विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk देवगिरि शिखरम् 0 34761 500199 500029 2026-08-15T22:47:09Z Yak-indolog 16675 500199 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = देवगिरी शिखरम् | other_name = {{lang-en|Mt. Everest}}<br />{{Lang-ne|सगरमाथा}}<br />Chomolungma Qomolangma<br />{{Lang|bo|ཇོ་མོ་གླང་མ}} 珠穆朗玛峰 | photo = Everest kalapatthar crop.jpg | photo_caption = एवरेस्ट्-शिखरस्य दृश्यम् | elevation_m = 8848.86 | elevation_ref = <!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844&nbsp;m or 8850&nbsp;m instead. If any editor thinks we should change it, could he/she please make the case on the talk page and allow time for discussion before editing. --><ref>Based on elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Measurement|Measurement]]''.</ref><br /><small> [[List of highest mountains|Ranked 1st]]</small> | prominence_m = 8848 | prominence_ref = <br /><small>[[Topographic prominence#Definitions|Notice special definition for Everest.]]</small> | map = | map_caption = [[नेपाल]] [[सगरमाथा अञ्चल]] एवं [[तिब्बत]] सीमा | label_position = right | listing = [[Seven Summits]]<br />[[Eight-thousander]]<br />[[List of countries by highest point|Country high point]]<br />[[Ultra prominent peak|Ultra]] | location = {{flagicon|NEP}} [[सोलुखुम्बु मण्डल]], [[सगरमाथा अञ्चल]], [[नेपाल|Nepal]]<br />{{flagicon|PRC}} [[Tingri County]], [[Xigazê Prefecture]], [[Tibet Autonomous Region]], [[जनबादी गणतन्त्र चीन|People's Republic of China]]<ref>The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepalese mapping.</ref> | range = [[महालङ्गुर हिम श्रृङ्खला]] | lat_d = 27 | lat_m = 59 | lat_s = 17 | lat_NS = N | long_d = 86 | long_m = 55 | long_s = 31 | long_EW = E | coordinates_ref = <ref>The [[WGS84]] coordinates given here were calculated using detailed topographic mapping and are in agreement with [http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml adventurestats]. They are unlikely to be in error by more than 2". Coordinates showing Everest to be more than a minute further east that appeared on this page until recently, and still appear in Wikipedia in several other languages, are incorrect.</ref> | first_ascent = 29 May 1953<br />{{flagicon|NZL}} [[एडमण्ड हिलारी]]<br />{{flagicon|NEP}} [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] | easiest_route = [[साउथकोल]] (नेपाल) }} '''देवगिरी शिखरम्''' (नेपाली [[W:Ne:सगरमाथा|सगरमाथा]]; आङ्लभाषा [[W:en:Mt. Everest|माउण्ट एभरेष्ट]]; तिब्बतीः चोमोलङ्मा) इत्येतत् विश्वस्य सर्वोन्नतः शिखरः अस्ति। अयं [[नेपाल]]-देशे स्थितः अस्ति। देवगिरि शिखरस्य सर्वोन्नत प्रमाणित मापन ८८४८.८६ मीटर परिमित अथवा २९०३२ फीट परिमित अस्ति।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Mount Everest is two feet taller, China and Nepal announce|work=[[National Geographic]]|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|url-status=live|access-date=8 December 2020}}</ref> == नामाकरणः == '''देवगिरी शिखरस्य''' नेपाली नाम सगरमाथा अथवा सागर-मथा<ref>{{cite web|title=Sagar-Matha: Nepal|url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1507822&fid=4445&c=nepal|access-date=18 April 2014|website=Geographical Names|archive-date=26 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326070315/https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1507822&fid=4445&c=nepal|url-status=live}}</ref> (सगर-माथा, [sʌɡʌrmatʰa], lit. "आकाशस्य देवी"<ref>{{cite book |last1=Krakauer |first1=Jon |title=Into Thin Air: A Personal Account of the Mt. Everest Disaster |url=https://archive.org/details/intothinairperso00krakrich |date=1997 |publisher=Villard |isbn=978-0-679-45752-7 |location=New York}}</ref>),<ref>{{cite book |last=Unsworth |first=Walt |title=Everest – The Mountaineering History |url=https://archive.org/details/bwb_w8-ajz-271 |publisher=Bâton Wicks |year=2000 |isbn=978-1-898573-40-1 |edition=3rd |page=[https://archive.org/details/bwb_w8-ajz-271/page/584 584]}}</ref> यस्य अर्थः "महानीलगगनस्य शिरः", स (सागर), अर्थात् "आकाशः", तथा अना इति अर्थः (māthā), अर्थात् "शिरः" । ==सन्दर्भाः== <references /> == बाह्यानुबंधाः == '''*''' [<nowiki>https://web.archive.org/web/20181025114329/http://himalaya-info.org/Map%20khumbu_mitte.htm</nowiki> '''Mount Everest on Himalaya-Info.org (German)'''] '''*''' [<nowiki>http://www.staeudtner.com/allgemein/360-panorama-view-mount-everest-summit/</nowiki> '''360 panorama view from top of Mount Everest – large dimension drawing'''] '''*''' [<nowiki>https://web.archive.org/web/20050407035439/http://www.nationalgeographic.com/everest/</nowiki> '''''<nowiki>''National Geographic''</nowiki>'' site on Mount Everest'''] [[वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:शिखराणि]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] l3aikmjzsa9qsd9zy9w35zst4wtg997 500200 500199 2026-08-15T22:51:00Z Yak-indolog 16675 500200 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = देवगिरी शिखरम् | other_name = {{lang-en|Mt. Everest}}<br />{{Lang-ne|सगरमाथा}}<br />Chomolungma Qomolangma<br />{{Lang|bo|ཇོ་མོ་གླང་མ}} 珠穆朗玛峰 | photo = Everest kalapatthar crop.jpg | photo_caption = एवरेस्ट्-शिखरस्य दृश्यम् | elevation_m = 8848.86 | elevation_ref = <!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844&nbsp;m or 8850&nbsp;m instead. If any editor thinks we should change it, could he/she please make the case on the talk page and allow time for discussion before editing. --><ref>Based on elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Measurement|Measurement]]''.</ref><br /><small> [[List of highest mountains|Ranked 1st]]</small> | prominence_m = 8848 | prominence_ref = <br /><small>[[Topographic prominence#Definitions|Notice special definition for Everest.]]</small> | map = | map_caption = [[नेपाल]] [[सगरमाथा अञ्चल]] एवं [[तिब्बत]] सीमा | label_position = right | listing = [[Seven Summits]]<br />[[Eight-thousander]]<br />[[List of countries by highest point|Country high point]]<br />[[Ultra prominent peak|Ultra]] | location = {{flagicon|NEP}} [[सोलुखुम्बु मण्डल]], [[सगरमाथा अञ्चल]], [[नेपाल|Nepal]]<br />{{flagicon|PRC}} [[Tingri County]], [[Xigazê Prefecture]], [[Tibet Autonomous Region]], [[जनबादी गणतन्त्र चीन|People's Republic of China]]<ref>The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepalese mapping.</ref> | range = [[महालङ्गुर हिम श्रृङ्खला]] | lat_d = 27 | lat_m = 59 | lat_s = 17 | lat_NS = N | long_d = 86 | long_m = 55 | long_s = 31 | long_EW = E | coordinates_ref = <ref>The [[WGS84]] coordinates given here were calculated using detailed topographic mapping and are in agreement with [http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml adventurestats]. They are unlikely to be in error by more than 2". Coordinates showing Everest to be more than a minute further east that appeared on this page until recently, and still appear in Wikipedia in several other languages, are incorrect.</ref> | first_ascent = 29 May 1953<br />{{flagicon|NZL}} [[एडमण्ड हिलारी]]<br />{{flagicon|NEP}} [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] | easiest_route = [[साउथकोल]] (नेपाल) }} '''देवगिरी शिखरम्''' (नेपाली [[W:Ne:सगरमाथा|सगरमाथा]]; आङ्लभाषा [[W:en:Mt. Everest|माउण्ट एभरेष्ट]]; तिब्बतीः चोमोलङ्मा) इत्येतत् विश्वस्य सर्वोन्नतः शिखरः अस्ति। अयं [[नेपाल]]-देशे स्थितः अस्ति। देवगिरि शिखरस्य सर्वोन्नत प्रमाणित मापन ८८४८.८६ मीटर परिमित अथवा २९०३२ फीट परिमित अस्ति।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Mount Everest is two feet taller, China and Nepal announce|work=[[National Geographic]]|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|url-status=live|access-date=8 December 2020}}</ref> == नामाकरणः == '''देवगिरी शिखरस्य''' नेपाली नाम सगरमाथा<ref>{{cite web|title=Sagar-Matha: Nepal|url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1507822&fid=4445&c=nepal|access-date=18 April 2014|website=Geographical Names|archive-date=26 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326070315/https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1507822&fid=4445&c=nepal|url-status=live}}</ref> यस्य अर्थः "महानीलगगनस्य शिरः", सगर, अर्थात् "आकाशः", तथा अना इति अर्थः माथा, अर्थात् "शिरः" । ==सन्दर्भाः== <references /> == बाह्यानुबंधाः == '''*''' [<nowiki>https://web.archive.org/web/20181025114329/http://himalaya-info.org/Map%20khumbu_mitte.htm</nowiki> '''Mount Everest on Himalaya-Info.org (German)'''] '''*''' [<nowiki>http://www.staeudtner.com/allgemein/360-panorama-view-mount-everest-summit/</nowiki> '''360 panorama view from top of Mount Everest – large dimension drawing'''] '''*''' [<nowiki>https://web.archive.org/web/20050407035439/http://www.nationalgeographic.com/everest/</nowiki> '''''<nowiki>''National Geographic''</nowiki>'' site on Mount Everest'''] [[वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:शिखराणि]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] amfn8uo91rzxsb71q84gqs9lqxvskkl 500201 500200 2026-08-15T22:53:48Z Yak-indolog 16675 infobox: other name 500201 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = देवगिरी शिखरम् | other_name = {{lang-en|Mt. Everest}}<br />{{Lang-ne|सगरमाथा}}<br />{{Lang|bo|ཇོ་མོ་གླང་མ}} (चोमोलङ्मा) <br />{{Lang-zh|珠穆朗玛峰}} | photo = Everest kalapatthar crop.jpg | photo_caption = एवरेस्ट्-शिखरस्य दृश्यम् | elevation_m = 8848.86 | elevation_ref = <!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844&nbsp;m or 8850&nbsp;m instead. If any editor thinks we should change it, could he/she please make the case on the talk page and allow time for discussion before editing. --><ref>Based on elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Measurement|Measurement]]''.</ref><br /><small> [[List of highest mountains|Ranked 1st]]</small> | prominence_m = 8848 | prominence_ref = <br /><small>[[Topographic prominence#Definitions|Notice special definition for Everest.]]</small> | map = | map_caption = [[नेपाल]] [[सगरमाथा अञ्चल]] एवं [[तिब्बत]] सीमा | label_position = right | listing = [[Seven Summits]]<br />[[Eight-thousander]]<br />[[List of countries by highest point|Country high point]]<br />[[Ultra prominent peak|Ultra]] | location = {{flagicon|NEP}} [[सोलुखुम्बु मण्डल]], [[सगरमाथा अञ्चल]], [[नेपाल|Nepal]]<br />{{flagicon|PRC}} [[Tingri County]], [[Xigazê Prefecture]], [[Tibet Autonomous Region]], [[जनबादी गणतन्त्र चीन|People's Republic of China]]<ref>The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepalese mapping.</ref> | range = [[महालङ्गुर हिम श्रृङ्खला]] | lat_d = 27 | lat_m = 59 | lat_s = 17 | lat_NS = N | long_d = 86 | long_m = 55 | long_s = 31 | long_EW = E | coordinates_ref = <ref>The [[WGS84]] coordinates given here were calculated using detailed topographic mapping and are in agreement with [http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml adventurestats]. They are unlikely to be in error by more than 2". Coordinates showing Everest to be more than a minute further east that appeared on this page until recently, and still appear in Wikipedia in several other languages, are incorrect.</ref> | first_ascent = 29 May 1953<br />{{flagicon|NZL}} [[एडमण्ड हिलारी]]<br />{{flagicon|NEP}} [[तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा]] | easiest_route = [[साउथकोल]] (नेपाल) }} '''देवगिरी शिखरम्''' (नेपाली [[W:Ne:सगरमाथा|सगरमाथा]]; आङ्लभाषा [[W:en:Mt. Everest|माउण्ट एभरेष्ट]]; तिब्बतीः चोमोलङ्मा) इत्येतत् विश्वस्य सर्वोन्नतः शिखरः अस्ति। अयं [[नेपाल]]-देशे स्थितः अस्ति। देवगिरि शिखरस्य सर्वोन्नत प्रमाणित मापन ८८४८.८६ मीटर परिमित अथवा २९०३२ फीट परिमित अस्ति।<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Mount Everest is two feet taller, China and Nepal announce|work=[[National Geographic]]|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/12/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal/|url-status=live|access-date=8 December 2020}}</ref> == नामाकरणः == '''देवगिरी शिखरस्य''' नेपाली नाम सगरमाथा<ref>{{cite web|title=Sagar-Matha: Nepal|url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1507822&fid=4445&c=nepal|access-date=18 April 2014|website=Geographical Names|archive-date=26 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326070315/https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1507822&fid=4445&c=nepal|url-status=live}}</ref> यस्य अर्थः "महानीलगगनस्य शिरः", सगर, अर्थात् "आकाशः", तथा अना इति अर्थः माथा, अर्थात् "शिरः" । ==सन्दर्भाः== <references /> == बाह्यानुबंधाः == '''*''' [<nowiki>https://web.archive.org/web/20181025114329/http://himalaya-info.org/Map%20khumbu_mitte.htm</nowiki> '''Mount Everest on Himalaya-Info.org (German)'''] '''*''' [<nowiki>http://www.staeudtner.com/allgemein/360-panorama-view-mount-everest-summit/</nowiki> '''360 panorama view from top of Mount Everest – large dimension drawing'''] '''*''' [<nowiki>https://web.archive.org/web/20050407035439/http://www.nationalgeographic.com/everest/</nowiki> '''''<nowiki>''National Geographic''</nowiki>'' site on Mount Everest'''] [[वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:शिखराणि]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] 6lihej3219nktf8w4cx2n99dwc24l2z कञ्चनजङ्घा 0 64294 500198 499312 2026-08-15T21:08:22Z Yak-indolog 16675 वैकल्पिकं वर्तनी योजितम्: कञ्चनजङ्गा 500198 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = कञ्चनजङ्घा | photo = Kangchenjunga, India.jpg | photo_caption = [[सिक्किम]], [[भारत]]तः कञ्चनजङ्घस्य दृष्य | elevation_m = ८५८६ | elevation_ref = <ref name="Carter1985"/><br /><small>[[सर्वोच्च हिमशिखराणि|तृतीय]]</small> | prominence_m = ३९२२ | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br /><small>[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|२९औँ]]</small> | listing = {{unbulleted list | [[अष्ट-सहस्रा]] | [[भारतदेशस्थिताः हिमशिखराणि]] | [[नेपालदेशस्थिताः हिमशिखराणि]]}} | location = [[कोशी प्रदेश]], [[नेपाल]];<br />[[सिक्किम]], [[भारत]]<ref name="peaklist"/> | range = [[हिमालय]] | map = India Sikkim#Nepal Province1#India#Nepal | map_caption = कञ्चनजङ्घस्य अवस्थिति | map_size = | label = | label_position = | coordinates = {{coord|27|42|09|N|88|08|48|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/> | first_ascent = सन् १९५५ बेलायती कञ्चनजङ्घा अभियान अन्तर्गत २५ मे १९५५, [[जो ब्राउन]] र [[जर्ज ब्यान्ड]]<br />(प्रथम शितकालिन आरोहरण ११ जनवरी १९८६ मा, जर्जी कुकुज्का र क्राजिस्टफ वाइलिकिद्वारा) | easiest_route = हिमनदी/हिममार्ग }} [[image:Kangchenjunga and surrounding peaks at sunset.jpg|thumb|[[अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन]]द्वारा डिसेम्बर २०१९ दिनाङ्के धृताः छविचित्रं कञ्चनजङ्घा एवं परित अन्याषु शिखराणि दृष्यते]] कञ्चनजङ्घा, तथापि कञ्चनजङ्गा शिखरम् विश्वस्य उन्नतेषु शिखरेषु तृतीयस्थाने वर्तते।{{cn}} [[नेपालदेशः|नेपाळदेशस्य]] [[कोशी प्रदेश]] एवं [[भारतम्|भारतस्य]] [[सिक्किमराज्यम्|सिक्किम]] राज्यस्य च मध्ये अयं शिखरः अस्ति। समुद्राद् ८५८६ मीटर्(२८,१६९ फीट्) परिमितं उपरि कञ्चनजङ्घाशिखरः स्थितः। एतस्य पश्चिमे तमोर नदी उत्तरे च लोनाक चु नदी प्रवहति। कञ्चनजङ्घा इति पदस्यार्थः हिमस्य पञ्च धनागाराः इति। कञ्चनजङ्घापर्वतं लिम्बुभाषया सेवालुङ्ग्म इति कथयन्ति। तस्यार्थः भवति हिमालयं नमामः इति। किराँत जनाः कञ्चनजङ्घा शिखरम् अत्यन्तं पवित्रं मन्वते । [[चित्रम्:Kanchenjunga India.jpg|thumb|left|दार्जीलिङतः कञ्चनजङ्घा दृश्यम्]] ==व्युत्पत्तिः== कञ्चनजङ्घा पञ्चसु शृङ्गेषु त्रयः भारतस्य सिक्किम राज्ये, द्वौ च नेपाळस्य कोशी प्रदेशान्तरगत ताप्लेजुङ मण्डलम् वर्तन्ते। नेपाळे कञ्चनजङ्घाशिखरस्य रक्षणार्थं बह्व्यः योजनाः विद्यन्ते। कञ्चनजङ्घापरिसरे अभयारण्यमपि वर्तते, यत्र यत्र रक्तवर्णीयाः पण्डकाः आधिक्येन निवसन्ति। अभयारण्यस्य नाम कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्ज इति। कञ्चनजङ्घस्य काञ्चनड्जोङ्गा, कञ्चनजङ्गा, काञ्चनफङ्गा इत्यादीनि बहूनि नामान्तराणि आसन्। लेफ्टिनेण्ट् कर्नल् जे.एल्.आर्.वैरेण कञ्चनजङ्घा इति नाम्नः प्रतिष्ठापनमकरोत्। ==प्रामुख्यम्== क्रि.श १८५२ पर्यन्तं कञ्चनजङ्घाम् एव विश्वस्य उन्नततमं शिखरं मन्वते स्म। परं १८४९ तमे वर्षे आरब्धस्य सर्वेक्षणस्य आधारेण कञ्चनजङ्घा विश्वस्य तृतीयः उन्नतः शिखरः इति उद्घोषितः। १९५५ तमे वर्षे प्रथमवारं कञ्चनजङ्घा पर्वतस्य आरोहणम् इङ्ग्लेण्ड् देशीयैः जो ब्रौन् एवं जार्ज् ब्याण्ड् इत्याभ्यां कृतम्। डार्जलिङ् तः कञ्चनजङ्घाशिखरं प्रवासिनः पश्यन्ति। कञ्चनजङ्घा शिखरपरिसरे एव जन्नु, कब्रु, राथोङ्ग् पर्वतशिखरानपि द्रष्टुं शक्नुमः। यदा वातावरणं प्रशान्तं मेघतुषाररहितं च भवति तदा डार्जलिङ्ग्तः दृश्यमानः पर्वतः आकाशलम्बितभित्तिः इव भासते। सिक्किं जनाः कञ्चनजङ्घा पर्वतं भयानकं मन्यन्ते। भारतभूभागाद् पर्वतारोहणार्थं सर्वेभ्यः अनुमतिः न दीयते। ==आरोहणस्य इतिहासः== *जोसेफ् डाल्टर् इत्याख्यः प्राथम्येन कञ्चनजङ्घा प्रदेशं युरोप् जनेभ्यः १८४८ तमे वर्षे परिचायितवान्। *१८५५ तमे वर्षे जर्मनीदेशस्य हेर्मन् वान् श्लागैण्ट् वेटः भारतसर्वेक्षणार्थं नियुक्तः कञ्चनजङ्घाशिखरसमीपं गन्तुम् इष्टवान् परन्तु नेपाळसैन्येन अवरोधः कृतः।<ref>{{cite book|coauthors=Harish Kapadia, Geeta Kapadia|year=2005|title=Into the Untravelled Himalaya|publisher=Indus Publishing|location=New Delhi|isbn=8-1738-7181-7}}</ref> *१८८२ तमे वर्षे हिमालयपर्वतारोही इङ्ग्लेण्ड् देशीयः डब्ल्यु डब्ल्यु ग्राहमः भूप्रदक्षिणावसरे केचन पर्वतं आरोहन्तः, आखेटनिरताश्च जनाः दृष्टाः इत्यवोचत्। *१८९९ तमे वर्षे डागल्स् फ्रेश्फील्डः पर्वतारोहणं आरब्धवान्। सः कञ्चनजङ्घस्य पश्चिममुखम् अपश्यत्। *१९०५ तमे वर्षे अलिस्टर् क्रूलिः एवं डा.जूल्स् ज्याकोट् गिल्लार्मोड्रः एदं प्रथम्येन आरोहणं कृतवान्तौ। एतौ ६५०० फीट् उपरि आरोहणं कृतवन्तौ। परन्तु शिखरं प्राप्तुं ते असमर्थाः। हिमपातेन द्वौ कर्मकरौ मृतौ। एतेन खिन्नः क्रूलिः पर्वतारोहणं स्थगितवान्।<ref name="crowley52">[http://hermetic.com/crowley/confessions/chapter52.html अलेस्टर् क्रूलिः]</ref> *१९२९ तमे वर्षे बाल् पाई आरोहणणमारभ्य झञ्झावातकारणतः प्रत्यागतवान्। *१९३० तमे वर्षे इण्टर्नाशनल् एक्पीडिशन् इति नाम्ना उलि विल्याण्ड्, इर्विन् स्पैडर्, फ्राङ्क् स्मित् इत्यादिभिः आरब्धम् आरोहणं हिमपातेन स्थगितम्। १९३१ तमे वर्षेऽपि यात्रामारभ्य हिमपातादिकारणैः स्थगनम् कृतम्। *१९५४ तमे वर्षे कञ्चनजङ्घस्य दक्षिणपार्श्वतः जान् केम्पे, जे. डब्ल्यु टक्कर्, रोन् ज्याक्सन्, ट्रेवर् ब्राहम्, जे. सि लविस्, डा. डि. एस् म्याथिव् इत्येते आरूढवन्तः इदमारोहणं यशस्वि सञ्जातम्। एतेन मार्गेण १९५५ तमे वर्षे मे २५ तमे दिनाङ्के प्राथम्येन जार्ज् ब्याण्ड् तथा जो ब्रौनेन आरोहणं विहितम्। *१९९२ तमे वर्षे कालोस् कार्सेलियो पूरक-आम्लजनकसाहाय्यं विना पर्वतारोहणम् अकरोत्।<ref>http://www.adventurestats.com/tables/kangchenjunga.shtml</ref> *१९९८ तमे वर्षे जिनट्टे ह्यारिसन् शिखरम् आरूढवती। एषा शिखरारोहणं कृतवतीषु महिलासु आद्या। ==प्रथाः== कञ्चनजङ्घा पर्वते कञ्चनजङ्घा इति राक्षसः वसति स्म इति जनाः मन्यन्ते। १९२५ तमे वर्षे आरोहणावसरे द्विपादीयप्राणिविशेषस्य अवशेषः दृष्टः। एषः एव कञ्चनजङ्घाराक्षसः इति स्थानीयाः विश्वसन्ति। ==ग्रन्थेषु उल्लेखः== •रन् सोमे इत्यनेन लिखिते अमेझान् पर्वतविषयके पुस्तके क्वचित् एकस्मिन् अध्याये कञ्चनजङ्घापर्वतशिखरः वर्णितः। •१९२६ तमे वर्षे प्रकाशिते सर् फ्रान्सिस् यङ्स्टण्ट् इत्यनेन रचिते मौण्ट् एवरेस्ट् इति पुस्तके, डार्जलिङ् नगरस्य शोभायै कञ्चनजङ्घा एव कारणम् इति वर्णितम् अस्ति। •१९९९ तमे वर्षे रय्मण्ड् बेन्सस् है जेम्स् बाण्ड् सरण्यां हैम् टु किल् इति कथां प्राकाशयत्। तत्र जेम्स्बाण्ड् कञ्चनजङ्घा पर्वतम् आरोहति इति कथा ग्रथिता। •२००६ तमे वर्षे प्रकाशितायां, किरणदेसाई इत्यस्याः बूकर् पुरस्कृतकृतौ, दि इन्हेरिटेन्स् आफ् लास् इत्यस्यां कञ्चनजङ्घायाः गिरिधाम्नः कलिंफोम् इति स्थलस्य निर्देशः वर्तते। [[चित्रम्:Panorama Kangchenjunga from Darjeeling.jpg|thumb|450px| टाइगर हिल तः परिदृष्ट कञ्चनजङ्घा शिखरम्]][[चित्रम्:KANGCHENJUNGA MAP by GARWOOD, 1903.jpg|thumb|240px|कञ्चनजङ्घायाः मापचित्रम्]][[चित्रम्:Kangchenjunga PangPema.JPG|thumb|240px|कञ्चनजङ्घायाः उत्तरभागः]] [[चित्रम्:Kanchenjunga summit ca. 1857.jpeg|thumb|240px|सिक्किमतः कञ्चनजङ्घा]] [[चित्रम्:Kangch-Goechala.jpg|thumb|240px|गोयेचन् ला तः कञ्चनजङ्घा 4,940&nbsp;ಮೀ.]][[चित्रम्:Kangchenjunga East Face from Zemu Glacier.jpg|thumb|240px|कञ्चनजङ्घायाः पूर्वभागः]] ==उल्लेखाः== {{Reflist}} ==बाह्यसम्पर्काः== {{Commons category|Kangchenjunga}} [http://www.rosebay.org/chapterweb/rosebay/book_corner_joseph_hooker.html जोसेफ् हूकरस्य लेखाः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230173558/http://www.rosebay.org/chapterweb/rosebay/book_corner_joseph_hooker.html |date=2006-12-30 }} [http://hermetic.com/crowley/confessions/chapter51.html अलेस्टर् क्रौलेलेखाः] [http://www.k2news.com/kanghistory.htm कञ्चनजङ्घायाः इतिहासः]. [http://www.peakware.com/peaks.html?pk=132 कञ्चनजङ्घायाः उन्नते शिखरे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220064113/http://www.peakware.com/peaks.html?pk=132 |date=2009-02-20 }} [http://www.myhimalayas.com/travelogues/sikkim.htm सिक्किम प्रदेशतः आरोहणस्य मापचित्रम्] [http://www.myhimalayas.com/kangchenjunga_olungchungkola/index.htm नेपाळतः आरोहणस्य मापचित्रम्] [http://www.hindu.com/mag/2005/02/20/stories/2005022000500200.htm दि हिन्दु पत्रिकालेखः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050306032046/http://www.hindu.com/mag/2005/02/20/stories/2005022000500200.htm |date=2005-03-06 }} [http://www.alpine-club.org.uk/exhibitions/Kangchenjunga_Exhibition.html दि अल्फेन्स् क्लब् कञ्चनजङ्घा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120714053043/http://www.alpine-club.org.uk/exhibitions/Kangchenjunga_Exhibition.html |date=2012-07-14 }} [[वर्गः:नेपालदेशः]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया]] haa7hgoyc0c4t4dcpu9ewjgbcrvfme1 सदस्यः:Ganesh Paudel/तारुका वृषद्वन्द्व उत्सव 2 92421 500202 2026-08-16T07:57:42Z Ganesh Paudel 6561 "[[:ne:Special:Redirect/revision/1320449|तारूका गोरू मेला]]" पृष्ठस्य अनुवादं कृत्वा निर्मितम् 500202 wikitext text/x-wiki <references responsive="1"></references> {{Infobox Holiday|holiday_name=तारूका बृषभद्वन्द्व मेला|type=[[मेला|मेला]]|nickname=|image=Taruka Bullfight.JPG|caption=तारुकाक्षेत्रे मकरसंक्रान्तदिवसे आयोजितं मेलायां सहभागिनां।|official_name=मकर संक्रान्ति गोरु मेला|begins=[[मकर सङ्क्रान्ति|माघे संक्रान्ति]]|ends=|celebrations=[[१ माघ|माघ १ गते]]|relatedto=[[नुवाकोट जिल्ला|तारूका ग्राम, नुवाकोट, नेपाल]]}} '''तारुका बृषभ द्वन्द्वोत्सव''' इति [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोटमण्डलस्य]] तारुकाग्रामे आयोजिता वृषभयुद्धप्रतियोगिता महोत्सवः च अस्ति . अयं मेला प्रतिवर्षं नुवाकोट मण्डलस्य तारुका-नगरे माघ मासस्य-प्रथमस्य-दिने अथवा [[मकरसङ्क्रमणम्|मकरसंक्रान्ति]] दिने भव्यतया आयोजितः भवति । अयं मेला नेपाले आधिकारिकतया आयोजितः एकमात्रः पशु द्वन्द्व मेला इति अपि वक्तुं शक्यते । मेलाया प्रमुख आकर्षणरूपे तारुका ग्रामपाल्या चाँदनीग्रामस्थित विशाले क्षेत्रे वृषभाणां युद्धं आयुज्यते । [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोट-मण्डलस्य]] मुख्यालया [[विदुरः|बिदुरतः]] २२ किलोमीटर् परिमितं दूरे स्थितस्य तारुका गाविसस्य कृते अस्य वृषभयुद्धमेलायाः विशिष्टं ऐतिहासिकं महत्त्वं वर्तते <ref>{{Cite web|title=माघेसंक्रान्ति तारूका गोरूमेला -१६ हल गोरु जुधाउने तयारी - यसरी जुधाईन्छ गोरू ,भिडियो हेर्नुहोस् ।|url=http://dearkhabar.blogspot.com/2015/01/blog-post_40.html?m=1lwebsite=दियर खबर|accessdate=२०७४ पुस ३०}}</ref> मकरसंक्रान्त्यां नदीनां घाटानां च तटे स्नानं कृत्वा चाकु, घृतं, तरुल, इत्यादीनि मिष्टान्नानि खादनस्य हिन्दुपरम्परायाः सह शताब्दशः वृषभयुद्धं मनोरञ्जनस्य पृथक् रूपं वर्तते। == अन्येषु स्थानेषु == तारुके वृषभयुद्धस्य परम्परा कदा आरब्धा इति आधिकारिकतिथिः तिथयः वा अभिलेखं नास्ति | परन्तु यद्यपि तिथिः न प्राप्ता तथापि स्थानीयवृद्धानां मते अयं उत्सवः प्रायः द्विशतवर्षपुराणः इति मन्यते । स्थानीयनिवासिनः मन्यन्ते यत् कृषकाणां [[मकरसङ्क्रमणम्|मकरसंक्रान्तिः,]] मृदु मधुरं खादनं, शिशिरे विरक्तसमये वृषभैः सह युद्धं कृत्वा मनोरञ्जनं च इति परम्परायाः विकासेन सह एषा परम्परा विशेषरूपेण विकसिता। मल्लकालस्य तारुकाया चन्दनीपट्टूक्षेत्रे वृषभयुद्धस्य परम्परा अतीव पुरातना अस्ति । मल्लवंशीय राजानाम् बिर्ता इति तरुकाप्रदेशे वृषभयुद्धस्य प्रथा बझाङ्गीयराजस्य जयपृथिबहादुरसिंहस्य शासनकाले आरब्धा इति कथ्यते == इतिहास == परा [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोटमण्डलस्य]] तारुका, बुधासिङ्ग, रातमाटे, थान्सिङ्ग, गेरखु, [[नुवाकोटमण्डलम्|दुइपिपाल]] इति ग्रामेषु अपि वृषभयुद्धस्य अभ्यासः आसीत् । परन्तु सम्प्रति तारुका, गेर्खुस्य बेत्रावती, थानसिंह इत्यत्र वृषभयुद्धं प्रचलति । अन्यत्र एषा परम्परा लुप्तं जातम्, केवलं तारुका एव तस्याः आयोजनं कृत्वा परम्परां निरन्तरं कुर्वन् अस्ति । तथैव [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोट]] एवं [[रसुवामण्डलम्|रसुवा-मण्डलयोः]] सीमायां बेत्रवती-नगरे अपि वृषभयुद्धं भवति । == पृष्ठभूमि == विक्रम सम्वत् २०६३ तः तरुके सुव्यवस्थित रूपेण मेला आयोजनम् प्रचलति अस्ति, तस्मिन् एकैव स्थाने वृषभयुद्धं भवति । मेला द्रष्टुं प्रतिवर्षं [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोट्]], [[रसुवामण्डलम्|रसुवा]], [[काष्ठमण्डपनगरम्|काष्ठमण्डप]], [[धादिङमण्डलम्|धादिङ्गतः]] सहस्राणि पर्यटकाः आगन्तुकाः तारुकानगरं गच्छन्ति । तारुका -नगरे धार्मिकं महत्त्वं धारयन् बेत्रावतीनद्या वृषभयुद्ध-महोत्सवस्य धार्मिक-पर्यटन-क्षेत्रे विशिष्टं महत्त्वं वर्तते == मेलायाः विशेषताः == [[सञ्चिका:Bullfight_in_Taruka.JPG|लघुचित्रम्|300x300अणवः| तरुके युद्धं क्रियमाणस्य वृषभस्य चित्रम्]] अस्य मेलायाः आयोजनं प्रबन्धनं च '''माघेसंक्रांतिगोयुद्धसंरक्षणसङ्गठनेनद्वारा''' क्रियते | अस्य मेलायां स्थानीयकृषकाणां अश्वाशालासु पालितवृषभानां उपयोगः भवति । तदतिरिक्तं स्थानीयकृषकाः स्वस्य वृषभान् संकीर्णमार्गेषु पूर्वाभ्यासं कृत्वा अस्य मेलायाः सज्जतां कुर्वन्ति । अपि च अस्य उत्सवस्य कृते तारुकाः वधूवत् अलङ्कृतः भवति । वृषभद्वन्द्वस्य अतिरिक्तं अस्मिन् मेले विविधाः सांस्कृतिकाः कार्यक्रमाः च आयोज्यन्ते । तत्र स्थानीयसंस्कृतस्य प्रचाराय बहब जनजातिभि सांस्कृतिक नृत्या अपि प्रदर्शयन्ति। अस्मिन् मेले तामाङ् एवं मगर जनजातिभिः क्रियमाणाः सांस्कृतिक झाँकी अपि प्रदर्शयन्ति। पञ्चैबाजा इति नाम्ना बाद्यवादनपूर्वकं नेपाली मौलिक बालन नृत्य अपि प्रदर्शयन्ते । मौलिक वस्त्राभुषणस्य प्रदर्शनैः सह राष्ट्रस्तरीयकलाकाराः अपि मेलायां प्रदर्शनं कुर्वन्ति । == अपि द्रष्टव्यम् == * == सन्दर्भाः == p699mfp66w1v5a92690eez7yfuuhlwz 500203 500202 2026-08-16T07:58:57Z Ganesh Paudel 6561 added [[Category:नेपालदेशस्य पर्यटकीयक्षेत्राणि]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 500203 wikitext text/x-wiki <references responsive="1"></references> {{Infobox Holiday|holiday_name=तारूका बृषभद्वन्द्व मेला|type=[[मेला|मेला]]|nickname=|image=Taruka Bullfight.JPG|caption=तारुकाक्षेत्रे मकरसंक्रान्तदिवसे आयोजितं मेलायां सहभागिनां।|official_name=मकर संक्रान्ति गोरु मेला|begins=[[मकर सङ्क्रान्ति|माघे संक्रान्ति]]|ends=|celebrations=[[१ माघ|माघ १ गते]]|relatedto=[[नुवाकोट जिल्ला|तारूका ग्राम, नुवाकोट, नेपाल]]}} '''तारुका बृषभ द्वन्द्वोत्सव''' इति [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोटमण्डलस्य]] तारुकाग्रामे आयोजिता वृषभयुद्धप्रतियोगिता महोत्सवः च अस्ति . अयं मेला प्रतिवर्षं नुवाकोट मण्डलस्य तारुका-नगरे माघ मासस्य-प्रथमस्य-दिने अथवा [[मकरसङ्क्रमणम्|मकरसंक्रान्ति]] दिने भव्यतया आयोजितः भवति । अयं मेला नेपाले आधिकारिकतया आयोजितः एकमात्रः पशु द्वन्द्व मेला इति अपि वक्तुं शक्यते । मेलाया प्रमुख आकर्षणरूपे तारुका ग्रामपाल्या चाँदनीग्रामस्थित विशाले क्षेत्रे वृषभाणां युद्धं आयुज्यते । [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोट-मण्डलस्य]] मुख्यालया [[विदुरः|बिदुरतः]] २२ किलोमीटर् परिमितं दूरे स्थितस्य तारुका गाविसस्य कृते अस्य वृषभयुद्धमेलायाः विशिष्टं ऐतिहासिकं महत्त्वं वर्तते <ref>{{Cite web|title=माघेसंक्रान्ति तारूका गोरूमेला -१६ हल गोरु जुधाउने तयारी - यसरी जुधाईन्छ गोरू ,भिडियो हेर्नुहोस् ।|url=http://dearkhabar.blogspot.com/2015/01/blog-post_40.html?m=1lwebsite=दियर खबर|accessdate=२०७४ पुस ३०}}</ref> मकरसंक्रान्त्यां नदीनां घाटानां च तटे स्नानं कृत्वा चाकु, घृतं, तरुल, इत्यादीनि मिष्टान्नानि खादनस्य हिन्दुपरम्परायाः सह शताब्दशः वृषभयुद्धं मनोरञ्जनस्य पृथक् रूपं वर्तते। == अन्येषु स्थानेषु == तारुके वृषभयुद्धस्य परम्परा कदा आरब्धा इति आधिकारिकतिथिः तिथयः वा अभिलेखं नास्ति | परन्तु यद्यपि तिथिः न प्राप्ता तथापि स्थानीयवृद्धानां मते अयं उत्सवः प्रायः द्विशतवर्षपुराणः इति मन्यते । स्थानीयनिवासिनः मन्यन्ते यत् कृषकाणां [[मकरसङ्क्रमणम्|मकरसंक्रान्तिः,]] मृदु मधुरं खादनं, शिशिरे विरक्तसमये वृषभैः सह युद्धं कृत्वा मनोरञ्जनं च इति परम्परायाः विकासेन सह एषा परम्परा विशेषरूपेण विकसिता। मल्लकालस्य तारुकाया चन्दनीपट्टूक्षेत्रे वृषभयुद्धस्य परम्परा अतीव पुरातना अस्ति । मल्लवंशीय राजानाम् बिर्ता इति तरुकाप्रदेशे वृषभयुद्धस्य प्रथा बझाङ्गीयराजस्य जयपृथिबहादुरसिंहस्य शासनकाले आरब्धा इति कथ्यते == इतिहास == परा [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोटमण्डलस्य]] तारुका, बुधासिङ्ग, रातमाटे, थान्सिङ्ग, गेरखु, [[नुवाकोटमण्डलम्|दुइपिपाल]] इति ग्रामेषु अपि वृषभयुद्धस्य अभ्यासः आसीत् । परन्तु सम्प्रति तारुका, गेर्खुस्य बेत्रावती, थानसिंह इत्यत्र वृषभयुद्धं प्रचलति । अन्यत्र एषा परम्परा लुप्तं जातम्, केवलं तारुका एव तस्याः आयोजनं कृत्वा परम्परां निरन्तरं कुर्वन् अस्ति । तथैव [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोट]] एवं [[रसुवामण्डलम्|रसुवा-मण्डलयोः]] सीमायां बेत्रवती-नगरे अपि वृषभयुद्धं भवति । == पृष्ठभूमि == विक्रम सम्वत् २०६३ तः तरुके सुव्यवस्थित रूपेण मेला आयोजनम् प्रचलति अस्ति, तस्मिन् एकैव स्थाने वृषभयुद्धं भवति । मेला द्रष्टुं प्रतिवर्षं [[नुवाकोटमण्डलम्|नुवाकोट्]], [[रसुवामण्डलम्|रसुवा]], [[काष्ठमण्डपनगरम्|काष्ठमण्डप]], [[धादिङमण्डलम्|धादिङ्गतः]] सहस्राणि पर्यटकाः आगन्तुकाः तारुकानगरं गच्छन्ति । तारुका -नगरे धार्मिकं महत्त्वं धारयन् बेत्रावतीनद्या वृषभयुद्ध-महोत्सवस्य धार्मिक-पर्यटन-क्षेत्रे विशिष्टं महत्त्वं वर्तते == मेलायाः विशेषताः == [[सञ्चिका:Bullfight_in_Taruka.JPG|लघुचित्रम्|300x300अणवः| तरुके युद्धं क्रियमाणस्य वृषभस्य चित्रम्]] अस्य मेलायाः आयोजनं प्रबन्धनं च '''माघेसंक्रांतिगोयुद्धसंरक्षणसङ्गठनेनद्वारा''' क्रियते | अस्य मेलायां स्थानीयकृषकाणां अश्वाशालासु पालितवृषभानां उपयोगः भवति । तदतिरिक्तं स्थानीयकृषकाः स्वस्य वृषभान् संकीर्णमार्गेषु पूर्वाभ्यासं कृत्वा अस्य मेलायाः सज्जतां कुर्वन्ति । अपि च अस्य उत्सवस्य कृते तारुकाः वधूवत् अलङ्कृतः भवति । वृषभद्वन्द्वस्य अतिरिक्तं अस्मिन् मेले विविधाः सांस्कृतिकाः कार्यक्रमाः च आयोज्यन्ते । तत्र स्थानीयसंस्कृतस्य प्रचाराय बहब जनजातिभि सांस्कृतिक नृत्या अपि प्रदर्शयन्ति। अस्मिन् मेले तामाङ् एवं मगर जनजातिभिः क्रियमाणाः सांस्कृतिक झाँकी अपि प्रदर्शयन्ति। पञ्चैबाजा इति नाम्ना बाद्यवादनपूर्वकं नेपाली मौलिक बालन नृत्य अपि प्रदर्शयन्ते । मौलिक वस्त्राभुषणस्य प्रदर्शनैः सह राष्ट्रस्तरीयकलाकाराः अपि मेलायां प्रदर्शनं कुर्वन्ति । == अपि द्रष्टव्यम् == * == सन्दर्भाः == [[वर्गः:नेपालदेशस्य पर्यटकीयक्षेत्राणि]] 2n2f8fy445pxwntn0mq2lschpkv2bit