ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱠᱩᱡᱟᱨᱟᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ 0 2837 192801 192761 2026-06-14T04:04:50Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192801 wikitext text/x-wiki '''ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' ᱯᱩᱨᱟ. ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱱᱚᱢᱚᱭᱨᱚᱠᱯᱚᱢ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ : ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ. ᱛᱤᱨᱞᱟ. ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱦᱟᱨᱟᱵᱳᱨᱳ== ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱨᱪ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ(1st March 1968) ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱠᱟ.ᱭᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱟᱭᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭᱤ ᱟ.ᱛᱩᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱤᱱᱰᱟᱢ ᱥᱤᱱᱥᱟᱝ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱮᱭᱟᱭᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ (1978) ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱺᱭ ᱠᱚ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱥᱟᱛᱞᱟᱜᱼᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱵᱩᱫᱷᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ. ᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱮᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱜᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟᱭ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ (CRPF) ᱨᱮ ᱪᱟ.ᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱟ.ᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱱᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱠᱚᱛ ᱟᱨ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱧᱮᱞᱛᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱘ (1996-98) ᱫᱷᱟ.ᱵᱤᱡ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱴᱤᱢ ᱟ.ᱜᱩᱣᱟ.ᱱ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱠᱷᱮᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ (Gold Medal) ᱜᱮ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱔᱔kg,᱔᱖kg ᱟᱨ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱘kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟ.ᱫ ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱤᱵᱮᱱᱫᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱔kg ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱔᱖kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Gold Medal) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱞᱮᱱ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟ.ᱛᱤᱨ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱫᱚᱠᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱠᱮᱫᱼᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱸᱜᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱪᱮᱥᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱠᱩ ᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱾ ᱚᱲᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱱ ᱯᱟᱱᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱷᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱠᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. (Gold medal ) ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱮᱤᱡᱤᱸ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱳᱥᱤᱢᱟ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Bronze Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠᱚᱠ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱫᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱬᱟ ᱚᱨᱡᱚ== {|class = "wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2 width=40|ᱥᱮᱨᱢᱟ ! rowspan=2 width=250|ᱡᱟᱭᱜᱟ ! rowspan=2 width=60|ᱦᱟᱢᱟᱞ !colspan=4| Snatch (kg) !colspan=4| Clean & Jerk (kg) !rowspan=2 width=40| Total !rowspan=2 width=40| Rank |- ! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank!! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank |- ! colspan=13|[[World Weightlifting Championships|World Championships]] |- |[[2005 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱕]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱛ}} [[ᱫᱳᱦᱟ]], [[ᱠᱟᱛᱟᱨ]]|| [[2005 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||'''᱗᱘'''||<s> 79||᱗||95||98||'''100'''||᱗||'''178.0'''||7 |- |[[2003 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱓]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}} [[ᱵᱟᱸᱠᱚᱣᱵᱚᱨ]], [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] || [[2003 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||᱗᱗.᱕||'''᱘᱐'''||᱖||97.5||'''102.5'''||<s>105||4||'''182.5'''||5 |- |[[1999 World Weightlifting Championships|᱑᱙᱙᱙]] || align=left|{{flagicon|ᱜᱨᱤᱥ}} [[ᱱᱯᱤᱨᱟᱣᱚᱥ]], [[ᱜᱨᱤᱥ]] || [[᱑᱙᱙᱙ World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||'''᱗᱕'''||<s>80||<s>80||᱑᱐||95||100||'''105'''||{{sica}}||'''180'''||5 |} ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }} http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== http://www.athens2004.com/en/ParticipantsAthletes/newParticipants?pid=9003801{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} https://web.archive.org/web/20071028023001/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=722&moduleid=&maincatid=48&subid=0&comid=55 http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/n-kunjarani-devi.html [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]] 3rk0j71wkrxp48r2xz6px3avp0zazbn ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ 0 4568 192797 158881 2026-06-14T00:42:43Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192797 wikitext text/x-wiki '''ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ]] ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱝᱜᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ]], ᱯᱨᱚᱠᱟᱥᱚᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱦᱵᱩᱵᱽᱱᱟᱜᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱱᱟᱞᱜᱚᱱᱰᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱷᱚᱫᱟ ᱦᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱡᱟ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱚᱨᱭᱚ, ᱥᱟᱛᱵᱟᱦᱚᱱ, ᱯᱟᱞᱟᱵᱚ, ᱪᱟᱞᱩᱠᱭᱚ, ᱠᱟᱠᱟᱴᱤᱭᱟ, ᱨᱟᱰᱤ ᱨᱟᱡᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱡᱚᱭᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱟᱡᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱯᱟᱞᱱᱟᱴᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱦᱩᱭ ᱠᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱤ ᱢᱚᱜᱚᱞ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱽ, ᱱᱟᱡᱤᱢ ᱟᱨ ᱤᱥᱴ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱩᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱠᱚ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱭᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱭᱟᱹᱨᱤ== ===ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ=== ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱦᱳᱲᱳ]], [[ᱡᱚᱱᱚᱲᱟ]] ᱮᱢᱟᱱ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱚᱸ ᱢᱟᱹᱨᱤᱪ, ᱛᱩᱞᱟᱹᱢ, ᱠᱚᱠᱚᱱᱟᱴ, [[ᱠᱟᱭᱨᱟ]], ᱡᱟᱢ, ᱞᱤᱢᱵᱩ,ᱥᱚᱱᱛᱚᱨᱟ ᱟᱨ ᱡᱟᱰᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱥ ᱵᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱱᱟᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱠᱟᱥᱚᱢ ᱵᱭᱟᱨᱮᱡᱽ, ᱱᱟᱜᱟᱨᱡᱩᱱᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱮᱢᱟᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠ ᱪᱟᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱟ ᱠᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ===ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ=== ==ᱦᱮᱥᱮᱱ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ== ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱚᱛ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ [[ᱦᱟᱭᱫᱽᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱟᱨ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱗᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱕᱑᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱱᱥᱚᱥ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱔᱘,᱘᱙,᱒᱓᱐ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱔,᱔᱑,᱑᱒᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱒᱔,᱔᱘,᱑᱐᱒ ᱦᱚᱲ ᱠᱩᱲᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱖᱒ᱹ᱕᱓ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱫᱚ ᱗᱑ᱹ᱒᱒% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱓᱓ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱮᱞᱤᱵᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱯᱷᱞᱟᱴ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱱᱟᱞᱞᱟᱢᱟᱞᱟᱭ, ᱵᱷᱮᱠᱴᱟᱭᱟᱯᱟᱞᱮᱢ ᱟᱨ ᱠᱚᱱᱰᱟᱵᱷᱤᱰᱩ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱰᱮᱞᱴᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱩᱨᱩᱩ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ <ref>{{Cite web|title=District Resource Atlas-Guntur District|url=https://apsac.ap.gov.in/downloads/ocr_pdfs/Guntur_final.pdf|date=2018|access-date=2019-07-27|archive-date=2019-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717044731/https://apsac.ap.gov.in/downloads/ocr_pdfs/Guntur_final.pdf|url-status=dead}}</ref> == ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category|Guntur district}} * [http://eenadu.net/district/inner.aspx?dsname=Guntur&info=gnthistory ᱜᱩᱱᱴᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] njsvgow4jb462cusuftx6v6gnhj4r5u ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ 0 13248 192814 191733 2026-06-14T08:46:58Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192814 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ | native_name = {{native name|sco|Scotland|nbsp=omit}}<br>{{native name|gd|Alba|nbsp=omit}} | common_name = ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ | image_flag = Flag of Scotland.svg | flag_width = 127px | image_coat = Royal Standard of Scotland.svg{{!}}border | symbol_width = 125px | symbol_type = [[স্কটল্যান্ডের রয়েল স্ট্যান্ডার্ড|রাজকীয়&nbsp;ব্যানার]] | national_motto = {{native phrase|sco|"[[In My Defens God Me Defend]]"|italics=off}}<br>"In my defence God me defend"<sup>ᱚ</sup> | national_anthem = [[National anthem of Scotland|Various]]{{ref label|footnote_b|ᱛ}}<br /> | image_map = Scotland in the UK and Europe.svg | map_width = 250px | map_caption = {{map caption |location_color=ᱰᱤᱯ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ|country={{nobold|ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ}} |subregion=the [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ]] |subregion_color=ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ |region=Europe|region_color=Dark gray}} | capital = [[ᱮᱰᱤᱱᱵᱟᱨᱜ]] | latd=55 |latm=57 |lats=11 |latNS=N |longd=3 |longm=11 |longs=20 |longEW=W | largest_city = [[ᱜᱞᱟᱥᱜᱳ]]<br/>{{smaller|{{Coordinates|55|51|N|4|16|W|display=inline}}}} | languages_type = ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ{{ref label|footnote_c|ᱜ}} | languages = {{unbulleted list|style=white-space:nowrap; | [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] | [[ᱥᱠᱚᱴᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱠᱚᱴᱥ]] | [[ᱥᱠᱚᱴᱤᱥ ᱜᱮᱞᱤᱠ]] | [[:en:British Sign Language|ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] }} | languages2_sub = yes | ethnic_groups = {{unbulleted list |style=white-space:nowrap; | 96.0% White | 2.7% Asian | 0.7% Black | 0.4% Mixed | 0.2% Arab | 0.1% other }} | ethnic_groups_year = 2011 | religion = [[Church of Scotland]]<br>[[Catholic Church in Scotland|Roman Catholic]]<br>[[Religion_in_Scotland#Christianity|Other Christian]]<br>[[Islam]]<br>[[Hinduism]]<br>[[Buddhism]]<br>[[Sikhism]]<br>[[Judaism]]<br>[[Religion_in_Scotland|Other]]<br>[[Irreligion in the United Kingdom|No religion]]<ref> Other religion{{Cite web|url=https://www.gov.scot/publications/analysis-religion-2001-census/pages/2/|title=Analysis of Religion in the 2001 Census - gov.scot|website=www.gov.scot|access-date=8 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/scotland/KS209SCb.pdf|title=Scotland's Census 2011 – National Records of Scotland|last=Scotland's Census|date=27 March 2011|website=Scotland's Census|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=8 October 2019}}</ref> | demonym = {{hlist |[[Scottish people|Scottish]] |Scots{{ref label|footnote_d|d}}}} | type = | legal_jurisdiction = [[Scots law|Scotland]] | government_type = [[Scottish devolution|Devolved]] [[Parliament|parliamentary legislature]] within a [[constitutional monarchy]]{{ref label|footnote_e|e}} | monarch = [[Elizabeth II]]<!--The name of the current monarch remains "Elizabeth II". A consensus on this has been reached NUMEROUS times on the discussion page; please take any disagreement there. DO ''not'' EDITWAR.--> | prime_minister = [[Boris Johnson]] | first_minister = [[Nicola Sturgeon]] | deputy_first_minister = [[John Swinney]] | secretary_of_state = [[Alister Jack]] | number_of_mps = 59 | legislature = [[Scottish Parliament]] | sovereignty_type = Formation | established_event1 = [[Origins of the Kingdom of Alba|Established]] | established_date1 = 9th century {{smaller|([[National myth|traditionally]]&nbsp;843)}} | established_event2 = [[Acts of Union 1707|Union with England]] | established_date2 = 1 May 1707 | established_event3 = [[Scotland Act 1998|Devolution]] | established_date3 = 19 November 1998 | area_rank = | area_km2 = 77933 | area_sq_mi = 30090 | area_footnote = <ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 Region and Country Profiles, Key Statistics and Profiles, October 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924095611/http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 |date=2015-09-24 }}, ONS. Retrieved 9 August 2015.</ref> | area_label = Land | percent_water = 3.00% | population_rank = | population_estimate = {{increase}} 5,463,300 | population_estimate_year = 2019 | population_census = 5,313,600<ref name=autogenerated3>{{cite web|url=http://www.gro-gov.scot/statistics/theme/population/estimates/mid-year/2012/index.html|title= Population estimates by sex, age and administrative area, Scotland, 2011 and 2012 |date=8 August 2013 |publisher=National Records of Scotland |accessdate=8 August 2013}}</ref> | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 67.5 | population_density_sq_mi = 174.1 | population_density_rank = | GDP_nominal_per_capita_rank = | GVA = £138 billion<ref name=GVA>{{cite web |title=Regional gross value added (income approach), UK: 1997 to 2017, December 2015 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/bulletins/regionalgrossvalueaddedbalanceduk/1998to2017/pdf|author=Office for National Statistics |accessdate=24 April 2017}}</ref> | GVA_rank = | GVA_year = 2017 | GVA_per_capita = £25,500<ref name=GVA/> | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = <!--number only--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI_year = 2018 | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.913<!--number only--> | HDI_ref = <ref>{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 September 2018}}</ref> | HDI_rank = 4th | cctld = [[.scot]] {{ref label|footnote_f|f}} | patron_saints = {{unbulleted list |style=white-space:nowrap; | [[Saint Andrew]]<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |title=''St Andrew—Quick Facts'' |website=Scotland. org—The Official Online Gateway |accessdate=2 December 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071111134544/http://scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |archivedate=11 November 2007 }}</ref><ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Andrew |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=109 |accessdate=15 November 2011}}</ref> | [[Saint Margaret of Scotland|Saint Margaret]]<ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Margaret of Scotland |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=304 |accessdate=15 November 2011}}</ref><ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=Patron saints |url=http://www.catholic.org/saints/patron.php?letter=S |accessdate=15 November 2011}}</ref> | [[Saint Columba]]<ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Columba |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=419 |accessdate=15 November 2011}}</ref> }} | footnote_a = {{note|footnote_a}} Often shown abbreviated as "In Defens". | footnote_b = {{note|footnote_b}} See [[National anthem of Scotland]]. | footnote_c = {{note|footnote_c}} Scotland has no official language. English is the main language by custom and usage, with Scots, Scottish Gaelic and British Sign Language also recognised as the main linguistic groups in Scotland, according to the Scottish Government.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.scot/policies/languages/|title=Languages - gov.scot|website=www.gov.scot}}</ref> Both Scots and Scottish Gaelic are officially recognised as [[regional language]]s under the [[European Charter for Regional or Minority Languages]].{{larger|<ref>{{cite web |url=http://www.gov.scot/Topics/ArtsCultureSport/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter |title=European Charter for Regional or Minority Languages |website=[[Scottish Government]] |accessdate=23 October 2011}}{{dead link|date=December 2016}}</ref>}} Under the [[Gaelic Language (Scotland) Act 2005]], [[Bòrd na Gàidhlig]] is tasked with securing Gaelic as an [[official language]] of Scotland.{{larger|<ref>Macleod, Angus [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article384045.ece "Gaelic given official status"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531171029/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article384045.ece |date=2010-05-31 }} (22 April 2005) ''[[The Times]]''. London. Retrieved 2 August 2007.</ref>}} British Sign Language is officially recognised as language under the British Sign Language (Scotland) Act 2015.{{larger|<ref name="British Sign Language">{{cite news|url=http://www.heraldscotland.com/news/13876863.Scotland_becomes_first_part_of_UK_to_recognise_signing_for_deaf_as_official_language/|title=Scotland becomes first part of UK to recognise signing for deaf as official language |newspaper=Herald Scotland |year=2015|accessdate=17 January 2016}}</ref>}} | footnote_d = {{note|footnote_d}} Historically, the use of "[[Scotch (adjective)|Scotch]]" as an adjective comparable to "Scottish" or "Scots" was commonplace. Modern use of the term describes ''products'' of Scotland (usually food or drink-related). | footnote_e = {{note|footnote_e}} The head of state of the United Kingdom is the monarch (currently Queen Elizabeth II, since 1952). Scotland has limited self-government within the UK as well as representation in the UK Parliament. Certain executive and legislative powers have been devolved to, respectively, the [[Scottish Government]] and the [[Scottish Parliament]]. | footnote_f = {{note|footnote_e}} .scot is not a [[ccTLD]], but a [[GeoTLD]], open to use by all people in Scotland and related to Scotland. [[.uk]] as part of the [[United Kingdom]] is also used. [[ISO 3166-1]] is [[Great Britain|GB]], but [[.gb]] is unused. }}<!-- Please DO ''not'' change "part of the United Kingdom" to "constituent country" or similar without getting consensus on the talk page first, as the wording has been decided on multiple occasions. --> '''ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ''' ([[ᱥᱠᱚᱴᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱠᱚᱴᱥ]]: Scotland) ᱫᱚ [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ|ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ [[ᱜᱽᱨᱮᱴ‌ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ]] ᱫᱤᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱯᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝᱼᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ [[ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ]] ᱥᱟᱶ ᱙᱖ ᱢᱟᱭᱤᱞ (᱑᱕᱔ ᱠᱤᱢᱤ) ᱡᱤᱞᱤᱝ ᱥᱤᱢᱟᱹᱱᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ [[ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ]], ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱫᱚᱨᱮᱭᱟ]] ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ [[ᱟᱭᱨᱤᱥ ᱫᱚᱨᱮᱭᱟ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱤᱯ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱥᱠᱚᱴᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱗᱙᱐ ᱜᱚᱴᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱤᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱫᱚ [[ᱮᱰᱤᱱᱵᱟᱨᱜ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱧᱩᱛᱩᱢ== ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ== ==ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ== ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ== ==ᱦᱚᱨᱢᱚᱥᱟᱶᱟᱨ== ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ== ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ==ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ== ==ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ== ==ᱠᱷᱮᱞᱚᱰᱸ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Sister project links|voy=Scotland|d=Q22|s=Portal:Scotland|n=Category:Scotland}} * [http://www.visitscotland.com/ Visit Scotland], official site of Scotland's national tourist board. * [http://www.scotreferendum.com/ Your Scotland, Your Referendum], official website on the independence referendum consultation. * [http://maps.nls.uk/ Maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030051111/https://maps.nls.uk/ |date=2020-10-30 }} and [https://web.archive.org/web/20060206175033/http://www.nls.uk/digitallibrary/index.html digital collections] at the [[National Library of Scotland]]. * [http://www.nas.gov.uk/ National Archives of Scotland], official site of the [[National Archives of Scotland]]. *{{dmoz|Regional/Europe/United_Kingdom/Scotland}} * [http://www.scrol.gov.uk/ Scottish Census Results On Line] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704124556/http://www.scrol.gov.uk/ |date=2008-07-04 }}, official government site for Scotland's census results. * [http://www.scotland.gov.uk/resource/doc/76169/0019773.pdf Scottish economic statistics 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061107194044/http://www.scotland.gov.uk/resource/doc/76169/0019773.pdf |date=2006-11-07 }} (pdf) from the Scottish Executive. * [http://www.scotland.gov.uk/ Scottish Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516045815/http://www.scotland.gov.uk/ |date=2008-05-16 }}, official site of the [[Scottish Government]]. * [http://www.scotland.org/ Scotland.org], the official online gateway to Scotland managed by the Scottish Government. * [http://www.scottish.parliament.uk/ Scottish Parliament], official site of the [[Scottish Parliament]]. * [http://www.scotlandspeople.gov.uk/ ScotlandsPeople], official government resource for Scottish [[genealogy]]. * [https://web.archive.org/web/20031130075512/http://www.sns.gov.uk/ Scottish Neighbourhood Statistics], the Scottish Government's programme of small area statistics in Scotland. * [http://www.scottish-places.info/ Gazetteer for Scotland], an extensive guide to the places and people of Scotland by the [[Royal Scottish Geographical Society]] and [[University of Edinburgh]]. * [http://www.streetsofscotland.co.uk/ Streets of Scotland], photos from Scotland's streets. [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱫᱤᱥᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱣᱨᱳᱯ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== pz6a8hkw9w6e70l9dmbk6lsxaf62y3b ᱥᱤᱨᱤᱥ ᱫᱮᱣᱠᱳᱴᱟ 0 22376 192816 184367 2026-06-14T09:08:45Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192816 wikitext text/x-wiki {{short description|Nepalese folk singer}} {{Infobox musical artist | name = ᱥᱤᱨᱤᱥ ᱫᱮᱣᱠᱳᱴᱟ | native_name = शिरीष देवकोटा (रोइला किंग) | native_name_lang = ne | image = Shirish Devkota.jpg | caption = | image_size = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1985|07|17}} | birth_place = Baganaashakali-5, [[Darlamdanda]], [[Nepal]] | occupation = [[Folk music|folk singer]] | instrument = {{cslist|vocals|harmonium|[[madal]]}} | genre = folk | years_active = 2003–present }} '''ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ''' (Nepali: शिरीष देवकोटा; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱘᱕) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱑᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱞᱵᱚᱢ ᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱖᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱟᱞᱵᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱠᱟᱨᱣᱟᱢᱟ ᱯᱟᱱᱤ, ᱢᱚ ᱛᱟ ᱟᱭᱩᱱᱮ ᱛᱷᱤᱱᱟ, ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱦᱚ ᱠᱤ ᱵᱷᱚᱣᱟᱱᱤ, ᱢᱚᱭᱟ ᱞᱚᱱᱟ ᱢᱤᱞᱪᱟ ᱨᱟ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱳᱭᱤᱞᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ (ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱢᱭᱩᱡᱤᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ) ᱢᱟ ᱴᱟ ᱟᱣᱩᱱᱮ ᱛᱤᱱᱟ ᱭᱟᱦᱤ ᱪᱟᱞ ᱦᱚᱞᱟ ᱵᱷᱚᱱᱭᱟ ᱵᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name=lakaantar>{{Cite web|url=https://lokaantar.com/story/86689/2019/9/18/music-|title=शिरीष देवकोटा : १७ वर्षमै पहिलो एल्बम, 'रोइला'मा अब्बल|website=Lokaantar}}</ref><ref name=serofero/> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱜᱟᱱᱚᱥᱚᱠᱚᱞᱤ ᱕, ᱫᱟᱨᱞᱟᱢᱰᱟᱱᱰᱟ, ᱯᱟᱞᱯᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱨᱭᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱞᱠᱷᱟ ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱨᱮᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://polandnepal.com/2019/03/29/%e0%a4%b0%e0%a5%8b%e0%a4%87%e0%a4%b2%e0%a4%be-%e0%a4%97%e0%a5%80%e0%a4%a4%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%88-%e0%a4%9c%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%a4-%e0%a4%97%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%89/|title=रोईला (खेली) गीतलाई जिवन्त गराउँदै गायक देवकोटा|first=Author|last=एस.डि.अर्पण|date=March 29, 2019|access-date=June 11, 2023|archive-date=August 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819205553/https://polandnepal.com/2019/03/29/%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88-%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%89/|url-status=dead}}</ref> ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱢᱟᱱᱤ ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱰᱤᱝ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱ, ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱠᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://musickhabar.com/%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%a0%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%ae%e0%a4%be-%e0%a4%b6%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%a4/|title=प्रतिष्ठानमा शर्माको नेतृत्व, बद्रीको बहुमत|date=October 1, 2013}}</ref> ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱢᱟᱱᱠᱳ ᱠᱩᱨᱳ, ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱫᱮᱵᱠᱳᱴᱟ ᱟᱨ ᱯᱚᱥᱩᱯᱚᱛᱤ ᱥᱟᱨᱢᱟ ᱨᱤᱞᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱟᱨ ᱰᱩᱮᱴ ᱥᱳᱝᱜ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://saptahik.com.np/samachar/2019/11/21/20191121154104|title=अबको नेतृत्व कसको ?|website=saptahik.com.np}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ ᱵᱮᱯᱟᱨ Bᱤᱡᱲᱸᱮᱥ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.nagariktimes.com/2016/07/3340|title=यी हुन, मास्टर्स डिग्री सर्टिफाइड नेपाली कलाकारहरु|website=nagariktimes|access-date=2023-06-11|archive-date=2023-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607063852/https://www.nagariktimes.com/2016/07/3340/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thenepaltop.com/news/65692|title=केकीदेखि पशुपतीसम्म : यस्तो छ नेपाली कलाकारको पढाई|website=thenepaltop|access-date=2023-06-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214092606/https://www.thenepaltop.com/news/65692|url-status=dead}}</ref> ==ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱨ ᱯᱷᱚᱞᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱡᱚᱲᱟᱣ== ᱫᱮᱵᱽᱠᱳᱴᱟ ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱨ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱞᱯᱟ ᱢᱚᱦᱳᱛᱥᱚᱵᱽ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ, ᱥᱴᱮᱡᱽ ᱯᱚᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱱᱥ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱨᱟᱡᱮᱥ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱥ ᱞᱮᱫ-ᱟᱭ ᱾᱒᱐᱑᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ, ᱪᱷᱳᱨᱳ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱪᱷᱟ ᱨᱮ ᱱᱤᱨ ᱥᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱜ ᱵᱟᱵᱟ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱠᱟᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ "ᱪᱟᱪᱟᱨᱟ" ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱨᱟᱭᱢᱟᱡᱷᱤ ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱰᱟᱱᱥ ᱞᱮᱫ-ᱟᱭ ᱾ ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ== {| class="wikitable sortable" |- ! ᱥᱮᱨᱢᱟ ! ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ! ᱛᱷᱚᱠ ! ᱨᱤᱡᱚᱞᱴ ! ᱨᱤᱯᱷ. |- | ᱒᱐᱑᱑ | [[Hits FM (Nepal)]] | ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱮᱞᱵᱚᱢ | {{Nominated}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.texasnepal.com/hma-nominations-out|title=HMA NOMINATIONS OUT!!!|access-date=2023-06-11|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181536/https://www.texasnepal.com/hma-nominations-out/|url-status=dead}}</ref> |- | ᱒᱐᱑᱓ | ᱠᱟᱞᱤᱠᱟ FM | ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ | {{Nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://nepaliheadlines.com/senior-singer-pradhan-awarded-life-time-achievement-award|title=SENIOR SINGER PRADHAN AWARDED LIFE TIME ACHIEVEMENT AWARD}}</ref> |- | ᱒᱐᱑᱔ | ᱠᱟᱞᱤᱠᱟ FM |ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱯᱷᱳᱞᱠ ᱰᱩᱮᱴ ᱥᱮᱨᱮᱧ | {{Won}} | <ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/ampnews/2014-10-13/396974.html|title=Kantipur-नाइँ नभन्नु ल-२ को वर्चस्व - कान्तिपुर समाचार|website=ekantipur.com}}</ref> |- | ᱒᱐᱑᱗ | ᱠᱟᱞᱤᱠᱟ FM | ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱯᱷᱚᱞᱠ ᱢᱭᱩᱡᱤᱠ ᱠᱳᱢᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/entertainment/2017/10/13/20171013082851.html|title="छक्का पञ्जा" को हयाट्रिक|website=ekantipur.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://kalikafm.com.np/index.php?pageName=news_details&catId=9&id=50265|title=१३ औं कालीका म्युजिक अवार्ड–२०७४ को–को ले प्राप्त गरे नामावली सहित|website=kalikafm.com.np|access-date=2023-06-11|archive-date=2020-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605114436/http://kalikafm.com.np/index.php?pageName=news_details&catId=9&id=50265|url-status=dead}}</ref> |- | ᱒᱐᱑᱒ | ᱵᱤᱱᱫᱟᱵᱟᱥᱤᱱᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ | ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱚᱲᱟ [[ᱫᱳᱦᱚᱨᱤ]] ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ | {{won}} | <ref>{{Cite web|title=11th Bindabasini Music Award concludes|url=https://risingnepaldaily.com/detour/11th-bindabasini-music-award-concludes|access-date=2021-05-17|website=GorakhaPatra|language=en}}</ref> |} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Devkota, Shirish}} [[Category:Living people]] [[Category:Nepalese folk singers]] [[Category:21st-century Nepalese male singers]] {{Nepal-singer-stub}} [[Category:People from Palpa District]] [[Category:1985 births]] [[Category:Dohori singers]] 7xxps5brvcwrenfrdid20mv22y1k22s ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ 0 22458 192800 187213 2026-06-14T03:01:36Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192800 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ<br/>Kherwal Soren | honorific_suffix = | image = [[File:ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ.jpg|thumb|]] | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ | native_name = ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ | native_name_lang = ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ | pronunciation = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1957|12|09}} | birth_place = ᱨᱟᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ, [[ᱞᱟᱞᱜᱚᱲ]], [[ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | baptised = <!-- will not display if birth_date is entered --> | disappeared_date = <!-- {{Disappeared date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (disappeared date then birth date) --> | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = | death_place = | death_cause = <!--should only be included when the cause of death has significance for the subject's notability--> | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | burial_place = <!-- may be used instead of resting_place and resting_place_coordinates (displays "Burial place" as label) --> | burial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | nationality = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]ᱤᱭᱟᱹ | other_names = | siglum = | citizenship = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | education = ᱵᱤ.ᱮ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱮ | alma_mater = [[ᱥᱮᱵᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱫᱫᱟᱞᱚᱭ|ᱠᱟᱯᱜᱟᱲᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ]] ᱟᱨ [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ | years_active = | era = | employer = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱴ ᱵᱮᱝᱠ | organization = | agent = <!-- Discouraged in most cases, specifically when promotional, and requiring a reliable source --> | known_for = | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works"; or by |label_name=, which produces label "Label(s)" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | otherparty = | movement = | opponents = | boards = | criminal_charges = <!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources --> | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = <!-- Use article title or common name --> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = ᱠᱟᱹᱯᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ | father = ᱛᱟᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ | relatives = | family = | callsign = | awards = [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ''' ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱮᱞ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ '''ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ''' ᱵᱟᱦᱟᱱᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱭ ᱚᱞᱟ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱳᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ, [[ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] (ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱱᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱱᱟ (ᱞᱟᱦᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱞᱟᱞᱜᱚᱲ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱞᱟᱴᱤᱠᱚᱨᱤ ᱰᱟᱠ ᱚᱲᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱯᱟᱛ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱯᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ᱾ ===ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱜ=== ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ ᱯᱨᱟᱭᱢᱟᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱙᱗᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱭᱟᱨ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱠᱮᱱᱰᱟᱨᱤ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱮᱵᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱫᱫᱟᱞᱚᱭ|ᱠᱟᱯᱜᱟᱲᱤ ᱥᱮᱵᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱢᱚᱦᱟᱵᱤᱫᱫᱟᱞᱚᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤ.ᱮ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<ref>{{Cite web|last=BirSar|date=2022-01-26|title=পদ্মশ্রী পুরস্কার পাচ্ছেন প্রখ্যাত সাঁওতালি নাট্যকার কালিপদ সরেন ওরফে খেরওয়াল সরেন|url=https://www.sarsagunpatrika.com/2022/01/renowned-santali-playwright-kalipada-saren-alias-kherwal-saren-to-receive-padma-shri-award.html|access-date=2022-01-26|website=Sar Sagun Patrika|language=en-US|archive-date=2022-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126140550/https://www.sarsagunpatrika.com/2022/01/renowned-santali-playwright-kalipada-saren-alias-kherwal-saren-to-receive-padma-shri-award.html|url-status=dead}}</ref> ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱨᱮ ᱮᱢ.ᱮᱭ ᱯᱟᱥ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ==ᱠᱟᱹᱢᱤ== ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱥᱴᱮᱴ ᱵᱮᱝᱠ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱟᱛᱮ [[ᱡᱷᱟᱲᱜᱨᱟᱢ]] ᱨᱮᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟ== ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱵᱮᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱠᱟᱯᱜᱟᱲᱤ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟ ᱫᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱚᱞ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ "ᱜᱩᱛᱤ" ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱼᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱟᱹᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱮᱭ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ==ᱚᱞ ᱠᱚ== *'''ᱚᱞ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ''' # ''ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱟᱲᱟᱝ'' (ᱚᱱᱚᱬᱦᱮᱸ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ) - ᱑᱙᱘᱙ # ''ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱠᱚ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮ'' (ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ) - ᱑᱙᱙᱒ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱨᱟᱫᱟ ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ # ''ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ'' (ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱯᱩᱛᱷᱤ) - ᱑᱙᱙᱔ # ''ᱛᱷᱟᱹᱨᱤ ᱫᱟᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱸᱫ ᱫᱟᱜ'' (ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱯᱩᱛᱷᱤ) - ᱑᱙᱙᱓ # ''ᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱪᱤᱠᱟᱹᱭᱮᱱᱟ'' (ᱜᱟᱭᱟᱱ) - ᱒᱐᱐᱓<ref>{{Cite web|title=General Council of Paschim Banga Santali Academy|url=https://wbxpress.com/general-council-paschim-banga-santali-academy/|access-date=2022-01-26|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=..:: SAHITYA : Akademi Awards ::..|url=https://sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp|access-date=2022-01-26|website=sahitya-akademi.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web|title=Santali Sahitya Akademi Award list 2005-2019 List|url=https://www.gksantali.com/2020/04/santali-sahitya-akademi-award-list-2005.html|access-date=2022-01-26|website=Santali History Blogger|archive-date=2022-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126135043/https://www.gksantali.com/2020/04/santali-sahitya-akademi-award-list-2005.html|url-status=dead}}</ref> [[File:ᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱪᱤᱠᱟᱹᱭᱮᱱᱟ.jpg|thumb|ᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱪᱤᱠᱟᱹᱭᱮᱱᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ]] * '''ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱜᱟᱭᱟᱱ''' # ''ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱭ'' # ''ᱨᱟᱡᱩ ᱫᱟᱫᱟ'' # ''ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ'' * '''ᱡᱟᱛᱨᱟ''' # ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ - ᱑᱙᱘᱒ # ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱡᱤᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱢᱟ - ᱑᱙᱘᱓ # ᱵᱟᱹᱧ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟ # ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱩᱜᱟᱹᱲ ᱨᱮ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱵᱤᱧ - ᱑᱙᱙᱐ # ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱤ ᱠᱚ ᱢᱟᱰᱨᱟᱜ ᱠᱟᱱ - ᱑᱙᱙᱑ # ᱡᱤᱣᱤ ᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱮᱫ ᱫᱟᱜ ᱡᱚᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ - ᱑᱙᱙᱓ # ᱠᱩᱱᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ # ᱡᱤᱣᱤ ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ # ᱡᱚᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱫᱮᱵᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟ ==ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ== ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱰᱨᱟᱢᱟᱴᱤᱠ ᱠᱞᱟᱵᱽ]] ᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮᱜᱮ ''ᱨᱤᱢᱤᱞ'' (ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ [[ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱥᱟᱠᱚᱣᱟ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱥᱟᱠᱚᱣᱟ]] ᱧᱩᱢ ᱟᱹᱨᱩ ᱞᱮᱱᱟ) ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ ᱟᱜ ᱥᱟᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱫᱚ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱜᱮᱞ ᱫᱚᱥᱚᱠ ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱸᱫᱳᱲ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ [[ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱡᱟᱦᱮᱨ (ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ)|ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱡᱟᱦᱮᱨ]] ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web|title=সাঁওতালি সাহিত্যে অবদানের স্বীকৃতি, পদ্মশ্রী পেলেন ঝাড়গ্রামের কালীপদ সোরেন|url=https://www.sangbadpratidin.in/bengal/jhargram-laureate-kalipada-soren-hopnoured-with-padma-shri-award/|access-date=2022-01-26|website=Sangbad Pratidin|language=bn}}</ref> ==ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ== ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱟᱢᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ # ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ''ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ'' ᱢᱟᱹᱱ - ᱑᱙᱙᱒ # ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ''ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱩᱱᱩᱭᱦᱟᱹᱨ'' ᱢᱟᱹᱱ - ᱒᱐᱐᱔ # ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ - ᱒᱐᱐᱗<ref>{{Cite web|title=General Council of Paschim Banga Santali Academy|url=https://wbxpress.com/general-council-paschim-banga-santali-academy/|access-date=2022-01-26|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=..:: SAHITYA : Akademi Awards ::..|url=https://sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp|access-date=2022-01-26|website=sahitya-akademi.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web|title=Santali Sahitya Akademi Award list 2005-2019 List|url=https://www.gksantali.com/2020/04/santali-sahitya-akademi-award-list-2005.html|access-date=2022-01-26|website=Santali History Blogger|archive-date=2022-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126135043/https://www.gksantali.com/2020/04/santali-sahitya-akademi-award-list-2005.html|url-status=dead}}</ref> # ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ ᱩᱱᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ]] - ᱒᱐᱑᱓ # ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱩᱱᱤᱡᱚᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱢᱟᱹᱱ - ᱒᱐᱑᱕ # ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ, ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ('ᱟᱹᱱᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ') - ᱒᱐᱑᱙ # ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ [[ᱨᱟᱢ ᱱᱟᱛᱷ ᱠᱚᱵᱤᱱᱫᱽ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ]] ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ - ᱒᱐᱒᱒<ref>{{Cite web|date=2022-01-25|title=Former West Bengal Chief Minister Buddhadeb Bhattacharjee refuses to accept Padma Bhushan by politics over Padma Awards - New Times Of India|url=https://newtimesofindia.com/former-west-bengal-chief-minister-buddhadeb-bhattacharjee-refuses-to-accept-padma-bhushan-by-politics-over-padma-awards/,%20http://www.naidunia.com/national-former-west-bengal-chief-minister-buddhadeb-bhattacharjee-refuses-to-accept-padma-bhushan-7259211/|access-date=2022-01-26|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Contribution in the social field, Padma Bhushan honored Buddhadeb Bhattacharya – Uttarbanga Sambad {{!}} North Bengal News Media|url=https://irshivideos.com/contribution-in-the-social-field-padma-bhushan-honored-buddhadeb-bhattacharya-uttarbanga-sambad-north-bengal-news-media/|access-date=2022-01-26|language=en-US|archive-date=2022-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126140616/https://irshivideos.com/contribution-in-the-social-field-padma-bhushan-honored-buddhadeb-bhattacharya-uttarbanga-sambad-north-bengal-news-media/|url-status=dead}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱲᱜᱟᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱲᱜᱟᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱲᱜᱟᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] mlnmi8hszub9tus8wfib5daqs7ym3jp ᱱᱟᱢᱠᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 24618 192806 178738 2026-06-14T08:29:26Z MT731 2184 192806 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱱᱟᱢᱠᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = Namkom railway station.jpg | image_size = | image_caption = | address = [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]], [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{Coord|23|21|6|N|85|22|34|E|display=inline,title}} | elevation = {{convert|629|m|ft}} | line = [[ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱜᱚᱢᱚᱦ-ᱦᱟᱴᱤᱭᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | other = | structure = | platform = ᱕ | tracks = | entrances = | parking = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | baggage_check = | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = <!-- check later 2003-2004<ref name=elec>{{cite web|title=History of Electrification|url=http://www.irfca.org/docs/electrification-history.html|work=information published by CORE (Central Organization for Railway Electrification)|publisher=CORE (Central Organization for Railway Electrification)|access-date=1 April 2012}}</ref> --> | ADA = | code = {{Indian railway code | code = NKM | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ }} | owned = | operator = | status = Functional | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = }} '''ᱱᱟᱢᱠᱚᱢ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''', ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ NKM, ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱟᱢᱠᱚᱢ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ: {{stnlnk|ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}}, {{stnlnk|ᱦᱟᱴᱤᱭᱟ}}, ᱱᱟᱢᱠᱚᱢ ᱟᱨ {{stnlnk|ᱴᱟᱴᱤᱥᱤᱞᱣᱮ}} ᱾ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ== ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱣᱮᱴᱤᱝ ᱞᱚᱠ, ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱯᱟᱨᱠᱤᱝ ᱮᱢᱟᱱ ᱾ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱯᱨᱟᱭᱢᱤᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱩᱠᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱯᱩᱞᱤᱥ (ᱡᱤ.ᱟᱨ.ᱯᱤ.) ᱨᱤᱱ ᱨᱩᱠᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ===ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ=== ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱴ ᱳᱵᱟᱨᱵᱨᱤᱡᱽ (ᱯᱷᱳᱵᱤ) ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ== ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱦᱚᱸ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱡᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱢᱠᱚᱢ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱫᱟ ᱾<ref name=trainlist>{{cite web|title=Trains at Namkon station|url=http://indiarailinfo.com/arrivals/1952|publisher=India Rail Info|access-date=1 April 2012}}</ref><ref name=indiantrains>{{cite web|title=Namkon Railway Station Details|url=http://www.indiantrains.org/station-details/?code=NKM|publisher=indiantrains.org|access-date=1 April 2012|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222757/http://www.indiantrains.org/station-details/?code=NKM|url-status=dead}}</ref> ==ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ== ᱱᱟᱢᱠᱚᱢ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ [[ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]], [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱖.᱒ ᱢᱤᱞ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{wikivoyage|ᱨᱟᱺᱪᱤ}} * [http://indiarailinfo.com/station/map/1952 ᱱᱟᱢᱠᱚᱢ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱠᱥᱟ] * [http://ranchi.nic.in/ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] {{ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] atahbrtbcmt1kn4plb2lbfkwlz93k12 ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 24619 192805 170803 2026-06-14T08:28:35Z MT731 2184 192805 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = Ramgarh Cantt Station.jpg | image_size = | image_caption = ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱮᱱᱴ ᱥᱟᱭᱤᱱᱵᱳᱨᱰ | address = [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱪᱟᱹᱲᱤ]], [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{Coord|23|37|3|N|85|31|15|E|display=inline,title}} | elevation = {{convert|352|m|ft}} | line = [[ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ–ᱢᱩᱨᱤ–ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | other = | structure = | platform = ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ | tracks = | entrances = | parking = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | baggage_check = | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | ADA = | code = {{Indian railway code | code = RMT | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ }} | owned = | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | map_locator = }} '''ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱮᱱᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱪᱟᱹᱲᱤ|ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱟᱱᱴᱚᱱᱢᱮᱱᱴ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱮᱱᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ == ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ == ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱣᱮᱭᱴᱤᱝ ᱨᱩᱢ, ᱨᱤᱴᱟᱨᱤᱝ ᱨᱩᱢ, ᱠᱚᱢᱯᱩᱴᱚᱨᱤᱠᱟᱞ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱮᱥᱚᱱ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ, ᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱟᱨ, ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱯᱟᱨᱠᱤᱝ ᱮᱢᱟᱱ ᱾<ref name=glance>{{cite web|title=RANCHI DIVISION AT A GLANCE|url=http://www.serranchi.org/about/abt_div.htm|publisher=South Eastern Railway, Govt of India|access-date=26 April 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530031719/http://www.serranchi.org/about/abt_div.htm|archive-date=30 May 2013|df=dmy-all}}</ref> ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱯᱨᱟᱭᱢᱤᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱯᱩᱞᱤᱥ (GRP) ᱨᱤᱱ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ == ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ == ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤ ᱞᱳᱠᱟᱞ ᱯᱟᱥᱮᱡᱚᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=trainlist>{{cite web|title=Trains at Ramgarh Cant Station|url=http://indiarailinfo.com/departures/1829|publisher=India Rail Info|access-date=1 April 2012}}</ref><ref name=indiantrains>{{cite web|title=Ramgarh Railway Station Details|url=http://www.indiantrains.org/station-details/?code=RMT&name=RAMGARH+CANT|publisher=indiantrains.org|access-date=1 April 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030752/http://www.indiantrains.org/station-details/?code=RMT&name=RAMGARH+CANT|archive-date=4 March 2016}}</ref> == ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱪᱟᱹᱲᱤ]] * [[ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [http://indiarailinfo.com/station/map/1829 ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱠᱮᱱᱴ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱠᱥᱟ] * [http://ramgarh.nic.in/ ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] {{ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱢᱜᱚᱲ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] 6q1rjwek6mu4oxy51p31wu91psa4fww ᱠᱷᱳᱥᱨᱳ ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ 0 35975 192803 192006 2026-06-14T04:49:35Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192803 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ (᱑᱙᱑᱕-᱑᱙᱕᱘)}} {{Infobox person | honorific-prefix = | name = ᱠᱷᱳᱥᱨᱳ ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ | honorific-suffix = | native_name = {{No bold|{{Script/Nastaliq|خسرو روزبه}}}} | native_name_lang = fa | image = Khosro Roozbeh.png | birth_name = | birth_date = {{birth date|1915|8|24|df=y}} | birth_place = [[ᱢᱟᱞᱟᱭᱮᱨ]], [[ᱥᱚᱵᱽᱞᱟᱭᱤᱢ ᱥᱴᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] | death_date = {{Death date and age|1958|5|11|1915|8|24|df=y}} | death_place = [[ᱦᱮᱥᱢᱟᱛᱤᱭᱮᱦ ᱡᱤᱦᱚᱞ]], [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ]], [[ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱥᱴᱮᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] | death_cause = [[ᱜᱩᱞᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱡ]] | resting_place = | party = [[ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] | module = {{Infobox military person | embed = yes | allegiance = | branch = [[ᱤᱢᱯᱮᱨᱤᱭᱟᱞ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨᱢᱤ]] | service_years = ᱑᱙᱓᱙-᱑᱙᱔᱗ | rank = [[ᱠᱮᱯᱴᱮᱱ]] | unit = [[ᱟᱨᱴᱤᱞᱮᱨᱤ]] | alma_mater = [[ᱤᱢᱟᱢ ᱟᱞᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨᱥ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ|ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨᱥ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ]] | commands = | battles = | awards = | other_work = }} }} '''ᱠᱷᱳᱥᱨᱳ ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ''' ({{langx|fa|خسرو روزبه}}; ᱒᱔ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱑᱕ – ᱑᱑ ᱢᱮ ᱑᱙᱕᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ, ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱴ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱵᱽᱨᱟᱱᱪ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ "ᱯᱟᱞᱮᱱᱚᱜ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱴ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱵᱟᱹᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱾<ref>Abrahamian, Ervand, ''Tortured Confessions: Prisons and Public Recantations in Modern Iran'' by Ervand Abrahamian, University of California Press, 1999, p. 81</ref> ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱫᱚ ᱪᱮᱥ, ᱟᱨᱴᱤᱞᱮᱨᱤ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱮᱢᱯᱞᱮᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱥᱚ-ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨᱫᱮᱥᱤᱨ ᱳᱵᱷᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱥᱤᱠᱚᱱ, ''ᱵᱷᱳᱠᱟᱵᱩᱞᱟᱨᱤ ᱚᱯᱷ ᱯᱚᱞᱤᱴᱤᱠᱟᱞ ᱮᱱᱰ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱴᱚᱨᱢᱥ'' ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ == ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱡᱚᱨ == ᱞᱟᱠ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ, ᱢᱤᱫ ᱟᱨᱢᱤ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ ᱤᱡ ᱦᱚᱯᱚᱱ, ᱢᱟᱞᱟᱭᱮᱨ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱢᱟᱱᱥᱟᱦ ᱨᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱨᱮᱭ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱮᱱᱟ, ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱡᱤᱡ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮᱭ ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>Abrahamian, Ervand. ''Iran Between Two Revolutions'', Princeton University Press, (1982), p.337</ref> ᱞᱮᱯᱷᱴ-ᱣᱤᱝ ᱜᱩᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱠᱷᱩᱨᱟᱥᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱫᱽᱨᱳᱦ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚᱠᱚ ᱜᱤᱨᱚᱯᱷᱛᱟᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱖ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱛᱮᱜᱮ ᱢᱤᱫ "ᱯᱩᱨᱟᱹ-ᱯᱩᱨᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ" ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱬᱟ ᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ "ᱥᱩᱢᱩᱝ ... ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ" ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱫᱽᱨᱳᱦ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱳᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱚᱰᱚᱠ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱮ ᱫᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ (ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ) ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>Office of the Military Governor of Teheran: Black Book on Tudeh Officers Organization. 1956. {{ISBN|978-3-8442-7813-2}}. [http://www.epubli.de/shop/buch/Black-Book-on-Tudeh-Officers-Organization-Teymour-Bakhtiar-9783844278132/33792] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111033339/http://www.epubli.de/shop/buch/Black-Book-on-Tudeh-Officers-Organization-Teymour-Bakhtiar-9783844278132/33792 |date=2014-01-11 }}</ref> ᱑᱙᱕᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱕᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Abrahamian, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 337-8</ref> ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱮᱢᱵᱟᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ <blockquote>ᱨᱮᱰ ᱯᱤᱢᱯᱚᱨᱱᱮᱞ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱷᱮᱥ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱟᱸᱫᱟ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱠᱟᱱ ᱟᱨ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱦᱚᱥ ᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ, ᱥᱤᱠᱤᱣᱨᱤᱴᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ, ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱪᱚᱨᱤᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾"<ref>Abrahamian, ''Tortured Confessions'' (1999) p.95</ref></blockquote> ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱫᱚ ᱞᱤᱵᱟᱨᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ᱮ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ "ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ," "ᱵᱚᱩᱨᱡᱳᱭᱟ ᱞᱤᱵᱟᱨᱟᱞ," ᱟᱨ "ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱞᱳᱵᱤᱭᱤᱥᱴ" ᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱮᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱢᱳᱭᱚᱨ ᱨᱮ, ᱳᱵᱷᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Abrahamian, ''Tortured Confessions,'' (1999), p.81</ref> ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ, ᱮᱨᱵᱷᱟᱱᱰ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ "ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱚᱰᱮᱨᱮᱴ" ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ "ᱚᱯᱚᱢᱟᱱᱟᱱ" ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜ ᱟᱨ "᱑᱙᱕᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ" ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>Abrahamian, ''Tortured Confessions'' (1999) p.94-95</ref> ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱓ ᱠᱩᱯ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱸᱫᱮᱦ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref>Zibayi, Ali. ''Komunism dar Iran'' (Communism in Iran), Tehran, n.d. quoted in Abrahamian, Ervand, ''Tortured Confessions'', (1999) p.94-95</ref> ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱦᱮᱥᱟᱢ ᱞᱟᱱᱠᱨᱟᱱᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱬᱮ ᱟᱱᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱢᱟᱥᱳᱣᱫᱽ ᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱵᱷᱮᱨᱤᱠ ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱮᱰᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱮ "ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱳᱨᱴ-ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱵᱮᱣᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱡ ... ᱤᱨᱟᱱ ᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱠᱟᱛᱮ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱮ ᱨᱮᱰᱤᱠᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽ ᱮᱭᱟ," ᱟᱨ ᱡᱚᱨ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱭᱟᱜ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱢᱟᱥᱳᱣᱫᱽ ᱮ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱮᱨᱵᱷᱟᱱᱰ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢᱤᱭᱟᱱ ᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱫᱚ ᱵᱟᱠᱩᱱᱤᱱ ᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱢᱯᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ — [[ᱠᱟᱨᱞ ᱢᱟᱨᱠᱥ|ᱢᱟᱨᱠᱥ]] ᱟᱨ ᱮᱸᱜᱮᱞᱥ ᱟᱜ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱾"<ref name="Abrahamian, 1999 p.94-95">Abrahamian, ''Tortured Confessions'' (1999), p.94-95</ref> ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱞᱤ-ᱜᱚᱯᱚᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱫᱚᱭ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱠᱚ ᱠᱩᱞᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱠᱮᱢᱮᱨᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱠᱚ, ᱟᱨ ᱢᱮ ᱑᱙᱕᱘ ᱨᱮ ᱠᱮᱡᱮᱞ ᱠᱟᱞ'ᱮᱦ ᱡᱤᱦᱚᱞ ᱨᱮ ᱩᱠᱩ ᱛᱮᱠᱚ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite journal |author=Parvin Merat Amini|title=A single party state in Iran, 1975-78: The Rastakhiz Party-The final attempt by the Shah to consolidate his political base|journal=Middle Eastern Studies|date=2002|volume=38|issue=1|page=147 |doi=10.1080/714004438|s2cid=144191216 |url=https://doi.org/10.1080/714004438|url-access=subscription}}</ref> ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱤᱵᱟᱹᱫᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱠᱩᱠᱞᱤ ᱠᱩᱞᱤᱭᱤᱡ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱭ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ == ᱞᱮᱜᱮᱥᱤ == ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱨᱳᱡᱽᱵᱮᱦ ᱫᱚ ᱠᱮᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ᱱᱤᱸᱫᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱡᱚᱢ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱟᱨ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ "ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭᱤ ᱠᱟᱨᱚᱱ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱮ ᱜᱚᱡᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱚᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱮᱭᱟᱭ-ᱜᱮᱞ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱥᱴᱟᱢᱮᱱᱴ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚᱢᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ [[ᱛᱟᱠᱤ ᱟᱨᱟᱱᱤ]] ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱭᱠᱚᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱦᱤᱫᱽ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱭ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱨᱛᱤᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ ᱥᱟᱢᱞᱳᱣ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱚᱯᱞᱮᱴ ᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱟᱨ "ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱯᱷᱴᱤᱥᱴ — ᱵᱟᱝ-ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱮ — ᱟᱠᱚ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷ, ᱥᱟᱦᱚᱥᱟᱱ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ, ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱡ ᱟᱞᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾"<ref name="Abrahamian, 1999 p.94-95"/> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == *[https://www.tudehpartyiran.org/en/ ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ (ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱥᱟᱦᱴᱟ)] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱞᱟᱭᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱘ ᱨᱮ ᱜᱩᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱦᱞᱟᱵᱷᱤ ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱩᱫᱮᱦ ᱢᱤᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱠᱚᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱟᱡᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱹᱲ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱑᱕ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱤᱱ ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱹᱥᱤ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱢᱤᱣᱱᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱩᱞᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] pli8bp6xya2hbdy963eghb8uwf0aess ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ 0 36139 192799 192460 2026-06-14T02:34:17Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192799 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ | honorific_suffix = | native_name = {{No bold|{{Script/Nastaliq|عەبدوڵڵا ڕەمەزانزادە}}}} | native_name_lang = ku | image = AbdollahRamezanzadeh.jpg | office1 = [[ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱯᱳᱠᱥᱢᱮᱱ|ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱯᱳᱠᱥᱢᱮᱱ]] | term_start1 = ᱑᱙ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱑<ref>{{cite web|title=تصویب‌نامه راجع به انتصاب سخنگو و رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت|url=http://www.vekalatonline.ir/print.php?ToDo=ShowLaws&LawID=16843|publisher=Vekalat Online|accessdate=13 September 2017|language=Persian|archive-date=13 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913231739/http://www.vekalatonline.ir/print.php?ToDo=ShowLaws&LawID=16843|url-status=dead}}</ref> | term_end1 = ᱓ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱐᱕ | president1 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ]] | predecessor1 = [[ᱟᱛᱟ'ᱚᱞᱞᱟᱦ ᱢᱳᱦᱟᱡᱮᱨᱟᱱᱤ]] | successor1 = [[ᱜᱷᱳᱞᱟᱢ ᱦᱚᱥᱮᱭᱤᱱ ᱮᱞᱦᱟᱢ]] | office2 = [[ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ]] | term_start2 = ᱑᱔ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱙᱗ | term_end2 = ᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱑ | president2 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ]] | predecessor2 = [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱨᱮᱡᱟ ᱨᱟᱦᱤᱢᱤ]] | successor2 = [[ᱟᱥᱟᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱡᱟᱱᱤ]] | birth_date = {{birth date and age|1954|08|23|df=y}} | birth_place = [[ᱵᱤᱡᱟᱨ (ᱥᱚᱦᱚᱨ)|ᱵᱤᱡᱟᱨ]], [[ᱤᱨᱟᱱ]] | spouse = | children = ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ, ᱟᱦᱢᱚᱫᱽ | alma_mater = [[ᱠᱟᱛᱷᱳᱞᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱞᱮᱣᱮᱱ]] | party = [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱤᱨᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱤᱯᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ]] }} '''ᱟᱵᱽᱫᱳᱞᱞᱟᱦ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ''' ({{langx|ku|عەبدوڵڵا ڕەمەزانزادە}}; {{langx|fa|عبدالله رمضان‌زاده}}), ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱨᱟᱢᱟᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ,<ref>{{cite web | title=The Nation and Its Minorities: Ethnicity, Unity State Policy in Iran | url=https://www.tribun.one/Tribun%20New/Aktuel/Akt82.pdf | access-date=2026-03-19}}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ [[ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱦᱚᱲ|ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ]], ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱛᱟᱢᱤ]] ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱨᱤᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱚᱯᱷ ᱤᱨᱟᱱ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱯᱳᱠᱥᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ [[ᱛᱮᱦᱨᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱯᱷᱟᱠᱟᱞᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱟᱥᱤᱥᱴᱟᱱᱴ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ [[ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱤᱨᱟᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤᱥᱤᱯᱮᱥᱚᱱ ᱯᱷᱨᱚᱸᱴ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱗ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱩᱨᱫᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ [[ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱟᱢ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱟᱛᱷᱳᱞᱤᱠ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱞᱮᱣᱮᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ [[ᱰᱚᱠᱴᱚᱨᱮᱴ|ᱯᱤᱮᱪᱰᱤ]] ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱷᱮᱥᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ''"Internal and international dynamics of ethnic conflict: the case of Iran"'' ᱾ == ᱜᱤᱨᱟᱹᱯ == ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ ᱫᱚ [[᱒᱐᱐᱙ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱦᱤᱥᱟᱹᱵᱽ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱤᱲᱤᱡ ᱛᱮᱜᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱵ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱟᱡ ᱥᱟᱵ ᱦᱚᱪᱚᱜ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ, ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱥᱚᱱ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱤᱨᱳᱫᱷᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟ ᱤᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱔ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱳᱞᱤᱴᱟᱨᱤ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱭᱱᱢᱮᱱᱴ (solitary confinement) ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱡᱮᱞ ᱥᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ ᱜᱩᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱴᱤᱵᱷᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱩᱨᱫᱤᱥ ᱨᱤᱯᱷᱚᱨᱢᱤᱥᱴ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == <references /> == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [https://www.bbc.com/persian/iran/story/2006/02/060219_jb_spokesman-trial ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱨᱟᱢᱮᱡᱟᱱᱡᱟᱫᱮᱦ] (ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ) [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱥᱯᱳᱠᱥᱢᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱔ ᱡᱟᱱᱟᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱡᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] g70vw3ceiu7jsr30u1mk33br8ir2via ᱠᱩᱨᱢᱳᱰᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 36207 192802 192773 2026-06-14T04:08:15Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192802 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ}} {{Infobox station | name = ᱠᱩᱨᱢᱳᱰᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | image = Kurmadanga railway station 05.jpg | image_caption = | address = ᱯᱷᱩᱴᱤᱥᱟᱱᱠᱳ, ᱠᱩᱨᱢᱳᱰᱟᱝᱜᱟ, [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{coord|23.74532|87.9473|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | line = [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | other = | elevation = {{cvt|27|m}} | structure = ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ) | platform = ᱑ | depth = | levels = | tracks = ᱑ | parking = | bicycle = | opened = ᱑᱙᱑᱗ | closed = ᱒᱐᱑᱓ | rebuilt = ᱒᱐᱑᱘ | electrified = ᱦᱳᱭ | accessible = | code = {{Indian railway code | code = KMDC | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = [[ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] }} | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | status = ᱠᱟᱹᱢᱤ | former = [[ᱢᱮᱠᱞᱟᱣᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | mpassengers = | services = {{Adjacent stations|system=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|left=ᱫᱟᱥᱠᱟᱞᱜᱨᱟᱢ|right=ᱡᱱᱟᱱᱫᱟᱥ ᱠᱟᱸᱰᱨᱟ|type=[[ᱚᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | map_locator = }} {{ᱚᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ|collapse=yes}} '''ᱠᱩᱨᱢᱳᱰᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ-ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱨᱢᱳᱰᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱴᱤᱥᱟᱱᱠᱳ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.totaltraininfo.com/station/KMDC/|title=KMDC / Kurmadanga Halt Railway Station {{!}} Train Arrival / Departure Timings at Kurmadanga Halt|website=www.totaltraininfo.com|access-date=2019-10-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indiarailinfo.com/station/map/kurmadanga-kmdg/8395|title=Kurmadanga Railway Station Map/Atlas ER/Eastern Zone – Railway Enquiry|last=Roy|first=Joydeep|website=indiarailinfo.com|access-date=2019-10-10}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩ, ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ|ᱚᱦᱢᱚᱫᱽᱯᱩᱨ]] ᱟᱨ [[ᱠᱟᱴᱣᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱟᱴᱣᱟ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱮᱨᱳ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱒᱙ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱑᱗ ᱨᱮ ᱢᱮᱠᱞᱤᱭᱚᱰ ᱞᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱠᱞᱤᱭᱚᱰ ᱟᱨ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱮᱨᱳ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.irfca.org/articles/manning/bnr.html|title=[IRFCA] Ian Manning on the Indian Railways – The Katwa Railways|website=www.irfca.org|access-date=2019-10-10}}</ref> ᱑᱙᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱨᱮᱠ ᱫᱚ ᱑᱖᱗᱖ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱱᱪ) ᱵᱨᱚᱰᱜᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/emotions-pasted-one-last-run-posters-on-train-people-bid-goodbye-to-96-year-old-narrow-gauge-line/cid/349181|title=Emotions pasted, one last run – posters on train, people bid goodbye to 96-year-old narrow-gauge line|website=www.telegraphindia.com|access-date=2019-10-10}}</ref> ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱨᱢᱳᱰᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱴᱨᱮᱠ ᱫᱚ ᱒᱔ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://st2.indiarailinfo.com/kjfdsuiemjvcya1/0/3/9/8/3442398/0/1526994180625270534.jpg|title=Passenger train to start on newly constructed Ahmedpur Katwa broadgauge line|last=|first=|date=|website=|access-date=10 October 2019|archive-date=26 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826150209/https://st2.indiarailinfo.com/kjfdsuiemjvcya1/0/3/9/8/3442398/0/1526994180625270534.jpg|url-status=dead}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱑᱗ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱞᱮᱱᱟ]] 0pxhk73wfd11b443jv4x0nro6ndp8pi ᱡᱷᱤᱢᱨᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 36215 192804 192783 2026-06-14T06:03:50Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192804 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱡᱷᱤᱢᱨᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = | image_size = | image_caption = | address = ᱦᱟᱥᱟᱞᱟᱝ ᱫᱟᱭᱟᱯᱩᱨ ᱨᱳᱰ, ᱡᱷᱤᱢᱨᱤ, [[ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | coordinates = {{coord|23.082344|86.029757|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | map_type = | elevation = {{convert|205|m|ft}} | line = ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ | other = | structure = | platform = ᱑ | tracks = ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ | entrances = | parking = | baggage_check = | opened = ᱑᱙᱒᱗ | closed = | rebuilt = | electrified = ᱦᱳᱭ | accessible = | code = {{Indian railway code | code = JHMR | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱨᱟᱺᱪᱤ}} }} | owned = | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | services = {{Adjacent stations|system=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|left=ᱜᱩᱸᱰᱟ ᱵᱤᱦᱟᱨ|right=ᱦᱟᱥᱞᱟᱝ|type=[[ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ-ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | map_locator = }} '''ᱡᱷᱤᱢᱨᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ-ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ ᱵᱨᱟᱸᱪ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ [[ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱤᱢᱨᱤ ᱨᱮ ᱦᱟᱥᱞᱟᱝ ᱫᱟᱭᱟᱯᱩᱨ ᱨᱳᱰ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=M |first=Yash |title=Jhimri Railway Station Map/Atlas SER/South Eastern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/station/map/jhimri-jhmr/1946 |access-date=2025-12-11 |website=indiarailinfo.com}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ-ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ|ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱠᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱳᱨᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ (CIC section) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Indian Railways Questions - 118 - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/faq/117 |access-date=2025-12-05 |website=indiarailinfo.com}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Lok Sabha Secretariat |url=http://archive.org/details/eparlib.nic.in.424710 |title=ELECTRIFICATION BETWEEN CHANDIL MURI BARKAKANA RAIL LINE (18-Apr-2002) |date=2002-04-18 |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=MINISTRY OF INDIAN RAILWAYS |title=Condonations to IRSOD - Other than Rolling Stock - 20 |url=https://nfr.indianrailways.gov.in/railwayboard/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,304,366,526,626,1096 |access-date=11 December 2025 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] 7jskdqym3trgxnwqiq3yvaxgkals91a ᱦᱟᱥᱞᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 36216 192817 192784 2026-06-14T10:15:50Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192817 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱦᱟᱥᱞᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = | image_size = | image_caption = | address = ᱫᱩᱞᱢᱤ ᱨᱳᱰ, ᱦᱟᱥᱞᱟᱝ, [[ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | coordinates = {{coord|23.091614|86.011923|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | map_type = | elevation = {{convert|201|m|ft}} | line = ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ | other = | structure = | platform = ᱑ | tracks = ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ | entrances = | parking = | baggage_check = | opened = ᱑᱙᱒᱗ | closed = | rebuilt = | electrified = ᱦᱳᱭ | accessible = | code = {{Indian railway code | code = HNSL | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱨᱟᱺᱪᱤ}} }} | owned = | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | services = {{Adjacent stations|system=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|left=ᱡᱷᱤᱢᱨᱤ|right=ᱞᱟᱛᱮᱢᱫᱟ|type=[[ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ-ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | map_locator = }} '''ᱦᱟᱥᱞᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ-ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱞᱴ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ [[ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱥᱞᱟᱝ ᱨᱮ ᱫᱩᱞᱢᱤ ᱨᱳᱰ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=M |first=Yash |title=Haslang P.H. Railway Station Map/Atlas SER/South Eastern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/station/map/haslang-p-h-hnsl/5956 |access-date=2025-12-11 |website=indiarailinfo.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=TTI |title=MEMU trains at Haslang P.H. Railway Station (HNSL) {{!}} Train Arrival / Departure Timings at Haslang P.H. |url=https://www.totaltraininfo.com/station/hnsl/35 |access-date=2025-12-11 |website=www.totaltraininfo.com |language=en}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ-ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ|ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱠᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱳᱨᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ (CIC section) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Indian Railways Questions - 118 - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/faq/117 |access-date=2025-12-05 |website=indiarailinfo.com}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Lok Sabha Secretariat |url=http://archive.org/details/eparlib.nic.in.424710 |title=ELECTRIFICATION BETWEEN CHANDIL MURI BARKAKANA RAIL LINE (18-Apr-2002) |date=2002-04-18 |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=MINISTRY OF INDIAN RAILWAYS |title=Condonations to IRSOD - Other than Rolling Stock - 20 |url=https://nfr.indianrailways.gov.in/railwayboard/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,304,366,526,626,1096 |access-date=11 December 2025 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] c1apxdl9uz1q951bp0wwnn0c7txzsnk ᱞᱟᱛᱮᱢᱫᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 36217 192798 192785 2026-06-14T01:05:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 192798 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱞᱟᱛᱮᱢᱫᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | type = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = | image_size = | image_caption = | address = ᱞᱟᱛᱮᱢᱫᱟ, [[ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | coordinates = {{coord|23.098392|85.989117|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | map_type = | elevation = {{convert|209|m|ft}} | line = ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ | other = | structure = | platform = ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ | tracks = ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ | entrances = | parking = | baggage_check = | opened = ᱑᱙᱒᱗ | closed = | rebuilt = | electrified = ᱦᱳᱭ | accessible = | code = {{Indian railway code | code = LTMD | zone = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱨᱟᱺᱪᱤ}} }} | owned = | operator = | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | services = {{Adjacent stations|system=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|left=ᱦᱟᱥᱞᱟᱝ|right=ᱵᱚᱠᱚᱨᱠᱩᱰᱤ|type=[[ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ-ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | map_locator = }} '''ᱞᱟᱛᱮᱢᱫᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ [[ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ-ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ-ᱢᱩᱨᱤ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮ [[ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=M |first=Yash |title=Latemda Railway Station Map/Atlas SER/South Eastern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/station/map/latemda-ltmd/5955 |access-date=2025-12-09 |website=indiarailinfo.com}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱪᱟᱱᱰᱤᱞ-ᱵᱟᱨᱠᱟᱠᱟᱱᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ|ᱵᱮᱝᱜᱚᱞ ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱠᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱳᱨᱰ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ (CIC section) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Indian Railways Questions - 118 - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/faq/117 |access-date=2025-12-05 |website=indiarailinfo.com}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Lok Sabha Secretariat |url=http://archive.org/details/eparlib.nic.in.424710 |title=ELECTRIFICATION BETWEEN CHANDIL MURI BARKAKANA RAIL LINE (18-Apr-2002) |date=2002-04-18 |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=MINISTRY OF INDIAN RAILWAYS |title=Condonations to IRSOD - Other than Rolling Stock - 20 |url=https://nfr.indianrailways.gov.in/railwayboard/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,304,366,526,626,1096 |access-date=11 December 2025 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱹᱨᱟᱹᱭᱠᱮᱞᱟ ᱠᱷᱚᱨᱥᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] lu9vjapmt1zbir89ch66k5cinr48akf ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ 0 36220 192808 192796 2026-06-14T08:44:19Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 192796 wikitext text/x-wiki [[File:Conceptual-map-illustrating-the-connections-among-nonhuman-nature-ecosystem-services-environmental-ethics-environmental.jpg|thumb|350px|ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱝ-ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤ, ᱤᱠᱳᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱥᱟᱹᱵᱤᱥ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱮᱛᱷᱤᱠᱥ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱩᱫᱩᱜᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱯ᱾]] '''ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ''' ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫ ᱯᱨᱟᱠᱨᱤᱛᱤᱠ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟᱥᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱟᱞᱢᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Citation |last1=Dovjak |first1=Mateja |title=Health Outcomes Related to Built Environments |year=2019 |work=Creating Healthy and Sustainable Buildings |pages=43–82 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-030-19412-3_2 |isbn=978-3-030-19411-6 |s2cid=190160283 |last2=Kukec |first2=Andreja |doi-access=free}}</ref> ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱴᱚᱠᱥᱤᱠᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱮᱯᱤᱰᱮᱢᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kelley |first=Timothy |date=2008-07-21 |title=The ecology of environmental health |journal=Environmental Health Insights |volume=2 |issue=1 |pages=25–26 |doi=10.1177/117863020800200001 |issn=1178-6302 |pmc=3091335 |pmid=21572828|bibcode=2008EnvHI...200200K }}</ref> == ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱚ == ===ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ=== [[File:2016 EPI Environmental Health Objective (26170609558).jpg|thumb|350px|ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱠᱮᱴᱚᱨ (᱒᱐᱑᱖)᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱥᱚᱝ, ᱦᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱ, ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱪᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ᱾]] ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ (WHO) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=What is environmental health? |url=https://www.ehinz.ac.nz/indicators/overview/what-is-environmental-health/#:~:text=Environmental%20health%20refers%20to%20aspects,psychosocial%20factors%20in%20the%20environment |access-date=2023-10-19 |website=ehinz.ac.nz |language=en-US}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite book |last=von Schirnding |first=Yasmin E.R. |url=https://academic.oup.com/book/35585 |title=Oxford Textbook of Global Public Health |date=February 2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-966175-6 |editor-last=Detels |editor-first=Roger |edition=6 |pages=1523–1541 |chapter=11.5 Environmental health practice |doi=10.1093/med/9780199661756.003.0240 |access-date=2024-08-12 |editor-last2=Gulliford |editor-first2=Martin |editor-last3=Karim |editor-first3=Quarraisha Abdool |editor-last4=Tan |editor-first4=Chorh Chuan |chapter-url=https://academic.oup.com/book/35585/chapter-abstract/306374236}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, "ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱟᱞ, ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref>{{Cite web|title=Health topics: Environmental health |url=https://www.who.int/topics/environmental_health/en/ |access-date=10 January 2015}}</ref> ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱦᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱫᱩᱥᱚᱱ, ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱨᱟᱯ, ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱪᱮᱫ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱸ ᱮ ᱧᱮᱞᱟ᱾<ref>{{Cite web |last=CDC |date=2025-05-09 |title=Environmental Hazards and Risks |url=https://www.cdc.gov/yellow-book/hcp/environmental-hazards-risks/index.html |access-date=2026-02-10 |website=Yellow Book |language=en-us}}</ref> ===ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱚ=== ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱟ, ᱥᱮ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ᱾<ref>{{Cite web |title=Experts See Growing Importance of Adding Environmental Health Content to Medical School Curricula |url=https://www.aamc.org/news-insights/experts-see-growing-importance-adding-environmental-health-content-medical-school-curricula |access-date=2021-08-02 |website=AAMC |language=en}}</ref> ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Citation |last=Jennings |first=Bruce |title=Environmental and Occupational Public Health |year=2016 |work=Public Health Ethics: Cases Spanning the Globe |volume=3 |pages=177–202 |editor-last2=H. Barrett |editor-first2=Drue |editor-last=W. Ortmann |editor-first=Leonard |editor-last3=Dawson |editor-first3=Angus |editor-last4=Saenz |editor-first4=Carla |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK435781/ |access-date=2023-06-13 |series=Public Health Ethics Analysis |place=Cham (CH) |publisher=Springer |doi=10.1007/978-3-319-23847-0_6 |isbn=978-3-319-23846-3 |pmid=28590693 |s2cid=168480156|doi-access=free}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|2}} == ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ == * {{Cite book |last1=Andrew M. Pope |url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=4795 |title=Environmental Medicine – Integrating a Missing Element into Medical Education |last2=David P. Rall |publisher=National Academies Press |year=1995 |isbn=0-309-05140-1 |editor-last=Committee on Curriculum Development in Environmental Medicine at the Institute of Medicine |ref=none}} * {{Cite book |last=Kate Davies |url=https://archive.org/details/riseofusenvironm0000davi |title=The Rise of the U.S. Environmental Health Movement |publisher=Rowman & Littlefield |year=2013 |isbn=978-1-4422-2137-6 |ref=none |url-access=registration}} * {{Cite book |last1=White |first1=Franklin |url=https://books.google.com/books?id=iE8SXPGGbeMC |title=Global Public Health: Ecological Foundations |last2=Stallones |first2=Lorann |last3=Last |first3=John M. |publisher=Oxford University Press |year=2013 |isbn=978-0-19-975190-7 |ref=none}} * {{Cite web |last=Jouko Tuomisto |year=2005 |title=Arsenic to zoonoses – One hundred questions about the environment and health |url=http://en.opasnet.org/w/Arsenic_to_zoonoses/Contents |archive-url=https://archive.today/20150115125321/http://en.opasnet.org/w/Arsenic_to_zoonoses/Contents |archive-date=2015-01-15 |access-date=10 January 2015 |publisher=Terveyden ja hyvinvoinnin laitos (National Institute for Health and Welfare, Finland) |ref=none}} * {{Cite web |year=2023 |title=Environment and Health A to Z |url=http://www.niehs.nih.gov/health/materials/environment_and_health_a_to_z_508.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409053325/https://www.niehs.nih.gov/health/materials/environment_and_health_a_to_z_508.pdf |archive-date=April 9, 2019 |publisher=NIEHS |ref=none}} * ᱯᱮᱴᱨᱤᱠ ᱥᱳᱜᱽᱱᱳ, ᱠᱞᱟᱩᱰᱤᱭᱟ ᱴᱨᱟᱭᱰᱞ-ᱦᱚᱯᱷᱢᱮᱱ, ᱠᱞᱟᱩᱰᱤᱭᱟ ᱠᱩᱣᱮᱱᱡᱟᱨ: ''Earth Observation Data Supporting Non-Communicable Disease Research: A Review.'' Remote Sensing (12), 2020, P. 1-34. doi: 10.3390/rs12162541. ISSN 2072-4292. == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [http://www.niehs.nih.gov NIEHS] 0ksnywek4woh2onmibk7nbycn3mjrvk 192813 192808 2026-06-14T08:46:26Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 192813 wikitext text/x-wiki [[File:Conceptual-map-illustrating-the-connections-among-nonhuman-nature-ecosystem-services-environmental-ethics-environmental.jpg|thumb|350px|ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱝ-ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤ, ᱤᱠᱳᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱥᱟᱹᱵᱤᱥ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱮᱛᱷᱤᱠᱥ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱩᱫᱩᱜᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱯ᱾]] '''ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ''' ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫ ᱯᱨᱟᱠᱨᱤᱛᱤᱠ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟᱥᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱟᱞᱢᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Citation |last1=Dovjak |first1=Mateja |title=Health Outcomes Related to Built Environments |year=2019 |work=Creating Healthy and Sustainable Buildings |pages=43–82 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-030-19412-3_2 |isbn=978-3-030-19411-6 |s2cid=190160283 |last2=Kukec |first2=Andreja |doi-access=free}}</ref> ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱴᱚᱠᱥᱤᱠᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱮᱯᱤᱰᱮᱢᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kelley |first=Timothy |date=2008-07-21 |title=The ecology of environmental health |journal=Environmental Health Insights |volume=2 |issue=1 |pages=25–26 |doi=10.1177/117863020800200001 |issn=1178-6302 |pmc=3091335 |pmid=21572828|bibcode=2008EnvHI...200200K }}</ref> == ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱚ == ===ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ=== [[File:2016 EPI Environmental Health Objective (26170609558).jpg|thumb|350px|ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱠᱮᱴᱚᱨ (᱒᱐᱑᱖)᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱥᱚᱝ, ᱦᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱ, ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱪᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ᱾]] ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ (WHO) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=What is environmental health? |url=https://www.ehinz.ac.nz/indicators/overview/what-is-environmental-health/#:~:text=Environmental%20health%20refers%20to%20aspects,psychosocial%20factors%20in%20the%20environment |access-date=2023-10-19 |website=ehinz.ac.nz |language=en-US}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite book |last=von Schirnding |first=Yasmin E.R. |url=https://academic.oup.com/book/35585 |title=Oxford Textbook of Global Public Health |date=February 2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-966175-6 |editor-last=Detels |editor-first=Roger |edition=6 |pages=1523–1541 |chapter=11.5 Environmental health practice |doi=10.1093/med/9780199661756.003.0240 |access-date=2024-08-12 |editor-last2=Gulliford |editor-first2=Martin |editor-last3=Karim |editor-first3=Quarraisha Abdool |editor-last4=Tan |editor-first4=Chorh Chuan |chapter-url=https://academic.oup.com/book/35585/chapter-abstract/306374236}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, "ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱟᱞ, ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref>{{Cite web|title=Health topics: Environmental health |url=https://www.who.int/topics/environmental_health/en/ |access-date=10 January 2015}}</ref> ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱦᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱫᱩᱥᱚᱱ, ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱨᱟᱯ, ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱪᱮᱫ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱸ ᱮ ᱧᱮᱞᱟ᱾<ref>{{Cite web |last=CDC |date=2025-05-09 |title=Environmental Hazards and Risks |url=https://www.cdc.gov/yellow-book/hcp/environmental-hazards-risks/index.html |access-date=2026-02-10 |website=Yellow Book |language=en-us}}</ref> ===ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱚ=== ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱟ, ᱥᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ᱾<ref>{{Cite web |title=Experts See Growing Importance of Adding Environmental Health Content to Medical School Curricula |url=https://www.aamc.org/news-insights/experts-see-growing-importance-adding-environmental-health-content-medical-school-curricula |access-date=2021-08-02 |website=AAMC |language=en}}</ref> ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Citation |last=Jennings |first=Bruce |title=Environmental and Occupational Public Health |year=2016 |work=Public Health Ethics: Cases Spanning the Globe |volume=3 |pages=177–202 |editor-last2=H. Barrett |editor-first2=Drue |editor-last=W. Ortmann |editor-first=Leonard |editor-last3=Dawson |editor-first3=Angus |editor-last4=Saenz |editor-first4=Carla |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK435781/ |access-date=2023-06-13 |series=Public Health Ethics Analysis |place=Cham (CH) |publisher=Springer |doi=10.1007/978-3-319-23847-0_6 |isbn=978-3-319-23846-3 |pmid=28590693 |s2cid=168480156|doi-access=free}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|2}} == ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ == * {{Cite book |last1=Andrew M. Pope |url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=4795 |title=Environmental Medicine – Integrating a Missing Element into Medical Education |last2=David P. Rall |publisher=National Academies Press |year=1995 |isbn=0-309-05140-1 |editor-last=Committee on Curriculum Development in Environmental Medicine at the Institute of Medicine |ref=none}} * {{Cite book |last=Kate Davies |url=https://archive.org/details/riseofusenvironm0000davi |title=The Rise of the U.S. Environmental Health Movement |publisher=Rowman & Littlefield |year=2013 |isbn=978-1-4422-2137-6 |ref=none |url-access=registration}} * {{Cite book |last1=White |first1=Franklin |url=https://books.google.com/books?id=iE8SXPGGbeMC |title=Global Public Health: Ecological Foundations |last2=Stallones |first2=Lorann |last3=Last |first3=John M. |publisher=Oxford University Press |year=2013 |isbn=978-0-19-975190-7 |ref=none}} * {{Cite web |last=Jouko Tuomisto |year=2005 |title=Arsenic to zoonoses – One hundred questions about the environment and health |url=http://en.opasnet.org/w/Arsenic_to_zoonoses/Contents |archive-url=https://archive.today/20150115125321/http://en.opasnet.org/w/Arsenic_to_zoonoses/Contents |archive-date=2015-01-15 |access-date=10 January 2015 |publisher=Terveyden ja hyvinvoinnin laitos (National Institute for Health and Welfare, Finland) |ref=none}} * {{Cite web |year=2023 |title=Environment and Health A to Z |url=http://www.niehs.nih.gov/health/materials/environment_and_health_a_to_z_508.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409053325/https://www.niehs.nih.gov/health/materials/environment_and_health_a_to_z_508.pdf |archive-date=April 9, 2019 |publisher=NIEHS |ref=none}} * ᱯᱮᱴᱨᱤᱠ ᱥᱳᱜᱽᱱᱳ, ᱠᱞᱟᱩᱰᱤᱭᱟ ᱴᱨᱟᱭᱰᱞ-ᱦᱚᱯᱷᱢᱮᱱ, ᱠᱞᱟᱩᱰᱤᱭᱟ ᱠᱩᱣᱮᱱᱡᱟᱨ: ''Earth Observation Data Supporting Non-Communicable Disease Research: A Review.'' Remote Sensing (12), 2020, P. 1-34. doi: 10.3390/rs12162541. ISSN 2072-4292. == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [http://www.niehs.nih.gov NIEHS] hqj92qbdms6gfo4ehte47biufxkh96v 192815 192813 2026-06-14T08:48:02Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 (By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]]) 192815 wikitext text/x-wiki [[File:Conceptual-map-illustrating-the-connections-among-nonhuman-nature-ecosystem-services-environmental-ethics-environmental.jpg|thumb|350px|ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱝ-ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱛᱤ, ᱤᱠᱳᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱥᱟᱹᱵᱤᱥ, ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱮᱛᱷᱤᱠᱥ, ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱩᱫᱩᱜᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱯ᱾]] '''ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ''' ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤᱭᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫ ᱯᱨᱟᱠᱨᱤᱛᱤᱠ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱥᱟᱶᱮ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱛᱚᱞᱟᱥᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱟᱞᱢᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Citation |last1=Dovjak |first1=Mateja |title=Health Outcomes Related to Built Environments |year=2019 |work=Creating Healthy and Sustainable Buildings |pages=43–82 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-030-19412-3_2 |isbn=978-3-030-19411-6 |s2cid=190160283 |last2=Kukec |first2=Andreja |doi-access=free}}</ref> ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱬᱮᱥ, ᱴᱚᱠᱥᱤᱠᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱮᱯᱤᱰᱮᱢᱤᱭᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱟᱨ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kelley |first=Timothy |date=2008-07-21 |title=The ecology of environmental health |journal=Environmental Health Insights |volume=2 |issue=1 |pages=25–26 |doi=10.1177/117863020800200001 |issn=1178-6302 |pmc=3091335 |pmid=21572828|bibcode=2008EnvHI...200200K }}</ref> == ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱠᱚ == ===ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱯᱨᱩᱢ=== [[File:2016 EPI Environmental Health Objective (26170609558).jpg|thumb|350px|ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱠᱮᱴᱚᱨ (᱒᱐᱑᱖)᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱥᱚᱝ, ᱦᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱ, ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱪᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ᱾]] ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ (WHO) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=What is environmental health? |url=https://www.ehinz.ac.nz/indicators/overview/what-is-environmental-health/#:~:text=Environmental%20health%20refers%20to%20aspects,psychosocial%20factors%20in%20the%20environment |access-date=2023-10-19 |website=ehinz.ac.nz |language=en-US}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱱᱟ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱮᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱷᱤᱭᱚᱨᱤ ᱟᱨ ᱯᱨᱮᱠᱴᱤᱥ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite book |last=von Schirnding |first=Yasmin E.R. |url=https://academic.oup.com/book/35585 |title=Oxford Textbook of Global Public Health |date=February 2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-966175-6 |editor-last=Detels |editor-first=Roger |edition=6 |pages=1523–1541 |chapter=11.5 Environmental health practice |doi=10.1093/med/9780199661756.003.0240 |access-date=2024-08-12 |editor-last2=Gulliford |editor-first2=Martin |editor-last3=Karim |editor-first3=Quarraisha Abdool |editor-last4=Tan |editor-first4=Chorh Chuan |chapter-url=https://academic.oup.com/book/35585/chapter-abstract/306374236}}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, "ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱟᱞ, ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭᱳᱞᱳᱡᱤᱠᱟᱞ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱨ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾"<ref>{{Cite web|title=Health topics: Environmental health |url=https://www.who.int/topics/environmental_health/en/ |access-date=10 January 2015}}</ref> ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱦᱚᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱫᱩᱥᱚᱱ, ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱨᱟᱯ, ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱤᱠᱟᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱪᱮᱫ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱟᱹᱜᱩᱭᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱸ ᱮ ᱧᱮᱞᱟ᱾<ref>{{Cite web |last=CDC |date=2025-05-09 |title=Environmental Hazards and Risks |url=https://www.cdc.gov/yellow-book/hcp/environmental-hazards-risks/index.html |access-date=2026-02-10 |website=Yellow Book |language=en-us}}</ref> ===ᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱚ=== ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱧᱮᱞᱟ, ᱥᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ᱾<ref>{{Cite web |title=Experts See Growing Importance of Adding Environmental Health Content to Medical School Curricula |url=https://www.aamc.org/news-insights/experts-see-growing-importance-adding-environmental-health-content-medical-school-curricula |access-date=2021-08-02 |website=AAMC |language=en}}</ref> ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱫᱤᱥᱩᱣᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Citation |last=Jennings |first=Bruce |title=Environmental and Occupational Public Health |year=2016 |work=Public Health Ethics: Cases Spanning the Globe |volume=3 |pages=177–202 |editor-last2=H. Barrett |editor-first2=Drue |editor-last=W. Ortmann |editor-first=Leonard |editor-last3=Dawson |editor-first3=Angus |editor-last4=Saenz |editor-first4=Carla |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK435781/ |access-date=2023-06-13 |series=Public Health Ethics Analysis |place=Cham (CH) |publisher=Springer |doi=10.1007/978-3-319-23847-0_6 |isbn=978-3-319-23846-3 |pmid=28590693 |s2cid=168480156|doi-access=free}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ|2}} == ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ == * {{Cite book |last1=Andrew M. Pope |url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=4795 |title=Environmental Medicine – Integrating a Missing Element into Medical Education |last2=David P. Rall |publisher=National Academies Press |year=1995 |isbn=0-309-05140-1 |editor-last=Committee on Curriculum Development in Environmental Medicine at the Institute of Medicine |ref=none}} * {{Cite book |last=Kate Davies |url=https://archive.org/details/riseofusenvironm0000davi |title=The Rise of the U.S. Environmental Health Movement |publisher=Rowman & Littlefield |year=2013 |isbn=978-1-4422-2137-6 |ref=none |url-access=registration}} * {{Cite book |last1=White |first1=Franklin |url=https://books.google.com/books?id=iE8SXPGGbeMC |title=Global Public Health: Ecological Foundations |last2=Stallones |first2=Lorann |last3=Last |first3=John M. |publisher=Oxford University Press |year=2013 |isbn=978-0-19-975190-7 |ref=none}} * {{Cite web |last=Jouko Tuomisto |year=2005 |title=Arsenic to zoonoses – One hundred questions about the environment and health |url=http://en.opasnet.org/w/Arsenic_to_zoonoses/Contents |archive-url=https://archive.today/20150115125321/http://en.opasnet.org/w/Arsenic_to_zoonoses/Contents |archive-date=2015-01-15 |access-date=10 January 2015 |publisher=Terveyden ja hyvinvoinnin laitos (National Institute for Health and Welfare, Finland) |ref=none}} * {{Cite web |year=2023 |title=Environment and Health A to Z |url=http://www.niehs.nih.gov/health/materials/environment_and_health_a_to_z_508.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409053325/https://www.niehs.nih.gov/health/materials/environment_and_health_a_to_z_508.pdf |archive-date=April 9, 2019 |publisher=NIEHS |ref=none}} * ᱯᱮᱴᱨᱤᱠ ᱥᱳᱜᱽᱱᱳ, ᱠᱞᱟᱩᱰᱤᱭᱟ ᱴᱨᱟᱭᱰᱞ-ᱦᱚᱯᱷᱢᱮᱱ, ᱠᱞᱟᱩᱰᱤᱭᱟ ᱠᱩᱣᱮᱱᱡᱟᱨ: ''Earth Observation Data Supporting Non-Communicable Disease Research: A Review.'' Remote Sensing (12), 2020, P. 1-34. doi: 10.3390/rs12162541. ISSN 2072-4292. == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [http://www.niehs.nih.gov NIEHS] 3nrwdqtcfeqmvfcglrh8mc4tgr85kmt ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ 1 36221 192807 2026-06-14T08:41:48Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 /* ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱵᱟᱵᱚᱛ */ new section 192807 wikitext text/x-wiki == ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱵᱟᱵᱚᱛ == ᱡᱚᱦᱟᱨ, [[user:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ''' ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮ ᱱᱤᱛ 'Environment' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱟᱨ '''ᱞᱟᱭᱚᱝ''' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱤᱱ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ''ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ'' ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱫᱤᱠᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱔᱑, ᱑᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) 6o2036psyon7p7h9x6ro8zdcmsp9tku 192810 192807 2026-06-14T08:44:20Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 192807 wikitext text/x-wiki == ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱵᱟᱵᱚᱛ == ᱡᱚᱦᱟᱨ, [[user:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ''' ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮ ᱱᱤᱛ 'Environment' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱟᱨ '''ᱞᱟᱭᱚᱝ''' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱤᱱ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ''ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ'' ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱫᱤᱠᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱔᱑, ᱑᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) 6o2036psyon7p7h9x6ro8zdcmsp9tku 192812 192810 2026-06-14T08:45:11Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 /* ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱵᱟᱵᱚᱛ */ ᱛᱮᱞᱟ 192812 wikitext text/x-wiki == ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱵᱟᱵᱚᱛ == ᱡᱚᱦᱟᱨ, [[user:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ''' ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱡᱚᱛᱷᱟᱛ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮ ᱱᱤᱛ 'Environment' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱟᱨ '''ᱞᱟᱭᱚᱝ''' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱤᱱ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱮ ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱫᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ''ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ'' ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱫᱤᱠᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ᱾ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱔᱑, ᱑᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) :ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱦᱟᱨ [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱔᱕, ᱑᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) glpkxoc25b3u016efyq0joqsy8ch2qu ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ 0 36222 192809 2026-06-14T08:44:20Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 192809 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] mb2xvmbxsesbbv5xvbe84asg3ove1ee ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ 1 36223 192811 2026-06-14T08:44:20Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 192811 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱪᱟᱨᱦᱮ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] d73jdnvixoas54ton6b4h2nt3xa4j4i