विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 0 1070 499002 498958 2026-04-28T23:23:32Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499002 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Andora}} {{other uses}} {{Use dmy dates|date=June 2013}} {{Coord|42|30|N|1|30|E|display=title}} {{Infobox country |conventional_long_name = Principality of Andorra |native_name = ''{{small|{{native name|ca|Principat d'Andorra}}}}'' |common_name = Andorra |image_flag = Flag of Andorra.svg |image_coat = Coat of arms of Andorra.svg |symbol_type = Coat of arms |national_motto = ''Virtus Unita Fortior''<br/>{{small|United virtue is stronger}} |national_anthem = ''[[El Gran Carlemany]]''<br/>{{small|The Great Charlemagne}} |image_map = Location Andorra Europe.png |map_caption = {{map caption |location_color=center of green circle |region=Europe |region_color=dark grey |legend=Location Andorra Europe.png}} |capital = [[Andorra la Vella]] |latd = 42 |latm = 30 |latNS = N |longd = 1 |longm = 31 |longEW = E |largest_city = capital |official_languages = [[Catalan language|Catalan]]^a |recognised_languages = {{hlist|[[Spanish language|Spanish]]|[[French language|French]]|[[Portuguese language|Portuguese]]}} |ethnic_groups = 49% [[List of Andorrans|Andorran]]<br/>24.6% [[Spaniards|Spanish]]<br/>14.3% [[Portuguese people|Portuguese]]<br/>3.9% [[French people|French]]<br/>8.2% others |ethnic_groups_year = 2012<ref name="cia"/> |demonym = [[List of Andorrans|Andorran]] |government_type = {{nowrap|[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]]}} [[diarchy]] |leader_title1 = [[Co-Princes of Andorra|Co-Princes]] |leader_name1 = [[Joan Enric Vives Sicília]]<br/>[[François Hollande]] |leader_title2 = [[Governor-General|Representative]] |leader_name2 = [[Josep Maria Mauri]]<br/>Jean-Pierre Hugues |leader_title3 = [[Head of Government of Andorra|Prime Minister]] |leader_name3 = [[Antoni Martí]] |legislature = [[General Council (Andorra)|General Council]] |sovereignty_type = Independence |established_event1 = from [[Crown of Aragon|Aragon]] |established_date1 = [[Paréage of Andorra 1278|1278]] |established_event2 = from the [[Sègre (department)|French Empire]] |established_date2 = 1814 |area_km2 = 467.63 |area_sq_mi = 180.55 |area_rank = 179th |percent_water = 0.26 (121.4 [[hectares|ha]]<!-- Not including areas of rivers -->)^b |population_estimate = 85,470 |population_estimate_year = 2014 |population_census_year = 2014 |population_density_km2 = 179.8 |population_density_sq_mi = 465.7 |population_density_rank = 71st |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal = $4.510 billion<ref name="Departament d'estadística">{{cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=3&codi_divisio=1098&codi_subtemes=155 |title=Andorra 2008, Departament d'estadística d'Andorra |publisher=Estadistica.ad |accessdate=26 August 2012 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201303/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=3&codi_divisio=1098&codi_subtemes=155 |deadurl=yes }}</ref> |GDP_nominal_rank = 155th |GDP_nominal_per_capita = $53,383<ref name="andgdp">[http://www.creditandorra.ad/pdf/CreditXifres/2008/xifres_ANG_2008.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510004848/http://www.creditandorra.ad/pdf/CreditXifres/2008/xifres_ANG_2008.pdf |date=10 May 2011 }}<!--doesn't work: {{wayback |url=http://www.creditandorra.ad/pdf/CreditXifres/2008/xifres_ANG_2008.pdf |date=20110812101130}}--></ref> |GDP_nominal_per_capita_rank = 9th |Gini_year = 2003 |Gini = 27.21 |Gini_ref = ^c |HDI_year = 2014<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> |HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> |HDI = 0.845<!-- number only --> |HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf|title=HUMAN DEVELOPMENT REPORT 2015 - Statistical annex|year=2015 |publisher=United Nations |deadurl=no |accessdate=14 December 2015}}</ref> |HDI_rank = 34th |currency = [[Euro]]^d |currency_code = EUR |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = right |calling_code = [[Telephone numbers in Andorra|+376]] |cctld = [[.ad]]^e |footnote_a = [http://www.andorramania.com/constit_gb.htm Constitution of Andorra], Article 2.1. Spanish, French, and [[Portuguese language|Portuguese]] are also widely spoken and understood. ''(See [[Languages of Andorra]].)'' |footnote_b = {{fr icon}} Girard P & Gomez P (2009), [http://www.lacsdespyrenees.com/vallee-Andorre.html Lacs des Pyrénées: Andorre]. {{cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF |title=Andorra en xifres 2007: Situació geogràfica, Departament d'Estadística, Govern d'Andorra |format=PDF |date= |accessdate=26 August 2012 |archive-date=13 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113203301/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF |deadurl=yes }} |footnote_c = {{cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/Publicacions/Pobresa.pdf |title=Informe sobre l'estat de la pobresa i la desigualtat al Principal d'Andorra (2003) |publisher=Estadistica.ad |accessdate=25 November 2012}} |footnote_d = Before 1999, the [[French franc]] and [[Peseta|Spanish peseta]]; the coins and notes of both currencies, however, remained legal tender until 2002. Small amounts of [[Andorran diner]]s (divided into 100 centim) were minted after 1982. |footnote_e = Also [[.cat]], shared with [[Països Catalans|Catalan-speaking territories]]. }} अण्डोरा ({{IPAc-en|audio=en-us-Andorra.ogg|æ|n|ˈ|d|ɔ:|r|ə}}) अथवा प्रिन्सिपालिटी आफ् अण्डोरा,<ref>Funk and Wagnalls Encyclopedia, 1993</ref> इत्येतत् [[यूरोपखण्डः|यूरोपभूखण्डस्य]] दक्षिणभागे, पैरनीस् पर्वतश्रेण्याः पूर्वस्यां दिशि स्थितं किञ्चन स्वतन्त्रं लघु राज्यम् । एतत् राज्यं परितः फ्रान्स्-स्पैन् देशयोः सीमा वर्तते । इदं राज्यं क्रिस्तीये ९८८ तमे वर्षे उत्पन्नम् । किन्तु एतस्य इदानीन्तनं स्वरूपं क्रिस्तीये १२७८ तमे वषे प्राप्तम् । रोमन् केथोलिक् बिषप् आफ् अर्जेल् इत्येतेन फ्रान्स् देशस्य राष्ट्राध्यक्षेण च एतत् राज्यं निरङ्कुशं शास्यते इत्यतः एतत् प्रिन्सिपालिटी व्यपदिश्यते । अण्डोरा-राज्यं यूरोप्-खण्डस्य लघुतमेषु राज्येषु षष्ठं स्थानं भजते। एतस्य राज्यस्य विस्तारः ४६८ चतरस्रकिलोमीटर्परिमितः तथा च जनसंख्या उपपञ्चाशीतिसहस्रं विद्यते । एतस्य राजदानी 'अण्दोरा ला वेल्ला' सर्वाभ्यः यूरोपीयदेशानां राजधानीभ्यः उन्नतस्थाने वर्तमाना यस्याः औन्नत्यं समुद्रस्तरात् १०२३ मीटर् भवति<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/AN/0/Andorra_la_Vella.html|title=Maps, Weather, and Airports for Andorra la Vella, Andorra |publisher=Fallingrain.com |date= |accessdate=26 August 2012}}</ref> । अत्रत्या प्रमुखा भाषा तु ’कतलान्’ नामिका किन्तु [[स्पैनिश भाषा|स्पानीष्]]-पोर्चुगीस्-[[फ्रेञ्चभाषा|फ्रेञ्च्]]-भाषाभिरपि बहवः व्यवहरन्ति ।<ref>{{cite web|title=Background Note: Andorra|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3164.htm|publisher=State.gov|accessdate=2015-05-14}}</ref> प्रतिवर्षम् अत्र दशलक्षाधिकाः आगच्छन्ति ।<ref name="es2">{{cite web|url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/exportar_banc_dades_csv.asp?formules=anualinici&any1=01/01/2008&any2=01/01/2008&codi_divisio=380&lang=1&codi_subtemes=59&codi_tema=10|title= HOTELERIA I TURISME|accessdate=14 May 2015 }}{{dead link|date=May 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> एतत् यूरोपिय-राष्ट्रसङ्घस्य सदस्यं न , किन्तु ’ यूरो ’ इत्येत एतस्य राजस्य धनम् । १९९३ तः आरभ्य एतत् “ युनैटेड् नेषन्स् “ इत्यस्य राष्ट्रसमुदायस्य सदस्यम् अस्ति ।<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/en/members/ |title=United Nations Member States |publisher=Un.org |date= |accessdate=2015-05-14}}</ref> ==बाह्यसम्पर्काः== * [http://www.loc.gov/rr/international/hispanic/andorra/andorra.html Portals to the World] from the United States [[Library of Congress]] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/andorra.htm Andorra] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Europe/Andorra}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17028050 Andorra] from the [[BBC News]] * [http://bloggordo.com/andorra-guia-turismo-y-de-viajes/ Andorra – Guía, turismo y de viajes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018002545/http://bloggordo.com/andorra-guia-turismo-y-de-viajes/ |date=18 October 2014 }} * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Andorra:_Primary_Documents History of Andorra: Primary Documents] from ''EuroDocs'' * [http://www.nytimes.com/slideshow/2010/08/27/business/global/28andorra-slideshow.html A New Path for Andorra] – slideshow by ''[[The New York Times]]'' ==टिप्पणी== {{reflist}} [[वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:यूरोपखण्डस्य देशाः‎]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा]] j81faemrryfpaqfyohqgbmbfsqfuwlr 0 4273 499004 498029 2026-04-28T23:54:10Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499004 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info -->| name = काष्ठमण्डपम् | other_name = कान्तिपुरमहानगरम् | native_name = येँ देय्‌ <!-- in the native language Nepal Bhasa, please don't change to other names in Nepali or Hindi --> | settlement_type = नेपालदेशस्य मुख्यराजधानीनगरम् <!--For Town or Village (Leave blank for the default City) --> | motto = जिउ पौरख, जिउ गौरव, जिउ येँ | image_skyline = Kathmandu sites collage.jpg | imagesize = 300px | image_caption = उपरिष्टात् क्रमेण काष्ठमण्डपक्षेत्रस्य एकैकंकृत्य कलाः । काष्ठमण्डपदरवारक्षेत्रे अवस्थितः वालाजु एवं देगुतलेजुमन्दिरम् (दायाँ), [[पशुपतिनाथमन्दिरम्]] (बायाँ), [[बौद्धनाथः|बौद्धनाथस्तुप]](दायाँ), [[स्वयम्भूनाथमन्दिरम्]] (दायाँ), [[सिंहदरवारम्]], [[बागमती नदी]], [[बूढानीलकण्ठमन्दिरम्|बूढानीलकण्ठ]] | image_map = NepalKathmanduDistrictmap.png | mapsize = 300px | map_caption = | pushpin_map = Nepal | pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = Location in Nepal | pushpin_mapsize = 300 <!-- Location -->| subdivision_type = [[देशाः|देशः]] | subdivision_name = {{flag|Nepal}}<!--the name of the country--> | subdivision_type1 = विकासक्षेत्रम् | subdivision_name1 = मध्यमाञ्चलम् | subdivision_type2 = [[नेपालदेशस्य अञ्चलानि|अञ्चलम्]] | subdivision_name2 = [[बागमती अञ्चलम्]] | subdivision_type3 = [[नेपालदेशस्य मण्डलानि|मण्डलम्]] | subdivision_name3 = [[काठ्माण्डू]] | subdivision_type4 = मानवविकाससूचकाङ्कः | subdivision_name4 = {{increase}} ०.६५० <span style="color:#fc5;"> मध्यम</span> <ref>{{Cite web |title=An Overview of the Central Development Region (CR) |url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/0865FF03B159B9C1C1257980002F2D30/$file/Nepal_Central_Region_Overview_Paper.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120202202326/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/0865FF03B159B9C1C1257980002F2D30/$file/Nepal_Central_Region_Overview_Paper.pdf |archive-date=2012-02-02 |accessdate=2026-02-05 |website=www.internal-displacement.org}}</ref> <!-- Politics -->| government_footnotes = | leader_title = प्रमुखकार्यकारी अधिकृतः | leader_name = लक्षमणोsर्यालः | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = स्थापना<!-- Settled --> | established_date = ईशा पुर्वा ९०० तमेब्दे <ref name="History">{{cite web| accessdate=16 May 2010| url = http://www.kathmandu.gov.np/index.php?cid=4&pr_id=4|title=History}}</ref> | established_title2 = <!-- Incorporated --> | established_date2 = <!-- Area --> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = ५०.६७ <!-- Population -->| population_as_of = २०१२ | population_footnotes = | population_note = जनसंख्या | population_total = ९,७५,४६३<ref>{{cite web|title=National Population Census 2011|url=http://census.gov.np/|publisher=National Planning Commission Secretariat, Central Bureau of Statistics (CBS), Government of Nepal|month=September|year=2011|accessdate=2015-02-08|archive-date=2012-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415130818/http://census.gov.np/|deadurl=yes}}</ref> | population_density_km2 = | population_metro = | population_density_metro_km2 = <!-- General information --> | timezone = [[नेपालदेशस्य प्रामाणिकः समयः|नेपालसमयः]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 27 | latm = 42 | latNS = N | longd = 85 | longm = 20 | longEW = E | coordinates_display = title | coordinates_type = type:city_region:NP | elevation_footnotes = | elevation_m = 1400 <!-- Area/postal codes & others -->| postal_code_type = पोस्टल कोड | postal_code = 44600 (GPO), 44601, 44602, 44604, 44605, 44606, 44608, 44609, 44610, 44611, 44613, 44614, 44615, 44616, 44617, 44618, 44619, 44620, 44621 | area_code = ०१ | website = [http://www.kathmandu.gov.np/ आधिकारिकं अन्तर्जालम्] | footnotes = }} '''काष्ठमण्डपः '''(नेपाली काठमाडौं) [[नेपालदेशः|नेपालदेशस्य]] राजधानी नगरम् अस्ति । उपदशलक्षाः अत्र निवसन्ति । नेपालस्य महत्तमनगरेषु अन्यतमम् अस्ति । अस्मिन् महानगरे ललितपुर-भक्तपुरनामिके भगिनिनगरे स्त । बहवः लघूनि नगराणि सन्ति । इदं नगरं नेपालस्य केन्द्रभागे १४०० मीटर्मिते कंसाकारिकायाम् उपत्यकायां शिवपुरि-फूल्चौक्-नागार्जुन-चन्द्रगिरिशिखराणां मध्ये विद्यते । काठ्माण्डूनगरं - काठ्माण्डू, ललितपुरम्, भक्तपुरम् इत्येतैः त्रिभिः मण्डलैः युक्तः अस्ति । देशे अत्यधिका जननिबिडता अत्रैव दृश्यते । पञ्चदशांशात्मिका जनसङ्ख्या विद्यते । काठ्मण्डू नेपालस्य राजधानीमात्रं न, इदं केन्द्रभागस्य (मध्यमाञ्चलस्य) प्रमुखकेन्द्रं वर्तते । केन्द्रभागः - भागमती, नारायणी, जनकपुरम् इत्येतैः त्रिभिः विभागैः युक्तः वर्तते । तस्मिन् काठ्मण्डू भागमतिविभागे अन्तर्भवति । जनाः हिन्दुधर्मस्य बौद्धमतस्य च अवलम्बिनः दृश्यन्ते अधिकतया । नेपालीभाषा बहुभिः उपयुज्यमाना भाषा । शिक्षितैः आङ्ग्लभाषा अवगम्यते । ९८% जनाः अक्षरज्ञाः सन्ति । 'युनेस्को'संस्थया काठ्मण्डु-उपत्यका (काठ्मण्डु-ललितपुर-भक्तपुरश्च) जागतिकपारम्परिकस्थलत्वेन परिगणिता अस्ति । ==नामनिष्पत्तिः== 'काठ्मण्डु' इत्येतत् नाम 'काष्ठमण्डप' इत्यतः निष्पन्नम् । 'मरुसत्तल ' इत्यपि प्रसिद्धम् इदं विशिष्टं मन्दिरं राजा लक्ष्मीनरसिङ्गमल्लेन १५९६ तमे वर्षे निर्मितम् । अट्टद्वयात्मकम् इदं समग्रं मन्दिरं काष्ठेन एव निर्मितम् अस्ति । इदं नगरं 'कान्तिपुरम्' इत्यपि निर्दिश्यते स्म । 'कान्तिः' इत्येतत् लक्ष्माः अपरं नाम । [[File:Kasthamandap.jpg|thumb|left|काष्ठमण्डपम्]] ==इतिहासः== पुरातत्त्वज्ञैः काठ्मण्डुप्रदेशे कृतेन गवेषणेन प्राचीनसंस्कृतेः अवशेषाः प्राप्ताः सन्ति । तेषु अन्यतमः अस्ति मालिगान्प्रदेशे दृष्टा क्रि श १८५ तमे वर्षे निर्मिता प्रतिमा । धण्डोचैत्ये कृतात् खननात् ब्राह्मीलिप्या युक्ता काचित् इष्टिका प्राप्ता अस्ति । इयं २००० वर्षप्राचीना इति विश्वस्यते पुरातत्त्वज्ञैः । [[File:Medbud BuddhaManjushri.jpg|thumb|right|मञ्जुश्री-बोधिसत्त्वः]] ===प्राचीनेतिहासः=== काठ्मण्डुनगरस्य प्राचीनेतिहासः पुराणसम्बद्धः । स्वयम्भूपुराणानुगुणम् इदं नगरं पूर्वं 'नागदहः' नामकः सरः आसीत् । इदं सरः मञ्जुश्री शुष्कीकृत्य तत्र मञ्जुपत्तनं निर्मितवती । तस्य राजा आसीत् धर्माकरः । नेपालीयानां वंशवृक्षस्य अध्येता गोपालराज् वन्सवली वदति यत् लिचचाविनां शासनात् पूर्वं इदं मण्डलं गोपालः, महिष्पालाः, आभिराः, किराताश्च अशासन् इति । प्राचीनोल्लेखाः अत्यल्पाः उपलभ्यन्ते । ===मध्यकालीनेतिहासः=== अस्मिन् समये काठ्मण्डुनगरस्य शासकाः आसन् लिच्छविजनाः मल्लाश्च । नगरस्य वर्धनम् अस्मिन् काले एव अधिकतया जातम् । बहवः ऐतिहासिकानि मन्दिराणि, आश्रमाः भवनानि च अस्मिन् एव काले निर्मितानि । इदं नगरं भारत-चीनदेशयोः वाणिज्यस्य केन्द्रभूतम् आसीत् । लिच्छवियुगे इदं नगरं द्विधा विभक्तम् आसीत् - कोलिग्राम् (यम्बु/थःने) दक्षिण-कोलिग्राम् (येङ्गाल्/क्वःने) च इति । अग्रे गुणकमदेव एतद्वयं संयोज्य मञ्जुश्रीस्य खड्गाकारकं नगरं निर्मितवान् । नगरं परितः अष्ट मातृका सहितं सेनावासाः रचिताः आसन् । अजिमाः एतेषां नायकाः आसन् । नगरं सम्पदः देव्याः कान्ते नाम्ना कान्तिपुरम् इति नामाङ्कितम् आसीत् । मानगृह-कैलासकूटभवन-भद्रादिवासभवन-इत्यादीनां भवनानाम् उल्लेखः कृताः दृश्यन्ते तदानीन्तनैः यात्रिकैः संन्यासिभिश्च । सप्तमशतकस्य लिच्छविराजस्य अंशुवर्मणः प्रासादस्य कैलासकूटभवनस्य उल्लेखः प्रसिद्धेन चैनीयात्रिकेण झुवाङ्ग्जाङ्गेन कृतः दृश्यते । अग्रे मल्लयुगः आरब्धः । तदा काठ्मण्डु - कान्तिपुर-ललितपुर-भक्तपुर-कीर्तिपुरनामकैः चतुर्भिः नगरैः युक्तम् आसीत् । एतेषां मण्डलानां मध्ये कला-शिल्प-वाणिज्यादिषु विषयेषु महती स्पर्धा भवति स्म इत्यनेन सर्वत्र महती प्रगतिः दृष्टा । विविधाः कलाविदः कलाप्रचाराय देशे विदेशे च बहु अटन्ति स्म । एषियाखण्डस्य बहुत्र तैः कलाप्रचारः कृतः । सार्वजनिकभवनानां, मन्दिराणां निर्माणे, नीतिसंहितायाः सज्जीकरणे, नाटकादीनां लेखने, जनसम्मर्दप्रदेशेषु तस्य प्रदर्शने च स्वयं राजानः एव आसक्तिं प्रदर्शयन्ति स्म । राज्ञः प्रतापमल्लस्य शिलालेखेषु भारत-टिबेट्-चैना-पर्शिया-युरोप्-इत्यादिभ्यः देशेभ्यः प्राप्तानि चिन्तनानि उल्लिखितानि दृश्यन्ते । तन्त्राख्यान, हरमेखला (वैद्यकीयम्), मूल्देवशशिदेव (धर्मः), अमरकोशः इत्यादयः ग्रन्थाः अस्मिन् युगे एव रचिताः । अस्मिन् युगे निर्मितानि प्रसिद्धानि भवनानि - कठ्मण्डु दर्बार् स्क्वेर्, पाटन् दर्बार् स्क्वेर्, भक्तपुर् दर्बार् स्क्वेर्, कीर्तिपुरस्य भूतपूर्व दर्बार्, न्यातपोल, कुम्भेश्वर, कृष्णमन्दिरं च । ===आधुनिकेतिहासः=== मल्लशासनात् अनन्तरं गोखसाम्राज्यस्य उदयः आधुनिकयुगस्य आरम्भकालः । काठ्माण्डु तेषां राजधानी आसीत् । नव-अट्टयुक्तं बसन्तपुरभवनम् इत्यादीनि नेपालीशिल्पकलायुक्तानि नूतनानि भवनानि निर्मितानि । प्रतिवेशिदेशैः सह जातात् निरन्तरयुद्धात् वाणिज्यं कुण्ठितं जातम् । ग्रेट्ब्रिटन्देशस्य विरुद्धं फ्रान्स्देशेन सह भीमसेनथापेन कृतस्य सन्धेः कारणतः नूतनसेना व्यवस्थापिता जाता । ब्रिटीश्विरुद्धनीतिः ब्रिटीश्परं जातं राणस्य शासनकाले । तदा एव विदेशीशिल्पकलायाः प्रगतिः अत्र दृष्टा । अस्य कालस्य प्रमुखानि भवनानि सन्ति - सिंहदर्बार्, कैसर्महल्, शीतल्निवास्, प्राचीननारायणहितिप्रासादः च । 'न्यूरोड्' इत्येषः अस्मिन् युगे निर्मितः आधुनिकवाणिज्यमार्गः । ==भूगोलम्== काठ्मण्डुनगरं काठ्मण्डु-उपत्यकायाः वायव्यदिशि विद्यते । अस्य विस्तारः अस्ति ५०.६७ चतरस्रकिलोमीटर्मितम् । समुद्रतीरात् सामान्यम् औन्नत्यं विद्यते १३५० मीटर्मितम् । नगरस्य दक्षिणभागे ललितपुरम्, नैरुत्यदिशि कीर्तिपुरम्, पूर्वदिशि मध्यपुरम्, अन्यासु दिक्षु विविधाः ग्रामाः विद्यन्ते । नगरे अष्ट नद्यः प्रवहन्ति यासु बागमती, विष्णुमती, धोबिखोला, मनोहरा, हनुमन्त्, तुकुचा च मुख्याः सन्ति । एतासां नदीनाम् उगमस्थानरूपाः पर्वताः १५००-३००० मीटर्मिते औन्नत्ये विद्यन्ते । अत्र अधिकतया ओक्, एल्म्, बीच्, मापल् वृक्षाः दृश्यन्ते । नेपालदेशे पञ्च विभिन्नवातावरणयुक्ताः प्रदेशाः निर्दिष्टाः सन्ति । तेषु काठ्मण्डु-उपत्यका उष्णवातावरणयुक्तः (१२००-२३०० मीटर्-औन्नत्यम्) प्रदेशः इति निर्दिश्यते यत्र वातावरणं हितकरं भवति । उष्णकाले अत्र २८^०-३०^० सेण्टिग्रेड्मितं भवति । शैत्यकाले १०.१^० सेण्टिग्रेड्मितम् उष्णं भवति । ==आर्थिकता== भारत-टिबेट्देशयोः मार्गे काठ्मण्डुनगरस्य वाणिज्यं वर्धितम् । टिबेट्नगरे लासायां तेषां वाणिज्यं प्रसिद्धम् आसीत् । तेषाम् अन्याः वृत्तयः नाम कृषिः, काष्ठकार्यम्, वयनम्, कौलालं च । नेपालीयलोक्तकागदस्य पश्मिनाराङ्कवाणां च वाणिज्याय काठ्मण्डु प्रसिद्धं वर्तते । नेपालस्य औद्योगिक-वाणिज्यकेन्द्रमस्ति काठ्मण्डु । इदं बहूनां संस्थानां वित्तकोषाणां सङ्घटनानां च मुख्यकेन्द्ररूपेण विद्यते । नगरस्य आर्थिकतायां वाणिज्यस्य २१%, उत्पादनस्य १९%, कृषेः ९%, शिक्षणस्य ६%, परिवहनस्य ६%, उपाहारमन्दिरस्य ५% भागः भवति । नेपालस्य धनिकाः बहवः अत्र यद्यपि निवसन्ति नगरस्य अधिकांशाः जनाः निर्धनाः सन्ति । {{Wide image|Kathmandu Valley panorama.jpg|900px|स्वयम्भुनाथचैत्यात् काठ्मण्डु-उपत्यकायाः मनोहरं दृश्यम्}} ==प्रवासोद्यमः== नेपालदेशे प्रवासोद्यमः १९५० तमे वर्षे आरब्धः । ततः देशस्य राजनैतिकी स्थितिः सम्पूर्णतया परिवर्तिता । जगता सह सम्बन्धः आरब्धः । १९५६ तमे वर्षे वैमानिकव्यवस्था आरब्धा, काठ्मण्डु-राक्सर्-एतयोः मध्ये राष्ट्रियमुख्यमार्गः निर्मितः । नेपालदेशः अन्तर-राष्ट्रिय-प्रवासोद्यमसंस्थासु सदस्यत्वं प्राप्नोत् । नगरस्य अधिकांशानां जनानां प्रवासोद्यमः एव जीविका । हिन्दु-बौद्ध-यात्रिणः अत्रत्यानि पशुपतिनाथ, कैलासनाथ-महादेव-प्रतिमा(जगतः अत्युन्नतः शिवमूर्तिः), स्वयम्भुनाथ, बौद्धनाथ, बुधनीलकण्ठ-इत्यादीनां स्थलानां दर्शनाय आगच्छन्ति । यात्रिणां सङ्ख्या निरन्तरं वर्धमाना दृश्यते । हिमालयस्य प्राकृतिकसौन्दर्यं देशस्य वैभवपूर्णा सांस्कृतिकी सम्पत्तिश्च अस्य उद्यमस्य यशस्वितायै प्रमुखाः हेतवः । ==सर्वकारः पौरव्यवस्था च== काठ्मण्डुमहानगरं पञ्चधा विभक्तम् अस्ति - केन्द्र-पूर्व-उत्तर-नगर-पश्चिमभागाः इति । पौरशासनाय नगरमिदं ३५ निर्वहणपाल्यत्वेन विभक्तम् । नगरपालिकायाः निर्वहणाय १७७ निर्वाचितसदस्याः २० नियुक्तसदस्याः च भवन्ति । वर्षे द्विवारम् अस्याः गोष्ठी प्रचलति यस्याम् अभिवद्ध्यै अपेक्षिताः निर्णयाः स्वीकरिष्यन्ते । [[File:Newari_Girls.jpg|right|thumb|left|नेवारिजनाः]] ==जनसङ्ख्या== अत्रत्या जनसङ्ख्या अस्ति ६,७१,८४६ (२००१ जनगणतेः आधारेण) । पूर्वारभ्य नेवारजनाः अत्र अधिकाः सन्ति । ९,१५,०७१ - २०११ तमे वर्षे । १३,१९,५९७ जनसङ्ख्या भवेत् इति ऊह्यते २०२१ तमे वर्षे । जनसङ्ख्यायाः वर्धनानुगुणं भूविस्तारः अपि चिन्त्यमानः अस्ति । ==संस्कृतिः== [[File:Stone carving in Kathmandu.jpg|thumb|upright|शिल्पकलाकृतिः]] ===कलाः=== काठ्मण्डु-उपत्यका कला-शिल्पकलानाम् आगारम् इति उच्यते । काष्ठ-शिला-धातु-इत्यादिभिः निर्मिताः शिल्पकलाः मन्दिरेषु, स्तूपेषु, चैत्यासु, प्रासादेषु च दृश्यन्ते । देवतानां कलाकृतयः मार्गेषु, गृहेषु च दृश्यन्ते । एताः कलाः बहु पूर्वारभ्य विद्यते स्म चेदपि जगति तस्य प्रसारः १९५० तमवर्षात् अनन्तरं जगतः कृते देशस्य द्वाराणि यदा उद्घाटितानि तदा एव जातः । ===सङ्ग्रहालयाः=== दि न्याषनल् सङ्ग्रहालयः, दि न्याचुरल् हिस्टरि सङ्ग्रहालयः, हनुमन्धोक-प्रासाद-समुच्चयः, कैसर्-ग्रन्थालयः, दि पटान् सङ्ग्रहालयः, राष्ट्रिय-कलाशाला, नेपाल्-फैन्-आर्ट्-ग्यालरि, नेपाल्-आर्ट्-कौन्सिल्-ग्यालरि इत्यादयः काठ्मण्डुनगरे विद्यमानाः केचन सङ्ग्रहालयाः । ===सङ्गीतम्=== नेपालदेशे काठ्मण्डु सङ्गीतनृत्यानां केन्द्रं वर्तते । 'गुन्ला' इत्येषः साम्प्रदायिकः सङ्गीतोत्सवः । नेवारसङ्गीतस्य उगमस्थानमस्ति काठ्मण्डुनगरम् । नेपाले विद्यमानाः सर्वे सङ्गीतप्रकाराः अत्र द्रष्टुं शक्याः । १९७० तमे वर्षे बहवः हिप्पिजनाः अत्र आगत्य राक् राल् सङ्गीतस्य परिचयम् अकारयन् । ==धर्मः== [[File:Hanuman Dhoka1.jpg|right|thumb|left|हनुमान्धोकामन्दिरम्]] ===हिन्दुधर्मः=== काठ्मण्डुनगरे विद्यमानाः बहवः देवालयाः अतीव प्राचीनाः विद्यन्ते । पशुपतिनाथदेवालयः, चाङ्गुनारायणदेवालयः (प्राचीनतमः), काष्ठमण्डपं च प्रमुखानि सन्ति । बज्रयोगिनीदेवालयः, दक्षिणकालीदेवालयः, गुह्येश्वरीदेवालयः, शोभाभगवतीमन्दिरं च अन्ये देवालयाः । काठ्मण्डुनगरे प्रवहति बागमतिनदी हिन्दुभिः बौद्धैः च पवित्रा मन्यते । ===बौद्धधर्मः=== [[File:IMG 0361 Kathmandu Bodnath.jpg|right|thumb|बौद्धनाथः]] काठ्मण्डु, तत्र विद्यमानाः स्तूपाः च नेवार्-टिबेटन्-बौद्धानां महत्त्वपूर्णाः सन्ति । बौद्धमतं संस्कृतेन आचर्यते इति निर्देष्टुं योग्यम् एकमेव स्थलं नाम काठ्मण्डु । अत्रत्यौ राजकुमारी भृकुटी-कलाकारः अरनिको च टिबेट्देशे बौद्धमतस्य प्रचारकार्ये बहु प्रमुखं पात्रम् अवहताम् । शाक्यमुनिवंशजाः अत्रैव न्यवसन् इति विश्वस्यते । १९६० तमात् वर्षात् शाश्वत-टिबेटीयबौद्धानां सङ्ख्या अवर्धत । ५० बौद्धविहाराः वर्तन्ते । अन्ताराष्ट्रिय-बौद्ध-अकाडमि, कोपन्-विहारः, अमिताबविहारः, थार्लाम्-विहारश्च उल्लेखार्हाः । ===अन्यानि मतानि=== सिक्खजनानां गुरुद्वारं कुपुण्डोल्प्रदेशे विद्यते । काठमण्डु-उपत्यकायां ३०० बहैमतस्य बहामन्दिराणि विद्यन्ते । ४.२% जनाः यवनाः सन्ति । क्रैस्तानां सङ्ख्या अत्यल्पा - ०.४५% । तथापि काठ्मण्डुनगरे एव १७० क्रैस्तमन्दिराणि वर्तन्ते । [[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|दशरथ-रङ्गसाल-क्रीडाङ्गणम्]] ==क्रीडाः== पादकन्दुकक्रीडा, क्रिकेट्क्रीडा च युवानां प्रिया वर्तते । आल्-नेपाल्-फुट्बाल्-असोसियेषन्-इत्यस्य मुख्यः कार्यालयः काठ्मण्डुनगरे वर्तते । दशरथ-रङ्गसाल-क्रीडाङ्गणम् अन्ताराष्ट्रिय-पादकन्दुक-क्रीडाङ्गणं वर्तते । क्रिकेट्क्रीडा युवानां बहु प्रिया जायमाना अस्ति । कीर्तिपुरे अन्ताराष्ट्रिय-क्रिकेट्-क्रीडाङ्गणं वर्तते । ==बाह्यशृङ्खला== * [http://www.oopslite.com/project/digitalkathmandu.html Digital Kathmandu 3d flyer navigator software by OOPSLite Technologies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119120041/http://www.oopslite.com/project/digitalkathmandu.html |date=2012-01-19 }} * [http://www.asianart.com/articles/jaya/index01_12.html A Kushan-period Sculpture from the reign of Jaya Varma-, AD 184/185 Kathmandu, Nepal]. * [http://www.asianart.com/articles/jaya/index.html A Kushan-period Sculpture from the reign of Jaya Varman, AD 185. Kathmandu, Nepal] Updated but shortened version of previous entry * [http://www.flickr.com/photos/ghintang/sets/72157622848750032/ Kathmandu Sights and Scenes] * [http://www.kathmanduhotel-link.com/destination_guide Kathmandu Destination Guide from whl.travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522052512/http://www.kathmanduhotel-link.com/destination_guide |date=2010-05-22 }} * [http://www.NepaloPedia.com/default.aspx?TOUR=DurbarSquare/Virtual Tour of Nepal] * [http://www.thecosmosphere.com/hippies-kathmandu/ Hippies in Kathmandu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224072343/http://www.thecosmosphere.com/hippies-kathmandu/ |date=2012-02-24 }} * [http://www.thecosmosphere.com/gateway-to-himalaya/ Vintage footage of Kathmandu]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kathmandu.im/ I am Kathmandu]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Directory of Places in the Kathmandu Valley [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:नेपालदेशस्य नगराणि]] 6bxkdvail0osji7i35xzxstg4fmqhbo 0 5585 499008 498508 2026-04-29T02:02:39Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499008 wikitext text/x-wiki {{Cleanup-rewrite||सम्पूर्णलेखं}} {{Infobox musical artist | Name = मोहम्मद रफी । | Img = Mohammed_Rafi.jpg | Img capt = मोहम्मद रफ़ी | Img_size = 200 | Landscape = | Background = classical_ensemble | Birth_name = | Alias = | Born = [[24 दिसंबर]] 1924<br>[[अमृतसर]], [[पंजाब]], [[भारत]] | Died = [[31 जुलाई]] 1980<br>[[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | Origin = [[बनारस]], [[भारतम्]] | Instrument = [[गिटार्]], [[सुवंशी]], [[पटहः]], [[पियानो]], [[की बोर्ड्]], | Voice_type = | Genre = चलच्चित्रलोकः | Occupation = गायकः, । | Years_active = क्रि.श.१९४१तः १९८० । | Label = | Associated_acts = | Website = }} '''मोहम्मद रफी '''([[हिन्दीभाषा]]-मोहम्मद रफ़ीمحمد رفیع - उर्दू-भाशषा क्रि.श.१९२४तमवर्षस्य डिसेम्बर-मासस्य २४दिनाङ्कतः क्रि.श. १९८०तमवर्षस्य जुलाई-मासस्य ३१दिनाङ्कतः अस्य जीवनकालः)चत्वरदशकवर्षाणि वृत्तिजीवने स्थितः ख्यातः भारतीयनेपथ्यगायकः ।<ref name="allmusicpage">{{Cite web|url= {{Allmusic|class=artist|id=p116605/biography|pure_url=yes}}|title= Mohammed Rafi on [[Allmusic]]| accessdate=22 January 2009 |last= Harris|first= Craig|publisher=[[Allmusic]]}}</ref> अनेन ५ राष्ट्रियपुरस्कारा: ६ फिल्मफेर-प्रशस्तयः च प्राप्ताः । अस्मै क्रि.श. १९६७तमे वर्षे [[पद्मश्रीप्रशस्तिः|पद्मश्रीप्रशस्तिः]] [[भारतसर्वकारेण]] दत्ता ।<ref>{{cite web|url=http://india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=2050|title=Padma Shri Awardees|publisher=india.gov.in|accessdate=22 December 2010}}</ref> स्वस्य ४०वर्षाणां चलच्चित्रसङ्गीतजीवने २६०००चलच्चित्रगीतानि कण्ठदानं कृतवान् ।<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2005/07/29/stories/2005072902280300.htm|title=Rafi's unmatched track record|author=K. Pradeep|publisher=[[The Hindu]]|accessdate=2005-07- 29|archive-date=2006-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513222805/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2005/07/29/stories/2005072902280300.htm|deadurl=yes}}</ref> अस्य गानेषु शास्त्रीयसङ्गीततः आरभ्य देशभक्तिगीतपर्यन्तं सन्ति । कवाली, भजनानि, मृदुमधुर प्रेमगीतानि च अस्य कण्ठयुतानि सन्ति । हिन्दीभाषायां उर्दू भाषायां च अस्य प्रभुत्वम् आस्ति अतः एदादृशा उपलब्धिः प्राप्ता ।<ref>{{Cite web | url=http://www.rafisongs.org/2007/08/26/78621/mohammed-rafi-biograpohy/index.html | title=Mohd. Rafi - Biography | accessdate=25 December 2010 | archive-date=4 August 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100804043321/http://www.rafisongs.org/2007/08/26/78621/mohammed-rafi-biograpohy/index.html | deadurl=yes }}</ref> हिन्दी, उर्दू, कोङ्खणि, भोजपुरी, ओरिया, पञ्जाबी, बङ्गाली, मराठी, सिन्धि, कन्नड, गुजरती, तेलुगु, माघि, मैथिली, अस्सामी,इत्यादिषु अनेकासु भाषासु भारतीयभाषाभिः एषः गीतानि गीतवान् । अपि च कानिचन पर्शियन्, स्प्यानिश्, डच् भाषायाः गीतानि अपि ध्वनिमुद्रितानि अभवन् । ==वृत्त्यारम्भवर्षाणि== मोहम्मद रफी तु हज्जी अलि मोहम्मदस्य षष्टः कनीयः पुत्रः । एषः [[पञ्जाबराज्यम्|पञ्जाबराज्यस्य]] (ब्रिटिशानां काले) अमृतसरसमीपस्य कोट्ला सुल्तान सिङ्ग् ग्रामे अजायत ।<ref name="tribuneindia_striking">{{Cite web | url=http://www.tribuneindia.com/2006/20060223/aplus.htm#1 | title=Striking the right chord | author=Varinder Walia | publisher=[[The Tribune]]: Amritsar Plus | date= २००३-०६-१६ | accessdate= २००७-०४-२८ }}</ref> रफेः बाल्ये तं सर्वेपि पिका इति सम्बोधयन्ति स्म । एषः ग्रामे फकीराणां गानानि अनुकृत्य गायति स्म ।<ref name="tribuneindia_striking" /> मोहम्मदस्य पिता क्रि.श. १९३५-३६तमे वर्षे लाहोरप्रदेशं गत्वा न्यवसत् । क्रमेण अस्य कुटुम्बः अपि तत्रैव अगच्छत् ।लाहोरस्य नूर मोहल्ला इति प्रदेशे पुरुषाणां क्षौरालयः अस्य कुटुम्बस्य आसीत्।<ref name="dailytimes_way_it_was">{{Cite web | url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_16-6-2003_pg3_6 | title=The Way It Was: Tryst With Bollywood | author=Syed Abid Ali | publisher=Daily Times, Pakistan | date=16 June 2003 | accessdate=28 April 2007 | archiveurl=https://archive.ph/20121221152838/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_16-6-2003_pg3_6 | archivedate=21 December 2012 | deadurl=no }}</ref> अस्य जामाता अस्य क्षौरापणस्य स्वामी आसीत् । एषः मोहम्मदस्य सङ्गीतासक्तिम् अभिज्ञाय तस्मिन् क्षेत्रे कृषिं कर्तुं प्रोत्साहितवान् ।<ref name="indobase">{{Cite web | url=http://music.indobase.com/composers-playback-singers/mohammed-rafi.html | title=Mohammed Rafi | accessdate=28 April 2007 }}</ref><ref name="tribuneindia_sang_for_kishore">{{Cite web | url=http://www.tribuneindia.com/2002/20020923/login/music.htm | title=When Rafi sang for Kishore Kumar | author= Amit Puri | publisher=[[The Tribune]] | accessdate= २००७-०४-२८ }}</ref> मोहम्मदः यदा १३वर्षीयः आसीत् तदा प्रथमवारं सर्वत्रिकस्थाने सङ्गीतगोष्ठिं कृतवान् । के.एस्.सैगल् इत्यस्य कार्यक्रमे गातुम् एषः अवकाशं प्राप्तवान् ।<ref name="indobase" /> मोहम्मदः श्यामसुन्दरस्य मार्गदर्शने गुल् बलोच् इति [[पञ्जाबीभाषा]]चलच्चित्रार्थं प्रथमवारं नेपथ्यगायकत्वेन "सोनिये नी हीरिये नी " इति गानं गीतवान् ।<ref name="tribune_his_voice">{{Cite web | url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040725/spectrum/main7.htm | title=His voice made him immortal | author=M.L. Dhawan | publisher=Spectrum ([[The Tribune]]) | date=२००४-०७-२५ | accessdate=२००७-०४-२५ }}</ref> तस्मिन् एव वर्षे लाहोरस्य आकाशवाण्यां गातुं मोहम्मदः आमन्त्रितः<ref name="sangeetmahal_hall_of_fame">{{Cite web | url=http://www.sangeetmahal.com/hof/Singers_Rafi.asp | title=Hall Of Fame: Saatwan Sur | accessdate=28 April 2007 }}</ref> क्रि.श. १९४१तमे वर्षे श्यामसुन्दरस्य चलच्चित्रे प्रथमवारं वृत्तिनिष्ठया कार्यं कृत्वा तस्य अग्रिमचित्रे अवकाशं प्राप्य " गावों की गोरी " इति चलच्चित्रत्रे एव ' बाम्बेसमवायस्य ' गानानि अपि गीतवान् । क्रि.श. १९४५तमे वर्षे लैला मज्नू चित्रे लघुभू्मिकामपि निरूढवान् । अत्र तेरा जल्वा इति गानस्य समूहगायकः अभवत् ।<ref name="Mohd Rafi - Biography">{{Cite web | url=http://www.rafisongs.org/2007/08/26/78621/mohammed-rafi-biograpohy/index.html | title=Mohd Rafi - Biography | accessdate=25 December 2010 | archive-date=4 August 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100804043321/http://www.rafisongs.org/2007/08/26/78621/mohammed-rafi-biograpohy/index.html | deadurl=yes }}</ref> ==मुम्बैनिवासः== क्रि.श. १९४४तमे वर्षे मोहम्मदः सहोदरैः बाम्बे (ईदानीं [[मुम्बै]]) नगरम् आगत्य बेहण्डिबज़ार् प्रदेशे जननिबिडे वाणिज्यप्रदेशे लघुप्रकोष्ठं भाटकेन प्राप्य न्यवसत् । अत्र तन्वीर् नक्विवर्यः केषाञ्चन चलच्चित्रनिर्मापकानां परिचयं मोहम्मदाय कारितवान् । तेषु अबुर् रशीद् कर्दार्, मेहबूब् खान्, अबिनेता निदेशकः नज़ीर् इत्यादयः प्रमुखाः ।<ref name="dailytimes_way_it_was" /> मोहम्मदः चौपाटि इति प्रदेशे समुद्रम् अभिमुखः भूत्वा सङ्गीताभ्यासं करोति स्म । [[मुम्बै]]नगरे अपि श्यामसुन्दरः जि.एम्.दुरानि इति निर्मापकस्य परिचयं कारयित्वा तस्य चलच्चित्रे " अजि दिल् हो काबु मै तो दिलदार् कि ऐसि तैसी " गानं गापितवान् ।<ref name="rafisongs.org">{{Cite web |title=संग्रह प्रतिलिपि |url=http://www.rafisongs.org/2007/07/21/78616/the-king-of-melody-mohammed-rafi/index.html |accessdate=2012-03-26 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605111536/http://www.rafisongs.org/2007/07/21/78616/the-king-of-melody-mohammed-rafi/index.html |deadurl=yes }}</ref> महात्मनः गान्धिन: मरणानन्तरं हुसन्लाल भगतराम्, राजेन्द्रकृष्णन् इति निर्मापकयोः चलच्चित्रे 'सुनो सुनो ये हुनियावालो, बापूजि की अमर कहानी ’ इति गीगं गीत्वा जनप्रियः अभवत् ।<ref name="rafisongs.org" /> भारतस्य तदानीन्तनः प्रधानमन्त्री गीतानि गातुं गृहम् आहूतवान् । क्रि.श. १९४९तमे वर्षे मोहम्मदः सङ्गीतनिदेशकेन [[नौशादः|नौशादेन]] सह मिलित्वा अनेकानि सुन्दरगीतानि सङ्गीतलोकाय अर्पितवान् । मोहम्मदरफेः प्रथमगानं नौशादेन सङ्गीतसंयोजितं "हिन्दुस्तान के हम है " इति । क्रि.श. १९४४तमे वर्षे ए.आर्. कर्दार् इत्यस्य "पेहले आप् " चित्रे अपि गीतवान्। क्रि.श. १९४५तमे "गावों की गोरि " चित्रे " अजि दिल् हो काबू मे " इति गानं गीतवान् । मोहम्मदः एतत् एव गानं स्वस्य प्रथमं हिन्दीभाषागीतम् इति परिगणयति ।<ref name="sangeetmahal_hall_of_fame" /> मोहम्मदः चलच्चित्रद्वये अभिनीतवान् । क्रि.श.१९४५तमे वर्षे " तेरे जल्वा जिस् ने देखा " चित्रे समूहगायकानां मध्ये, "लैला मज्नू " इति चित्रे अस्य अभिनयः अस्ति ।<ref name="sangeetmahal_hall_of_fame" /> नौशादस्य अनेकेषु गानेषु समूहगायकरूपेण सहाय्यं कृतवान् । तेषु " मेरे सप्नों की राणी , रूहि रूहि, शहाजान्, इत्यादीनि प्रमुखानि । भारतविभाजनस्य अनन्तरं मोहम्मदः भारते एव स्थातुं निश्चितवान् । अतः कुटुम्बम् भारतम् एव आनीतवान् । मोहम्मदरफी अन्यगायकानां प्रभावलये आगतः । [[के. एल्. सैगल्]], [[तलत् महमूदः]] जि.एम्.दुरानि इत्यादीनां शैलीम् अस्य गानेषु पश्यामः । उदाहरणार्थं " हम्को हस्ते देख् जमाना जलता है "" खबर् किसि को नही, वो किधर देखते " इत्यादीनि गीतानि।<ref>http://www.youtube.com/watch?v=j_8DGgVBV8g</ref> ==प्रगतिः प्रसिद्धिः च == क्रि.श. १९५०तः १९७०तमवर्षपर्यन्तं मोहम्मदः नेपथ्यतायकः आसीत् । स्वस्य कालस्य अनेकैः स्वरसंयोजकैः सह अन्वयं प्राप्तवान् । तथापि विशेषतः [[नौशादः|नौशादेन]] सह विशेषः सम्बन्धः आसीत् । क्रि.श.१९५०-६०तमे काले विद्यमानैः प्रमुखगीतरचकरैः सह उत्तमं बान्धव्यं रक्षितवान् । [[ओ. पि. नैयरः|ओङ्कारप्रसाद नैयरः]], शङ्कर-जैकिशन्, एस्.डि.बर्मन् इत्यदिभिः स्वरकोविदैः सह अपि मैत्री आसीत् । ===नौशादस्य सहवासः=== मोहम्मदः पितुः प्रशंसापत्रम् आनीय स्वस्य सन्दर्शनं कृतवान् इति स्वयं नौशादः वदति स्म ।<ref>{{Cite web | url=http://www.mohdrafi.com/meri-awaaz-suno/naushad-remembers-rafi-sahab.html | title=Naushad Remembers Rafi Saheb | accessdate=25 December 2010 }}</ref> क्रि.श. १९४४तमे वर्षे [[नौशादः|नौशादस्य]] सङ्गीतसंयोजनेन मोहम्मदेन गीतं प्रथम गानं तु पेहले आप इति चित्रस्य " हिन्दुस्तान के हम् है " इति गीतम् । क्रि.श.१९४६तमे काले मोहम्मद रफी आगमनात् पूर्वं नौशादस्य प्रियगायकः [[तलत् महमूदः]] आसीत् । ध्वनिमुद्रणावसरे महमूदः धूमपानं करोति इति कुपितः नौशदः "बौजु बावरा " चित्रस्य सर्वगीतानि मोहम्मदेन गापितवान् ।<ref name="Mohd Rafi - Biography" /> क्रि.श. १९४९तमे वर्षे "सुहानी रात् ढल् चुकी " इति गानं बहुप्रसिद्धम् अभवत् ।<ref>http://chandrakantha.com/biodata/mohd_rafi.html</ref> एवं नौशादस्य सहवासः मोहम्मद रफीं प्रमुखं नेपथ्यगायकम् अकरोत् ।<ref name="sangeetmahal_hall_of_fame" /> क्रि.श. १९५२तमे वर्षे 'बैजु बावरा ' " चलच्चित्रस्य ओ दुनिया के रखवाले,तरपत हरि दर्शन को आज् ''इति गीतानि रफिमहोदयस्य जनप्रियताम् अवर्धयत्<ref name="tribune_his_voice" /> नौषादस्य रागसंयोजनेन मोहम्मदः १४९गानानि गीतवान् ।<ref name="how_fair_raju1">{{Cite web | url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld1.htm | title=How fair were they to Mohammed Rafi? | author=Raju Bharatan | publisher=[[Rediff.com]] | date=२००६-०८-२३ | accessdate=२००७-०४-२८ }}</ref> ===आर्.डि.बर्मनस्य साहचर्यम्=== एस्.डि.बर्मन् महोदयः मोहम्मदस्य कण्ठश्रियं देवानन्दस्य गुरुदत्तस्य च ध्वनेः अनुत्वात् उपयोजितवान् ।<ref name="how_fair_raju2">{{Cite web | url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld2.htm | title=How fair were they to Mohammed Rafi? (Page 2) | author=Raju Bharatan | publisher=[[Rediff.com]] | date=२००६-०८-२३ | accessdate=२००७-०४-२८ }}</ref> मोहम्मद रफी महोदयः [[आर्. डि. बर्मन्]]वर्यस्य स्वरसंयोगेन क्रि.श. "प्यासा ",(क्रि.श. १९५७)"कागज् के फूल् ", क्रि.श. " तेरे घर के सामने " (क्रि.श. १९६२), " गैड् ", (क्रि.श. १९६५), " आराधना ", (क्रि.श. १९६९), " प्यासा " (क्रि.श. १९६९), अभिमान् (क्रि.श. १९७२) चलच्चित्राणां गीतानि गीतवान् । एस्. डि. बर्मन् अपि नौशादः इव अस्य कौशलस्य सम्पूर्णम् उपयोगं कृतवान् । ===शङ्कर-जैकिशनयोः निकटवर्तनम्=== मोहम्मद रफी महोदयस्य शङ्करजैकिशनयोः सङ्गीतयुग्ममध्ये उत्तम बान्धव्यम् आसीत् । एतस्य सङ्गीतयुग्मस्य स्वरसंयोजने मोहम्मदः, शम्मी कपूरस्य, राजेन्द्रकुमारस्य अभिनयार्थं बहूनि गीतानि गीतवान् । अनेन प्राप्तसु ६ फिल्म फेर प्रशस्तिषु प्रशस्तित्रयं शङ्करजैकिशनयुग्मेन स्वरनिबद्धगीतानाम् एव । तेषु " तेरि प्यारी सूरत को ", "बहारो फूल् बरसावो ", " दिल् के झरोके में ", इति गीतानि तत्र अन्तर्गतानि । "या हू चहे कोयि मुझे जङ्गलि कहे ", गीतं सर्वत्र सर्वकालेषु सङ्गीतगोष्ठिषु श्रूयते । अस्य रागसंयोजकः अपि शङ्करजैकिशनयुग्मम् एव । मोहम्मद रफीवर्यः २१६वैयक्तिकगीतैः सहितम् आहत्य २४१ गीतानि शङ्करजैकिशनयुग्मरागसंयोजने गीतवान् ।<ref name="how_fair_raju1" /> ''बसन्त बहार'' , ''प्रोफेसर्'' , ''जङ्ग्ली'' , ''सूरज्'' , ''ब्रह्मचारी'' , ''एन् इवनिङ्ग् इन् प्यारिस् '' , ''दिल् तेरा दिवाना '' , ''यकीन् '' , ''प्रिन्स्'' , ''लौ इन् टोकियो '' , ''बेटि बेटे '' , ''दिल् एक मन्दिर्'' , ''दिल् अपना और् प्रीत् पराई '' , ''गभान्'' ''ज्अब् किसि से होता है '' इत्यादीनि तेषु कानिचन चलच्चित्राणि । ===रवेः सङ्गः=== मोहम्मद रफीवर्यः स्वस्य प्रथमां फिल्मफेर् प्रशस्तिं रविना स्वरनिबद्धं " चौदवी का चान्द हो " गीतस्य गानार्थं प्राप्तवान् । क्रि.श. १९६८तमे वर्षे "नील कमल " चलच्चित्रस्य " बाबुल् कि द्वायी लेती जा " गानार्थं राष्ट्रियचलच्चित्रप्रशस्तिः अनेन प्राप्ता । अस्य गीतस्य ध्वनिमुद्रणावसरे अस्य नेत्रयोः अश्रूणि अगलन् इति क्रि.श. १९७७तमे वर्षे अस्य बि.बि.सि. सन्दर्शने अयं स्वयम् उक्तवान् ।<ref name="youtube.com">{{Cite web | url=http://www.youtube.com/watch?v=t46HTraDLnQ | title=BBC Interview : Mohd. Rafi - Audio (You Tube) | accessdate=25 December 2010 }}</ref> रविवर्यस्य संयोजनेन अनेन गीतानि चित्राणि नाम "चीना टौन " (क्रि.श. १९६२), "काज़ल् " (क्रि.श. १९६५), "दो बदन" (क्रि.श. १९६६) । ===मदनमोहनस्य सङ्गतिः=== स्वरसंयोजकः मदनमोहनः अपि मोहम्मदं स्वस्य अतिप्रियः गायकः इति परिगणितवान् । मोहम्मदस्य वैयक्तिकगानं मदनमोहनेन रागनिबद्धे क्रि.श. १९५०तमवर्षस्य " आङ्के " इति चलच्चित्रे " हम् इष्क में बर्बाद हैं बर्बाद् रहेङ्गे " इति गीतम् ।<ref name="sangeetmahal_hall_of_fame" /> अस्य सहयोगेन नेकानि गीतानि लोकार्पितानि । तत्र केचन एवं भवन्ति । "तेरि आङ्खो के सिवा ", " रङ्ग् और् नूर् की बारात् ", "येह् दुनिया ये है मेहफिल्" इत्यादीनि । ===ओ.पि.नैयरस्य संसर्गः=== क्रि.श. १९५०-६०तमे काले [[ओ. पि. नैयरः|ओङ्कार प्रसाद नैयरः]] मोहम्मदरफी च मिलित्वा सङ्गीतनिर्माणम् अकुरुताम् । यदि मोहम्मदः न अभविष्यत् मम उपलब्धयः असाध्याः अभविष्यत् इति नैयरः अवदत् । {{citequote|date=December 2010}}मोहम्मदरफिना सह नैयरः अनेकानि गीतानि स्वनिबद्धवान् । तेषु " ये है बाम्बे मिरी ज़ाज् " अतीव जनप्रियम् अभवत् । रफी अभिनेतुः गायकस्य [[किशोरकुमारः|किशोरकुमारस्य]] रागिणी इति चलच्चित्रार्थं "मन् मोरे बावरा "इति गीतं नैयरस्य निदेशेन गीतवान् । पश्चात् किशोरकुमारार्थम् एव " बागी ", "शेहज़ादा ", "शरारत् ", इति चलच्चित्रेषु गीतवान् । [[ओ. पि. नैयरः|नैयरः]] मोहम्मदः [[आशा भोंसले]] च नैयरस्य युगलगीतानि गीतवन्तौ । एतत् युग्मं क्रि.श.१९५०-६०तमे काले " नया दौर् ", " तुम्सा नहि देखा ", "काश्मीर की कली " इत्यादिचित्रार्थं गीतानि अकरोत् । मोहम्मदः नैयरस्य स्वरसंयोजनेन आहत्य १९७तीतानि गीतवान् तेषु ५६वैयक्तिकगीतानि ।<ref name="how_fair_raju5">{{Cite web | url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld5.htm | title=How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 5 | author=Raju Bharatan | publisher=[[Rediff.com]] | date= २००६-०८-२३ | accessdate=२००७-०४-२८ }}</ref> मोहम्मदरफी "ज्वानिया येह् मस्त् मस्त् " अपि च शीर्षकस्य गानं " यूं तो हमने लाख् हसी देखा है , तुम्सा नहि देखा " इति गीतं " तुम् सा नही देखा " इति चलच्चित्रार्थं गीतवान् । पश्चात् " काश्मीर् के कलि " चित्रार्थं " तारीफ् करू क्या उसकी जिस्ने तुम्हे बनाया" इत्यादीनि गीगानि गीतवान् । .<ref>{{Cite web | url=http://www.rafisongs.org/2007/07/09/78615/15 | title=Mohd Rafi Sahab: A Legend has no substitute | accessdate=25 December 2010 | archive-date=2 May 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110502082220/http://www.rafisongs.org/2007/07/09/78615/15 | deadurl=yes }}</ref> ===लक्ष्मीकन्तप्यारेलालयोः संसादः=== लक्ष्मीकान्तप्यारेलाल इति सङ्गीतसंयोजकयुग्मेन सह अपि मोहम्मद रफी कार्यं कृतवान् । ततस्य युग्मस्य " क्रि.श. १९६२तमवर्षस्य प्रथमचलच्चित्रे मोहम्मदः "पारसमणि" मोहम्मदः गीतवान् । पश्चात् एतेषां संश्रयेण क्रि.श. १९६४तमे वर्षे " दोस्ती "चित्रस्य "चाहूंगा मै तुझे सांज् सवेरे " इति गीतम् । एतस्य फिलं फेर् प्रशस्तिः आगता । रफी अस्य युग्मस्य स्वरसंयोजने ३६९गीतानि गीतवान् ।<ref name="how_fair_raju1" /> तेषु १८६वैयक्तिकगीतानि । क्रि.श.१९५०-७०तमवर्षकाले मोहम्मदरफी अधिकनियोगे विद्यमानः गायकः आसीत् ।<ref>{{Cite web | url=http://in.rediff.com/movies/2006/aug/21rafi.htm | title=Did Mohammad Rafi get his due? | author=Arthur J Pais | publisher=[[Rediff.com]] | date=२००६-०८-२१ | accessdate=२००७-०४-२८ }}</ref>[[हिन्दीभाषा]]याः चलच्चित्रेषु अनेकेषाम् अभिनेतॄणाम् अभिनये मोहम्मदः गानानि गीतवान् ।<ref>{{Cite web |title=mohammad rafy : everyonece wise |url=http://www.screenindia.com/20010803/mcover1.html |accessdate=2012-03-26 |archive-date=2007-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071205233306/http://www.screenindia.com/20010803/mcover1.html |deadurl=yes }}</ref> एषः क्रि.श.१९६५तमे वर्षे [[भारतसर्वकारः|भारतसर्वकारस्य]] अत्युन्नतपुरस्कारं [[पद्मश्रीप्रशस्तिः|पद्मश्रीप्रशस्तिं]] प्राप्तवान् । क्रि.श. १९६०तमे वर्षस्य अन्तिमभागे मारिषस् द्वीपदेशं सन्दृश्य आङ्ग्लभाषायाः गीतगुच्छद्वयार्थं गीतवान् । तस्मिन् किञ्चित् "पाप् हिट्स् " इति गीतगुच्छम् । यस्मिन् ध्वनेः आरोहावरोहः विशेषः । एतस्यां कलायाम् अपि रफी प्रसिद्धः । आशा भोसले वर्याया सह युगलगीते "हेल्लो स्वीटी सेवेण्टीन् " इत्यस्मिन् अपि च गितादत्ता इत्यनया सह " ओ चले हो कहां दिल् के आईने मे " इति गीते च कण्ठस्य आरोहावरोहं प्रदर्शितवान् ।<ref name="indobase" /> ==विवादाः== ===प्रतिफलापेक्षा=== क्रि.श. १९६२-६३काले रफीमहोदस्य प्रसिद्धिं परिगणय्य रजधनस्य परिमाणां प्रतिशतं पञ्च प्रार्थितवती । किन्तु सङ्गीतनिदेशकाः तत् नाङ्गीकृतवन्तः । यदि चलच्चित्रं गीतानां कारणेन सफलम् भविष्यति तदा प्रतिशतफ्रलं दातुं शक्यते इति निर्णयः अभवत् । कदाचित् चलच्चित्रम् धनार्जने असाफल्यं प्राप्नोति तदा तस्य दायित्वं केवलं निर्मातुः भवति नतु गायकस्य वा स्वरसंयोजकस्य । इति केषाञ्चन अभिप्रायः आसीत् । रफी वदति स्म गायकः गीतं न सृजति । स्वसंयोजकस्य आशयानुगुणं गीतस्य पुनः सृष्टिं करोति । तदनुगुणं प्रतिफलमपि स्वीकरोति । तत्पश्चात् कार्यबद्धता समाप्ता भवति इति । {{citequote|date=December 2010}} किन्तु [[लता मङ्गेश्कर्]] इति गायिकायाः वादः भिन्नः । एवं चेत् गायकानां फलयोगविषये अस्थिरताम् आनयति । इति विचिन्त्य तताः परं लता रफिना सह न गीतवती । किन्तु रफी तु लतया सह गातुम् उत्सुकः आसीत् ।<ref name="how_fair_raju3">{{Cite web | url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld3.htm | title=How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 3 | author=Raju Bharatan | publisher=[[Rediff.com]] | date= २००६-०८-२३ | accessdate=२००७-०४-२८ }}</ref><ref name="how_fair_raju4">{{Cite web | url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld4.htm | title=How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 4 | author=Raju Bharatan | publisher=[[Rediff.com]] | date=२००६೦-०८-२१ | accessdate=२००७-०४-२८ }}</ref> एस्.डि.बर्मन् इति सङ्गीतनिदेशकः सन्धिं कारयित्वा एतयोः युगलगीतानि गापितवान् । ===गिन्निस् विश्वाभिलेखः=== मोहम्मद रफी तु स्वस्य वृत्तेः अन्तिमदिनेषु लता मङ्गेश्कर् वर्यां गिन्निस् विश्वाभिलेखे परिचायनविषये विवादितः । क्रि.श. १९७७तमे वर्षे गिन्निस् विश्वाभिलेख सङ्घटस्य कृते पत्रमेकम् अलिखत् । यत्र लतायाः गानोपलब्धिविषये प्रश्नितम् आसीत् । क्रि.श. १९७९तमे वर्षे गिन्निस्सङ्घटनात् प्रत्युत्तरं प्राप्य निराशः सन् पुनः परिशीलनार्थं पत्रम् अलिखत् । किन्तु किमपि प्रत्युत्तरं न प्राप्तवान् । "<ref name="how_fair_raju6">{{Cite web | url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title=How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author=Raju Bharatan | publisher=[[Rediff.com]] | date=२००६-०८-२३ | accessdate=२००७-०४-२८ }}</ref> क्रि.श. १९७७तमे वर्षे बि.बि.सी.आकाशवाणीसन्दर्शने अहं २६०००गीतानि गीतवान् इति मोहम्मद रफी उक्तवान् ।<ref name="youtube.com" /> किन्तु अस्य मरणोत्तरं क्रि.श. १९८४तमे वर्षे गिन्निस् विश्वाभिलेखस्य संस्था [[लता मङ्गीश्कर्]] एव अत्यधिकगीतानां सम्राज्ञी इति उदघोषयत् । {{sic}}<ref name="how_fair_raju7">{{Cite web | url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title=How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author=Raju Bharatan | publisher=[[Rediff.com]] | date=२००६-०८-२३ | accessdate=२००७-०४-२८ }}</ref><ref name="how_fair_raju7" /> किन्तु लभ्याभिलेखानुगुणं मोहम्मदस्य गानानां सङ्ख्या ४५१६ [[हिन्दीभाषा]]याः चलच्चित्रगीतानि, ११२अन्यभाषाचलच्चित्रगानानि, ३२८चलच्चित्रेतरगीतानि इति । एतानि क्रि.शा. १९४५तः १९८०कले गीतवान् । क्रि.श. १९९१तमे वर्षे एतयोः नामनि गिन्निस् विश्वाभिलेखतः निष्कासित, अन्यसाधकस्य कारणेन ।<ref name="how_fair_raju7" /> क्रि.श. १९७०तमे वर्षे यदा मोहम्मदस्य अनारोग्यम् आसीत् तदा अतिन्यूनसङ्ख्यया गीतानि गीतवान् । हज़् यात्राकाले न गायतु इति कैश्चित् आदिष्टः आसीत् इत्यपि श्रूयते ।<ref>{{Cite web |title=Mohammed Rafi Profile, Life, Timeline |url=https://music.indobase.com/composers-playback-singers/mohammed-rafi.html |accessdate=2026-03-17 |website=music.indobase.com |language=en}}</ref> {{who|date=December 2010}}<ref>http://www.rafisongs.org/२००७/०८/२६/७८६२१/mohammed-rafi-biograpohy/index.html{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तस्मिन् एव काले किशोरकुमारस्य गीतानि जनप्रियानि अभवन् । "आराधना "इति चलच्चित्रस्य गीतानि मोहम्मदरफिना गीतव्यानि [[किशोरकुमारः]] गीतवान् ।<ref name="how_fair_raju3" /><ref>{{Cite web | url=http://www.telegraphindia.com/1050729/asp/etc/story_5037312.asp | title=Forever velvet | author=Anil Grover | publisher=The Telegraph | date=29 July 2005 | accessdate=28 April 2007 }}</ref> अस्य चित्रस्य गीतानि एस्. डि. बर्मन् इत्यनेन स्वरनिबद्धानि । तस्य चित्रस्य " बागो में बहार है ", " गुन् गुना रहे हैं भंवरे " इति पुरुषकण्ठस्य गीतद्वयं रफिना गापितवान् । एतस्य ध्वनिमुद्रणपश्चात् एस्. डि. बर्मन् रुग्णः अभवत् । अतः तस्य पुत्रः [[आर्. डि. बर्मन्]] ध्वनिमुद्रणकार्यस्य दायित्वं स्वीकृतवान् । तदा " रूपतेरा मस्ताना, मेरे सप्नों की रानि कब " इति अवशिष्टगीतद्वयं [[किशोरकुमारः|किशोरकुमारेण]] गापितवान् ।<ref name="how_fair_raju2" /> किन्तु क्रि.श. १९७१-७३काले मोहम्मदस्य योगदानं क्षितम् ।<ref>{{Cite web | url=http://www.screenindia.com/20020726/mcov2.html | title=The mammoth myth about Mohammed Rafi | author=Rajiv Vijayakar | publisher=Screen | year=2002 | accessdate=13 June 2007 | archive-date=8 June 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070608072649/http://www.screenindia.com/20020726/mcov2.html | deadurl=yes }}</ref> ==अन्तिमकालः== मोहम्मद रफी क्रि.श. १९८०तमवर्षस्य जुलैमासस्य ३१दिनाङ्के रात्रौ हृदयवैफल्येन दिवङ्गतः ।<ref>{{Cite web | url= http://www.blonnet.com/life/2005/08/05/stories/2005080500180400.htm | title= The immortal Rafi | author= V. Gangadhar | publisher= [[The Hindu]] Business Line | date= २००५-०८-०५ | accessdate= २००७-०४-२८ | archive-date= 2007-09-29 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070929120442/http://www.blonnet.com/life/2005/08/05/stories/2005080500180400.htm | deadurl= yes }}</ref> अनेन गीतम् अन्तिमं गानं तु "श्याम् फिर् क्यूं उदास् है " (आस् पास् इति चित्रम्) यस्य लक्ष्मीकन्त-प्यारेलाल् इति सङ्गीतसंयोजकयुग्मेन स्वरसंयोजितम् । एतत् अस्य मरणात् कतिपयघण्टायाः पूर्वं ध्वनिमुद्रितम् ।<ref>{{Cite web | last= Salam | first= Ziya U. S. | title= Matchless magic lingers | url= http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/31/stories/2002073100290100.htm | date= 22 July 2001 | work= The Hindu | accessdate= 9 April 2009 | archive-date= 28 December 2010 | archive-url= https://web.archive.org/web/20101228033045/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/31/stories/2002073100290100.htm | deadurl= yes }}</ref><ref>[http://www.zeenews.com/news459223.html mohammad raphy : the soul ful wise live on] zee news 31st july 2008</ref> अस्य सयिद् रफी, खलील् रफी, हमीद् रफी, शाहिद् रफि इति चत्वारः पुत्राः परवीन्, नस्रीन्, यास्मिन् इतितिस्रः पुत्र्यः आसन् । अपि च १८ पौत्राः अभवन् ।<ref>{{Cite web | url=http://www.culturalindia.net/indian-music/indian-singers/rafi.html | title=Mohammed Rafi Bioagraphy | accessdate=25 December 2010 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716050328/http://www.culturalindia.net/indian-music/indian-singers/rafi.html | deadurl=yes }}</ref> अन्तिमयात्रायां बन्धवः अभिमानिनः च १०सहस्रजनाः सम्मिलिताः असन् । <ref>{{Cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Rafi-Madhubala-dont-rest-in-peace-here/articleshow/5558345.cms |title=Rafi, Madhubala don't rest in peace here |date=11 February 2010 |accessdate=14 February 2010 |publisher=[[The Times of India]] |first೧=Bella |last೧=Jaisinghani}}</ref> मोहम्मद रफी कदापि दुर्व्यसनस्य दासः नाभवत् । मतीयश्रद्धालुः एषः करुणालुः अपि आसीत् । निसार् भाज्मी इति नातीवजनप्रियः कश्चित् सङ्गीतज्ञः पाकिस्तानतः आगतः । केवलम् एकं रूप्यकं स्वीकृत्य गीतवान् । चलच्चित्रनिर्मातुः अपि धनसहाय्यं कृतवान् ।<ref>{{Cite web | url=http://www.rafisongs.org/2007/08/26/78621/mohammed-rafi-biograpohy/index.html | title=Mohd Rafi Bioagraphy | accessdate=25 December 2010 | archive-date=4 August 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100804043321/http://www.rafisongs.org/2007/08/26/78621/mohammed-rafi-biograpohy/index.html | deadurl=yes }}</ref> ==वैयक्तिकजीवनम्== क्रि.श. १९४५तमे वर्षे दूरबन्धुं बशिरा माझी इति कन्यां स्वस्य ग्रामे एव परिणीतवान् । अस्य सयिद् रफी, खलील् रफी, हमीद् रफी, शाहिद् रफि इति चत्वारः पुत्राः परवीन्, नस्रीन्, यास्मिन् इतितिस्रः पुत्र्यः आसन् । अपि च १८ पौत्राः अभवन् ।<ref name="tribuneindia_striking" /><ref>{{Cite web | url=http://www.rafisongs.org/2007/07/09/78615/15 | title=Mohd Rafi: A Legend has no substitute | accessdate=25 December 2010 | archive-date=2 May 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110502082220/http://www.rafisongs.org/2007/07/09/78615/15 | deadurl=yes }}</ref> एषः अनुशासितः पुरुषः आसीत् । गृहे ध्वनिमुद्रणशालायां च सर्वदा किञ्चन अनुशासनं पालयति स्म । दूमपानं मध्यपानं वा न करोति स्म । स्वस्य सङ्गीताभ्यासं प्रतिदिनं नियमितक्रमेण करोति स्म । कदाचित् केरम्, ब्याड्मिण्टन् क्रीडाः क्रीडति स्म । ==स्मरणीयांशाः== {{Trivia|date=December 2010}} * क्रि.श. १९६०तमे वर्षे मुगल् ए आज़म् चलच्चित्रे मोहम्मद रफी "ये मोहब्बत् ज़िन्दाबाद् " इति गीतं १००जनां समूहगानेन सह गीतवान् ।<ref name="thecolorsofindia.com">http://www.thecolorsofindia.com/mohd-rafi/facts.html</ref> * अयं लक्ष्मीकान्त-प्यारेलालयोः युग्मस्य स्वरसंयोजने अत्यधिकं नाम ३६९गीतानि गीतवान् ।<ref name="thecolorsofindia.com" /> * [[आशा भोंसले]] [[मन्ना डे]] इत्याभ्यां सह अधिकगीतानि गीतवान् ।<ref name="thecolorsofindia.com" /> * रफी अत्यधिकवारं फिलं फेर् प्रशस्तेः नामनिदेशने आगतः अपि च ६वारं प्रशस्तिं प्राप्तवान् ।<ref name="thecolorsofindia.com" /> * "मन् मोरा बावरा " रागिणी चित्रस्य एतत् गीतं गायतु इति [[किशोरकुमारः]] मोहम्मदं प्रार्थितवान् । एतत् अर्धशाश्त्रीयं गीतम् एतत् रफी एव केवलं गातुं शक्नोति इति एषः उक्तवान् ।<ref name="rafi.co.in">http://www.rafi.co.in/२००९/१०/೨೫/iinteresting-facts-about-rafi-sahab-and-kishore-da/೫೧೨೧೫೩/index.html{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * "अजब् है दास्ता तेरि ये ज़िन्दगी " इति गीतस्य पल्लविं किशोरकुमारः गीतवान् अवशिष्टभागं गातुं कष्टम् अनुभूतवान् । अतः शङ्कर-जैकिशनयुग्मस्य स्वरप्रस्तारेण मोहम्मदः पूर्णं गीतवान् ।<ref name="rafi.co.in" /> * "अमर अक्बर अन्थोनि " चलच्चित्रस्य "हम्को तुम्से होगया है प्यार क्या करें "इति गीतं मोहम्मदरफि, [[किशोरकुमारः]], [[लता मङ्गेश्कर]] [[मुकेशः]] च मिलित्वा गीतवन्तः ।<ref>{{Cite web |title=संग्रह प्रतिलिपि |url=http://www.bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid082610082856 |accessdate=2012-03-26 |archive-date=2012-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001105504/http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid082610082856 |deadurl=yes }}</ref> * कश्चित् वधदण्डितः " ओ दुनिया के रखवाले. सुन् दर्द बरे मेरे नाले " इति अस्य गीतं श्रोतुमिच्छामि इति जीवनस्य अन्तिमेच्छां प्रकटितवान् ।<ref>{{Cite web |last=Dr. Vasudha Theertharam and Gan Sharma |date=2009-04-05 |title=A wide range of fans for one song! |url=https://mohdrafi.com/meri-awaaz-suno/a-wide-range-of-fans-for-one-song.html |accessdate=2026-03-17 |website=Mohammed Rafi - Rafians tribute to a true Maestro |language=en}}</ref> * रायपुर् इति स्थाने शङ्कर-जयकिशनयुग्मस्य गीतं पुनः गातुं जानाः अभ्यर्थनां कृतवन्तः । सहयोगं दातुं श्रान्ताः वाद्यकलाविदः अशक्ताः आसन् । तदा मोहम्मदः केवलं हार्मोनियं वादयन् पुनः पञ्चगीतानि निरन्तरम् अगायत् ।<ref>http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mohammed_Rafi&amp;action=edit&amp;section=೧೯</ref> * आरभिकवर्षेषु फिलं फेर सङ्घटनं पुरुषमहिलाभेदेन विना एकाम् एव प्रशस्तिं यच्छति स्म । तदा एव ६वारं तां प्रशस्तिं प्राप्तवान् ।<ref>{{Cite web |title=संग्रह प्रतिलिपि |url=http://blogs.hindustantimes.com/capital-closeup/2009/07/29/the-incomparable-mohammad-rafi/ |accessdate=2012-03-26 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711170404/http://blogs.hindustantimes.com/capital-closeup/2009/07/29/the-incomparable-mohammad-rafi/ |deadurl=yes }}</ref> ==प्रशस्तिपुरस्काराः== *क्रि.श.१९४८ मोहम्मद रफी भारतस्य प्रथमप्रधानमन्त्रिणः जवाहरलाल नेह्रूवर्यस्य हास्तात् प्रथमस्वातन्त्रप्राप्तिदिनोत्सवे रजपदकं प्राप्तवान् ।<ref name="sangeetmahal_hall_of_fame" /> * क्रि.श. १९६७ तमे वर्षे अस्मै [[पद्मश्रीप्रशस्तिः]] [[भारतसर्वकारः|भारतसर्वकारेण]] प्रदत्ता । * क्रि.श. १९७४तमे वर्षे अत्युत्तमगायकः इति प्रशस्तिः फिल्म् वर्ल्ड् इति पत्रिकया अस्य तेरी गलियों में ना रखेङ्गे, कद्म आज् के बाद् इति गीतस्य गानार्थम् अस्मै प्रदत्ता । * क्रि.श. २००१तमे वर्षे रफिमहोदयः सहस्रमानस्य अत्युत्तमः गायकः इति प्रशस्तिः [[मुम्बै]] नगरे हिरोहोण्डा, स्टार् डस्ट् इति पत्रिकायोः सहयोगेन प्रदत्ता । ; [[अत्युत्तमनेपथ्यगायकः इति राष्ट्रियचलच्चित्रप्रशस्तिः]] {| class="wikitable sortable" |- ! कालः ! गीतानि ! | चित्रीकरणम् ! स्वरसंयोजकाः ! गीतरचनकाराः |- | क्रि.श.१९५७ | जिह्ने ना नाज़् है हिन्द् पार् | प्यासा | सचिन् देव् बर्मन् | [[सहिर् लुधियान्वी]] |- | क्रि.श.१९६४<ref name="awards">http://calcuttatube.com/mohammed-rafi-the-golden-voice-that-lives-on-and-on/44167/</ref> | चाहूङ्गा मै तुजे | दोस्ती | लक्ष्मीकन्त-प्यारेलाल | मज्रूह् सुल्तान् पुरि |- | क्रि.श.१९६६<ref name="awards" /> | बाहारों फूल् बरसावो | सूरज़् | शङ्कर-जैकिशन् | शैलेन्द्र |- | क्रि.श.१९६७<ref>http://popcorn.oneindia.in/artist-awards/494/7/mohammed-rafi.html{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.thecolorsofindia.com/mohd-rafi/awards.html</ref> | बाबुल् कि दुवाये | नील् कमल् | रविः | [[साहिर् लुधियान्वी]] |- | क्रि.श.१९७७<ref name="tribuneindia_sang_for_kishore" /> | क्या हुवा तेरा वादा | हम किसी से कम नही | [[आर्. डि. बर्मन्]] | मज्रूह् सुल्तन् पुरि |- |} ; [[अत्युत्तमनेपथ्यगायकः इति फिल्म फेर् प्रशस्तिः]]<ref name="filmfareawards.indiatimes.com">{{cite news | url=http://filmfareawards.indiatimes.com/ | work=The Times of India | title=संग्रह प्रतिलिपि | accessdate=2012-03-26 | archive-date=2012-07-08 | archive-url=https://archive.ph/20120708102013/http://filmfareawards.indiatimes.com/ | deadurl=yes }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! कालः ! गीतानि ! | चित्रीकरणम् ! स्वरसम्योजकाः ! गीतरचनकाराः |- | क्रि.श.१९६० | चौदवी का चान्द् हो | चौदवीं का चान्द् | मुम्बै रविः | शकील् बदायूनि |- | क्रि.श.१९६१ | तेरी प्यारी प्यारी सूरत को | ससुराल् | शङ्कर-जैकिशन् | शैलेन्द्रः |- | क्रि.श.१९६४ | चाहूङ्गा मै तुझे | दोस्ती | लक्ष्मीकान्त-प्यारेलाल् | मज्रूह् सुल्तान् पुरी |- | क्रि.श.१९६६ | बहारो फूल् बरसावो | सूरज् | शङ्कर-जैकिशन् | शैलेन्द्रः |- | क्रि.श. १९६८ | दिल् के झरोङ्के में | ब्रह्मचारी | शङ्कर-जैकिशन् | शैलेन्द्रः |- | १९७७ | क्या हुवा तेरा वादा | हम् किसी से कम् नही | [[आर्. डि. बर्मन्]] | मज्रूह् सुल्तान् पुरि |} नामनिदिष्टानि :<ref name="filmfareawards.indiatimes.com" /> {| class="wikitable sortable" |- ! कलः ! गीतानि ! | चित्रीकरणम् ! स्वरसंयोजकाः ! गीतरचनकार |- | क्रि.श. १९६१ | हुस्न्वले तेरा जवाब् नही | घराना | रविः | शकील् बुदायुनि |- | क्रि.श.१९६२ | यह गुलाबदन् यह गुलाबदन् | प्रोफेसर् | शङ्कर-जैकिशन | शैलेन्द्रः |- | क्रि.श. १९६३ | मेरे महबूब तुझे | मेरे महबूब् | [[नौशादः]] | शकील् बुदायुनि |- | क्रि.श. १९६५ | छू लेने दो नाजुक् होटों को | काज़ल् | रविः | [[साहिल् लुधियान्वी]] |- | क्रि.श. १९६८ | मै गांऊ तुम् सो जावो | ब्रह्मचारि | शङ्कर-जैकिशन | शैलेन्द्रः |- | क्रि.श.१९६९ | बडि मस्तानी है | जीने कि राह | लक्ष्मीकन्त-प्यारेलाल | आनद भक्षि |- | क्रि.श. १९७० | खिलोना जान कर् | खिलोना | लक्ष्मीकन्त-प्यारेलाल | आनन्द भक्षि |- | क्रि.श. १९७२ | हम को तो जान् से प्यारी | नैना | शङ्कर-जैकिशन | हसरत् जैपुरि |- | क्रि.श.१९७४ | अच्चा ही हुवा दिल् टूट् गया | मा बहन और् बीवि | शारदा | खमर जलालाबै वेद्पाल् वर्मा |- | क्रि.श. १९७७ | फर्दा है पर्दा | अमर अक्बर् अन्तोनी | लक्ष्मीकन्त-प्यारेलाल | आनन्द भक्षि |- | क्रि.श.१९७८ | आदमी मुसाफिर् है | अप्नापन | लक्ष्मीकन्त-प्यारेलाल | आनन्दभक्षि |- | क्रि.श.१९७९ | चलो रे डोलि उठावो कहार् | जानी दुश्मन् | लक्ष्मीकान्त-प्यारेलाल | वर्मा मलिक् |- | क्रि.श. १९८० | मेरे दोस्त् किस्सा यह है | दोस्ताना | लक्ष्मीकान्त-प्यारेलाल | आनन्द भक्षि |- | क्रि.श. १९८० | दर्द ए दिल् दर्द ए ज़िगर् | कर्ज़ | लक्ष्मीकान्त-प्यारेलाल | आनद भक्षि |- | क्रि.श. १९८० | मैने पूछा चन्द से | अब्दुला | [[आर्. डि. बर्मन्|राहुल देव बर्मन्]] | आनन्द भक्षि |} '''गङ्गालस्य चलच्चित्रपत्रकाराणां सङ्घस्य अत्युत्तमनेपथ्यगायकस्य प्रशस्तिभूषितगीतानि ।''' {| class="wikitable sortable" |- ! कालः ! | चित्रीकृतानि ! सङ्गीतसंयोजकः ! गीतरचनकारः |- | क्रि.श. १९५७ | तुम्सा नहि देखा | [[ओ.पि.नैयर|ओङ्कार प्रसाद नैयरः]] | मज्रूह सुल्तान पुरि |- | क्रि.श. १९६५<ref>{{cite web |url= http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/196528.htm |title= 1965- 28th Annual BFJA Awards - Awards For The Year 1964 |accessdate= 14 December 2008 |publisher= Bengal Film Journalists' Association |archive-date= 8 January 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100108080918/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/196528.htm |deadurl= yes }}</ref> | दोस्ती | लक्ष्मीकान्त प्यारेलाल | मज्रूह सुल्तान पुरि |- | क्रि.श. १९६६<ref>{{Cite web |url= http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/196629.htm |title= 1966: 29th Annual BFJA Awards - Awards For The Year 1965 |3= Bfjaawards.com |publisher= Bengal Film Journalists' Association |accessdate= 22 October 2009 |archive-date= 8 January 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100108052343/http://www.bfjaawards.com/legacy/pastwin/196629.htm |deadurl= yes }}</ref> | अर्ज़ा | शङ्कर-जैकिशन | हसर जैपुरी |} ;[[सुरशृङ्गारप्रशस्तिः|सुरशृङ्गारप्रशस्तिविजितगितानि]] {| class="wikitable sortable" |- ! कालः ! | चित्रीकृतम् ! सङ्गीतसंयोजकः ! गीतरचनाकारः |- | क्रि.श. १९६४ | चित्रलेखा | रोशन् | सहिर् लुधियान्वी<ref>{{Cite web |url=http://www.mohdrafi.com/web/his-voice-swayed-millions.html |title=His Voice swayed millions |accessdate=25 December 2010 }}</ref> |} ==उल्लेखाः== {{reflist|30em}} ==विशेषावलोकनम्== *[[प्रसिद्धभारतीयानाम् आवली]] ==बाह्यानुबन्धाः== *[http://www.imdb.com/name/nm0706327/मोहम्मद रफी] at the internet movie data base *[http://www.raffinews.com/ RaffiNews.com] *[http://www.childhonouring.org/ Child Honouring] <!--*[http://www.ltgov.bc.ca/whatsnew/sp/sp_june29_1_2006.htm Iona Campagnola Speech] 404'd --> <!--*[http://www.councilhd.ca/ Council of Human Development] Links to a lesbian porn site. Hacked? --> Organizations affiliated with Raffi: *[http://www.thedarwinproject.com/ The Darwin Project Council] *[http://www.partnershipway.org/ Center for Partnership Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204051113/http://www.partnershipway.org/ |date=2012-02-04 }} *[http://www.childenvironment.org/ Center For Children's Health and the Environment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120191809/http://www.childenvironment.org/ |date=2009-01-20 }} <!--*[http://web2.uwindsor.ca/flipside/vol3/jun00/00jn12a.htm Raffi: Yes, we have no advertising DEAD LINK --> Raffi's music: *[http://www.myspace.com/raffichildrensmusic Raffi on Myspace] *[http://www.youtube.com/watch?v=zSn9KrK0peM Raffi on YouTube: COOL IT - The Global Cooling Song] {{भारतस्य नेपथ्यगायकाः}} [[वर्गः:चलच्चित्रगायकाः]] 2gi4g5l3n4rj3302ng7pu5hix0u2dil 0 16840 499009 497955 2026-04-29T02:08:59Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499009 wikitext text/x-wiki {{निर्वाचित लेख}} {{Infobox Hindu leader |name=जगद्गुरुरामभद्राचार्यः |image=Jagadguru Rambhadracharya.jpg |image_size=250px |caption=अक्तूबर २५, २००९ दिनाङ्के प्रवचनरतः जगद्गुरुरामभद्राचार्यः |alt= <!-- |birth_date={{birth date|1950|1|14|df=y}} --> |birth_date=मकरसंक्रान्तिः १४ जनवरी १९५० |birth_place=[[जौनपुर]]म्, [[उत्तरप्रदेशः]], [[भारतवर्षम्]] |birth_name=गिरिधरमिश्रः |death_date= |death_place= |guru=ईश्वरदासमहाराजाः |philosophy=विशिष्टाद्वैतवेदान्तः |honors=धर्मचक्रवर्ती, महामहोपाध्यायः, श्रीचित्रकूटतुलसीपीठाधीश्वरः, जगद्गुरुरामानन्दाचार्यः, महाकविः, प्रस्थानत्रयीभाष्यकारः, इत्यादि |quote=मानवतैव मम मन्दिरः<br /> अहमेतस्याः एकपूजकः॥ <br /> विकलाङ्गाः मम महेश्वराः <br /> अहं त्वेतेषां कृपाभिक्षुकः ॥<ref>{{cite web | date=2003 | url=http://jagadgururambhadracharya.org/videos/jrhu?id=2 | language=हिन्दी | title=जगद्गुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | publisher=श्री तुलसी पीठ सेवा न्यास | accessdate=जून २१, २०११}}</ref> |Literary works = प्रस्थानत्रय्यां राघवकृपाभाष्यम्, श्रीभार्गवराघवीयम्, भृङ्गदूतम्, गीतरामायणम्, श्रीसीतारामसुप्रभातम्, श्रीसीतारामकेलिकौमुदी, अष्टावक्र, इत्यादयः |footnotes= }} '''जगद्गुरुरामभद्राचार्यः''' ({{IPA audio link|{{PAGENAME}}.wav}} {{IPAc-en|ˈ|dʒ|ə|g|ə|d|g|ʊ|r|ʊ|r|aː|m|ə|b|h|ə|d|r|aː|x|aː|r|j|ə|h}}) ({{lang-hi|जगद्गुरु रामभद्रचार्य}}, {{lang-en|Jagadguru Ramabhadracharya}}) पूर्वाश्रमे '''गिरिधरमिश्राख्यः''', आर्यवर्ते उत्तरप्रदेशराज्यस्थचित्रकूटे निवसन्नेकः प्रख्यातविद्ववान् शिक्षाविद् रचनाकारः प्रवचनकारः दार्शनिकः सनातनधर्मगुरुश्चास्ति।<ref name="speakerloksabha">{{cite web | last=लोक सभा | first=अध्यक्ष कार्यालय | title = Speeches | language=आङ्ग्लभाषा | url = http://speakerloksabha.nic.in/Speech/SpeechDetails.asp?SpeechId=195 | accessdate = मार्च ८, २०११ | quote=Swami Rambhadracharya, ..., is a celebrated Sanskrit scholar and educationist of great merit and achievement. ... His academic accomplishments are many and several prestigious Universities have conferred their honorary degrees on him. A polyglot, he has composed poems in many Indian languages. He has also authored about 75 books on diverse themes having a bearing on our culture, heritage, traditions and philosophy which have received appreciation. A builder of several institutions, he started the Vikalanga Vishwavidyalaya at Chitrakoot, of which he is the lifelong Chancellor.)}}</ref> सः रामानन्दसम्प्रदायस्य वर्तमानजगद्गुरुरामानन्दाचार्यचतुष्टये एकोऽस्ति, अस्मिन् पदे १९८८तमे ईसवीयाब्दे प्रतिष्ठापितवांश्च।<ref name="kbs-bio">{{cite journal | first=आर | last=चन्द्रा | title=जीवन यात्रा | volume=८ | issue=११ | journal=क्रान्ति भारत समाचार | location=लखनऊ, उत्तर प्रदेश, भारत | date=सितम्बर २००८ | pages=२२-२३ | language=हिन्दी}}</ref><ref name="agarwal-bio">अग्रवाल २०१०, पृष्ठ ११०८-१११०।</ref><ref name="dinkarjagadguru">दिनकर २००८, पृष्ठ ३२।</ref> सः उत्तरप्रदेशराज्ये चित्रकूटस्थस्य [[तुलसीदास|तुलसीदासनामस्थापितस्य]] श्रीतुलसीपीठ इत्यस्य धार्मिकसामाजिकसेवासंस्थानस्य संस्थापकोऽध्यक्षश्च।<ref>नागर २००२, पृष्ठ ९१।</ref> अपि च, सः चित्रकूटस्थितस्य जगद्गुरुरामभद्राचार्यविकलाङ्गविश्वविद्यालयस्य संस्थापक आजीवनकुलाधिपतिश्च।<ref>{{cite web | title = The Chancellor | language = आङ्ग्लभाषा | url = http://www.jrhu.com/index_files/Page350.htm | accessdate = जुलाई २१, २०१० | publisher = जगद्गुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | archive-date = 2010-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100516025933/http://www.jrhu.com/index_files/Page350.htm | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite journal | language=आङ्ग्लभाषा | title = Analysis and Design of Algorithm | last=द्विवेदी | first=ज्ञानेन्द्र कुमार | publisher=लक्ष्मी प्रकाशन | date=दिसम्बर १, २००८ | location=नई दिल्ली, भारत | id=ISBN 978-81-318-0116-1 | pages=पृष्ठ x}}</ref> एषो विश्वविद्यालयः चतुर्विधविकलाङ्गविद्यार्थिभ्य एव स्नातकस्नातकोत्तराश्च पाठ्यक्रमोपाधीः प्रददाति। जगद्गुरुरामभद्राचार्यः मासद्वयाल्पायावेव नेत्रज्योतिरहितोऽभवत् – ततः प्रभृति प्रज्ञाचक्षुरेषः।<ref name="kbs-bio"/><ref name="agarwal-bio"/><ref name="kkbvp">{{cite web | publisher=के के बिड़ला प्रतिष्ठान | language=हिन्दी | title = वाचस्पति पुरस्कार २००७ | url = http://www.kkbirlafoundation.com/downloads/pdf/vach-2007.pdf | accessdate = मार्च ८, २०११}}</ref><ref name="outlook">{{cite web | first=सुतपा | last=मुखर्जी | title=A Blind Sage's Vision: A Varsity For The Disabled At Chitrakoot | publisher=आउटलुक | place=नयी दिल्ली, भारत | date=मई १०, १९९९ | url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?207437 | language=आङ्ग्लभाषा | accessdate=जून २१, २०११}}</ref> अध्ययनाय रचनायै वा तेन ब्रेललिपिः कदापि न प्रयुक्ता। [[:w:Polyglot|बहुभाषाविदस्ति]] द्वाविंशतिभाषासम्भाषणशौण्डः रामभद्राचार्यः।<ref name="kkbvp"/><ref>दिनकर २००८, पृष्ठ ३९।</ref><ref>{{cite web | title = श्री जगद्गुरु रामभद्राचार्य | publisher=अधिकृतं जालस्थानम् | url = http://jagadgururambhadracharya.org | accessdate = 10 May 2011 | language=आङ्ग्लभाषा | quote=आश्चर्यजनक तथ्य: अंग्रेज़ी, फ्रांसीसी और अनेक भारतीय भाषाओं सहित २२ भाषाओं का ज्ञान}}</ref> सः [[संस्कृत]] [[हिन्दी|हिन्द्य]] [[:hi:अवधी|वधी]] [[मैथिली|मैथिल्या]]दिभाषासु आशुकविः रचनाकारश्च। तेन अशीत्यधिकाः ग्रन्थाः प्रणीताः, येषु चत्वारि महाकाव्यानि (संस्कृते द्वे हिन्द्यां द्वे च), रामचरितमानसे हिन्दीटीका, [[अष्टाध्यायी|अष्टाध्याय्यां]] काव्यात्मकसंस्कृतटीका, प्रस्थानत्रयीसंस्कृतभाष्यानि च सम्मिलितानि।<ref name="dinkarbiblio">दिनकर २००८, पृष्ठ ४०–४३।</ref> सः तुलसीदाससाहित्यक्षेत्रे भारतस्य सर्वश्रेष्ठविशेषज्ञेषु गण्यते,<ref name="outlook"/><ref>प्रसाद १९९९, पृष्ठ xiv: "Acharya Giridhar Mishra is responsible for many of my interpretations of the epic. The meticulousness of his profound scholarship and his extraordinary dedication to all aspects of Rama's story have led to his recognition as one of the greatest authorities on Tulasidasa in India today ... that the Acharya's knowledge of the Ramacharitamanasa is vast and breathtaking and that he is one of those rare scholars who know the text of the epic virtually by heart."</ref><ref>{{cite journal | language=आङ्ग्लभाषा | title = The Ramayana: Global View | first=लल्लन प्रसाद, ed. | last=व्यास | publisher=हर आनन्द प्रकाशन प्राइवेट लिमिटेड | year=१९९६ | location=दिल्ली, भारत | id=ISBN 978-81-241-0244-2 | quote=... Acharya Giridhar Mishra, a blind Tulasi scholar of uncanny critical insight, ... | pages=पृष्ठ ६२}}</ref> रामचरितमानसस्य एकायाः [[:w:Textual criticism|प्रामाणिकप्रत्याः]] सम्पादकश्च, एषा प्रतिकृतिः तुलसीपीठेन प्रकाशिता।<ref>रामभद्राचार्य (ed) २००६।</ref> स्वामिरामभद्राचार्यः रामायणभागवतयोः सुप्रसिद्धकथाकारः वर्तते – भारतस्य भिन्नभिन्ननगरेषु विदेशेषु च तस्य कथाकार्यक्रमाः नियमितरूपेणायुज्यन्ते संस्कारटीवीसनातनटीवीत्यादिचैनलेषु प्रसार्यन्ते च।<ref>{{cite web | language=हिन्दी | last=एन बी टी न्यूज़ | first=गाज़ियाबाद | publisher=नवभारत टाईम्स | title = मन से भक्ति करो मिलेंगे राम : रामभद्राचार्य | url = http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/7329118.cms | date = जनवरी २१, २०११ | accessdate=जून २४, २०११}}</ref><ref>{{cite web | last=संवाददाता | first=ऊना | publisher=दैनिक ट्रिब्यून | title = केवल गुरु भवसागर के पार पहुंचा सकता है : बाबा बाल जी महाराज | language=हिन्दी | url = http://dainiktribuneonline.com/2011/02/%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%B2-%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81-%E0%A4%AD%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A4%B9/ | date = फ़रवरी १३, २०११| accessdate=जून २४, २०११}}</ref><ref>{{cite web | last=संवाददाता | first=सीतामढ़ी | publisher=जागरण याहू | language=हिन्दी | title=ज्ञान चक्षु से रामकथा का बखान करने पहुंचे रामभद्राचार्य | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/local/bihar/4_4_7679575.html | date=मई ५, २०११ | accessdate=जून २४, २०११ | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922161110/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/bihar/4_4_7679575.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | last=संवाददाता | first=ऋषिकेश | publisher=जागरण याहू | language=हिन्दी | title=दु:ख और विपत्ति में धैर्य न खोएं | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttranchal/4_5_7835924_1.html | date=जून ७, २०११ | accessdate=जून २४, २०११ | quote=प्रख्यात राम कथावाचक स्वामी रामभद्राचार्य महाराज ने कहा कि ... | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922161250/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttranchal/4_5_7835924_1.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | publisher=Anjoria | title=सिंगापुर में भोजपुरी के अलख जगावत कार्यक्रम | url=http://anjoria.com/?p=4041 | date=जून २६, २०११ | accessdate=जून ३०, २०११ | quote=श्री लक्ष्मी नारायण मन्दिर में सुप्रसिद्ध मानस मर्मज्ञ जगतगुरु रामभद्राचार्य जी राकेश के मानपत्र देके सम्मानित कइले। | language=भोजपुरी | archive-date=2011-07-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110701095824/http://anjoria.com/?p=4041 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | title = रामभद्राचार्य जी | url = http://www.sanatantv.com/rambhadracharya.php | publisher = सनातन टीवी | accessdate = मई १०, २०११ | language = आङ्ग्लभाषा | archive-date = 2011-07-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110720021254/http://www.sanatantv.com/rambhadracharya.php | deadurl = yes }}</ref> == जनिः बाल्यकालश्च == जगद्गुरुरामभद्राचार्यस्य जनिर्भारतवर्षे उत्तरप्रदेशराज्ये जौनपुरजनपदान्तर्वर्तिनि शाण्डिखुर्दनामके ग्रामे एकस्मिन् वसिष्ठगोत्रिये सरयूपारीणब्राह्मणकुले पञ्चाशदुत्तरैकोनविंशतिशते ईसवीयाब्दे मकरसङ्क्रान्तौ (१४ जनवरी १९५० दिनाङ्के) तदनुसारे माघमासे कृष्णपक्षे एकादश्यां तिथौ रात्र्यां १०:३४ वादने श्रीराजदेवमिश्रस्य चतुर्थापत्यरूपेण श्रीमतीशचीदेव्याः कुक्षितः समभवत्। तस्य पितामहस्य मिश्रसूर्यबलीमहोदयस्य एका पितृव्यात्मजा मीराबाय्याः भक्तासीत्तस्मात् सा नवजातस्य बालकस्य नामकरणं गिरिधर इति कृतवती।<ref name="kkbvp"/><ref name="dinkarearlylife">दिनकर २००८, पृष्ठ २२–२४।</ref> === दृष्टिबाधनम् === दैवदुर्विपाकाद्गिरिधरस्य नेत्रदृष्टिः मासद्वयावधौ गता। मार्च २४, १९५० दिनाङ्के बालकस्य नेत्रयोः रोहुआरोगोऽपस्थितोऽभवत्। ग्राम्यक्षेत्रेषु तदाधुनिकचिकित्सानुपलब्धासीत्। शिशुरेकायाः वृद्धायाः चिकित्सिकायारन्तिके नीतः या रोहुआनिदानाय ख्याता। चिकित्सिका गिरिधरस्य नेत्रयोरेकमुष्णद्रव्यं निक्षिप्त्वती, परन्तु रक्तस्रावेण गिरिधरस्य उभयोर्नेत्रयोर्दृष्टिः नष्टा।<ref name="aicb-bio">{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | last=अनेजा | first=मुक्ता; आईवे टीम | year=२००५ | title=Abilities Redefined - Forty Life Stories Of Courage And Accomplishment | publisher=अखिलभारतीयनेत्रहीनपरिसङ्घः | chapter=Shri Ram Bhadracharyaji - A Religious Head with a Vision | url=http://www.aicb.in/images/success_story.pdf | accessdate=अप्रैल २५, २०११ | pages=६६-६८ | archive-date=2011-09-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110903121706/http://www.aicb.in/images/success_story.pdf | deadurl=yes }}</ref> ईक्षणचिकित्सायै बालकं तस्य परिवारः सीतापुरे, लखनऊनगर्यां मुम्बईनगरे च विभिन्नायुर्वेदहोमियोपैथीपाश्चात्यचिकित्साविशेषज्ञानामन्तिके नीतवान्, परन्तु गिरिधरस्य नेत्रयोरुपचारं कारयितुं नाशक्नोत्।<ref name="dinkarearlylife"/> गिरिधरमिश्रः ततः प्रभृति प्रज्ञाचक्षुः। न तु सः पठितुं शक्नोति नैव च लेखितुं, न च ब्रेललिपिं युञ्जते - एकश्रुतः सः केवलं श्रुत्वा शास्त्राणि साधयत्युक्त्वा च लिपिकारेभ्यः स्वरचनाः लेखयति।<ref name="aicb-bio"/> === प्रथमकाव्यरचना === गिरिधरस्य जनकः मुम्बईनगरे कार्यरत आसीदतः तस्य प्रारम्भिका शिक्षा गृहे एव पितामहसन्निधौ सम्पन्ना। प्रत्यपराह्णं पितामहः तस्मै रामायणमहाभारतविश्रामसागरसुखसागरप्रेमसागरब्रजविलासादीनां काव्यानां पदानि श्रावितवान्। गिरिधरेण त्रयवर्षाल्पावस्थायामवधीभाषायां सर्वप्रथमकवितामराचि पितामहायाश्रावि च। पदेऽस्मिन् कृष्णमाता यशोदैकां गोपिकां तया श्रीकृष्णेन सह कृताय कलहाय तर्जयति।<ref name="dinkarearlylife"/> <blockquote> <center> {{Cquote|''मेरे गिरिधारी जी से काहे लरी ॥'' <br /> ''तुम तरुणी मेरो गिरिधर बालक काहे भुजा पकरी ॥'' <br /> ''सुसुकि सुसुकि मेरो गिरिधर रोवत तू मुसुकात खरी ॥'' <br /> ''तू अहिरिन अतिसय झगराऊ बरबस आय खरी ॥'' <br /> ''गिरिधर कर गहि कहत जसोदा आँचर ओट करी ॥'' <br />}} </center> </blockquote> अस्य संस्कृते रूपान्तरम् – <blockquote> <center> {{Cquote|गिरिधरेण मम कथं कलहवती ॥ <br /> त्वं तरुणी बालो मम गिरिधरः किमर्थं भुजामस्य त्वं धृतवती ॥ <br /> हिक्कासहितो रोदिति गिरिधरः त्वमत्र च स्मितवती स्थितवती ॥ <br /> गोपीकन्या त्वमतिशयिता कलहिनी हठादागतवती ॥ <br /> गिरिधरकरं गृहीत्वा कथयति यशोदा अवगुण्ठनधृतवती ॥ <br />}} </center> </center> </blockquote> === गीतामानसयोः ज्ञानम् === एकश्रुतप्रतिभासम्पन्नेन गिरिधरेण पञ्चवर्षावस्थायां तस्य पार्श्ववासिनः पण्डितमुरलीधरमिश्रस्य साहाय्येन पञ्चदशदिवसेष्वेव श्लोकसङ्ख्यासहिता सम्पूर्णा [[भगवद्गीता]] कण्ठस्थीकृता। १९५५तमे ईसवीयाब्दे सः [[:hi:जन्माष्टमी|जन्माष्टम्यां]] गीतायाः सम्पूर्णपाठमकरोत्।<ref name="outlook"/><ref name="dinkarearlylife"/><ref name="parauha">{{cite book | last=परौहा | first=तुलसीदास | editor-first=स्वामी | editor-last=रामभद्राचार्य | title=गीतरामायणम् (गीतसीताभिरामं संस्कृतगीतमहाकाव्यम्) | chapter=महाकविजगद्गुरुस्वामिरामभद्राचार्याणां व्यक्तित्वं कृतित्वञ्च | publisher=जगद्गुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | date=जनवरी १४, २०११ | pages=५–९}}</ref> संयोगवशात् गीताकण्ठस्थीकरणस्य द्विपञ्चाशद्वर्षाण्यनन्तरं नवम्बर ३०, २००७ दिनाङ्के जगद्गुरुरामभद्राचार्यः संस्कृतमूलपाठहिन्दीटीकासहितायाः भगवद्गीतायाः सर्वप्रथमब्रेललिप्यङ्कितसंस्करणममुञ्चत्।<ref>{{cite web | publisher=एस्ट्रो ज्योति | title=Vedic scriptures and stotras for the Blind people in Braille | language=आङ्ग्लभाषा | url=http://www.astrojyoti.info/helpfortheblind.htm | accessdate=जून २५, २०११ | archive-date=2011-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110706055811/http://www.astrojyoti.info/helpfortheblind.htm | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | publisher=एस्ट्रो ज्योति | title=Braille Bhagavad Gita inauguration | url=http://astrojyoti.info/blindgitainaguration.htm | accessdate=जून २५, २०११ }}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | last=ब्यूरो रिपोर्ट | language=आङ्ग्लभाषा | publisher=ज़ी न्यूज़ | title = Bhagavad Gita in Braille Language | url = http://www.zeenews.com/news411003.html | date = दिसम्बर ३, २००७ | accessdate=जून २५, २०११}}</ref><ref>{{cite web | last=एशियन न्यूज़ इंटरनेशनल | language=हिन्दी | publisher=वेबदुनिया हिन्दी | title = अब ब्रेल लिपि में भगवद्गीता | url = http://hindi.webdunia.com/news/news/regional/0712/06/1071206064_1.htm | date = दिसम्बर ६, २००७ | accessdate = जुलाई २, २०११}}</ref> सप्तवर्षीयवयसि गिरिधरः स्वपितामहस्य साहाय्येन छन्दसङ्ख्यासार्धं गोस्वामितुलसीदासकृतं सम्पूर्णं [[:hi:श्रीरामचरितमानस|श्रीरामचरितमानसं]] षष्टिदिवसेषु कण्ठस्थीकृतवान्। १९५७ ईसवीयाब्दे [[:hi:रामनवमी|रामनवम्यां]] व्रतानुतिष्ठितौ तेन मानसस्य पूर्णपाठः कृतः।<ref name="dinkarearlylife"/><ref name="parauha"/> कालान्तरे गिरिधरेण समस्त[[वेद|वैदिकवाङ्मयः]], संस्कृतव्याकरणग्रन्थानि, [[श्रीमद्भागवतपुराणम्|श्रीमद्भागवतं]], प्रमुखा उपनिषदः, तुलसीदासनिखिलरचना अनेकेतराः संस्कृतभारतीयसाहित्यरचनाश्च कण्ठस्थीकृताः।<ref name="outlook"/><ref name="dinkarearlylife"/> === उपनयनं कथावाचनं च === पौगण्डगिरिधरमिश्रस्य [[:hi:उपनयन|उपनयन]]संस्कारः जून २४, १९६१ दिनाङ्के निर्जलैकादश्यामभवत्। [[अयोध्या]]निवासिनः पण्डितेश्वरदासमहाराजाः तस्मै [[:hi:गायत्री मन्त्र|गायत्रीमन्त्रस्य]] [[राम|राममन्त्रस्य]] च [[दीक्षा|दीक्षां]] प्राददुः। भगवद्गीतारामचरितमानसयोः स्वल्पायायेवाभ्यासं कृत्वा गिरिधरः नियमितरूपेण स्वग्रामसमीपे [[:hi:अधिक मास|पुरुषोत्तममासे]] [[:w:Katha (storytelling format)|रामकथा]]कार्यक्रमेषु गच्छति स्म। द्विवारं कार्यक्रमे गत्वा तृतीयकार्यक्रमे सः एकां रामचरितमानसकथां प्रस्तुतवान्, यामनेककथावाचकाः स्तुतवन्तः।<ref name="dinkarearlylife"/> == औपचारिकशिक्षा == === उच्चविद्यालयीयशिक्षा === ७ जुलाई १९६७ दिनाङ्के जौनपुरस्थितादर्शगौरीशङ्करसंस्कृतमहाविद्यालयाद्गिरिधरमिश्रेणौपचारिकशिक्षा प्रारब्धा। सः तत्र संस्कृतव्याकरणसार्धान् हिन्द्याङ्ग्लभाषागणितभूगोलैतिहासविषयानधीत्वान्।<ref name="dinkaredu">दिनकर २००८, पृष्ठ २५–२७</ref> अत्रापि एकश्रुतेन गिरिधरमिश्रेण कदापि ब्रेललिप्यादिसाधनानि न प्रयुक्तानि। मासत्रये सः [[:hi:वरदराज|वरदराजाचार्य]]विरचितां [[:hi:लघुसिद्धान्तकौमुदी|लघुसिद्धान्तकौमुदीं]] साधितवान्।<ref name="dinkaredu"/> प्रथमायाः प्रारभ्य मध्यमां यावत्सर्वपरीक्षासु चतुर्वर्षपर्यन्तं कक्षायां सः प्रथमस्थानं लब्ध्वोच्चतरशिक्षायै [[:hi:सम्पूर्णानन्द संस्कृत विश्वविद्यालय|सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालय]]मगात्।<ref name="parauha"/> === गीर्वाणभाषायां प्रथमकाव्यरचना === आदर्शगौरीशंकरसंस्कृतमहाविद्यालये गिरिधरेण छन्दःप्रभाध्ययनोद्यतेनाचार्यपिङ्गलप्रणीतानि [[:w:Sanskrit prosody#Gaṇa|अष्टगणान्य]]धीतानि। आगामिदिवसे एव सः संस्कृतभाषायां स्वस्य प्रथमपदं भुजङ्गप्रयातछन्दस्यरचयत्।<ref name="dinkaredu"/> <blockquote> <center> {{Cquote|महाघोरशोकाग्निनातप्यमानं पतन्तं निरासारसंसारसिन्धौ । <br /> अनाथं जडं मोहपाशेन बद्धं प्रभो पाहि मां सेवकक्लेशहर्त्तः ॥ <br />}} </center> </blockquote> [[चित्रम्:JagadguruRamabhadracharya009.jpg|thumb|right|युवावस्थायां गिरिधरमिश्रः|200px]] === स्नातकीया स्नातकोत्तरीया च शिक्षा === १९७१ ईसवीयाब्दे गिरिधरमिश्रः [[वाराणसी|वाराणस्यां]] सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालये [[व्याकरणम्|संस्कृतव्याकरणे]] शास्त्र्युपाध्याः ([[:w:Bachelor's degree|स्नातकोपाध्याः]]) अध्ययनाय प्रविष्टवान्।<ref name="dinkaredu"/> १९७४ ईसवीयाब्दे सर्वाधिकाङ्कः सविशेषाङ्कः सन् सः शास्त्र्युपाधिपरीक्षां उत्तीर्णवान्। तत्पश्चात् तेन आचार्योपाध्याः ([[:w:Master's degree|परास्नातकोपाध्याः]]) अध्ययनाय तस्मिन्नेव विश्वविद्यालये पञ्जीकरणमकारि। परास्नातकाध्ययनसमये १९७४ ईसवीयाब्देऽखिलभारतीयसंस्कृतअधिवेशने गिरिधरमिश्रः [[नवदिल्ली|नवदेहलीं]] समायातः। अधिवेशने सः व्याकरणे, [[साङ्ख्यदर्शनम्|साङ्ख्ये]], [[न्यायदर्शनम्|न्याये]], [[वेदान्त|वेदान्ते]]ऽ[[:hi:अन्त्याक्षरी|न्त्याक्षर्यां]] पञ्चस्वर्णपदकानि विजितवान्।<ref name="kbs-bio"/> भारतस्य तत्कालीना प्रधानमन्त्रिणी श्रीमती[[इन्दिरा गान्धी|न्दिरागान्धी]] तस्मै सस्वर्णपदकपञ्चकं उत्तरप्रदेशराज्याय चलवैजयन्तीपुरस्कारं प्रादात्।<ref name="parauha"/> गिरिधरमिश्रस्य योग्यताभ्यः प्रभाविता श्रीमतीगान्धी तं चक्षुचिकित्सायै [[संयुक्त राज्‍य अमेरिका|संयुक्तराज्यामेरिकां]] प्रेषितुं प्रस्तावितवती, परन्तु गिरिधरमिश्रेणैतं प्रस्तावमस्व्यकारि।<ref name="aicb-bio"/> १९७६ ईस्वीयाब्दे गिरिधरः सप्तस्वर्णपदकैः सह कुलाधिपतिस्वर्णपदकं लब्ध्वाचार्यपरीक्षामुत्तीर्णवान्।<ref name="parauha"/> तस्यैका विरलोपलब्धिरियमासीद्यत्केवलव्याकरणे आचार्योपाधिहेतुकृतपञ्जीकरणं गिरिधरमिश्रं तस्य चतुर्मुखीज्ञानाय विश्वविद्यालयः तं ३० अप्रैल, १९७६ दिनाङ्के विश्वविद्यालयेऽध्यापितानां सर्वेषां विषयाणामाचार्यं घोषितवान्।<ref name="aicb-bio"/><ref>{{cite web | date=सितम्बर १३, २००९ | url=http://jagadgururambhadracharya.org/videos/manasdharma?id=15 | title=श्रीराम कथा (मानस धर्म) | location=चित्रकूट, उत्तर प्रदेश, भारत | publisher=जगद्गुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | accessdate=जुलाई १, २०११ | quote=डीवीडी संख्या ८, भाग १, समय ००:५०:२०। | language=हिन्दी | archive-date=2016-03-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160307192520/http://jagadgururambhadracharya.org/videos/manasdharma?id=15 | deadurl=yes }}</ref> === विद्यावारिधिवाचस्पत्युपाधी === आचार्योपाधिं लब्ध्वानन्तरं गिरिधरमिश्रः विद्यावारिध्युपाध्याः ([[:w:PhD|पी एच डी]]) शोधकार्याय विश्वविद्यालये पण्डितरामप्रसादत्रिपाठीनिर्देशकत्त्वे पंजीकृतवान्। सः [[:w:University Grants Commission (India)|विश्वविद्यालयानुदानायोगस्य]] शोधकार्याध्येतावृत्तिं च लब्धवान्, परन्त्वागामिवर्षेष्वनेकार्थिकविपत्तयः दृष्टवान्।<ref name="aicb-bio"/> विपरीतपरिस्तिथिषु अक्टूबर १४, १९८१ दिनाङ्के गिरिधरमिश्रेण संस्कृतव्याकरणे सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालयतः विद्यावारिध्युपाधिमर्जिता। तस्य शोधकार्यस्य शीर्षक आसीत् '''अध्यात्मरामायणे अपाणिनीयप्रयोगानां विमर्शः''', अस्मिन् शोधकार्ये तेना[[:hi:अध्यात्म रामायण|ध्यात्मरामायणे]] पाणिनीयव्याकरणासम्मतप्रयोगानां विमर्शः कृतः। विद्यावारिध्युपाधिं तस्मै दत्त्वा विश्वविद्यालयानुदानायोगः तं सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य व्याकरणविभागाध्यक्षपदे च नियुक्तवान्। परन्तु स्वजीवनं धर्मसमाजविकलाङ्गसेवायां होतुं कृतसङ्कल्पः गिरिधरमिश्र इमां नियुक्तिमस्व्यकरोत्।<ref name="aicb-bio"/> १९९७ ईसवीयाब्दे सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालयः तस्मै तस्य '''अष्टाध्याय्याः प्रतिसूत्रं शाब्दबोधसमीक्षणम्''' इतिशोधकार्ये वाचस्पत्युपाधिं ([[:w:DLitt|डी लिट् उपाधिं]]) प्रादात्। अस्मिन् शोधकार्ये गिरिधरमिश्रेणा[[अष्टाध्यायी|ष्टाध्याय्याः]] प्रत्येक[[:hi:सूत्र|सूत्रे]] संस्कृतपद्यटीकाराचि।<ref name="dinkaredu"/> == विरक्तदीक्षा तदनन्तरजीवनं च == १९७६ ईसवीयाब्दे गिरिधरमिश्रेण [[:hi:स्वामी करपात्री|करपात्रीमहाराजाय]] रामचरितमानसकथाश्रावि। स्वामीकरपात्री तस्मै वीरव्रतं धृत्वाजीवनं ब्रह्मचर्यं चरितुं कस्मिंश्चिद् [[वैष्णव]]सम्प्रदाये दीक्षितो भवितुमुपदिष्ट्वान्।<ref name="dinkarlaterlife">दिनकर २००८, पृष्ठ २८–३१।</ref> नवम्बर १९, १९८३ दिनाङ्के गिरिधरमिश्रः [[:hi:कार्तिक|व्रतानि]]पौर्णमास्यां रामानन्दसम्प्रदाये श्रीश्री१००८श्रीरामचरणदासमहाराजफलाहारीतः विरक्तदीक्षामलभत्। एतदनन्तरं गिरिधरमिश्रः '''रामभद्रदास''' इति नाम्नाख्यातः।<ref name="dinkarlaterlife"/> === पयोव्रतानि === गोस्वामितुलसीदासविरचितायाः ''दोहावल्याः'' निम्नलिखितपञ्चद्विपादानुसारं गिरिधरमिश्रः १९७९ ईसवीयाब्दे चित्रकूटे षण्मासपर्यन्तं मात्रदुग्धफलाहारी भूत्वा प्रथमषाण्मासिकपयोव्रतमन्वतिष्ठत्।<ref name="dinkarlaterlife"/><ref>{{cite book | title=दोहावली | last=पोद्दार | first=हनुमान प्रसाद | language=हिन्दी | publisher=गीता प्रेस | year=१९९६ | location=गोरखपुर, उत्तर प्रदेश, भारत | pages=१०}}</ref><ref>{{cite web | last=दूबे | first=डॉ हरिप्रसाद | publisher=जागरण याहू | title=पवित्र स्थान: ६ महीने रहें चित्रकूट | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/features/general/8_14_5390035.html | date=अप्रैल १३, २०११ | accessdate=जुलाई ३, २०११ | quote=तुलसीदास ने माना है कि यदि कोई व्यक्ति छह मास तक पयस्विनी के किनारे रहता है और केवल फल खाकर राम नाम जपता रहता है, तो उसे सभी तरह की सिद्धियां मिल जाती हैं। | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922160213/http://in.jagran.yahoo.com/news/features/general/8_14_5390035.html | deadurl=yes }}</ref> <blockquote> <center> {{Cquote|''पय अहार फल खाइ जपु राम नाम षट मास ।'' <br /> ''सकल सुमंगल सिद्धि सब करतल तुलसीदास ॥'' <br />}} </center> </blockquote> अस्य संस्कृते रूपान्तरम् – <blockquote> <center> {{Cquote|दुग्धफलानि भुक्त्वा षण्मासान् रामं जपेर्नर । <br /> तुलसीदाससाक्ष्यत्वात्करस्थाः शंसुसिद्धयः ॥ <br />}} </center> </blockquote> १९८३ ईसवीयाब्दे तेन चित्रकूटे [[:w:Chitrakuta#Sphatic Shila|स्फटिकशिला]]न्तिके द्वितीयं षाण्मासिकपयोव्रतानुष्ठानं कृतम्।<ref name="dinkarlaterlife"/> पयोव्रतानि स्वामिरामभद्राचार्यस्य जीवनस्य नियमितव्रतानि वर्तन्ते। २००२ ईसवीयाब्दे षष्ठषाण्मासिकपयोव्रतानुष्ठितौ तेन श्रीभार्गवराघवीयं नामसंस्कृतमहाकाव्यमकारि।<ref>{{cite book | year=२००२ | date=अक्टूबर ३०, २००२ | title = श्रीभार्गवराघवीयम् (संस्कृतमहाकाव्यम्) | first=स्वामी | last=रामभद्राचार्य | place=चित्रकूट, उत्तर प्रदेश, भारत | publisher=जगद्गुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | pages=५११}}</ref><ref>दिनकर २००८, पृष्ठ १२७।</ref> अध्यावधिं सः नियमितरूण षाण्मासिकपयोव्रतान्यनुतिष्ठति, २०१०-२०११ ईस्वीयाब्दयोः सः नवमपयोव्रतमनुष्ठितवान्।<ref>{{cite web | last=संवाददाता | first=चित्रकूट | publisher=जागरण याहू | title=भारतीय शिक्षा सिखाती है संस्कार | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_7135505.html | date=जनवरी ५, २००७ | accessdate=जुलाई २, २०११ | language=हिन्दी | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922161314/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_7135505.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | language=हिन्दी | last=संवाददाता | first=चित्रकूट | publisher=जागरण याहू | title=तीर्थ में गूंजते रहे गुरु वंदना के स्वर | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_6598239.html | date=जुलाई २५, २०१० | accessdate=जुलाई २, २०११ | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922161406/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_6598239.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | last=संवाददाता | first=चित्रकूट | publisher=अमर उजाला | language=हिन्दी | title=जिले में अंतर्राष्ट्रीय स्तर का शोध संस्थान बनेगा | url=http://www.amarujala.com/city/Chitakut/Chitakut-16337-42.html | date=जनवरी ५, २०११ | accessdate=जुलाई २, २०११ | archive-date=2011-09-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110911142000/http://www.amarujala.com/city/Chitakut/Chitakut-16337-42.html | deadurl=yes }}</ref> [[चित्रम्:JagadguruRamabhadracharya002.jpg|thumb|right| अक्टूबर २५, २००९ दिनाङ्के चित्रकूटस्थिते तुलसीपीठे गोस्वामितुलसीदासप्रतिमामाल्यार्पणं कुर्वन् जगद्गुरुरामभद्राचार्यः]] === श्रीतुलसीपीठः === १९८७ ईसवीयाब्दे रामभद्रदासः चित्रकूटे श्रीतुलसीपीठाभिधानमेकं धार्मिकसामाजिकसेवासंस्थानं स्थापितवान्, यत्र रामायणानुसारं श्रीरामः वनवासावधौ द्वादशवर्शाणि न्यवसत्।<ref name="jagaran">{{cite web | language=हिन्दी | last=संवाददाता | first=चित्रकूट | publisher=जागरण याहू | title=प्रज्ञाचक्षु की आंख बन गई बुआ जी | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_7135652.html | date=जनवरी ५, २०११ | accessdate=जून २४, २०११ | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922155920/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_7135652.html | deadurl=yes }}</ref> पीठस्थापनानन्तरं [[:w:Sadhu|साधु]]विद्वज्जनैः रामभद्रदासः '''श्रीचित्रकूटतुलसीपीठाधीश्वरः''' इत्युपाधिनालङ्कृतः। अस्मिन् श्रीतुलसीपीठे सः एकं सीताराममन्दिरं च निर्माणितवान्, यं जनाः काचमन्दिरनाम्ना जानन्ति।<ref name="jagaran"/> === जगद्गुरुः === [[:en:Jagadguru|जगद्गुरु]] इति सनातनधर्मे प्रयुक्त एक उपाधिर्यः पारम्परिकरूपेण वेदान्तदर्शनस्य तेभ्य आचार्येभ्यर्दीयते ये प्रस्थानत्रय्यां (ब्रह्मसूत्रे भगवद्गीतायां प्रमुखोपनिषत्सु च) संस्कृतभाष्याणि रचयन्ति। मध्यकाले आर्यावर्ते षट् प्रस्थानत्रयीभाष्यकाराः समभवन् – [[शङ्कराचार्यः|शङ्कराचार्यो]] निम्बार्काचार्यो [[रामानुजाचार्य|रामानुजाचार्यो]] [[मध्वाचार्यः|मध्वाचार्यो]] [[गुरु रामानन्द|रामानन्दाचार्यो]] वल्लभाचार्यश्चरमश्च (१४७९तः१५३१यावदीसवीयाब्दाः)। वल्लभाचार्यानन्तरं वर्षाणि पञ्चशतानि यावत्प्रस्थानत्रय्यां भाष्याणि न लिखितान्यासन्।<ref name="subedi">{{cite web | language=हिन्दी | last=संवाददाता | first=चित्रकूट | publisher=जागरण याहू | title=श्री सीता राम विवाह के आनंदित क्षणों मे झूमे भक्त | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_7168843.html | date=जनवरी १२, २०११ | accessdate=जुलाई १२, २०११ | quote=हरिद्वार से आये आचार्य चंद्र दत्त सुवेदी ने कहा कि प्रस्थानत्रयी पर सबसे पहले भाष्य आचार्य शंकर ने लिखा और अब वल्लभाचार्य के छह सौ [sic] साल बाद जगद्गुरु स्वामी राम भद्राचार्य जी ने लिखा। | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922160437/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_7168843.html | deadurl=yes }}</ref> जून २४, १९८८ दिनाङ्के वाराणस्याः काशीविद्वत्परिषद्रामभद्रदासं तुलसीपीठस्थजगद्गुरुरामानन्दाचार्यरूपेण चितवती।<ref name="dinkarjagadguru"/> ३ फ़रवरी १९८९ दिनाङ्के [[:hi:प्रयाग|प्रयागनगरे]] [[:hi:कुंभ मेला|महाकुम्भे]] रामानन्दसम्प्रदायस्य त्रयाणामप्यखाडानां सर्वे महन्तैः खालसाभिः सन्तभिः सर्वसम्मत्या काशीविद्वत्परिषदः निर्णयस्य समर्थनमकारि।<ref>अग्रवाल २०१०, पृष्ठ ७८१।</ref> अस्यानन्तरं १ अगस्त १९९५ दिनाङ्के अयोध्यायां दिगम्बराखाडा रामभद्रदासस्य जगद्गुरुरामानन्दाचार्यरूपेण विधिवदभ्यसिञ्चत्।<ref name="kbs-bio"/> ततः प्रभृति रामभद्रदासः '''जगद्गुरुरामानन्दाचार्यस्वामिरामभद्राचार्यः''' इति नाम्ना ख्यातः। अनन्तरं तेन ब्रह्मसूत्तेषु भगवद्गीतायामेकादशोपनिषत्सु (कठकेनमाण्डूक्येशावास्यप्रश्नतैत्तिरीयैतरेयश्वेताश्वतरछान्दोग्यबृहदारण्यकमुण्डकेषु) संस्कृते श्रीराघवकृपाभाष्याणि विरचितानि। भाष्याणां प्रकाशनं १९९८ ईसवीयाब्दे अभवत्।<ref name="dinkarbiblio"/> सः पुरा एव नारदभक्तिसूत्रेषु रामराजस्तोत्रे संस्कृते राघवकृपाभाष्ये रचितवानासीत्। इत्थं स्वामिरामभद्राचार्येण शतपञ्चवर्षेषु प्रथमवारं संस्कृतप्रस्थानत्रयीभाष्यकारः भूत्वा विलुप्ता जगद्गुरुपरम्परा पुनर्जीविता रामानन्दसम्प्रदायाय स्वयंरामानन्दाचार्यविरचितस्य ''आनन्दभाष्य''स्यानन्तरं प्रस्थानत्रय्यां द्वितीयसंस्कृतभाष्यं दत्तं च।<ref name="subedi"/><ref>{{cite book | title = हज़ारी प्रसाद द्विवेदी ग्रन्थावली ४ | last=द्विवेदी | first=मुकुन्द | publisher=राजकमल प्रकाशन | year=२००७ | origyear=प्रथम संस्करण १९८१ | edition=संशोधित, परिवर्धित | location=नई दिल्ली, भारत | id=ISBN 972812671358-5 | pages=पृष्ठ २७३ | language=हिन्दी}}</ref> <!-- ; संयुक्त राष्ट्र को सम्बोधन अगस्त २८ से ३१, २००० ई के बीच [[न्यूयॉर्क शहर|न्यू यॉर्क]] में [[संयुक्त राष्ट्र]] द्वारा आयोजित सहस्राब्दी विश्व शान्ति शिखर सम्मलेन में भारत के आध्यात्मिक और धार्मिक गुरुओं में जगद्गुरु रामभद्राचार्य सम्मिलित थे। संयुक्त राष्ट्र को उद्बोधित करते हुए अपने में उन्होंने भारत और हिन्दू शब्दों की संस्कृत व्याख्या और ईश्वर के सगुण और निर्गुण स्वरूपों का उल्लेख करते हुए शान्ति पर वक्तव्य दिया। इस वक्तव्य उन्होंने विश्व के सभी विकसित और विकासशील देशों से एकजुट होकर दरिद्रता उन्मूलन, आतंकवाद दलन और निःशस्त्रीकरण के लिए प्रयासरत होने का आह्वान किया। वक्तव्य के अन्त में उन्होंने शान्ति मन्त्र का पाठ किया।<ref>{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | last=संवाददाता | first=कार्यालय | publisher=दि हिन्दू | title = 100 from India for World Peace Summit | url = http://www.hindu.com/2000/05/26/stories/14262185.htm | date = मई २६, २००० | accessdate=जून २४, २०११}}</ref><ref>{{cite web | publisher=विश्व धर्म संसद | title = Delegates | url = http://www.millenniumpeacesummit.com/news000905.html | language=आङ्ग्लभाषा | accessdate=जून २४, २०११}}</ref><ref>{{cite web | last=रामभद्राचार्य | first=स्वामी | title=संस्कार: शान्ति का मार्ग | date = दिसम्बर १७, २००० | url = http://www.panchjanya.com/17-12-2000/9sans.html | publisher=पाञ्चजन्य | accessdate=जून २४, २०११}}</ref> --> === अयोध्याविवादे साक्षित्वम् === जुलाई २००३ ईसवीयाब्दे जगद्गुरुरामभद्राचार्यः [[:hi:इलाहाबाद उच्च न्यायालय|प्रयागोच्चन्यायालयस्य]] पुरतः [[:hi:अयोध्या विवाद|अयोध्याविवादे]] पञ्चमापरमूलाभियोगान्तर्गते धार्मिकविषयाणां विशेषज्ञरूपेण साक्षी भूत्वा प्रास्तौत् (साक्षी सङ्ख्या ओ पी डब्लु १६)।<ref>{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | last=शर्मा | first=अमित | publisher=इण्डियन एक्सप्रेस | title = No winners in VHP’s Ayodhya blame game | url = http://www.indianexpress.com/oldStory/23063/ | date = मई १, २००३ | accessdate=जून २५, २०११}}</ref><ref>{{cite web | language = आङ्ग्लभाषा | title = Babar destroyed Ram temple at Ayodhya | publisher = मिड डे | url = http://www.mid-day.com/news/2003/jul/58790.htm | date = जुलाई १७, २००३ | accessdate = जून २५, २०११ | archive-date = 2011-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110810072515/http://www.mid-day.com/news/2003/jul/58790.htm | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web | language = आङ्ग्लभाषा | publisher = मिड डे | title = Ram Koop was constructed by Lord Ram | url = http://www.mid-day.com/news/2003/jul/59146.htm | date = जुलाई २१, २००३ | accessdate = जून २५, २०११ | archive-date = 2011-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110810072509/http://www.mid-day.com/news/2003/jul/59146.htm | deadurl = yes }}</ref> तस्य शपथपत्रस्य प्रश्नोत्तरस्य च कतिपयांशाः न्यायालयस्य निर्णये उद्धृताः।<ref name="rjbm-sa-verdict">अग्रवाल २०१०, पृष्ठ ३०४, ३०९, ७८०-७८८, ११०३-१११०, २००४-२००५, ४४४७, ४४४५-४४५९, ४५३७, ४८९१-४८९४, ४९९६।</ref><ref>शर्मा २०१०, पृष्ठ २१, ३१.</ref><ref>शर्मा २०१०, पृष्ठ २७३.</ref> स्वस्मिन् शपथपत्रे तेन सनातनधर्मस्य प्राचीनशास्त्राणां (वाल्मीकिरामायणस्य रामतापनीयोपनिषदः [[:hi:स्कन्द पुराण|स्कन्दपुराणस्य]] [[यजुर्वेदः|यजुर्वेदस्य]] [[अथर्ववेदः|अथर्ववेदस्य]] इत्यादि) ताः उक्तयः उद्धृताः याः तस्य मते अयोध्यामेकां पवित्रतीर्थपुरीं श्रीरामस्य जन्मस्थलीं च साधयन्ति। तेन तुलसीदासस्य कृतिद्वयान्नवछन्दांसि (तुलसीदोहाशतकादष्ट द्विपादानि, कवितावलीतः एकं कवित्तं च) उद्धृतानि येषु तस्य मते तुलसीदासेन अयोध्यायां मन्दिरस्यभङ्गस्य विवादितस्थल्यां यवनोपासनालयनिर्माणस्य वर्णितमस्ति।<ref name="rjbm-sa-verdict"/> प्रश्नोत्तरस्य समये तेन रामानन्दसम्प्रदायस्येतिहासः तस्य [[:w:Matha|मठाः]], [[:w:Mahant|महन्त]]सम्बन्धिनियमाः [[:w:Akhara|अखाडा]]स्थापनासंचालनं गोस्वामितुलसीदासस्य कृतयः विस्तारेण वर्णिताः।<ref name="rjbm-sa-verdict"/> मूलमन्दिरः विवादितस्थानस्योत्तरे आसीदिति प्रतिपक्षस्थापिततर्कस्य निरसनं कुर्वन् तेन स्कन्दपुराणस्य अयोध्यामाहात्म्ये वर्णिताः रामजन्मभूम्याः सीमाः वर्णिताः, याः न्यायमूर्तिसुधीराग्रवालेन विवादितस्थलस्य वर्तमानस्थानेन मिलन्त्यः अभिज्ञाताः।<ref name="rjbm-sa-verdict"/> == जगद्गुरुरामभद्राचार्यविकलाङ्गविश्वविद्यालयः == [[चित्रम्:JRHU - Chancellor with students.jpg|thumb|right|जनवरी २, २००५ दिनाङ्के विकलाङ्गविश्वविद्यालयस्य परिसरे मुख्यभवनसम्मुखे अस्थिविकलाङ्गविद्यार्थिभ्यः सार्धं कुलाधिपतिः जगद्गुरुरामभद्राचार्यः]] २३ अगस्त १९९६ दिनाङ्के स्वामिरामभद्राचार्यः चित्रकूटे दृष्टिहीनविद्यार्थिभ्यः तुलसीप्रज्ञाचक्षुविद्यालयनाम्ना एकं विद्यालयं स्थापितवान्।<ref name="aicb-bio"/><ref name="jagaran"/> तत्पश्चात्सः केवलविकलाङ्गविद्यार्थिविद्यार्थिभ्यः उच्चशिक्षाप्राप्तये एकसंस्थानं स्थापितुमुपचक्रे। अनेनोद्देशेन सः सितम्बर २७, २००१ ई दिनाङ्के उत्तरप्रदेशराज्ये चित्रकूटे जगद्गुरुरामभद्राचार्यविकलाङ्गविश्वविद्यालयं स्थापितवान्।<ref>{{cite web | title = About JRHU | language = आङ्ग्लभाषा | url = http://www.jrhu.com/index_files/Page329.htm | accessdate = जुलाई २१, २००९ | publisher = जगद्गुरुरामभद्राचार्यविकलाङ्गविश्वविद्यालयः | archive-date = 2009-07-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090704010720/http://jrhu.com/index_files/Page329.htm | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web | last=शुभ्रा | title=जगदगुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | url=http://www.bhartiyapaksha.com/?p=9111 | language=हिन्दी | journal=भारतीय पक्ष | accessdate=अप्रैल २५, २०११ | date=फ़रवरी १२, २०१० | archive-date=2012-07-21 | archive-url=https://archive.ph/20120721205725/http://www.bhartiyapaksha.com/?p=9111 | deadurl= }}</ref> एषः विद्यालयः भारतस्य विश्वस्य च प्रथमो विकलाङ्गविश्वविद्यालयोऽस्ति।<ref>{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | publisher=हिन्दुस्तान टाइम्स | first=तरुण | last=सुभाष | title=A Special University for Special Students: UP does a first - it establishes the country's first exclusive university for physically and mentally disabled students | url=http://www.disabilityindia.org/djinstjuly05C.cfm#up | date=जुलाई ३, २००५ | accessdate=जून २३, २०११ | archive-date=2011-06-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110623093255/http://disabilityindia.org/djinstjuly05C.cfm#up | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | publisher=जनसत्ता एक्सप्रेस | first=रागिणी | last=दीक्षित | title= चित्रकूट: दुनिया का प्रथम विकलांग विश्वविद्यालय | date = जुलाई १०, २००७}}</ref> अस्य विश्वविद्यालयस्य गठनमुत्तरप्रदेशसरकारस्य एकाध्यादेशेन कृतं, यः पश्चादुत्तरप्रदेशसर्वकाराधिनियमः ३२ (२००१) रूपेण विधायिकया पारितः।<ref>{{cite web | last=उत्तर प्रदेश सरकार | language=हिन्दी first=सूचना प्रौद्योगिकी एवं इलेक्ट्रानिक्स विभाग | title=सूचना का अधिकार अधिनियम २००५: अनुक्रमणिका | url=http://infotech.up.nic.in/hindi/suchana/suchana.htm | accessdate=जून २५, २०११ | archive-date=2011-01-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110123122117/http://infotech.up.nic.in/hindi/suchana/suchana.htm | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | title = Home | language = आङ्ग्लभाषा | url = http://www.jrhu.com/index.htm | accessdate = जून २४, २०११ | publisher = जगद्गुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | archive-date = 2011-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111008025426/http://www.jrhu.com/index.htm | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite book | language=आङ्ग्लभाषा | title = E-Governance in India: initiatives & issues | last=सिन्हा | first=आर पी | publisher=कंसेप्ट पब्लिशिंग कम्पनी | date=दिसम्बर १, २००६ | location=नई दिल्ली, भारत | id=ISBN 978-81-8069-311-3 | pages=पृष्ठ १०४}}</ref><ref>{{cite book | language=आङ्ग्लभाषा | title = Handbook of universities | last=गुप्ता | first=अमीता; कुमार, आशीष | publisher=एटलांटिक प्रकाशक एवं वितरक | date=जुलाई ६, २००६ | location=नई दिल्ली, भारत | id=ISBN 978-81-269-0608-6 | pages=पृष्ठ ३९५}}</ref> अधिनियमेनानेन स्वामिरामभद्राचार्यः विश्वविद्यालयस्य जीवनपर्यन्तकुलाधिपतिश्च नियुक्तः। एषो विश्वविद्यालयः संस्कृतहिन्द्याङ्ग्लभाषासु समाजशास्त्रमनोविज्ञानसङ्गीतेषु चित्रकलायां (रेखाचित्रे रङ्गचित्रे च), ललितकलायां विशेषशिक्षणप्रशिक्षणयोः इतिहाससंस्कृतिपुरातत्त्वशास्त्रेषु संगणकसूचनाविज्ञाने व्यावसायिकशिक्षणे विधिशास्त्रार्थशास्त्रयोः [[:w:Prosthetics|अङ्गउपयोजना]] [[:w:Orthotics|ङ्गसमर्थनयोश्च]] स्नातकपरास्नातकवाचस्पत्युपाधीः प्रददाति।<ref>{{cite web | title = Courses Offered | language = आङ्ग्लभाषा | url = http://www.jrhu.com/index_files/Page449.htm | accessdate = अप्रैल २५, २०११ | publisher = जगद्गुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | archive-date = 2011-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111008025403/http://www.jrhu.com/index_files/Page449.htm | deadurl = yes }}</ref> विश्वविद्यालये २०१३ ईसवीयाब्दतः आयुर्वेदचिकित्साशास्त्रयोः (मेडिकलविज्ञानस्य) अध्यापनं प्रस्तावितमस्ति।<ref>{{cite web | last=संवाददाता | language=हिन्दी | first=महोबा | date=जुलाई ६, २०११ | title=विकलांगों के लिए मेडिकल कालेज जल्द | url=http://www.amarujala.com/city/Mahoba/Mahoba-33757-44.html | accessdate=जुलाई ९, २०११ | publisher=अमर उजाला | archive-date=2011-09-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110911142024/http://www.amarujala.com/city/Mahoba/Mahoba-33757-44.html | deadurl=yes }}</ref> विश्वविद्यालये केवलचतुर्विधविकलाङ्गाः – दृष्टिबाधिताः मूकबधिराः अस्थिविकलाङ्गाः (पङ्गवः भुजाहीनाश्च) मानसिकविकलाङ्गाश्च प्रवेष्टुं शक्नुवन्ति, यथा [[:hi:भारत सरकार|भारतसर्वकारस्य]] १९९५तमस्य ईसवीयाब्दस्य विकलाङ्गताधिनियमे निरूपितमस्ति। उत्तरप्रदेशसर्वकारमते एषो विश्वविद्यालयः प्रदेशस्य प्रमुखसूचनाप्रौद्योगिकीलेक्ट्रानिक्सशैक्षणिकसंस्थासु एकः।<ref>{{cite web | language=हिन्दी | last=उत्तर प्रदेश सरकार | first=सूचना प्रौद्योगिकी एवं इलेक्ट्रानिक्स विभाग | title=कम्प्यूटर शिक्षा | url=http://infotech.up.nic.in/hindi/ourgoal/our_goal_3.htm | accessdate=जून २४, २०११ | archive-date=2012-03-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120326030659/http://infotech.up.nic.in/hindi/ourgoal/our_goal_3.htm | deadurl=yes }}</ref> मार्च २०१० ईसवीयाब्दे विश्वविद्यालयस्य द्वितीयदीक्षान्तसमारोहे ३५४ विद्यार्थिभ्यः विभिन्नशैक्षणिकोपाधयः प्रदत्ताः।<ref>{{cite web | last=संवाददाता | first=चित्रकूट | language=हिन्दी | publisher=जागरण याहू | title=विकलांग विश्वविद्यालय का दूसरा दीक्षात समारोह ७ मार्च को | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_6211271.html | date=फ़रवरी २४, २०१० | accessdate=जुलाई २, २०११ | archive-date=2012-07-10 | archive-url=https://archive.today/20120710081612/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_6211271.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | publisher=बुन्देलखण्ड लाईव | language=हिन्दी | title = औपचारिकताओं के बीच संपन्न हुआ विकलांग विवि का दीक्षान्त समारोह | url = http://www.bundelkhandlive.com/site/?p=6289 | date = मार्च ७, २०१० | accessdate = जून २४, २०११}}</ref><ref>{{cite web | last=संवाददाता | language=हिन्दी | first=चित्रकूट | publisher=जागरण याहू | title=अच्छी शिक्षा-दीक्षा से विकलांग बनेंगे राष्ट्र प्रगति में सहायक | url=http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_6236876.html | date=मार्च ७, २०१० | accessdate=जुलाई २, २०११ | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922161507/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_6236876.html | deadurl=yes }}</ref> जनवरी २०११ ईसवीयाब्दे आयोजिते तृतीयदीक्षान्तसमारोहे ३८८ विद्यार्थिभ्यः शैक्षणिकोपाधयः प्रदत्ताः।<ref>{{cite web | last=इंडो-एशियन न्यूज़ सर्विस | publisher=वन इंडिया हिन्दी | language=हिन्दी | title=चित्रकूट में राजनाथ सिंह को मानद उपाधि | url=http://thatshindi.oneindia.in/news/2011/01/15/20110115240706-aid0122.html | date=जनवरी १५, २०११ | accessdate=जून २४, २०११ | archive-date=2011-09-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110922115936/http://thatshindi.oneindia.in/news/2011/01/15/20110115240706-aid0122.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | language=हिन्दी | last=एस एन बी | first=चित्रकूट | publisher=राष्ट्रीय सहारा | title=रामभद्राचार्य विवि का दीक्षांत समारोह - राजनाथ सिंह डीलिट की उपाधि से सम्मानित | url=http://rashtriyasahara.samaylive.com/epapermain.aspx?queryed=9&boxid=3291131&parentid=18540&eddate=01/15/11&querypage=15 | date=जनवरी १५, २०११ | accessdate=जून २४, २०११ | archive-date=2016-03-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160310115410/http://rashtriyasahara.samaylive.com/epapermain.aspx?boxid=3291131&eddate=01%2F15%2F11&parentid=18540&queryed=9&querypage=15 | deadurl=yes }}</ref> == रामचरितमानसस्य प्रामाणिका प्रतिकृतिः == <!-- [[Image:JagadguruRamabhadracharya008.jpg|thumb|right|जगद्गुरु रामभद्राचार्य अपने द्वारा सम्पादित रामचरितमानस की प्रामाणिक प्रति (भावार्थबोधिनी टीका सहित) भारत की राष्ट्रपत्नी [[प्रतिभा पाटिल]] को अर्पित करते हुए]] गोस्वामी तुलसीदास ने अयुताधिक पदों से युक्त रामचरितमानस की रचना १६वी शताब्दी ई में करी थी। ४०० वर्षों में उनकी यह कृति उत्तर भारत में बहुत लोकप्रिय बन गयी, और इसे पाश्चात्य [[भारतविद्या|भारतविद्]] बहुशः '''उत्तर भारत की बाईबिल''' कहते हैं।<ref>{{cite book | language=आङ्ग्लभाषा | last = लौख्टैफेल्ड | first = जेम्स जी | id=ISBN 978-0-8239-3180-4 | title = The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z | language=आङ्ग्लभाषा | year = २००१ | publisher=रोज़ेन प्रकाशन ग्रुप | pages=पृष्ठ ५५९}}</ref><ref>{{cite book | location=व्हाईटफ़िश, मोंटाना, संयुक्त राज्य अमरीका | last = मैक्फ़ी | first = जे एम | id=ISBN 978-1-4179-1498-2 | title = The Ramayan of Tulsidas or the Bible of Northern India | date = मई २३, २००४ | publisher=केसिंजर पब्लिशिंग एल एल सी | pages=पृष्ठ vii | chapter=Preface | quote=The choice of the subtitle is no exaggeration. The book is indeed the Bible of Northern India | url=http://books.google.com/books?id=AbG4yfdE1b4C&printsec=frontcover&dq=isbn:9781417914982&hl=en&ei=4dADTtKeHqTV0QG9poS4Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false | language=आङ्ग्लभाषा | accessdate=June 24, 2011}}</ref> इस काव्य की अनेकों प्रतियाँ मुद्रित हुई हैं, जिनमें श्री वेंकटेश्वर प्रेस (खेमराज श्रीकृष्णदास) और रामेश्वर भट्ट आदि पुरानी प्रतियाँ, और [[गीता प्रेस]], [[मोतीलाल बनारसीदास]], कौदोराम, कपूरथला और पटना से मुद्रित नयी प्रतियाँ सम्मिलित हैं।<ref name="toi-fia">{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | title = Fury in Ayodhya over Ramcharitmanas | url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-01/india/28068936_1_seers-editions-disciples | date =नवम्बर १, २००९ | publisher=दि टाईम्स ऑफ इण्डिया | first=मंजरी; अरोड़ा, वी एन | last=मिश्र | first1=वी एन | last1=अरोड़ा | accessdate=जून २५, २०११}}</ref> मानस पर अनेक टीकाएँ लिखी जा चुकी हैं, जिनमें मानसपीयूष, मानसगूढार्थचन्द्रिका, मानसमयंक, विनायकी, विजया, बालबोधिनी इत्यादि सम्मिलित हैं।<ref name="rcmtp-prologue">रामभद्राचार्य २००६, पृष्ठ १-२७।</ref> बहुत स्थानों पर इन प्रतियों और टीकाओं में छन्दों की संख्या, मूलपाठ, प्रचलित वर्तनियों (यथा [[:w:Anusvara#Anunasika|अनुनासिक]] प्रयोग), और प्रचलित व्याकरण नियमों (यथा विभक्त्यन्त स्वर) में भेद हैं।<ref name="rcmtp-prologue"/> कुछ प्रतियों में एक आठवाँ [[काण्ड]] भी परिशिष्ट के रूप में मिलता है, जैसे कि मोतीलाल बनारसीदास और श्री वेंकटेश्वर प्रेस की प्रतियों में।<ref>प्रसाद १९९९, पृष्ठ ७९५–८५२</ref><ref>{{cite web | title = तुलसीकृत रामायण: पण्डित ज्वालाप्रसाद मिश्र द्वारा हिन्दी में अनूदित (विशिष्ट संस्करण) | url = http://www.khe-shri.com/details.asp?id=1858b&grpno=33&grpname=Ramayana | accessdate = जून ३०, २०११ | publisher=Shri Ventakeshwar Steam Press, Bombay | quote=लवकुशकाण्ड सहित}}</ref> २०वी शताब्दी में वाल्मीकि रामायण और महाभारत का विभिन्न प्रतियाँ के आधार पर सम्पादन और प्रामाणिक प्रति ({{lang-en|critical edition}}) का मुद्रण क्रमशः बड़ौदा स्थित [[:w:Maharaja Sayajirao University of Baroda#Oriental_Institute|महाराजा सयाजीराव विश्वविद्यालय]] और पुणे स्थित [[:w:Bhandarkar Oriental Research Institute|भण्डारकर प्राच्य शोध संस्थान]] द्वारा किया गया था,<ref>{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | title = The Mahabharata | url = http://www.bori.ac.in/mahabharata.htm | publisher=भण्डारकर प्राच्य शोध संस्थान | accessdate = अप्रैल २५, २०११}}</ref><ref>{{cite book | pages=पृष्ठ xxv | chapter=Introduction | title = Critical Inventory of Ramayana Studies in the World: Indian Languages and English | first=के | last=कृष्णमूर्ति | year=१९९२ | publisher=साउथ एशिया बुक्स | id=ISBN 978-81-7201-100-0}}</ref> स्वामी रामभद्राचार्य बाल्यकाल से २००६ ई तक रामचरितमानस की ४००० आवृत्तियाँ कर चुके थे।<ref name="rcmtp-prologue"/> उन्होंने ५० प्रतियों के पाठों पर आठ वर्ष अनुसन्धान करके एक प्रामाणिक प्रति का सम्पादन किया।<ref name="toi-fia"/> इस प्रति को तुलसी पीठ संस्करण के नाम से मुद्रित किया गया। आधुनिक प्रतियों की तुलना में तुलसी पीठ प्रति में मूलपाठ में कई स्थानों पर अंतर है - मूल पाठ के लिए स्वामी रामभद्राचार्य ने पुरानी प्रतियों को अधिक विश्वसनीय माना है।<ref name="toi-fia"/> इसके अतिरिक्त वर्तनी, व्याकरण और छन्द सम्बन्धी प्रचलन में आधुनिक प्रतियों से तुलसी पीठ प्रति निम्नलिखित प्रकार से भिन्न है।<ref name="rcmtp-prologue"/><ref>{{cite web | last=शुक्ल | first=राम सागर | publisher=वेबदुनिया | title = रामचरित मानस की भाषा और वर्तनी | url = http://hindi.webdunia.com/samayik/article/article/0911/11/1091111004_1.htm | date = नवम्बर ९, २००९ | accessdate=जून २५, २०११}}</ref> # गीता प्रेस सहित कईं आधुनिक प्रतियाँ २ पंक्तियों में लिखित १६-१६ मात्राओं के चार चरणों की इकाई को एक चौपाई मानती हैं, जबकि कुछ विद्वान एक पंक्ति में लिखित ३२ मात्राओं की इकाई को एक चौपाई मानते हैं।<ref>{{cite book | title = तुलसी जन्म भूमि: शोध समीक्षा | first=राम गणेश | last=पाण्डेय | publisher=भारती भवन प्रकाशन | year=२००८ | edition=संशोधित एवं परिवर्धित संस्करण | location=चित्रकूट, उत्तर प्रदेश, भारत | origyear=प्रथम संस्करण २००३ | quote=हनुमान चालीसा ... इसकी भाषा अवधी है। दोहा-चौपाई छन्द हैं। इसमें ४० चौपाइयाँ और २ दोहे हैं। | pages=पृष्ठ ५४}}</ref> रामभद्राचार्य ने ३२ मात्राओं की एक चौपाई मानी है, जिसके समर्थन में उन्होंने [[हनुमान चालीसा]] और [[आचार्य रामचन्द्र शुक्ल]] द्वारा [[पद्मावत]] की समीक्षा के उदाहरण दिए हैं। उनके अनुसार इस व्याख्या में भी चौपाई के चार चरण निकलते हैं क्यूंकि हर १६ मात्राओं की अर्धाली में ८ मात्राओं के बाद यति है। परिणामतः तुलसी पीठ प्रति में चौपाइयों की गणना फ़िलिप लुट्गेनडॅार्फ़ की गणना जैसी है।<ref>{{cite book | year=१९९१ | title = The Life of a Text: Performing the 'Ramcaritmanas' of Tulsidas | last=लुट्गेनडॅार्फ़ | first=फ़िलिप | publisher=कैलिफोर्निया विश्वविद्यालय प्रेस | place=बर्कली, कैलिफोर्निया, संयुक्त राज्य अमरीका | id=ISBN 978-0-520-06690-8 | chapter=The Text and the Research Context | pages=१४}}</ref> # कुछ अपवादों (पादपूर्ति इत्यादि) को छोड़कर तुलसी पीठ की प्रति में आधुनिक प्रतियों में प्रचलित कर्तृवाचक और कर्मवाचक पदों के अन्त में उकार के स्थान पर अकार का प्रयोग है। रामभद्राचार्य के मतानुसार उकार का पदों के अन्त में प्रयोग त्रुटिपूर्ण है, क्यूंकि ऐसा प्रयोग अवधी के स्वभाव के विरुद्ध है। # तुलसी पीठ की प्रति में विभक्ति दर्शाने के लिए अनुनासिक का प्रयोग नहीं है जबकि आधुनिक प्रतियों में ऐसा प्रयोग बहुत स्थानों पर है। रामभद्राचार्य के अनुसार पुरानी प्रतियों में अनुनासिक का प्रचलन नहीं है। # आधुनिक प्रतियों में कर्मवाचक बहुवचन और मध्यम पुरुष सर्वनाम प्रयोग में संयुक्ताक्षर न्ह और म्ह के स्थान पर तुलसी पीठ की प्रति में क्रमशः न और म का प्रयोग है। # आधुनिक प्रतियों में प्रयुक्त [[तद्भव]] शब्दों में उनके [[तत्सम]] रूप के तालव्य शकार के स्थान पर सर्वत्र दन्त्य सकार का प्रयोग है। तुलसी पीठ के प्रति में यह प्रयोग वहीं है जहाँ सकार के प्रयोग से अनर्थ या विपरीत अर्थ न बने। उदाहरणतः सोभा (तत्सम शोभा) में तो सकार का प्रयोग है, परन्तु शंकर में नहीं क्यूँकि रामभद्राचार्य के अनुसार यहाँ सकार कर देने से वर्णसंकर के अनभीष्ट अर्थ वाला संकर पद बन जाएगा।<ref>रामभद्राचार्य २००६, पृष्ठ १३-१४।</ref> नवम्बर २००९ में तुलसी पीठ की प्रति को लेकर अयोध्या में एक विवाद हो गया था। [[:w:Akhil Bharatiya Akhara Parishad|अखिल भारतीय अखाड़ा परिषद्]] और [[:w:Ram Janmabhoomi Nyas|राम जन्मभूमि न्यास]] ने मानस से छेड़छाड़ का आरोप लगाते हुए स्वामी रामभद्राचार्य से क्षमायाचना करने को कहा था।<ref name="toi-fia"/><ref>{{cite web | last=संवाददाता | first= अयोध्या (भाषा)| publisher=वेबदुनिया | title = रामचरित मानस से जुड़ा विवाद गहराया | url = http://hindi.webdunia.com/news/news/regional/0911/03/1091103099_1.htm | date = नवम्बर ३, २००९ | accessdate=जून २५, २०११}}</ref> उत्तर में स्वामी रामभद्राचार्य का कथन था कि उन्होंने केवल मानस की प्रचलित प्रतियों का संपादन किया था, मूल मानस में संशोधन नहीं।<ref name="jagaran-rcm">{{cite web | last=संवाददाता | first=चित्रकूट | publisher=जागरण याहू | title = संशोधन नही संपादन किया है:जगद्गुरु स्वामी रामभद्राचार्य | url = http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_6186032.html | accessdate = जुलाई २, २०११ | date = फ़रवरी १५, २०१०}}</ref><ref>{{cite web | last=इंडो-एशियन न्यूज़ सर्विस | publisher=वन इण्डिया हिन्दी | title = रामचरितमानस का संपादन किया, संशोधन नहीं | url = http://thatshindi.oneindia.in/news/2010/04/30/1272570846.html | accessdate = जुलाई २, २०११ | date = अप्रैल ३०, २०१०}}</ref> यह विवाद तब शान्त हुआ जब स्वामी रामभद्राचार्य ने अखाड़ा परिषद् को एक पत्र लिखकर उनके पहुँचे कष्ट और पीड़ा पर खेद प्रकट किया। पत्र में रामभद्राचार्य ने अखाड़ा परिषद् से निवेदन किया कि वे पुरानी प्रतियों को ही मान्य मानें, अन्य प्रतियों को नहीं।<ref>{{cite web | last=अरविन्द | first=शुक्ला | publisher=वेबदुनिया | title = रामभद्राचार्य के खेद जताने से संत पड़े ठंडे | url = http://hindi.webdunia.com/news/news/regional/0911/09/1091109004_1.htm | date = नवम्बर ९, २००९ | accessdate=जून २५, २०११}}</ref> --> == कृतयः == [[चित्रम्:JagadguruRamabhadracharya006.jpg|thumb|right|अक्टूबर ३०, २००२ दिनाङ्के श्रीभार्गवराघवीयसंस्कृतमहाकाव्यस्य लोकार्पणं कुर्वन्तः भारतस्य तत्कालीनप्रधानमन्त्रिणः श्रीअटलबिहारीवाजपेयीमहाभागाः। जगद्गुरुरामभद्राचार्याः चित्रस्य वामभागे सन्ति।]] === काव्यानि === ; महाकाव्यानि * [[:w:Sribhargavaraghaviyam|''श्रीभार्गवराघवीयम्'']] (२००२)। * ''[[:w:Ashtavakra (epic)|अष्टावक्र]]'' (२०१०)। * ''[[:w:Arundhati (epic)|अरुन्धती]]'' (१९९४)। ; खण्डकाव्यानि * ''आजादचन्द्रशेखरचरितम्''। * ''लघुरघुवरम्''। * ''सरयूलहरी''। * ''[[:w:Bhrngadutam|भृङ्गदूतम्]]'' (२००४)। * ''काका विदुर''। ; पत्रकाव्यम् * ''कुब्जापत्रम्''। ; गीतकाव्यानि * ''राघव गीत गुंजन''। * ''भक्ति गीत सुधा''। * ''[[:w:Gitaramayanam|गीतरामायणम्]]'' (२०११)। ; रीतिकाव्यम् * ''[[:w:Srisitaramakelikaumudi|श्रीसीतारामकेलिकौमुदी]]'' (२००८)। ; शतककाव्यानि * ''श्रीरामभक्तिसर्वस्वम्''। * ''आर्याशतकम्''। * ''चण्डीशतकम्''। * ''राघवेन्द्रशतकम्''। * ''गणपतिशतकम्''। * ''श्रीराघवचरणचिह्नशतकम्''। ; स्तोत्रकाव्यानि * ''श्रीगङ्गामहिम्नस्तोत्रम्''। * ''श्रीजानकीकृपाकटाक्षस्तोत्रम्''। * ''श्रीरामवल्लभास्तोत्रम्''। * ''श्रीचित्रकूटविहार्यष्टकम्''। * ''भक्तिसारसर्वत्रम्''। * ''श्रीराघवभावदर्शनम्''। ; [[:w:Suprabhatam|सुप्रभातकाव्यम्]] * [[:w:Srisitaramasuprabhatam|''श्रीसीतारामसुप्रभातम्'']]। ; भाष्यकाव्यम् * ''अष्टाध्याय्याः प्रतिसूत्रं शाब्दबोधसमीक्षणम्''| === नाटकानि === ; नाटककाव्यानि * ''श्रीराघवाभ्युदयम्''। * ''उत्साह''। === गद्यकृतयः === [[चित्रम्:JagadguruRamabhadracharyaWorks.jpg|thumb|right|जगद्गुरुरामभद्राचार्यरचितपुस्तकग्रन्थाः (सम्पादितश्रीरामचरितमानसप्रतिसहिताः)]] ; प्रस्थानत्रय्यां संस्कृतभाष्याणि * ''श्रीब्रह्मसूत्रेषु श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''श्रीमद्भगवद्गीतासु श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''कठोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''केनोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''माण्डूक्योपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''ईशावास्योपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''प्रश्नोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''तैत्तिरीयोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''ऐतरेयोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''श्वेताश्वतरोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''छान्दोग्योपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''बृहदारण्यकोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''मुण्डकोपनिषदि श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। ; अन्यसंस्कृतभाष्यानि * ''श्रीनारदभक्तिसूत्रेषु श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। * ''श्रीरामस्तवराजस्तोत्रे श्रीराघवकृपाभाष्यम्''। ; हिन्दीभाष्यानि * ''महावीरी''। * ''भावार्थबोधिनी''। * ''श्रीराघवकृपाभाष्य''। ; विमर्शाः * अध्यात्मरामायणे अपाणिनीयप्रयोगानां विमर्शः। * श्रीरासपञ्चाध्यायीविमर्शः (२००७)। ; प्रवचनसंग्रहाः * ''तुम पावक मँह करहु निवासा'' (२००४)। * ''अहल्योद्धार'' (२००६)। * ''हर ते भे हनुमान'' (२००८)। == पुरस्काराः सम्मानाश्च == === विरक्तदीक्षानन्तरे प्राप्ताः === [[चित्रम्:JagadguruRamabhadracharya007.jpg|thumb|right|२००६ ईसवीयाब्दे तत्कालीनलोकसभाध्यक्षेन [[:hi:सोमनाथ चटर्जी|सोमनाथचटर्जीमहाभागेन]] श्रीवाण्यलङ्करणपुरस्कारेण सम्मान्यमानः जगद्गुरुरामभद्राचार्यः]] [[चित्रम्:JagadguruRamabhadracharya004.jpg|thumb|left|मार्च ३०, २००६ दिनाङ्के तत्कालीनराष्ट्रपतिना एपीजेअब्दुलकलाममहाभागेन प्रशस्तिपत्रेण पुरस्क्रियमाणः जगद्गुरुरामभद्राचार्यः]] * २०११। शिमलानगरे [[हिमाचल प्रदेश|हिमाचलप्रदेश]]सर्वकाराद्देवभूमिपुरस्कारः। हिमाचलप्रदेशस्य तत्कालीनप्रधानन्यायाधीशेन जोसेफ़कुरियनेन प्रदत्तः।<ref>{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | title=Himachal Pradesh State Level Award For Sandeep Marwah | date = मार्च ४, २०११ | url = http://www.prlog.org/11352079-himachal-pradesh-state-level-award-for-sandeep-marwah.html | publisher=एशियन न्यूज़ एजेंसी | accessdate=जून २५, २०११}}</ref> * २००८। श्रीभार्गवराघवीयाय केकेबिड़लाप्रतिष्ठानात् श्रीवाचस्पतिपुरस्कारः। राजस्थानप्रान्तस्य तत्कालीनराज्यपालेन शैलेन्द्रकुमारसिंहेन प्रदत्तः।<ref>{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | last=विशेष संवाददाता | publisher=दि हिन्दू | title=Selected for Birla Foundation awards | date=फ़रवरी २०, २००८ | accessdate=जून २४, २०११ | url=http://www.hindu.com/2008/02/20/stories/2008022051411300.htm | archive-date=2008-02-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080228074332/http://www.hindu.com/2008/02/20/stories/2008022051411300.htm | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | last=विशेष संवाददाता | publisher=दि हिन्दू | title=K.K. Birla Foundation awards presented | language=आङ्ग्लभाषा | date=अप्रैल १९, २००८ | url=http://www.hindu.com/2008/04/19/stories/2008041954260500.htm | accessdate=जून २४, २०११ | archive-date=2008-04-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423025809/http://www.hindu.com/2008/04/19/stories/2008041954260500.htm | deadurl=yes }}</ref> * २००७। प्रयागनगरनिगमान्तर्गतात्तुलसीशोधसंस्थानाद्गोस्वामितुलसीदाससमर्चनसम्मानः। भारतस्य भूतपूर्वप्रधानन्यायाधीशेन रमेशचन्द्रलाहोटीमहाभागेन प्रदत्तः।<ref>{{cite web | last=औपचारिक वेबसाइट | title=गोस्वामी तुलसीदास समर्चन सम्मान | url=http://jagadgururambhadracharya.org/ViewContent/gallery/Awards%20Prizes/originals/Goswami%20Tulsidas%20Saarchan%20Samman.jpg | accessdate=जुलाई २, २०११ | publisher=श्री तुलसी पीठ सेवा न्यास }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * २००६। प्रयागहिन्दीसाहित्यसम्मलेनात् संस्कृतमहामहोपाध्यायः।<ref>{{cite web | last=औपचारिक वेबसाइट | title=२००६ में संस्कृत महामहोपाध्याय | url=http://jagadgururambhadracharya.org/ViewContent/gallery/Awards%20Prizes/originals/Sanskrit%20Mahamahopadhyay%20in%202006.jpg | accessdate=जुलाई २, २०११ | publisher=श्री तुलसी पीठ सेवा न्यास }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * २००६। श्रीभार्गवराघवीयाय जयदयालडालमियाश्रीवाणीट्रस्टात् श्रीवाण्यलङ्करणपुरस्कारः। तत्कालीनलोकसभाध्यक्षेण [[:hi:सोमनाथ चटर्जी|सोमनाथचटर्जीमहाभागेन]] प्रदत्तः।<ref name="speakerloksabha"/> * २००६। श्रीभार्गवराघवीयाय [[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेश]]संस्कृतसंस्थानात् भोपालस्था[[बाणः|द्बाणभट्ट]]पुरस्कारः।<ref name="kkbvp"/> * २००५। श्रीभार्गवराघवीयाय संस्कृते साहित्याकादमीपुरस्कारः।<ref name="sa2005">{{cite web | title = साहित्य अकादमी सम्मान २००५ | year=२००५ | publisher=नेशनल पोर्टल ऑफ इण्डिया | url = http://india.gov.in/knowindia/sakademi_awards05.php | accessdate = अप्रैल २४, २०११}}</ref> * २००४। बादरायणपुरस्कारः। तत्कालीनभारतीयराष्ट्रपतिना अब्दुलकलाममहाभागेन प्रदत्तः।<ref name="kbs-awards">{{cite journal | first=आर | last=चन्द्रा | title=सम्मान और पुरस्कार | volume=८ | issue=११ | journal=क्रान्ति भारत समाचार | location=लखनऊ, उत्तर प्रदेश, भारत | date=सितम्बर २००८ | pages=२१}}</ref> * २००३। मध्यप्रदेशसंस्कृताकादमीतः राजशेखरसम्मानः।<ref name="kbs-awards"/> * २००३। लखनऊस्थिताद्भाऊरावदेवरससेवान्यासात् भाऊरावदेवरसपुरस्कारः।<ref>{{cite web | last=टी एन एन | language=आङ्ग्लभाषा | title=Bhaurao Samman for Dattopanth Thengadi | date=मार्च १७, २००३ | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-03-17/lucknow/27275780_1_award-honour-sangh-workers | accessdate=मई २७, २०११ | publisher=The दि टाईम्स ऑफ़ इंडिया | archive-date=2011-08-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110811145709/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-03-17/lucknow/27275780_1_award-honour-sangh-workers | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | last=विशेष संवाददाता केन्द्र | first=लखनऊ | title=जगद्गुरु स्वामी रामभद्राचार्य तथा वरिष्ठ चिंतक दत्तोपंत ठेंगडी को भाऊराव देवरस सेवा सम्मान - वैभवशाली राष्ट्र के निर्माण का आह्वान | date=मार्च ३०, २००३ | url=http://www.panchjanya.com/30-3-2003/20back.html | publisher=पाञ्चजन्य | accessdate=अप्रैल २९, २०११ | archive-date=2003-05-04 | archive-url=https://archive.is/20030504102726/http://www.panchjanya.com/30-3-2003/20back.html | deadurl=yes }}</ref> * २००३। दीवालीबेनमेहताचैरीटेबलट्रस्टात् धर्मसंस्कृत्योः प्रगत्यै दीवालीबेनपुरस्कारः। भारतस्य भूतपूर्वप्रमुखन्यायाधीशेन पीएनभगवतीमहाभागेन प्रदत्तः।<ref>{{cite web | last=औपचारिक वेबसाइट | title=दीवालीबेन पुरस्कार | url=http://jagadgururambhadracharya.org/ViewContent/gallery/Awards%20Prizes/originals/Diwaliben%20award.jpg | accessdate=जुलाई २, २०११ | publisher=श्री तुलसी पीठ सेवा न्यास }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * २००३। लखनऊस्थितादुत्तरप्रदेशसंस्कृतसंस्थानादतिविशिष्टपुरस्कारः।<ref name="kbs-awards"/> * २००२। वाराणसीस्थितात्सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालयात्कविकुलरत्नोपाधिः।<ref name="kbs-awards"/> * २०००। लखनऊस्थितादुत्तरप्रदेशसंस्कृतसंस्थानाद्विशिष्टपुरस्कारः।<ref>{{cite web | last=औपचारिक वेबसाइट | title=उत्तर प्रदेश संस्कृत संस्थान द्वारा विशिष्ट पुरस्कार | url=http://jagadgururambhadracharya.org/ViewContent/gallery/Awards%20Prizes/originals/Vishisht%20Puraskar%20by%20UP%20Sanskrit%20Sansthan.jpg | accessdate=जुलाई २, २०११ | publisher=श्री तुलसी पीठ सेवा न्यास }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * २०००। देहलीस्थिताल्[[लाल बहादुर शास्त्री|लालबहादुरशास्त्री]]संस्कृतविद्यापीठान्महामहोपाध्यायोपाधिः।<ref>{{cite web | language=आङ्ग्लभाषा | title=Shri Lal Bahadur Shastri Rashtriya Sanskrit Vidyapeetha - Convocation | url =http://www.slbsrsv.ac.in/newconvocation.asp | accessdate = जून ११, २०११ | publisher=श्री लाल बहादुर शास्त्री राष्ट्रिय संस्कृत विद्यापीठ | quote=The Fourth Convocation of the Vidyapeetha was organized on 11 February 2000. ... Honorary title of Mahamahopadhyaya was conferred on Shri Swami Rambhadracharya (U.P.), ... by the Chancellor. }}</ref> * १९९८। विश्वधर्मसंसदः धर्मचक्रवर्त्युपाधिः।<ref name="kbs-awards"/> === पूर्वाश्रमेऽवाप्ताः === * १९७६। वाराणसीस्थितात्सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालयात्कुलाधिपतिस्वर्णपदकम्।<ref name="parauha"/> * १९७६-७७। वाराणसीस्थितात्सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालयादाचार्यपरीक्षासु सप्तस्वर्णपदकानि।<ref name="parauha"/><ref name="dinkaredu"/> * १९७५। अखिलभारतीयसंस्कृतवादविवादप्रतियोगितायां पञ्चस्वर्णपदकानि।<ref name="kbs-bio"/><ref name="parauha"/> * १९७४। वाराणसीस्थितात्सम्पूर्णानन्दसंस्कृतविश्वविद्यालयात्शास्त्रीपरीक्षायां स्वर्णपदकम्।<ref name="dinkaredu"/> ==सन्दर्भाः== {{reflist|3}} ==टिप्पण्यः== * {{cite journal | last=अग्रवाल | first= न्यायमूर्ति सुधीर | date=सितम्बर ३०, २०१० | title=Consolidated Judgment in OOS No. 1 of 1989, OOS No. 3 of 1989, OOS No. 4 of 1989 & OOS No. 5 of 1989 | publisher=इलाहबाद उच्च न्यायालय | location=इलाहाबाद, उत्तर प्रदेश, भारत | url=http://elegalix.allahabadhighcourt.in/elegalix/DisplayAyodhyaBenchLandingPage.do| language=आङ्ग्लभाषा}} * {{cite journal | last=दिनकर | first=डॉ वागीश | title = श्रीभार्गवराघवीयम् मीमांसा | publisher=देशभारती प्रकाशन | location=दिल्ली, भारत | year=२००८ | chapter=महाकवि परिचय (व्यक्तित्व एवं कृतित्व) | id=ISBN 978-81-908276-6-9}} * {{cite journal | language=आङ्ग्लभाषा | title = Sri Ramacaritamanasa The Holy Lake Of The Acts Of Rama | first=राम चन्द्र | last=प्रसाद | publisher=मोतीलाल बनारसीदास | year=१९९९ | edition=सचित्र, पुनर्मुद्रित संस्करण | location=दिल्ली, भारत | id=ISBN 978-81-208-0762-4 | url=http://books.google.com/books?id=VV7leonJ8aQC&printsec=frontcover&dq=isbn:8120807626&hl=en&ei=zlz_Td-XHZGmuQODt6iaAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false | origyear=प्रथम संस्करण १९९१ <!-- | accessdate=जून २०, २०११ -->}} * {{cite journal | <!-- editor=रामद्राचार्य, स्वामी (ed.) --> | last=रामद्राचार्य | first=स्वामी, ed. | date= मार्च ३०, २००६ | title = श्रीरामचरितमानस – मूल गुटका (तुलसीपीठ संस्करण) | edition=चतुर्थ संस्करण | publisher=जगद्गुरु रामभद्राचार्य विकलांग विश्वविद्यालय | location=चित्रकूट, उत्तर प्रदेश, भारत}} * {{cite journal | last=शर्मा | first=न्यायमूर्ति धरम वीर | date=सितम्बर ३०, २०१० | title=Judgment in OOS No. 4 of 1989 | publisher=इलाहाबाद उच्च न्यायालय | url=http://elegalix.allahabadhighcourt.in/elegalix/DisplayAyodhyaBenchLandingPage.do | location=इलाहाबाद, उत्तर प्रदेश, भारत | language=आङ्ग्लभाषा}} * {{cite journal | last=शर्मा | first=न्यायमूर्ति धरम वीर | date=सितम्बर ३०, २०१० | title= Annexure V | publisher=इलाहाबाद उच्च न्यायालय | url=http://elegalix.allahabadhighcourt.in/elegalix/DisplayAyodhyaBenchLandingPage.do| location=इलाहाबाद, उत्तर प्रदेश, भारत | language=आङ्ग्लभाषा}} ==बाह्यसम्पर्कतन्तुः== {{commons|Category:Rambhadracharya|{{PAGENAME}}}} * [http://www.jagadgururambhadracharya.org जगद्गुरुरामभद्राचार्यसयौपचारिकजालपृष्ठानि] * [http://jagadgururambhadracharya.org/ViewContent/pdfs/Jagadguru%20Rambhadracharya%20-%20Ramacaritamanasa%20Bhavarthabodhini.pdf रामचरितमानसे जगद्गुरुरामभद्राचार्यस्य भावार्थबोधिनीटीका] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813002949/http://www.jagadgururambhadracharya.org/ViewContent/pdfs/Jagadguru%20Rambhadracharya%20-%20Ramacaritamanasa%20Bhavarthabodhini.pdf |date=2011-08-13 }} * [https://sites.google.com/site/jagadgururambhadracharya/ गूगलपृष्ठेषु जगद्गुरुरामभद्राचार्यस्यानौपचारिकजालपृष्ठानि] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429194118/https://sites.google.com/site/jagadgururambhadracharya/ |date=2013-04-29 }} * [http://www.jrhu.com/ जगद्गुरुरामभद्राचार्यविकलाङ्गविश्वविद्यालयः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902143641/http://www.jrhu.com/ |date=2011-09-02 }} * [http://www.youtube.com/user/namoraghavay जगद्गुरुरामभद्राचार्यस्य विषये सूचनाः तस्य प्रवचनानि च ददद्यूट्यूबचैनलः] [[वर्गः:संस्कृतकवयः]] [[वर्गः:संस्कृतपुरस्कारभाजः]] [[वर्गः:आधुनिकगुरवः]] [[वर्गः:आधुनिकधार्मिकव्यक्तयः]] [[वर्गः:हिन्दीकवयः]] [[वर्गः:विंशतिशताब्द्याः कवयः]] l9brjuqy8a6mdwdy5kcnee3hsjjykn5 0 21953 499006 493294 2026-04-29T00:56:45Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499006 wikitext text/x-wiki {{infobox | title = Ecology | data1 = [[File:The Earth seen from Apollo 17.jpg|250px]] | data2 = [[File:Hawk eating prey.jpg|119px]][[File:European honey bee extracts nectar.jpg|131px]] | data3 = [[File:Bufo boreas.jpg|160px]][[File:Blue Linckia Starfish.JPG|90px]] | data4 = परिसरविज्ञाने तावत् सर्वविधप्राणिनः, पक्षिणः, सस्यराशिः एवं सर्वविधमपि अत्र अन्तर्भवति }} वस्तुत: परित: आवरणं नाम '''पर्यावरणमिति''' सर्वे जानन्ति एव । अर्थात् यानि जैविकानि अजैविकाने च तत्वानि अस्मान् परित: विराजन्ते तानि सर्वाणि पर्यावरणस्य घटका: सन्ति । अपि च मानवजीवने प्रत्यक्षरूपेण च एतेषां पर्यावरणघटकानां ये प्रभावा: भवन्ति ते एव पर्यावरणम् । अर्थात् अस्मान् परित: यानि तत्वानि विराजन्ते तेषां प्रभाव: एव पर्यावरणम् ।प्राचीने काले विश्वस्य जनसंख्या नियन्त्रिताऽसीत् । प्राकृतिकसाधनेनैव मानवानाम् आवश्यकतापूर्ति: भवति स्म ।पर्यावरण प्रदूषकाणि कार्याणि न भवन्ति स्म । तथापि यदि येन-केन प्रकारेण वा पर्यावरणप्रदूषणानि भवन्ति स्म, तर्हि प्रकृत्या एव तस्य निवारणं भवति स्म । यत: तस्मिन् समये प्रकृतौसर्वेषां तत्वानां सन्तुलनमासीत् । सम्प्रति जनसंख्याविस्फोट: संजात: । जनसंख्यावृध्दया सह अस्माकमावश्यकता अपि वर्धिता । फलत: वनकर्तनं जातम् । औद्योगिकविस्तार: जात: । विविधप्रकाराणि प्रदूषणानि जातानि । अत्र विचारणीयं भवति यत् केषां तत्वानामभावेन प्रकृति: असंतुलिता जाता । अर्थात् येषां तत्वानामभावेन प्रकृति: असंतुलिता जाता, पर्यावरणप्रदूषणां जातं ,वातावरणमसुरक्षितं जातं,तेषामस्माकं जीवने , पर्यावरणे, प्रकृतौ च क: प्रभाव: इति । अत: आवश्यकं भवति पर्यावरणे स्थितेन घटकानांपरस्परसम्बन्धस्य च अध्ययनम् । इदमेवाध्ययनं पारिस्थिकीति नाम्ना अभिधीयते । अर्थात् मानवानां पर्यावरणेन सह पर्यावरणस्य घटकै: सह सम्बन्धस्य, पर्यावरणे स्थितानां घटकानां परस्परसम्बन्धस्य च अध्ययनं भवति पारिस्थितिकी । परिसरविज्ञानम् इत्यस्य आङ्ग्लभाषायां ECOLOGY इत्युच्यते । ECOLOGY शब्द: ग्रीकभाषाया: (oikos =Home and Logos=Study ) Oikos logos शब्याभ्यां निष्पन्न: ,यस्यार्थ: भवति आवासीयमध्ययनम्, Ecology=Study of Home or Habitat. सन्दर्भेऽस्मिन् परिभाषात्रयमुपस्थापितं वर्तते । यथा- १.पारिस्थितिकी केषाञ्चित् जीवधारीणां तेषां पर्यावरणस्य सन्दर्भे एकमध्ययनमस्ति । २.पारिस्थितिकी जीवधारिषु परस्परसम्बन्धस्य, जीवधारि-पर्यावरणायोर्मध्ये परस्परसम्बन्धस्यचाध्ययनमस्ति । ३.पारिस्थितिकी वनस्पति -पशु - मानवानां तथा तेषांपर्यावरणेन सह सम्बन्धस्यान्तिम: परिणाम: अस्ति । यद्यपि एताषां परिभाषाणामालोचनेन इदमेव तथ्यं स्पष्टं भवति यज्जीवधारीणां पर्यावरणेन सह सम्बन्धस्याध्ययनं पारिस्थितिकीति । वस्तुत: अत्र तु प्रत्येकेषां जीवधारीणां , तेषां परिस्थितिना तेषां पर्यावरणस्य, तेषां परस्पर-सम्बन्धस्य, पर्यावरघटकेषु परस्परसम्बन्धस्य,जीवधारिणां परस्परसम्बन्धस्य च सामाजिकं वैयक्तिकञ्चाध्ययनं भवति । एवं प्रकारेण अत्र वनस्पतिविज्ञानं ,जीवविज्ञानं,रसायनविज्ञानं ,भूगर्भविज्ञानं ,भूगोलशास्त्रं , वातावरणविज्ञानं , जलवायुविज्ञानं, समाजविज्ञानं , नक्षत्रविज्ञानञ्चान्तर्भूतं भवति । अनेनास्य क्षेत्रं बृहदाकारं प्राप्नोति । मूलत: सर्वविधप्राकृतिक-विज्ञानं सामाजिकविज्ञानञ्चागच्छति अत्र । ==बाह्यसम्पर्कतन्तुः== *[http://plato.stanford.edu/entries/ecology/ Ecology (Stanford Encyclopedia of Philosophy)] *[http://www.nature.com/scitable/knowledge/ecology-102 The Nature Education Knowledge Project: Ecology] *[http://ekolojinet.com/journals.html Ecology Journals List of ecological scientific journals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170429105512/http://ekolojinet.com/journals.html |date=2017-04-29 }} *[http://ecologydictionary.org Ecology Dictionary - Explanation of Ecological Terms] *[http://www.ecoevo.ca/en/index.htm Canadian Society for Ecology and Evolution] *[http://www.esa.org/ Ecological Society of America] *[http://ecology.com/ Ecology Global Network] *[http://www.ecolsoc.org.au/ Ecological Society of Australia] *[http://www.britishecologicalsociety.org/ British Ecological Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150120211300/http://www.britishecologicalsociety.org/ |date=2015-01-20 }} *[http://english.rcees.cas.cn/sp/zgstxxh/ Ecological Society of China]{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.ecoeco.org/content/ International Society for Ecological Economics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120430112820/http://www.ecoeco.org/content/ |date=2012-04-30 }} *[http://www.europeanecology.org/] European Ecological Federation *[http://www.maweb.org/en/index.aspx UN Millennium Ecosystem Assessment] *[http://www.eoearth.org/topics/view/49660/ The Encyclopedia of Earth{{spaced ndash}}Wilderness: Biology & Ecology] *[http://www.ecologyandsociety.org/ Ecology and Society - A journal of integrative science for resilience and sustainability] * [http://npic.orst.edu/reportprob.html#env National Pesticide Information Center (United States)- Follow these steps to report an environmental incident (wildlife, air, soil or water)] *[http://scienceaid.co.uk/biology/ecology/index.html Science Aid: Ecology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522104711/http://scienceaid.co.uk/biology/ecology/index.html |date=2009-05-22 }} U.K. High School (GCSE, Alevel) Ecology [[वर्गः:परिसरविज्ञानम्]] [[वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] == सम्बद्धाः लेखाः == * [[भारतम्]] * [[संस्कृतम्]] * [[भारतस्य इतिहासः]] * [[विज्ञानम्]] mwm3emomuy5ngvhx46aqqum4rn5uvtk 3 26784 499001 497927 2026-04-28T20:11:33Z MediaWiki message delivery 10391 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ नवीनविभागः 499001 wikitext text/x-wiki == Bot == [[File:Qद 1.jpg|thumb|Disable all option]] Hi! It seems, that I can't move more than 10 articles in one time. After them I get error, that says me to wait some while. It's pretty annoying. Maybe you can grant my bot temporar bot flag? That should ease the work. --[[User:Edgars2007|Edgars2007]] ([[User talk:Edgars2007|चर्चा]]) १७:४१, ४ सितम्बर २०१६ (UTC) :Any time! But you will have to tell me procedure of enabling temporary bot flag. Because as an admin this is my first work regarding bot. Thank you. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०३:००, ५ सितम्बर २०१६ (UTC) ::I was meaning real bot flag, that you remove after this job (or you can not remove it - maybe something for future?). Theoretically, if you can change at [[Special:Userrights/EdgarsBot]] my user groups and "bot" is one of them, then you can grant me the flag. If there is "*" appended to "bot", then you can't remove it after then, if there isn't - you can remove the bot flag anytime. Theoretically, there is such thing as flooders, when you grant person a real temporar bot flag, that this user can later remove it from themself, when he has done some specific job, but that probably isn't needed for small Wikipedias. --[[User:Edgars2007|Edgars2007]] ([[User talk:Edgars2007|चर्चा]]) ०४:०६, ५ सितम्बर २०१६ (UTC) : Sa.wikipedia not have many thing. IF in other wiki Admin can do this kind of work and we can't so please tell me. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०४:१७, ५ सितम्बर २०१६ (UTC) ::OK, checked all kinds of lists of user rights. You simply have to contact [[सदस्यः:MikeLynch]] (bureaucrat in this Wikipedia), so that he can grant the bot flag. He's active in enwiki, so that shouldn't take too much time for hime to respond. --[[User:Edgars2007|Edgars2007]] ([[User talk:Edgars2007|चर्चा]]) ०४:३७, ५ सितम्बर २०१६ (UTC) : I have sent him ({{ping|MikeLynch}}) a mail. After his respond we can process further. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०५:३०, ५ सितम्बर २०१६ (UTC) Hi! Theoretically, I moved the articles. Please check and tell me, if I missed something/done something wrong. --[[User:Edgars2007|Edgars2007]] ([[User talk:Edgars2007|चर्चा]]) १४:१९, ३ अक्तूबर २०१६ (UTC) : Thank you. That work is good. :) <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०९:५६, ४ अक्तूबर २०१६ (UTC) == Introducing a new Member to Wikipedia== Mr. Dave, Good Afternoon. Let me introduce Prof Subramanyam. Please come forward to interact with him. I am using his account to inform you this of course with his permission. By the way this is Drcenjary from Urduwikipdia. --[[User:PrSubramanyam|PrSubramanyam]] ([[User talk:PrSubramanyam|चर्चा]]) ०८:२८, ५ सितम्बर २०१६ (UTC) : Thank you {{ping|Drcenjary|PrSubramanyam}} for approach. I want to be with you for this work. I am preparing a mail for Tanveer Sir. I want your mail too. If some one is available, who can talk on this Student' Work, so it will be easier for me. {{ping|Siddharthdhodapkar}} has my Mob no. and email id. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०८:३७, ५ सितम्बर २०१६ (UTC) :: {{ping|Drcenjary}} I sent you a mail to you via wiki mail. See that please. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०८:४३, ५ सितम्बर २०१६ (UTC) == Introducing a new Member to Wikipedia== Mr. Dave. Shubhashitam. Please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/_Literary_Content_Development-_Multiple_Laguages_(LCD-ML)#Participants|here] and register your name. --[[User:Drcenjary|Drcenjary]] ([[User talk:Drcenjary|चर्चा]]) ११:०४, १ अक्तूबर २०१६ (UTC) == Wikipedia Asian Month== Thanks for organizing Wikipedia Asian Month on SaWp!<br /> Here are three step you need to do for organizing.<br /> #Step 1, make sure your event page is fully set up and translated. [[m:Wikipedia Asian Month/Sample|Link to the Sample page]] (You need to localize [[m:Template:WAM|This template]]) #Step 2, translate the banner [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=Centralnotice-tgroup-WAM_2016&filter= at here], make sure tranlsate the link to the event page of your home wiki. #Step 3, when you finish the two steps, [[m:Wikipedia Asian Month/Status|update this page]]. When both "Main Page" and "CN"(tranlsation) marked as done, I will enbale the CN in your language all the way to the end of November. #Step 4, tranlsate these message and put it on main event page: #: Please submit your articles via [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2016-sa this tool]. Click 'log in' at the top-right and OAuth will take care the rest. You can also change the interface language at the top-right. #: Once you submit an article, the tool will add a template to the article and mark it as needing review by an organizer. You can [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2016-sa check your progress using the tool], which includes how many accepted articles you have. #: Participants who achieve 4 accepted articles will receive a Wikipedia Asian Month postcard. You will receive another special postcard if you achieve 15 accepted articles. The Wikipedian with the highest number of accepted articles on the English Wikipedia will be honored as a "Wikipedia Asian Ambassador", and will receive a signed certificate and additional postcard. #: If you have any problems accessing or using the tool, you can submit your articles at [[Wikipedia:Wikipedia Asian Month/Participants|this page]] next to your username. #: If you have any question, you can take a look at our [[m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&A]] or post on the WAM talk page. Best Wishes,<br />--[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|चर्चा]]) १४:२७, १ नवम्बर २०१६ (UTC) Hi, your Wikipedia's Fountain page is ready: https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2016-sa Please advise users from your Wikipedia to submit articles using this tool. [[User:Ле Лой|Ле Лой]] ([[User talk:Ле Лой|चर्चा]]) २२:०६, १ नवम्बर २०१६ (UTC) :Please put this message "Please submit your articles via [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2016-sa this tool]. Click 'log in' at the top-right and OAuth will take care the rest. You can also change the interface language at the top-right." on the participate page so people can submit articles on the judging tool to reduce your workload.--[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|चर्चा]]) १७:३१, २ नवम्बर २०१६ (UTC) == Need Help == NehalDaveND Sir, Could you plz help me by making श्री हरिकुल नमुना उच्च माध्यमिक बिद्यालय in this wikipedia. [[User:JuniorX2|JuniorX2]] ([[User talk:JuniorX2|चर्चा]]) १३:२८, २३ नवम्बर २०१६ (UTC) :Stubs are not allowed in sa.wikipedia. Please don't make here. Make in other wikis. Thank you. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १३:४८, २३ नवम्बर २०१६ (UTC) == Address Collection == Congratulations! You have more than 4 accepted articles in [[:m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]! Please submit your mailing address (not the email) via '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe0KM7eQEvUEfFTa9Ovx8GZ66fe1PdkSiQViMFSrEPvObV0kw/viewform this google form]'''. This form is only accessed by me and your username will not distribute to the local community to send postcards. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. Please contact your local organizers if you have any question. Best, [[:m:User:AddisWang|Addis Wang]], sent by [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०७:५८, ३ दिसम्बर २०१६ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2016/Qualified_Editors/Mass&oldid=16123268 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:AddisWang@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == ટ્વિંકલબેન == નમસ્તે મહોદય, અહીં ગુજરાતીમાં લખવા માટે ક્ષમા કરશો પણ મારું સંસ્ક્રુત ભાષાનું જ્ઞાન સિમિત્ હોવાના કારણે લખી શકતો નથી અને જે ભાષામાં આ સંદેશો લખ્યો છે તે આપ જાણો છ્હો એટલે વિસંવાદિતાની સ્થિતિ સર્જાશે નહીં. #ટ્વિંકલના સદસ્યને લગતા ઢાંચાઓ માટે આજે મેં એક્ પ્રયોગ કર્યો તો એક્ ઢાંચા માટે તેના સંલજ્ઞ ઢાંચાઓ લાવવાના હોવાના કારણે આ કામ આયતના અધિકાર સાથે સારી રીતે કરે શકાય્. જો કે હાલ બધા જ્ ઢાંચાઓની જરુર ન્ પણ હોય પરંતુ બધું કામ પૂર્ણ કરી દેવાથી ટ્વિંકલ પ્રસ્થાપન યોગ્ય રીતે થઈ જશે. #હાલ ટ્વિંકલ અંગ્રેજીમાં છે તેને એ જ્ ભાષામાં રાખવા માગો છો કે હિન્દી અથવા સંસ્કૃતમા? #બીજા પણ કેટલાક ટેકનિકલ કામ છે એમાંથી કેટલા થયા છે અને કેટલા બાકી છે? જેમકે સભ્યોનું સ્વત: સ્વાગત વગેરે.--[[User:आर्यावर्त|आर्यावर्त]] ([[User talk:आर्यावर्त|चर्चा]]) ०८:५६, १८ जनवरी २०१७ (UTC) == Admin action == At https://sa.wikipedia.org/wiki/Special:UnusedFiles?uselang=en&limit=5000 can you clean up and delete the logos? They are in Commons https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sanskrit_Wikipedia_logo. [[विशेषः:योगदानम्/77.179.183.64|77.179.183.64]] १४:१७, १३ फरवरी २०१७ (UTC) :स्वतन्त्रविश्वकोशः != स्वतन्त्रविज्ञानकोशः <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १४:३७, १३ फरवरी २०१७ (UTC) Thank you for your answer. Can you help? There are problems: #the licenses were wrong, correct is CC-BY-SA-3.0, they are '''not''' non-free. Verifiable at https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Wikipedia_logo_variants #the file names are wrong ##[[:file:522px-2000px-Wikipedia-logo-v2-sa.png]] is NOT 522x2000 but 522x599 ##[[:file:135px-155px-Wikipedia-logo-v2-sa.png]] is NOT 135x155 but 522x599 #both files are now in Commons ##https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikipedia-logo-v2-sa.522x599.2012-09-12.png ##https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikipedia-logo-v2-sa.522x599.2012-10-03.png Can you delete the local files [[:file:522px-2000px-Wikipedia-logo-v2-sa.png]] and [[:file:135px-155px-Wikipedia-logo-v2-sa.png]]? Also the official SVG Sanskrit Wikipedia logo is located at https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikipedia-logo-v2-sa.svg and 20 Wikimedia Foundation projects use the file from there. But in Sanskrit Wikipedia, the place "Wikipedia-logo-v2-sa.svg" is occupied by [[:file:Wikipedia-logo-v2-sa.svg]], which is different. Can you help? [[विशेषः:योगदानम्/77.180.199.13|77.180.199.13]] २०:०३, १३ फरवरी २०१७ (UTC) == AWB == I replied at [[w:en:Wikipedia_talk:AutoWikiBrowser#removal_of_bot_option_in_sa.wikipedia]]. ०३:२९, ९ जून २०१७ (UTC) == Sanskrit Wikipedia Status == Hello, I am Noor Randhawa. I want to see status of Sanskrit Wikipedia. I see you are administrator here. Can you explain Status's link.[[User:Noor Randhawa|Noor Randhawa]] ([[User talk:Noor Randhawa|चर्चा]]) १०:२९, १० अगस्त २०१७ (UTC) :{{ping|Noor Randhawa}} नमस्ते, [https://stats.wikimedia.org/EN/SummarySA.htm अत्र] साङ्ख्यिकी अस्ति। अस्तु। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०६:२७, ११ अगस्त २०१७ (UTC) :I will contributing SA Wikipedia, if you support me. Surely satisfied with me.thanks ([[User:Noor Randhawa|Noor Randhawa]] ([[User talk:Noor Randhawa|चर्चा]]) ०९:५९, १२ अगस्त २०१७ (UTC)) :: {{ping|Noor Randhawa}} How can you help sa.wiki? I am asking you because there are two ways to help sa.wiki. First is writing a full fledged article (stubs are prohibited in sa.wiki) and secondly you can help in other technical or proofreading work. In technical work, you can do interwiki link work. (I can explain if you interested) In proofreading, you will be given a page and on that page, you will find an image. With that image there will be OCR text. You can see the text and match that image. If there is any mistake, you can correct it. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ११:१४, १२ अगस्त २०१७ (UTC) :I helping in creation of new articles and remove vandalism. Please explain second way of contribution. If I interested then I will help you on both way and if I will not understand second way then my choice will first way. ([[User:Noor Randhawa|Noor Randhawa]] ([[User talk:Noor Randhawa|चर्चा]]) ११:२८, १२ अगस्त २०१७ (UTC)) :{{ping|Noor Randhawa}} Can you write Sanskrit? <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ११:४५, १२ अगस्त २०१७ (UTC) :Absolutely but not compression yours.([[User:Noor Randhawa|Noor Randhawa]] ([[User talk:Noor Randhawa|चर्चा]]) ११:४७, १२ अगस्त २०१७ (UTC)) ::{{ping|Noor Randhawa}} Can you please mail me [https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A4%83:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%95/NehalDaveND via wiki-mail.] We can do further talk there. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०२:४५, १३ अगस्त २०१७ (UTC) :OK, but can we first connect on Facebook. Send your FB I'd link.([[User:Noor Randhawa|Noor Randhawa]] ([[User talk:Noor Randhawa|चर्चा]]) १०:०२, १४ अगस्त २०१७ (UTC)) == Be a responsible Administrator! == Looking at [https://sa.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF:Gadget-ShortUrl.js&curid=38719&diff=425551&oldid=425547 this edit], I have found that this Wikipedia gadget is being used for advertisement of persons/organizations which have nothing to do with Wikipedia. This kind of behavior, i.e. promoting some personal preferences or bias, is not expected from a wikipedia administrator and the same is a matter of regret. It is, therefore, requested to remove such things from this gadget and avoid such mistakes in future. Regards! --[[User:SM7|<font color="#00A300">SM7</font>]]^{<small>[[User talk:SM7|<font color="#6F00FF">--talk--</font>]]</small>} ०५:२४, १५ अगस्त २०१७ (UTC) : Kindly make you know that, it was for only readership. I am targeting Sanskrit scholars or Sanskrit audiences. If by this more and more Sanskrit related people know Sanskrit Wikipedia, it is good. If some one has many followers, so I am twitting them and make Sanskrit Wikipedia article to reach as much as possible. Suppose I twitte some common person, so they will like it but not read it. If Sanskrit related person get this, S/he will read. What will you tell on [https://twitter.com/Wikimedia/status/885936561971486720 this twitt]? Google and other are organisation only. But we are involving them to spread message. We are not spreading them we are spreading our selves. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०५:४४, १५ अगस्त २०१७ (UTC) == A plate of sausages for you! == {| cellspacing="8" cellpadding="0" style="border: 2px solid #d7602c; background-color: #fff3af;" |style="padding: 0.5em; vertical-align: middle;"|[[File:St. Galler Olmabratwürste.JPG|120px]] |style="padding: 0.5em 0.5em 0.5em 0.1em; vertical-align: middle;"|<div style="font-size: 109%; margin-bottom: 1em;">[[सदस्यसम्भाषणम्:Noor Randhawa|Noor Randhawa]] has given you a plate of sausages! Plates of sausage promote [[en:Wikipedia:WikiLove|WikiLove]] and hopefully this one has made your day better. Spread the WikiLove by giving someone else a plate of sausages, whether it be someone you have had disagreements with in the past or a good friend. This is for you.<span style="color:black">^{[[en:User:Kaldari/wikilove|&dagger;]]}</span></div> |} ==Er..== [[येशु क्रिस्तु]] - Help in making stub on Jesus ? [[विशेषः:योगदानम्/86.97.131.126|86.97.131.126]] १०:०८, २२ अक्तूबर २०१७ (UTC) OK, I am not very knowledgeable in Sanskrit, but I somehow managed to create a stub [[येशु क्रिस्तु]] with 1 sentence, so it isn't "Unnecessary unsanskrit article" anymore. Please reply, [[विशेषः:योगदानम्/86.97.131.126|86.97.131.126]] १२:३०, २३ अक्तूबर २०१७ (UTC) : Please add interwiki link. So I can decide on this page. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १५:०५, २३ अक्तूबर २०१७ (UTC) ::I can't add the interwiki link as the page is locked on Wikidata. This is the link - [[Wikidata:Q302]] [[विशेषः:योगदानम्/86.97.131.126|86.97.131.126]] १८:२८, २३ अक्तूबर २०१७ (UTC) ::I have added some more information. Also, please move the page to [[येशु]] because of the consensus on English Wikipedia not to use Christ as it is religious POV, only Christians use the name Christ, while Muslims and Jews don't. English Wikipedia still uses [[en:Jesus]]. Please say if this is ok. Thank you. [[विशेषः:योगदानम्/86.97.131.126|86.97.131.126]] ०९:४६, २४ अक्तूबर २०१७ (UTC) :All language has different opinion. So Don't worry about name. In this wiki we have used "ईसु" and "क्रिस्त" words so many time and coincidence is all are using this name. Thank you for your edit. :) <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०३:३३, २५ अक्तूबर २०१७ (UTC) == Admin needed == Dear NehalDaveND, please delete [[विक्की कादियान]]. This is crosswiki self-promotion by a sock of a globally blocked user. Sincerely, [[User:Taketa|Taketa]] ([[User talk:Taketa|चर्चा]]) ०४:५७, ३१ अक्तूबर २०१७ (UTC) : done. Thank you. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०५:२४, ३१ अक्तूबर २०१७ (UTC) I congratulate User:NehalDaveND at First position and award WAM Ambassador -- [[User:Suyash.dwivedi|सुयश द्विवेदी ]] ([[User talk:Suyash.dwivedi|चर्चा]]) ०६:२०, १८ दिसम्बर २०१७ (UTC) ==Offline Wikipedia in the Languages of India== We are working on an offline distribution system for the Wikipedias in the languages of India. https://meta.wikimedia.org/wiki/Internet-in-a-Box Wondering if you can translate these three sentences. https://meta.wikimedia.org/wiki/Internet-in-a-Box/India#Sanskrit Many thanks [[User:Doc James|Doc James]] ([[User talk:Doc James|चर्चा]]) ०९:३४, २८ दिसम्बर २०१७ (UTC) == विकी कार्यशाला नेपाल == Hi Nehal !<br /> I'm from team "Wiki Karyashala Nepal" (विकी कार्यशाला-नेपाल). I'm not good in writing Sanskrit language. So that It's a request to you. Will you please update [[विकिपीडियासम्भाषणम्:विकी कार्यशाला-नेपाल|this page]] as per [[:ne:विकिपिडिया वार्ता:विकी कार्यशाला-नेपाल|this (newiki)]]. We, our team including [[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] proceeding forward with this event. Please start discussion about Wiki Karyashala Nepal in respective talk page ([[विकिपीडियासम्भाषणम्:विकी कार्यशाला-नेपाल|this page]]) there in your own language. Add venue & date as same as mentioned [[:ne:विकिपिडिया वार्ता:विकी कार्यशाला-नेपाल|here]]. '''Thanks,''' [[User:Tulsi Bhagat|Tulsi Bhagat]] ([[User talk:Tulsi Bhagat|चर्चा]]) ०४:२६, २२ फरवरी २०१८ (UTC) <div style="border-style:solid; border-color:blue; background-color:AliceBlue; border-width:1px; text-align:left; padding:9px;" class="plainlinks">[[File:Kitten-stare.jpg|120px|left]] Capankajsmilyo has given you a [[kitten]]! Kittens promote [[Wikipedia:WikiLove|WikiLove]] and hopefully this one has made your day better. Your kitten must be fed three times a day and will be your faithful companion forever! Spread the WikiLove by giving someone else a kitten, whether it be someone you have had disagreements with in the past or a good friend. <p>Spread the goodness of kittens by adding {{tls|Kitten}} to someone's talk page with a friendly message, or kittynap their kitten with {{tls|Kittynap}}</p> {{#if:|<p>'''{{{2}}}'''<p>|}} {{clear}} </div><!-- Template:Kitten --> {{clear}} == Lua fault == Hi, can you please tell me which pages are showing Lua fault? I will like to fix them. Thanks :) -- ११:१०, २३ जून २०१८ (UTC) : {{शृणोतु|Navinsingh133}} नमस्ते, [[एकतामूर्तिः]] जैसे कुछ लेख में ये समस्या है। जो आप [https://sa.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A4%83:%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7&limit=500&offset=0&ns0=1&ns2=1&ns4=1&ns6=1&ns8=1&ns10=1&ns12=1&ns14=1&ns100=1&ns828=1&search=%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%86&searchToken=e9oi3lgczlkrs6jhatk0i9fsj यहाँ] देख सकते हैं। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १४:१५, २३ जून २०१८ (UTC) :: नमस्कार, मैने एकतामूर्तिः के कोडिंग में कुछ बदलाव कियें है, कृपया एक बार जांंच कर लें। धन्यवाद --[[User:Navinsingh133|Navinsingh133]] ([[User talk:Navinsingh133|चर्चा]]) ०४:१८, २८ जून २०१८ (UTC) == धन्यवादाः == नमस्ते महोदय ! शुभाशंसनार्थं धन्यवादाः ।विकिपीडियामाध्यमेस्मिन् नूतनतया लेखान् लिखन् अस्मि । लेखे भवतः कृतपरिवर्तनानि लाभाय सन्ति । लेखसम्बद्धाः सूचनाः सन्ति चेत् कृपया सूचयन्तु । आलङ्कारिकाः तेषां ग्रन्थानां सम्बद्धे लेखितुं प्रयते ।मम लेखनमिदं सुरभारतीप्रणयिनां तोषाय भवेत् इत्याशासे । [[User:Sandeep vasant joshi|Sandeep vasant joshi]] ([[User talk:Sandeep vasant joshi|चर्चा]]) ०५:५७, १९ जुलाई २०१८ (UTC) :{{शृणोतु|Sandeep vasant joshi}} [https://sa.wikipedia.org/w/index.php?title=यज्ञेश्वरदीक्षितः&type=revision&diff=436789&oldid=436776 अत्र मया कृतपरिवर्तनेन] एव भवान् ज्ञातुं शक्नोति यत्, किं किम् आवश्यकम् आसीदिति। तथा कर्तुं प्रयासं करोतु। अहं सर्वदा साहाय्यार्थम् उपलब्धोऽस्मि। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०७:५१, १९ जुलाई २०१८ (UTC) == Re:== Sorry,I can't understand your language,can you type English for me?--[[User:Nightwayyyyy|Nightwayyyyy]] ([[User talk:Nightwayyyyy|चर्चा]]) ११:४४, २८ मार्च २०१९ (UTC) == SVG files attention needed == Hi Nehal, please take a look at the fifteen SVG files translated to Sanskrit as a part of the SVG Translation Campaign at [[:c:Category:Creations from STC19 in sa]]. If there translations in the files are wrong, please nominate them for deletion at: [[:c:Commons:SVG_Translation_Campaign_2019_in_India/Phase_1_Cleanup#Sanskrit]]. Thank you, and sorry for writing in English. [[User:KCVelaga|KCVelaga]] ([[User talk:KCVelaga|चर्चा]]) १८:५०, १६ अप्रैल २०१९ (UTC) ==क्या आप हिंदी विकीपीडिया पर '''साँचा:मैथिलीशरण गुप्त की कृतियाँ''' बना सकते हैं?== {{ping|NehalDaveND}} नमस्कार सर, एक अनुरोध है कि क्या आप हिंदी विकीपीडिया पर '''साँचा:मैथिलीशरण गुप्त की कृतियाँ''' बना सकते हैं? कारण यह है कि इस साँचे की आवश्यकता कई पृष्ठों पर है। उनकी सारी कृतियाँ आपको [[hi:मैथिलीशरण गुप्त#कृतियाँ]] पर मिल जाएँगी। कार्य को शीघ्र पूर्ण करने का अनुरोध करता हूँ।[[User:Unljdsfgv|Unljdsfgv]] ([[User talk:Unljdsfgv|चर्चा]]) ०७:४५, २९ जून २०१९ (UTC) == About the proposal of the collaboration between sawiki and zh-classicalwiki == (Sorry for writing in English.) I, humbly, as an admin of the lzhwp, represent the Wikipedians of the [zh-classical.wikipedia.org Classical Chinese Wikipedia], a classical language Wikimedia community. Sanskrit Wikipedia, being a community of a well-known classical language enjoying rich culture, great influence on the world and a long history, has a prosperous community with numerous goods and active users, the number of both greatly exceeds ours. It would be a great honour for us, if, just like the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Chinese-Urdu_Community_Collaboration previous collaborations between Chinese and Urdu Wikipedia], that the community of the Sanskrit Wikipedia could collaborate with us, the Classical Chinese Wikipedia. As the previous examples had shown, collaborations like this would be beneficial for both of our communities, and would help the two language communities to understand each other. We would be more than happy to see the success of the collaboration, and the request is the reason of leaving this message on the Village Pump. May the Sanskrit Wikipedia continue to flourish! We hope that you, as an admin, would kindly express your opinion about the collaboration in the प्रस्तावसभा (if I had named it correctly), including ones about the specific details and forms of the collaboration, and the collaboration would take place as soon as possible. Thank You! -[[User:丁子君|丁子君]] ([[User talk:丁子君|चर्चा]]) १४:५८, १ जुलाई २०१९ (UTC), An Admin of Classical Chinese Wikipedia == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act4) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] १४:३०, ६ सितम्बर २०१९ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act4)&oldid=19352604 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:RMaung (WMF)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act4) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] १५:०८, २० सितम्बर २०१९ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act4)&oldid=19395158 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:RMaung (WMF)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act4) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] १९:००, ३ अक्तूबर २०१९ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act4)&oldid=19407026 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:RMaung (WMF)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == ભારતીય વિકિ-કોન્ફરેન્સ - ૨૦૨૦, હૈદ્રાબાદ માટેનો પ્રસ્તાવ == નીચેનો મેસેજ ચોતરા પર મૂકવા વિનંતી છે: પ્રિય મિત્રો, હું આ સંદેશો આંધ્ર પ્રદેશ અને તેલંગાણાના વિકિપીડિયન મિત્રો વતી મુકું છું, જેઓએ 'ભારતીય વિકિકોન્ફરેન્સ - ૨૦૨૦, હૈદ્રાબાદ'(WikiConference India 2020 in Hyderabad)ના આયોજન માટે આગળ આવ્યા છે. આવી રાષ્ટ્રીય સ્તરની કોન્ફરેન્સ આપણને અન્ય સમુદાયના લોકો સાથે જોડાવવા, જ્ઞાનની આપલે કરવા, નવી વસ્તુ શીખવા અને વિકિ પરિવારની નજીક આવવા મદદરૂપ થાય છે. આવી છેલ્લી કોન્ફરેન્સ ૨૦૧૬માં થઈ હતી અને છેલ્લા ૩ વર્ષોમાં આવું કોઈ આયોજન થયું નથી. આવી પરિષદોની ગેરહાજરીથી વિકિ સમુદાયો અન્ય સમુદાયોથી જોડાઈ શકતા નથી અને તેને પરિણામે અખિલ ભરતીય વિકિ સમુદાયનો વિકાસ રૂંધાય છે. આથી પ્રકારની કોન્ફરેન્સ જલીમાં જલ્દી યોજાય તે જરૂરી છે. ત્રણ વર્ષથી કોઈ પણ સમુદાય આવા આયોજન માટે આગળ આવ્યો નથી અને હૈદરાબાદ દરેક રીતે રાષ્ટ્રથી સારી રીતે જોડાયેલું છે માટે મારા વિચારે આ પ્રસ્તાવનું સમર્થન કરવું સર્વથા યોગ્ય રહેશે. પણ આ આયોજન માટે તેમને માત્ર એકલ વિકિપીડિયન જ નહી પરંતુ વિવિધ વિકિ સમુદાયના સહકાર્યની જરૂર રહેશે અને આયોજનની વિશ્વસનીયતા વધારશે. આથી જો આપણે આપણામાં સર્વસંમતિ સાધી અને આ આયોજનને ટેકો અને સમર્થન આપશું તો સારું રહેશે. આ સંબંધે તેમના પ્રસ્તાવ અને આયોજનની રૂપ રેખા દર્શાવતું એક પાનું મેટા-વિકિ પર બનાવવામાં આવ્યું છે, જે તમે અહીં જોઈ શકશો. અન્ય સમુદાયોના સમર્થન તમે આ વિભાગમાં જોઈ શકશો. કૃપા કરી આ પાનાંઓની મુલાકાત લઈ નીચે દર્શાવેલા વિભાગમાં આપનો ટેકો દર્શાવશો, જેથી ગુજરાતી વિકિ સમુદાય પણ આ પહેલનો ભાગ બની શકે. આપણે જેટલી જલ્દી આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીશું તેટલી જલ્દી આયોજકોને આગળના પગલાં લઈ શકશે. આ આયોજન ગ્રાન્ટ ફન્ડીંગ નિયમનોને આધીન કરવાનો છે તે અનુસાર નવેમ્બર મહિનામાં ગ્રાન્ટ પ્રસ્તાવ મુકતાં પહેલા સામુદાયિક સહભાગ સર્વે પૂર્ણ કરવાનો છે. આથી આપનું સમર્થન ૧૮ ઑક્ટોબર ૨૦૧૯ પહેલાં આપવા વિનંતિ. --[[User:Gazal world|Gazal world]] ([[User talk:Gazal world|चर्चा]]) २१:३१, ११ अक्तूबर २०१९ (UTC) :Please mention on Village pump that if anyone has any final comments, they can do it by tomorrow evening 6 pm, after which you can consolidate and endorse on Meta-Wiki. Thanks. --[[User:Gazal world|Gazal world]] ([[User talk:Gazal world|चर्चा]]) १३:११, १७ अक्तूबर २०१९ (UTC) ::Please close the discussion, and endorse the request at Meta, [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2020:_Initial_conversations?fbclid=IwAR2eXoKvO3fHWIulMUet1EoscOcPnoryLOB5WEKCJQ-pq8xvZQg5Fq3Jv_Q#Community_endorsements here]. Thanks. --[[User:Gazal world|Gazal world]] ([[User talk:Gazal world|चर्चा]]) १४:३५, १९ अक्तूबर २०१९ (UTC) == WikiConference India 2020: IRC today == {{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०५:२७, २० अक्तूबर २०१९ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KCVelaga@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == WikiConference India 2020: IRC today == Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation. <u>The details of the IRC are</u> *Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019 *Website: https://webchat.freenode.net/ *Channel: #wci <small>'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''</small> This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०५:५८, २० अक्तूबर २०१९ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KCVelaga@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey == This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference & Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision. *Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform *The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019. [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०५:१०, १२ दिसम्बर २०१९ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19617891 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KCVelaga@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == अधोदतेभ्यां पृष्ठाः == नमो नमः। अधोदतेभ्यां पृष्ठाः अपाकरोति। एताः पृष्ठाः अनावश्यकम् तथा प्रयोगपृष्ठः सन्ति। अहम् मात्र सरलम् संस्कृत जानामि तथा संस्कृत पठामि, मम वैयाकरणदोष दुर्लक्षित करसि। #[[सदस्य वार्ता:Hardhrol]] #[[विकिपीडिया:प्रयोगपृष्ठम्]] एषः पृष्ठः अपि अनावश्यकम् अस्ति। [[मुकेश_अंबानी]]--[[User:Harshil169|Harshil169]] ([[User talk:Harshil169|चर्चा]]) १६:०५, ८ फरवरी २०२० (UTC) :भवतः सम्पादनेच्छा अस्ति इति आनन्दाय। परन्तु अत्र केवलं शुद्धं संस्कृतम् आवश्यकम्। अन्यथा एकस्य जनस्य दोषत्वात् सम्पूर्ण-विकिपीडिया-समुहस्य उपरि दोषारोपणं भवति यत्, अत्र सर्वम् अशुद्धम् एव भवति इति। अतः कथञ्चिदपि शुद्धं लिखतु। अहमपि विकिपीडिया-जाले लिखन् लिखन् एव सर्वं ज्ञातवान्। परन्तु मुख्यधारायां लेखाः न लेखनीयाः। प्रयोगपृष्ठे एव निर्माणं करोतु। ततः कमपि गुरुजनम् उत ज्येष्ठं प्रदर्शयतु, तेभ्यः स्वदोषाणां ज्ञानं प्राप्य परिष्कारं कृत्वा तस्य दोषस्य पुनरावृत्तिः न भवेत् तथा पुनः प्रयोगपृष्ठे लेखं लिखतु। एवं कृत्वा कृत्वा भवान् शुद्धं संस्कृतं लेखितुं शक्नोति। ततः अपि लेखनं मा प्रारभतु। पूर्वम् अन्यलेखान् पठतु। पठित्वा पठित्वा भवतः ज्ञानं भविष्यति यत्, कथं लेखनीयम् इति। अनेन लाभद्वयम् अस्ति, एकं तु भवतः भाषापरिष्कारः भविष्यति, अपरञ्च लेखे कदाचित् टङ्कनदोषः अस्ति, "तर्ह" -> तर्हि परिष्कारः अपि भविष्यति। एवं भवतः, विकि-जालस्य च लाभः निश्चितः। अत्र अद्य एव सम्पादनं कृत्वा केवलं भवतः मनःशान्तिः भविष्यति, परन्तु विकि-जालस्य शुद्धतायाः हानिः भविष्यति। अतः स्वयमेव शुद्धं लेखितुं प्रयत्नं करोतु, अत्र कस्यापि कार्यस्य शीघ्रता नास्ति। शनैः पन्थाः शनैः कन्थाः इति स्मरतु...<b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०१:२१, ९ फरवरी २०२० (UTC) == [WikiConference India 2020] Conference & Event Grant proposal == WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:२१, १९ फरवरी २०२० (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19740275 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KCVelaga@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == सहकार्य == सुवर्ण तारा (बार्नस्टार) प्रदाय हेतु बहव धन्यवादाः। मम संस्कृते अगाध अनुराग अपितु वाक्य-व्यवहारः सम्यकज्ञानं नास्ति। संस्कृत विकिपीडिया बर्धनाय संस्कृत विकिपीडिया समुदायस्य सहाय सर्वदा ग्राह्य। Please forgive me, I cannot express well in Sanskrit. Sanskrit is the mother language of many of our languages spoken in Nepal. Therefore there is a very high respect towards the language. There are many scholars among them some are contributing in the Sanskrit Wikipedia. There was a thing recurringly come on my top that if we would organize outreach programs in places focusing to people with affliction to Sanskrit Language, we could enhance the willingness as well as their practical skills. There are many campuses under Nepal Sanskrit University in Nepal. There are also some organizations that are working for language and culture which may be interested to support us in the noble endeavor of promoting contribution and participation in Sanskrit Wikipedia. I have been editing Wikipedia since 2004 and have conducted various outreach programs focusing upon various language including Nepali, English, Awadhi, Newari, Maithili Wikipedia. However this was the first one for Sanskrit which filled my long awaited dream. Although, we could not do much. We could have real time editing tutorial class, follow-up sessions and Sanskrit Edit-a-Thon which we can organize very soon if the Sanskrit community supports us. For now, I want the community support for mentoring new editors. Hope to keep in touch. With best regards. --[[User:Ganesh Paudel|Ganesh Paudel]] ([[User talk:Ganesh Paudel|चर्चा]]) ०७:२१, ५ मार्च २०२० (UTC) :First of all, I appreciate your effort for the Sanskrit Language. Some years Nepali Community had organized some program and they wanted me to help for Sanskrit. Somehow, It didn't happen. I have made some PPT for outreach and you can use this for your outreach. 1. https://prezi.com/5njphnpgtcue/presentation/?utm_campaign=share&utm_medium=copy 2. https://prezi.com/3bqlwx0rn9u3/presentation/?utm_campaign=share&utm_medium=copy 3. https://prezi.com/ozsrzrreludy/non-sb-/ In the workshop please keep in mind these things. 1. Not a single edit should be in the main articles. 2. All edits should be in the sandbox (प्रयोगपृष्ठम्) 3. After the workshop, you should review the edits of the participants. If someone by mistake made an article in the mainstream, you should add that in delete category (अपाकरणीयाः लेखाः). I wish you the best luck to succeed in this workshop. Any time you can ask for my help. I can give guidance online to you and the participants. If in your workshop you can arrange a video conference so I can give them some tips to edit sa.wikipedia. Thanks for your efforts. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०२:०६, ६ मार्च २०२० (UTC) == Apologies for unnecessary edits. == Namaste, I am Tangirala1234. Sorry about about those unnecessary edits performed by me. I ask your forgiveness in relation to those mistakes. I shall make sure that I will consult the community before moving any page. Thank you. [[User:Tangirala1234|Tangirala1234]] ([[User talk:Tangirala1234|चर्चा]]) १२:२९, १५ मार्च २०२० (UTC) == Doubts regarding Sandhi and linking == क्षमस्व| I am new to the samskrit WP, and I noticed that you are a senior editor here, so I decided to ask you. Hope I am not taking too much of your time. While editing an article I had to write {{tq| एसः आङ्ग्लभाषां}} which should be written as {{tq|एसराङ्ग्लभाषां}} after applying appropriate rules of sandhi. # Will it be better to use {{tq|[[आङ्ग्लभाषा|एसराङ्ग्लभाषां]]}} or {{tq|एसरा[[आङ्ग्लभाषा|ङ्ग्लभाषां]]}}? ( I think the first one is correct, but just conforming) # If a compound like {{tq|हरियाणोत्तरप्रदेश च}}habe multiple links would it be fine to leave out sandhi ? --[[User:श्रीमान २००२|श्रीमान २००२]] ([[User talk:श्रीमान २००२|चर्चा]]) १०:०१, १९ आगस्ट् २०२० (UTC) == सम्बन्धे Translation and Updation of Templates == [[user:Trappist the monk]]सह प्रग्रहवत्अ नुविभवतु [https://en.wikipedia.org/wiki/Help_talk:Citation_Style_1#Translating_into_Sanskrit अत्र ] अनुवादाद्यतन च फलकस्य इति सम्बन्धे| कृतज्ञास्मि | --[[User:श्रीमान २००२|श्रीमान २००२]] ([[User talk:श्रीमान २००२|चर्चा]]) ०९:२५, २० आगस्ट् २०२० (UTC) == Wikipedia Asian Month 2020 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''. # Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&oldid=20508138 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KOKUYO@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == नमस्कारः == नमस्कारः! किं भवान् स्मरति यत् चतुर्मासानाम् पूर्वं भवान् मम वार्त्तापृष्ठे एकस्स्वागत-सन्देशमलिखत्? मम पुराणं सदस्य-नाम [[सदस्यः:Shaantanunema]] अभवत्। अहं सरलं संस्कृतं जानामि। अहमत्र योगदानानि वितर्तुं शक्नोमि। अहं [[en:Wiktionary:शब्दशोधक|विक्षनर्याम्]] बहूनि सम्पादनान्यकरवम्। अहं ज्ञानमिच्छामि यदिह कथं सम्पादनं करोति? कथं योगदानं ददाति? भवन्तं धन्यं वदामि। '''''[[सदस्यः:शब्दशोधक|<span style="color: #33A5FF">श</span>]][[Special:Contributions/शब्दशोधक|<span style="color: #1FB4A0">श</span>]][[User talk:शब्दशोधक|<span style="color: #FF3333">कः</span>]]''''' १५:१०, १३ नवेम्बर् २०२० (UTC) :शोभनं महोदय... अतीव आनन्दस्य विषयः यत्, भवान् एकस्मिन् भगीरथकार्ये योगदानं कर्तुम् इच्छति। अहं निश्चयेन भवतः साहाय्यं करिष्यामि। भवते विपत्रं प्रेषयामि, पश्चात् तत्र विस्तारेण चर्चां कुर्वः। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०३:२९, १४ नवेम्बर् २०२० (UTC) == Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting == The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history. In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], १०:३०, ८ मार्च् २०२१ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21198421 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KCVelaga (WMF)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == Files need a license (copyright tag) == Hi! I noticed that sa.wiki have files without a copyright tag. Per [[:wmf:Resolution:Licensing policy]] all files must have a copyright tag. And if they do not have one they have to be deleted. I do not know where to make a post about that. Perhaps you can have a look or find a place to leave a message? You are welcome to ping me if you have questions. --[[User:MGA73|MGA73]] ([[User talk:MGA73|चर्चा]]) १७:५७, १४ एप्रिल् २०२१ (UTC) == Why are my page contributions being deleted? == My page औगुस्ट् कोम्ट् (Aguste Comte) got deleted on February 5th 2021. Why did it get deleted? Can I please get it back? I did it as a part of my course test for University and I cannot be valued or given marks if the page is gone. I have not saved that information elsewhere. Please make it available because I have provided links to all information used and have used pictures only from Commons. Account name: 1930383 - Nishita R Iyengar [https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%A3%E0%A4%AE%E0%A5%8D:1930383_-_Nishita_R_Iyengar Link to my account - please reply ASAP] == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ०६:३२, २३ जुलै २०२१ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774692 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KCVelaga (WMF)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == ''Invitation for Wiki Loves Women South Asia 2021'' == <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size:200%;">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span><br>'''September 1 - September 30, 2021'''<span style="font-size:120%; float:right;">[[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px;color:red">''view details!''</span>]]</span> ----[[File:Wiki Loves Women South Asia.svg|right|frameless]]'''Wiki Loves Women South Asia''' is back with the 2021 edition. Join us to minify gender gaps and enrich Wikipedia with more diversity. Happening from 1 September - 30 September, [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women South Asia]] welcomes the articles created on gender gap theme. This year we will focus on women's empowerment and gender discrimination related topics. We are proud to announce and invite you and your community to participate in the competition. You can learn more about the scope and the prizes at the [[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|''project page'']]. Best wishes,<br> [[m:Wiki Loves Women South Asia 2021|Wiki Loves Women Team]] [[User:HirokBot|HirokBot]] ([[User talk:HirokBot|चर्चा]]) २१:५४, १८ आगस्ट् २०२१ (UTC) </div> == Wikipedia Asian Month 2021 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team. # Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''. # Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!! # If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook. If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:''' # Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. # The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) # Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021 Sincerely yours, [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10 </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=20538644 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Reke@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> १८:१९, ४ जनवरी २०२२ (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(6)&oldid=22532666 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Johan (WMF)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == I want to help == Hi NehalDaveND, myself CX Zoom. Some days back while checking the inter-language links for "Jana Gana Mana", I came here. I also made an edit. I really want to improve Sanskrit Wikipedia like you have been doing. The problem is that I'm not very great at Sanskrit, my last encounter with it was during my school days. I struggle to create sentences on my own but understand almost every bit of Sanskrit that I read, due to my prior training in Sanskrit, Hindi (2nd lang.) & Bengali (mother lang.). I'm good at creating and maintaining templates and lately in the Wikipedia namespace too. While I might not be able to create new articles, I can help do most of the behind the scenes work to streamline the processes of sa-wiki. I just wanted to seek the permission from you as you're an admin here. Thanks! [[User:CX Zoom|CX Zoom]] ([[User talk:CX Zoom|चर्चा]]) १९:४०, २ फेब्रवरी २०२२ (UTC) :My work will be primarily limited to विकिपीडिया, फलकम् namespaces. I will sort important articles, less important ones and apply to delete the those not at all required here, afterall sa-wiki doesn't have to be a mirror image of en-wiki, because the requirements of the target audience, and editor community are vastly different. For example, what audience does the Picture of the day (example [[विकिपीडिया:Picture of the day/डिसेम्बर् २०२३]]) pages serve? It doesn't appear on main Page, no one maintains it, which is understandable due to the size of this wiki. If we grow, we can always bring them back. Plus, those pages don't even contain a single picture in it. I also suggest that we bring Module namespace here, which will help sa-wiki a lot in the long run. [[User:CX Zoom|CX Zoom]] ([[User talk:CX Zoom|चर्चा]]) २०:०९, २ फेब्रवरी २०२२ (UTC) ::{{ping|CX Zoom}} I am glad to E-meet you. Actually, we need some fundamental changes in sa.wiki. As I don't know much technical part, you have to find problems and solutions. I can help you as an admin and I can let you know about Sanskrit-friendly changes. So firstly, I request you, please write [https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE here] some point, on which you want to do work. So we can involve some other editors too. Again thanks for thinking about sa.wiki. I really appreciate this. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०४:३९, ३ फेब्रवरी २०२२ (UTC) :::{{ping|NehalDaveND}} I've written on the सभा page as you asked.<br>I wished to tell you about a suggestion too. If you've seen [[विशेष:नूतनपरिवर्तनानि]], you'll find many new editors on college project who are doing edits in their userpage, the kind of which will result in Speedy Delete in en-wiki. Some of those pages already have speedy Delete tags added via Twinkle Global, as they're violating global WP content policy. Instead of discouraging them should we try to convince the teacher-in-charge to ask their students to help in translation work of articles (and other pages) instead. It will benefit both the project & the students mutually. A message sent to teachers like "You can help Sanskrit Wikipedia" (in Sanskrit) seems appropriate. [[User:CX Zoom|CX Zoom]] ([[User talk:CX Zoom|चर्चा]]) १४:४१, ३ फेब्रवरी २०२२ (UTC) : {{ping|CX Zoom}} I tried but there is some fundamental problem and I can't explain in open source. But in short, avoid those pages. We should work as you told me "at background". Thanks. <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १५:०७, ३ फेब्रवरी २०२२ (UTC) ::Okay sure thing. [[User:CX Zoom|CX Zoom]] ([[User talk:CX Zoom|चर्चा]]) १५:११, ३ फेब्रवरी २०२२ (UTC) :{{ping|CX Zoom}} [https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A4%83:%E0%A4%A8%E0%A5%82%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BF?hidebots=1&hidecategorization=1&hideWikibase=1&limit=500&days=30&urlversion=2 here] I want to see changes of 1 year or more. But I can't. Can you help? <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०३:२२, १५ फेब्रवरी २०२२ (UTC) ::Sorry, I don't have any tool/script to do that. [[User:CX Zoom|CX Zoom]] ([[User talk:CX Zoom|चर्चा]]) १५:३७, १६ फेब्रवरी २०२२ (UTC) :::Hi, can you please change the text of [[मीडियाविकि:Group-autoconfirmed]] & [[मीडियाविकि:Group-autoconfirmed-member]] and [[मीडियाविकि:Group-autoconfirmed]] & [[मीडियाविकि:Group-autoconfirmed-member]] to something more appropriate? Basically, there exists nothing called "former admin" or "पूर्व प्रबंधक" on any Wikimedia project. After 4 days of account creation, a user becomes an "autoconfirmed" user. Sometimes, users can skip that time limit by asking the "confirmed right" from a bureaucrat. Otherwise there are no differences between the two. User rights details can be found at [[विशेषः:समूहाधिकारावलिः]] & [[:meta:Meta:Autoconfirmed users]]. Thanks! [[User:CX Zoom|CX Zoom]] ([[User talk:CX Zoom|चर्चा]]) २०:५३, १८ एप्रिल् २०२२ (UTC) ::::I realised that I entered the wrong pages. They should be: [[मीडियाविकि:Group-autoconfirmed]], [[मीडियाविकि:Group-autoconfirmed-member]] & [[मीडियाविकि:Group-confirmed]], [[मीडियाविकि:Group-confirmed-member]]. Thanks! [[User:CX Zoom|CX Zoom]] ([[User talk:CX Zoom|चर्चा]]) २१:४३, ३० मे २०२२ (UTC) == Help in spelling == अमृत विद्यालयम् or अमृता विद्यालयम् (https://www.wikidata.org/wiki/Q108756612) अमृत विश्‍व विद्यापीठम् or अमृता विश्‍व विद्यापीठम् (https://www.wikidata.org/wiki/Q4748684) माता अमृतानंदमयी (https://www.wikidata.org/wiki/Q465072) अमृतपुरी or अमृतापुरी (https://www.wikidata.org/wiki/Q477736) Those are names based on Sanskrit. Can you tell me which among those is correct. If neither is correct, please tell me which is right spelling. Also say me can I use same spellings in Hindi, Marathi, Nepali, etc? If not tell that aswell. [[User:Tamilgirl22|Tamilgirl22]] ([[User talk:Tamilgirl22|चर्चा]]) ०९:२९, १४ फेब्रवरी २०२२ (UTC) : {{ping|Tamilgirl22}} 1) अमृताविद्यालयः 2) अमृताविश्वविद्यापीठम् 3) माता अमृतानन्दमयी 4) अमृतापुरी This was for Sanskrit. For All other languages. 1) अमृता विद्यालय 2) अमृता विश्वविद्यापीठ 3) माता अमृतानन्दमयी 4) अमृतापुरी <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०३:१५, १५ फेब्रवरी २०२२ (UTC) == [[सार्वधातुकप्रकरणम्]] == Hello! Was the above article translated or copied from [https://worldsanskrit.net/wiki/Main_Page this website]? Thank you for your time, [[User:Vermont|Vermont]] ([[User talk:Vermont|चर्चा]]) १८:०७, ११ एप्रिल् २०२२ (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the articles [[:en:National Museum of History of Azerbaijan]] and [[:en:National Art Museum of Azerbaijan]] in Sanskrit Wikipedia? They do nit not need to be long. Yours sincerely, [[User:Multituberculata|Multituberculata]] ([[User talk:Multituberculata|चर्चा]]) १३:११, ९ मे २०२२ (UTC) == [[:वर्गः:Candidates for speedy deletion]] == Hi, could you please review these deletion requests? '''[[User:Rschen7754|Rs]][[User talk:Rschen7754|chen]][[Special:Contributions/Rschen7754|7754]]''' ००:१६, २४ अक्टोबर् २०२२ (UTC) == You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]] Hi WAM organizers and participants! Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November. '''For organizers:''' Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to: # use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs & Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team. # Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''. # Inform your community members WAM 2022 is coming!!! # If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki. If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one. '''For participants:''' Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes! '''Here are some updates from WAM team:''' # Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. # The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw'''). Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022 Sincerely yours, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10</div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&oldid=23975688 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Joycewikiwiki@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == विकिपीडिया जम्बुद्वीपीयमासः २०२२ == [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|250px|right]] '''[[विकिपीडिया:WAM2022|विकिपीडिया जम्बुद्वीपीयमासः २०२२]]''' कश्चन ऑनलाइन-एडिट-ए-थान-कार्यक्रमः वर्तते। जम्बुद्वीपीय-विकिपीडिया-समुदायेषु विशेषसामञ्जस्यं वर्धेत इति एतस्य उद्देश्यम्। २०२२ तमस्य वर्षस्य सम्पूर्णं नवम्बर-मासं यावत् एषः कार्यक्रमः भवति। <nowiki>[यूष्माकं भाषायाम्]</nowiki> उच्चगुणवत्तायुक्तानाम्, अधिकाधिकानां च लेखानां निर्माणं स्यादिति संस्कृत-विकिपीडिया-जम्बुद्वीपीय-मासस्य उद्देशः अस्ति। ते लेखाः <nowiki>[यूष्माकं देशं विहाय]</nowiki> अन्यजम्बुद्वीपीयानां देशानां विषये भवेयुः। न्यूनातिन्यूनं चतुर्ण्णां (४) लेखानाम् अथवा अधिकानां लेखानां निर्माणं ये सदस्याः करिष्यन्ति, ते विभिन्न-विकिपीडिया-समुदायेषु मित्रता-प्रतीकरूपेण अन्यप्रतियोगिभिः देशैः विशिष्टतया सज्जीकृतानि विकिपीडिया-प्रेषकपत्राणि (postcard) प्राप्स्यन्ति। प्रत्येकं विकिपीडिया-जालस्य ये विकिपीडिया-सदस्याः सर्वाधिकान् लेखान् रचयिष्यन्ति, ते “विकिपीडिया-जम्बुद्वीपीय-राजदूतः“ इति पुरस्कृताः भविष्यन्ति। -- [[User:Suyash.dwivedi|सुयश द्विवेदी ]] ([[User talk:Suyash.dwivedi|चर्चा]]) १९:३६, ३ नवेम्बर् २०२२ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ११:२५, १६ नवेम्बर् २०२२ (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh Gill@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १५:२१, १८ नवेम्बर् २०२२ (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh Gill@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १६:२१, २ डिसेम्बर् २०२२ (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh Gill@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) ०८:११, १८ डिसेम्बर् २०२२ (UTC) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh Gill@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> ==संस्कृत विकिपीडिया== नमस्कार नेहल दवे जी, संस्कृत विकिपीडिया पर ऐसे कई पृष्ठ हैं जो विकिडाटा से जुड़े हुए नही हैं जिसके कारण भर्मित होकर मैंने कुछ लेख दुबारा बना दिए थे जो अब मुझे पुननिर्देशित करने पड रहे हैं और अब से मैं अंग्रेजी विकिपीडिया के साथ-साथ संस्कृत विकिपीडिया पर भी सक्रिय रहूँगा इसलिए कोई ऐसी श्रेणी हो तो बता दीजिए जहाँ पर सुधार की ज्यादा आवश्यकता हो और वैसे में लेखो को विकिडाटा से जोड़ने काम आज से ही शुरू कर रहा हूँ। धन्यवाद! -[[User:DreamRimmer|DreamRimmer]] ([[User talk:DreamRimmer|चर्चा]]) १२:१८, २० एप्रिल् २०२३ (UTC) :धन्यवाद आपके योगदान के लिये। [https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%83:%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%83_%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%AF%E0%A4%83 1], [https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%83:%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A5%81_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9E%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%82%E0%A4%B7%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%AF%E0%A4%BE 2] इन दों वर्गों में कदाचित् कार्य की आवश्कता है। कृपया एकबार देखें। नमो नमः। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ००:१३, २१ एप्रिल् २०२३ (UTC) :: धन्यवाद, मैं इन श्रेणियों के पृष्ठों की जानकारी को संस्कृत में अनुवाद करने का कार्य आज से ही आरंभ कर रहा हूँ और साथ ही हर लेख में कम से किमी ३ संदर्भ भी जोड़ने का प्रयास करूँगा। मैंने देखा है कि संस्कृत की पुस्तक परियोजना पूर्ण रूप से बंद पड़ी हुई है और मेरे पास कुछ विषय और समय दोनों है तो उसको भी सुचारू करना चाहता हूँ जिसमे आपके मार्गदर्शन कि आवश्यकता पड़ेगी। अगर हो सके तो आप उस परियोजना पर प्रबंधक हेतु अपना निवेदन करे जिससे मेरे कुछ कार्य आसानी से हो सके। धन्यवाद!-[[User:DreamRimmer|DreamRimmer]] ([[User talk:DreamRimmer|चर्चा]]) ०६:१७, २२ एप्रिल् २०२३ (UTC) == अहं संस्कृतविकिपीडियायां नूतनः अस्मि। == [[सदस्यसम्भाषणम्:Jeevanshu15]] बहु धन्यवादः! अहं यथाशक्ति प्रयत्नेन करिष्यामि। अहं नूतनः शिक्षिका अस्मि तथा च संस्कृतभाषायां पाठं अवगन्तुं GOOGLE TRANSLATE इत्यस्य उपयोगं करोमि। परन्तु अहं निश्चितरूपेण मुद्रणदोषान् सम्पादयितुं शक्नोमि। [[User:Jeevanshu15|Jeevanshu15]] ([[User talk:Jeevanshu15|चर्चा]]) ०४:२९, ५ सेप्टेम्बर् २०२३ (UTC) :अतीव शोभनं, भवान् कार्यं कर्तुं सज्जः इति आनन्दाय। गूगल-अनुवादे अनेके दोषाः भवन्ति। ते उर्दू, फारसी, आङ्ग्ल इत्यादीनां भाषाणां शब्दानां संस्कृतीकरणं कुर्वन्ति। यथा - दस्तावेजीकरणम् अभवत्। एतादृश्यः अनेकाः क्षयतः तत्र सन्ति। अतः निवेदयामि यत्, सर्वदा सरलां हिन्दीम् उत सरलम् आङ्ग्लं तत्र ददातु, ततः सरलभाषायाः कृते तस्योपकरणस्य उपयोगः योग्यः। परन्तु तत्राऽपि परिष्कारस्य आवश्यकता भवति। अतः तस्मिन् लेखे वर्गं "परिष्करणीयम्" इति वर्गं ददातु। अतीव शोभनीयः प्रयासः अस्ति, कृपया अग्रे गच्छतु। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ११:०७, ५ सेप्टेम्बर् २०२३ (UTC) == The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar Golden == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border: 3px solid #EAC100; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Special_Barnstar.jpg|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|''''' Wikipedia Asian Month 2023 Golden Barnstar'''''}}}} <div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; "> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together. :Sincerely, </div> <div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div> </div> {{clear}} </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_GoldenBarnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272594 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Joycewikiwiki@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> == Thank for involving me in Sanskrit work == Hi! Nehal Dave, its been great offline meet with you and I will try to give my best this community. I can manage program organizing things, camera and IT. [[User:Nishilove|Nishilove]] ([[User talk:Nishilove|चर्चा]]) १३:००, २० मार्च् २०२४ (UTC) == Help in translation == Hello, [[सदस्यः:NehalDaveND]], I would like to respectfully request a Sanskrit translation of my community's page, [[:meta:Pilipinas_Panorama_Community|Pilipinas Panorama Community]] It would be such an honor. Finest regards, [[User:Buszmail|Buszmail]] ([[User talk:Buszmail|चर्चा]]) १२:३२, १६ जनवरी २०२५ (UTC) ==सम्पादक अलंकार== [[File:Scots Wikipedia Sysop Barnstar.png|thumb|संस्कृतविकिपीडिया सम्पादनहेतु भवन्तं सम्पादक सितारा इति अलंकारं यच्छामि! [[User:Ganesh Paudel|Ganesh Paudel]] ([[User talk:Ganesh Paudel|चर्चा]]) ०५:०१, ६ जुलै २०२५ (UTC)]] :कृतज्ञताः। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०६:५१, ७ जुलै २०२५ (UTC) == Translation request == Hello, NehalDaveND. Can you translate and upload the article [[:en:Azerbaijani Wikipedia]] in Sanskrit Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] ([[User talk:Kurcke|चर्चा]]) ०९:३४, १९ जनवरी २०२६ (UTC) == असंस्कृत / उत्तरकालीन नाम्नां प्रयोगस्य मानकीकरणम् == संस्कृत विकिपीडियायां Delhi, Chennai, Europe, Newton, Google इत्यादीनां असंस्कृतानां वा उत्तरकालीनानां नाम्नां प्रयोगे वर्तमानकाले स्पष्टः, सर्वमान्यः नियमः न दृश्यते। अस्य परिणामस्वरूपं लेखेषु असमानता, अनावश्यकं नवशब्दनिर्माणं, तथा व्याकरणसम्बन्धी भ्रमः उत्पद्यते। अतः परम्परासम्मतं, व्याकरणसंयतं, तथा व्यवहार्यं च विधानं स्थापयितुं अयं प्रस्तावः प्रस्तुत्यते। संस्कृतपरम्परायां असंस्कृतनाम्नां प्रयोगे एकमेव उपायः नास्ति, अपि तु सन्दर्भानुसारं बहवः स्वीकृताः उपायाः दृश्यन्ते। तेषु अधोलिखिताः उपायाः संस्कृतविकिपीडियायां मान्याः भवितुम् अर्हन्ति— १) अव्ययरूपेण प्रयोगः (प्रधाननियमः) यत्र किञ्चन नाम संस्कृतप्रातिपदिकरूपेण स्वाभाविकतया न व्यवहरितुं शक्यते, तत्र तत् नाम विभक्तिरहितम्, अव्ययवत्, वाक्ये प्रयुज्यताम्। उदाहरणम् — Delhi नगरे सभा अभवत्। Newton महान् वैज्ञानिकः आसीत्। एषः प्रयोगः बौद्धसंस्कृते, शास्त्रीयगद्ये, टीकासु च दृश्यते, तथा व्याकरणदोषः न भवति। २) सामान्यसंज्ञायुक्तप्रयोगः (पूर्णतया वैधः) स्थानवाचकानां नाम्नां सन्दर्भे नगरम्, पुरम्, देशः इत्यादीनां सामान्यसंस्कृतसंज्ञानां संयोजनं कर्तुं शक्यते। अत्र असंस्कृतनाम स्वयं न विभज्यते, विभक्तिः केवलं सामान्यसंज्ञायां प्रयुज्यते। उदाहरणम् — Delhi-नगरे, Paris-नगरे, America-देशे। एषः प्रयोगः व्याकरणतः शुद्धः, तथा अनावश्यकनवशब्दनिर्माणात् रक्षति। एषः उपायः केवलं अर्थतः उपयुक्तेषु सन्दर्भेषु एव प्रयोज्यः। ३) सीमितं संस्कृतीकरणम् (सशर्तम्) यत्र किञ्चन असंस्कृतनाम ऐतिहासिकग्रन्थेषु पूर्वमेव संस्कृतीकृतं दृश्यते, अथवा ध्वन्यनुकूलतया स्वाभाविकरूपेण संस्कृतप्रातिपदिकरूपं प्राप्नोति, तत्र तस्य सीमितं संस्कृतीकरणं तथा विभक्तिप्रयोगः स्वीक्रियते। उदाहरणम् — यवन, शक, रोमक। अत्र अति-संस्कृतीकरणं न करणीयम्। निषेधाः केवलं विभक्तिप्रयोगाय कृत्रिमनवसंस्कृतनामनिर्माणं न करणीयम्। असंस्कृतनाम्नां बलात् प्रातिपदिकत्वं न आरोपणीयम्। पुरम्, नगरम् इत्यादीनां सामान्यसंज्ञानां अर्थविपर्ययः न करणीयः। एतेन विधिना लेखेषु एकरूपता वर्धते, व्याकरणसंयमः रक्ष्यते, तथा आधुनिकविषयाणां विवेचनं संस्कृतेन सुस्पष्टं भवति। अस्य प्रस्तावस्य विषये सर्वेषां सम्पादकानां अभिप्रायाः, उदाहरणानि, संशोधनानि च सादरं आमन्त्र्यन्ते। धन्यवादः [[User:Siddhu Talreja|Siddhu Talreja]] ([[User talk:Siddhu Talreja|चर्चा]]) १८:३४, २६ जनवरी २०२६ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) २०:११, २८ एप्रिल् २०२६ (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Keegan (WMF)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश --> egs44ecld7sojwuv7t2fq4t37wfcy5l 0 30611 499007 492494 2026-04-29T01:51:50Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499007 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = महेन्द्रसिंहः धोनी | image = Mahendra Singh Dhoni receiving Padma Bhushan.jpg | caption = धोनी जनवरी २०१३ | country = भारतम् | fullname = महेन्द्र सिंह धोनी | nickname = मही, एम् एस्, एम् एस् डि | birth_date = {{Birth date and age|1981|7|7|df=yes}} | birth_place = [[राञ्चीमण्डलम्]], [[बिहारराज्यम्]], [[भारतम्]]<!--JHARKHAND DID NOT EXIST IN 1981 WHEN DHONI WAS BORN. Names of the places are cited as they existed during the date mentioned. So, don't change it to Jharkhand--> | heightft = ५ | heightinch =९ | batting = दक्षिणहस्तेन | bowling = दक्षिणस्कन्धः (मध्यमवेगः) | role = गणनायकः | international = true | testdebutdate = २ डिसेम्बर् | testdebutyear = २००५ | testdebutagainst = श्रीलङ्का | testcap = २५१ | lasttestdate = १४ फेब्रवरी | lasttestyear = २०१४ | lasttestagainst = न्यूझिलेण्ड् | odidebutdate = २३ डिसेम्बर् | odidebutyear = २००४ | odidebutagainst = बाङ्ग्लादेशः | odicap = १५८ | lastodidate = २८ जनवरी | lastodiyear = २०१४ | lastodiagainst = न्यूझिलेण्ड् | odishirt = ७ | T20Idebutdate = १ डिसेम्बर् | T20Idebutyear = २००६ | T20Idebutagainst = दक्षिणाफ्रिका | T20Icap = २ | lastT20Idate = १० अक्टोबर् | lastT20Iyear = २०१३ | lastT20Iagainst = आस्ट्रेलिया | year1 = 1999/00–2004/05 | club1 = [[Bihar cricket team|Bihar]] | year2 = 2004/05–present | club2 = [[Jharkhand cricket team|Jharkhand]] | year3 = 2008–present | club3 = [[Chennai Super Kings]] | deliveries = balls | columns = 4 | column1 = [[Test cricket|Test]] | matches1 = 81 | runs1 = 4,342 | bat avg1 = 38.76 | 100s/50s1 = 6/28 | top score1 = 224 | deliveries1 = 90 | wickets1 = 0 | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = 219/37 | column2 = [[One Day International|ODI]] | matches2 = 243 | runs2 = 8,046 | bat avg2 = 53.28 | 100s/50s2 = 9/54 | top score2 = 183 | deliveries2 = 36 | wickets2 = 1 | bowl avg2 = 31.00 | fivefor2 = – | tenfor2 = – | best bowling2 = 1/14 | catches/stumpings2 = 224/80 | column3 = [[First-class cricket|FC]] | matches3 = 122 | runs3 = 6,504 | bat avg3 = 37.16 | 100s/50s3 = 9/42 | top score3 = 224 | deliveries3 = 120 | wickets3 = 0 | bowl avg3 = – | fivefor3 = – | tenfor3 = – | best bowling3 = – | catches/stumpings3 = 327/56 | column4 = [[Twenty20|T20Is]] | matches4 = 43 | runs4 = 772 | bat avg4 = 32.16 | 100s/50s4 = 0/0 | top score4 = 48 | deliveries4 = – | wickets4 = – | bowl avg4 = – | fivefor4 = – | tenfor4 = – | best bowling4 = – | catches/stumpings4 = 22/8 | date = 31 January | year = 2014 | source = http://www.cricinfo.com/india/content/player/28081.html ESPNCricinfo }} '''महेन्द्र सिंह धोनी''' कश्चन प्रसिद्धः भारतीयक्रिकेट्-क्रीडालुः । भारतीयक्रिकेट्-गणस्य नायकः । तदीये नायकत्वे भारतेन २००७ ऐसिसि विश्व ट्वेण्टि२०, २००७-०८ सिबि सरणिः च जिता । २००८ तमे वर्षे आस्ट्रेलियागणं पराजित्य बार्डर्-गवास्कर्-प्रशस्तिः आसादिता भारतीयक्रिकेट्गणेन । श्रीलङ्कायां न्यूझिलेण्ड्देशे च सम्पन्ने ओ डि ऐ सरणिः ऐदम्प्राथम्येन जितस्य गणस्य नायकः आसीत् अयम् । उत्तमप्रदर्शनाय २००८ तमे वर्षे २००९ तमे वर्षे च ऐसिसि ओडिऐ उत्तमक्रीडालुप्रशस्तिः (प्रथमः भारतीयक्रीडालुः) अनेन प्राप्ता अस्ति । राजीवगान्धि खेल् रत्नप्रशस्तिः, पद्मश्रीप्रशस्तिः च अनेन प्राप्ता अस्ति । फोर्ब्स्-पत्रिकया अनुष्ठितात् विषयसङ्ग्रहणात् ज्ञायते यत् विश्वे अत्यधिकवेतनं प्राप्नुवत्सु दशसु क्रिकेट्-क्रीडालुषु महेन्द्र सिंह धोनी अन्यतमः इति ।<ref>{{cite web | url=http://www.forbes.com/2009/08/27/cricket-ganguly-flintoffl-business-sports-cricket-players_slide_2.html | title=अधिकवेतनः-फोर्ब्स् | date=27.8.2009 | accessdate=7 अप्रैल 2014}}</ref> ==वैयक्तिकजीवनम्== महेन्द्र सिंह धोनी [[बिहारराज्यम्|बिहारस्य]] [[राञ्चीमण्डलम्|राञ्चीनगरे]] (अद्यतनीयं [[झारखण्डराज्यम्]]) १९८१ तमे वर्षे जुलैमासस्य ७ दिनाङ्के जन्म प्राप्नोत् ।<ref>{{cite web | url=http://www.espncricinfo.com/india/content/player/28081.html | title=क्रीडालवः अधिकारिणश्च - धोनी | work=Cricinfo | accessdate=7 अप्रैल 2014}}</ref> पिता पान् सिंह, माता देवकीदेवी । तस्य पूर्वजाः [[उत्तराखण्डराज्यम्| उत्तराखण्डस्य]] [[अल्मोडामण्डलम्|अल्मोरामण्डलस्य]] लाम्गढप्रदेशस्य ल्वालिग्रामस्थाः । महेन्द्रस्य पिता पानसिंहः उत्तराखतग्ग् राञ्चीम् आगत्य तत्रत्ये मेकान्-संस्थायाः उपसहायकरूपेण कार्यम् अकरोत् । तस्य सहोदरी जयन्ती गुप्ता, सहोदरः नरेन्द्र सिंह धोनी । २०१० तमस्य वर्षस्य जुलैमासस्य ४ दिनाङ्के सः डेह्राडून्-मूलां साक्षि सिंह रावत् नामिकां परिणीतवान् । महेन्द्रः जान् अब्राहमस्य, [[रजनीकान्तः|रजनीकान्तस्य]], आडम् गिल्क्रिस्टस्य च अभिमानी । क्रीडालुः [[सचिन तेण्डुलकर|सचिन् तेण्डुल्करः]], अभिनेता [[अमिताभबच्चन्|अमिताबच्चनः]], गायिका [[लता मङ्गेशकरः|लता मङ्गेश्कर्]] इत्येतेषां साधनेन महेन्द्रः बाल्ये प्रभावितः जातः । झारखण्डे राञ्चीमण्डलस्थे श्याम्लिप्रदेशस्थे डिएवि जवाहर विद्यामन्दिरे महेन्द्रः विद्याभ्यासम् अकरोत् । आदौ सः [[बेड्मिण्टन्क्रीडा|बेड्मिण्टन्क्रीडायां]] [[पादकन्दुकक्रीडा|पादकन्दुकक्रीडायां]] च उत्तमक्रीडालुरूपेण मण्डलस्तरे अपि प्रसिद्धः आसीत् । विद्यार्थिजीवने महेन्द्रः पादकन्दुकक्रीडागणस्य उत्तमः सीमारक्षकः आसीत् । पादकन्दुकगणस्य प्रशिक्षकाः महेन्द्रस्य सामर्थ्यम् अवगत्य तं क्रिकेट्क्रीडनाय स्थानीयक्रिकेट्कूटं प्रति प्रेषितवन्तः । ततः पूर्वं महेन्द्रेण यद्यपि क्रिकेट्क्रीडायां भागः न स्वीकृतः आसीत् तथापि स्वीयेन क्षेत्ररक्षणकौशल्येन सः वैशिष्ट्यं प्रादर्शयत् । अनन्तरं सः कमाण्डो क्रिकेट्कूटस्य पूर्णकालिकं (१९९५-१९९८) क्षेत्ररक्षकोत्तरदायित्वं प्राप्नोत् । तत्र तेन उत्तमप्रदर्शनं दत्तम् इत्यतः सः ऊनषोडशवर्षीयाणां १९९७-९८ वर्षीये वीनू माङ्कड् ट्रॊफि - स्पर्धायै चितः जातः । तत्र अत्युत्तमं प्रदर्शनम् अददात् । <ref >{{cite web | url=http://www.tribuneindia.com/2006/20060429/saturday/main1.htm | title=राञ्चीविजेता | publisher=दि ट्रिब्यून् | date=२९ एप्रिल् २००६ | accessdate=7 अप्रैल 2014 | archive-date=2021-04-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210410141511/https://www.tribuneindia.com/2006/20060429/saturday/main1.htm | deadurl=yes }}</ref> महेन्द्रः दशमकक्ष्यायाः अनन्तरं क्रिकेट्क्रीडाविषये एव अधिकम् अवधानम् अददात् । <ref>{{cite web | url=http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/208617.html | title=चित्रग्राहकाः अधुना मत्पुरतः | publisher=Cricinfo | date=४ मे २००५ | accessdate=7 अप्रैल 2014 | archive-date=2007-11-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071117203926/http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/208617.html | deadurl=yes }}</ref> ==क्रीडनशैली== महेन्द्रः कश्चन दक्षिणहस्तताडकः क्षेत्ररक्षकश्च । पार्थिव पटेल्, अजेय रात्रा, दिनेश कार्तिक् प्रभृतयः इव महेन्द्रः अपि अल्पवयसि एव भारतीयेषु ’ए’ क्रिकेट् गणेषु उत्तमप्रदर्शनेन राष्ट्रियक्रिकेट्गणस्य प्रतिनिधिरूपेण चितेषु क्षेत्ररक्षकेषु अन्यतमः विद्यते । १९९८-९९ क्रिकेट् वसन्तावसरे बिहारक्रिकेट् गणस्य परतया प्रथमतया अक्रीडत् । २००४ तमे वर्षे भारत-ए-प्रतिनिधिरूपेण केन्याप्रवासाय चितः । त्रिकोणसरणिषु पाकिस्तान-ए गणस्य विरुद्धं गौतमगम्भीरेण युगलक्रीडायां बहूनि शतकानि तेन साधितानि । अनन्तरेषु वर्षेषु भारतस्य राष्ट्रियगणाय चितः जातः । ==सरणिप्रशस्तिः== {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:right" width="70%" |- | colspan="10" align="center"| '''ಎದುರಾಳಿಗಳ ಎದುರು ODI ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ದಾಖಲೆಗಳು''' |- style="text-align:center" !'''#''' !'''प्रतिपक्षः''' !'''स्पर्धाः''' !'''रन्''' !'''ಸರಾಸರಿ''' !'''अत्युन्नतं प्राप्ताङ्कः''' !'''शतकानि''' !'''अर्धशतकानि''' !'''ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು''' !'''ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌''' |- | 1 | style="text-align:left"|आफ्रिका XI<ref name="team">एष्या XI गणे धोनी</ref> | ३ | १७४ | ८७।०० | १३९* | १ | ० | ३ | ३ |- | २ | style="text-align:left"|आस्ट्रेलिया | १६ | ४०५ | ३६.८१ | १२४ | १ | ३ | २३ | ७ |- | ३ | style="text-align:left"|बाङ्ग्लादेशः | ८ | १४६ | ३६.५० | ९१* | ० | १ | ९ | ६ |- | ४ | style="text-align:left"|बर्मुडा | १ | २९ | २९.०० | २९ | ० | ० | १ | ० |- | ५ | style="text-align:left"|इङ्ग्लेण्ड् | १८ | ५०१ | ३३.४० | ९६ | ० | ३ | १९ | ७ |- | ६ | style="text-align:left"|हाङ्ग् काङ्ग् | १ | १०९ | - | १०९* | १ | ० | १ | ३ |- | ७ | style="text-align:left"|न्यूजिलेण्ड् | ९ | २६९ | ६७.२५ | ८४* | ० | २ | ७ | २ |- | ८ | style="text-align:left"|पाकिस्तान | २२ | ९१७ | ५७.३१ | १४८ | १ | ७ | १९ | ६ |- | ९ | style="text-align:left"|स्काट्लेण्ड् | १ | - | - | - | - | - | २ | - |- | १० | style="text-align:left"|दक्षिण आफ्रिका | १० | १९६ | २४.५० | ५५ | ० | १ | ७ | १ |- | ११ | style="text-align:left"|श्रीलङ्का | ३४ | १२९८ | ६१.८० | १८३* | १ | ११ | ३६ | ७ |- | १२ | style="text-align:left"|वेस्ट् इण्डीस् | १७ | ४९९ | ४९.९० | ९५ | ० | ३ | १३ | ४ |- | १३ | style="text-align:left"|याक् | २ | १२३ | १२३.०० | ६७* | ० | २ | ० | १ |- | colspan="2" align="center"| '''ಒಟ್ಟು''' | '''१४२''' | '''४६६६''' | '''५०.१७''' | '''१८३*''' | '''५''' | '''३३''' | '''१४१''' | '''४७''' |} '''ODI शतकाः''' : {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:left" width="70%" |- | colspan="7" align="center"| '''ODI शतकाः''' |- style="text-align:center" !'''#''' !'''ರನ್‌ಗಳು''' !'''स्पर्धाः''' !'''प्रतिपक्षः''' !'''क्रीडास्थानम्''' !'''नगरम्/देशः''' !'''वर्षम्''' |- | 1 | style="text-align:right"|१४८ | style="text-align:right"|५ | पाकिस्तान | ACA-VDCA क्रीडाङ्गणम् | [[विशाखपत्तनम्]], [[आन्ध्रप्रदेशः]], [[भारतम्]] | २००५ |- | २ | style="text-align:right"|१८३* | style="text-align:right"|२२ | श्रीलङ्का | सावै मानसिंह क्रीडाङ्गणम् | [[जयपुरम्]], [[राजस्थानराज्यम्|राजस्थानम्]], [[भारतम्]] | २००५ |- | ३ | style="text-align:right"|१३९* | style="text-align:right"|७४ | आफ्रिका XI<ref name="team" /> | MA चिदम्बरं क्रीडाङ्गणम् | [[चेन्नै]], [[तमिळनाडुराज्यम्]], [[भारतम्]] | २००७ |- | ४ | style="text-align:right"|१०९* | style="text-align:right"|१०९* | हाङ्ग् काङ्ग् | [[राष्ट्रीय क्रीडाङ्गणम्]] | [[कराची]], [[पाकिस्थानम्]] | २००८ |- | ५ | style="text-align:right"|१२४ | style="text-align:right"|१४३ | आस्ट्रेलिया | VCA क्रीडाङ्गणम्, जन्ता | [[नागपुरम्]], [[भारतम्]] | २००९ |- |} ==टिप्पणी== {{reflist}} == बाह्यानुबन्धाः == * http://www.dhoniworld.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111033857/http://www.dhoniworld.com/ |date=2010-01-11 }} * {{Twitter|msdhoni|Mahendra Singh Dhoni}} [[वर्गः:भारतीयक्रिकेट्-क्रीडापटवः‎]] 9mv06supckupulgloxir5zdkp880xyx 0 68242 499005 496472 2026-04-28T23:59:03Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499005 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian film actress}}{{Infobox person|name=कृति खरबन्दा|image=Kriti Kharbanda attends a friend’s wedding function (04) (cropped).jpg|caption=2018 वर्षीयचित्रम्|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1990|10|29|df=yes}}<ref name="Quint">{{cite web|url=https://www.thequint.com/news/hot-news/kriti-kharbanda-spends-a-working-birthday|title= Kriti Kharbanda spends a working birthday |date=29 October 2018 |accessdate=15 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/kriti-kharbanda-on-turning-27-i-honestly-think-age-is-just-a-number/18699153|title=Kriti Kharbanda on turning 27: I honestly think age is just a number|work=[[Mid Day]]|date=1 November 2017|access-date=8 October 2019|archive-date=22 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022064612/https://www.mid-day.com/articles/kriti-kharbanda-on-turning-27-i-honestly-think-age-is-just-a-number/18699153|deadurl=yes}}</ref><ref name=toi>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kriti-kharbanda-hosts-a-halloween-themed-birthday-bash/articleshow/61337004.cms|title=Kriti Kharbanda hosts a Halloween themed birthday bash - Times of India|work=The Times of India|access-date=20 May 2018}}</ref>|birth_place=नवदिल्ली, भारतम्|height=|nationality=भारतीयता|occupation=अभिनेत्री|years_active=2009-|relatives=}} '''कृतिखरबन्दा''' (29 अक्तूबरमासे 1990 वर्षे जाता) भारतीया अभिनेत्री अस्ति। सा हिन्दी कन्नड तमिल तेलुगु चलचित्रेषु अभिनीतवती। तया SIIMA-पुरुस्कारम् Filmfare-Award-South-तः नामनिर्देशिनद्वयं च लब्धानि। 2009 वर्षे बोनि इति तेलुगु-चित्रे प्रथमाभिनयं कृतवती। हिन्दीभाषीचित्रेषु प्रथमचित्रं 2016 वर्षे राज़-रीबूट इति आसीत् यस्मिन् चित्रे तस्याः अप्राग्र्यभूमिका आसीत्। खरबन्दया 2017 वर्षिये "शादी में ज़रूर आना" इति चित्रे बहुप्रशंसा लब्धा । == प्रारम्भिकजीवनम् == कृतिखरबन्दा दिल्ल्याम् जाता। रजनी अश्वनिः पितरौ स्तः।<ref>{{cite web|url=http://www.movieraja.in/kriti-kharbanda-pdofile-movies-photos/|title=Actress Kriti Kharbanda Profile, Movies and Photos|website=movieraja.in|access-date=11 November 2016}}</ref><ref name="newindianexpress1">{{cite web|author=Reddy, Maheswara|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/article203834.ece|title=Kriti Kharbanda on flops, fairness & future|work=The New Indian Express|access-date=29 May 2014|accessdate=8 October 2019|archive-date=5 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905021851/http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/article203834.ece|deadurl=yes}}</ref> पञ्चापीयकुटुम्बमस्ति।<ref>{{Cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/i-am-okay-with-kissing/20170612.htm|title='I am okay with kissing'|work=Rediff|access-date=21 August 2018}}</ref> अनुजस्वसा तु इशिता अनुजभ्राता तु जयवर्धनः यः पेपर्-प्लेन्-निर्माणानि इति उद्योगस्ंस्थायाः संस्थापकः। कुटुम्बः 1990 दशकारम्भे बङ्गलूरं प्रत्यागच्छत्। बाल्ड्विन् इति बालिकानां पाठशालायां प्राथमिकविद्या लब्धा। तदनन्तरम् सा बिशप्-कोटन् इति बालिकानां पाठशालायां श्रीभगवान्महावीरजैनकलाशालायामपि पठितवती। <ref name="newindianexpress1" />आभरणरचनायाम् उपाधिपत्रं लब्धम्।<ref>{{cite web|author=M. L. Narasimham|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/angling-for-the-entertainer-tag/article805267.ece|title=Angling for the entertainer tag|work=The Hindu|date=1 October 2010|access-date=29 May 2014}}</ref> विद्यार्थिकाले सांस्कृतिककार्यक्रमेषु बहुव्यस्ता एव इति सा कथितवति।<ref name="newindianexpress1" /> बाल्ये सा नानाविज्ञापनेषु दृष्टा तथा विद्यार्थिकाले प्रतिरूपकार्यम् कृतवन्ती आसीत्। तयोक्तं यत् दूरदर्शनविज्ञापनेषु प्रकटयितुं बहूत्सुका<ref name="southscope1">{{cite web|url=http://www.southscope.in/kannada/article/people-who-tried-pull-me-down-are-now-claiming-credit-my-success-kriti-kharbanda|title='People who tried to pull me down, are now claiming credit for my success' -Kriti Kharbanda|publisher=Southscope.in|date=2 May 2013|access-date=29 May 2014|accessdate=8 October 2019|archive-date=17 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141017135441/http://www.southscope.in/kannada/article/people-who-tried-pull-me-down-are-now-claiming-credit-my-success-kriti-kharbanda|deadurl=yes}}</ref> कलाशालायाः पठनकाले भीमाभरण-स्पार्-फ़ैरेण्ड्लव्ली-इति स्थापनानाम् विज्ञापनेषु तस्याः दर्शनम् विशिष्टम्। स्पार् इति संस्थायाः विज्ञापनफलके तस्याः चित्रं प्रवासिनिर्देशकेन राजपिप्पलेन दृष्टम्। राजपिप्पलः तस्य चलचित्रस्य कृते नायिकायाः अन्वेषणम् कुर्वन् आसीत्। तथा खरबन्दयाः चित्रवृत्तिः आरब्धा।<ref name="newindianexpress1" /> तयोक्तं यत् अभिनेत्री भवितुं योजना नास्ति किन्तु मातुः प्रोत्साहनेन हि तीव्रं चिन्तितवती।<ref name="southscope1" /> == वृत्तिः == === प्रथमाभिनयम् (2009–12) === स्पारस्य विज्ञापनफलके दर्शनान्तरम् बोनि इति तेलुगुभाषीचित्रस्य नायिकायाः भूमिका लब्धा। चित्रस्य नायकभूमिका सुमन्तेन लब्धा।<ref name="newindianexpress1" /> बोनिचितरेण तु नकारात्मकसमीक्षा लब्धा किन्तु कृत्याः अभिनयं प्रशंसितम्। सिफ़ि-जालस्थाने लिखितं यत् कृतेः वरणं सम्यगेव प्रथमचित्रं चेदपि कष्टं नानुभूतवती। सा सुन्दरं दृश्यते अपिच यदि सा सम्यक् निर्णयति भविष्ये वृत्तेः वृद्धिम् भवेत्।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/boni-review-telugu-14894040.html|title=Movie Review : Boni|publisher=Sify.com|access-date=29 May 2014}}</ref> रेडिफ़-जालस्थलेन तु लिखितं यत् कृतिखरबन्दा सुन्दरं नूतना दृश्यते, प्रगतेः भूमिकाम् प्रत्यापकरूपेण कृतवती। किन्तु भविष्ये अभिनये किञ्चित् शोधनम् करणीयम्। "<ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/report/2009/jun/12/boni-quite-a-mish-mash.htm|title=Boni: Quite a mish-mash – Rediff.com Movies|publisher=Rediff.com|date=12 June 2009|access-date=29 May 2014}}</ref>चित्रं धनार्जने विफलमभवत्<ref name="thehindu1">{{cite web|author=y. sunita chowdhary|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/pretty-woman/article1595510.ece|title=Pretty woman|work=The Hindu|date=3 April 2011|access-date=29 May 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/set-for-a-long-inning/article638004.ece|title=Set for a long inning|work=The Hindu|date=9 July 2009|access-date=29 May 2014}}</ref> पवनकल्याणेन सह तीनमार इति तेलुगुचित्रे मुख्यभूमिकाम् लब्धवती। विमोचितमग्रिमचित्रं तु चिरु इति कन्नडभाषीचित्रमासीत्। [[सञ्चिका:Kriti_Kharbanda_at_60th_South_Filmfare_Awards_2013.jpg|लघुचित्रम्|2013 वर्षे फ़िल्म्फ़ेर्-दक्षिणभारतस्य समारोहे]] तस्याः अभिनयं बहुप्रशंसितम् टैम्स्-आफ़-इण्डिया-इत्यनेन लिखितं यत् तस्याः अभिनयम् अवधीरितमेव। <ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Chirru/movie-review/6980715.cms|title=Chirru movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|work=The Times of India|access-date=29 May 2014}}</ref> इण्डियाग्लित्स्-जालस्थाने लिखितं यत् सा सुन्दरी दृश्यते अभिनयं च सम्यगेव। IANS-इत्यनेन लिखितं यत् सा गानदृश्ये अतिसुन्दरी दृश्यते नृत्यम् अपि सम्यगेव।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/chirru-well-made-entertainer-kannada-movie-review-news-national-kluoOdhhifg.html|title=`Chirru` – well made entertainer (Kannada Movie Review)|publisher=Sify.com|date=20 November 2010|access-date=29 May 2014}}</ref> 2010 वर्षे चित्रं सफलमभवत् तथा कृत्योक्तम् यत् सा बहुप्रशंसा लब्धा कन्नडचित्रजगतः गौरवमपि लब्धं तथा नानाभिनयावकाशाणी प्राप्तानि।<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/i-demand-what-i-deserve-kriti-kharbanda/283101-71-204.html|title=I demand what I deserve: Kriti Kharbanda – IBNLive|publisher=Ibnlive.in.com|access-date=29 May 2014|accessdate=8 October 2019|archive-date=20 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120820035408/http://ibnlive.in.com/news/i-demand-what-i-deserve-kriti-kharbanda/283101-71-204.html|deadurl=yes}}</ref> किन्तु द्वितीयकन्नडचित्रे अभिनयं बहुकालानन्तरमेव स्वीकृतम् <ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/kriti-signs-two-kannada-films-news-kannada-llcqMAeiibe.html|title=Kriti signs two Kannada films|publisher=Sify.com|date=2 November 2011|access-date=29 May 2014}}</ref>2011 वर्षे अक्टूबरमासे सा चित्रचतुष्कम् स्वीकृतम्। <ref name="dnaindia1">{{cite web|author=Sunayana Suresh|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-kriti-kharbanda-to-romance-prem-in-her-new-film-adda-1599501|title=Kriti Kharbanda to romance Prem in her new film 'Adda' & Updates at Daily News & Analysis|work=Daily News and Analysis|date=16 October 2011|access-date=29 May 2014}}</ref> 2011 वर्षे अला मोदलैन्दी इति सफले तेलुगुहास्यचित्रे लघुभूमिका कृता<ref name="thehindu1" /> तीनमार-इति चित्रस्य विमोचानस्य पूर्वे। सा तीनमार-चित्रे पुरातनदृश्येषु दृश्यते स्म। तेषु दृश्येषु 70 दशकस्य नायिका इव दृश्यते स्म। तयोक्तं यत् धारिताः वेशभूषा आभरणानि च स्वयंवृता एव।<ref name="thehindu1" /> किन्तु चित्रस्य धनार्जनम् माध्यमेवाभवत्।<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/46596.html|title=Kriti causing major chaos!!! – Telugu Movie News|publisher=Indiaglitz.com|date=27 April 2009|access-date=17 August 2013|accessdate=8 October 2019|archive-date=29 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429160517/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/46596.html|deadurl=yes}}</ref> अग्रिमे वर्षे सा मनोजमञ्चुना सह मिस्टर्-नूकय्य-इति तेलुगुचित्रे, प्रेम-अड्ड इति कन्नडचित्रे अभिनयं कृतवती। प्रेम-अड्ड तु तमिलभाषायां सुब्रमनियपुरम् इति चित्रस्य कन्नडे पुनर्निर्देशनमस्ति।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/prem-adda-review-lacks-native-elements-news-kannada-mmiskjfgjfd.html|title=Prem Adda review: Lacks native elements|publisher=Sify.com|date=11 December 2012|access-date=29 May 2014}}</ref> प्रेम-अड्ड इति चित्रे सा आभाम् विना अभिनीतवती। तत्चित्रे तस्याः ताम्रवर्णः समस्यासीत् यतः सा चित्रे 80 दशकस्य ग्रामकन्या इव अभिनीतवती।<ref name="dnaindia1" /> तत्भूमिका तदानीम् पर्यन्तं कष्टतमासीत् इति तयोक्तम्। यतः सा रूपसज्जतां त्यक्त्वा पल्पूलिता भूत्वा प्राञ्जरूपार्थं नग्नपादम् भ्रमति स्म। <ref>{{cite web|author=Shruti I L|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-m-taking-off-where-swati-left-kriti-kharbanda-1754666|title=I’m taking off where Swati left: Kriti Kharbanda & Updates at Daily News & Analysis|work=Daily News and Analysis|date=21 October 2012|access-date=29 May 2014}}</ref> चित्रस्य कृते तया मात्रा सह वस्त्राणि रचितानि। 2013 वर्षे चित्रचतुष्कं विमोचितं द्वे कन्नडचित्रे द्वे तेलुगुचित्रे। भास्करनिर्देशकस्य ओङ्गोल्-गित्त-तेलुगुचित्रं यस्मिन् सा ग्रामकन्या इव अभिनीतवती<ref>{{cite web|author=m. l. narasimham|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/colourful-and-hot/article4254428.ece|title=Colourful and hot|work=The Hindu|date=30 December 2012|access-date=29 May 2014}}</ref> अपिच कल्याणरामस्य ओम्-3D इति तेलुगुचित्रजगति प्रथमम् त्रिमितीयम् चित्रं विफले अभवताम्। === प्रसिद्धता सफलता च (2013–15) === यशेन सह गूग्लि इति हास्यप्रेमचित्रस्य विमोचनतः तस्याः कन्नडचित्रजगति यात्रा वर्धते स्म। चित्रे तस्याः भूमिका वैद्यविद्यार्थिन्याः बहुप्रशंसितासीत्। <ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/googly-kannada-movie-review-17083|title=Googly Kannada Movie Review|publisher=Indiaglitz.com|date=20 July 2013|access-date=29 May 2014|accessdate=8 October 2019|archive-date=29 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150529162126/http://www.indiaglitz.com/googly-kannada-movie-review-17083|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Googly/movie-review/21169267.cms|title=Googly movie review|work=The Times of India|access-date=29 May 2014}}</ref> सिफ़ी-जालस्थले तु कृतिः प्रशंसिता यत् सा चित्रस्य हृदयः आत्मा च तस्याः उत्तमाभिनयेन हि सा विजयं लब्धवती। <ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/googly-review-kannada-15034472.html|title=Movie Review : Googly|publisher=Sify.com|access-date=29 May 2014}}</ref> चित्रस्य धनार्जनं तु 15 कोटिरुप्यकाणि एव 2013 वर्षे अधिकतम एव आसीत्। <ref>{{cite web|author=A Sharadhaa|location=[[Bangalore]]|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bangalore/Sandalwood-Report-Card/2013/12/30/article1972285.ece|title=Sandalwood Report Card|work=The New Indian Express|date=30 December 2013|access-date=29 May 2014|accessdate=8 October 2019|archive-date=3 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140703235646/http://www.newindianexpress.com/cities/bangalore/Sandalwood-Report-Card/2013/12/30/article1972285.ece|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/2013-a-sneak-peek-into-sandalwoods-box-office-news-kannada-nmyli8cbdag.html|title=2013– A sneak peek into Sandalwood’s box office|publisher=Sify.com|date=24 December 2013|access-date=29 May 2014}}</ref> कृत्याः प्रसिद्धत्वस्य वर्धनेन तु सा बेङ्गलुरु-टाइम्स्-इति पत्रिकया 2013 वर्षस्य मनोरमतम स्त्री इति घोषिता। <ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Most-Desirable-Woman-2013-Kriti-Kharbanda/articleshow/37077918.cms|title=I'm married to movies, but I'm having an affair: Kriti Kharbanda|work=The Times of India}}</ref> गूग्लि-चित्रस्य सफलतानन्तरम् कन्नडचित्रजगति तस्याः प्रतिज्ञातत्वं वर्धितम्।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/kriti-kharbandha-turns-busy-bee-news-kannada-ogciMecbihi.html|title=Kriti Kharbandha turns busy bee!|work=Sify}}</ref> तयोक्तं यत् गूग्लि-पश्चात् बहूनि अभिनयावकाशानि प्राप्तानि येषु हिन्दीचित्रजगतः अपि द्वे आस्ताम् किन्तु सर्वाणि अस्विकृताणि यतः पूर्वम् अङ्गीकृतेषु चित्रेषु सा कार्यरता।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/People-started-taking-me-seriously-with-Belli-Kriti-Kharbanda/articleshow/44971014.cms|title=People started taking me seriously with Belli: Kriti Kharbanda|work=The Times of India|access-date=28 September 2015}}</ref>2014 वर्षे विमोचितानि कन्नडचित्राणि सन्ति उपेन्द्रेण सह सूपर्रङ्गा, शिवराजकुमारेण सह ब्यल्ली, अपिच तिरुपति-एक्सप्रेस् यत् तेलुगोः व्यङ्कटाद्रि-एक्सप्रेस्-इत्यस्य पुनर्निर्देशनमस्ति।<ref>{{cite web|author=A Sharadhaa|location=[[Bangalore]]|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Sanju-Has-a-Blind-Date/2014/04/02/article2144815.ece|title=Sanju Has a Blind Date|work=The New Indian Express|date=2 April 2014|access-date=29 May 2014|accessdate=8 October 2019|archive-date=5 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605055943/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Sanju-Has-a-Blind-Date/2014/04/02/article2144815.ece|deadurl=yes}}</ref> सर्वेषु चित्रेषु अभिनयानि प्रशंसितानि। सूपर्-रङ्गा इत्यस्मिन् तस्याः अभिनयेन SIIMA-इति संस्थायाः चतुर्थसमारोहे विवेचकेन वृता उत्तमाभिनेत्री इत्यनेन सा पुरुस्कृता।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Kannada-award-winners-at-SIIMA/articleshow/48432299.cms|title=Kannada award winners at SIIMA|work=The Times of India|access-date=28 September 2015}}</ref> फ़िल्म्फ़ेर्-इति संस्थया उत्तमाभिनेत्री-इति पुरुस्कारार्थमपि नामनिर्देशिता।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Filmfare-South-Kannada-nominations-2014/articleshow/47539337.cms|title=Filmfare South Kannada nominations 2014|work=The Times of India|access-date=28 September 2015}}</ref> 2015 वर्षे दिसम्बरमासे कृतेः विमोचितम् अभिनीतं "मिञ्चागि नी बरलु" इति कन्नडचित्रमपि बहुप्रशंसितम्। तस्याः अभिनयम् तु विसेषप्रशंसम् लब्धम्। टाइम्स्-आफ्-इण्डिया-पत्रिकया तु लिखितम् यत् सा छित्रस्य बृहत्तमः लाभः एव। <ref>{{cite web|url=http://m.timesofindia.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Minchagi-Nee-Baralu/movie-review/50072497.cms|title=Minchagi Nee Baralu Movie Review|work=The Times of India}}</ref> संजु-वेड्स्-गीता-2 इति कन्नडचित्रे नेत्रेहीनायाः कन्याः मुख्या भूमिका कृता।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Kriti-finally-signs-Sanju-Weds-Geetha-sequel/articleshow/46355642.cms|title=Kriti finally signs Sanju Weds Geetha 2|work=The Times of India}}</ref> नेनपिरलीप्रेम्ना सह दलपतिचित्रं कृतं<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Prem-and-Kriti-Kharbanda-in-Prashant-Rajs-next/articleshow/34427703.cms|title=Prem and Kriti Kharbanda in Prashant Raj’s next – The Times of India|work=The Times of India|date=1 May 2014|access-date=29 May 2014}}</ref> पापुचित्रे मुखभूमिका कृता<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Kriti-Kharbanda-returns-to-work/articleshow/47242895.cms|title=Kriti Kharbanda returns after a break|work=The Times of India|access-date=28 September 2015}}</ref> ब्रूस्ली इति स्रीनुवैट्लेन निर्देशिते तेलुगुचित्रे मुख्या भूमिका रामचरणेन कृता।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Kriti-Kharbanda-is-excited-about-her-film-with-Ram-Charan/articleshow/47001435.cms?|title=Kriti Kharbanda is excited about her film with Ram Charan|work=The Times of India|access-date=28 September 2015}}</ref> === सद्यस्कालीनता (2016–अधुना) === [[सञ्चिका:Kriti_Kharbanda_at_'Femina_Style_Diva_2014'.jpg|दक्षिणतः|लघुचित्रम्|Kharbanda at 'Femina Style Diva 2014']] राज़रीबूट-इति विक्रमभट्टेन निर्देशिते चित्रे इमरानहाश्मिना मुख्याभिनयं कृतवती।<ref>{{cite web|url=http://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/South-actress-Kriti-Kharbanda-in-Raaz-4/articleshow/49845876.cms|title=South actress Kriti Kharbanda in 'Raaz 4'|work=The Times of India}}</ref> रोमेनिये अधिकतम चित्रीकरणमभवत्।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Watch-Emraan-Hashmi-and-Kriti-Kharbanda-shoot-Raaz-4-in-freezing-Romania/photostory/50626202.cms"Emraan|title=Hashmi and Kriti Kharbanda shoot 'Raaz 4'|publisher=|access-date=29 September 2017}}</ref> सा मास्तिगुडि-इति नागशेखरेण निर्देशिते कन्नडचित्रे दुनियाविजयेन सह मुख्याभिनयं कृतवती।<ref>{{cite web|url=http://filmcultr.com/kriti-karabanda-enters-the-masti-gudi/|title=Kriti Kharbanda enters the Maasti Gudi! »|publisher=|accessdate=2019-10-08|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303053317/http://filmcultr.com/kriti-karabanda-enters-the-masti-gudi/|deadurl=yes}}</ref> ब्रूस्ली इति तस्याः प्रथमे तमिल-चित्रे जीवीप्रकाशकुमारेण सह मुख्याभिनयं कृतवती।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Kriti-Kharbanda-opposite-GV-in-Bruce-Lee/articleshow/49103544.cms|title=Kriti Kharbanda opposite GV in Bruce Lee|work=The Times of India|access-date=28 September 2015}}</ref> 2017 वर्षे खरबन्दया चित्रद्वयं कृतम् गेस्टिन्लन्दन-इति हास्यचित्रं शादी-में-जरूर-आना-इति हास्यप्रेमचित्रं च। 2018 वर्षे कार्वान् इति चित्रे लघुभूमिकाम् तत् पश्चात् दलपति-इति कन्नडचित्रे मुख्यभूमिकाम् कृतवती। तत्वर्षे एव वीरे-की-वेडिङ्ग् यमलापगलादीवाना-फिर-से इति चित्रद्वयम्। सितम्बरमासपर्यन्तम् लब्धसमाचारानुसारे, आगामिचित्राणि सन्ति साजिदनादियादवालेन हाउस्-फुल-4-इति पुनर्जन्मविषयं संबन्द्य हास्यचित्रम् यस्मिन् तस्याः भूमिका अस्ति राजकुमारी मीनायाः नेहयाः च,<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/kriti_official/status/1176807070718316545|title=Kaise Rajkumari Meena aur Neha ki kismat unke saath ek anokha khel khelti hai! Jaanne ke liye dekhiye #Housefull4 Trailer on 27th September.|publisher=|accessdate=25 September 2019}}</ref> पागलपन्ती-इति अनीस्-बस्मीना,<ref>{{cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/john-abraham-anil-kapoor-ileana-dcruz-kriti-kharbanda-to-start-shooting-for-pagalpanti-in-london/articleshow/67966665.cms|title=JOHN ABRAHAM, ANIL KAPOOR, ILEANA D'CRUZ, KRITI KHARBANDA TO START SHOOTING FOR PAGALPANTI IN LONDON|website=Mumbai Mirror India Times|date=13 February 2019|access-date=5 June 2019}}</ref> चेहरे-इति रूमीजाफ्रीना,<ref>{{citenews|url=https://www.asianage.com/entertainment/bollywood/100519/amitabh-bachchan-and-emraan-hashmi-starrer-finally-gets-its-title-find-out-here.html|title=Amitabh Bachchan and Emraan Hashmi starrer finally gets its title; find out here|newspaper=[[The Asian Age]]|date=10 May 2019|accessdate=10 May 2019}}</ref> तैश्-इति बिजोय्-नाम्बियारेण<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1156133589181841410|title=#Announcement: Pulkit Samrat, Jim Sarbh, Harshvardhan Rane, Kriti Kharbanda and Sanjeeda Sheikh... #Taish shooting commences... Directed by Bejoy Nambiar... Produced by Bejoy Nambiar, Shivanshu Pandey and Deepak Mukut... Ease My Trip and Getaway Pictures presentation.|publisher=|accessdate=30 July 2019}}</ref> अपिच वान्-इति प्रवासविषयं संबन्द्य तमिलचित्रं यस्मिन् दुल्करसल्मानः अपि अभिनयति।<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/051218/kriti-kharbanda-and-kalyani-priyadarshan-to-romance-dulquer.html|title=Kriti Kharbanda and Kalyani Priyadarshan to romance Dulquer|last=Subramanian|first=Anupama|date=5 December 2018|website=Deccan Chronicle|language=en|access-date=19 August 2019}}</ref> == चित्रावलिः == {| class="wikitable" |+चिह्नम् | style="background:#ffc;" |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |अविमोचितस्य चित्रस्य |} {| class="wikitable sortable" !वर्षः !चलचित्रम् !भूमिका !भाषा !टिप्पणी |- |2009 |बोनी |प्रगतिः |तेलुगुः | |- |2010 |चिरु |मधुः |कन्नडम् | |- | rowspan="2" |2011 |अलामोदलैन्दी |सिम्रन् | rowspan="3" |तेलुगुः | |- |तीन्मार् |वसुमतिः | |- | rowspan="2" |2012 |मिस्टर्-नूकय्य |अनुराधा | |- |प्रेम-अड्ड |गिरिजा | rowspan="2" |कन्नडम् | |- | rowspan="4" |2013 |गलाटे |अङ्किता | |- |ओङ्गोल्-गित्त |संध्या | rowspan="2" |तेलुगुः | |- |ओम्-3डी |अञ्जली | |- |गूग्ली |स्वातिः | rowspan="5" |कन्नडम्<br /> |SIIMA-संस्थया कन्नडचित्रेषु उत्तमाभिनेत्रयाः पुरुस्कारार्थम् नामनिर्देशिता |- | rowspan="3" |2014 |तिरुपति-एक्स्प्रेस् |प्रार्थना | |- |सूपर्-रङ्गा |स्वातिः |SIIMA-संस्थया कन्नडचित्रेषु विवेचकैः उत्तमाभिनेत्रयाः पुरुस्कारार्थम् नामनिर्देशिता फ़िल्म्फ़ेर्-संस्थया कन्नड-चित्रेषु उत्तमाभिनेत्री इति पुरुस्कृता |- |ब्यल्ली |स्नेहा | |- | rowspan="2" |2015 |मिञ्चागी नी बरलु |प्रियङ्का | |- |ब्रूस्ली द फ़ैटर् |काव्या |तेलुगुः |फ़िल्म्फ़ेर्-संस्थया तेलुगुचित्रेषु सहायकभूमिकायाम् उत्तमाभिनेत्रयाः पुरुस्कारार्थम् नामनिर्देशिता SIIMA-संस्थया तेलुगुचित्रेषु सहायकभूमिकायाम् उत्तमाभिनेत्रयाः पुरुस्कारार्थम् नामनिर्देशिता |- |2016 |राज़रीबूट |शैना |हिन्दी |बालिवुडे प्रथमचित्रम् |- | rowspan="4" |2017 |ब्रूस्ली |सरोजादेवी |तमिलम् |प्रथमतमिलचित्रम् |- |मास्तिगुडि |रानी |कन्नडम् | |- |गेस्टिन्लन्दन |अनाया | rowspan="3" |हिन्दी | |- |शादी-में-जरूर-आना |आरती | |- | rowspan="4" |2018 |कार्वान् |रुमाना |लघुभूमिका |- |दलपति |वैदेही |कन्नडम् | |- |वीरे-की-वेडिङ्ग् |गीत् | rowspan="3" |हिन्दी | |- |यमलापगलादीवाना-फिर-से |चीकू | |- | rowspan="3" |2019 | style="background:#ffc;" |हाउस्-फुल-4{{dagger}} |राजकुमारी मीना/नेहा | |- | style="background:#ffc;" |वान्{{dagger}} |घोषितव्या |तमिलम् | |- | style="background:#ffc;" |पागलपन्ती{{dagger}} |झान्वी | rowspan="3" |हिन्दी |<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/BazmeeAnees/status/1097472264130330626|title=Anees Bazmee on Twitter|publisher=|accessdate=18 February 2019}}</ref> |- | rowspan="2" |2020 | style="background:#ffc;" |चेहरे{{dagger}} |घोषितव्या |चित्रीकरणं न समाप्तम् |- | style="background:#ffc;" |तैश{{dagger}} |घोषितव्या |चित्रीकरणं न समाप्तम् <ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1156133589181841410|title=#Announcement: Pulkit Samrat, Jim Sarbh, Harshvardhan Rane, Kriti Kharbanda and Sanjeeda Sheikh... #Taish shooting commences... Directed by Bejoy Nambiar... Produced by Bejoy Nambiar, Shivanshu Pandey and Deepak Mukut... Ease My Trip and Getaway Pictures presentation.|publisher=|accessdate=30 July 2019}}</ref> |} == आधाराः == {{Reflist|30em}} == सम्बद्धाः लेखाः == {{Commons category}} * {{IMDb name|3713653}} * {{Instagram|kriti.kharbanda}} {{authority control}} 2fsv7a4oz215xcau2v9oextx53vt667 0 78416 499003 489513 2026-04-28T23:38:27Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499003 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = | image_flag = Proposed Flag of Islamabad Capital Territory.svg | official_name = इस्लामाबाद् राजधानीप्रदेशः | native_name = {{lang|ur|اسلام آباد}} | other_name = | settlement_type = सङ्घीयप्रदेशः | image_skyline = | imagesize = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | shield_link = Mushtaq Ahmed | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | blank_emblem_link = | nickname = इस्लू,<ref>{{cite book|last=Berenson|first=Alex|title=The Midnight House|year=२०११|publisher=Random House|isbn=978-0099536970|pages=५}}</ref> हरितनगरम् | motto = | image_map = Islamabad Capital Territory in Pakistan (claims hatched).svg | map_alt = | map_caption = पाकिस्थानदेशे इस्लामाबाद् राजधानीप्रदेशस्य स्थानम् | coordinates = {{coord|33|44|15|N|73|08|51|E|type:adm1st_region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = [[देशाः|देशः]] | subdivision_name = [[पाकिस्थानम्]] | established_title = संस्थापितम् | established_date = १४ अगस्त १९६७<ref name=McGarr>{{cite book |last=McGarr |first=Paul |date=२०१३ |title=The Cold War in South Asia: Britain, the United States and the Indian Subcontinent, 1945-1965 |url=https://books.google.com/books?id=NdGaAAAAQBAJ&pg=PR9 |publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107008151 }}</ref> | established_title2 = | established_date2 = | seat_type = राजधानी | seat = [[इस्लामाबाद्]] | blank_name_sec1 = मानवसंसाधनसूची (२०१९) | blank_info_sec1 = ०.६७७<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/PAK/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=आङ्ग्ल|accessdate=१८ अगस्त २०२१}}</ref><br />{{color|#fc0|मध्यम}} | blank2_name_sec1 = राष्ट्रसभायां पीठानि | blank2_info_sec1 = ३ | blank_name_sec2 = अञ्चलानि | blank_info_sec2 = ५<ref>{{cite web| url = http://www.cda.gov.pk/about_islamabad/vitalstats.asp| title = Facts & Statistics - Islamabad| accessdate = 2022-05-02| archive-date = 2021-01-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20210109053219/http://www.cda.gov.pk/about_islamabad/vitalstats.asp| deadurl = yes}}</ref> | blank3_name_sec2 = क्षेत्राणि<!--सेक्टर्स्--> | blank3_info_sec2 = ८१ | blank4_name_sec2 = सङ्घपरिषद् | blank4_info_sec2 = ५० | government_footnotes = | government_type = | governing_body = आईटीसी प्रशासनम् | leader_title = मुख्यायुक्तः | leader_name = अमर् अलि अह्मद्<ref>{{cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668854|title=IHC orders sealing of Monal Restaurant; goes after armed forces' encroachments in national park|date=११ जनवरी २०२२|accessdate=२२ जनवरी २०२२|work=डॉन् (समाचारपत्रम्)}}</ref> | leader_title1 = उपायुक्तः | leader_name1 = इर्फान् नवाज् मेमोन् | leader_title2 = अध्यक्षः, रा.वा.प्रा. (इस्लामाबाद्) | leader_name2 = अमर् अलि अह्मद्<ref>{{cite web |title=Board Members - CDA |url=https://cda.gov.pk/about_us/board/ |website=राजधानी विकास प्राधिकरणम् |accessdate=१५ मार्च २०२२ |archive-date=2022-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527150511/https://www.cda.gov.pk/about_us/board/ |deadurl=yes }}</ref> | leader_title3 = उच्चन्यायालयः | leader_name3 = इस्लामाबाद् उच्चन्यायालयः | unit_pref = | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = ११६५.५० | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_urban_km2 = 906.00 | area_metro_km2 = | elevation_min_m = ४९० | population_total = २०,०६,५७२ | population_as_of = २०१७ | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-13-13514-Population-shoots-up-by-47-percent-since-1998|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|work=thenews.com.pk|accessdate=२४ फरवरी २०१६|archive-date=2012-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120701193658/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-13-13514-Population-shoots-up-by-47-percent-since-1998|deadurl=yes}}</ref> | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_urban = १०,१४,८२५ | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_note = | postal_code_type = Postcode | postal_code = ४४००० | area_code = ०५१ | iso_code = PK-IS | blank1_name_sec1 = उल्लेखनीय क्रीडादलाः | blank1_info_sec1 = इस्लामाबाद् यूनाइटेड्, इस्लामाबाद् जीन्नस् | website = [https://ictadministration.gov.pk/ www.ictadministration.gov.pk/] | footnotes = | elevation_max_m = १५०० | elevation_max_ft = ५००० | population_metro_as_of = | timezone = [[पाकिस्थानीमानकसमयः|पा.मा.स]] | utc_offset = +०५:०० | timezone_DST = | utc_offset_DST = }} '''इस्लामाबाद् राजधानीप्रदेशः''' ({{lang-ur|وفاقی دارالحکومت}}) [[पाकिस्थानम्|पाकिस्थानस्य]] एकमात्रः [[पाकिस्थानस्य प्रशासनिकविभागाः|सङ्घीयप्रदेशः]] अस्ति, [[पञ्जाबप्रदेशः, पाकिस्थानम्|पञ्जाब]]-[[खैबर्पख्तूङ्ख्वाप्रदेशः|खैबर्पख्तूङ्ख्वा]]-प्रान्तयोः मध्ये स्थितम् । देशस्य सङ्घीयराजधानी [[इस्लामाबाद्]] च अन्तर्भवति । == सम्बद्धाः लेखाः == * [[पाकिस्थानस्य प्रशासनिकविभागाः]] * [[इस्लामाबाद्]] * [[लाहोर]] * [[कराची]] * [[उर्दू|उर्दूभाषा]] * [[पाकिस्थानम्]] == सन्दर्भाः == 30flna2fzz8ir95cs9qc56fte117jbl 0 91893 499010 498924 2026-04-29T04:33:07Z Swmrkmeena 41164 Add new info. 499010 wikitext text/x-wiki '''सतलोक आश्रमः''' [[हरियाणाराज्यम्|हरियाणायां]] स्थितः एकः धार्मिकः संगठनः आध्यात्मिकश्च आदोलनं च अस्ति, यस्याः अगुवाई [[संत रामपाल (आध्यात्मिक गुरु )|संतरामपालमहाराजः]] कुर्वन्ति। एयं आश्रमः [[कबीर पंथ:|कबीर पंथ]] परम्परातः प्रेरितः अस्ति तथा [[कबीर प्रकट दिवस:|कबीरपरमेश्वरं]] सर्वशक्तिमान ईश्वरं मन्यमानानां शिक्षाणां प्रचारं करोति। सत्भक्तिः – सच्चिदानन्दकेन्द्रितः भक्तिमार्गः – प्रसारयितुं संस्थायाः उद्देश्यम् अस्ति। अस्य शाखाः भारतस्य हरियाणा, [[पञ्चापराज्यम्|पञ्जाब]], [[राजस्थानराज्यम्|राजस्थान]], [[मध्यप्रदेशराज्यम्|मध्यप्रदेश]], [[उत्तरप्रदेशराज्यम्|उत्तरप्रदेशः]] इत्यादिषु अनेकेषु राज्येषु सक्रियः अस्ति । अयं आश्रमः सत्संगैः, धार्मिकसाहित्यवितरणं, अन्नपूर्णा-अभियानम् (निरन्तरभोजन-राहतसेवा) इत्यादिभिः सामाजिक-उपक्रमैः च प्रसिद्धः अस्ति। == इतिहासः उत्पत्तिश्च == === सन्तेन रामपालेन संस्थापनम् === सन्तः रामपालमहाराजस्य जन्म १९५१ तमे वर्षे हरियाणाराज्यस्य सोनीपतमण्डले अभवत्। ते हरियाणासिंचाईविभागे कनिष्ठइन्जीनियररूपेण कार्यरताः आसन्। 1995 तमे वर्षे ते स्वेच्छया सेवानिवृत्तिं गृहीत्वा आध्यात्मिकजीवनम् आश्रितवन्तः। तेषु संत कबीरस्य शिक्षाणां गहरः प्रभावः पपत्। तेषां मतानुसारं, ईश्वरेण तेभ्यः एतत् दायित्वं दत्तं यत् ते जनान् शास्त्रोक्तभक्तेः वास्तविकरूपेण - सत्भक्त्या - परिचाययन्तु तथा प्रचलितधर्मिककर्मप्रथासु व्याप्तम् अन्धविश्वासं, कर्मकाण्डं च सामाजिकभेदभावं च समाप्तं कुर्वन्तु। === आश्रमाणां स्थापना === संत रामपाल: १९९९ तमे वर्षे हरियाणाराज्यस्य करौथा (रोहतक) नामके स्थाने प्रथमः प्रमुखः आश्रमः स्थापितः। शीघ्रमेव तत्र बहुसंख्याकाः अनुयायिनः एकत्रिताः भवन्ति स्म। परन्तु, आर्यसमाजेन सह सम्बद्धाः केचित् समूहाः तेषां शिक्षाणां विरोधं कृतवन्तः। सः विरोधः २००६ तमे वर्षे हिंसात्मकं रूपं धृतवान्, यस्य पश्चात् आश्रमः रिक्तः कृतः। तत्पश्चात् संत रामपाल महाराजेन हिसारस्य बरवाला क्षेत्रे नवीनं केन्द्रं स्थापितम्, यः सतलोक आश्रमः, बरवाला इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्। अयं आश्रमः बहूनि एकड़ानि विस्तृतः अस्ति, यस्मिन् निवासपरिसरः, विशालः भोजनालयः, सहस्रशः श्रद्धालूनां कृते सभागारः च अस्ति। === आस्था, सिद्धान्तः, प्रथाश्च === ==== मूलभूतः विश्वासः ==== सतलोक आश्रमस्य मूलप्रत्ययः अस्ति यत् परमदेव कबीरः जगतः सृष्टिकर्ता परमात्मा च अस्ति । संस्थायाः मतं यत् कबीरसाहबः १५(पञ्चदश) शताब्द्यां ईश्वरस्य यथार्थज्ञानं (सत् ज्ञानं) प्रदातुं मानवरूपेण प्रादुर्भूतः। आश्रमस्य अनुसारं, सर्वे प्रमुखाः धार्मिकग्रन्थाः - वेदाः, गीता, बाइबल, कुरान - मध्ये अपि कबीरः परमेश्वरस्य उल्लेखः मिलति। मुक्तिः केवलं तस्यैव व्यक्तेः प्राप्यते यः सच्चिदानन्दगुरोः नामदीक्षां गृहीत्वा सतभक्तेः पालनं करोति। ==== मुख्यधारायाः धर्मेषु दृष्टिकोणः ==== सतलोक आश्रमः सामान्यपरंपराः यथा मूर्तिपूजा, व्रतं, तीर्थयात्रा, बलिदानं, पिण्डदानं च अस्वीकरोति। संत रामपालस्य अनुसारं, एते कर्मकाण्डाः ईश्वरस्य सच्ची भक्तिः न सन्ति किन्तु मानव-निर्मिताः परंपराः सन्ति। संगठनं दावा करोति यत् तस्य उद्देश्यं कस्यचित् धर्मस्य, पन्थस्य वा विरोधः नास्ति किन्तु सत्यज्ञानस्य पुनर्स्थापना अस्ति। ==== ग्रंथीय आधारः ==== आश्रमः कबीर सागर, अनरागु सागर, अमर ग्रंथ इत्यादि ग्रंथेषु आधारितः अस्ति। संत रामपालः स्वप्रवचनेषु पुस्तकेषु च कतिपयवेदानां, भगवद्गीतायाः च व्याख्यां प्रस्तौति, यत्र ते कबीरं परमेश्वरं सर्वोच्चं वर्णयन्ति। अनुयायिनः तं सच्चेगुरु (सतगुरु) रूपेण पूजयन्ति। ==== नाम दीक्षा आचारसंहिता च ==== दीक्षा एकः महत्त्वपूर्णः संस्कारः अस्ति, यस्मिन् शाकाहारः, मद्यपानं, अहिंसा, ब्रह्मचर्यः अथवा वैवाहिकनिष्ठा इत्यादीनां नियमानाम् अनुसरणं कर्तुं व्रताः गृह्यन्ते। आश्रमः दहेजप्रथां, जातिगतभेदभावं, भव्यधर्मकर्मकाण्डानि च विरुध्य विवाहश्राद्धादिकम् सरलतया कर्तुम् उपदिशति। === संरचना प्रचारकार्य च === सतलोकाश्रमस्य संगठनात्मकं ढाञ्चं केन्द्रीकृतमस्ति, यस्मिन् सन्तः रामपालः सर्वोच्चः आध्यात्मिकप्रमुखः अस्ति । विविधेषु राज्येषु तस्य उपाश्रमाः कार्यरताः सन्ति । प्रचारकार्यं सत्सङ्गैः, धार्मिकग्रन्थैः, दूरदर्शनवाहिन्यैः, अन्तर्जालप्रसारणैः, यूट्यूबमाध्यमैश्च सम्पद्यते । आश्रमस्य प्रमुखं साहित्यं 'ज्ञानगङ्गा' नामिका पुस्तिका अस्ति, या अनेकासु भाषासु निःशुल्कं वितरिता भवति । सङ्गठनः सामाजिकसेवामपि भक्तेः अङ्गं मन्यते । एतया भावनया सः 'अन्नपूर्णा' अभियानम् आरभत — यस्य अन्तर्गतं चतुर्विंशतिघण्टाः निःशुल्कं अन्नवितरणं, निर्धनानां कृते गृहनिर्माणं, रक्तदानशिविराः, आपदाप्रशमनकार्याणि च क्रियन्ते। === मुख्यविवादः विधिकप्रकरणम् च === ==== २००६ करौंथाश्रमसङ्घर्षः ==== जुलाईमासे २००६ तमे वर्षे करौंथाश्रमे आर्यसमाजसम्बद्धैः व्यक्तिभिः आश्रमानुयायिनः प्रति हिंसा कृता । अस्मिन् घटनायां सोनूनामकस्य व्यक्तेः मृत्युः अभवत्, दर्जनाधिकाः जनाः च घायलाः अभवन् । सन्तः रामपालः हत्यायाः हिंसाप्रेरनस्य च आरोपे गृहीतः अभवत् । पश्चात् सः जमानतायां मुक्तः कृतः । साम्प्रतं सन्तः रामपालः अस्मिन् प्रकरणे सम्मानपूर्वकं निर्दोषः सिद्धः अस्ति। ==== २०१४ बरवाला-घटना ==== नवम्बरमासे 2014 तमे वर्षे न्यायालयस्य आदेशानुसारं पुलिसैः बरवाला-आश्रमः परिवेष्टितः । सहस्राणि अनुयायिनः परिसरस्य अन्तः सत्सङ्गं श्रोतुं समागताः आसन् । पुलिस-प्रशासनाभ्यां च प्रबलं बलप्रयोगः कृतः । प्रतिवेदनानुसारं तस्मिन् काले पञ्चानां स्त्रीणां एकस्य बालकस्य च मृत्युः अभवत्, शतानि जनाः च घायलाः अभवन् । अस्मै अपि सन्तः रामपालः दोषी मन्यते स्म, तेन सः गृहीतः च अभवत् । ==== विधिककार्यवाहीदण्डाश्च ==== गिरफ्तारेः पश्चात् सन्तं रामपालं प्रति हत्यायाः राष्ट्रद्रोहस्य षड्यन्त्रस्य अवैधबन्धनस्य च इत्यादयः बहवः आरोपाः आरोपिताः। === सांस्कृतिक-सामाजिकप्रभावः === समाजशास्त्रिणः मन्यन्ते यत् सतलोक-आश्रमस्य प्रसारस्य कारणं जातिगतसाम्यं, सरलता, पारम्परिकधर्माचाराणां च प्रति प्रश्नान् उत्थापयन्त्यः शिक्षाः सन्ति। जनमतः द्विधा विभक्तः अस्ति — अनुयायिनः सन्तं रामपालं सतगुरुं कबीरपरमेश्वरस्य अवतारं वा मन्यन्ते, अपरपक्षे बहूनि माध्यमसंस्थानानि सामाजिकसमूहाश्च एत् विवादास्पदं पन्थरूपेण पश्यन्ति। आश्रमः स्वं सामाजिक-सुधारक-संस्थां कथयति । एषः दहेज-विरोधं, स्त्री-भ्रूणहत्यां, जातिवादं च विरुध्य अभियानानि चालयति । अन्नपूर्णा-अभियानस्य अन्तर्गते निःशुल्क-अन्नदानं, निर्धनेभ्यः गृहनिर्माणं, प्राकृतिक-आपदासु च, यथा हरियाणा-प्रदेशस्य जलप्लावने, सहाय्य-सामग्री वितरति। fcaoa2eyotg2hugxlu104n0sm9ew2my 3 92163 499000 2026-04-28T17:07:37Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 499000 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Logicistic234}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १७:०७, २८ एप्रिल् २०२६ (UTC) 8j4ixbrf77f53se7idvjg47mxmspok3 3 92164 499011 2026-04-29T06:10:16Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 499011 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Oklopfer}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०६:१०, २९ एप्रिल् २०२६ (UTC) r7z4m8q5gd6o4d99s1bx7qyqe1uw6xf 3 92165 499012 2026-04-29T08:49:45Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 499012 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=ねこ8}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ०८:४९, २९ एप्रिल् २०२६ (UTC) kny1erxffs6d0d457r3yjlktfpgre0i