विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 0 1433 499491 492368 2026-06-13T00:01:54Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499491 wikitext text/x-wiki [[चित्रम्:Flag of Kazakhstan.svg|thumb|right|200px]] [[चित्रम्:Kazakhstan_(orthographic_projection).svg|thumb|right|200px]] [[चित्रम्:Kazakhstan-CIA WFB Map.png|300px|right|thumb|कझकस्थानस्य मानचित्रम्]] '''कजाखस्थान''' मध्य-जम्बुद्वीपे विद्यमानः कश्चन यवनदेशः । जगति अयं नवमः बृहत्तमः देशः । अस्य विस्तारः अस्ति २,७२७,३०० चतुरस्र किलोमीटर्मितः । पौरात्ययुरोपदेशस्य अपेक्षया बृहत् वर्तते । अस्य प्रतिवेशिदेशाः उत्तरतः प्रदक्षिणाकारेण एवं वर्तन्ते - रषिया, चीना, किर्गिस्थान्, उझ्बेकिस्थान्, तर्क्मेनिस्थान् च । अस्मात् देशात् ३८ कि मी मिते दूरे एव मङ्गोलियादेशस्य पूर्वबिन्दुः विद्यते । {{formatnum:१६६०००००}} जनसङ्ख्यायुक्तः अयं देशः जगति ६२ तमे स्थाने विद्यते जनसङ्ख्यानुगुणम् । १९९८ तमे वर्षे अस्य राजधानी अल्मटितः बृहत्तमं नगरम् अस्टनं प्रति परिवर्तिता जाता । इतिहासे अस्मिन् देशे अधिकांशाः सञ्चरणशीलाः वनवासिनः एव निवसन्ति स्म । १६ शतके कझक्जनाः विशिष्टसमूहत्वेन अभिज्ञाताः । १८ शतके रशियन्-जनाः इमं प्रदेशम् आक्रान्तुम् आरब्धवन्तः । १९ शतके सम्पूर्णः कझकस्थानं रशियन्साम्राज्यस्य भागः जातः आसीत् । १९१७ तमे वर्षे जाते रशियन्-क्रान्तेः अनन्तरम् अयं प्रदेशः कझक् सोवियत् सोशियलिस्त् रिपब्लिक् नाम्ना यु एस् एस् आर्-भागत्वेन परिगणितः । १९९१ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बर्मासस्य १६ दिनाङ्के कझकस्थान् स्वतन्त्रदेशत्वेन उद्घोषितः । नर्सुल्तान् नझर्वयेव् अस्य देशस्य प्रथमः अध्यक्षः जातः । देशस्य राजनैतिकीं स्थितिं सम्पूर्णतया निगृह्णाति अयम् अध्यक्षः । स्वातन्त्र्यस्य प्राप्तेः अनन्तरं देशस्य आर्थिकस्थितेः वर्धनाय परिश्रमः क्रियमाणः अस्ति । विदेशीयव्यवहारेषु अपि प्रगतिः दृश्यते । अयं देशः विभिन्नासंस्कृतैः युक्तः अस्ति । ६३% जनाः कझक्जनाः विद्यन्ते । ७०% जनाः इस्लामधर्मस्य अनुयायिनः । अवशिष्टेषु अधिकांशाः क्रिस्तमतावलम्बिनः । कझक्भाषा एव देशस्य भाषा । कार्यालयेषु रशियन्भाषा अपि उपयुज्यते । [[चित्रम्:Kazakhstan Republican Guard.JPEG|right|thumb|कझकस्थानस्य सेना]] == राजनैतिकी व्यवस्था == कझकस्थानम् अध्यक्षशासनयुतम् । अस्य देशस्य एकमेवाद्वितीयः अध्यक्षः अस्ति नर्सुल्तान् नझर्बयेवः । अध्यक्षः समग्रायाः सेनायाः प्रमुखः च । कझकस्थानस्य सर्वकारे प्रधानमन्त्री अन्ये मन्त्रिणश्च विद्यन्ते । लोकसभायां त्रयः उपप्रधानमन्त्रिणः १६ मन्त्रिणश्च विद्यन्ते । २००७ तमस्य वर्षस्य जनवरीमासस्य १० दिनाङ्कतः करिम् मसिमोवः प्रधानमन्त्रिरूपेन कार्यं कुर्वाणः अस्ति । लोकसभायाम् अधोगृहम् (मजिलिस्) उपरिगृहम् (सेनेट्) च विद्येते । मजिलिस्मध्ये १०७ स्थानानि विद्यन्ते । सेनेट्मध्ये ४७ सदस्याः विद्यन्ते । अध्यक्षः ७ सेनेट्जनानां नियुक्तिं करोति । == भूगोलम् == अयं जगति बृहत्तमः स्थलरुद्धप्रदेशः विद्यते । अस्य देशस्य ६,८४६ कि मीटर्मितः सीमाभागः रशियादेशेन सह, २२०३ कि मीटर्मितः सीमाभागः उझबेकिस्थान्देशेन सह, १५३३ कि मीटर्मितः सीमाभागः चीनादेशेन सह, १०५१ कि मीटर्मितः सीमाभागः किर्गिस्थान्देशेन सह, ३७९ कि मीटर्मितः सीमाभागः तुर्क्मेनिस्थान्देशेन सह च संविभक्तः अस्ति । अस्तन, अल्मटि, करगण्डि, शिम्केण्ट्, अत्यरौ, ओस्केमेन् इत्येतानि प्रमुखानि नगराणि । अयं देशः ४०^०- ५६^० उत्तर-अक्षांशे, ४६^०-८८^० पूर्व-रेखांशे च विद्यते । देशस्य महान् भागः एशियाखण्डे विद्यते, अल्पश्च भागः पूर्व-युरोपखण्डे विद्यते । {{formatnum:८०४५००}} चतुरस्रकिलोमीटर्मिता कझक्-समभूमिः देशस्य त्रिषु एकांशः अस्ति । जगति बृहत्तमशुष्कसमप्रदेशः विद्यते । अत्र विद्यमानाः प्रमुखाः नद्यः सरोवराश्च - अराल्-सी, इलि-नदी, इषिम्-नदी, उरल्-नदी, सिर्-दर्य, चर्यन्-नदी, जार्ज्, बल्खाष्-सरोवरः, झाय्सन्-सरोवरश्च । [[चित्रम्:Almaty, Kok-tobe exposition 2.jpg|thumb|250px|left|अद्यतनीयम् आल्मटिनगरम्]] == आर्थिकव्यवस्था == युरेनियम्-बहिर्वाणिज्ये अग्रेसरः अस्ति अयं देशः । गोधूमः, वस्त्रोद्यमः इत्यादिषु अपि वाणिज्यम् अधिकम् । २००० तमे वर्षे कझकस्थानेन अन्ताराष्ट्रिय-धनसाहाय-संस्थायै (International Monetary Fund (IMF)) ऋणप्रत्यर्पणम् अकरोत् निश्चितावधितः सप्तभ्यः वर्षेभ्यः पूर्वमेव । २००२ तमस्य वर्षस्य मार्च्मासे अमेरिकादेशस्य वाणिज्यविभागेन अमेरिकावाणिज्यविधेः अनुसारं कझकस्थानाय विपणि-वाणिज्यानुमतिः प्रदत्ता । एतेन महान् लाभः जातः । == कृषिः == कझकस्थानस्य आर्थिकतायां १०.३% भागः भवति कृषिक्षेत्रस्य । देशस्य {{formatnum:८४६०००}} चतुरस्रकिलोमीटर्मितः भागः कृषिभूम्या युक्तः अस्ति । देशस्य मुख्यफलोदयाः - गोधूमः, बार्लि, कार्पासः, व्रीहिश्च । == बाह्यशृङ्खला == * [http://northkazakhstan.com Kazakhstan national tour operator, Official website of KAZAKHSTAN-REISEN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170527144226/http://northkazakhstan.com/ |date=2017-05-27 }} * [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552643 Caspian Pipeline Controversy] from the [http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1298071.stm Country Profile] from [[BBC News]] * {{CIA World Factbook link|kz|Kazakhstan}} * [http://www.state.gov/p/sca/ci/kz/ Kazakhstan] information from the [[United States Department of State]] * [http://www.loc.gov/rr/international/amed/kazakhstan/kazakhstan.html Portals to the World] from the United States [[Library of Congress]] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/kazakhstan.htm Kazakhstan] at ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://mfa.kz/ Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929145154/http://mfa.kz/ |date=2011-09-29 }} * [http://www.worldbank.org.kz/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/KAZAKHSTANEXTN/0,,contentMDK:20212143~menuPK:361895~pagePK:1497618~piPK:217854~theSitePK:361869,00.html World Bank Data & Statistics for Kazakhstan] * [http://en.encyclopedia.kz/ Kazakhstan Internet Encyclopedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210222042315/http://en.toikazan.kz/index.php/Main_Page |date=2021-02-22 }} * [http://www.economist.com/node/21541853 Kazakhstan at 20 years of independence, The Economist, Dec 17th 2011] * [http://www.economist.com/blogs/banyan/2011/12/unrest-kazakhstan "Blowing the lid off" - Unrest in Kazakhstan, The Economist, Dec 20th 2011] * [http://www.jw-media.org/kaz/20111101.htm New Religion Law restricts religious freedom in Kazakhstan] * [http://www.theregionaltourism.org The Region Initiative (TRI)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181208204551/http://www.theregionaltourism.org/ |date=2018-12-08 }} * {{dmoz|Regional/Asia/Kazakhstan}} *{{Wikiatlas|Kazakhstan}} *{{osmrelation-inline|214665}} *{{Wikivoyage|Kazakhstan}} * [http://www.kazakhstandiscovery.com/kazakhstan-facts.html Country Facts] from [http://www.kazakhstandiscovery.com/ Kazakhstan Discovery] * [http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/sca/119135.htm 2008 Human Rights Report: Kazakhstan. Department of State; Bureau of Democracy, Human Rights and Labor] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=KZ Key Development Forecasts for Kazakhstan] from [[International Futures]] ; Government * [http://www.mfa.kz/ Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929145154/http://www.mfa.kz/ |date=2011-09-29 }} * [http://e.gov.kz/wps/portal?lang=en E-Government of the Republic of Kazakhstan] * [http://en.government.kz/ Government of Kazakhstan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190810182052/http://en.government.kz/ |date=2019-08-10 }} * [http://www.akorda.kz/www/www_akorda_kz.nsf/index?OpenForm&lang=en President of the Republic of Kazakhstan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080927012949/http://www.akorda.kz/www/www_akorda_kz.nsf/index?openform&lang=en |date=2008-09-27 }} * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-k/kazakhstan.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917225116/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-k/kazakhstan.html |date=2013-09-17 }} {{एशियाखण्डस्य देशाः}} [[वर्गः:एशियाखण्डस्य राष्ट्राणि]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎]] 26uo50gd68oqcuq05goksirxwsauz8c 0 11635 499496 495081 2026-06-13T03:47:57Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499496 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical specialty | title = Rheumatology | subdivisions = | image = | caption = | system = [[Musculoskeletal system|Musculoskeletal]], [[Immune system|Immune]] | diseases = [[Systemic lupus erythematosus]], [[Rheumatoid arthritis]], [[Psoriatic arthritis]], [[Ankylosing spondylitis]] | tests = [[Arthrocentesis|Joint aspirate]], [[Musculoskeletal exam]], [[X-ray]] | specialist = Rheumatologist }} आन्तरिक चिकित्सा क्षेत्र अस्ति। ==बाह्यसम्पर्कतन्तुः== * [http://www.rheumatology.org American College of Rheumatology] * [http://www.eular.org European League Against Rheumatism] * [http://www.corrona.org/ Consortium of Rheumatology Researchers of North America, Inc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225185841/http://www.corrona.org/ |date=2021-02-25 }} * [http://www.rheumatology.org.uk/ British Society for Rheumatology] * [http://www.rheum.ca/en/ Canadian Rheumatology Association] * [http://www.rheumatology.org/arhp Association of Rheumatology Health Professionals] * [http://www.futuremedicine.com/loi/frm Future Rheumatology journal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910131243/https://www.futuremedicine.com/loi/frm |date=2019-09-10 }}-Cutting edge commentary and analysis in the field of Rheumatology * [http://www.indianjrheumatol.com Indian Journal of Rheumatology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409105843/http://www.indianjrheumatol.com/ |date=2016-04-09 }} * [http://autoinflammatorydiseases.org/rheumatology-2/what-the-heck-is-rheumatology/ What the heck is Rheumatology?] {{चिकित्साशास्त्र}} [[वर्गः:चिकित्साः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] 44umsauf8lpkhjhmecrtg7dyvt33zc4 0 16958 499493 480389 2026-06-13T01:23:03Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499493 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = डारोति क्रोफट् हाज्किन् | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1910|05|12|df=y}} | birth_place = [[Cairo]], Egypt | death_date = {{death date and age|1994|07|29|1910|05|12|df=y}} | death_place = [[Ilmington]], [[Warwickshire]], England, UK | nationality = United Kingdom | field = [[Biochemistry]] | work_institution = [[University of Oxford]] | alma_mater = [[Somerville College, Oxford]]<br />[[University of Cambridge]] | doctoral_advisor = [[J. D. Bernal]] | doctoral_students = [[Judith Howard]], [[Tom Blundell]]<ref>{{cite pmid|4932997}}</ref> | notable_students = [[Margaret Thatcher]] | known_for = Development of [[X-ray crystallography#Protein crystallography|Protein crystallography]]<br />Determining the structure of [[Insulin]] | prizes = [[Nobel Prize in Chemistry]] (1964)<br />[[Copley Medal]] (1976)<br>[[Lomonosov Gold Medal]] (1982) }} [[सञ्चिका:Dorothy_Hodgkin_im_Talar.jpg|लघुचित्रम्|Dorothy Hodgkin]] (कालः – १९१० तः १९९४) इयं '''डारोति क्रोफट् हाज्किन्''' (Dorothy Crowfoot Hodgkin) प्रख्याता रसायनविज्ञानिनी । एषा डारोति क्रोफट् हाज्किन् १९१० वर्षे [[ईजिप्त्]]–देशस्य कैरोनगरे जन्म प्राप्नोत् । सा आक्सफर्ड–विश्वविद्यालये अध्ययनम् अकरोत् । मध्ये वर्षद्वयं यावत् केम्ब्रिड्ज्–विश्वविद्यालये अपि अध्ययनम् अकरोत् । एषा बहूनि महत्त्वभूतानि संशोधनानि कृतवती । विटमिन् बि–१२ अणोः सङ्कीर्णां रचनाम् एषा डारोति क्रोफट् हाज्किन् संशोधितवती । अनेन सह "कोलस्टराल्”, "ऐयोडिन्”, "पेन्सिलिन्”, "इन्सुलिन्” इत्यादीनां रसायनिक-संयुक्तानां विवरणम् अपि अकरोत् । एतानि सम्सोधनानि वैद्यविज्ञानस्य कृते महत्त्वभूतानि उपायनानि अभवन् । बि – १२ अणोः रचनायाः कारणतः [[शरीरम्|शरीरं]] कथं रक्तवर्णस्य रक्तकणानाम् उपयोगं करोति इति ज्ञातम् । तेन ज्ञानेन "पर्निषियस् अनिमिय" इति रोगस्य [[औषधम्|औषधस्य]] अन्वेषणम् अपि सुलभम् अभवत् । एषा डारोति क्रोफट् हाज्किन् १९७२ तमे वर्षे आधुनिकानां सङ्गणाकानां साहाय्येन "इन्सुलिन्”–रचनां संशोधितवती । एतया डारोति क्रोफट् हाज्किनया अनुसृतम् "एक्स्-किरण डिफ्राक्षन् तन्त्रं” डि एन् ए - इत्यस्य रचनायाः निर्णये अपि साहाय्यम् अकरोत् । एषा डारोति क्रोफट् हाज्किन् प्रमुखाणां जीवरसायनवस्तूनां रचनाम् एक्स्-किरण डिफ्राक्षन् तन्त्रद्वारा संशोधितवती इति १९६४ तमे वर्षे रसायनविज्ञानस्य विभागे "नोबेल्”–पुरस्कारम् अपि प्राप्नोत् । एषा डारोति क्रोफट् हाज्किन् १९९४ तमे वर्षे मरणं प्राप्नोत् । [[चित्रम्:Order of Merit Dorothy Hodgkin.jpg|thumb|right|200px|रायल्-सोसैट्या डारोति क्रोफट् हाज्किनायै प्रदत्तं पदकम्]] ==टिप्पणी== {{reflist}} ==बाह्यसम्पर्कतन्तुः== * [http://webofstories.com/gl/dorothy.hodgkin Dorothy Hodgkin tells her life story at Web of Stories] (video) *[http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Hodgkin,_Dorothy_Crowfoot@841234567.html CWP] – Dorothy Hodgkin in a study of contributions of women to physics *[http://www.pugwash.org/reports/pim/hodgkin.htm Review of Ferry's biography on the Pugwash website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307215719/http://www.pugwash.org/reports/pim/hodgkin.htm |date=2014-03-07 }} *[http://www.britannica.com/eb/article-9040680/Dorothy-Crowfoot-Hodgkin Encyclopaedia Britannica, Dorothy Crowfoot Hodgkin] *[http://www.sdsc.edu/ScienceWomen/hodgkin.html Dorothy Crowfoot Hodgkin: A Founder of Protein Crystallography] *[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1964/index.html Nobel Prize 1964 page] *[http://dorothyhodgkin.com/ DorothyHodgkin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140929113543/http://dorothyhodgkin.com/ |date=2014-09-29 }} [[वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] thupp8b6imvin7sj8fplpxl70c7jh30 0 17194 499492 352970 2026-06-13T00:12:40Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499492 wikitext text/x-wiki (कालः - १६२५ तः १७१२) {{Infobox scientist | name = Giovanni Domenico Cassini | image=Giovanni Cassini.jpg | birth_date={{birth date|1625|6|8}} | birth_place = [[Perinaldo]], [[Republic of Genova]] | death_date = {{death date and age|1712|09|14|1625|06|08|mf=y}} | death_place = [[Paris]], [[France]] | residence = [[Italy]] <br/> [[France]] | nationality = [[Italy|Italian]] (1625-1673) <br> [[France|French]] (1673-1712) | field = [[Mathematics]], [[astronomy]], [[engineering]], and [[astrology]] | work_institution = [[University of Bologna]] | alma_mater = The Jesuit College at Genoa | doctoral_advisor = | doctoral_students = | known_for = [[Cassini Division]], [[Cassini's Laws]], [[Cassini oval]] | prizes = | religion = [[Roman Catholic]] | footnotes = }} अयं कासनी जियावानि डोमिनिको (Giovanni Domenico Cassini) प्रख्यातः खगोलशास्त्रज्ञः । ==बाह्यसम्पर्कतन्तुः== * [http://www.newadvent.org/cathen/03405b.htm Catholic Encyclopedia article] * [http://amshistorica.unibo.it/diglib/collection.php?set=astr&title=Giovanni%20Domenico%20Cassini%20(1625-1712)%20e%20la%20meridiana%20di%20S.%20Petronio%20a%20Giovanni Domenico Cassini – complete digitization of 14 volumes belonging to the Old Fund's Department of Astronomy, University of Bologna, held to mark the celebrations of the Cassini in 2005 ''(website in Italian)'']{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः]] [[वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] absh5764oo0jf2mxaeu8sxh8zog4xgl 0 23622 499495 481703 2026-06-13T02:54:07Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499495 wikitext text/x-wiki '''भारतीयजीवनविमानिगमः'''[[भारतम्|भारतस्य]] बृहज्जीवनाभिरक्षासमवायेषु अन्यतमः । देशस्य बृतत्तमः निवेशकसमवायः यस्य सम्पत्तिः [[भारतसर्वकारः|भारतसर्वकास्य]] विविधयोजनासु विनियुक्ता भवति । अस्याः जीवनविमासंस्थायाः आरम्भः क्रि.श. १९५६तमे वर्षे अभवत् । अस्य प्रधानकार्यालयः [[भारतम्|भारतस्य]] वित्तीयराजध्यान्यां मुम्बैनगरे अस्ति । देशे ८ आञ्चलिककार्यालयाः १०१विभागीयकार्यालयाः, द्विसहस्राधिकशाखाः च विभिन्नराज्येषु सन्ति । अस्य विमानायविक्रयस्य प्रतिनिधयः देशे १०लक्षाधिकाः सन्ति । भारतीयजीविमानिगमः सर्वेषु समवायेषु बृहत्तमः धननिवेशकसमवायः अस्ति । भारतसर्वकारस्य आंशिकस्वामित्वम् अस्मिन् अस्ति । स्वायत्ता स्वतन्त्रा समितिः अस्य प्रशासनं करोति । ==इतिहासः== ओरियण्टल् जीवनविमा कम्पनी इति [[भारतम्|भारतस्य]] सर्वप्रथमा जीवनविमासमवायः क्रि.श. १८१८तमे वर्षे [[कोलकाता]]नगरे दसगुप्तावर्येण अन्यैः सह मिलित्वा आरब्धः । समकालेन एव बम्बे म्यूचवल् इन्सूरन्स् कम्पनी इति अपि संस्था मुम्बैनगरे आरब्धा । भारतस्य स्वातन्त्र्यात् पूर्वमेव आरब्धाः जीवविमासमवायाः * भारतविमकम्पनी -क्रि.श. १८१९ * युनैटेड् कम्पनी - क्रि.श. १९०६ * न्याषनल् इण्डियन् - क्रि.श. १९०६ * को आपरेटिव् इन्सूरन्स् - क्रि.श. १९०६ * हिन्दुस्तान को आपरेटिव्स् - क्रि.श. १९०७ * इण्डियन् मर्केण्टाय्ल् । * जनरल् अस्युरंस् । * स्वदेशी लैफ् । ==राष्ट्रीकरणम्== भारतीयसंसत् क्रि.श. १९५६तमवर्षस्य जून् १९दिनाङ्के भारतीयजीवविमाविधेयकम् अङ्ग्यकरोत् । यस्य नियमानुसारं क्रि.श. १९५६तमवर्षस्य सेप्टम्बर् मासस्य प्रथमदिने भारतीयजीवविमानिगमः अस्तित्वम् अवाप्नोत् । भारतीयजीवविमानिगमस्य विमाव्यापारस्य राष्ट्रीकरणं क्रि.श. १९५६तमवर्षस्य औद्योगिकनित्यनुसारम् अभवत् । ==बाह्यानुवन्धाः== * [http://www.licindia.in/Hindi/index.htm भारतीयजीवविमानिगमस्य जालस्थानम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110622054108/http://www.licindia.in/Hindi/index.htm |date=2011-06-22 }} (Official Website) * [http://www.licindia.in/Hindi/bottomLinks/history.htm सङ्क्षिप्तः विमेतिहासः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709235424/http://www.licindia.in/Hindi/bottomLinks/history.htm |date=2011-07-09 }} *[http://www.licindia.in/Hindi/bottomLinks/glossary.htm जीवनविमाशब्दावली] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707142754/http://www.licindia.in/Hindi/bottomLinks/glossary.htm |date=2011-07-07 }} (LIC) *[http://www.onlymyhealth.com/आरोग्यविमाशब्दावली 4968679619]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (OnlyMyHealth) * [http://achchikhabar.blogspot.com/2011/01/how-buy-life-insurance-tips-hindi.htmlविमाक्रयणात् पूर्वं ज्ञातव्याः अंशाः]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.mylicindia.com/ LIC Of India ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901111312/http://www.mylicindia.com/ |date=2012-09-01 }} - LIC of India * [http://www.licofindiainsurance.com/ LIC India ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120906091817/http://www.licofindiainsurance.com/ |date=2012-09-06 }} - LIC India * [http://www.indianinsurance.com/forums/forumdisplay.php?f=12 Indian Insurance] - LIC India discussion forum * [http://www.liclifeinsuranceindia.com/ LIC India ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820143354/http://www.liclifeinsuranceindia.com/ |date=2012-08-20 }} - LIC India [[वर्गः:वाणिज्यसंस्थाः]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्]] [[वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] 3ur2et2mda68w15jlflqdd3sqy3tulw 0 81269 499494 495683 2026-06-13T01:45:38Z InternetArchiveBot 31833 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 499494 wikitext text/x-wiki '''नरेन्द्र सिंह नेगी''' (जन्म १२ अगस्त १९४९), 'गढ़ रतन' तथा 'पहाडानां बॉब डायलन' इति अपि उच्यते, सः [[गढवालविभागः|गढ़वालस्य]] [[उत्तराखण्डराज्यम्|उत्तराखण्डस्य]] च प्रमुखेषु लोकगायकेषु अन्यतमः, संगीतकारः, कविः च अस्ति यः [[गढवळिभाषा|गढ़वालीभाषायां]] प्रमुखतया गायति । <ref>{{Cite web|last=Pradeep|first=Rawat|title=Kumaouni|url=http://merosong.epizy.com/|website=Merosong|publisher=Online kumaouni and Garhwali songs Radio Station|accessdate=1 June 2016}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2022-05-14|trans_title=hi:Narendra Singh Negi उम्र, पत्नी, बच्चे, परिवार, Biography in Hindi|url=https://newshindu.news/biography/narendra-singh-negi-45661/|accessdate=2022-05-15}}</ref> कथ्यते यत् सः १००० तः अधिकानि गीतानि गायितवान् अस्ति । <ref>{{Cite news|date=2020-05-15|trans_title=hi:एक फौजी बनने की चाहत से लेकर गढ़रत्न बनने तक की कहानी, देखिये कैसा रहा नेगी जी का यह स्वर्णिम सफर|url=https://www.newsuttarakhand.in/narender-singh-negi-birthday-special-about-negi-ji/|accessdate=2022-10-15}}</ref> उत्तराखण्डस्य लोकसङ्गीतक्षेत्रे तस्य अप्रतिमं कार्यं उत्तराखण्डस्य आगामिनां सर्वेषां गायकानां कृते प्रेरणादायकम् अस्ति । <ref>{{Cite news|title=Saving culture is society's duty|url=https://www.thestatesman.com/exclusive-interviews/saturday-interview-saving-culture-societys-duty-1502920716.html|accessdate=20 February 2021}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Narendra Singh Negi's love song at the age of 71|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/video/news/kui-ta-baat-holi-garhwali-song-singer-narendra-singh-negi-interview/videoshow/80208186.cms|accessdate=20 February 2021}}</ref> <ref>{{Cite news|title=उत्तराखंड सरकार लोकगायक नरेंद्र सिंह नेगी को पद्म पुरस्कार के लिए संस्तुति करेगी|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttarakhand/dehradun/uttarakhand-government-to-recommend-folk-singer-narendra-singh-negi-for-padma-award/articleshow/85299998.cms|accessdate=10 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Uttarakhand government to recommend Padma award for Narendra Singh Negi, says CM Pushkar Singh Dhami|url=https://www.deccanherald.com/national/north-and-central/uttarakhand-government-to-recommend-padma-award-for-narendra-singh-negi-says-cm-pushkar-singh-dhami-1019310.html|accessdate=10 April 2022|date=13 August 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Desk|first=Hillywood|date=2019-10-26|title=Narendra Singh Negi जी का नया गीत"जख मेरी माया रौंदी" हुआ रिलीज|url=https://www.hillywoodnews.in/narendra-singh-negi-new-song-released-jakh-meri-maya-rondi/|accessdate=2022-07-11|website=Hillywood News : Entertainment gossips|language=en-US|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420043312/https://www.hillywoodnews.in/narendra-singh-negi-new-song-released-jakh-meri-maya-rondi/|deadurl=yes}}</ref> == पृष्ठभूमि == नेगी इत्यस्य जन्म [[पौडी|पौरीगढ़वालमण्डलस्य]] (उत्तरखण्डस्य) [[पौडीगढवालमण्डलम्|पौरीनगरे]] अभवत् यत्र सः विद्यालयस्य शिक्षणमपि सम्पन्नवान् । तस्य पिता भारतीयसेनायाः नायबसुबेदारः आसीत् । स्नातकपदवीं प्राप्तुं सः स्वस्य मातुलपुत्रेण अजीतसिंहनेगी इत्यनेन सह [[रामपुरम्, उत्तरप्रदेशः|रामपुरं]] गतः यः तस्मै [[तबला (वाद्यम्)|तबला]] इति पाठयति स्म | बाल्यकालात् एव सः विभिन्नेषु सांस्कृतिककार्यक्रमेषु पारम्परिकलोकगायकानाम् श्रवणं प्रति रुचिं लभते स्म । सः १९७४ तमे वर्षे स्वमातुः अन्यैः नगरस्य महिलाभिः च कृते परिश्रमात् प्रेरितः भूत्वा प्रथमं गीतं लिखितवान्, रचितवान् च । <ref>{{Cite book | url = https://books.google.com/books?id=SYM4DwAAQBAJ&dq=narendra+singh+negi&pg=PT89 | title = Recasting Folk in the Himalayas: Indian Music, Media, and Social Mobility | date = 2017-09-11 }}</ref> == संगीतवृत्तिः == नेगी इत्यनेन १९७४ तमे वर्षे प्रथमं स्वरचितं गीतं रिकार्ड् कृतम् । १९७६ तमे वर्षे नेगी इत्यनेन प्रथमं सङ्गीत-एल्बम् "गढ़वाली गीतमाला" इति प्रकाशितम् । एताः गीतमालाः १० भिन्नभागेषु आसन् । यतः एते गढ़वालीगीतमालाः भिन्न-भिन्न-कम्पनीभ्यः आसन् तस्मात् सः तान् प्रबन्धने कष्टं अनुभवति स्म । अतः सः अन्ततः स्वस्य कॅसेट्-पत्राणि पृथक्-पृथक् शीर्षकाणि दत्त्वा विमोचनं कर्तुं प्रवृत्तः । तस्य प्रथमः एल्बमः " बुरान्स् " इति शीर्षकेन सह आगतः । समकालीनगीतेषु १२ ताडनानां मुख्यसुरीलवाक्यानां, अनियमितचतुर्बीट्-लयात्मकप्रतिमानस्य (जौंसरीप्रदेशस्य विशिष्टस्य) परिचयस्य श्रेयः नेगी इत्यस्य भवति <ref>{{Cite journal|date=June 2018|title=Book Review: Jayson Beaster-Jones and Natalie Sarrazin (Eds), Music in Contemporary Indian Film: Memory, Voice, Identity|pages=108–110}}</ref> सः प्रेम, शोक, ऐतिहासिकघटना, सामाजिक, राजनैतिक, पर्यावरणविषयेषु च गीतानि लिखितवान् अस्ति। " जागर ", "मङ्गल", "बसन्ती", " खुदर ", "छोपति", चौनफुला, झुमेला इत्यादिषु उत्तराखण्डे लोकप्रियस्य गायनस्य प्रत्येकविधायां सः गायितवान् अस्ति । सः राज्ये प्रचलितानां [[गढवळिभाषा|गढ़वाली]], [[कुमाऊँनीभाषा|कुमाओनी]], जौन्सरी इत्यादिषु विभिन्नेषु स्थानीयभाषासु गायितवान् अस्ति । ''चक्रचल'', ''घरजवाई'', ''मेरी गंगा होली ता मैमा आली'' इत्यादिषु गढ़वाली चलच्चित्रेषु अपि स्वरं दत्तवान् अस्ति | [[उदित नारायण]], लता मंगेशकर, [[आशा भोंसले]], पूर्णिमा, सुरेश वाडकर, अनुराधा पौडवाल, जसपल् इत्यादयः बालिवुड् गायकाः अपि तस्य संगीतनिर्देशने गढ़वाली चलच्चित्रेषु गायन्ति स्म । सः सहकारिणी गढ़वाली - उत्साही माधुरी बर्थवाल इत्यनेन सह अपि गायितवान् | <ref>{{Cite web|last=Negi|first=Sunil|title=President of India felicitates Dr. Madhuri Barthwal with prestigious "WOMEN EMPOWERMENT AWARD"|url=https://www.newsviewsnetwork.com/president-of-india-felicitates-dr-madhuri-barthwal-with-prestigious-women-empowerment-award/|accessdate=2021-01-12|website=NewsViewsNetwork|language=en-US}}</ref> == पुरस्कार == === संगीत नाटक अकादमी 2022 === नरेन्द्रसिंहनेगी ९ एप्रिल २०२२ दिनाङ्के दिल्लीनगरे संगीत नाटक अकादमीपुरस्कारेण पुरस्कृतः अस्ति । मुख्यमन्त्री पुष्करसिंह धामी राज्यस्य लोकगायकं नरेन्द्रसिंहनेगीं राष्ट्रियस्तरस्य प्रतिष्ठितसङ्गीतनाटक अकादमीपुरस्कारेण सम्मानितस्य अभिनन्दनं कृतवान्। पारम्परिकलोकगीतक्षेत्रे नरेन्द्रसिंहनेगी इत्यस्मै यः सम्मानः दत्तः सः अपि राज्यस्य गौरवम् इति उक्तवान् । <ref>{{Cite news|title=U'Khand CM congratulates Narendra Singh Negi, Dewan Singh Bajeli for receiving Sangeet Natak Akademi Award|url=https://theprint.in/india/ukhand-cm-congratulates-narendra-singh-negi-dewan-singh-bajeli-for-receiving-sangeet-natak-akademi-award/910082/|date=9 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=9 April 2022|title=लोक गायक नरेन्द्र सिंह नेगी व दीवान सिंह बजेली को संगीत नाट्य अकादमी पुरस्कार, पढ़िए 9 अप्रैल की बड़ी खबरें|url=https://hindi.oneindia.com/news/uttarakhand/sangeet-natya-akademi-award-to-folk-singer-narendra-singh-negi-and-dewan-singh-bajeli-read-the-big-674116.html}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Sangeet Natak Akademi Award: अपने गीतों से पहाड़ का हर रंग घोलने वाले नरेंद्र सिंह नेगी के सम्मान ने बढ़ाया उत्तराखंड का मान|url=https://www.jagran.com/uttarakhand/dehradun-city-sangeet-natak-akademi-award-2022-uttarakhand-folk-singer-narendra-singh-negi-awarded-22614908.html}}</ref> <ref>{{Cite news|title=उत्तराखंड के लिए गौरवशाली पल, नेगी दा को प्रतिष्ठित सम्मान देंगे राष्ट्रपति कोविंद|url=https://www.rajyasameeksha.com/uttarakhand/22192-narendra-singh-negi-to-get-sangeet-natak-akademi-samman|accessdate=10 April 2022|archive-date=8 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408005246/https://www.rajyasameeksha.com/uttarakhand/22192-narendra-singh-negi-to-get-sangeet-natak-akademi-samman|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{Cite news|title=सम्मान: नेगी दा को कल मिलेगा संगीत नाट्य अकादमी पुरस्कार, राष्ट्रपति लोक गायक नरेंद्र सिंह नेगी समेत 44 हस्तियों को करेंगे पुरस्कृत|url=https://www.amarujala.com/dehradun/folk-singer-narendra-singh-negi-get-sangeet-natya-akademi-award-in-delhi-on-friday|accessdate=10 April 2022}}</ref> === आवाज रत्न पुरस्कार === हिन्दी दिवसस्य अवसरे (१५ सितम्बर २०२१) [[उत्तराखण्डराज्यम्|उत्तराखण्डस्य]] लोकगायकः नरेन्द्रसिंह नेगीः २०२१ तमस्य वर्षस्य आवाजरत्नपुरस्कारेण सम्मानितः अस्ति । <ref>{{Cite news|title=ऋषिकेश: हिंदी दिवस पर गढ़ रत्न नरेंद्र सिंह नेगी को आवाज रत्न सम्मान से किया गया सम्मानित|url=https://www.amarujala.com/uttarakhand/rishikesh/awaaz-ratna-award-given-to-garh-ratna-narendra-singh-negi-rishikesh-news-drn390210566|accessdate=10 April 2022}}</ref> {| class="wikitable sortable" !एल्बम ! विमोचन तिथि |- | कब ऐलि | २०२२ |- | स्याली रामदेयी | २०२२ |- | बन्द बिजोरा | २०२२ |- | होरी क खिलाडी | २०२२ |- | कामेरा मवारा | २०२२ |- | यखी बासा रए जौला | २०२१ |- | कुइ ता बात होली | २०२० |- | चली भाई मोतार चली | २००५ तमे वर्षे |- | ''घस्यरी'' | २००२ तमे वर्षे |- | ''हल्दी हाठ्'' | १९९५ तमे वर्षे |- | ''होसिया उमर'' | २००२ तमे वर्षे |- | ''जय धारी देवी'' | १९९६ तमे वर्षे |- | ''कै द खोज्यानि होलि'' | २००६ तमे वर्षे |- | ''माया को मुण्डरो'' | २००९ तमे वर्षे |- | ''नौचम्मी नरेना'' | २००६ तमे वर्षे |- | ''नयु नयु ब्यो च'' | २००३ तमे वर्षे |- | ''रुमुक्'' | २००५ तमे वर्षे |- | ''सलन्य स्याली'' | २००९ तमे वर्षे |- | ''सम्दोला क द्वि दीन'' | २००० तमे वर्षे |- | ''स्यानि'' | २००२ तमे वर्षे |- | ''ठण्डो रे ठण्डो'' | २००४ तमे वर्षे |- | ''तु होलि बीरा'' | २००७ ई |- | ''तुमारी माया मा'' | २००१ तमे वर्षे |- | ''उथा जगा उत्तराखण्ड'' | २०१७ |- | ''खुद्'' | १९९५ तमे वर्षे |- | ''अब कठगा खैलो'' | २०१२ |- | ''वा जुन्याली रात एगे फिर याद'' | २००६ तमे वर्षे |- | ''तपकारः'' | १९९९ तमे वर्षे |- | ''बरखा'' | १९९२ तमे वर्षे |- | ''बसन्त एगे'' | २०१० |- | ''तक चान ता तकटक'' | २००७ ई |- | ''कारगिले लदैमा'' | १९९९ तमे वर्षे |- | ''चिब्दात्'' | १९९३ तमे वर्षे |- | ''गीत गंगा'' | २००२ तमे वर्षे |- | ''सुरमा सरेला'' | २००७ ई |- | ''चुयल'' | २००६ तमे वर्षे |- | ''जय भोले भंडारी'' | २०१७ |} == चलचित्रस्य सूची == {| class="wikitable sortable" !चलचित्रं ! विमोचन तिथि |- | ''चक्रचाल'' | १९९६ तमे वर्षे |- | ''घरजवाई'' | १९८६ तमे वर्षे |- | ''मेरी गंगा होली ता मैमा आली'' | २००४ तमे वर्षे |- | ''कौथिग'' | १९८७ तमे वर्षे |- | ''बटवारु'' | २००३ तमे वर्षे |- | ''चं गुङ्गुरु'' | २००५ तमे वर्षे |- | ''जय धारी देवी'' | २००६ तमे वर्षे |- | ''सुबेरो घाम'' | २०१४ |- |} == सन्दर्भाः == [[वर्गः:१९४९ जननम्]] [[वर्गः:जीवतव्यक्तयः]] blz6438th4dk7ep28gje5a70gr301gf 0 91928 499497 499111 2026-06-13T06:12:37Z CommonsDelinker 200 Removing [[:c:File:Balen_Shah.jpg|Balen_Shah.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 5 June 2026. 499497 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=बालेन्द्र शाह |native_name={{nobold|बालेन्द्र शाह}} |image= |caption=आधिकारिक छविचित्रम् |office=[[नेपालदेशस्य प्रधानमन्त्री]] |termstart=27 March 2026 |termend= |president=[[रामचन्द्र पौडेल]] |succeeding=[[सुशीला कार्की]] (अन्तरिम) |office1=[[प्रतिनिधि सभा (Nepal)|Member-elect of Parliament, Pratinidhi Sabha]] |termstart1=26 March 2026 |termend1= |succeeding1=[[केपी शर्मा ओली]] |constituency1=[[झापा ५]] |office2=पञ्चादश[[नगरप्रमुख]] काष्ठमण्डप महानगरपालिका |termstart2=30 May 2022 |termend2=18 January 2026 |deputy2=सुनीता डंगोल |predecessor2=[[विद्यासुन्दर शाक्य]] |successor2=[[सुनीता डंगोल]] (acting) |birth_name=बालेन्द्र साह |birth_date={{birth date and age|1990|04|27|df=y}} |birth_place=[[काष्ठमण्डप]], Nepal |party=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] (2025–present) |otherparty=[[Independent politician|Independent]] (2022–2025) |alma_mater=Himalayan WhiteHouse International College ([[Bachelor of Engineering|BE]])<br>Nitte Meenakshi Institute of Technology, Karnataka (India)([[Master of Engineering|MTech]]) |profession={{hlist|[[Politician]]|[[rapping|rapper]] |[[structural engineer]]}} |spouse={{marriage|सविना काफ्ले|2018}} |children=1 |parents={{hlist|रामनारायण शाह|ध्रुवदेवी शाह}} |signature=Signature of Balen Shah.svg }} '''बालेन्''' इति नाम्ना प्रसिद्धः '''बालेन्द्र शाह''' [अ] (जन्म 27 एप्रिल् 1990) नेपाली राजनीतिज्ञः, गायक, र्‍यापर च अस्ति, यः सम्वत् २०८२ (२०२६) आम निर्वाचने स्वपक्षस्य विजयात् परं नेपालदेशस्य प्रधानमन्त्रि-पदे नियुक्तोस्ति।{{Efn|{{langx|ne|बालेन्द्र शाह|bālendra śāha|}}; {{IPA|ne|balendrʌ‿saha|IPA}}}} सः स्वमन्त्रिसभायाः निर्माणेन नेपालदेशस्य प्रथमः माधेशी प्रधानमन्त्री अभवत्। तेन १३ चैत्र २०८२ रामनवम्या शुवअवसरे राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलेनसह पद गोपनीयताया सपथ अग्रहत्। <ref> {{cite news |author=<!-- not stated --> |date=27-mar-2026 | title= नवनियुक्त प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र १४ मन्त्रीद्वारा शपथग्रहण| url=https://www.bbc.com/nepali/articles/c05dl8nq1ndo |work= |location= |publisher= BBC Nepali |access-date=6-april-2026}} </ref> इतपूर्वं सः २०२२ तः २०२६ पर्यन्तं काष्ठमण्डप-नगरस्य १५ तमः महापौरः इति रूपेण कार्यम् अकरोत्, यः कार्यालयम् धारयन् प्रथमः स्वतन्त्रः अभ्यर्थी आसीत्। २०२२ तमे वर्षे स्थानीयनिर्वाचने, शाह वर्यः काष्ठमण्डप-नगरस्य महापौरत्वेन निर्वाचितः, स्वस्य कार्यकाले, सः अपशिष्टप्रबन्धने यातायातप्रबन्धने च उपक्रमान् प्रवर्तयत्। तस्य प्रशासनं अवैधरूपेण निर्मितानां संरचनानां विध्वंसः, अव्यवस्थितनिवासानां निर्वहणं, वीथिविक्रेतृणां विरुद्धं प्रवर्तन-कार्यम् इत्यादीनां विषयेषु अपि विमर्शस्य विवादस्य च सम्मुखीभूव। महापौरत्वेन कार्यकाले, शाह्-वर्यः उत्तरभारतस्य भागान् स्व्यकरोत्, बृहत्तर-नेपाल-असहिष्णुताम् अपि प्रवर्धयत्। वैचारिकरूपेण लोकप्रियतावादी इति लक्षितः शाह्, २०२५ तमे वर्षे जनरल्-ज़ड्-इत्यस्य विरोधेषु प्रमुखः राजनैतिकः व्यक्तिः इति उद्भूतः। २०२६ जनवरीमासे, सः काष्ठमण्डप-नगरस्य महापौरपदात् त्यागपत्रं कृत्वा, २०२६ आमनिर्वाचने दलस्य प्रधानमन्त्रीपदस्य अभ्यर्थित्वं कर्तुं राष्ट्रीयस्वतन्त्रपक्षेन सम्मिलितः। सः पूर्वप्रधानमन्त्रिणं के. पी. शर्मा ओली इत्येनं झापा जनपद-५ क्षेत्र मध्ये भूस्खलनेन पराजयत, येन तस्य दलस्य ऐतिहासिकं द्वितियांश-बहुमतं प्राप्तम्। बालेन् शाह् १९९० एप्रिल् ४ दिनाङ्के काठ्मण्डू-नगरस्य नारादेवी-नगरे एका माधेशी-कुटुम्बे अजायत। सः आयुर्वेदचिकित्सकस्य रामनारायणशाहस्य तथा ध्रुवदेवीशाहस्य च कनिष्ठपुत्रः अस्ति। तस्य पिता नरदेवी-आयुर्वेद-चिकित्सालये नियुक्तः भूत्वा, तस्य मातापितरौ, एकदरा, महोत्तरी-नगरात् काठमाण्डू-नगरं प्रति गतवन्तः।<ref>{{Cite web|title='Balen, come to your home village after win'|url=https://risingnepaldaily.com/news/11721|accessdate=2026-03-19|website=GorakhaPatra}}</ref> शाह-वर्यः अलायन्स-अकाडेमी इत्यत्र अध्ययनं कृत्वा तत्र स्वस्य प्रवेशिका समापितवान्। शाह् वर्यः स्वस्य १०+२ अध्ययनार्थं वी. एस्. निकेतन उच्चमाध्यमिकविद्यालयात् कृतवान। सः हिमालयन व्हाइट-हाउस्-अन्तराष्ट्रिय-महाविद्यालयात् सिविल-अभियान्त्रिके स्नातकपदवीं (बि. ई.) प्राप्तवान्। सः निट्टे मीनाक्षी इन्स्टिट्यूट अफ टेक्नोलोजी, बेङ्गलूरु (VTU) इत्यतः संरचनात्मक-अभियान्त्रिके स्नातकोत्तरपदवीं (Mtech) अपि प्राप्तवान्। शाह-वर्यः काष्ठमण्डप-विश्वविद्यालयात् नागरिक-अभियान्त्रिकी-विषये विद्यावारिधी अध्ययनार्थं के. यू. शोधकर्तृ-अध्येतावृत्तिम् अवाप्नोत्, 'पर्यटनस्य अर्थव्यवस्थायाः च प्रोत्साहनाय नेवा-परम्परा-संरचनानां संरक्षणम्' इति विषये।<ref name=":2">{{Cite web|last=बेलवासे|first=अस्मिता|date=26 May 2022|title=काठमाडौँका 'लेन'मा बालेन|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/835441-1653546559.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220527192608/https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/835441-1653546559.html|archivedate=27 May 2022|accessdate=26 May 2022|website=Nagarik News|language=ne}}</ref> == सङ्गीतवृत्तिः == २०१० तमस्य दशकस्य आरम्भात् आरभ्य शाह् नेपालदेशस्य हिप-हप्-दृश्ये संलग्नः आसित्। सः २०१२ तमे वर्षे स्वस्य प्रथमं एकलं गीत सङ्ग्रह 'सडक् बालक्' इति प्रकाशितवान्, यत् सः नवम्यां दर्जायां पुनः लिखितवान्, यत् गीतं नगरीय-युवानां कष्टानि प्रतिबिम्बयति, नेफाप (नेपाली हिप्-हप्) समुदाये तस्य प्रवेशं च अङ्कयति। 2013 तमे वर्षे यदा सः यू-ट्यूब्-युद्ध-र्याप्-श्रृङ्खलायां रा-बार्ज़् इत्यस्मिन् भागम् अगृह्णात् तदा तस्य दृश्यता वर्धिता, येन नेपालस्य भूगर्भीय-हिप्-हप्-समुदायस्य मध्ये मान्यता प्राप्ता।<ref name="Wiki" /> शाहस्य सङ्गीतं सामाजिकरूपेण जागरूकविषयाणां कृते प्रसिद्धम् अस्ति, यत् नेपाले भ्रष्टाचारः, असमानता, नगरजीवनं च इत्यादीन् विषयान् सम्बोधयति । <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2026)">citation needed</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> एकः उल्लेखनीयः पटलः अस्ति 'बलिदान' ('बलिदान'), यः राजनैतिकभ्रष्टाचारस्य आलोचनां कृतवान् तथा च युवाभिः प्रेक्षकैः सह सम्बद्धः अभवत्, ऑनलाइन-मञ्चानां माध्यमेन व्यापकरूपेण प्रसिद्धः अभवत् तथा च तस्य राजनैतिक-वृत्तेः पूर्वं तस्य सार्वजनिक-प्रोफाइल-मध्ये योगदानं दत्तवान् <ref name="Reuters">{{Cite news|title=Nepali rapper turned mayor is young people's favourite in political crisis|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/nepali-rapper-turned-mayor-is-young-peoples-favourite-political-crisis-2025-09-10/|accessdate=2026-01-21}}</ref> 2025 तमे वर्षस्य प्रायशः अन्तिममासे शाह् वर्यः 'नेपाल हाँसेको...' इति गीतं नेपालीचलच्चित्रस्य ''लाज् शरणम्'' इत्यस्य ध्वनिमुद्रिकायाः कृते अभ्यनयत्। सः यत् गीतं लिखितवान्, रचितवान्, प्रदर्शनं च कृतवान्, तत् मूलतः तस्य यू-ट्यूब्-वाहिन्यां प्रकाशितम् आसीत्, चलच्चित्रस्य प्रचारार्थं पुनः प्रकाशितम् आसीत्। द्वितीयस्य विमोचनस्य अनन्तरं तत् शीघ्रमेव यू-ट्यूब्-ट्रेण्डिङ्ग्-म्यूसिक्-चार्ट्-मध्ये प्रविष्टम्। <ref name="KathmanduPost">{{Cite web|title=Balen's 'Laaj Sharanam' OST released|url=https://kathmandupost.com/movie-review/2025/02/11/balen-s-laaj-sharanam-ost-released|accessdate=2026-01-21|website=Kathmandu Post}}</ref> [[सञ्चिका:Balen_Shah3-cropped.png|लघुचित्रम्|2022 तमे वर्षे शाहः]] == महापौर काष्ठमण्डप महानगरपालिका (2022-2026) == शाह वर्यः काठमाण्डू-नगरस्य महापौरस्य कृते भ्रष्टाचार-विरोधस्य, पारदर्शितायाः, उत्तरदायित्वस्य च मञ्चे प्रचारम् अकरोत्। तस्य अभियानस्य मुख्यः लक्ष्यितः श्रोतृवर्गः काठमाण्डू-नगरस्य नेवार-समुदायः आसीत्। सः विभिन्नेषु पोड्कास्ट-कार्यक्रमेषु च अदृश्यत, अपि च प्रेक्षकाः तं मतदानं कर्तुं प्रत्यायोजयत्। निर्वाचने, शाह-वर्यः महापौरत्वेन निर्वाचितः, नेपाली-काङ्ग्रेस्-पक्षस्य श्रृजना सिंह-इत्येनं तथा च नेकपा (एमाले) -पक्षस्य अभ्यर्थिं पूर्व-महापौरं केशव-स्थपित-इत्येनं पराजयत।<ref>{{Cite web|date=2022-05-26|title=Balen Shah elected Mayor of Kathmandu, Sunita Dangol Deputy Mayor|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/balen-shah-elected-mayor-of-kathmandu-sunita-dangol-deputy-mayor|accessdate=2026-03-09|website=The Himalayan Times|language=en}}</ref> राजनैतिक-व्यक्तिरूपेण शाह-वर्यस्य उदयः, बिबेकशील-नेपाली-पक्षस्य संस्थापकेन स्वर्गीयेन उज्ज्वल-थापा इत्यनेन प्रवर्तिते वैकल्पिकराजनीतेः भावस्य अनुवर्तनं इति बहुधा मन्यते। 2021 तमे वर्षे जून-मासे कोविड-19 सम्बद्धैः जटिलतासु मृतः थापा इत्ययं नेपालस्य सुस्थिरराजनैतिकसंस्थां प्रति चुनौतीं कृत्वा, युवान् नागरिकजीवने प्रवेष्टुं प्रेरयित्वा, भ्रष्टाचारस्य सामाजिक-अन्यायस्य च विरुद्धं अभियानं कृत्वा, आन्दोलनं निर्मातुं वर्षाणि व्यतीतवान्। यदा शाह 2022 तमे वर्षे महापौरपदस्य स्पर्धां प्रविष्टवान्, तदा बिवेकशील-आन्दोलनस्य अनेके वयोवृद्धाः तस्य अभियाने सम्मिलिताः।<ref>{{Cite news|title=Can Nepal's Viral Mayor Run the Country?|url=https://kathmandupost.com/politics/2026/01/28/can-nepal-s-viral-mayor-run-the-country|date=2026-01-28|accessdate=2026-02-01}}</ref> === आधारभूत संरचना एवं सार्वजनिक सेवा === 2022 जून् 6 दिनाङ्के, नगरविकासमन्त्रालयस्य नवनिर्वाचितप्रतिनिधिनां च मध्ये 7 जून् तः 2022 अगस्ट 18 दिनाङ्कपर्यन्तं अपशिष्ट-व्ययनस्य आरम्भार्थं सहमतिः अभवत्, स्थानीयानां सर्वकारीय-अधिकारिणां च मध्ये चतुर्णां बिन्दूनां सन्धेः अनन्तरं, शाह-वर्यः सर्वान् असंकलित-घन-अपशिष्टानां व्ययनस्य निर्वहणं कर्तुं स्वायत्त-कम्पनीन् इत्येतान् निर्देशितवान्।<ref>{{Cite web|title=Balen directed private companies to manage garbage|url=https://nepalnews.com/s/capital/balen-directed-private-companies-to-manage-garbage-within-a-week|date=22 August 2022|accessdate=29 July 2023|website=nepalnews.com}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> शाह इत्यस्य प्रशासनस्य अधीने वीथि-सुलभतायां स्वच्छतायां च निवेशः कार्यान्वितः, यत्र दृष्टिबाधितानां नागरिकाणां कृते नगरे स्वतन्त्रतया गमनार्थं स्पर्श-युक्ताः पादचारि-मार्गाः स्थापिताः। फ़ाल्चा-शैल्याः लोकयान-स्थानकेभ्यः-पारम्परिक-नेवारी-विश्रामस्थानैः प्रेरिताः संरचनाः-अपि सम्पूर्णे नगरे निर्मिताः आसन्। नूतनाः लोकयान-मार्गाः प्रवर्तिताः, लोकयान-स्थानकेभ्यः उन्नयनं कृतम्, यात्रिकाणां कृते अधिकं विश्वसनीय-यात्रा-अनुभवाय पटु चिटिका (स्मार्ट-टिकटिङ्ग)-व्यवस्था च कार्यान्विता।<ref>{{Cite web|title=A year of Balen: Hits and misses|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/a-year-of-balen-hits-and-misses|publisher=My Republica|date=2023-05-14|accessdate=2024-01-10}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === पारदर्शिता === कार्यभारं स्वीकृत्य तस्य प्रथमेषु कार्येषु अन्यतमरूपेण, शाह-वर्यः नगरपालिका-परिषद-सभानां चलदृष्य माध्यमेन प्रत्यक्षप्रसारणम् आरभत-काष्ठमण्डप नगरस्य-इतिहासे प्रथमवारं एतादृशी कार्यवाहिनः सार्वजनिकरूपेण प्रसारिताः। तस्य प्रशासनम् अनलाइन-भवन-अनुमति-व्यवस्थाम् अपि प्रवर्तयत्, दक्षतां वर्धयितुं भ्रष्टाचारस्य अवसरान् न्यूनीकर्तुं च डिजिटल-हस्ताक्षरान् कार्यान्वयत्।<ref>{{Cite web|title=Kathmandu Metropolitan City goes digital|url=https://risingnepaldaily.com/news/29315|publisher=The Rising Nepal|date=2023-03-21|accessdate=2024-01-10}}</ref> === शिक्षा === शाह-वर्यः सामुदायिकविद्यालयेषु "पाठ्यपुस्तक-मुक्त-शुक्रवासरः" इति कार्यक्रमम् आरभत, यस्य उद्देश्यं छात्राणां तांत्रिककौशलस्य विकासाय पाठ्येतरक्रियाकलापेषु च संलग्नुं साहाय्यं करोति स्म। सः काष्ठमण्डप-नगरस्य स्वायत्तविद्यालयान् अपि निर्देशं दत्तवान् यत् विद्यमानशिक्षाविधानस्य अनुरूपं न्यूनातिन्यूनं 10 प्रतिशतं छात्राणां कृते छात्रवृत्तिः प्रदत्ता भवेत् इति।<ref>{{Cite web|title=Balen Shah directs private schools to provide scholarships|url=https://kathmandupost.com/valley/2022/10/05/balen-shah-directs-private-schools-to-provide-10-percent-scholarships|publisher=The Kathmandu Post|date=2022-10-05|accessdate=2024-01-10}}</ref> === आरोग्यसेवा === कान्ति-बाल-चिकित्सालये आधुनिक-शल्यचिकित्सा-रङ्गशालाः स्थापयितुं, त्रिभुवन-विश्वविद्यालय-शिक्षण-चिकित्सालये बाह्यरोगिणां सेवां वर्धयितुं, मनमोहन-प्रत्यारोपण-केन्द्रे कोरोनरी-परिचर्यायाः वर्धनार्थं च शाह-इत्यस्य प्रशासनं नव कोटी रूप्यकाणि प्रतिबद्धम् अकरोत्।<ref>{{Cite web|title=KMC allocates budget for Kathmandu hospitals|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/kmc-allocates-budget-for-hospitals|publisher=My Republica|date=2023-02-18|accessdate=2024-01-10}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === सांस्कृतिक सम्पदा === शाह इत्यस्य प्रशासनं काष्ठमण्डप-नगरस्य अमूर्तसांस्कृतिकपरम्परां समर्थयतां कार्यक्रमान् विस्तारयत्, यत्र जीवित[[कुमारी (जीवितदेवी)|कुमारी]], भैरवः, गणेशपरम्पराः च आसन्। त्रिभुवनविश्वविद्यालयेन सह अपि नगरपालिका-सेवां आधुनिकीकर्तुं, हिटी इति नाम्ना प्रसिद्धानां पारम्परिकजलस्रोतां संरक्षितुं च सहमतिः अभवत्।<ref>{{Cite web|title=Kathmandu city signs agreement with Tribhuvan University|url=https://risingnepaldaily.com/news/27201|publisher=The Rising Nepal|date=2023-01-15|accessdate=2024-01-10}}</ref> === उन्मूलन एवं निष्कासन === 2022 तमे वर्षे, महापौरत्वेन निर्वाचितस्य अनन्तरं शीघ्रमेव, शाह-वर्यः काष्ठमण्डप-नगरे व्यापकं विध्वंस-अभियानम् आरब्धवान्, यत्र बुल्डोज़र्-यन्त्राणि उपयुज्य सार्वजनिकभूमिं उल्लङ्घयन्तः भवनानि, संरचनाः च नष्टानि कृतवन्तः। सः मुख्यतया बनेश्वरस्य अल्फा बीटा कम्प्लेक्स, खिचापोखरी इत्यस्य आर. बी. कम्प्लेक्स् न्यू रोड् इत्यस्य सूरज आर्केड, तथा भोटाहिती-नगरं रत्न-पार्क इत्यनेन सह योजयतः अधस्तनमार्गः इत्यादीन् वाणिज्य-भवनानि लक्ष्यीकृतवान्। काष्ठमण्डप-महानगर-नगरं एतेषां व्यवसायानां कृते 35-दिनेभ्यः सूचनाम् अददात्, यदा समयसीमाः समाप्ताः, तत्क्षणमेव संरचनाः ध्वंसितुम् आरब्धम्। ध्वंसानि प्रारम्भे जनैः व्यापकरूपेण प्रशंसाम् अवाप्नुवन्, परन्तु अन्ततः उच्च-हस्तेन समीचीनेन, प्रारम्भिक-ध्वंसस्य अनन्तरं अनुवर्तनं न भवेत् इति च निन्दाम् अवाप्नोत्।<ref>{{Cite web|title=Mayor Shah's demolition drive draws cheers, but concerns too|url=https://kathmandupost.com/valley/2022/09/05/mayor-shah-s-demolition-drive-draws-cheers-but-concerns-too|website=kathmandupost.com|accessdate=2026-01-27|language=English}}</ref> ध्वंस-अभियानस्य भागरूपेण, शाह्-वर्यः पूर्वं निर्मितां टुकुचा (इच्छुमति) -नदीं अपि खनयितुं प्रायतत। सः जय् नेपाल-चलच्चित्र-भवनस्य भागम् ध्वंसम् अकरोत्, तस्य परिसरस्य अधः नदीं च आविष्कृतवान्। परन्तु, पटन्-उच्चन्यायालयस्य स्थगन-आदेशेन अन्याः विध्वंसकार्याणि स्थगिताः। विमर्शकाः उक्तवन्तः यत् टुकुचा नदी न तु जलनिर्गमन-नहरः आसीत्, शाह् इत्यस्य कार्यैः निजीसम्पत्तेः अधिकारस्य उल्लङ्घनः अभवत् इति। 2023 तमे वर्षे उच्चन्यायालयेन अन्ततः निर्णयः कृतः यत् यद्यपि तुकुचा एका न्याय्यनदी आसीत् तथा च संरक्षणाय योग्यः आसीत्, तथापि निजीसम्पत्तिधारकाणां अधिकारेषु अपि एतत् प्रवर्तते। 2026 तमवर्षपर्यन्तं, जय-नेपाल-चलच्चित्र-भवनस्य परिसरे इयं नदी अनावृत्तम् अस्ति, परन्तु अग्रे संरक्षण-कार्यं न अभवत्। 2022 तमवर्षस्य नवेम्बर्-मासे काठमाण्डू-महानगरं बागमती-नद्याः तटे निवसतां भूमिहीनान् जनान् निष्कासयितुं प्रायतत। अस्य प्रयासस्य परिणामेन नगरपालिकायाः कर्मचारिणां अतिक्रमणकारिणां च मध्ये तीव्रयुद्धं जातम्, यस्मिन् 21 तः अधिकाः जनाः व्रणिताः अभवन्। प्रयासस्य अनन्तरं, विस्थापकाः शाह् इत्यस्य, नगरस्य अधिकारिणां च कार्याणां विरुद्धं विरोधं कृतवन्तः, स्थानात् स्थानान्तरणात् पूर्वं वैकल्पिक-आवास-व्यवस्थायाः याचनाम् अकुर्वन्। एतानि याचनाः कार्यकर्तृभिः समर्थिताः, ये ध्वंस-अभियानस्य आरम्भात् पूर्वं वैकल्पिक-आवासस्य व्यवस्थां कर्तुं शाह्-नगरं च प्रार्थयन्ति स्म।<ref>{{Cite web|title=Why does government often fail to address the problems of urban squatters?|url=https://www.nepallivetoday.com/2023/05/11/why-does-government-often-fail-to-address-the-problems-of-urban-squatters/|website=Nepal Live Today|accessdate=2026-01-27|language=en}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> शाह् इत्यस्य नेतृत्वे काठ्मण्डू-महानगर-सर्वकारः, वीथि-विक्रेतृणां विरुद्धं असमान-बलप्रयोगस्य आरोपस्य कारणात् ह्युमन्-रैट्स्-वाच् इत्यादिभिः सङ्घटनैः निन्दाम् अन्वभूत्। तस्य नीतिभिः सामाजिककार्यकर्तृभिः लघु-स्तरस्य विरोधस्य उदयः अपि अभवत्, यस्य आरम्भः नगरपालिका-आरक्षकैः विक्रेतृणां सम्पत्तिं अनुधावनं, प्रहारणं, अभिग्रहणम् च दर्शयमानानां चित्र-चित्राणां प्रसारणेन अभवत्। वीथिविक्रेतृषु शाह् इत्यस्य दमनस्य विमर्शकानां तर्कः अस्ति यत् देशस्य अर्थव्यवस्थायाः प्रायः अर्धभागः अनौपचारिकव्यापारेषु आश्रितः अस्ति इति कारणात्, एतादृशाः क्रियाः व्यवहार्य-वैकल्पिक-उपायान् न दत्त्वा नगरीय-दरिद्राणां जीवनस्तरं प्रतिकूलरूपेण प्रभावयन्ति।<ref>{{Cite web|title=Street vendors are crucial to urban economy, but their plight is huge|url=http://kathmandupost.com/money/2022/04/22/street-vendors-are-crucial-to-urban-economy-but-their-plight-is-huge|accessdate=29 July 2023|website=kathmandupost.com|language=English}}</ref> 2023 सेप्टेम्बर्-मासे, ऐह् इति नाम्ना प्रसिद्धः राजनैतिकः कार्यकर्ता काठमाण्डू-नगरसदस्यालयात् बहिः 199 घण्टाः यावत् स्थितः आसीत्, यावत् वैकल्पिकस्य समाधानस्य प्रस्तावः न भवेत् तावत् यावत् वीथिविक्रेतृभ्यः हस्तक्षेपं विना व्यापारस्य अनुमतिः दीयन्तु इति महापौरं प्रार्थयत्। काठमाण्डू-4 इत्यस्य सांसदः गगन् थापा, पूर्वउपप्रधानमन्त्रिणः कमल् थापा, पूर्ववित्तमन्त्रिणः सुरेन्द्र पाण्डे इत्यादयः व्यक्तयः अस्य विरोधस्य समर्थनं कृतवन्तः। विरोधं सम्बोधयन् महापौरः शाह् वर्यः फ़ेस्बुक् इत्यत्र अवदत् यत् सः एम्. पि. थापा इत्यादिभिः विधायकैः स्थापितान् विद्यमानान् नियमान् प्रवर्तयति इति। सः अपि तर्कं कृतवान् यत् वीथि-विक्रेतृणां प्रतिबन्धणेन दारिद्र्यं प्रभावीरूपेण न समाप्यते, अपि च नगरस्य मार्ग-विस्तार-उपक्रमेषु तेषां सम्पत्तिः अभिगृहीतानां अन्यायस्य विषये चिन्तां प्रकटितवान्। काठमाण्डू-महानगर-नगरस्य तथा ऐ. ऐ. एच्. इत्यस्य च मध्ये, मार्गविक्रेतृभ्यः वैकल्पिक-योजना, विशिष्टक्षेत्राणां कालानां च कृते अस्थायी-अनुमतिः, तथा च अभिगृहीत-वस्तूनां स्वामिनां प्रति प्रत्यागमनं च लक्ष्यीकृत्य, सहमतिः अभवत्।<ref>{{Cite web|date=27 September 2023|title=Don't get emotional, doing business on streets is illegal: Balen Shah tells Iih|url=https://en.setopati.com/political/161824/|accessdate=10 October 2023|website=Setopati}}</ref> === टिप्पणीः [[सिंहप्रासाद|सिंह दरबार]] हिंसा उद्रेक === 2023 सेप्टेम्बर्-मासे, शाह्-वर्यः फ़ेस्बुक्-इत्यत्र सङ्घस्य सर्वकारस्य प्रशासनिककेन्द्रं सिंह-दर्बार्-इतीदं ज्वालयितुं सार्वजनिकरूपेण धमनीयत। तस्य पदम्, तस्य पत्नी सबीना काफ्ले इत्यस्याः सर्वकारीय-फलकयुक्ते वाहनस्य यात्रायाम् यातायात-आरक्षकैः नियमित-सुरक्षा-परीक्षणार्थं प्रतिषिद्धायाः अनन्तरं अभवत्। शाह् वर्यः अलिखत् यत्, "अद्य किमपि न अभवत्।, परन्तु यदि श्वः परं के. एम्. सी. यानानि स्थगिताः तर्हि अहं सिंह-दर्बार्-मध्ये अग्निम् प्रज्वालयामि।" फ़ेस्बुक्-लेखः असंवेदनशीलः इति, सङ्घस्य सर्वकारस्य विरुद्धं हिंसाम् उद्रेकयितुं च समर्थः इति नागरिक-समाजेन राजनैतिक-दलैः च बहु निन्दितः आसीत्। विवादस्य अनन्तरं, शाह् इत्यस्य व्यक्तिगत-परामर्शकः भूपदेव शाह् इत्येषः पत्रिका-वक्तव्यं प्रकाशितवान् यत् प्रसव-वेदनया सह चिकित्सालयं गच्छन् काफ़्ले इत्यस्य अनावश्यकः उत्पीडनम् अभवत् इति। परन्तु, पश्चात् प्रकटितं यत् काफ्ले एकसप्ताहाभ्यन्तरे एव प्रसवम् अकरोत्, तथा च पत्रिका-वक्तव्यं स्पष्टतया असत्यम् आसीत् इति। 2025 सेप्टेम्बर्-मासे, जनरल् ज़ड्-आन्दोलनकारिणः सिङ्घादर्बर् इत्येतं अग्न्यस्त्राणि प्राहरन्। <ref>{{Cite web|last=Singh|first=Monica|title=Nepal Election 2026: Meet Balendra 'Balen' Shah, Gen Z-backed frontrunner who once sparked outrage with 'Fu** India' post; know about his education, family, net worth|url=https://www.dnaindia.com/world/photo-gallery-meet-balendra-shah-gen-z-backed-frontrunner-in-nepal-election-2026-once-sparked-outrage-with-fu-india-post-know-about-his-education-family-net-worth-3202412|accessdate=2026-03-12|website=DNA India|language=en}}</ref> === बृहत् नेपालदेशस्य मानचित्रम् === 2023 जून्-मासे, शाह वर्यः स्वस्य कार्यालये बृहत् नेपाल 'ग्रेटर् नेपाल' इति मानचित्रं स्थापयित्वा विवादम् अजनयत्, येन भारतस्य प्रबलः विरोधः अभवत्। बृहत्तर-नेपाल इति एका अविवादिता परिकल्पना अस्ति यत् 1816 तमवर्षस्य सुगौली-सन्धेः पूर्वं नेपालस्य वर्तमानसीमायाम् बहिः स्थितेषु प्रदेशेषु, अधुना अनेकेषु भारतीय-राज्येषु स्थितेषु क्षेत्रेषु च अधिकारान् प्रतिपादयति। भारतस्य नूतनसंसदभवनस्य मौर्यसाम्राज्यस्य भित्तिचित्रस्य विवादस्य प्रतीकरूपेण शाह-वर्यस्य मानचित्रस्य प्रदर्शनं व्यापकरूपेण सूचितम् आसीत्।<ref>{{Cite web|title=Amid Akhanda Bharat map row, KMC Mayor Balen Shah displays a map of 'Greater Nepal' at his office|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/map-of-greater-nepal-in-mayor-balen-s-office|accessdate=30 Dec 2025|website=My Republica|date=8 August 2024}}</ref> === भारतीयचलच्चित्राणां अस्थायी-निषेधः === 2023 तमे वर्षे जून्-मासे, भारतीयचलच्चित्रे आदिपुरुषे "सीता भारतस्य पुत्री" इति कथितं संवादं समाविष्टं कृत्वा, शाह् वर्यः काठमाण्डू-नगरे सर्वाणि भारतीयचलच्चित्राणि प्रदर्शयितुं निषेधितवान्। संवादः नेपालदेशे विवादम् उदपादयत्, यत्र रामायणस्य सीता परम्परागतरूपेण नेपालदेशस्य जनक्पुर अजायत इति मन्यते। अस्य प्रतिबन्धस्य विषये पटान्-उच्चन्यायालये आक्षेपः कृतः, येन शाह्-वर्यः प्रतिबन्धं निवारयितुं आदिष्टः। शाह्-वर्यः प्रारम्भे निराकृतवान्, परन्तु प्रतिबन्धं उत्थापयितुं बाध्यः अभवत्। पश्चात् सः पुनः सामाजिकमाध्यमं स्वीकृत्य सङ्घीयं शासनं न्यायपालिकां च "भारतीय-दासाः" इति उक्तवान्। न्यायालयस्य आदेशेन तस्य निष्कासनस्य निर्देशः दत्तः, तथापि सः प्रतिबन्धं निरूढवान्। <ref>{{Cite web|title=Govt and court Indian slaves, I won't obey court order: Balen Shah|url=https://en.setopati.com/political/161280/|website=Setopati|accessdate=2026-01-27}}</ref> === समीपस्थदेशानां राजनैतिकदलानां च विषये आक्षेपार्हानि पोस्ट्स् === 2025 तमे वर्षे नवेम्बर्-मासे, शाह् वर्यः फ़ेस्बुक् इत्यत्र पोस्ट् कृतवान्, भारतम्, चैना, संयुक्तराज्यम् इत्यादीन् मित्रदेशान्, तथा च सि. पि. एन्. (यु. एम्. एल्.) नेपालीकाङ्ग्रेस्, राष्ट्रीयस्वतन्त्रपक्षः, आर्. पि. पि., तथा माओवादिनः इत्यादीन् विभिन्नेषु राजनैतिकदलान् लक्ष्यीकृत्य, तेषाम् सर्वेषाम् उपरि अपवित्रं शपयन्। तत् पोस्ट् शीघ्रमेव निष्कासितम्, परन्तु ततः पूर्वं न, विदेशैः सह नेपालस्य मैत्रीबन्धनं हानिं जनयति, शत्रुतायाः वातावरणम् जनयति इति च पुनः एकवारं सर्वतः निन्दाम् आमन्त्रयत्।<ref>{{Cite web|title=Is Balendra Shah answerable to anyone?|url=https://kathmandupost.com/national/2025/11/03/is-balendra-shah-answerable-to-anyone|website=kathmandupost.com|accessdate=2026-01-27|language=English}}</ref> === 2025 जेन Z विरोधः === 2025 सेप्टेम्बर-मासे नवयुवा (जेन्-ज़ी) इत्यस्य विरोधस्य अनन्तरं, नेपाली-काङ्ग्रेस्-पक्षस्य छात्रविभागः नेपाल-छात्रसङ्घः, शाह-वर्यस्य विरुद्धं आरक्षक-परिवादं दत्तवान्, सः हिंसाम् उदपादयत्, सिंहप्रासाद इत्यादिषु भवनेषु तथा सङ्घीय-संसदेताम् प्रदर्शनकारीभिः प्रज्वालितान् अग्नि-यन्त्रान् नियन्त्रयितुं अग्निशामकान् नियन्तुं च असफलः अभवत् इति आरोपं कृतवान्। शाह-वर्यः एतान् अभियोगान् निराकृतवान्, यत् नगरस्य दलानि सार्वजनिकसुरक्षायै, मूलसौकर्याणां रक्षणाय च अहोरात्रम् कार्यम् अकुर्वन् इति।<ref>{{Cite web|date=2024-08-08|title=NSU files police complaint against Mayor Balen and Sudan Gurung|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nsu-files-police-complaint-against-mayor-balen-and-sudan-gurung-38-40.html|accessdate=2025-11-05|website=myrepublica.nagariknetwork.com|language=en}}</ref> == प्रधानमन्त्री-पदनाम == === महानिर्वाचन 2026 === 2025 डिसेम्बर् 28 दिनाङ्के, शाह्-वर्यः औपचारिकरूपेण राष्ट्रिय-स्वतन्त्र-पार्टी (आर्. एस्. पि.) इत्यनेन सह एकीकृतः, 2026 जनवरी 18 दिनाङ्के काठमाण्डू-नगरस्य महापौरपदात् त्यागपत्रं कृत्वा, दलस्य प्रधानमन्त्रीपदस्य अभ्यर्थिरूपेण 2026 तमे वर्षे नेपाली-सामान्यनिर्वाचने भागं स्वीकृतवान्। तस्य प्रवेशः पक्षस्य कृते एकस्याः निर्णायकसमये अभवत्, यः स्वसंस्थापकस्य रबी-लामिचाने इत्यस्य अनेकेषां विधिसङ्गत्याः छायाभ्यां सह सङ्घर्षं कुर्वन् आसीत्, यस्मिन् नेपालस्य सहकारिके क्षेत्रे कपटस्य आरोपः, धनस्य कथित-दुर्विनियोगः च अन्तर्भवन्ति।<ref>{{Cite web|title=Kathmandu Mayor Balendra Shah joins Rastriya Swatantra Party|url=https://www.newsonair.gov.in/kathmandu-mayor-balendra-shah-joins-rastriya-swatantra-party/|publisher=DD News On Air|accessdate=2026-03-06}}</ref> राजनैतिकविश्लेषकानां कृते शाह् इत्यस्य प्रवेशस्य श्रेयः आसीत् यत् सः आर्. एस्. पि. मध्ये नूतनजीवनं प्रसरयत् इति। "शाह्, घिसिङ्ग् इत्यादीनां बृहतां नामानां आगमनानन्तरं परिवर्तितः अवतारः आर. एस्. पी. निर्वाचन-परिदृश्यं पुनः आकारं दातुं शक्नोति" इति राजनैतिकविश्लेषकः श्रीकृष्णा अनिरुद्ध गौतमः अवदत्। विलयसमवायां भ्रष्टाचार-विरोधी-याचनाः, जन-Z-आकांक्षाः, शासन-सुधारः च सम्बोधयन् सप्तसूत्रीया प्रतिबद्धतां समाविष्टम् आसीत्, येन आर. एस्. पी. पारम्परिक-स्थापन-दलानां प्रमुख-विकल्परूपेण स्थापितः।<ref>{{Cite web|title=Kathmandu Mayor Balendra Shah joins Rastriya Swatantra Party|url=https://www.newsonair.gov.in/kathmandu-mayor-balendra-shah-joins-rastriya-swatantra-party/|publisher=DD News On Air|accessdate=2026-03-06}}</ref> यद्यपि लमिछाने आर्. एस्. पि. इत्यस्य औपचारिकं अध्यक्षपदं धारयति स्म, तथापि शाह् शीघ्रमेव दलस्य प्रबलः सार्वजनिकः मुखः, तस्य निर्वाचनस्य गतिः च प्रमुखः स्रोतः अभवत्। लमिछाने इत्यस्य विपरीतं, यस्य राजनैतिकशैली महत्त्वपूर्णं विवादम् आकर्षयति स्म, शाह् इत्येषः मृदुतरं, अधिकसमावेशीयं च दृष्टिकोणम् अन्ववर्तयत्, येन विभाजनात्मकं भाषणं द्वेषा भाषणं वा विना सम्पूर्णे नेपालदेशात् महतीं समर्थनं प्राप्तम्। तस्य प्रचारसभासु नेपाली-युवानां, महिलानां, माधेशी-समुदायानां, प्रवासी-समर्थकाणां च सामूहिक-सहभागिता अभवत्, येन क्षेत्रीय-जातीय-मार्गान् अतिक्रम्य विस्तृत-राष्ट्रिय-आग्रहः प्रतिबिम्बितः।<ref>{{Cite web|title=Balen Shah: Rapper, mayor, Nepal's next prime minister?|url=https://www.aljazeera.com/features/2026/3/2/balen-shah-rapper-mayor-nepals-next-prime-minister|publisher=Al Jazeera|date=2026-03-02|accessdate=2026-03-06}}</ref> शाह् वर्यः 19 जनवरी 2026 तमे दिने जनक्पुर एकस्मिन् जनसभायां आर्. एस्. पि. पक्षस्य निर्वाचने पदार्पणं कृतवान्, स्वस्य महोत्रीमण्डले जन्म लब्धस्य माधेशस्य पुत्रत्वेन स्वयं उपस्थापितवान्, अपि च दलस्य व्याप्तिम् नगरात् बहिः विस्तारयितुं प्रायतत। सः उच्चप्रवृत्तिं प्राप्तस्य [[झापामण्डलम्|झपा]]<nowiki/>-5 निर्वाचनक्षेत्रे स्पर्धां कर्तुं चितवान्, स्वस्य दुर्गे चतुर्वारं पूर्वप्रधानमन्त्रिणं के. पी. शर्मा ओली-वर्यं साक्षात् च्यालेञ् कृतवान्, या स्पर्धा राष्ट्रिय-अन्ताराष्ट्रिय-अवधानं आकर्षयत्।<ref>{{Cite web|title=Balendra Shah's Party Heading Towards Landslide Victory in Nepal|url=https://kashmirobserver.net/2026/03/06/balendra-shahs-party-heading-towards-landslide-victory-in-nepal/|publisher=Kashmir Observer|date=2026-03-06|accessdate=2026-03-06}}</ref> 5 मार्च् 2026 सामान्यनिर्वाचने, आर. एस्. पी. प्रारम्भिकमतगणनायां प्रबलशक्तिरूपेण उद्भूतम्, प्रत्यक्षतया निर्वाचितेषु 165 स्थानेषु 90 तः अधिकेषु निर्वाचनक्षेत्रेषु अग्रे आसीत्, यस्य परिणामः शाह् इत्यनेन जनैः उत्पद्यमानः उत्साहस्य तरङ्गः इति बहुधा आरोपितः आसीत्। काठमाण्डू-उपत्यका सर्वेषु दशसु निर्वाचनक्षेत्रेषु दलः अग्रे आसीत्, तस्य प्रतिद्वन्द्वी नेपालीकाङ्ग्रेस्, सी. पी. एन्. (यू. एम्. एल्.), सी. पि. एन्. च (माओस्ट् सेण्टर्) बहु पिहिताः आसन्। झपा-5 मध्ये, शाह्-वर्यः ओली-वर्यं 68,348 मतैः पराजयत, ओली-वर्यम् 18,734 मतैः पराजयत्।<ref>{{Cite web|last=Srivastava|first=Nisha|date=2026-03-06|title=Who is Balendra 'Balen' Shah? Contesting Candidate From Jhapa-5 Constituency in Nepal Election 2026 — Net Worth, Wife and Family Details|url=https://sundayguardianlive.com/world/who-is-balendra-balen-shah-contesting-candidate-from-jhapa-5-constituency-in-nepal-election-2026-net-worth-wife-and-family-details-174289/|accessdate=2026-03-12|website=The Sunday Guardian|language=en-US}}</ref> == व्यक्तिगतं जीवनम् == शाह इत्ययं सार्वजनिकस्वास्थ्य व्यवसायिनी सबीना काफ्ले इत्यनया सह परिणीतवान्। सः तिनकुने-नगरस्य गैरीगाउँ-नगरे स्वपत्न्या पुत्र्या च सह निवसति। <ref name=":269228" /> == निर्वाचनस्य इतिहासः == === 2022 काष्ठमण्डप महापौर निर्वाचनम् === बालेन शाह 2020 तमात् वर्षात् अभ्यर्थित्वस्य योजनां विषये विचारं कुर्वन् आसीत्, 2021 डिसेम्बर 17 दिनाङ्के स्वस्य फ़ेसबुक-पृष्ठस्य माध्यमेन स्वतन्त्र-अभ्यर्थिरूपेण महापौरपदस्य स्पर्धां करिष्यति इति अघोषयत्। तस्य अभियानं अपशिष्टप्रबन्धने, मार्ग-यातायातनियन्त्रणे, सार्वजनिकसेवायां प्रदाने, भ्रष्टाचार-निरोधने, नगरस्य सांस्कृतिकपरम्परायाः संरक्षणे च केन्द्रितम् आसीत्।<ref name="auto">{{Cite web|date=26 May 2022|title='Balen' canes parties with the walking stick|url=https://kathmandupost.com/national/2022/05/26/balen-canes-parties-with-the-walking-stick|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526151646/https://kathmandupost.com/national/2022/05/26/balen-canes-parties-with-the-walking-stick|archivedate=26 May 2022|accessdate=26 May 2022|website=[[The Kathmandu Post]]|language=English}}</ref> शाह 26 मे 2022 दिनाङ्के निर्वाचिता, प्रदत्तानां मतानां प्रायसः 38.6% नित्वा विजयं प्राप्तवान्। सः नेपाली-काङ्ग्रेस-पक्षस्य अभ्यर्थिं सिर्जना-श्रेष्ठ इत्येनं तथा पूर्व-महापौरं तथा च नेकपा (एमाले) पक्षस्य अभ्यर्थीं केशव-स्थपितम् 23,000 मतपरिमाणेन पराजयत।<ref name=":0">{{Cite web|date=26 May 2022|title='लौरो' बोकेर बालेन बने काठमाण्डू महानगर प्रमुख, को हुन् उनको विजयका सारथि|url=https://www.bbc.com/nepali/news-61566558|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220529004207/https://www.bbc.com/nepali/news-61566558|archivedate=29 May 2022|accessdate=26 May 2022|website=BBC News|language=ne}}</ref> शाह-वर्यः 2022 मे 30 दिनाङ्के महापौरत्वेन शपथं स्वीकृतवान्, निर्वाचने निर्वाचिताः नगरपालिका-सभायाः अन्येभ्यः सदस्यान् पदस्य शपथं च प्रदत्तवान्।<ref>{{Cite web|date=30 May 2022|title=KMC Mayor Balen Shah takes oath of office and secrecy|url=https://english.khabarhub.com/2022/30/254867/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220530071551/https://english.khabarhub.com/2022/30/254867/|archivedate=30 May 2022|accessdate=30 May 2022|website=Khabarhub|language=en}}</ref>{{Election box begin|title=Mayoral elections result}} {{Election box winning candidate with party link||party=Independent politician|candidate=Balendra Shah|votes=61,767|percentage=38.6%|change=''New''}} {{Election box candidate with party link||party=Nepali Congress|candidate=Sirjana Singh|votes=38,341|percentage=24.0%|change=+1.1%}} === 2026-प्रतिनिधिसभा निर्वाचनम् === काष्ठमण्डप-नगरस्य महापौरपदस्य कार्यावधेः अनन्तरं, शाह-वर्यः 2026 जनवरीमासे महापौरपदात् त्यागपत्रं कृत्वा, 2026 तमे वर्षे नेपाल-सामान्यनिर्वाचने राष्ट्रियस्वतन्त्र दल (रास्वपा) स्य प्रधानमन्त्रीपदस्य अभ्यर्थी अभवत्। 2008 तमवर्षस्य निर्वाचनात् अतिरिच्य, 2008 तमवर्षस्य निर्वाचने, केवलं 2023 आमनिर्वाचने, ओली 54,319 मतैः 28,576 मतपरिमाणेन च विजितवान्, सः 2008 तमवर्षात् आरभ्य यत्र अपि निर्वाचने आसीत्, तस्मिन् स्थाने, चतुर्वारं पूर्वप्रधानमन्त्रिणं तथा सि. पि. एन्. (यु. एम्. एल्.) अध्यक्षं के. पि. शर्मा ओली-वर्यं साक्षात् प्रतिदधात्, सः ५ नं झापा-निर्वाचनक्षेत्रे स्पर्धां कर्तुं चितः।<ref>{{Cite web|date=7 March 2026|title=RSP dominates early count; Balen takes strong lead over Oli in Jhapa-5|url=https://english.onlinekhabar.com/rsp-dominates-early-count.html|accessdate=7 March 2026|website=OnlineKhabar}}</ref> शाह अधिकृतरूपेण 7 मार्च 2026 दिनाङ्के झापा-५ इत्यतः प्रतिनिधि-सभायां निर्वाचितः अभवत्, तस्मिन् एव दिने स्वस्य विजयप्रमाणपत्रं प्राप्तवान्। नेपाल-निर्वाचन-आयोगेन प्रकाशितस्य अन्तिम-परिणामस्य अनुसारं, शाह-वर्यः 68,348 मतान् प्राप्तवान्-नेपालस्य संसदीय-निर्वाचनस्य इतिहासे अद्यपर्यन्तं अभिलेखितं सर्वाधिकं मत-सङ्ग्रहम्, 2017 तमे वर्षे तस्मिन् एव क्षेत्रे ओली-वर्येण स्वयमेव स्थापितं 57,139 मतानां पूर्व-अभिलेखम् अतिक्रमितवान्। ओलीवर्यः 18,734 मतान् प्राप्य, शाह वर्येण 49,614 मतानां विजय-अन्तरं दत्तवान्।<ref name="khabarhub2026" /> == मान्यता == 2023 तमे वर्षे टाइम् पत्रिकायाः शीर्ष-100 सूच्यां सः समाविष्टः, ततः परं शाह-वर्यः अन्तरराष्ट्रिय-अवधानं प्राप्नोत्। स्वतन्त्र-अभ्यर्थीरूपेण तस्य निर्वाचनं नेपालस्य स्थापितानां राजनैतिकदलानां आधिपत्यस्य चुनौतीः इति विमर्शकैः वर्णितम्।<ref>{{Cite web|title=Balen Shah's victory and what it means for Nepal's politics|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/05/20/balen-shah-s-victory-and-what-it-means-for-nepal-s-politics|publisher=The Kathmandu Post|date=2022-05-20|accessdate=2024-01-10}}</ref> == अपि पश्यतु। == * राष्ट्रिय-स्वतन्त्र-पक्षः * काठमाण्डू-नगरस्य महापौरः। * 2022 काठ्मण्डू नगरपालिका निर्वाचनम् * नेपालराज्यस्य सामान्यनिर्वाचनम् 2026 == टिप्पण्याः == .mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}body.skin-vector-2022 .mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:27em}body.skin-vector-2022 .mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:22.5em}.mw-parser-output .references[data-mw-group=upper-alpha]{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .references[data-mw-group=upper-roman]{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .references[data-mw-group=lower-alpha]{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .references[data-mw-group=lower-greek]{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .references[data-mw-group=lower-roman]{list-style-type:lower-roman}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-upper-alpha .references{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-upper-roman .references{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-lower-alpha .references{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-lower-greek .references{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output div.reflist-liststyle-lower-roman .references{list-style-type:lower-roman} == सन्दर्भः == {{Reflist}}{{S-start}} {{s-par|np-lwr}} |- {{S-bef}} {{S-ttl|title=Member of Parliament for [[Jhapa 5 (constituency)|Jhapa 5]]}} {{s-inc}} |- {{s-off}} |- {{S-bef}} {{S-ttl|title=[[List of Prime Ministers of Nepal|Prime Minister of Nepal]]}} {{s-inc}} |- {{S-bef}} {{S-ttl|title=[[Mayor of Kathmandu]]}} {{S-aft}} {{S-end}}{{DEFAULTSORT:Shah, Balen}} [[वर्गः:जीवतव्यक्तयः]] [[वर्गः:१९९० जननम्]] [[वर्गः:अपरीशीलितानुवादयुतानि पृष्ठानि]] 0d7v3bsud2q81f1uje1m86reiofjnlr