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006">{{cite book|author=Singh, A. K. |title =Flower Crops: Cultivation and Management|publisher =New India Publishing|year =2006|pages=193–205|isbn =978-81-89422-35-6|url =https://books.google.com/books?id=Bfb1T6QbfaAC&q=Jasminum+genus&pg=PA193}}</ref> ''Jasminum'' ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ—''Alternifolia'', ''Jasminum'', ''Primulina'', ''Trifoliolata'', ᱟᱨ ''Unifoliolata'' ᱾<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |title=''Jasminum'' L. |author=USDA, ARS, National Genetic Resources Program |publisher=Germplasm Resources Information Network, National Germplasm Resources Laboratory |access-date=November 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126042226/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |archive-date=January 26, 2012 |url-status=dead }}</ref>
[[File:Jasmine Rose photo.jpg|thumb|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ]]
=== ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ===
{{Main|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}
ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref name=grin>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |title=''Jasminum'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |author-link=Germplasm Resources Information Network |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |access-date=October 19, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122055/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |archive-date=September 24, 2015 }}</ref>
{{div col|colwidth=22em}}
* ''[[Jasminum abyssinicum|J. abyssinicum]]'' – ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ (forest jasmine)
* ''[[Jasminum adenophyllum|J. adenophyllum]]'' – ᱵᱞᱩᱜᱽᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱤᱱᱣᱦᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum andamanicum|J. andamanicum]]''
* ''[[Jasminum angulare|J. angulare]]''
* ''[[Jasminum angustifolium|J. angustifolium]]'' – [[ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
* ''[[Jasminum auriculatum|J. auriculatum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱱᱤᱰᱚᱞ-ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum azoricum|J. azoricum]]''
* ''[[Jasminum beesianum|J. beesianum]]'' – ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum dichotomum|J. dichotomum]]'' – ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum didymum|J. didymum]]''
* ''[[Jasminum dispermum|J. dispermum]]''
* ''[[Jasminum elegans|J. elegans]]''
* ''[[Jasminum elongatum|J. elongatum]]''
* ''[[Jasminum floridum|J. floridum]]''
* ''[[Jasminum fluminense|J. fluminense]]''
* ''[[Jasminum fruticans|J. fruticans]]''
* ''[[Jasminum grandiflorum|J. grandiflorum]]'' – ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum humile|J. humile]]'' – ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum lanceolarium|J. lanceolarium]]''
* ''[[Jasminum laurifolium|J. laurifolium]]'' – ᱮᱧᱡᱮᱞ-ᱣᱤᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum malabaricum|J. malabaricum]]''
* ''[[Jasminum mesnyi|J. mesnyi]]'' – ᱡᱟᱯᱟᱱᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multiflorum|J. multiflorum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multipartitum|J. multipartitum]]'' – ᱤᱯᱤᱞ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum nervosum|J. nervosum]]''
* ''[[Jasminum nobile|J. nobile]]''
* ''[[Jasminum nudiflorum|J. nudiflorum]]'' – ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ (winter jasmine)
* ''[[Jasminum odoratissimum|J. odoratissimum]]'' – ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum officinale|J. officinale]]'' – ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum parkeri|J. parkeri]]'' – ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ (dwarf) ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum polyanthum|J. polyanthum]]''
* ''[[Jasminum sambac|J. sambac]]'' – ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Arabian jasmine)
* ''[[Jasminum simplicifolium|J. simplicifolium]]''
* ''[[Jasminum sinense|J. sinense]]''
* ''[[Jasminum subhumile|J. subhumile]]''
* ''[[Jasminum tortuosum|J. tortuosum]]''
* ''[[Jasminum urophyllum|J. urophyllum]]''
* ''[[Jasminum volubile|J. volubile]]''
{{div col end}}
== ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
File:Jasminum sambac 'Grand Duke of Tuscany'.jpg|''[[Jasminum sambac]]'' "ᱜᱽᱨᱟᱱᱰ ᱰᱤᱣᱩᱠ ᱚᱯᱷ ᱴᱟᱥᱠᱟᱱᱤ"
File:Jsambac.jpg|''Jasminum sambac'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱵᱚᱞ-ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ
File:Jasmine Bud.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱩᱸᱲᱤ ᱠᱚ
File:Jasmine lifecycle.jpg|ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱟᱠᱷᱟ (Lifecycle)
File:Bunch of jasmine flowers.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱷᱚᱯᱮ
</gallery>
== ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱨᱢᱳᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱜᱨᱟᱱᱰᱤᱯᱞᱚᱨᱚᱢ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱛᱷᱟᱭᱤᱞ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱞᱤᱠᱩᱞᱟᱨ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal |author=Demole E |year=1962 |title=Isolement et détermination de la structure du jasmonate de méthyle, constituant odorant caractéristique de l'essence de jasmin|journal=Helv Chim Acta|volume=45 |pages=675–85 |doi=10.1002/hlca.19620450233 |last2=Lederer |first2=E. |last3=Mercier |first3=D. |issue=2 |bibcode=1962HChAc..45..675D }}</ref> ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱫᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛ-ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ) ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱜᱽᱱᱟᱞ ᱴᱨᱟᱱᱥᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite journal|pmc=4701901|year=2016|last1=Sharma|first1=M|title=Jasmonates: Emerging Players in Controlling Temperature Stress Tolerance|journal=Frontiers in Plant Science|volume=6|pages=1129|last2=Laxmi|first2=A|doi=10.3389/fpls.2015.01129|pmid=26779205|doi-access=free |bibcode=2016FrPS....6.1129S }}</ref>
== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=What's So Great About the Jasmine Flower? |url=https://www.earth.com/earthpedia-articles/whats-great-about-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=Earth.com |language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last1=August 8 |last2=Comments |first2=2018 {{!}} Micaela Nerguizian {{!}} |title=Hopa! Rituals and Symbols of an Armenian Wedding |url=https://festival.si.edu/blog/rituals-symbols-armenian-wedding-celebration |access-date=2022-04-27 |website=Smithsonian Folklife Festival |language=en-US}}</ref> ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱢᱳᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱳᱜᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱳᱴᱟ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=10 Different Types of Jasmine Plants (Photos) - Garden Lovers Club |url=https://www.gardenloversclub.com/ornamental/flowers/jasmine/types-of-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=www.gardenloversclub.com |date=22 February 2020 |language=en-us}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
[[Zine El Abidine Ben Ali#Rise to the presidency|᱑᱙᱘᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ]]<ref name="jasmin87_ayari_geisser">{{cite web |last=Michael |first=Ayari |author2=Vincent Geisser |language=fr |title=Tunisie : la Révolution des "Nouzouh"* n'a pas l'odeur du jasmin |publisher=Témoignage chrétien |year=2011 |url=http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128201953/http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |archive-date=2011-01-28 |url-status=dead }}</ref><ref name="jasmin87_QudOran">{{cite web |language=fr |title=La révolution par le feu et par un clic |publisher=[[Le Quotidien d'Oran]]/moofid.com |date=2011-02-25 |url=http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113629/http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |archive-date=2011-07-14 |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱞ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kim |first=Elvis H |date=September 2021 |title=Democratization and Authoritarianism in the Information Age |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/22338659211026006 |journal=International Area Studies Review |language=en |volume=24 |issue=3 |pages=205–223 |doi=10.1177/22338659211026006 |s2cid=237434616 |issn=2233-8659|url-access=subscription }}</ref>
"ᱡᱟᱥᱢᱤᱱ" ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
<gallery mode="packed-hover">
File:Tea patterns p1160028.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱤᱥ
File:Chinesischer Maler des 12. Jahrhunderts (I) 001.jpg|''ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱰᱟᱹᱨ'', ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱡᱷᱟᱣ ᱪᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ
File:Meenakshi Sundareswarar.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ
File:Jasmine Flower full bloom on the plant near Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 01.jpg|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
File:Photo Jasmine flowers harvest 1965 - Touring Club Italiano 1.2940.jpg|ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱡᱤᱭᱳ ᱠᱟᱞᱟᱵᱽᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ (᱑᱙᱖᱕)
</gallery>
== ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ **ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ** ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
* [[Syria|ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ]]: ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ [[Damascus|ᱫᱟᱢᱟᱥᱠᱟᱥ]] ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|title=Damascus, the City of Jasmine|author=Anabel Bachour|date=23 February 2017|publisher=Peacock Plume, Student Media, The American University of Paris, France|access-date=26 May 2019|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114937/http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|url-status=dead}}</ref>
* [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ("''ᱯᱤᱠᱟᱠᱮ''") ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟ ([[lei (garland)|ᱞᱮᱭᱤ]]) ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱣᱟᱭᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Hitt |first=Christine |date=1 May 2018 |title=7 of Hawaii's Most Popular Lei and What Makes Them Unique |work=Hawaii Magazine |url=https://www.hawaiimagazine.com/7-of-hawaiis-most-popular-lei-and-what-makes-them-unique/ |access-date=1 March 2022}}</ref>
* [[Indonesia|ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf Keputusan Presiden No. 4 Tahun 1993] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402234237/http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf |date=2012-04-02 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "**ᱢᱮᱞᱟᱛᱤ ᱯᱩᱛᱤᱦ**" (melati putih) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[Java|ᱡᱟᱵᱷᱟ]] ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱾
* [[Pakistan|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]]: ''[[Jasminum officinale]]'' ᱫᱚ "**ᱪᱟᱢᱵᱮᱞᱤ**" ᱟᱨᱵᱟᱝ "**ᱤᱭᱟᱥᱢᱤᱱ**" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National symbols of Pakistan|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Moin |date=26 October 2020 |title=Pakistan National Flower, Animal and Bird |url=https://ilm.com.pk/pakistan/pakistan-information/pakistan-national-flower-animal-and-bird/ |access-date=2 March 2022 |website=ILM.com.pk}}</ref>
* [[Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ "**[[sampaguita|ᱥᱟᱢᱯᱟᱜᱩᱭᱴᱟ]]**" (sampaguita) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=10 November 2021 |title=Philippine National Flower- Sampaguita |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/11/10/philippine-national-flower-sampaguita/#:~:text=For%20today's%20%23WildlifeWednesday%2C%20let's%20learn,purity%2C%20fidelity%2C%20and%20hope. |access-date=2 March 2022 |website=National Museum of the Philippines}}</ref>
* [[Thailand|ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]]: ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ (motherhood) ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|title=Symbolic and spiritual meaning of jasmine flowers|date=2017-01-03|website=Gardening Tips {{!}} Flower Wiki|language=en-US|access-date=2019-04-25}}</ref>
* [[Tunisia|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ]]: ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
* [[Iran|ᱤᱨᱟᱱ]]: (ᱟᱨᱵᱟᱝ [[Shia Islam|ᱥᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢ]]), ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱹᱵᱤ [[Muhammad|ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ]] ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ [[Fatimah al-Zahra|ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱟᱞ-ᱡᱟᱦᱨᱟ]] ᱣᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/31525 علت نامگذاری حضرت زهرا (س) به گل یاس و مهدی موعود (عج) به گل نرگس چیست ؟ التماس دها]</ref>
== ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ==
{{div col|colwidth=20em}}
* ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla sanderi]]''
* ᱠᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Cape jasmine) ''[[Gardenia]]''
* ᱠᱮᱨᱳᱞᱟᱭᱱᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Gelsemium sempervirens]]''
* ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Tabernaemontana divaricata]]''
* ᱪᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla laxa]]''
* [[Jasmine rice|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ]], ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱝ ᱪᱟᱣᱞᱮ
* ᱢᱟᱫᱟᱜᱟᱥᱠᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Stephanotis floribunda]]''
* ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Parsonsia capsularis]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Night-blooming jasmine) ''[[Cestrum nocturnum]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ / ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱨ ᱦᱟᱨ (Night-flowering jasmine) ''[[Nyctanthes arbor-tristis]]''
* ᱚᱨᱮᱧᱡᱽ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Murraya paniculata]]''
* ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Red jasmine) ''[[Plumeria rubra]]''
* ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Star jasmine) ''[[Trachelospermum jasminoides]]''
* ᱯᱮᱨᱟᱜᱩᱣᱟᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Brunfelsia australis]]''
* [[Tree jasmine (disambiguation)|ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Tree jasmine)]]
{{div col end}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ==
* {{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=116771
| title = ''Jasminum'' Linn
| access-date = 2008-06-03
| journal = Flora of Pakistan
| page = 12
}}
*{{Cite book |title=The World in So Many Words |first=Allan A. |last=Metcalf |publisher=Houghton Mifflin |year=1999 |isbn=0-395-95920-9}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
{{Commons category}}
{{Wikispecies}}
{{Wiktionary|Jasmine|Jasminum}}
* {{cite web
| url = http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jasminum
| title = Flora Europaea Search Results
| access-date = 2008-06-03
| work = [[Flora Europaea]]
| publisher = [[Royal Botanic Garden, Edinburgh]]
}}
* {{cite web
| url = http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/index.php?langue=an
| title = African Plants Database
| publisher = [[Natural History Museum of Geneva|South African National Biodiversity Institute, the Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève]] and Tela Botanica}}
* {{Cite EB1911|wstitle=Jasmine|volume=15|pages=277–278}}
{{Taxonbar|from=Q82014}}
{{Authority control}}
[[Category:Jasminum| ]]
[[Category:ᱥᱟᱢᱳᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱫᱷᱩᱬᱟᱹ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱳᱞᱮᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ]]
5jj5yiocghx5o1oiju1crbombheoife
191242
191241
2026-05-01T08:54:45Z
Sunia Marndi
8165
191242
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱳᱞᱤᱵᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱳᱞᱮᱥᱮᱭᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ}}
{{automatic taxobox
|image = Common Jasmine.jpg
|image_caption = ''ᱢᱟᱹᱞᱤ'' ᱵᱟᱦᱟ
|taxon = Jasminum
|authority = [[ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ|L.]]
|type_species = ''[[Jasminum officinale]]''
|type_species_authority=
|subdivision_ranks = [[ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ]]
|subdivision = ᱒᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱧᱮᱞ ᱢᱮ [[List of Jasminum species|'ᱢᱟᱹᱞᱤ' ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]<ref name="ing">{{cite web
| url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Jasminum
| title = ''Jasminum''
| access-date = 2008-06-03
| work = Index Nominum Genericorum
| publisher = [[International Association for Plant Taxonomy]]
}}</ref><ref name="CPN">{{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771
| title = 10. Jasminum Linnaeus
| access-date = 2008-06-03
| journal = Chinese Plant Names
| volume = 15
| page = 307
}}</ref><ref name="UniProt">{{UniProt Taxonomy
| name = Jasminum
| id = 4147
| accessdate = 2008-06-03
}}</ref>
| synonyms=
*''Mogorium''<small> Juss.</small>
*''Noldeanthus''<small> Knobl.</small>
*''Nyctanthos'' <small> St.-Lag.</small>
|synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328128-2#synonyms |title= ''Tacca'' J.R.Forst. & G.Forst |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher= Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=25 March 2023 }}</ref>
|}}
[[File:Jasmine .jpg|thumb|ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
**ᱢᱟᱹᱞᱤ(ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ: '''''Jasminum''''') ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ [[Oleaceae|ᱳᱞᱮᱥᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="POWO"/><ref name="WFO">{{cite web |url=http://worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019529 |title=''Jasminum'' L. |date=2023 |website=World Flora Online |publisher=World Flora Consortium |access-date=25 March 2023}}</ref><ref name="singh2006"/>{{rp|193}} ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Eurasia|ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ]], [[Africa|ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ [[Oceania|ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tropical climate|ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ]] ᱟᱨ ᱞᱚᱞᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006"/>{{rp|194}} ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾
ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱽᱨᱟ ᱵᱮᱞᱩᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.bbc.com/travel/article/20220106-shubra-beloula-the-tiny-egyptian-village-few-know Shubra Beloula: The tiny Egyptian village few know]</ref>
== ᱵᱮᱣᱨᱟ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱨᱟ ᱜᱷᱟᱱᱮ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ, ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ, ᱯᱮ-ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱤᱱᱱᱮᱴ (pinnate) ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{convert|2.5|cm|in|abbr=on}} ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱭᱢᱳᱥ (cymose) ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱰᱟᱹᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ [[petal|ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ]], ᱵᱟᱨᱭᱟ [[locule|ᱞᱳᱠᱩᱞ]] ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱳᱵᱷᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱽᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱮᱞᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱳᱞ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱮᱞᱤᱠᱥ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚᱣᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>[https://botanical.com/botanical/mgmh/j/jasmin06.html A Modern Herbal]</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱨᱳᱢᱳᱡᱳᱢ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱰᱤᱯᱞᱚᱭᱮᱰ (2n=26) ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱠᱩᱪᱷᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞ ᱯᱳᱞᱤᱯᱞᱚᱭᱰᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' (triploid 3n=39), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱤᱞ'' (tetraploid 4n=52), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱢᱮᱥᱱᱟᱭ'' (triploid 3n=39), ᱟᱨ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱟᱝᱜᱚᱥᱴᱤᱯᱷᱚᱞᱤᱭᱚᱢ'' (tetraploid 4n=52) ᱨᱮ ᱾<ref name="singh2006"/>
== ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ, [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]], ᱟᱨ ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱟᱨ ᱩᱯ-ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="CTEG">Townsend, C. C. and Evan Guest (1980). "Jasminum officinale," in ''Flora of Iraq,'' Vol. 4.1. Baghdad, pp. 513–519.</ref><ref name="mccleland">{{cite book|author1=Ernst Schmidt |author2=Mervyn Lötter |author3=Warren McCleland |title =Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park|publisher =Jacana Media|year =2002|page=530|isbn =978-1-919777-30-6|url =https://books.google.com/books?id=RpVJJH3kV0oC&q=Jasminum+genus&pg=PA530}}</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771 ''Jasminum'' @ EFloras.org].</ref> ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ [[center of diversity|ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="panda">{{cite book|author =Panda, H. |title =Cultivation and Utilization of Aromatic Plants|publisher =National Institute Of Industrial Research|year =2005|page =220|isbn =978-81-7833-027-3|url =https://books.google.com/books?id=EeckAgAAQBAJ&q=%E0%B9%88jusmine}}</ref>
ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ [[Mediterranean Europe|ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱤᱣᱨᱳᱯ]] ᱨᱮ [[Naturalisation (biology)|ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ]] (ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱯ, ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱟᱨ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[Iberian Peninsula|ᱤᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>{{GRIN |id=407300}}</ref>
''[[Jasminum fluminense|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱞᱩᱢᱤᱱᱮᱱᱥ]]'' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ "ᱵᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ''[[Jasminum dichotomum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱰᱤᱪᱚᱴᱚᱢᱚᱢ]]'' (Gold Coast Jasmine) ᱫᱚ [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]] ᱟᱨ [[Florida|ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ]] ᱨᱮ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref>{{PLANTS |id=JAFL |taxon=Jasminum fluminense}}</ref><ref>{{PLANTS |id=JADI2 |taxon=Jasminum dichotomum}}</ref> ''[[Jasminum polyanthum|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱚᱞᱤᱭᱟᱱᱛᱷᱚᱢ]]'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱳᱞᱟᱯᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[invasive species|ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱜᱷᱟᱥ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Weeds of the Blue Mountains Bushland – Jasminum polyanthum |url=http://www.weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204150633/http://weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |archive-date=2014-02-04 }}</ref>
== ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱹᱲᱟᱹ "''ᱡᱮᱥᱮᱢᱤᱱ"'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{langx|fa|یاسمن|yāsamin}} ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia |title=Jasmine, Jessamine |dictionary=An etymological dictionary of modern English |page=779 |url=https://archive.org/details/etymologicaldict00weekuoft/page/390/ |last1=Weekley |first1=Ernest |date=1921 |publisher=London J. Murray }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ {{lang|pal-Latn|yāsaman}} ᱟᱨ ᱟᱨᱵᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ {{lang|ar-Latn|yāsamīn}} ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱢᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="MWdict">{{cite web |title=Definition of Jasmine |website=[[Merriam-Webster]] |date=2021-10-23 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/jasmine |access-date=2022-01-20 }}</ref><ref name="oed">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/search?q=jasmine |title=Jasmine |publisher=Online Etymology Dictionary |date=2022 |accessdate=4 March 2022 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱕᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=oed/> ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ'' ᱫᱚ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |last1=Bayton |first1=Ross |title=The Gardener's Botanical: An Encyclopedia of Latin Plant Names |url=https://books.google.com/books?id=D0ipDwAAQBAJ&q=jasminum |date=2019 |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |location=London, UK |isbn=978-1-78472-677-5 |page=170}}</ref>
== ᱛᱷᱚᱠ ᱵᱤᱱᱭᱟᱥ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ (species) ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ (Oleaceae) ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jasmineae]] ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006">{{cite book|author=Singh, A. K. |title =Flower Crops: Cultivation and Management|publisher =New India Publishing|year =2006|pages=193–205|isbn =978-81-89422-35-6|url =https://books.google.com/books?id=Bfb1T6QbfaAC&q=Jasminum+genus&pg=PA193}}</ref> ''Jasminum'' ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ—''Alternifolia'', ''Jasminum'', ''Primulina'', ''Trifoliolata'', ᱟᱨ ''Unifoliolata'' ᱾<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |title=''Jasminum'' L. |author=USDA, ARS, National Genetic Resources Program |publisher=Germplasm Resources Information Network, National Germplasm Resources Laboratory |access-date=November 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126042226/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |archive-date=January 26, 2012 |url-status=dead }}</ref>
[[File:Jasmine Rose photo.jpg|thumb|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ]]
=== ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ===
{{Main|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}
ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref name=grin>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |title=''Jasminum'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |author-link=Germplasm Resources Information Network |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |access-date=October 19, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122055/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |archive-date=September 24, 2015 }}</ref>
{{div col|colwidth=22em}}
* ''[[Jasminum abyssinicum|J. abyssinicum]]'' – ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ (forest jasmine)
* ''[[Jasminum adenophyllum|J. adenophyllum]]'' – ᱵᱞᱩᱜᱽᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱤᱱᱣᱦᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum andamanicum|J. andamanicum]]''
* ''[[Jasminum angulare|J. angulare]]''
* ''[[Jasminum angustifolium|J. angustifolium]]'' – [[ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ]]
* ''[[Jasminum auriculatum|J. auriculatum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱱᱤᱰᱚᱞ-ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum azoricum|J. azoricum]]''
* ''[[Jasminum beesianum|J. beesianum]]'' – ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum dichotomum|J. dichotomum]]'' – ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum didymum|J. didymum]]''
* ''[[Jasminum dispermum|J. dispermum]]''
* ''[[Jasminum elegans|J. elegans]]''
* ''[[Jasminum elongatum|J. elongatum]]''
* ''[[Jasminum floridum|J. floridum]]''
* ''[[Jasminum fluminense|J. fluminense]]''
* ''[[Jasminum fruticans|J. fruticans]]''
* ''[[Jasminum grandiflorum|J. grandiflorum]]'' – ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum humile|J. humile]]'' – ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum lanceolarium|J. lanceolarium]]''
* ''[[Jasminum laurifolium|J. laurifolium]]'' – ᱮᱧᱡᱮᱞ-ᱣᱤᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum malabaricum|J. malabaricum]]''
* ''[[Jasminum mesnyi|J. mesnyi]]'' – ᱡᱟᱯᱟᱱᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multiflorum|J. multiflorum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum multipartitum|J. multipartitum]]'' – ᱤᱯᱤᱞ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum nervosum|J. nervosum]]''
* ''[[Jasminum nobile|J. nobile]]''
* ''[[Jasminum nudiflorum|J. nudiflorum]]'' – ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ (winter jasmine)
* ''[[Jasminum odoratissimum|J. odoratissimum]]'' – ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum officinale|J. officinale]]'' – ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum parkeri|J. parkeri]]'' – ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ (dwarf) ᱢᱟᱹᱞᱤ
* ''[[Jasminum polyanthum|J. polyanthum]]''
* ''[[Jasminum sambac|J. sambac]]'' – ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Arabian jasmine)
* ''[[Jasminum simplicifolium|J. simplicifolium]]''
* ''[[Jasminum sinense|J. sinense]]''
* ''[[Jasminum subhumile|J. subhumile]]''
* ''[[Jasminum tortuosum|J. tortuosum]]''
* ''[[Jasminum urophyllum|J. urophyllum]]''
* ''[[Jasminum volubile|J. volubile]]''
{{div col end}}
== ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
File:Jasminum sambac 'Grand Duke of Tuscany'.jpg|''[[Jasminum sambac]]'' "ᱜᱽᱨᱟᱱᱰ ᱰᱤᱣᱩᱠ ᱚᱯᱷ ᱴᱟᱥᱠᱟᱱᱤ"
File:Jsambac.jpg|''Jasminum sambac'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱵᱚᱞ-ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ
File:Jasmine Bud.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱩᱸᱲᱤ ᱠᱚ
File:Jasmine lifecycle.jpg|ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱟᱠᱷᱟ (Lifecycle)
File:Bunch of jasmine flowers.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱷᱚᱯᱮ
</gallery>
== ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱨᱢᱳᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱜᱨᱟᱱᱰᱤᱯᱞᱚᱨᱚᱢ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱛᱷᱟᱭᱤᱞ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱞᱤᱠᱩᱞᱟᱨ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal |author=Demole E |year=1962 |title=Isolement et détermination de la structure du jasmonate de méthyle, constituant odorant caractéristique de l'essence de jasmin|journal=Helv Chim Acta|volume=45 |pages=675–85 |doi=10.1002/hlca.19620450233 |last2=Lederer |first2=E. |last3=Mercier |first3=D. |issue=2 |bibcode=1962HChAc..45..675D }}</ref> ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱫᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛ-ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ) ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱜᱽᱱᱟᱞ ᱴᱨᱟᱱᱥᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite journal|pmc=4701901|year=2016|last1=Sharma|first1=M|title=Jasmonates: Emerging Players in Controlling Temperature Stress Tolerance|journal=Frontiers in Plant Science|volume=6|pages=1129|last2=Laxmi|first2=A|doi=10.3389/fpls.2015.01129|pmid=26779205|doi-access=free |bibcode=2016FrPS....6.1129S }}</ref>
== ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=What's So Great About the Jasmine Flower? |url=https://www.earth.com/earthpedia-articles/whats-great-about-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=Earth.com |language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last1=August 8 |last2=Comments |first2=2018 {{!}} Micaela Nerguizian {{!}} |title=Hopa! Rituals and Symbols of an Armenian Wedding |url=https://festival.si.edu/blog/rituals-symbols-armenian-wedding-celebration |access-date=2022-04-27 |website=Smithsonian Folklife Festival |language=en-US}}</ref> ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱢᱳᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱳᱜᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱳᱴᱟ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=10 Different Types of Jasmine Plants (Photos) - Garden Lovers Club |url=https://www.gardenloversclub.com/ornamental/flowers/jasmine/types-of-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=www.gardenloversclub.com |date=22 February 2020 |language=en-us}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾
[[Zine El Abidine Ben Ali#Rise to the presidency|᱑᱙᱘᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ]]<ref name="jasmin87_ayari_geisser">{{cite web |last=Michael |first=Ayari |author2=Vincent Geisser |language=fr |title=Tunisie : la Révolution des "Nouzouh"* n'a pas l'odeur du jasmin |publisher=Témoignage chrétien |year=2011 |url=http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128201953/http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |archive-date=2011-01-28 |url-status=dead }}</ref><ref name="jasmin87_QudOran">{{cite web |language=fr |title=La révolution par le feu et par un clic |publisher=[[Le Quotidien d'Oran]]/moofid.com |date=2011-02-25 |url=http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113629/http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |archive-date=2011-07-14 |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱞ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kim |first=Elvis H |date=September 2021 |title=Democratization and Authoritarianism in the Information Age |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/22338659211026006 |journal=International Area Studies Review |language=en |volume=24 |issue=3 |pages=205–223 |doi=10.1177/22338659211026006 |s2cid=237434616 |issn=2233-8659|url-access=subscription }}</ref>
"ᱡᱟᱥᱢᱤᱱ" ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
<gallery mode="packed-hover">
File:Tea patterns p1160028.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱤᱥ
File:Chinesischer Maler des 12. Jahrhunderts (I) 001.jpg|''ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱰᱟᱹᱨ'', ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱡᱷᱟᱣ ᱪᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ
File:Meenakshi Sundareswarar.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ
File:Jasmine Flower full bloom on the plant near Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 01.jpg|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ
File:Photo Jasmine flowers harvest 1965 - Touring Club Italiano 1.2940.jpg|ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱡᱤᱭᱳ ᱠᱟᱞᱟᱵᱽᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ (᱑᱙᱖᱕)
</gallery>
== ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ==
ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
* [[Syria|ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ]]: ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ [[Damascus|ᱫᱟᱢᱟᱥᱠᱟᱥ]] ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|title=Damascus, the City of Jasmine|author=Anabel Bachour|date=23 February 2017|publisher=Peacock Plume, Student Media, The American University of Paris, France|access-date=26 May 2019|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114937/http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|url-status=dead}}</ref>
* [[Hawaii|ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ]]: ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' ("''ᱯᱤᱠᱟᱠᱮ''") ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟ ([[lei (garland)|ᱞᱮᱭᱤ]]) ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱣᱟᱭᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Hitt |first=Christine |date=1 May 2018 |title=7 of Hawaii's Most Popular Lei and What Makes Them Unique |work=Hawaii Magazine |url=https://www.hawaiimagazine.com/7-of-hawaiis-most-popular-lei-and-what-makes-them-unique/ |access-date=1 March 2022}}</ref>
* [[Indonesia|ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]]: ''[[Jasminum sambac|ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ]]'' ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf Keputusan Presiden No. 4 Tahun 1993] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402234237/http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf |date=2012-04-02 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "**ᱢᱮᱞᱟᱛᱤ ᱯᱩᱛᱤᱦ**" (melati putih) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[Java|ᱡᱟᱵᱷᱟ]] ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱾
* [[Pakistan|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]]: ''[[Jasminum officinale]]'' ᱫᱚ "**ᱪᱟᱢᱵᱮᱞᱤ**" ᱟᱨᱵᱟᱝ "**ᱤᱭᱟᱥᱢᱤᱱ**" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National symbols of Pakistan|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Moin |date=26 October 2020 |title=Pakistan National Flower, Animal and Bird |url=https://ilm.com.pk/pakistan/pakistan-information/pakistan-national-flower-animal-and-bird/ |access-date=2 March 2022 |website=ILM.com.pk}}</ref>
* [[Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ "**[[sampaguita|ᱥᱟᱢᱯᱟᱜᱩᱭᱴᱟ]]**" (sampaguita) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=10 November 2021 |title=Philippine National Flower- Sampaguita |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/11/10/philippine-national-flower-sampaguita/#:~:text=For%20today's%20%23WildlifeWednesday%2C%20let's%20learn,purity%2C%20fidelity%2C%20and%20hope. |access-date=2 March 2022 |website=National Museum of the Philippines}}</ref>
* [[Thailand|ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]]: ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ (motherhood) ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|title=Symbolic and spiritual meaning of jasmine flowers|date=2017-01-03|website=Gardening Tips {{!}} Flower Wiki|language=en-US|access-date=2019-04-25}}</ref>
* [[Tunisia|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ]]: ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
* [[Iran|ᱤᱨᱟᱱ]]: (ᱟᱨᱵᱟᱝ [[Shia Islam|ᱥᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢ]]), ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱹᱵᱤ [[Muhammad|ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ]] ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ [[Fatimah al-Zahra|ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱟᱞ-ᱡᱟᱦᱨᱟ]] ᱣᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/31525 علت نامگذاری حضرت زهرا (س) به گل یاس و مهدی موعود (عج) به گل نرگس چیست ؟ التماس دها]</ref>
== ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ==
{{div col|colwidth=20em}}
* ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla sanderi]]''
* ᱠᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Cape jasmine) ''[[Gardenia]]''
* ᱠᱮᱨᱳᱞᱟᱭᱱᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Gelsemium sempervirens]]''
* ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Tabernaemontana divaricata]]''
* ᱪᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla laxa]]''
* [[Jasmine rice|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ]], ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱝ ᱪᱟᱣᱞᱮ
* ᱢᱟᱫᱟᱜᱟᱥᱠᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Stephanotis floribunda]]''
* ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Parsonsia capsularis]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Night-blooming jasmine) ''[[Cestrum nocturnum]]''
* ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ / ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱨ ᱦᱟᱨ (Night-flowering jasmine) ''[[Nyctanthes arbor-tristis]]''
* ᱚᱨᱮᱧᱡᱽ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Murraya paniculata]]''
* ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Red jasmine) ''[[Plumeria rubra]]''
* ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Star jasmine) ''[[Trachelospermum jasminoides]]''
* ᱯᱮᱨᱟᱜᱩᱣᱟᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Brunfelsia australis]]''
* [[Tree jasmine (disambiguation)|ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Tree jasmine)]]
{{div col end}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ==
* {{cite journal
| url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=116771
| title = ''Jasminum'' Linn
| access-date = 2008-06-03
| journal = Flora of Pakistan
| page = 12
}}
*{{Cite book |title=The World in So Many Words |first=Allan A. |last=Metcalf |publisher=Houghton Mifflin |year=1999 |isbn=0-395-95920-9}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
{{Commons category}}
{{Wikispecies}}
{{Wiktionary|Jasmine|Jasminum}}
* {{cite web
| url = http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jasminum
| title = Flora Europaea Search Results
| access-date = 2008-06-03
| work = [[Flora Europaea]]
| publisher = [[Royal Botanic Garden, Edinburgh]]
}}
* {{cite web
| url = http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/index.php?langue=an
| title = African Plants Database
| publisher = [[Natural History Museum of Geneva|South African National Biodiversity Institute, the Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève]] and Tela Botanica}}
* {{Cite EB1911|wstitle=Jasmine|volume=15|pages=277–278}}
{{Taxonbar|from=Q82014}}
{{Authority control}}
[[Category:Jasminum| ]]
[[Category:ᱥᱟᱢᱳᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱫᱷᱩᱬᱟᱹ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱳᱞᱮᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ]]
58et5q0x35j0b733r5a1pb1txc3unxo
ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ
0
35749
191236
191204
2026-05-01T08:17:55Z
MT731
2184
191236
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱓᱙–᱒᱐᱒᱕)}}
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ
| native_name = Валерій Шевчук
| native_name_lang = uk
| honorific_prefix = [[ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱧᱟᱢᱤᱡ
| image = Валерій Шевчук.JPG
| caption = ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ
| birth_date = {{Birth date|1939|8|20|df=y}}
| birth_place = [[ᱡᱷᱤᱴᱚᱢᱤᱨ]], [[ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱮᱥ.ᱮᱥ.ᱟᱨ]], ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
| death_date = {{Death date and age|2025|5|6|1939|8|20|df=y}}
| death_place = [[ᱠᱭᱤᱵᱷ, ᱭᱩᱠᱨᱮᱱ]]
| occupation = {{hlist|ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ|ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ}}
| nationality = ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ
| language = ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ
| period = ᱑᱙᱖᱗–᱒᱐᱒᱕
| genre = {{hlist|Novel|short story|drama|essay}}
| subject =
| movement = {{hlist|Historical fiction|[[psychological fiction]]|[[gothic fiction]]|[[historical study]]|[[literary study]]}}
}}
'''ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱳᱞᱮᱠᱥᱟᱱᱰᱨᱳᱵᱷᱤᱪ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ''' ([[ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤ]]: Валерій Олександрович Шевчук; ᱒᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱙ - ᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕) ᱢᱤᱫ ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Risch2011">{{cite book|last=Risch|first=William Jay|title=The Ukrainian West|url=https://books.google.com/books?id=9VcXKfPDExYC&pg=PA132|access-date=31 October 2014|year=2011|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674050013|page=132}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱒ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱳᱪᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite book |title=Radi͡ansʹka literatura |date=1996 |publisher=Vyd-vo radi͡ans'kyĭ pys'mennyk |page=64 |url=https://books.google.com/books?id=L3grAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB20+%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BF%D0%BD%D1%8F+1939%C2%BB |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> ᱑᱙᱕᱖ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤᱥᱴ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱞᱣᱤᱵᱷ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱚᱨᱮᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱡᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱯᱷᱮᱰ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱠᱨᱤᱴ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ [[ᱠᱭᱤᱵᱷ]] ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱭᱚᱝ ᱜᱟᱨᱰ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮᱥᱴᱮᱱᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |date=25 May 2023 |title=Валерій Шевчук: коротка біографія |url=https://osvita.ua/school/biography/89335/ |access-date=8 May 2025 |website=Освіта.UA |language=uk}}</ref>
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱠᱮᱫᱟᱭ, [[ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ]] ᱵᱟᱨᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ "ᱱᱟᱥᱛᱩᱱᱠᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ, ᱑᱙᱖᱑ ᱨᱮ ᱾<ref name=":1">{{Cite news |date=6 May 2025 |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=8 May 2025 |work=Радіо Свобода |language=uk}}</ref>
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ==
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱖ ᱢᱮᱭ ᱒᱐᱒᱕ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱠᱭᱤᱵᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱭᱚᱯᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Качковська |first=Яна |date=6 May 2025 |title=Помер Валерій Шевчук — український письменник-шістдесятник |url=https://suspilne.media/culture/1011139-pomer-valerij-sevcuk-pismennik-sistdesatnik-i-laureat-sevcenkivskoi-premii/ |access-date=8 May 2025 |website=Суспільне |language=uk}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱾<ref>{{cite news |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=29 April 2026 |work=Радіо Свобода |date=6 May 2025 |language=uk}}</ref><ref>{{cite news |title=Помер видатний український письменник-шістдесятник Валерій Шевчук |url=https://www.rbc.ua/rus/styler/pomer-vidatniy-ukrayinskiy-pismennik-shistdesyatnik-1746521309.html |access-date=29 April 2026 |work=РБК-Украина |date=6 May 2025 |language=uk}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://www.ukrlib.com.ua/bio/printout.php?id=310 Biography] {{inlang|uk}}
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ, ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱤᱴᱚᱢᱤᱨ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱠᱭᱤᱵᱷ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱭᱟᱨᱚᱥᱞᱟᱵᱷ ᱫᱚ ᱣᱟᱭᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱟᱫᱮᱥ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱕ ᱪᱟᱱᱚᱪ]]
atiasrc8seuhcfd5yduhrhiavcwzphb
191237
191236
2026-05-01T08:19:15Z
MT731
2184
191237
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱓᱙–᱒᱐᱒᱕)}}
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ
| native_name = Валерій Шевчук
| native_name_lang = uk
| honorific_prefix = [[ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱧᱟᱢᱤᱡ
| image = Валерій Шевчук.JPG
| caption = ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ
| birth_date = {{Birth date|1939|8|20|df=y}}
| birth_place = [[ᱡᱷᱤᱴᱚᱢᱤᱨ]], [[ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱮᱥ.ᱮᱥ.ᱟᱨ]], ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
| death_date = {{Death date and age|2025|5|6|1939|8|20|df=y}}
| death_place = [[ᱠᱭᱤᱵᱷ, ᱭᱩᱠᱨᱮᱱ]]
| occupation = {{hlist|ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ|ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ}}
| nationality = ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ
| language = ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ
| period = ᱑᱙᱖᱗–᱒᱐᱒᱕
| genre = {{hlist|Novel|short story|drama|essay}}
| subject =
| movement = {{hlist|Historical fiction|[[psychological fiction]]|[[gothic fiction]]|[[historical study]]|[[literary study]]}}
}}
'''ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱳᱞᱮᱠᱥᱟᱱᱰᱨᱳᱵᱷᱤᱪ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ''' ([[ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤ]]: Валерій Олександрович Шевчук; ᱒᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱙ - ᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕) ᱢᱤᱫ ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Risch2011">{{cite book|last=Risch|first=William Jay|title=The Ukrainian West|url=https://books.google.com/books?id=9VcXKfPDExYC&pg=PA132|access-date=31 October 2014|year=2011|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674050013|page=132}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱒ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱳᱪᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite book |title=Radi͡ansʹka literatura |date=1996 |publisher=Vyd-vo radi͡ans'kyĭ pys'mennyk |page=64 |url=https://books.google.com/books?id=L3grAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB20+%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BF%D0%BD%D1%8F+1939%C2%BB |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> ᱑᱙᱕᱖ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤᱥᱴ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱞᱣᱤᱵᱷ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱚᱨᱮᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱡᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱯᱷᱮᱰ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱠᱨᱤᱴ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ [[ᱠᱭᱤᱵᱷ]] ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱭᱚᱝ ᱜᱟᱨᱰ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮᱥᱴᱮᱱᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |date=25 May 2023 |title=Валерій Шевчук: коротка біографія |url=https://osvita.ua/school/biography/89335/ |access-date=8 May 2025 |website=Освіта.UA |language=uk}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱠᱮᱫᱟᱭ, [[ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ]] ᱵᱟᱨᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ "ᱱᱟᱥᱛᱩᱱᱠᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ, ᱑᱙᱖᱑ ᱨᱮ ᱾<ref name=":1">{{Cite news |date=6 May 2025 |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=8 May 2025 |work=Радіо Свобода |language=uk}}</ref>
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ==
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱖ ᱢᱮᱭ ᱒᱐᱒᱕ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱠᱭᱤᱵᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱭᱚᱯᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Качковська |first=Яна |date=6 May 2025 |title=Помер Валерій Шевчук — український письменник-шістдесятник |url=https://suspilne.media/culture/1011139-pomer-valerij-sevcuk-pismennik-sistdesatnik-i-laureat-sevcenkivskoi-premii/ |access-date=8 May 2025 |website=Суспільне |language=uk}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱾<ref>{{cite news |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=29 April 2026 |work=Радіо Свобода |date=6 May 2025 |language=uk}}</ref><ref>{{cite news |title=Помер видатний український письменник-шістдесятник Валерій Шевчук |url=https://www.rbc.ua/rus/styler/pomer-vidatniy-ukrayinskiy-pismennik-shistdesyatnik-1746521309.html |access-date=29 April 2026 |work=РБК-Украина |date=6 May 2025 |language=uk}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://www.ukrlib.com.ua/bio/printout.php?id=310 Biography] {{inlang|uk}}
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ, ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱤᱴᱚᱢᱤᱨ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱠᱭᱤᱵᱷ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱭᱟᱨᱚᱥᱞᱟᱵᱷ ᱫᱚ ᱣᱟᱭᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱟᱫᱮᱥ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱕ ᱪᱟᱱᱚᱪ]]
jqpz540j3l5tsgqlis7jviit24761ng
191243
191237
2026-05-01T10:15:27Z
MT731
2184
/* ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ */
191243
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱓᱙–᱒᱐᱒᱕)}}
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ
| native_name = Валерій Шевчук
| native_name_lang = uk
| honorific_prefix = [[ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] ᱧᱟᱢᱤᱡ
| image = Валерій Шевчук.JPG
| caption = ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ
| birth_date = {{Birth date|1939|8|20|df=y}}
| birth_place = [[ᱡᱷᱤᱴᱚᱢᱤᱨ]], [[ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱮᱥ.ᱮᱥ.ᱟᱨ]], ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ
| death_date = {{Death date and age|2025|5|6|1939|8|20|df=y}}
| death_place = [[ᱠᱭᱤᱵᱷ, ᱭᱩᱠᱨᱮᱱ]]
| occupation = {{hlist|ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ|ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ|ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ|ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ}}
| nationality = ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ
| language = ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ
| period = ᱑᱙᱖᱗–᱒᱐᱒᱕
| genre = {{hlist|Novel|short story|drama|essay}}
| subject =
| movement = {{hlist|Historical fiction|[[psychological fiction]]|[[gothic fiction]]|[[historical study]]|[[literary study]]}}
}}
'''ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ ᱳᱞᱮᱠᱥᱟᱱᱰᱨᱳᱵᱷᱤᱪ ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ''' ([[ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤ]]: Валерій Олександрович Шевчук; ᱒᱐ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱙ - ᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕) ᱢᱤᱫ ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="Risch2011">{{cite book|last=Risch|first=William Jay|title=The Ukrainian West|url=https://books.google.com/books?id=9VcXKfPDExYC&pg=PA132|access-date=31 October 2014|year=2011|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674050013|page=132}}</ref>
==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱒ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱓᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱳᱪᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite book |title=Radi͡ansʹka literatura |date=1996 |publisher=Vyd-vo radi͡ans'kyĭ pys'mennyk |page=64 |url=https://books.google.com/books?id=L3grAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB20+%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BF%D0%BD%D1%8F+1939%C2%BB |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> ᱑᱙᱕᱖ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱚᱞᱚᱡᱤᱥᱴ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱥᱟᱱᱟᱭᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱞᱣᱤᱵᱷ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱯᱷᱚᱨᱮᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱨᱡᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱯᱷᱮᱰ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱱᱠᱨᱤᱴ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ [[ᱠᱭᱤᱵᱷ]] ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱭᱚᱝ ᱜᱟᱨᱰ'' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮᱥᱴᱮᱱᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |date=25 May 2023 |title=Валерій Шевчук: коротка біографія |url=https://osvita.ua/school/biography/89335/ |access-date=8 May 2025 |website=Освіта.UA |language=uk}}</ref>
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱠᱮᱫᱟᱭ, [[ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ]] ᱵᱟᱨᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ "ᱱᱟᱥᱛᱩᱱᱠᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ, ᱑᱙᱖᱑ ᱨᱮ ᱾<ref name=":1">{{Cite news |date=6 May 2025 |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=8 May 2025 |work=Радіо Свобода |language=uk}}</ref> ᱑᱙᱖᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ''ᱥᱮᱨᱮᱰ ᱛᱤᱡᱽᱱᱭᱟ'' (ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ) ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱠᱨᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ (ᱮᱱ.ᱮᱥ.ᱯᱤ.ᱭᱩ.) ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref name="75y" />
==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱜᱩᱨ==
ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ ᱫᱚ ᱖ ᱢᱮᱭ ᱒᱐᱒᱕ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱠᱭᱤᱵᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱭᱚᱯᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Качковська |first=Яна |date=6 May 2025 |title=Помер Валерій Шевчук — український письменник-шістдесятник |url=https://suspilne.media/culture/1011139-pomer-valerij-sevcuk-pismennik-sistdesatnik-i-laureat-sevcenkivskoi-premii/ |access-date=8 May 2025 |website=Суспільне |language=uk}}</ref> ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱨᱩᱣᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱰᱟᱭᱵᱮᱴᱤᱥ ᱛᱮ ᱯᱟᱸᱡᱟ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱾<ref>{{cite news |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=29 April 2026 |work=Радіо Свобода |date=6 May 2025 |language=uk}}</ref><ref>{{cite news |title=Помер видатний український письменник-шістдесятник Валерій Шевчук |url=https://www.rbc.ua/rus/styler/pomer-vidatniy-ukrayinskiy-pismennik-shistdesyatnik-1746521309.html |access-date=29 April 2026 |work=РБК-Украина |date=6 May 2025 |language=uk}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://www.ukrlib.com.ua/bio/printout.php?id=310 Biography] {{inlang|uk}}
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:ᱥᱮᱵᱷᱪᱩᱠ, ᱵᱷᱟᱞᱮᱨᱤ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱒᱕ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱤᱴᱚᱢᱤᱨ ᱨᱤᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱ ᱠᱭᱤᱵᱷ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱵᱷᱪᱮᱱᱠᱳ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱨᱤᱱ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱨᱤᱱᱥ ᱭᱟᱨᱚᱥᱞᱟᱵᱷ ᱫᱚ ᱣᱟᱭᱤᱡᱽ ᱟᱜ ᱟᱫᱮᱥ ᱧᱟᱢᱤᱭᱟᱹ, ᱕ ᱪᱟᱱᱚᱪ]]
m3vzfhnjxgnfcb9ndv68f2gzlu2rh1u
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ
0
35750
191234
2026-05-01T03:11:56Z
SubasMurmu
63
"'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ''' ᱚᱠᱟ ᱫᱚ '''ᱢᱮᱹ ᱰᱮᱹ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱳ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱤ ᱢᱮᱹ ᱪᱟᱱᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱦᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱳ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱱᱫᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱫ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
191234
wikitext
text/x-wiki
'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ''' ᱚᱠᱟ ᱫᱚ '''ᱢᱮᱹ ᱰᱮᱹ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱳ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱤ ᱢᱮᱹ ᱪᱟᱱᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱦᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱳ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱱᱫᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱜᱟᱸᱣᱛᱟ ᱠᱳ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱳ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱥᱟᱶ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱞᱮᱠᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱮᱹ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱳ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱠᱳ ᱫᱚ ᱵᱮᱼᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱳ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
᱑᱘᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱸ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱠᱳ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱫᱤᱥᱟᱹᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱱᱦᱤᱞᱟᱹᱜ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱘(ᱤᱨᱟᱹᱞ) ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱥᱮ ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱦᱮᱹ ᱟᱢᱨᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱠᱳ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱵᱮᱲᱦᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱳ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱚᱠᱚᱭᱪᱚ ᱵᱚᱢᱟᱭ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱜᱩᱞᱤ ᱠᱳ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱑᱐-᱑᱒ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱳ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱘᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱚᱨᱟᱥᱤ ᱵᱤᱯᱞᱚᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱯᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱼᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱨᱮᱢᱚᱱᱰ ᱞᱟᱵᱷᱤᱱᱱᱮ᱾ ᱑᱘᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱤ ᱑᱘᱙᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱝᱜᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ, ᱑᱙᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱥᱴᱟᱨᱰᱟᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱞᱮᱱ ᱥᱚᱥᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱳᱣᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱱᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱘ ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱚᱴᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱮᱹ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱨᱮᱞᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱵᱟᱫᱤ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱟᱨ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱳ ᱦᱚᱦᱚᱣᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱹ ᱰᱮᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱟᱹᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
rtqs3oyb4rsnmcpo1wx8zw65iys2wof
191235
191234
2026-05-01T03:14:30Z
SubasMurmu
63
191235
wikitext
text/x-wiki
'''ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ''' ᱚᱠᱟ ᱫᱚ '''ᱢᱮᱹ ᱰᱮᱹ''' ᱦᱚᱸ ᱠᱳ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱤ ᱢᱮᱹ ᱪᱟᱱᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱦᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱳ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱱᱫᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱜᱟᱸᱣᱛᱟ ᱠᱳ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱳ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱥᱟᱶ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱞᱮᱠᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱮᱹ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱳ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱠᱳ ᱫᱚ ᱵᱮᱼᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱳ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾
== ᱱᱟᱜᱟᱢ ==
᱑᱘᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱸ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱠᱳ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱫᱤᱥᱟᱹᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱱᱦᱤᱞᱟᱹᱜ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱘(ᱤᱨᱟᱹᱞ) ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱥᱮ ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱦᱮᱹ ᱟᱢᱨᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱠᱳ ᱡᱟᱣᱨᱟ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱵᱮᱲᱦᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱳ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱚᱠᱚᱭᱪᱚ ᱵᱚᱢᱟᱭ ᱪᱟᱯᱟᱫ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱳ ᱜᱩᱞᱤ ᱠᱳ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱑᱐-᱑᱒ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱳ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱘᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱚᱨᱟᱥᱤ ᱵᱤᱯᱞᱚᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱰᱮ ᱑᱘᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱠᱟᱜᱳ ᱯᱨᱚᱛᱤᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱼᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱨᱮᱢᱚᱱᱰ ᱞᱟᱵᱷᱤᱱᱱᱮ᱾ ᱑᱘᱙᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱤ ᱑᱘᱙᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱝᱜᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ, ᱑᱙᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱢᱥᱴᱟᱨᱰᱟᱢ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱞᱮᱱ ᱥᱚᱥᱟᱞᱤᱥᱴ ᱠᱳᱣᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱱᱮᱞᱮᱫ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱘ ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱚᱴᱟᱭᱛᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱥᱩᱞᱩᱠ ᱟᱹᱜᱩᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱮᱹ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱪᱷᱤᱞ ᱟᱨ ᱨᱮᱞᱤ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱵᱟᱫᱤ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱟᱨ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱳ ᱦᱚᱦᱚᱣᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱹ ᱰᱮᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱟᱹᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
== ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ==
* https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95_%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%95_%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%B8
4vzwktso48rvf1vm6vyzm37f3svw83e
ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ
0
35751
191244
2026-05-01T11:03:29Z
Sunia Marndi
8165
"{{short description|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ}} File:Observance of International Workers' Day RGBY.svg|alt=|thumb|upright=2|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
191244
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ}}
[[File:Observance of International Workers' Day RGBY.svg|alt=|thumb|upright=2|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ:
{{legend|#dd3333|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ}}
{{legend|#ffcc33|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ}}
{{legend|#00af89|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ}}
{{legend|#cccccc|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ}}]]
'''ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ''' (Labour Day) ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱷᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Haymarket affair|ᱦޭᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite magazine |url=https://time.com/3836834/may-day-labor-history/ |title=The Bloody Story of How May Day Became a Holiday for Workers |last=Rothman |first=Lily |date=1 May 2017 |magazine=Time |language=en |access-date=2 April 2025 }}</ref> ᱠᱚᱭᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Labor Day|ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[public holiday|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ / ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[labour movement|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[Labor rights|ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ]] ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ [[trade union|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[eight-hour day movement|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]], ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
== ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ==
ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Chicago|ᱪᱤᱠᱟᱜᱳ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱑᱘᱘᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Haymarket affair|ᱦޭᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱚᱪᱚᱭᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2" />
ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
== ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ==
=== ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ===
[[File:Queensland State Archives 4773 May Day Procession May 1953.png|thumb|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱤ, ᱑᱙᱕᱓]]
ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ [[Public holidays in Australia|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ [[States and territories of Australia|ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ "ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱢᱟᱨᱪ ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱚᱪᱚᱭᱟ ᱾ [[Australian Capital Territory|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟᱱ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ]], [[New South Wales|ᱱᱤᱣ ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱣᱮᱞᱥ]] ᱟᱨ [[South Australia|ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[Victoria (state)|ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[Tasmania|ᱛᱟᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ (ᱛᱟᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Eight Hours Day|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://content.legislation.vic.gov.au/sites/default/files/2020-04/93-119aa027%20authorised.pdf |title=Public Holidays Act 1993 |publisher=vic.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=19 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210919000527/https://content.legislation.vic.gov.au/sites/default/files/2020-04/93-119aa027%20authorised.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.legislation.tas.gov.au/view/html/inforce/current/act-2000-096 |title=Tasmanian Legislation Online: Statutory Holidays Act 2000 |publisher=tas.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003230751/https://www.legislation.tas.gov.au/view/whole/html/inforce/current/act-2000-096 |url-status=live}}</ref> [[Western Australia|ᱣᱮᱥᱴᱚᱨᱱ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.legislation.wa.gov.au/legislation/prod/filestore.nsf/FileURL/mrdoc_44571.pdf/$FILE/Public%20and%20Bank%20Holidays%20Act%201972%20-%20[02-g0-00].pdf |title=Public and Bank Holidays Act 1972 |publisher=wa.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=17 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617020359/https://www.legislation.wa.gov.au/legislation/prod/filestore.nsf/FileURL/mrdoc_44571.pdf/$FILE/Public%20and%20Bank%20Holidays%20Act%201972%20-%20[02-g0-00].pdf |url-status=live}}</ref> [[Queensland|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ]] ᱟᱨ [[Northern Territory|ᱱᱚᱨᱫᱚᱱ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ]] ᱨᱮᱫᱚ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ (ᱱᱚᱨᱫᱚᱱ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.australia.gov.au/about-australia/special-dates-and-events/public-holidays |title=Australian Government: National Public Holidays |publisher=australia.gov.au |access-date=7 March 2016 |archive-date=14 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414132759/https://www.australia.gov.au/about-australia/special-dates-and-events/public-holidays |url-status=live}}</ref> [[Christmas Island|ᱠᱨᱤᱥᱢᱟᱥ ᱰᱷᱤᱯ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾
==== ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ====
[[Australian labour movement#Early history|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Eight-hour day movement|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮᱞᱤ ᱒᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱖ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[Melbourne|ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://alldownunder.com/australian-dates/holiday-labour-day.htm |title=Australian Public Holidays: Labour Day |work=alldownunder.com |date=1998 |access-date=7 March 2016 |archive-date=19 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619093412/http://alldownunder.com/australian-dates/holiday-labour-day.htm |url-status=live}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ, ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱢᱤᱥᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ [[University of Melbourne|ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ [[Parliament House, Melbourne|ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱞᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱴᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="LewisBalderstone2006">{{cite book |first1=Wendy |last1=Lewis |first2=Simon |last2=Balderstone |first3=John |last3=Bowman |title=Events that Shaped Australia |url=https://books.google.com/books?id=_6TVAAAACAAJ |access-date=7 March 2016 |year=2006 |publisher=[[New Holland Publishers]] |isbn=978-1-74110-492-9 |page=57}}</ref>
==== ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ====
[[Queensland|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ]] ᱨᱮ ᱑᱘᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ "ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ([[Saint David's Day|ᱥᱮᱱᱴ ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱢᱟᱦᱟᱸ]]) ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱕᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Brisbane|ᱵᱽᱨᱤᱥᱵᱮᱱ]] ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱘᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, [[Haymarket affair|ᱦᱮᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱑᱙᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱢᱟ ᱾<ref>Radical Brisbane (2004), ISBN 0958079455, pp 231–4.</ref>
=== ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ===
ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱜᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱥᱨᱟᱢᱤᱠ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Rana Plaza collapse|ᱨᱟᱱᱟ ᱯᱞᱟᱡᱟ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ]] ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱒᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱫᱚ [[Bangladesh|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱚᱠᱷᱤᱛ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name = "dwelle2404">{{Cite web |title=Thousands mourn collapse victims of Rana Plaza garment factory one year on |publisher=[[Deutsche Welle]] |access-date=20 July 2014 |date=24 April 2014 |url=http://www.dw.de/thousands-mourn-collapse-victims-of-rana-plaza-garment-factory-one-year-on/a-17589288 |archive-date=20 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720044730/http://www.dw.de/thousands-mourn-collapse-victims-of-rana-plaza-garment-factory-one-year-on/a-17589288 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://bangladesh.officialpublicholidays.com/national-holiday |publisher=Official Public Holidays |title=Bangladesh Official Public Holidays |access-date=27 December 2015 |archive-date=30 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330010026/http://bangladesh.officialpublicholidays.com/national-holiday |url-status=live}}</ref> ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱮ ᱢᱮ ᱰᱮ (May Day) ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
=== ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ ===
[[Public holidays in the Bahamas|ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱨᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱢᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.timeanddate.com/holidays/bahamas |publisher=timeanddate.com |title=Holidays in The Bahamas in 2015 |access-date=27 December 2015 |archive-date=21 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160121015052/http://www.timeanddate.com/holidays/bahamas/ |url-status=live}}</ref> ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, [[The Bahamas|ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱗ ᱡᱩᱱ, ᱑᱙᱔᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[Nassau, The Bahamas|ᱱᱟᱥᱟᱣ]] ᱨᱮ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱞᱤ ᱧᱮᱞ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱚᱝᱼᱵᱤᱨᱚᱝ ᱭᱩᱱᱤᱯᱷᱚᱨᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱰ ᱫᱚᱞ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ [[Junkanoo|ᱡᱩᱱᱠᱟᱱᱩ]] ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ, ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱛᱷᱟ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱣᱛᱷᱚᱨᱱ ᱨᱤᱠᱨᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite web |last1=Brown |first1=Oswald |title=History of Randol Fawkes Labour Day |url=https://bahamaschronicle.com/history-of-randol-fawkes-labour-day/ |website=Bahamas Chronicle |access-date=18 January 2025 |date=2 June 2023}}</ref>
=== ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ===
[[File:1900s Toronto LabourDay Parade.jpg|thumb|᱑᱙᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ [[Toronto|ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ]], [[Ontario|ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ]]
[[Labour Day (Canada)|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ({{langx|fr|Fête du Travail}}) ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[Public holidays in Canada|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="CanPedia">{{Cite web |last=Gagnon |first=Marc-André |title=Labour Day in Canada |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/labour-day/ |access-date=7 September 2020 |website=[[The Canadian Encyclopedia]] |archive-date=10 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200910101347/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/labour-day |url-status=live }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱗᱒ ᱨᱮ [[Toronto|ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ (ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮ) ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱴᱨᱮᱰ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=1872: The fight for a shorter work-week |url=https://canadianlabour.ca/who-we-are/history/1872-the-fight-for-a-shorter-work-week/ |website=Canadian Labour Congress |access-date=18 January 2025}}</ref> ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱘᱒ ᱨᱮ, ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ [[Peter J. McGuire]] ᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[New York City|ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱤ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱜᱮ [[Knights of Labor]] ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱞᱮᱵᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ [[Hamilton, Ontario|ᱦᱮᱢᱤᱞᱴᱚᱱ]], [[Oshawa|ᱳᱥᱟᱣᱟ]], [[Montreal|ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱮᱞ]], [[St. Catharines|ᱥᱮᱱᱴ ᱠᱮᱛᱷᱟᱨᱤᱱᱥ]], [[Halifax, Nova Scotia|ᱦᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱠᱥ]], [[Ottawa|ᱳᱴᱟᱣᱟ]], [[Vancouver|ᱵᱷᱮᱱᱠᱩᱵᱷᱟᱨ]] ᱟᱨ [[London, Ontario|ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ [[Nova Scotia|ᱱᱳᱵᱷᱟ ᱥᱠᱳᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ, ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ (Provincial Workmen's Association, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱙ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱤᱠᱱᱤᱠ ᱟᱨ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱑᱘᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ [[Royal commission|ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱤᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱚ [[James Sherrard Armstrong]] (᱑᱘᱘᱖–᱘᱘) ᱟᱨ Augustus Toplady Freed (᱑᱘᱘᱘–᱘᱙) ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Government of Canada|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱠᱚᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite book |title=Report of the Royal Commission on the Relations of Labor and Capital in Canada |date=1889 |publisher=Privy Council Office |location=Ottawa |page=12 |url=https://publications.gc.ca/site/eng/472984/publication.html |access-date=18 January 2025}}</ref> ᱢᱟᱨᱪ ᱟᱨ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱙᱔ ᱨᱮ, ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="CanPedia"/> ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱥᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱛᱷᱚᱢᱯᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱙᱔ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱤᱠᱤᱨᱤᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last1=Heron |first1=Craig |title=The Workers' Festival: A History of Labour Day in Canada |last2=Penfold |first2=Steve |publisher=University of Toronto Press |year=2005 |isbn=0-8020-4886-2 |location=Toronto |pages=31–38}}</ref>
=== ᱪᱤᱱ ===
ᱜᱚᱱᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱤ ᱪᱤᱱ ᱨᱮ, ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱗ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=China scraps one of three Golden Week holidays |url=https://www.reuters.com/article/life-china-holidays-dc-idUKPEK14649920071216 |access-date=13 April 2022 |work=[[Reuters]] |date=16 December 2007 |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413053106/https://www.reuters.com/article/life-china-holidays-dc-idUKPEK14649920071216 |url-status=live }}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱟᱨ ᱒ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=国务院关于修改《全国年节及纪念日放假办法》の决定 |url=https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202411/content_6986381.htm |date=10 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |publisher=State Council of the People's Republic of China}}</ref>
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱥᱴᱮᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱯᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱠᱷᱟᱴᱳ ᱪᱷᱩᱴᱤ" ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱨᱯᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=调与休:黄金周长假的变迁 |trans-title=Reconcile and rest: the change of Golden Week vacation |url=http://politics.people.com.cn/n/2013/1127/c70731-23676181.html |date=27 November 2013 |access-date=13 April 2022 |language=Chinese |work=[[People's Daily]] |agency=[[Xinhua News Agency]] |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413052529/http://politics.people.com.cn/n/2013/1127/c70731-23676181.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=国务院办公厅关于2025年部分节假日安排の通知 |url=https://www.news.cn/politics/20241112/46dcf0de740844dd824ff54b5be5af2e/c.html |date=12 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |work=[[Xinhua News Agency]]}}</ref> ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱢᱮ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱒᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=国务院办公厅关于2025年部分节假日安排の通知 |url=https://www.news.cn/politics/20241112/46dcf0de740844dd824ff54b5be5af2e/c.html |date=12 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |work=[[Xinhua News Agency]]}}</ref>
=== ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ S.A.R. ===
᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=1 July 2012 |title=新闻背景:香港回归15年大事记 |trans-title=News Background: Events in the 15 years since Hong Kong's return to China |url=https://www.chinanews.com/ga/2012/07-01/3998742.shtml |language=Chinese |publisher=[[China News Service]] |access-date=1 May 2024 |archive-date=2 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120702000613/http://www.chinanews.com/ga/2012/07-01/3998742.shtml |url-status=live}}</ref>
=== ᱥᱤᱧᱚᱛ ===
[[File:Chennai LabourStatue Closeup.jpg|thumb|[[Tamil Nadu|ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chennai|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Marina Beach|ᱢᱟᱨᱤᱱᱟ ᱵᱤᱪ]] ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ" ᱢᱩᱨᱛᱤ]]
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱒᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[Chennai|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] (ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ) ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱮᱵᱟᱨ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2 May 2024 |title=What is the significance of Labour Day or May Day? {{!}} Explained |url=https://www.thehindu.com/news/national/labour-day-may-day-explainer-significance-history-celebration/article68127947.ece/ |access-date=16 October 2024 |website=thehindu.com |publisher=[[The Hindu]]}}</ref>
=== ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ===
ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥᱵᱟᱫᱽ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ, ᱒᱔ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱹᱱᱤ ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ "ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ" (Empire Day) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱚᱛᱤ (enslaved people) ᱠᱚ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱚᱢᱚᱱᱣᱮᱞᱛᱷ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱮᱫ ᱞᱟᱦᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3">{{cite web | url=http://www.jis.gov.jm/special_sections/labourDay2008/history.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20090910163817/http://www.jis.gov.jm/special_sections/labourDay2008/history.htm | archive-date=10 September 2009 | title=Labour Day 2008 }}</ref>
ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱱᱳᱨᱢᱟᱱ ᱢᱮᱱᱞᱤ (Norman Manley) ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱑᱙᱓᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱭᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱧᱟᱢᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱓ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱔᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱔᱒᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱤᱨᱤᱛ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱓ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
᱑᱙᱖᱐ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ — ᱵᱟᱥᱴᱟᱢᱟᱱᱴᱮ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ (JLP) ᱟᱨ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱣᱚᱨᱠᱟᱨᱥ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ (PNP) — ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱷᱤᱲ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱜᱮᱥ (tear gas) ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱱᱮᱭᱟᱣᱼᱪᱟᱯᱟᱫ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚᱭ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱷᱚᱝ ᱜᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱮᱱᱞᱤ (Michael Manley) ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱢᱮ" (Put Work into Labour Day) ᱛᱷᱤᱢ (theme) ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱤᱪᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱯᱟᱞᱤᱥᱟᱰᱳᱥ ᱨᱳᱰ (Palisadoes Road) ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱖᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱮᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤᱭᱟᱜᱟ (Edward Seaga) ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱛᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱷᱤᱢ (themes) ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱡᱤᱢᱮᱵᱟᱨᱤ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
=== ᱡᱟᱯᱟᱱ ===
[[Public holidays in Japan|ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[Thanksgiving|ᱛᱷᱮᱝᱠᱥᱜᱤᱵᱷᱤᱝ]] (ᱜᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ "[[Labor Thanksgiving Day|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱢᱟᱦᱟᱸ]]" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.axiommagazine.jp/2011/11/22/labor-thanksgiving-day-%E5%8B%A4%E5%8A%B4%E6%84%9F%E8%AC%9D%E3%81%AE%E6%97%A5/ |title=Labor Thanksgiving Day – 勤労感謝の日 |last=Miller |first=Adam |date=22 November 2011 |work=Axiom Magazine |access-date=22 November 2011 |archive-date=29 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529122025/http://www.axiommagazine.jp/2011/11/22/labor-thanksgiving-day-%E5%8B%A4%E5%8A%B4%E6%84%9F%E8%AC%9D%E3%81%AE%E6%97%A5/ |url-status=live}}</ref>
=== ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ===
[[Public holidays in Kazakhstan|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, [[Kazakhstan|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ [[Kazakhstan People's Unity Day|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱡᱟᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[Nursultan Nazarbayev]] ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ (veterans of labour) ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱞᱚᱪ, ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱪᱟᱞ ᱟᱠᱷᱲᱟ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱡᱮᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ (weekend) ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |url=https://anydayguide.com/calendar/218 |title=Labor Day in Kazakhstan / September 24, 2017 |work=AnydayGuide |access-date=24 September 2017 |archive-date=25 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170925083259/https://anydayguide.com/calendar/218 |url-status=live}}</ref>
=== ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ===
[[Public holidays in Kenya|ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[Kenya|ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢᱟ ᱾ [[Central Organization of Trade Unions (Kenya)|ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱᱥ]] (COTU) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ [[Francis Atwoli]] ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱢᱟᱠᱟᱣ S.A.R. ===
[[Macau|ᱢᱟᱠᱟᱣ]] ᱨᱮ, ᱑ ᱢᱮ ᱫᱚ [[Public holidays in Macau|ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{lang|pt|Dia do Trabalhador}} ([[Portuguese language|ᱯᱩᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱛᱮ 'ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ') ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=2023 |url=https://www.gov.mo/pt/public-holidays/year-2023/ |access-date=1 May 2023 |website=Portal do Governo da RAE de Macau |language=pt-PT |archive-date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501123231/https://www.gov.mo/pt/public-holidays/year-2023/ |url-status=live }}</ref>
=== ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ===
᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ, [[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾
ᱢᱮ ᱰᱮ (May Day) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ [[Public holidays in Malaysia|ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Hector |first=Charles |date=December 2017 |title=The Labor Movement in Malaysia |url=https://www.hurights.or.jp/archives/focus/section3/2017/12/the-labor-movement-in-malaysia.html |access-date=16 October 2024 |website=hurights.or.jp |publisher=Asia-Pacific Human Rights Information Center}}</ref>
=== ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ===
ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ({{Langx|mi|Te Rā Whakanui i ngā Kaimahi}}) ᱫᱚ [[Public holidays in New Zealand|ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{cite web |title=First Labour Day celebrations |url=https://nzhistory.govt.nz/first-labour-day-celebrations |website=NZHistory |access-date=6 September 2021 |archive-date=6 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210906154732/https://nzhistory.govt.nz/first-labour-day-celebrations |url-status=live }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱑᱘᱔᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱ [[Wellington|ᱣᱮᱞᱤᱝᱴᱚᱱ]] ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱦᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ [[Samuel Duncan Parnell]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱯᱟᱨᱱᱮᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱤᱡ ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ: "ᱟᱵᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ (᱒᱔) ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱯᱤᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾<ref name=":0" />
ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱒᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱘᱙᱐ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ 'ᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱭᱤᱢ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ' (Maritime Council) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Labour Day NZ">{{cite web |title=Labour Day |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/labour-day |website=[[Ministry for Culture and Heritage#History and heritage|NZ History online]] |access-date=6 September 2021 |archive-date=17 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917002822/https://www.nzhistory.govt.nz/politics/labour-day |url-status=live }}</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱣᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ (Labour Day) ᱥᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ (Labour Demonstration Day) ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=Labour Day celebrates 8-hour working day – New Zealand Parliament |url=https://www.parliament.nz/en/get-involved/features/labour-day-celebrates-8-hour-working-day/ |access-date=21 October 2021 |website=www.parliament.nz |archive-date=21 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021115840/https://www.parliament.nz/en/get-involved/features/labour-day-celebrates-8-hour-working-day/ |url-status=live}}</ref>
᱑᱘᱙᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ 'ᱞᱮᱵᱟᱨ ᱰᱮ ᱮᱠᱴ ᱑᱘᱙᱙' (Labour Day Act of 1899) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱑᱙᱐᱐ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Labour Day NZ" />
=== ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ===
ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱥᱮ ''ᱭᱚᱢ-ᱮ-ᱢᱟᱡᱽᱫᱩᱨ'' (Youm-e-Mazdoor), ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Prime Minister of Pakistan|ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] [[Zulfikar Ali Bhutto|ᱡᱩᱞᱯᱷᱤᱠᱟᱨ ᱟᱞᱤ ᱵᱷᱩᱴᱴᱳ]] ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱨᱤ (labor policy) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱮᱞᱤ, ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱚᱴᱷᱤᱠ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ, ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
=== ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ===
ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Public holidays in Poland|ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱒ ᱢᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Polish National Flag Day|ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱟᱨ ᱓ ᱢᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[3 May Constitution Day|ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] (ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Catholic Church|ᱠᱮᱛᱷᱚᱞᱤᱠ]] ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ [[The Most Holy Virgin Mary, Queen of Poland|Queen of Poland]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱢᱟᱡᱳᱣᱠᱟ'' (majówka) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱨᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ (spring) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱼᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱼᱧᱩ (picnics), ᱵᱟᱨᱵᱤᱠᱭᱩ (barbecues), ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟ ᱵᱟᱲᱟᱭ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Labour Day |url=https://its-poland.com/travel-tips/polish-bank-holidays |access-date=25 November 2024 |website=its-poland}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Poland's day of the flag |url=https://poland.pl/experience-poland/traditions-and-holidays/day-flag-republic-poland/ |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=poland.pl}}</ref>
=== ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ===
[[File:Labor Day May 1 2019 Protest Manila 3.jpg|thumb|᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Manila|ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ]]
[[Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ]] ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in the Philippines|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[History of the Philippines (1898–1946)|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱚᱠᱛᱚ]] ᱨᱮ [[Manila|ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ [[Unión Obrera Democrática Filipina]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.officialgazette.gov.ph/edsa/the-ph-protest-appendix/ |title=APPENDIX: A History of the Philippine Political Protest |publisher=[[Official Gazette (Philippines)|Official Gazette]] |access-date=1 May 2024}}</ref> ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱑᱙动态 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://newsinfo.inquirer.net/1112299/did-you-know-ph-first-observed-labor-day-in-1903 |title=DID YOU KNOW: PH first observed Labor Day in 1903 |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=1 May 2019 |access-date=1 May 2024 |first=Marielle |last=Medina}}</ref>
=== ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ===
ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ, ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[Public holidays in Switzerland|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ [[Cantons of Switzerland|ᱥᱩᱭᱤᱥ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ]] (Swiss cantons) ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Kantonalrechtliche Feiertage |language=de,fr,it |url=https://www.bj.admin.ch/dam/bj/de/data/publiservice/service/zivilprozessrecht/kant-feiertage.pdf}}</ref> [[Canton of Fribourg|ᱯᱷᱨᱤᱵᱟᱨᱜᱽ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱥᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Historique du 1er mai |language=fr |url=https://res.friportail.ch/chantonsmai/fr/historique-du-1er-mai}}</ref>
=== ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ===
[[Taiwan|ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in Taiwan|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ [[Civil service|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤᱭᱟᱹ]], ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=台灣國定假日與節日 – 2019年年曆 |url=https://holidays-calendar.net/calendar_zh_tw/taiwan_zh_tw.html |website=holidays-calendar.net |language=zh |access-date=6 September 2022 |archive-date=1 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501163806/https://holidays-calendar.net/calendar_zh_tw/taiwan_zh_tw.html |url-status=live }}</ref>
=== ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ===
[[Soviet Union|ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ [[Tajikistan|ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ যদিও ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Public holidays in Tajikistan|ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] (working day) ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱦᱟᱴᱼᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱚᱭᱼᱦᱤᱥᱤᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.advantour.com/tajikistan/holidays.htm#:~:text=Festive%20performances%20and%20concerts%20are,9%20is%20a%20sacred%20date |title=Public Holidays in Tajikistan in 2024–2025 |date=31 December 2020 }}</ref>
=== ᱛᱨᱤᱱᱤᱫᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱴᱳᱵᱮᱜᱳ ===
[[Trinidad and Tobago|ᱛᱨᱤᱱᱤᱫᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱴᱳᱵᱮᱜᱳ]] ᱨᱮ, ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱑᱙ ᱡᱩᱱ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ [[Public holidays in Trinidad and Tobago|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Tubal Uriah Butler]] ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞ (labour riots) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ [[British West Indian labour unrest of 1934–1939|᱑᱙᱓᱔ᱼ᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱣᱮᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://library2.nalis.gov.tt/Default.aspx?tabid=268 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807210105/http://library2.nalis.gov.tt/Default.aspx?tabid=268 |title=Trinidad and Tobago Labour Day |archive-date=7 August 2008}}</ref>
=== ᱛᱩᱨᱠᱤ ===
[[Turkey|ᱛᱩᱨᱠᱤ]] ᱨᱮ, "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱡᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ({{Langx|tr|Emek ve Dayanışma Günü}}) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in Turkey|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[1980 Turkish coup d'état|᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱛᱩᱯᱩᱫ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[Recep Tayyip Erdoğan]] ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ [[Government of Turkey|ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=May 1 Labor and Solidarity Day marked throughout Turkey with rallies, meetings |url=https://www.dailysabah.com/turkey/2019/05/01/may-1-labor-and-solidarity-day-marked-throughout-turkey-with-rallies-meetings |access-date=30 April 2025 |work=Daily Sabah |date=1 May 2019}}</ref> [[Taksim Square|ᱛᱟᱠᱥᱤᱢ ᱥᱠᱩᱣᱟᱭᱟᱨ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱦᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱗᱗ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱱᱚᱸᱰᱮ [[Taksim Square massacre|ᱛᱟᱠᱥᱤᱢ ᱥᱠᱩᱣᱟᱭᱟᱨ ᱜᱚᱯᱚᱡ]] (Taksim Square Massacre) ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=30 April 2024 |title=1 Mayıs'ın Taksim'de kutlanması tartışmaları sürüyor: Meydan neden önemli? |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cgrjmz35j7mo |access-date=30 April 2024 |website=[[BBC World Service|BBC News Türkçe]] |language=tr}}</ref>
=== ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ===
[[File:First United States Labor Day Parade, September 5, 1882 in New York City.jpg|thumb|᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱒ ᱨᱮ [[New York City|ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ]]
ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, [[Labor Day|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Federal holidays in the United States|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱟᱨ [[Public holidays in the United States|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |last1=Johnson |first1=Yelena. |url=http://www.celebrations.com/article/Labor-Day-End-of-Summer-White-Party |title=Labor Day End of Summer White Party |archive-url=https://web.archive.org/web/20091018022008/http://www.celebrations.com/article/Labor-Day-End-of-Summer-White-Party |archive-date=18 October 2009 |website=Celebrations.com |access-date=5 October 2009}}</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱷᱤᱡᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Helderman |first1=Rosalind S. |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/05/AR2009090502666.html |title=Issues That Matter to You: School Start After Labor Day |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906183328/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/05/AR2009090502666.html |archive-date=6 September 2017 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=6 September 2009}}</ref> [https://archives.nupge.ca/content/celebrating-labour-day-holiday-canada-gave-world ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
* [[Workers' Memorial Day|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ]]
* [[National Day of Mourning (Canadian observance)|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱚᱠ ᱢᱟᱦᱟᱸ (ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ)]]
* [[May Day|ᱢᱮ ᱰᱮ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Commons category}}
* [https://onesearch.slq.qld.gov.au/permalink/61SLQ_INST/dls06p/alma99183587719602061 ToadShow ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ], [[State Library of Queensland]] ᱾ ᱑᱙᱙᱘ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱥᱵᱮᱱ, ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ, ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱠᱟᱞᱰᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱾
{{Australia Holidays}}
{{Public holidays in Cambodia}}
{{Hong Kong Holidays}}
{{Public holidays in Indonesia}}
{{Public holidays in Malaysia}}
{{Mexico Holidays}}
{{Public holidays in Myanmar}}
{{Public holidays in New Zealand}}
{{Public holidays in Pakistan}}
{{Public holidays in the Philippines}}
{{Public holidays in Singapore}}
{{Public holidays in Spain}}
{{Public holidays in Tajikistan}}
{{Public holidays in Thailand}}
{{Public holidays in Turkey}}
{{Holidays in Maldives}}
[[Category:ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱢᱟᱨᱪ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱢᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱡᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ (ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱹᱢᱵᱟᱹᱨ ᱟᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ)]]
[[Category:ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ| ]]
[[Category:ᱟᱞᱡᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱡᱟᱢᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
gv5mrqvg2mtjar7wh4djpwhepsm6hpa
191247
191244
2026-05-01T11:14:13Z
Sunia Marndi
8165
191247
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ}}
[[File:Observance of International Workers' Day RGBY.svg|alt=|thumb|upright=2|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ:
{{legend|#dd3333|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ}}
{{legend|#ffcc33|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ}}
{{legend|#00af89|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ}}
{{legend|#cccccc|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ}}]]
'''ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ''' (Labour Day) ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱷᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Haymarket affair|ᱦޭᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite magazine |url=https://time.com/3836834/may-day-labor-history/ |title=The Bloody Story of How May Day Became a Holiday for Workers |last=Rothman |first=Lily |date=1 May 2017 |magazine=Time |language=en |access-date=2 April 2025 }}</ref> ᱠᱚᱭᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Labor Day|ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[public holiday|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ / ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[labour movement|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[Labor rights|ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ]] ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ [[trade union|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[eight-hour day movement|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]], ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
== ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ==
ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Chicago|ᱪᱤᱠᱟᱜᱳ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱑᱘᱘᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Haymarket affair|ᱦޭᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱚᱪᱚᱭᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2" />
ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
== ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ==
=== ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ===
[[File:Queensland State Archives 4773 May Day Procession May 1953.png|thumb|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱤ, ᱑᱙᱕᱓]]
ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ [[Public holidays in Australia|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ [[States and territories of Australia|ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ "ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱢᱟᱨᱪ ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱚᱪᱚᱭᱟ ᱾ [[Australian Capital Territory|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟᱱ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ]], [[New South Wales|ᱱᱤᱣ ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱣᱮᱞᱥ]] ᱟᱨ [[South Australia|ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[Victoria (state)|ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[Tasmania|ᱛᱟᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ (ᱛᱟᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Eight Hours Day|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://content.legislation.vic.gov.au/sites/default/files/2020-04/93-119aa027%20authorised.pdf |title=Public Holidays Act 1993 |publisher=vic.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=19 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210919000527/https://content.legislation.vic.gov.au/sites/default/files/2020-04/93-119aa027%20authorised.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.legislation.tas.gov.au/view/html/inforce/current/act-2000-096 |title=Tasmanian Legislation Online: Statutory Holidays Act 2000 |publisher=tas.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003230751/https://www.legislation.tas.gov.au/view/whole/html/inforce/current/act-2000-096 |url-status=live}}</ref> [[Western Australia|ᱣᱮᱥᱴᱚᱨᱱ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.legislation.wa.gov.au/legislation/prod/filestore.nsf/FileURL/mrdoc_44571.pdf/$FILE/Public%20and%20Bank%20Holidays%20Act%201972%20-%20[02-g0-00].pdf |title=Public and Bank Holidays Act 1972 |publisher=wa.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=17 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617020359/https://www.legislation.wa.gov.au/legislation/prod/filestore.nsf/FileURL/mrdoc_44571.pdf/$FILE/Public%20and%20Bank%20Holidays%20Act%201972%20-%20[02-g0-00].pdf |url-status=live}}</ref> [[Queensland|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ]] ᱟᱨ [[Northern Territory|ᱱᱚᱨᱫᱚᱱ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ]] ᱨᱮᱫᱚ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ (ᱱᱚᱨᱫᱚᱱ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.australia.gov.au/about-australia/special-dates-and-events/public-holidays |title=Australian Government: National Public Holidays |publisher=australia.gov.au |access-date=7 March 2016 |archive-date=14 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414132759/https://www.australia.gov.au/about-australia/special-dates-and-events/public-holidays |url-status=live}}</ref> [[Christmas Island|ᱠᱨᱤᱥᱢᱟᱥ ᱰᱷᱤᱯ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾
==== ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ====
[[Australian labour movement#Early history|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Eight-hour day movement|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮᱞᱤ ᱒᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱖ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[Melbourne|ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://alldownunder.com/australian-dates/holiday-labour-day.htm |title=Australian Public Holidays: Labour Day |work=alldownunder.com |date=1998 |access-date=7 March 2016 |archive-date=19 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619093412/http://alldownunder.com/australian-dates/holiday-labour-day.htm |url-status=live}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ, ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱢᱤᱥᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ [[University of Melbourne|ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ [[Parliament House, Melbourne|ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱞᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱴᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="LewisBalderstone2006">{{cite book |first1=Wendy |last1=Lewis |first2=Simon |last2=Balderstone |first3=John |last3=Bowman |title=Events that Shaped Australia |url=https://books.google.com/books?id=_6TVAAAACAAJ |access-date=7 March 2016 |year=2006 |publisher=[[New Holland Publishers]] |isbn=978-1-74110-492-9 |page=57}}</ref>
==== ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ====
[[Queensland|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ]] ᱨᱮ ᱑᱘᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ "ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ([[Saint David's Day|ᱥᱮᱱᱴ ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱢᱟᱦᱟᱸ]]) ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱕᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Brisbane|ᱵᱽᱨᱤᱥᱵᱮᱱ]] ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱘᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, [[Haymarket affair|ᱦᱮᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱑᱙᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱢᱟ ᱾<ref>Radical Brisbane (2004), ISBN 0958079455, pp 231–4.</ref>
=== ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ===
ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱜᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱥᱨᱟᱢᱤᱠ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Rana Plaza collapse|ᱨᱟᱱᱟ ᱯᱞᱟᱡᱟ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ]] ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱒᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱫᱚ [[Bangladesh|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱚᱠᱷᱤᱛ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name = "dwelle2404">{{Cite web |title=Thousands mourn collapse victims of Rana Plaza garment factory one year on |publisher=[[Deutsche Welle]] |access-date=20 July 2014 |date=24 April 2014 |url=http://www.dw.de/thousands-mourn-collapse-victims-of-rana-plaza-garment-factory-one-year-on/a-17589288 |archive-date=20 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720044730/http://www.dw.de/thousands-mourn-collapse-victims-of-rana-plaza-garment-factory-one-year-on/a-17589288 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://bangladesh.officialpublicholidays.com/national-holiday |publisher=Official Public Holidays |title=Bangladesh Official Public Holidays |access-date=27 December 2015 |archive-date=30 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330010026/http://bangladesh.officialpublicholidays.com/national-holiday |url-status=live}}</ref> ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱮ ᱢᱮ ᱰᱮ (May Day) ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
=== ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ ===
[[Public holidays in the Bahamas|ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱨᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱢᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.timeanddate.com/holidays/bahamas |publisher=timeanddate.com |title=Holidays in The Bahamas in 2015 |access-date=27 December 2015 |archive-date=21 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160121015052/http://www.timeanddate.com/holidays/bahamas/ |url-status=live}}</ref> ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, [[The Bahamas|ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱗ ᱡᱩᱱ, ᱑᱙᱔᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[Nassau, The Bahamas|ᱱᱟᱥᱟᱣ]] ᱨᱮ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱞᱤ ᱧᱮᱞ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱚᱝᱼᱵᱤᱨᱚᱝ ᱭᱩᱱᱤᱯᱷᱚᱨᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱰ ᱫᱚᱞ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ [[Junkanoo|ᱡᱩᱱᱠᱟᱱᱩ]] ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ, ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱛᱷᱟ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱣᱛᱷᱚᱨᱱ ᱨᱤᱠᱨᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite web |last1=Brown |first1=Oswald |title=History of Randol Fawkes Labour Day |url=https://bahamaschronicle.com/history-of-randol-fawkes-labour-day/ |website=Bahamas Chronicle |access-date=18 January 2025 |date=2 June 2023}}</ref>
=== ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ===
[[File:1900s Toronto LabourDay Parade.jpg|thumb|᱑᱙᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ [[Toronto|ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ]], [[Ontario|ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ]]
[[Labour Day (Canada)|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ({{langx|fr|Fête du Travail}}) ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[Public holidays in Canada|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="CanPedia">{{Cite web |last=Gagnon |first=Marc-André |title=Labour Day in Canada |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/labour-day/ |access-date=7 September 2020 |website=[[The Canadian Encyclopedia]] |archive-date=10 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200910101347/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/labour-day |url-status=live }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱗᱒ ᱨᱮ [[Toronto|ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ (ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮ) ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱴᱨᱮᱰ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=1872: The fight for a shorter work-week |url=https://canadianlabour.ca/who-we-are/history/1872-the-fight-for-a-shorter-work-week/ |website=Canadian Labour Congress |access-date=18 January 2025}}</ref> ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱘᱒ ᱨᱮ, ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ [[Peter J. McGuire]] ᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[New York City|ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱤ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱜᱮ [[Knights of Labor]] ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱞᱮᱵᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ [[Hamilton, Ontario|ᱦᱮᱢᱤᱞᱴᱚᱱ]], [[Oshawa|ᱳᱥᱟᱣᱟ]], [[Montreal|ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱮᱞ]], [[St. Catharines|ᱥᱮᱱᱴ ᱠᱮᱛᱷᱟᱨᱤᱱᱥ]], [[Halifax, Nova Scotia|ᱦᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱠᱥ]], [[Ottawa|ᱳᱴᱟᱣᱟ]], [[Vancouver|ᱵᱷᱮᱱᱠᱩᱵᱷᱟᱨ]] ᱟᱨ [[London, Ontario|ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ [[Nova Scotia|ᱱᱳᱵᱷᱟ ᱥᱠᱳᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ, ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ (Provincial Workmen's Association, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱙ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱤᱠᱱᱤᱠ ᱟᱨ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱑᱘᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ [[Royal commission|ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱤᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱚ [[James Sherrard Armstrong]] (᱑᱘᱘᱖–᱘᱘) ᱟᱨ Augustus Toplady Freed (᱑᱘᱘᱘–᱘᱙) ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Government of Canada|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱠᱚᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite book |title=Report of the Royal Commission on the Relations of Labor and Capital in Canada |date=1889 |publisher=Privy Council Office |location=Ottawa |page=12 |url=https://publications.gc.ca/site/eng/472984/publication.html |access-date=18 January 2025}}</ref> ᱢᱟᱨᱪ ᱟᱨ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱙᱔ ᱨᱮ, ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="CanPedia"/> ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱥᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱛᱷᱚᱢᱯᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱙᱔ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱤᱠᱤᱨᱤᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last1=Heron |first1=Craig |title=The Workers' Festival: A History of Labour Day in Canada |last2=Penfold |first2=Steve |publisher=University of Toronto Press |year=2005 |isbn=0-8020-4886-2 |location=Toronto |pages=31–38}}</ref>
=== ᱪᱤᱱ ===
ᱜᱚᱱᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱤ ᱪᱤᱱ ᱨᱮ, ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱗ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=China scraps one of three Golden Week holidays |url=https://www.reuters.com/article/life-china-holidays-dc-idUKPEK14649920071216 |access-date=13 April 2022 |work=[[Reuters]] |date=16 December 2007 |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413053106/https://www.reuters.com/article/life-china-holidays-dc-idUKPEK14649920071216 |url-status=live }}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱟᱨ ᱒ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=国务院关于修改《全国年节及纪念日放假办法》の决定 |url=https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202411/content_6986381.htm |date=10 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |publisher=State Council of the People's Republic of China}}</ref>
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱥᱴᱮᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱯᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱠᱷᱟᱴᱳ ᱪᱷᱩᱴᱤ" ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱨᱯᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=调与休:黄金周长假的变迁 |trans-title=Reconcile and rest: the change of Golden Week vacation |url=http://politics.people.com.cn/n/2013/1127/c70731-23676181.html |date=27 November 2013 |access-date=13 April 2022 |language=Chinese |work=[[People's Daily]] |agency=[[Xinhua News Agency]] |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413052529/http://politics.people.com.cn/n/2013/1127/c70731-23676181.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=国务院办公厅关于2025年部分节假日安排の通知 |url=https://www.news.cn/politics/20241112/46dcf0de740844dd824ff54b5be5af2e/c.html |date=12 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |work=[[Xinhua News Agency]]}}</ref> ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱢᱮ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱒᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=国务院办公厅关于2025年部分节假日安排の通知 |url=https://www.news.cn/politics/20241112/46dcf0de740844dd824ff54b5be5af2e/c.html |date=12 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |work=[[Xinhua News Agency]]}}</ref>
=== ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ S.A.R. ===
᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=1 July 2012 |title=新闻背景:香港回归15年大事记 |trans-title=News Background: Events in the 15 years since Hong Kong's return to China |url=https://www.chinanews.com/ga/2012/07-01/3998742.shtml |language=Chinese |publisher=[[China News Service]] |access-date=1 May 2024 |archive-date=2 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120702000613/http://www.chinanews.com/ga/2012/07-01/3998742.shtml |url-status=live}}</ref>
=== ᱥᱤᱧᱚᱛ ===
[[File:Chennai LabourStatue Closeup.jpg|thumb|[[Tamil Nadu|ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chennai|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Marina Beach|ᱢᱟᱨᱤᱱᱟ ᱵᱤᱪ]] ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ" ᱢᱩᱨᱛᱤ]]
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱒᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[Chennai|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] (ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ) ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱮᱵᱟᱨ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2 May 2024 |title=What is the significance of Labour Day or May Day? {{!}} Explained |url=https://www.thehindu.com/news/national/labour-day-may-day-explainer-significance-history-celebration/article68127947.ece/ |access-date=16 October 2024 |website=thehindu.com |publisher=[[The Hindu]]}}</ref>
=== ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ===
ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥᱵᱟᱫᱽ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ, ᱒᱔ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱹᱱᱤ ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ "ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱩᱛᱤ ᱠᱚ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱚᱢᱚᱱᱣᱮᱞᱛᱷ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱮᱫ ᱞᱟᱦᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3">{{cite web | url=http://www.jis.gov.jm/special_sections/labourDay2008/history.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20090910163817/http://www.jis.gov.jm/special_sections/labourDay2008/history.htm | archive-date=10 September 2009 | title=Labour Day 2008 }}</ref>
ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱱᱳᱨᱢᱟᱱ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱑᱙᱓᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱧᱟᱢᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱓ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱔᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱔᱒᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱤᱨᱤᱛ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱓ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
᱑᱙᱖᱐ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ — ᱵᱟᱥᱴᱟᱢᱟᱱᱴᱮ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ (JLP) ᱟᱨ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱣᱚᱨᱠᱟᱨᱥ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ (PNP) — ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱷᱤᱲ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱜᱮᱥ (tear gas) ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱱᱮᱭᱟᱣᱼᱪᱟᱯᱟᱫ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚᱭ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱷᱚᱝ ᱜᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱢᱮ" ᱛᱷᱤᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱤᱪᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱯᱟᱞᱤᱥᱟᱰᱳᱥ ᱨᱳᱰ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱖᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱮᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤᱭᱟᱜᱣᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱛᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱷᱤᱢ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱡᱤᱢᱮᱵᱟᱨᱤ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
=== ᱡᱟᱯᱟᱱ ===
ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱛᱷᱮᱝᱠᱥᱜᱤᱵᱷᱤᱝ (ᱜᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.axiommagazine.jp/2011/11/22/labor-thanksgiving-day-%E5%8B%A4%E5%8A%B4%E6%84%9F%E8%AC%9D%E3%81%AE%E6%97%A5/ |title=Labor Thanksgiving Day – 勤労感謝の日 |last=Miller |first=Adam |date=22 November 2011 |work=Axiom Magazine |access-date=22 November 2011 |archive-date=29 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529122025/http://www.axiommagazine.jp/2011/11/22/labor-thanksgiving-day-%E5%8B%A4%E5%8A%B4%E6%84%9F%E8%AC%9D%E3%81%AE%E6%97%A5/ |url-status=live}}</ref>
=== ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ===
[[Public holidays in Kazakhstan|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, [[Kazakhstan|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ [[Kazakhstan People's Unity Day|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱡᱟᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[Nursultan Nazarbayev]] ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ (veterans of labour) ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱞᱚᱪ, ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱪᱟᱞ ᱟᱠᱷᱲᱟ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱡᱮᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ (weekend) ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |url=https://anydayguide.com/calendar/218 |title=Labor Day in Kazakhstan / September 24, 2017 |work=AnydayGuide |access-date=24 September 2017 |archive-date=25 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170925083259/https://anydayguide.com/calendar/218 |url-status=live}}</ref>
=== ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ===
[[Public holidays in Kenya|ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[Kenya|ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢᱟ ᱾ [[Central Organization of Trade Unions (Kenya)|ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱᱥ]] (COTU) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ [[Francis Atwoli]] ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱢᱟᱠᱟᱣ S.A.R. ===
[[Macau|ᱢᱟᱠᱟᱣ]] ᱨᱮ, ᱑ ᱢᱮ ᱫᱚ [[Public holidays in Macau|ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{lang|pt|Dia do Trabalhador}} ([[Portuguese language|ᱯᱩᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱛᱮ 'ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ') ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=2023 |url=https://www.gov.mo/pt/public-holidays/year-2023/ |access-date=1 May 2023 |website=Portal do Governo da RAE de Macau |language=pt-PT |archive-date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501123231/https://www.gov.mo/pt/public-holidays/year-2023/ |url-status=live }}</ref>
=== ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ===
᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ, [[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾
ᱢᱮ ᱰᱮ (May Day) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ [[Public holidays in Malaysia|ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Hector |first=Charles |date=December 2017 |title=The Labor Movement in Malaysia |url=https://www.hurights.or.jp/archives/focus/section3/2017/12/the-labor-movement-in-malaysia.html |access-date=16 October 2024 |website=hurights.or.jp |publisher=Asia-Pacific Human Rights Information Center}}</ref>
=== ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ===
ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ({{Langx|mi|Te Rā Whakanui i ngā Kaimahi}}) ᱫᱚ [[Public holidays in New Zealand|ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{cite web |title=First Labour Day celebrations |url=https://nzhistory.govt.nz/first-labour-day-celebrations |website=NZHistory |access-date=6 September 2021 |archive-date=6 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210906154732/https://nzhistory.govt.nz/first-labour-day-celebrations |url-status=live }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱑᱘᱔᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱ [[Wellington|ᱣᱮᱞᱤᱝᱴᱚᱱ]] ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱦᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ [[Samuel Duncan Parnell]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱯᱟᱨᱱᱮᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱤᱡ ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ: "ᱟᱵᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ (᱒᱔) ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱯᱤᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾<ref name=":0" />
ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱒᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱘᱙᱐ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ 'ᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱭᱤᱢ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ' (Maritime Council) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Labour Day NZ">{{cite web |title=Labour Day |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/labour-day |website=[[Ministry for Culture and Heritage#History and heritage|NZ History online]] |access-date=6 September 2021 |archive-date=17 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917002822/https://www.nzhistory.govt.nz/politics/labour-day |url-status=live }}</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱣᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ (Labour Day) ᱥᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ (Labour Demonstration Day) ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=Labour Day celebrates 8-hour working day – New Zealand Parliament |url=https://www.parliament.nz/en/get-involved/features/labour-day-celebrates-8-hour-working-day/ |access-date=21 October 2021 |website=www.parliament.nz |archive-date=21 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021115840/https://www.parliament.nz/en/get-involved/features/labour-day-celebrates-8-hour-working-day/ |url-status=live}}</ref>
᱑᱘᱙᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ 'ᱞᱮᱵᱟᱨ ᱰᱮ ᱮᱠᱴ ᱑᱘᱙᱙' (Labour Day Act of 1899) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱑᱙᱐᱐ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Labour Day NZ" />
=== ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ===
ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱥᱮ ''ᱭᱚᱢ-ᱮ-ᱢᱟᱡᱽᱫᱩᱨ'' (Youm-e-Mazdoor), ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Prime Minister of Pakistan|ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] [[Zulfikar Ali Bhutto|ᱡᱩᱞᱯᱷᱤᱠᱟᱨ ᱟᱞᱤ ᱵᱷᱩᱴᱴᱳ]] ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱨᱤ (labor policy) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱮᱞᱤ, ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱚᱴᱷᱤᱠ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ, ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
=== ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ===
ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Public holidays in Poland|ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱒ ᱢᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Polish National Flag Day|ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱟᱨ ᱓ ᱢᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[3 May Constitution Day|ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] (ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Catholic Church|ᱠᱮᱛᱷᱚᱞᱤᱠ]] ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ [[The Most Holy Virgin Mary, Queen of Poland|Queen of Poland]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱢᱟᱡᱳᱣᱠᱟ'' (majówka) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱨᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ (spring) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱼᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱼᱧᱩ (picnics), ᱵᱟᱨᱵᱤᱠᱭᱩ (barbecues), ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟ ᱵᱟᱲᱟᱭ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Labour Day |url=https://its-poland.com/travel-tips/polish-bank-holidays |access-date=25 November 2024 |website=its-poland}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Poland's day of the flag |url=https://poland.pl/experience-poland/traditions-and-holidays/day-flag-republic-poland/ |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=poland.pl}}</ref>
=== ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ===
[[File:Labor Day May 1 2019 Protest Manila 3.jpg|thumb|᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Manila|ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ]]
[[Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ]] ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in the Philippines|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[History of the Philippines (1898–1946)|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱚᱠᱛᱚ]] ᱨᱮ [[Manila|ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ [[Unión Obrera Democrática Filipina]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.officialgazette.gov.ph/edsa/the-ph-protest-appendix/ |title=APPENDIX: A History of the Philippine Political Protest |publisher=[[Official Gazette (Philippines)|Official Gazette]] |access-date=1 May 2024}}</ref> ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱑᱙动态 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://newsinfo.inquirer.net/1112299/did-you-know-ph-first-observed-labor-day-in-1903 |title=DID YOU KNOW: PH first observed Labor Day in 1903 |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=1 May 2019 |access-date=1 May 2024 |first=Marielle |last=Medina}}</ref>
=== ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ===
ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ, ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[Public holidays in Switzerland|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ [[Cantons of Switzerland|ᱥᱩᱭᱤᱥ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ]] (Swiss cantons) ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Kantonalrechtliche Feiertage |language=de,fr,it |url=https://www.bj.admin.ch/dam/bj/de/data/publiservice/service/zivilprozessrecht/kant-feiertage.pdf}}</ref> [[Canton of Fribourg|ᱯᱷᱨᱤᱵᱟᱨᱜᱽ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱥᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Historique du 1er mai |language=fr |url=https://res.friportail.ch/chantonsmai/fr/historique-du-1er-mai}}</ref>
=== ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ===
[[Taiwan|ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in Taiwan|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ [[Civil service|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤᱭᱟᱹ]], ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=台灣國定假日與節日 – 2019年年曆 |url=https://holidays-calendar.net/calendar_zh_tw/taiwan_zh_tw.html |website=holidays-calendar.net |language=zh |access-date=6 September 2022 |archive-date=1 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501163806/https://holidays-calendar.net/calendar_zh_tw/taiwan_zh_tw.html |url-status=live }}</ref>
=== ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ===
[[Soviet Union|ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ [[Tajikistan|ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ যদিও ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Public holidays in Tajikistan|ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] (working day) ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱦᱟᱴᱼᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱚᱭᱼᱦᱤᱥᱤᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.advantour.com/tajikistan/holidays.htm#:~:text=Festive%20performances%20and%20concerts%20are,9%20is%20a%20sacred%20date |title=Public Holidays in Tajikistan in 2024–2025 |date=31 December 2020 }}</ref>
=== ᱛᱨᱤᱱᱤᱫᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱴᱳᱵᱮᱜᱳ ===
[[Trinidad and Tobago|ᱛᱨᱤᱱᱤᱫᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱴᱳᱵᱮᱜᱳ]] ᱨᱮ, ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱑᱙ ᱡᱩᱱ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ [[Public holidays in Trinidad and Tobago|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Tubal Uriah Butler]] ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞ (labour riots) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ [[British West Indian labour unrest of 1934–1939|᱑᱙᱓᱔ᱼ᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱣᱮᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://library2.nalis.gov.tt/Default.aspx?tabid=268 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807210105/http://library2.nalis.gov.tt/Default.aspx?tabid=268 |title=Trinidad and Tobago Labour Day |archive-date=7 August 2008}}</ref>
=== ᱛᱩᱨᱠᱤ ===
[[Turkey|ᱛᱩᱨᱠᱤ]] ᱨᱮ, "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱡᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ({{Langx|tr|Emek ve Dayanışma Günü}}) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in Turkey|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[1980 Turkish coup d'état|᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱛᱩᱯᱩᱫ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[Recep Tayyip Erdoğan]] ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ [[Government of Turkey|ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=May 1 Labor and Solidarity Day marked throughout Turkey with rallies, meetings |url=https://www.dailysabah.com/turkey/2019/05/01/may-1-labor-and-solidarity-day-marked-throughout-turkey-with-rallies-meetings |access-date=30 April 2025 |work=Daily Sabah |date=1 May 2019}}</ref> [[Taksim Square|ᱛᱟᱠᱥᱤᱢ ᱥᱠᱩᱣᱟᱭᱟᱨ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱦᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱗᱗ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱱᱚᱸᱰᱮ [[Taksim Square massacre|ᱛᱟᱠᱥᱤᱢ ᱥᱠᱩᱣᱟᱭᱟᱨ ᱜᱚᱯᱚᱡ]] (Taksim Square Massacre) ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=30 April 2024 |title=1 Mayıs'ın Taksim'de kutlanması tartışmaları sürüyor: Meydan neden önemli? |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cgrjmz35j7mo |access-date=30 April 2024 |website=[[BBC World Service|BBC News Türkçe]] |language=tr}}</ref>
=== ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ===
[[File:First United States Labor Day Parade, September 5, 1882 in New York City.jpg|thumb|᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱒ ᱨᱮ [[New York City|ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ]]
ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, [[Labor Day|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Federal holidays in the United States|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱟᱨ [[Public holidays in the United States|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |last1=Johnson |first1=Yelena. |url=http://www.celebrations.com/article/Labor-Day-End-of-Summer-White-Party |title=Labor Day End of Summer White Party |archive-url=https://web.archive.org/web/20091018022008/http://www.celebrations.com/article/Labor-Day-End-of-Summer-White-Party |archive-date=18 October 2009 |website=Celebrations.com |access-date=5 October 2009}}</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱷᱤᱡᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Helderman |first1=Rosalind S. |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/05/AR2009090502666.html |title=Issues That Matter to You: School Start After Labor Day |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906183328/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/05/AR2009090502666.html |archive-date=6 September 2017 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=6 September 2009}}</ref> [https://archives.nupge.ca/content/celebrating-labour-day-holiday-canada-gave-world ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
* [[Workers' Memorial Day|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ]]
* [[National Day of Mourning (Canadian observance)|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱚᱠ ᱢᱟᱦᱟᱸ (ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ)]]
* [[May Day|ᱢᱮ ᱰᱮ]]
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Commons category}}
* [https://onesearch.slq.qld.gov.au/permalink/61SLQ_INST/dls06p/alma99183587719602061 ToadShow ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ], [[State Library of Queensland]] ᱾ ᱑᱙᱙᱘ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱥᱵᱮᱱ, ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ, ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱠᱟᱞᱰᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱾
{{Australia Holidays}}
{{Public holidays in Cambodia}}
{{Hong Kong Holidays}}
{{Public holidays in Indonesia}}
{{Public holidays in Malaysia}}
{{Mexico Holidays}}
{{Public holidays in Myanmar}}
{{Public holidays in New Zealand}}
{{Public holidays in Pakistan}}
{{Public holidays in the Philippines}}
{{Public holidays in Singapore}}
{{Public holidays in Spain}}
{{Public holidays in Tajikistan}}
{{Public holidays in Thailand}}
{{Public holidays in Turkey}}
{{Holidays in Maldives}}
[[Category:ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱢᱟᱨᱪ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱢᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱡᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ (ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱹᱢᱵᱟᱹᱨ ᱟᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ)]]
[[Category:ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ| ]]
[[Category:ᱟᱞᱡᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱡᱟᱢᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
j2l8315730bixxhbll1xwpa31bhmj88
191248
191247
2026-05-01T11:14:56Z
Sunia Marndi
8165
191248
wikitext
text/x-wiki
{{short description|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ}}
[[File:Observance of International Workers' Day RGBY.svg|alt=|thumb|upright=2|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ:
{{legend|#dd3333|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ}}
{{legend|#ffcc33|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ}}
{{legend|#00af89|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ}}
{{legend|#cccccc|᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱱᱩᱜᱼᱟ}}]]
'''ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ''' (Labour Day) ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱷᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Haymarket affair|ᱦޭᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2">{{Cite magazine |url=https://time.com/3836834/may-day-labor-history/ |title=The Bloody Story of How May Day Became a Holiday for Workers |last=Rothman |first=Lily |date=1 May 2017 |magazine=Time |language=en |access-date=2 April 2025 }}</ref> ᱠᱚᱭᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Labor Day|ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[public holiday|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ / ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[labour movement|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[Labor rights|ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ]] ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ [[trade union|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ [[eight-hour day movement|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]], ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱚᱱᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾
== ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ==
ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱥᱟᱶ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Chicago|ᱪᱤᱠᱟᱜᱳ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱑᱘᱘᱖ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Haymarket affair|ᱦޭᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱚᱪᱚᱭᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":2" />
ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
== ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱚ ==
=== ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ===
[[File:Queensland State Archives 4773 May Day Procession May 1953.png|thumb|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱤ, ᱑᱙᱕᱓]]
ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ [[Public holidays in Australia|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ [[States and territories of Australia|ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ "ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱢᱟᱨᱪ ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱚᱪᱚᱭᱟ ᱾ [[Australian Capital Territory|ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟᱱ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ]], [[New South Wales|ᱱᱤᱣ ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱣᱮᱞᱥ]] ᱟᱨ [[South Australia|ᱥᱟᱣᱛᱷ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ [[Victoria (state)|ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[Tasmania|ᱛᱟᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ (ᱛᱟᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Eight Hours Day|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://content.legislation.vic.gov.au/sites/default/files/2020-04/93-119aa027%20authorised.pdf |title=Public Holidays Act 1993 |publisher=vic.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=19 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210919000527/https://content.legislation.vic.gov.au/sites/default/files/2020-04/93-119aa027%20authorised.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.legislation.tas.gov.au/view/html/inforce/current/act-2000-096 |title=Tasmanian Legislation Online: Statutory Holidays Act 2000 |publisher=tas.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003230751/https://www.legislation.tas.gov.au/view/whole/html/inforce/current/act-2000-096 |url-status=live}}</ref> [[Western Australia|ᱣᱮᱥᱴᱚᱨᱱ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱫᱚ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.legislation.wa.gov.au/legislation/prod/filestore.nsf/FileURL/mrdoc_44571.pdf/$FILE/Public%20and%20Bank%20Holidays%20Act%201972%20-%20[02-g0-00].pdf |title=Public and Bank Holidays Act 1972 |publisher=wa.gov.au |access-date=8 October 2024 |archive-date=17 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617020359/https://www.legislation.wa.gov.au/legislation/prod/filestore.nsf/FileURL/mrdoc_44571.pdf/$FILE/Public%20and%20Bank%20Holidays%20Act%201972%20-%20[02-g0-00].pdf |url-status=live}}</ref> [[Queensland|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ]] ᱟᱨ [[Northern Territory|ᱱᱚᱨᱫᱚᱱ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ]] ᱨᱮᱫᱚ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ (ᱱᱚᱨᱫᱚᱱ ᱴᱮᱨᱤᱴᱚᱨᱤ ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.australia.gov.au/about-australia/special-dates-and-events/public-holidays |title=Australian Government: National Public Holidays |publisher=australia.gov.au |access-date=7 March 2016 |archive-date=14 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414132759/https://www.australia.gov.au/about-australia/special-dates-and-events/public-holidays |url-status=live}}</ref> [[Christmas Island|ᱠᱨᱤᱥᱢᱟᱥ ᱰᱷᱤᱯ]] ᱨᱮᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾
==== ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ====
[[Australian labour movement#Early history|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[Eight-hour day movement|ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮᱞᱤ ᱒᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱕᱖ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[Melbourne|ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://alldownunder.com/australian-dates/holiday-labour-day.htm |title=Australian Public Holidays: Labour Day |work=alldownunder.com |date=1998 |access-date=7 March 2016 |archive-date=19 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619093412/http://alldownunder.com/australian-dates/holiday-labour-day.htm |url-status=live}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ, ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽ ᱢᱤᱥᱛᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ [[University of Melbourne|ᱢᱮᱞᱵᱳᱨᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ [[Parliament House, Melbourne|ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ]] ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱞᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱴᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="LewisBalderstone2006">{{cite book |first1=Wendy |last1=Lewis |first2=Simon |last2=Balderstone |first3=John |last3=Bowman |title=Events that Shaped Australia |url=https://books.google.com/books?id=_6TVAAAACAAJ |access-date=7 March 2016 |year=2006 |publisher=[[New Holland Publishers]] |isbn=978-1-74110-492-9 |page=57}}</ref>
==== ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ ====
[[Queensland|ᱠᱣᱤᱱᱥᱞᱮᱱᱰ]] ᱨᱮ ᱑᱘᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ "ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ([[Saint David's Day|ᱥᱮᱱᱴ ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱢᱟᱦᱟᱸ]]) ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱘᱕᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Brisbane|ᱵᱽᱨᱤᱥᱵᱮᱱ]] ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱷᱟᱱᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱘᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱰᱮ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, [[Haymarket affair|ᱦᱮᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱑᱙᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱢᱟ ᱾<ref>Radical Brisbane (2004), ISBN 0958079455, pp 231–4.</ref>
=== ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ===
ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱜᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱥᱨᱟᱢᱤᱠ ᱥᱚᱝᱜᱷᱚᱛᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Rana Plaza collapse|ᱨᱟᱱᱟ ᱯᱞᱟᱡᱟ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ]] ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱜᱩᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱒᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱫᱚ [[Bangladesh|ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱨᱚᱠᱷᱤᱛ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱱᱮᱦᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name = "dwelle2404">{{Cite web |title=Thousands mourn collapse victims of Rana Plaza garment factory one year on |publisher=[[Deutsche Welle]] |access-date=20 July 2014 |date=24 April 2014 |url=http://www.dw.de/thousands-mourn-collapse-victims-of-rana-plaza-garment-factory-one-year-on/a-17589288 |archive-date=20 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720044730/http://www.dw.de/thousands-mourn-collapse-victims-of-rana-plaza-garment-factory-one-year-on/a-17589288 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://bangladesh.officialpublicholidays.com/national-holiday |publisher=Official Public Holidays |title=Bangladesh Official Public Holidays |access-date=27 December 2015 |archive-date=30 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330010026/http://bangladesh.officialpublicholidays.com/national-holiday |url-status=live}}</ref> ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱜᱮ ᱢᱮ ᱰᱮ (May Day) ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾
=== ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ ===
[[Public holidays in the Bahamas|ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱩᱱ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱨᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱢᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.timeanddate.com/holidays/bahamas |publisher=timeanddate.com |title=Holidays in The Bahamas in 2015 |access-date=27 December 2015 |archive-date=21 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160121015052/http://www.timeanddate.com/holidays/bahamas/ |url-status=live}}</ref> ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, [[The Bahamas|ᱵᱟᱦᱟᱢᱟᱥ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱗ ᱡᱩᱱ, ᱑᱙᱔᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[Nassau, The Bahamas|ᱱᱟᱥᱟᱣ]] ᱨᱮ, ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱜᱮᱥᱟᱭ ᱦᱚᱲ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱞᱤ ᱧᱮᱞ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱚᱝᱼᱵᱤᱨᱚᱝ ᱭᱩᱱᱤᱯᱷᱚᱨᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱮᱱᱰ ᱫᱚᱞ, ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ [[Junkanoo|ᱡᱩᱱᱠᱟᱱᱩ]] ᱮᱱᱮᱡ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱠᱚ, ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱛᱟᱛᱷᱟ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱣᱛᱷᱚᱨᱱ ᱨᱤᱠᱨᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite web |last1=Brown |first1=Oswald |title=History of Randol Fawkes Labour Day |url=https://bahamaschronicle.com/history-of-randol-fawkes-labour-day/ |website=Bahamas Chronicle |access-date=18 January 2025 |date=2 June 2023}}</ref>
=== ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ===
[[File:1900s Toronto LabourDay Parade.jpg|thumb|᱑᱙᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ [[Toronto|ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ]], [[Ontario|ᱚᱱᱴᱟᱨᱤᱭᱳ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ]]
[[Labour Day (Canada)|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ({{langx|fr|Fête du Travail}}) ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ [[Public holidays in Canada|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="CanPedia">{{Cite web |last=Gagnon |first=Marc-André |title=Labour Day in Canada |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/labour-day/ |access-date=7 September 2020 |website=[[The Canadian Encyclopedia]] |archive-date=10 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200910101347/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/labour-day |url-status=live }}</ref> ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱗᱒ ᱨᱮ [[Toronto|ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ (ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱜᱚᱲᱚ ᱨᱮ) ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱴᱨᱮᱰ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱮᱠᱴ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=1872: The fight for a shorter work-week |url=https://canadianlabour.ca/who-we-are/history/1872-the-fight-for-a-shorter-work-week/ |website=Canadian Labour Congress |access-date=18 January 2025}}</ref> ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱘᱒ ᱨᱮ, ᱴᱚᱨᱚᱱᱴᱳ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ [[Peter J. McGuire]] ᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[New York City|ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱤ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱜᱮ [[Knights of Labor]] ᱟᱨ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯ ᱞᱮᱵᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ [[Hamilton, Ontario|ᱦᱮᱢᱤᱞᱴᱚᱱ]], [[Oshawa|ᱳᱥᱟᱣᱟ]], [[Montreal|ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱮᱞ]], [[St. Catharines|ᱥᱮᱱᱴ ᱠᱮᱛᱷᱟᱨᱤᱱᱥ]], [[Halifax, Nova Scotia|ᱦᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱠᱥ]], [[Ottawa|ᱳᱴᱟᱣᱟ]], [[Vancouver|ᱵᱷᱮᱱᱠᱩᱵᱷᱟᱨ]] ᱟᱨ [[London, Ontario|ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱠᱚᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱱᱴᱨᱤᱭᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱘᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ [[Nova Scotia|ᱱᱳᱵᱷᱟ ᱥᱠᱳᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ, ᱠᱚᱭᱞᱟ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱑᱘᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ (Provincial Workmen's Association, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱙ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱤᱠᱱᱤᱠ ᱟᱨ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱑᱘᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱩᱸᱡᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ [[Royal commission|ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ]], ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱤᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱚ [[James Sherrard Armstrong]] (᱑᱘᱘᱖–᱘᱘) ᱟᱨ Augustus Toplady Freed (᱑᱘᱘᱘–᱘᱙) ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ [[Government of Canada|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱠᱚᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite book |title=Report of the Royal Commission on the Relations of Labor and Capital in Canada |date=1889 |publisher=Privy Council Office |location=Ottawa |page=12 |url=https://publications.gc.ca/site/eng/472984/publication.html |access-date=18 January 2025}}</ref> ᱢᱟᱨᱪ ᱟᱨ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱘᱙᱔ ᱨᱮ, ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="CanPedia"/> ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱥᱟᱨ ᱡᱚᱱ ᱛᱷᱚᱢᱯᱥᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱘᱙᱔ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱤᱠᱤᱨᱤᱛ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last1=Heron |first1=Craig |title=The Workers' Festival: A History of Labour Day in Canada |last2=Penfold |first2=Steve |publisher=University of Toronto Press |year=2005 |isbn=0-8020-4886-2 |location=Toronto |pages=31–38}}</ref>
=== ᱪᱤᱱ ===
ᱜᱚᱱᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱤ ᱪᱤᱱ ᱨᱮ, ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱙ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱗ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=China scraps one of three Golden Week holidays |url=https://www.reuters.com/article/life-china-holidays-dc-idUKPEK14649920071216 |access-date=13 April 2022 |work=[[Reuters]] |date=16 December 2007 |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413053106/https://www.reuters.com/article/life-china-holidays-dc-idUKPEK14649920071216 |url-status=live }}</ref> ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱟᱨ ᱒ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=国务院关于修改《全国年节及纪念日放假办法》の决定 |url=https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202411/content_6986381.htm |date=10 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |publisher=State Council of the People's Republic of China}}</ref>
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱟᱹᱭᱱᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱥᱴᱮᱴ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱯᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ "ᱠᱷᱟᱴᱳ ᱪᱷᱩᱴᱤ" ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱨᱯᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=调与休:黄金周长假的变迁 |trans-title=Reconcile and rest: the change of Golden Week vacation |url=http://politics.people.com.cn/n/2013/1127/c70731-23676181.html |date=27 November 2013 |access-date=13 April 2022 |language=Chinese |work=[[People's Daily]] |agency=[[Xinhua News Agency]] |archive-date=13 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413052529/http://politics.people.com.cn/n/2013/1127/c70731-23676181.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=国务院办公厅关于2025年部分节假日安排の通知 |url=https://www.news.cn/politics/20241112/46dcf0de740844dd824ff54b5be5af2e/c.html |date=12 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |work=[[Xinhua News Agency]]}}</ref> ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱢᱮ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱒᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=国务院办公厅关于2025年部分节假日安排の通知 |url=https://www.news.cn/politics/20241112/46dcf0de740844dd824ff54b5be5af2e/c.html |date=12 November 2024 |access-date=1 May 2026 |language=Chinese |work=[[Xinhua News Agency]]}}</ref>
=== ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ S.A.R. ===
᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=1 July 2012 |title=新闻背景:香港回归15年大事记 |trans-title=News Background: Events in the 15 years since Hong Kong's return to China |url=https://www.chinanews.com/ga/2012/07-01/3998742.shtml |language=Chinese |publisher=[[China News Service]] |access-date=1 May 2024 |archive-date=2 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120702000613/http://www.chinanews.com/ga/2012/07-01/3998742.shtml |url-status=live}}</ref>
=== ᱥᱤᱧᱚᱛ ===
[[File:Chennai LabourStatue Closeup.jpg|thumb|[[Tamil Nadu|ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Chennai|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[Marina Beach|ᱢᱟᱨᱤᱱᱟ ᱵᱤᱪ]] ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ" ᱢᱩᱨᱛᱤ]]
ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱒᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[Chennai|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] (ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥ) ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱮᱵᱟᱨ ᱠᱤᱥᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2 May 2024 |title=What is the significance of Labour Day or May Day? {{!}} Explained |url=https://www.thehindu.com/news/national/labour-day-may-day-explainer-significance-history-celebration/article68127947.ece/ |access-date=16 October 2024 |website=thehindu.com |publisher=[[The Hindu]]}}</ref>
=== ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ===
ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥᱵᱟᱫᱽ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱦᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ, ᱒᱔ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱹᱱᱤ ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ "ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱩᱛᱤ ᱠᱚ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱠᱚᱢᱚᱱᱣᱮᱞᱛᱷ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱮᱫ ᱞᱟᱦᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3">{{cite web | url=http://www.jis.gov.jm/special_sections/labourDay2008/history.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20090910163817/http://www.jis.gov.jm/special_sections/labourDay2008/history.htm | archive-date=10 September 2009 | title=Labour Day 2008 }}</ref>
ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱨ ᱱᱳᱨᱢᱟᱱ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱑᱙᱖᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱮᱢᱯᱟᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱑᱙᱓᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱚᱨᱢᱚᱜᱷᱚᱴ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱧᱟᱢᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱓ ᱢᱮ ᱑᱙᱓᱘ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱔᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱔᱒᱙ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱡᱮᱦᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱯᱟᱨᱞᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱤᱠᱤᱨᱤᱛ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱓ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
᱑᱙᱖᱐ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱩᱨ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ — ᱵᱟᱥᱴᱟᱢᱟᱱᱴᱮ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ (JLP) ᱟᱨ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱣᱚᱨᱠᱟᱨᱥ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ (PNP) — ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱟᱡᱽᱼᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮ ᱜᱩᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱷᱤᱲ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱫᱚ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱜᱮᱥ (tear gas) ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱱᱮᱭᱟᱣᱼᱪᱟᱯᱟᱫ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱤᱝᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱞᱤ ᱠᱚᱭ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱷᱚᱝ ᱜᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱢᱮ" ᱛᱷᱤᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱨᱩᱯ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱤᱪᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱫᱚ ᱯᱟᱞᱤᱥᱟᱰᱳᱥ ᱨᱳᱰ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱡ ᱛᱮ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱖᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱮᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤᱭᱟᱜᱣᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱩᱠᱟᱹᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱡᱟᱦᱟᱸᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱭᱠᱮᱞ ᱢᱮᱱᱞᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱫᱚᱲᱦᱟ ᱛᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱛᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱩᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱡ ᱜᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱢᱟᱭᱠᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱷᱤᱢ ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱤᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱡᱤᱢᱮᱵᱟᱨᱤ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":3" />
=== ᱡᱟᱯᱟᱱ ===
ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱛᱷᱮᱝᱠᱥᱜᱤᱵᱷᱤᱝ (ᱜᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.axiommagazine.jp/2011/11/22/labor-thanksgiving-day-%E5%8B%A4%E5%8A%B4%E6%84%9F%E8%AC%9D%E3%81%AE%E6%97%A5/ |title=Labor Thanksgiving Day – 勤労感謝の日 |last=Miller |first=Adam |date=22 November 2011 |work=Axiom Magazine |access-date=22 November 2011 |archive-date=29 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529122025/http://www.axiommagazine.jp/2011/11/22/labor-thanksgiving-day-%E5%8B%A4%E5%8A%B4%E6%84%9F%E8%AC%9D%E3%81%AE%E6%97%A5/ |url-status=live}}</ref>
=== ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ===
[[Public holidays in Kazakhstan|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, [[Kazakhstan|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ [[Kazakhstan People's Unity Day|ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱠᱚ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱡᱟᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[Nursultan Nazarbayev]] ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ (veterans of labour) ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱢᱮᱰᱟᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱞᱚᱪ, ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱪᱟᱞ ᱟᱠᱷᱲᱟ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱡᱮᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱱᱟᱜᱽᱨᱤᱠ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ (weekend) ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |url=https://anydayguide.com/calendar/218 |title=Labor Day in Kazakhstan / September 24, 2017 |work=AnydayGuide |access-date=24 September 2017 |archive-date=25 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170925083259/https://anydayguide.com/calendar/218 |url-status=live}}</ref>
=== ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ===
[[Public holidays in Kenya|ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[Kenya|ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ]] ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱣᱨᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱠᱚ ᱟᱸᱡᱚᱢᱟ ᱾ [[Central Organization of Trade Unions (Kenya)|ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱᱥ]] (COTU) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ [[Francis Atwoli]] ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱮ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾
=== ᱢᱟᱠᱟᱣ S.A.R. ===
[[Macau|ᱢᱟᱠᱟᱣ]] ᱨᱮ, ᱑ ᱢᱮ ᱫᱚ [[Public holidays in Macau|ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{lang|pt|Dia do Trabalhador}} ([[Portuguese language|ᱯᱩᱨᱛᱩᱜᱟᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱛᱮ 'ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ') ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=2023 |url=https://www.gov.mo/pt/public-holidays/year-2023/ |access-date=1 May 2023 |website=Portal do Governo da RAE de Macau |language=pt-PT |archive-date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501123231/https://www.gov.mo/pt/public-holidays/year-2023/ |url-status=live }}</ref>
=== ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ===
᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ, [[Malaysia|ᱢᱟᱞᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣᱟ ᱾
ᱢᱮ ᱰᱮ (May Day) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ [[Public holidays in Malaysia|ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱡᱟᱣ ᱜᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱮᱞᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱢᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Hector |first=Charles |date=December 2017 |title=The Labor Movement in Malaysia |url=https://www.hurights.or.jp/archives/focus/section3/2017/12/the-labor-movement-in-malaysia.html |access-date=16 October 2024 |website=hurights.or.jp |publisher=Asia-Pacific Human Rights Information Center}}</ref>
=== ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ===
ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ({{Langx|mi|Te Rā Whakanui i ngā Kaimahi}}) ᱫᱚ [[Public holidays in New Zealand|ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":1">{{cite web |title=First Labour Day celebrations |url=https://nzhistory.govt.nz/first-labour-day-celebrations |website=NZHistory |access-date=6 September 2021 |archive-date=6 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210906154732/https://nzhistory.govt.nz/first-labour-day-celebrations |url-status=live }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱑᱘᱔᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱ [[Wellington|ᱣᱮᱞᱤᱝᱴᱚᱱ]] ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱹᱲᱦᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ [[Samuel Duncan Parnell]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ, ᱯᱟᱨᱱᱮᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱤᱡ ᱮ ᱢᱮᱛᱟ ᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ: "ᱟᱵᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱯᱩᱱ (᱒᱔) ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱯᱤᱫ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾<ref name=":0" />
ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱒᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱘᱙᱐ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱫᱟᱱ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱶᱛᱟ 'ᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱭᱤᱢ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ' (Maritime Council) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Labour Day NZ">{{cite web |title=Labour Day |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/labour-day |website=[[Ministry for Culture and Heritage#History and heritage|NZ History online]] |access-date=6 September 2021 |archive-date=17 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917002822/https://www.nzhistory.govt.nz/politics/labour-day |url-status=live }}</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱡᱟᱨ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚᱣᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱫᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ (Labour Day) ᱥᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ (Labour Demonstration Day) ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=Labour Day celebrates 8-hour working day – New Zealand Parliament |url=https://www.parliament.nz/en/get-involved/features/labour-day-celebrates-8-hour-working-day/ |access-date=21 October 2021 |website=www.parliament.nz |archive-date=21 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021115840/https://www.parliament.nz/en/get-involved/features/labour-day-celebrates-8-hour-working-day/ |url-status=live}}</ref>
᱑᱘᱙᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ 'ᱞᱮᱵᱟᱨ ᱰᱮ ᱮᱠᱴ ᱑᱘᱙᱙' (Labour Day Act of 1899) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱑᱙᱐᱐ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Labour Day NZ" />
=== ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ===
ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ, ᱥᱮ ''ᱭᱚᱢ-ᱮ-ᱢᱟᱡᱽᱫᱩᱨ'' (Youm-e-Mazdoor), ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Prime Minister of Pakistan|ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] [[Zulfikar Ali Bhutto|ᱡᱩᱞᱯᱷᱤᱠᱟᱨ ᱟᱞᱤ ᱵᱷᱩᱴᱴᱳ]] ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱹᱨᱤ (labor policy) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱷᱟᱹᱞᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱴᱨᱮᱰ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱮᱞᱤ, ᱥᱮᱢᱤᱱᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱚᱴᱷᱤᱠ ᱛᱚᱞᱚᱯ ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱟᱞᱚᱛ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥ, ᱵᱮᱸᱠ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱵᱚᱸᱫᱚ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
=== ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ===
ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Public holidays in Poland|ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ ᱒ ᱢᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Polish National Flag Day|ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱟᱨ ᱓ ᱢᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[3 May Constitution Day|ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] (ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Catholic Church|ᱠᱮᱛᱷᱚᱞᱤᱠ]] ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ [[The Most Holy Virgin Mary, Queen of Poland|Queen of Poland]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜᱼᱟ) ᱥᱟᱶ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ''ᱢᱟᱡᱳᱣᱠᱟ'' (majówka) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱤᱨᱚᱱ ᱨᱤᱛᱩ (spring) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱼᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱼᱧᱩ (picnics), ᱵᱟᱨᱵᱤᱠᱭᱩ (barbecues), ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱫᱟᱬᱟ ᱵᱟᱲᱟᱭ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Labour Day |url=https://its-poland.com/travel-tips/polish-bank-holidays |access-date=25 November 2024 |website=its-poland}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Poland's day of the flag |url=https://poland.pl/experience-poland/traditions-and-holidays/day-flag-republic-poland/ |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=poland.pl}}</ref>
=== ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ ===
[[File:Labor Day May 1 2019 Protest Manila 3.jpg|thumb|᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Manila|ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ]]
[[Philippines|ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱥ]] ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in the Philippines|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱚ ᱑᱙᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[History of the Philippines (1898–1946)|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥ ᱚᱠᱛᱚ]] ᱨᱮ [[Manila|ᱢᱟᱱᱤᱞᱟ]] ᱨᱮ [[Unión Obrera Democrática Filipina]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.officialgazette.gov.ph/edsa/the-ph-protest-appendix/ |title=APPENDIX: A History of the Philippine Political Protest |publisher=[[Official Gazette (Philippines)|Official Gazette]] |access-date=1 May 2024}}</ref> ᱑᱙᱐᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱑᱙动态 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://newsinfo.inquirer.net/1112299/did-you-know-ph-first-observed-labor-day-in-1903 |title=DID YOU KNOW: PH first observed Labor Day in 1903 |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=1 May 2019 |access-date=1 May 2024 |first=Marielle |last=Medina}}</ref>
=== ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ===
ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ, ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[Public holidays in Switzerland|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ [[Cantons of Switzerland|ᱥᱩᱭᱤᱥ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ]] (Swiss cantons) ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Kantonalrechtliche Feiertage |language=de,fr,it |url=https://www.bj.admin.ch/dam/bj/de/data/publiservice/service/zivilprozessrecht/kant-feiertage.pdf}}</ref> [[Canton of Fribourg|ᱯᱷᱨᱤᱵᱟᱨᱜᱽ ᱠᱮᱱᱴᱚᱱ]] ᱨᱮ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱰᱩ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱥᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Historique du 1er mai |language=fr |url=https://res.friportail.ch/chantonsmai/fr/historique-du-1er-mai}}</ref>
=== ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ ===
[[Taiwan|ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in Taiwan|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ [[Civil service|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤᱭᱟᱹ]], ᱢᱟᱪᱮᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=台灣國定假日與節日 – 2019年年曆 |url=https://holidays-calendar.net/calendar_zh_tw/taiwan_zh_tw.html |website=holidays-calendar.net |language=zh |access-date=6 September 2022 |archive-date=1 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501163806/https://holidays-calendar.net/calendar_zh_tw/taiwan_zh_tw.html |url-status=live }}</ref>
=== ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ===
[[Soviet Union|ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ [[Tajikistan|ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮ [[International Workers' Day|ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ যদিও ᱛᱟᱡᱤᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[Public holidays in Tajikistan|ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] (working day) ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ, ᱮᱱᱮᱡ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱦᱟᱴᱼᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱚᱭᱼᱦᱤᱥᱤᱫ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.advantour.com/tajikistan/holidays.htm#:~:text=Festive%20performances%20and%20concerts%20are,9%20is%20a%20sacred%20date |title=Public Holidays in Tajikistan in 2024–2025 |date=31 December 2020 }}</ref>
=== ᱛᱨᱤᱱᱤᱫᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱴᱳᱵᱮᱜᱳ ===
[[Trinidad and Tobago|ᱛᱨᱤᱱᱤᱫᱟᱫᱽ ᱟᱨ ᱴᱳᱵᱮᱜᱳ]] ᱨᱮ, ᱡᱟᱣ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱑᱙ ᱡᱩᱱ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ [[Public holidays in Trinidad and Tobago|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱑᱙᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[Tubal Uriah Butler]] ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱞ (labour riots) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱞ ᱫᱚ [[British West Indian labour unrest of 1934–1939|᱑᱙᱓᱔ᱼ᱑᱙᱓᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱣᱮᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://library2.nalis.gov.tt/Default.aspx?tabid=268 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807210105/http://library2.nalis.gov.tt/Default.aspx?tabid=268 |title=Trinidad and Tobago Labour Day |archive-date=7 August 2008}}</ref>
=== ᱛᱩᱨᱠᱤ ===
[[Turkey|ᱛᱩᱨᱠᱤ]] ᱨᱮ, "ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱡᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ" ({{Langx|tr|Emek ve Dayanışma Günü}}) ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[Public holidays in Turkey|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ [[1980 Turkish coup d'état|᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱛᱩᱯᱩᱫ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[Recep Tayyip Erdoğan]] ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ [[Government of Turkey|ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱑ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮᱭ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=May 1 Labor and Solidarity Day marked throughout Turkey with rallies, meetings |url=https://www.dailysabah.com/turkey/2019/05/01/may-1-labor-and-solidarity-day-marked-throughout-turkey-with-rallies-meetings |access-date=30 April 2025 |work=Daily Sabah |date=1 May 2019}}</ref> [[Taksim Square|ᱛᱟᱠᱥᱤᱢ ᱥᱠᱩᱣᱟᱭᱟᱨ]] ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱚᱦᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱗᱗ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱱᱚᱸᱰᱮ [[Taksim Square massacre|ᱛᱟᱠᱥᱤᱢ ᱥᱠᱩᱣᱟᱭᱟᱨ ᱜᱚᱯᱚᱡ]] (Taksim Square Massacre) ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=30 April 2024 |title=1 Mayıs'ın Taksim'de kutlanması tartışmaları sürüyor: Meydan neden önemli? |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cgrjmz35j7mo |access-date=30 April 2024 |website=[[BBC World Service|BBC News Türkçe]] |language=tr}}</ref>
=== ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ===
[[File:First United States Labor Day Parade, September 5, 1882 in New York City.jpg|thumb|᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱘᱘᱒ ᱨᱮ [[New York City|ᱱᱤᱣ ᱭᱚᱨᱠ ᱥᱤᱴᱤ]] ᱨᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱡᱚᱢᱮᱞᱟ]]
ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, [[Labor Day|ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[Federal holidays in the United States|ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱟᱞ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱟᱨ [[Public holidays in the United States|ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |last1=Johnson |first1=Yelena. |url=http://www.celebrations.com/article/Labor-Day-End-of-Summer-White-Party |title=Labor Day End of Summer White Party |archive-url=https://web.archive.org/web/20091018022008/http://www.celebrations.com/article/Labor-Day-End-of-Summer-White-Party |archive-date=18 October 2009 |website=Celebrations.com |access-date=5 October 2009}}</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱣᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱷᱤᱡᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Helderman |first1=Rosalind S. |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/05/AR2009090502666.html |title=Issues That Matter to You: School Start After Labor Day |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906183328/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/05/AR2009090502666.html |archive-date=6 September 2017 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=6 September 2009}}</ref> [https://archives.nupge.ca/content/celebrating-labour-day-holiday-canada-gave-world ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ] ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾
== ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ ==
* ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱢᱟᱦᱟᱸ
* ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱚᱠ ᱢᱟᱦᱟᱸ (ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ)
* ᱢᱮ ᱰᱮ
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{Reflist}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
{{Commons category}}
* [https://onesearch.slq.qld.gov.au/permalink/61SLQ_INST/dls06p/alma99183587719602061 ToadShow ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ], [[State Library of Queensland]] ᱾ ᱑᱙᱙᱘ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱥᱵᱮᱱ, ᱤᱯᱥᱣᱤᱪ, ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱠᱟᱞᱰᱤᱱ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱴᱟᱣ ᱾
{{Australia Holidays}}
{{Public holidays in Cambodia}}
{{Hong Kong Holidays}}
{{Public holidays in Indonesia}}
{{Public holidays in Malaysia}}
{{Mexico Holidays}}
{{Public holidays in Myanmar}}
{{Public holidays in New Zealand}}
{{Public holidays in Pakistan}}
{{Public holidays in the Philippines}}
{{Public holidays in Singapore}}
{{Public holidays in Spain}}
{{Public holidays in Tajikistan}}
{{Public holidays in Thailand}}
{{Public holidays in Turkey}}
{{Holidays in Maldives}}
[[Category:ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱢᱟᱨᱪ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱢᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱡᱩᱱ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱤᱸᱜᱮ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚ (ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱹᱢᱵᱟᱹᱨ ᱟᱱ ᱢᱟᱦᱟᱸ)]]
[[Category:ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ| ]]
[[Category:ᱟᱞᱡᱮᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱠᱮᱢᱵᱳᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
[[Category:ᱡᱟᱢᱵᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ]]
112ir47ou507nf6ihbtd2cjebem75y2
ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ
0
35752
191245
2026-05-01T11:11:11Z
MT731
2184
"{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ}} [[File:Chiranjib Biswal.jpg|thumb|ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ]] '''ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱓) ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
191245
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ}}
[[File:Chiranjib Biswal.jpg|thumb|ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ]]
'''ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱓) ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱐᱔ [[ᱡᱚᱜᱚᱛᱥᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ ᱞᱤᱰᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱵᱤᱞᱚᱢ ᱵᱚᱸᱥᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞᱼᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱛᱤᱨᱛᱚᱞ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱤᱨᱛᱚᱞ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱜᱚᱛᱥᱤᱝᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|title=Muktikanta Biswal of 'Delhi Chalo' Mission fame in Congress list from Rourkela|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2019/mar/23/muktikanta-biswal-of-delhi-chalo-mission-fame-in-congress-list-from-rourkela-1954839.html|access-date=2021-05-10|website=The New Indian Express}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟᱯᱟᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱯᱤᱥᱤᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱵᱽ-ᱯᱮᱨᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ (AICC) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱤᱯᱤᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞᱼᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱡᱚᱞ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ ᱥᱟᱶᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱚᱫᱽᱡᱭᱳᱛ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱩᱢᱮᱭᱟ ᱾<ref>"[http://pragativadi.com/pic-of-the-day/chiranjib-biswal-appointed-as-deputy-leader-of-odisha-congress-legislature-party#.VA3_6fldXAk Chiranjib Biswal appointed as deputy leader of Odisha Congress Legislature Party] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306182200/http://pragativadi.com/pic-of-the-day/chiranjib-biswal-appointed-as-deputy-leader-of-odisha-congress-legislature-party#.VA3_6fldXAk |date=6 March 2016 }}" .pragativadi.com, 7 July 2014</ref>
ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑/᱘᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱓/᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Chiranjib Biswal |url=https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=MTM5 |website=Orisports |access-date=29 November 2023 }}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [https://www.espncricinfo.com/cricketers/chiranjib-biswal-27515 ESPNcricinfo]
{{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ, ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱠᱚ ᱒᱐᱑᱔–᱒᱐᱑᱙]]
3ni19n64czd4xfp1t4cpk3nfq2ddvpr
191246
191245
2026-05-01T11:13:09Z
MT731
2184
191246
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ}}
[[File:Chiranjib Biswal.jpg|thumb|ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ]]
'''ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱓) ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱐᱔ [[ᱡᱚᱜᱚᱛᱥᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱤᱨᱚᱫᱷᱤ ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ ᱞᱤᱰᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱵᱤᱞᱚᱢ ᱵᱚᱸᱥᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞᱼᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱛᱤᱨᱛᱚᱞ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱛᱤᱨᱛᱚᱞ]] ᱟᱨ ᱡᱚᱜᱚᱛᱥᱤᱝᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|title=Muktikanta Biswal of 'Delhi Chalo' Mission fame in Congress list from Rourkela|url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2019/mar/23/muktikanta-biswal-of-delhi-chalo-mission-fame-in-congress-list-from-rourkela-1954839.html|access-date=2021-05-10|website=The New Indian Express}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱠᱚᱸᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟᱯᱟᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱳᱯᱤᱥᱤᱥᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱵᱽ-ᱯᱮᱨᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱦᱚᱸᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ (AICC) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱤᱯᱤᱮᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞᱼᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱡᱚᱞ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ ᱥᱟᱶᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱚᱫᱽᱡᱭᱳᱛ ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱩᱢᱮᱭᱟ ᱾<ref>"[http://pragativadi.com/pic-of-the-day/chiranjib-biswal-appointed-as-deputy-leader-of-odisha-congress-legislature-party#.VA3_6fldXAk Chiranjib Biswal appointed as deputy leader of Odisha Congress Legislature Party] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306182200/http://pragativadi.com/pic-of-the-day/chiranjib-biswal-appointed-as-deputy-leader-of-odisha-congress-legislature-party#.VA3_6fldXAk |date=6 March 2016 }}" .pragativadi.com, 7 July 2014</ref>
ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑/᱘᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱓/᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱫᱚᱞ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱷᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Chiranjib Biswal |url=https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=MTM5 |website=Orisports |access-date=29 November 2023 }}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [https://www.espncricinfo.com/cricketers/chiranjib-biswal-27515 ESPNcricinfo]
{{DEFAULTSORT:ᱵᱤᱥᱣᱟᱞ, ᱪᱤᱨᱚᱱᱡᱤᱵᱽ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱨᱤᱱ ᱠᱨᱤᱠᱮᱴ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱭᱚᱠ ᱠᱚ ᱒᱐᱑᱔–᱒᱐᱑᱙]]
n41irb81xn65rgjs1mbclib52ut18pc