Wikipedia scnwiki https://scn.wikipedia.org/wiki/P%C3%A0ggina_principali MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Mèdia Spiciali Discussioni Utenti Discussioni utenti Wikipedia Discussioni Wikipedia File Discussioni file MediaWiki Discussioni MediaWiki Template Discussioni template Aiutu Discussioni aiutu Catigurìa Discussioni catigurìa Purtali Discussioni purtali Pruggettu Discussioni pruggettu TimedText TimedText talk Mòdulu Discussioni mòdulu Evento Discussioni evento Mistritta 0 16627 778209 776530 2026-04-03T04:27:18Z ~2026-20612-32 50623 /* Giugrafia */ 778209 wikitext text/x-wiki {{Cumuni| nomucumuni=Mistritta| mmaggini=Stemma_mistretta.jpg| muttu= imperialis civitas Amastræ| nomuufficiali=Mistretta| pruvincia=[[Pruvincia di Missina|Missina]] (ME)| superfici=126| abbitanti= 5.374| dinsita=44| cumunilimitrofi= [[Capizzi]], [[Carunìa]], [[Castidduzzu]], [[Cirami]] (EN), [[Motta d'Affermu]], [[Nicusia]] (EN), [[Pitiniu]], [[Riitanu]], [[Santu Stefinu di Camastra]]| cap= 98073| prifissutelefonicu=+0921| situufficiali=| }} '''Mistretta''' è un cumuni di 5.374 abbitanti dâ pruvincia di Missina. É ditta "citati mperiali" a l'accuminzagghia di l'èbbica midievali e puremma "Capitali dî Nebbrodi". == Giugrafia == Abbitata già re Siculi e forsi re Cartagginisi, i Greci arrivaru 600 anni prima ru Signuri, forsi quannu stavanu jennu a mpussissarisi ra terra unni ficiru Imera. Fu pigghjiata ca forza ri li Rrumani 258 anni prima ri l'arrivu ru Signuri, e cu iddhi arrisurgiu comu "civitas decumana". Battia sordi, forsi puri prima ri Rrumani ca scritta ΜΥΤΙΣΤΡΑΤΟΣ e certamenti ruoppu cu chidda ΑΜΗΣΤΡΑΤΟΣ. U cuozzu ra muntagna i Misretta avia a funzioni ri faru e a citati era alleata cu Αlesa,Erbita e Calatti contra i genti tinti ca vinianu ru mari, ca stirminaru sutta u cumannu i Caniniu Niuru. A Misretta passava na mportanti srata rrumana unni si carriava lu furmientu, ca partiennu r'Alesa arrivava a Sanfulippu r'Aggira pi gghjiri a Catania. Fu pigghjiata ri Greci Bizzantini,ri Sarracini, ntô 1100 re Normanni e addivintau purtintusa cu Federicu II. Ruoppu i Vespri Siggiliani ottinni cu l'Araunisi a ddemanialitati addifinitiva e u titulu ri citati. Ntô 1630 fu vinnuta o principi Castelli, ma i misrittisi s'arribbillaru e pajaru lu tribbutu p'accattarisi arrieri a libbirtà. Crisciu assae ntô '700 e ntô 1812 addivintau cui Borbone capuluochiru. Fatta l'Italia vinni nstituiutu u tribbunali, arrinnovatu u carciri e funnate la suttaprefettura e li supiriuri. Nta l'ebbica fascista u Dduce mannau u prefettu Mori ca sdirriniau li mafiusi e cu senaturi Di Giorgio la si vulia fari capuluochiru i pruvincia la m'portanza c'avia. Ruoppu a verra, ntô '67 ci fu tirrimotu, i casi carieru e i Misrittisi scapparu e accuminciau l'emicrazzioni pu nord. Ri tannu a citati si sdivaca e purtroppu sta pirdiennu a 'mportanza gluriusa ri li tiempi antichi. == Festi e tradizzioni == Lu prutitturi è Sammastianu (San Sebastiano in talianu), u santu ca curri. La sà festa è ntô 18 d'austu quannu s'arricampanu tutti i mmigrati. N'autra festa mpurtanti è a Matri a Luci. Nnâ so prucissioni c'è a Madonna e videmma i '''Gisanti''',<ref>{{Cita|ARCHIVIO STORICO SICILIANO|pp. 173}}.</ref> statui di cartapista ca abballanu du juornu prima nzinô a matina duoppu. == Monumenti == I puosti chi mpurtanti su: *A Matrici, u Dduomu r citati, ntitolatu a Santa Lucia e santuariu ra Matri ri Mraculi. Intra si ch'attruovinu opiri ri rrara biddizzha comu i statue ru Gaggini, a pietà ru Mannu e l'orghinu ri Onofriu La Gala. *A chiesa i Sammastianu,lu patruni, cu a priziusa vara ru Santu fatta ntô 1610 e a beddha statua opira ru masratinu Noé Marullo. *A chiesa i Santa Catarina,tutta i petra, cu l'artaru ra Santa n'marmuru ru 1492. *U Castieddu, unni i carusi vanu pi scurarisi a sira i Sammastianu aspittannu ca agghiornanu. U Castieddu fu frabbricatu ri Sarracini, supra i ruini ri l'antica citati greca e rromana ri Amestratos, canusciuta puremma i Cicirune. Fu arruzzuliatu ru li misrittisi ntô 1630 pi llibbirarisi e segnu da trannidi. *A villa cumunali, unni s'attrova a statua di Giuseppi Garibardi cu attuornu tanti rasti e sciura, e dda vicinu a bella chiesa i San Franciscu china ri opiri ri ranni valuri. *U corsu principali du centru storicu, unni i genti, sia ranni ca picciddi, passianu nno mmiernu e videmma nna stasciuni. Chistu eni chini i palazzina antichi ru famigghji nobbili, tutti in petra i Misretta, c'avi u culuri ri l'oru m'particulari quannu u suli ci sbatti i supra. *I deci cascati, i cchiù belle e maravigghjianti ra Siggilia, ntra cue chidda re Petribianche, jauta 33 metri. *I vuoschira ra Medda e ri Masciddinu, e l'uriu i Quattruocchi I chiesi ri Misretta su 26 e i palazza ri nobbili su 48, a testimonianza ri l'anticu splinnuri. Siddu iti a Misretta putiti mangiari la pasta riali, li ricciolini, li varati e siddu aviti cuosti e stigghioli putiti fari nu bellu schiticchiu. == Tradizzioni == * 20 jinnaru, Festa di San Bastianu Martiri. * 13 giugnu, Festa di Sant'Antoniu di Pàduva. Fistiggiamenti. * 13 dicèmmiru, Festa di Santa Lucia. Fistiggiamenti. == Bibliografia == * {{Cita libro |titolo = "''ARCHIVIO STORICO SICILIANO - SOCIETA' SICILIANA DI STORIA PATRIA''" |autore = |url = https://www.google.it/books/edition/Archivio_storico_siciliano/GPZ_dmVh4m8C? |editore = Stabilimento Tipografico di B. Virzì, via Cintorinai, n° 62 |città = Palermo |anno = 1876 |volume = ANNO I, FASCICOLO I |cid = ARCHIVIO STORICO SICILIANO }} == Noti == <references/> [[Catigurìa:Cumuni dâ pruvincia di Missina]] fsp833st1dlbpgb00jonmo3tvyicqvw 778210 778209 2026-04-03T04:34:19Z ~2026-20612-32 50623 /* Giugrafia */ 778210 wikitext text/x-wiki {{Cumuni| nomucumuni=Mistritta| mmaggini=Stemma_mistretta.jpg| muttu= imperialis civitas Amastræ| nomuufficiali=Mistretta| pruvincia=[[Pruvincia di Missina|Missina]] (ME)| superfici=126| abbitanti= 5.374| dinsita=44| cumunilimitrofi= [[Capizzi]], [[Carunìa]], [[Castidduzzu]], [[Cirami]] (EN), [[Motta d'Affermu]], [[Nicusia]] (EN), [[Pitiniu]], [[Riitanu]], [[Santu Stefinu di Camastra]]| cap= 98073| prifissutelefonicu=+0921| situufficiali=| }} '''Mistretta''' è un cumuni di 5.374 abbitanti dâ pruvincia di Missina. É ditta "citati mperiali" a l'accuminzagghia di l'èbbica midievali e puremma "Capitali dî Nebbrodi". == Giugrafia == Abbitata già re Siculi e forsi re Cartagginisi, i Greci arrivaru 600 anni prima ru Signuri, forsi quannu stavanu jennu a mpussissarisi dâ terra unni ficiru Imera. Fu pigghiata câ forza di li Rumani 258 anni prima di l'arrivu dû Signuri, e cu iddi arrisurgiu comu "civitas decumana". Battia sordi, forsi puri prima di Rumani câ scritta ΜΥΤΙΣΤΡΑΤΟΣ e certamenti doppu cu chidda ΑΜΗΣΤΡΑΤΟΣ. Lu cozzu dâ muntagna di Misretta avia la funzioni di faru e la citati era alleata cu Αlesa, Erbita e Calatti contra li genti tinti ca vinianu dû mari, ca stirminaru sutta lu cumannu di Caniniu Niuru. A Misretta passava na mportanti strata rumana unni si carriava lu furmentu, ca partennu d'Alesa arrivava a Sanfulippu d'Aggira pi jiri a Catania. Fu pigghiata di Greci Bizzantini, di Sarracini, ntô 1100 re Normanni e addivintau purtintusa cu Federicu II. Doppu li Vèspiri Siciliani, ottinni cu l'Aragunisi a ddmanialitati difinitiva e lu tìtulu di citati. Ntô 1630 fu vinnuta ô principi Castelli, ma li misrittisi si ribbillaru e pajaru lu tribbutu p'accattàrisi arreri la libirtà. Crisciu assai ntô '700 e ntô 1812 addivintau cu li Borboni capulòchiru. Fatta l'Italia vinni nstituiutu lu tribunali, arrinnuvatu la carzara e funnati la suttaprefettura e li supiriuri. Nta l'ebbica fascista lu Duci mannau a lu prefettu Mori ca sdirriniau li mafiusi e cu senaturi Di Giorgio la si vulia fari capulòchiru di pruvincia la mportanza c'avia. Doppu la guerra, ntô '67 ci fu lu tirrimotu, li casi caderu e li Misrittisi scapparu e accuminciau l'emigrazioni pû nord. Di tannu la citati si sdivaca e purtroppu sta pirdennu la 'mportanza gluriusa di li tempi antichi. == Festi e tradizzioni == Lu prutitturi è Sammastianu (San Sebastiano in talianu), u santu ca curri. La sà festa è ntô 18 d'austu quannu s'arricampanu tutti i mmigrati. N'autra festa mpurtanti è a Matri a Luci. Nnâ so prucissioni c'è a Madonna e videmma i '''Gisanti''',<ref>{{Cita|ARCHIVIO STORICO SICILIANO|pp. 173}}.</ref> statui di cartapista ca abballanu du juornu prima nzinô a matina duoppu. == Monumenti == I puosti chi mpurtanti su: *A Matrici, u Dduomu r citati, ntitolatu a Santa Lucia e santuariu ra Matri ri Mraculi. Intra si ch'attruovinu opiri ri rrara biddizzha comu i statue ru Gaggini, a pietà ru Mannu e l'orghinu ri Onofriu La Gala. *A chiesa i Sammastianu,lu patruni, cu a priziusa vara ru Santu fatta ntô 1610 e a beddha statua opira ru masratinu Noé Marullo. *A chiesa i Santa Catarina,tutta i petra, cu l'artaru ra Santa n'marmuru ru 1492. *U Castieddu, unni i carusi vanu pi scurarisi a sira i Sammastianu aspittannu ca agghiornanu. U Castieddu fu frabbricatu ri Sarracini, supra i ruini ri l'antica citati greca e rromana ri Amestratos, canusciuta puremma i Cicirune. Fu arruzzuliatu ru li misrittisi ntô 1630 pi llibbirarisi e segnu da trannidi. *A villa cumunali, unni s'attrova a statua di Giuseppi Garibardi cu attuornu tanti rasti e sciura, e dda vicinu a bella chiesa i San Franciscu china ri opiri ri ranni valuri. *U corsu principali du centru storicu, unni i genti, sia ranni ca picciddi, passianu nno mmiernu e videmma nna stasciuni. Chistu eni chini i palazzina antichi ru famigghji nobbili, tutti in petra i Misretta, c'avi u culuri ri l'oru m'particulari quannu u suli ci sbatti i supra. *I deci cascati, i cchiù belle e maravigghjianti ra Siggilia, ntra cue chidda re Petribianche, jauta 33 metri. *I vuoschira ra Medda e ri Masciddinu, e l'uriu i Quattruocchi I chiesi ri Misretta su 26 e i palazza ri nobbili su 48, a testimonianza ri l'anticu splinnuri. Siddu iti a Misretta putiti mangiari la pasta riali, li ricciolini, li varati e siddu aviti cuosti e stigghioli putiti fari nu bellu schiticchiu. == Tradizzioni == * 20 jinnaru, Festa di San Bastianu Martiri. * 13 giugnu, Festa di Sant'Antoniu di Pàduva. Fistiggiamenti. * 13 dicèmmiru, Festa di Santa Lucia. Fistiggiamenti. == Bibliografia == * {{Cita libro |titolo = "''ARCHIVIO STORICO SICILIANO - SOCIETA' SICILIANA DI STORIA PATRIA''" |autore = |url = https://www.google.it/books/edition/Archivio_storico_siciliano/GPZ_dmVh4m8C? |editore = Stabilimento Tipografico di B. Virzì, via Cintorinai, n° 62 |città = Palermo |anno = 1876 |volume = ANNO I, FASCICOLO I |cid = ARCHIVIO STORICO SICILIANO }} == Noti == <references/> [[Catigurìa:Cumuni dâ pruvincia di Missina]] t4l0jfymmbq2ez45casvkqpdvx5ubzr 778211 778210 2026-04-03T04:35:15Z ~2026-20612-32 50623 /* Giugrafia */ 778211 wikitext text/x-wiki {{Cumuni| nomucumuni=Mistritta| mmaggini=Stemma_mistretta.jpg| muttu= imperialis civitas Amastræ| nomuufficiali=Mistretta| pruvincia=[[Pruvincia di Missina|Missina]] (ME)| superfici=126| abbitanti= 5.374| dinsita=44| cumunilimitrofi= [[Capizzi]], [[Carunìa]], [[Castidduzzu]], [[Cirami]] (EN), [[Motta d'Affermu]], [[Nicusia]] (EN), [[Pitiniu]], [[Riitanu]], [[Santu Stefinu di Camastra]]| cap= 98073| prifissutelefonicu=+0921| situufficiali=| }} '''Mistretta''' è un cumuni di 5.374 abbitanti dâ pruvincia di Missina. É ditta "citati mperiali" a l'accuminzagghia di l'èbbica midievali e puremma "Capitali dî Nebbrodi". == Giugrafia == Abbitata già di li Siculi e forsi di li Cartagginisi, li Greci arrivaru 600 anni prima dû Signuri, forsi quannu stavanu jennu a mpussissarisi dâ terra unni ficiru Imera. Fu pigghiata câ forza di li Rumani 258 anni prima di l'arrivu dû Signuri, e cu iddi arrisurgiu comu "civitas decumana". Battia sordi, forsi puri prima di Rumani câ scritta ΜΥΤΙΣΤΡΑΤΟΣ e certamenti doppu cu chidda ΑΜΗΣΤΡΑΤΟΣ. Lu cozzu dâ muntagna di Misretta avia la funzioni di faru e la citati era alleata cu Αlesa, Erbita e Calatti contra li genti tinti ca vinianu dû mari, ca stirminaru sutta lu cumannu di Caniniu Niuru. A Misretta passava na mportanti strata rumana unni si carriava lu furmentu, ca partennu d'Alesa arrivava a Sanfulippu d'Aggira pi jiri a Catania. Fu pigghiata di Greci Bizzantini, di Sarracini, ntô 1100 re Normanni e addivintau purtintusa cu Federicu II. Doppu li Vèspiri Siciliani, ottinni cu l'Aragunisi a ddmanialitati difinitiva e lu tìtulu di citati. Ntô 1630 fu vinnuta ô principi Castelli, ma li misrittisi si ribbillaru e pajaru lu tribbutu p'accattàrisi arreri la libirtà. Crisciu assai ntô '700 e ntô 1812 addivintau cu li Borboni capulòchiru. Fatta l'Italia vinni nstituiutu lu tribunali, arrinnuvatu la carzara e funnati la suttaprefettura e li supiriuri. Nta l'ebbica fascista lu Duci mannau a lu prefettu Mori ca sdirriniau li mafiusi e cu senaturi Di Giorgio la si vulia fari capulòchiru di pruvincia la mportanza c'avia. Doppu la guerra, ntô '67 ci fu lu tirrimotu, li casi caderu e li Misrittisi scapparu e accuminciau l'emigrazioni pû nord. Di tannu la citati si sdivaca e purtroppu sta pirdennu la 'mportanza gluriusa di li tempi antichi. == Festi e tradizzioni == Lu prutitturi è Sammastianu (San Sebastiano in talianu), u santu ca curri. La sà festa è ntô 18 d'austu quannu s'arricampanu tutti i mmigrati. N'autra festa mpurtanti è a Matri a Luci. Nnâ so prucissioni c'è a Madonna e videmma i '''Gisanti''',<ref>{{Cita|ARCHIVIO STORICO SICILIANO|pp. 173}}.</ref> statui di cartapista ca abballanu du juornu prima nzinô a matina duoppu. == Monumenti == I puosti chi mpurtanti su: *A Matrici, u Dduomu r citati, ntitolatu a Santa Lucia e santuariu ra Matri ri Mraculi. Intra si ch'attruovinu opiri ri rrara biddizzha comu i statue ru Gaggini, a pietà ru Mannu e l'orghinu ri Onofriu La Gala. *A chiesa i Sammastianu,lu patruni, cu a priziusa vara ru Santu fatta ntô 1610 e a beddha statua opira ru masratinu Noé Marullo. *A chiesa i Santa Catarina,tutta i petra, cu l'artaru ra Santa n'marmuru ru 1492. *U Castieddu, unni i carusi vanu pi scurarisi a sira i Sammastianu aspittannu ca agghiornanu. U Castieddu fu frabbricatu ri Sarracini, supra i ruini ri l'antica citati greca e rromana ri Amestratos, canusciuta puremma i Cicirune. Fu arruzzuliatu ru li misrittisi ntô 1630 pi llibbirarisi e segnu da trannidi. *A villa cumunali, unni s'attrova a statua di Giuseppi Garibardi cu attuornu tanti rasti e sciura, e dda vicinu a bella chiesa i San Franciscu china ri opiri ri ranni valuri. *U corsu principali du centru storicu, unni i genti, sia ranni ca picciddi, passianu nno mmiernu e videmma nna stasciuni. Chistu eni chini i palazzina antichi ru famigghji nobbili, tutti in petra i Misretta, c'avi u culuri ri l'oru m'particulari quannu u suli ci sbatti i supra. *I deci cascati, i cchiù belle e maravigghjianti ra Siggilia, ntra cue chidda re Petribianche, jauta 33 metri. *I vuoschira ra Medda e ri Masciddinu, e l'uriu i Quattruocchi I chiesi ri Misretta su 26 e i palazza ri nobbili su 48, a testimonianza ri l'anticu splinnuri. Siddu iti a Misretta putiti mangiari la pasta riali, li ricciolini, li varati e siddu aviti cuosti e stigghioli putiti fari nu bellu schiticchiu. == Tradizzioni == * 20 jinnaru, Festa di San Bastianu Martiri. * 13 giugnu, Festa di Sant'Antoniu di Pàduva. Fistiggiamenti. * 13 dicèmmiru, Festa di Santa Lucia. Fistiggiamenti. == Bibliografia == * {{Cita libro |titolo = "''ARCHIVIO STORICO SICILIANO - SOCIETA' SICILIANA DI STORIA PATRIA''" |autore = |url = https://www.google.it/books/edition/Archivio_storico_siciliano/GPZ_dmVh4m8C? |editore = Stabilimento Tipografico di B. Virzì, via Cintorinai, n° 62 |città = Palermo |anno = 1876 |volume = ANNO I, FASCICOLO I |cid = ARCHIVIO STORICO SICILIANO }} == Noti == <references/> [[Catigurìa:Cumuni dâ pruvincia di Missina]] k15e6i7zk0edkau8vxy2lf4wm4vmmee