Wikipedia
scnwiki
https://scn.wikipedia.org/wiki/P%C3%A0ggina_principali
MediaWiki 1.47.0-wmf.7
first-letter
Mèdia
Spiciali
Discussioni
Utenti
Discussioni utenti
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiutu
Discussioni aiutu
Catigurìa
Discussioni catigurìa
Purtali
Discussioni purtali
Pruggettu
Discussioni pruggettu
TimedText
TimedText talk
Mòdulu
Discussioni mòdulu
Evento
Discussioni evento
Luigi Capuana
0
313
782783
782325
2026-06-19T20:01:02Z
GiovanniPen
22308
GiovanniPen spustau la pàggina [[Luiggi Capuana]] nni [[Luigi Capuana]]
782325
wikitext
text/x-wiki
[[File:Capuana.PNG|thumb|155px|Luiggi Capuana]]
'''Luigi Capuana''' ([[Minìu]] [[28 di maiu]] [[1839]] – [[Catania]] [[29 di nuvèmmiru]] [[1915]]) fu unu di li primi autura a 'ricògghiri l’eredità di [[Emile Zola]], auturi francisi massima sprissioni e criaturi di lu naturalismu.
Sustinituri e tiòricu dû [[Verismu]], Capuana fu prufissuri di littiratura taliana nta l’istitutu di maggisteru di [[Roma]] e di estètica e stilìstica nta l'università di Catania.
Fu auturi di puisìi (''Garibaldi'', ''Vanitas Vanitatum'', ''Parodie'', ''Semiritmi''), saggi (''Studi sulla letteratura contemporanea'', ''Per l'arte'', ''Gli "ismi" contemporanei'', ''Cronache letterarie'', ''Il teatro italiano contemporaneo''), rumanzi (''Giacinta'', ''Marchesa di Roccaverdina'', ''La sfinge'', ''Profumo'', ''Rassegnazione'') e òpiri tiatrali.
Ntra li so òpiri tiatrali, arricugghiuti 'n “Teatro dialettale siciliano” (1911-1921), mèritinu d'èssiri ricurdati: ''Lu paraninfu'' (specialmenti nni la maggistrali ntirpritazzioni di [[Ancilu Muscu]], ''Lu vampiru'' dû 1912 e ''Quacquarà'' rapprisintata nnû [[1916]] di la ''Compagnia Angelo Musco''.
== Asempiu dâ sò puisia ==
=== ''Sta notti...'' ===
:Sta notti mi sunnai quattru funtani,
:Quattru pedi d'aranciu a lu ciuriri;
:Vitti li stiddi scinniri e acchianari,
:Vitti lu suli comu un [[lebbru]] jiri;
:Vitti n'[[aquila]] fina a lu vulari,
:Vitti lu cori tò npettu viniri;
:Ca siddu mi putieva arrisbigghiari,
:Nun ti l'avissi cchiù lassatu jiri.
=== ''Vitti la Morti...'' ===
:Vitti la morti ccu la fauci 'nmanu,
:Ca di li genti la vita mitìa.
:— O morti, havi du' anni ca ti chiamu,
:Morti, ca comu ti scurdasti a mia? —
:Rispusi: Nun ci fu figghiu d'[[Addamu (primu omu)|Addamu]],
:Lu stissu Redenturi cessi a mia!
:Ma tu si' veru mortu, suttirratu;
:Ntantu ti cridi vivu, oh chi pazzia!
:Vera crudili la to amanti ha statu,
:Ca t'ammazzau senza 'nningari a mia!
=== ''La Virrinedda'' ===
:Accattari vurrìa 'na virrinedda,
:Di notti la to porta spurtusari;
:Vidiri, figghia mia, quantu si' bedda
:Quannu ti spogghi, prima di curcari;
:Ma timu ca nun fussi tantu bedda,
:Ca l'occhi nun m'avvissitu a 'nnurbari,
:Lassa la porta misa a spaccazzedda;
:Ad occhi chiusi ti vegnu a truvari.
:''(Chista puisìa fu musicata e divintò na canzuna''
: ''di lu ripirtoriu di li gruppi fulklurìstici catanisi)''
== Rifirimenti ==
* ''Arba Sicula'', vol. 2, 1980 (funti di l'asempiu dâ puisia).
{{Template:Littiratura Siciliana}}
[[Catigurìa:Littirati siciliani|Capuana Luiggi]]
[[Catigurìa:Tiatru sicilianu|Capuana, Luiggi]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1839|Capuana, Luiggi]]
[[Catigurìa:Muruti ntô 1915|Capuana, Luiggi]]
6826e3q8ix4n9y1iz2b5d4htrf108zt
Discussioni:Luigi Capuana
1
314
782785
46019
2026-06-19T20:01:02Z
GiovanniPen
22308
GiovanniPen spustau la pàggina [[Discussioni:Luiggi Capuana]] nni [[Discussioni:Luigi Capuana]]
46019
wikitext
text/x-wiki
Ciau Peppi - si po diri "auturi dâ puisia"? Talìa lu circulu ca mittivi un missaggiu novu - salutamu - --[[User:Pippu d'Angelo|pippudoz]] 22:20, 4 Dec 2004 (UTC)
Luigi Capuana à statu macari auturi dde' paroli dda' canzuna 'A Virrinedda - accattai ju vurrìa na virrinedda, di notti la to' porta spurtusari, ppi viriri gioia mia quantu ssi bedda ... etc.
Luigi Capuana, dicevanu ca statu fimminaru e macari sinnacu 'i Mineo
un salutu a furriari!
armannu
==Puisia==
St'asempiu di na puisia di Capuanu chi cci agghiunciai ora ora mi piaci nun sulu picchì è na puisia biddita ma picchì putemu diri senza dubbiu ca rapprisenta lu sicilianu ''standard'' c'assummigghia la nostra scrittura pricisu pricisu (sarvu forsi la palora «putieva», facirmenti scrivìssimu chiutostu «putìa») - poi avemu a ricurdari ca iddu mancu è canusciutu assai p'usari la lingua siciliana (mi pari). Attruvannu st'asempî dû sicilianu ''standard'' (e cci sunnu pi nun finiri) mi fa pinzari sempri c'avemu pigghiatu la strata giusta. Salutamu! [[User:Pippu d'Angelo|ρ¡ρρµ δ→θ∑]] - [[User talk:Pippu d'Angelo|<small>(waarom? jus'b'coz!)</small>]] 13:11, 25 May 2006 (UTC)
l2hfx43qrfjdjxje79z07i12u2ry29r
Russia
0
1320
782800
782607
2026-06-20T11:29:00Z
~2026-36082-15
51263
782800
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox statu
| nomu = Russia
| nomuCumpretu = Uniuni Fidirali đđâ Russia
| nomuUfficiali = Rossiyskaya Federaziya
| linkBannera = Flag of Russia.svg
| linkStemma = Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg|
| linkLucalizzazzioni = Russian Federation (orthographic projection) - Annexed Territories disputed.svg
| pàgginaBannera = Bannera da Russia
| pàgginaStemma = Stema da Russia
| muttu =
| lingua = [[Lingua russa|Russu]]
| àutrilingui =
| capitali = [[File:Moscow.png|20px]] [[Mosca|Moscow]]
| capitaliAbbitanti = 13 015 126
| capitaliAbbitantiAnnu = 2022
| laCchiùGranniCitati =
| laCchiùGranniCitatiAbbitanti =
| laCchiùGranniCitatiAbbitantiAnnu =
| cuvernu = [[Ripùbbrica Federale]] e [[Ripùbbrica Prisirinziali]]
| prisidenti = [[Vladimir Putin]]
| àlencu capi di statu = [[Prisidenti dâ Federazione russa|Prisidenti dâ Ripùbbrica]]
| primuMinistru = [[Michail Mišustin]]
| àlencu capi di cuvernu = [[Prisidenti dû Cunsigghiu dî ministri dâ Russia|Premier]]
| liggistratura = [[Duma dâ Federazione russa|Parramentu Russu]]
| camiraÀuta = [[Duma]]
| camiraVascia =
| nnipinnenza =
| funnazzioni = [[Mperu russu]] [[1721]] - [[1917]] <br /> [[Unioni Suviètica]] [[1917]] - [[1991]] <br />[[Russia|Federazione russa]] [[1991]]
| trasutaLigaÀrabba =
| supirficiTutali = 301 340
| supirficiÒrdini = 72
| supirficiAcqua = 2,4
| pupulazzioniTutali = 146 980 061
| pupulazzioniAnnu = 2022
| pupulazzioniÒrdini = 23
| pupulazzioniDinsitati = 201,71
| pupulazzioniDinsitatiÒrdini = 39
| pupulazzioniCriscita = 0,3%
| nomuAbbitanti = [[Russi]]
| cuntinenti = [[Europa]]
| cunfini = [[Bielorussia]], [[Cina]], [[Mongolia]], [[Ucraina]], [[Azirbaiggian]], [[Georgia]]
| urariu =
| munita = [[Rubli]]
| munitaPricidenti = [[Rubly Sovietici]]
| PIL =
| PILMunita =
| PILAnnu =
| PILÒrdini =
| PILprocapiti =
| PILprocapitiMunita =
| PILprocapitiAnnu =
| PILprocapitiÒrdini =
| PILPPA =
| PILPPAMunita =
| PILPPAAnnu =
| PILPPAÒrdini =
| PILPPAprocapiti =
| PILPPAprocapitiMunita =
| PILPPAprocapitiAnnu =
| PILPPAprocapitiÒrdini =
| HDI =
| HDIAnnu =
| HDIÒrdini =
| TFT =
| enirgìa =
| tld = [[.ru]], [[.eu]]
| tilèfunu = +7
| targa = I
| innu = <nowiki>[[innu de la Fidirazioni da Russia</nowiki>
| festa = 12 giugnu
| linkMappa =
| nuti =
| statu pricidenti = [[URSS]]
}}
[[File:Flag of Russia.svg|thumbnail|La bannera dâ Russia]]
[[File:Svyato Mihailovsky Cathedral Izhevsk Russia Richard Bartz.jpg|miniatura]]
La '''Fidirazioni da Russia''' (o cchiù cumunimenti la '''Russia''') è na cunfidirazioni di ripùbblichi tra cui la cchiù ranni e a cchiù mpurtanti è la ripùbblica di Russia, e la cui pupulazioni totali è di all'incirca 145'000'000 abbitanti. Pi supirfici la Russia avi 17'075'400 chilòmetri quatrati, e si po diri ca è u statu cchiù ranni dû munnu. A so capitali è [[Mosca]].
== Giografìa ==
[[File:Rs-map.png|thumbnail|350px|La Fidirazzioni Russa.]]
A Fidirazioni Russa occupa quasi tutta a parti sittintrionali dû cuntinenti eurasiaticu. A ovest cunfina cu li stati dill'[[Europa]] orientali e a [[Scandinavia]]. A Nord da Russia, si trova l'[[Ocèanu Articu]]. A nord est, è siparata dê [[Stati Uniti]] da u [[strittu di Bering]]. A est avi l'[[Oceanu Pacificu]] e a sud cunfina câ [[Cina]], a [[Mongolia]], u [[Kazakhstan]] e a [[Georgia]].
=== Etnìi e lingui ===
La Fidirazioni Russa è abbitata principalenti di na pupulazioni di etnia russa e di riligiuni [[riliggiuni ortodossa|ortodossa]]. Data a rannizza dû territoriu, si ponnu truvaru diversi etnii originari o storicamenti mpiantati ni diversi parti dû territoriu. Oltri ô [[Lingua russa|russu]], si pàrlanu àntri lingui, ca però sunnu ufficiali sulu intra certi ripùbblichi autònomi, comu u [[baskiru]] o u [[tataru]]. Àntri lingui parlati sunnu m 'priìculu d'enstinzioni, comu a [[lingua ainu]]. Lingui comu a [[lingua mator]] per esempiu, un si parlanu cchiù.
{| class="fandom-table" style="border: 1px solid black; width: 100%;"
! colspan="1" style="background: #1CF21A; border: 1px solid #FA8912; color: red;" |CompactStar's legion array series
|-
! width="25%" style="background: red;" |Big hoss series
'''[[Big hoss]], [[Grand hoss]], [[Great big hoss]]'''
|-
! width="25%" style="background: orange;" |Bukuwaha series
'''[[Bukuwaha]], [[Big Bukuwaha]], [[Bongo Bukuwaha]], [[Quabinga Bukuwaha]]'''
|-
! width="25%" style="background: yellow;" |Goshomity series
'''[[Goshomity]], [[Good goshomity]], [[Great goshomity]]'''
|-
! width="25%" style="background: #00FF00;" |Meameamealokkapoowa series
'''[[Meameamealokkapoowa]], [[Meameamealokkapoowa oompa]], [[Meameamealokkapoowa oompa loompa]]'''
|-
! width="25%" style="background: cyan;" |Other numbers
'''[[Forcongulus]], [[One forcongulillion|Forcongulillion]], [[Goobiturbos]], [[One goobiturbillion|Goobiturbillion]], [[Xaplogulus]], [[One xaplogulillion|Xaplogulillion]], [[Super gongulus]], [[One super gongulillion|Super gongulillion]], [[Minimuswompogulus]], [[Wompogulus]], [[Maximuswompogulus]], [[One wompogulillion|Wompogulillion]], [[Minimusguapamonga]], [[Guapamonga]], [[Maximusguapamonga]], [[One guapamongillion|Guapamongillion]], [[Ginguamonga]], [[Ganguamonga]], [[Buapamonga]], [[Truapamonga]], [[Minimusmulporalmax]], [[Mulporalmax]], [[Maximusmulporalmax]], [[One mulporalmaxillion|Mulporalmaxillion]], [[Minimuscorplodalmax]], [[Corplodalmax]], [[Maximuscorplodalmax]], [[One corplodalmaxillion|Corplodalmaxillion]], [[Minimusmeg-googolmax]], [[Meg-Googolmax]], [[Maximusmeg-googolmax]], [[One meg-googolmaxillion|Meg-Googolmaxillion]], [[Minimusgoobolmax]], [[Goobolmax]], [[Maximusgoobolmax]], [[One goobolmaxillion|Goobolmaxillion]], [[Minimustethrinoogolmax]], [[Tethrinoogolmax]], [[Maximustethrinoogolmax]], [[One tethrinoogolmaxillion|Tethrinoogolmaxillion]], [[Maximusdangerrouse]], [[Dangerrouse]], [[Minimusdangerrouse]], [[One dangerrousillion|Dangerrousillion]], [[Dangerrousebang]], [[Dangerrouselogue]], [[Googoldangerrouseplex]], [[Dangerrousoogol]], [[Goodangerrousol]], [[Dangerrousossol]], [[Dangerrousubol]], [[Dangerrousongulus]], [[Godangerrouseplexulus]], [[Dangerrousunculus]], [[Dangerrouseplex]], [[Dangerrousillionplex]], [[Dutriakulus]], [[Dudekulus]], [[Minimustrickulus]], [[Trickulus]], [[Maximustrickulus]], [[One trickulillion|Trickulillion]], [[Trickulusbang]], [[Trickuluslogue]], [[Googoltrickuluplex]], [[Trickuloogol]], [[Gootrickulol]], [[Trickulossol]], [[Trickulubol]], [[Trickulongulus]], [[Gotrickuluplexulus]], [[Trickulunculus]], [[Trickulusplex]], [[Trickulillionplex]], [[Primo-droppol]], [[Minimusmillennulus]], [[Millennulus]], [[Maximusmillennulus]], [[One millennulus|Millennulillion]], [[Millennulusbang]], [[Quatreldulus]], [[One quatreldulillion|Quatreldulillion]], [[Quinteldulus]]'''
|-
! width="25%" style="background: blue;" |END OF BAN to BIGG
'''[[Minimus-big hoss]], [[Maximus-big hoss]], [[One big hossillion|Big hossillion]], [[One grand hossillion|Grand hossillion]], [[Minimus-great big hoss]], [[Maximus-great big hoss]], [[One great big hossillion|Great big hossillion]], [[Maximusmirongualith]], [[Mirongualith]], [[Minimusmirongualith]], [[One mirongualithillion|Mirongualithillion]], [[Mirongualithbang]], [[Mirongualithlogue]], [[Googolmirongualithplex]], [[Mirongualithoogol]], [[Goomirongualithol]], [[Mirongualithossol]], [[Mirongualithubol]], [[Mirongualithongulus]], [[Gomirongualithplexulus]], [[Mirongualithunculus]], [[Mirongualithplex]], [[Mirongualithillionplex]], [[Miringualith]], [[Mirangualith]], [[Birongualith]], [[Trirongualith]], [[Minimusbukuwaha]], [[Maximusbukuwaha]], [[One bukuwahillion|Bukuwahillion]], [[Bukuwahabang]], [[Bukuwahalogue]]'''
|-
! width="25%" style="background: #A500FF;" |BIGG to END OF BEAF
'''[[BIGG]], [[One BIGG-illion|BIGG-illion]], [[Secondo-droppol]], [[Minimusgoshomity]], [[Maximusgoshomity]], [[One goshomitillion|Goshomitillion]], [[Goshomitybang]], [[Goshomitylogue]], [[Gishomity]], [[Gashomity]], [[Boshomity]], [[Troshomity]], [[Minimusmeameamealokkapoowa]], [[Maximusmeameamealokkapoowa]], [[One meameamealokkapoowillion|Meameamealokkapoowillion]], [[Minimus-meameamealokkapoowa oompa]], [[Maximus-meameamealokkapoowa oompa]], [[One meameamealokkapoowoompillion|Meameamealokkapoowoompillion]], [[Googol oompa]], [[Googolplex oompa]], [[One meameamealokkapoowoomploompillion|Meameamealokkapoowoomploompillion]]'''
|-
! width="25%" style="background: #FF00A5;" |END OF BEAF to END OF SAN
'''[[Minimusterzo-droppol]], [[Terzo-droppol]], [[Maximusterzo-droppol]], [[One terzo-droppolillion|Terzo-droppolillion]], [[Minimusquatro-droppol]], [[Quatro-droppol]], [[Maximusquatro-droppol]], [[One quatro-droppolillion|Quatro-droppolillion]], [[Quinto-droppol]], [[Sesto-droppol]], [[Settimo-droppol]], [[Ottavo-droppol]], [[Nono-droppol]], [[Decimo-droppol]], [[Droppol]] (limit)'''
|}
== Storia ==
{{vidipuru1|Storia dâ Russia}}
A Storia dâ [[Russia]] accumencia versu u [[900]] cu li principati vichinghi, ca si uncirunu versu l'annu [[1000]] cu û regnu di [[Oleg di Novgorod|Oleg]] a [[Kiev]]. A città di [[Mosca]] fu funnata sulu versu lu XIII sèculu, e [[San Pietruburgu]], ca addivintà 'n tempi cchiù moderni la capitali di l'imperu zarista, fu funnata di [[Pietru lu granni]] all'iniziu dû XVIII sèculu. Vittima di attacchi mongoli duranti tuttu lu mediu evu, nê sèculi chi vinniru, l'imperu russu arriniscì a mantèniri lu cuntrollu dî tirritori asiatici, nzinu all'[[Alaska]], ca po vinnìttiru all'amiricani nô XIX sèculu. Nô [[1812]], all'èbbica dû zar Alessandru lu ginirali [[Michail Illarionovič Kutuzov]] rinesci a battiri l'esercitu di [[Napuliuni Bonaparti|Napuliuni]] chi avia ggià trasutu a Mosca. La cità avìa statu bruciata dê russi, e l'esercitu francisi, chi avìa già subbitu gravi perditi â [[battagghia di Borodinu]], appi a ritiràrisi a causa du nvernu russu pi cui nun era equipaggiatu.
Lu [[vintèsimu seculu|XX sèculu]] è marcatu di la fini di lu putiri mpiriali e la [[rivoluzzioni bolscevica]] guidata di [[Lenin]] ntô [[1917]] e chi instaura in Russia e ntê tirritori sutta lu sò putiri, la cusidditta [[Unioni suviètica]], nu riggimi cumunista. Sta fasi dura nzinu ô [[1991]] cu la dissuluzzioni di l'[[Unioni suviètica]] e l'instaurazzioni di nu statu di dirittu sutta na forma di ripubblica prisidinziali. Lu capu di statu attuali è [[Vladimir Putin]].
== Lijami di fora ==
* [https://web.archive.org/web/20190221131218/http://www.novokat.ru/ Economic data of Russia]
{{Europa}}
{{Asia}}
{{Artìculu dâ simana|20 di nuvèmmiru| 2009}}
[[Catigurìa:Russia]]
[[Catigurìa:Asia]]
dlnrovxzpekt91jrm9rfonur44c94ns
782801
782800
2026-06-20T11:29:25Z
~2026-36082-15
51263
782801
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox statu
| nomu = Russia
| nomuCumpretu = Uniuni Fidirali đđâ Russia
| nomuUfficiali = Rossiyskaya Federaziya
| linkBannera = Flag of Russia.svg
| linkStemma = Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg|
| linkLucalizzazzioni = Russian Federation (orthographic projection) - Annexed Territories disputed.svg
| pàgginaBannera = Bannera da Russia
| pàgginaStemma = Stema da Russia
| muttu =
| lingua = [[Lingua russa|Russu]]
| àutrilingui =
| capitali = [[File:Moscow.png|20px]] [[Mosca|Moscow]]
| capitaliAbbitanti = 13 015 126
| capitaliAbbitantiAnnu = 2022
| laCchiùGranniCitati =
| laCchiùGranniCitatiAbbitanti =
| laCchiùGranniCitatiAbbitantiAnnu =
| cuvernu = [[Ripùbbrica Federale]] e [[Ripùbbrica Prisirinziali]]
| prisidenti = [[Vladimir Putin]]
| àlencu capi di statu = [[Prisidenti dâ Federazione russa|Prisidenti dâ Ripùbbrica]]
| primuMinistru = [[Michail Mišustin]]
| àlencu capi di cuvernu = [[Prisidenti dû Cunsigghiu dî ministri dâ Russia|Premier]]
| liggistratura = [[Duma dâ Federazione russa|Parramentu Russu]]
| camiraÀuta = [[Duma]]
| camiraVascia =
| nnipinnenza =
| funnazzioni = [[Mperu russu]] [[1721]] - [[1917]] <br /> [[Unioni Suviètica]] [[1917]] - [[1991]] <br />[[Russia|Federazione russa]] [[1991]]
| trasutaLigaÀrabba =
| supirficiTutali = 301 340
| supirficiÒrdini = 72
| supirficiAcqua = 2,4
| pupulazzioniTutali = 146 980 061
| pupulazzioniAnnu = 2022
| pupulazzioniÒrdini = 23
| pupulazzioniDinsitati = 201,71
| pupulazzioniDinsitatiÒrdini = 39
| pupulazzioniCriscita = 0,3%
| nomuAbbitanti = [[Russi]]
| cuntinenti = [[Europa]]
| cunfini = [[Bielorussia]], [[Cina]], [[Mongolia]], [[Ucraina]], [[Azirbaiggian]], [[Georgia]]
| urariu =
| munita = [[Rubli]]
| munitaPricidenti = [[Rubly Sovietici]]
| PIL =
| PILMunita =
| PILAnnu =
| PILÒrdini =
| PILprocapiti =
| PILprocapitiMunita =
| PILprocapitiAnnu =
| PILprocapitiÒrdini =
| PILPPA =
| PILPPAMunita =
| PILPPAAnnu =
| PILPPAÒrdini =
| PILPPAprocapiti =
| PILPPAprocapitiMunita =
| PILPPAprocapitiAnnu =
| PILPPAprocapitiÒrdini =
| HDI =
| HDIAnnu =
| HDIÒrdini =
| TFT =
| enirgìa =
| tld = [[.ru]], [[.eu]]
| tilèfunu = +7
| targa = I
| innu = <nowiki>[[innu de la Fidirazioni da Russia</nowiki>
| festa = 12 giugnu
| linkMappa =
| nuti =
| statu pricidenti = [[URSS]]
}}
[[File:Flag of Russia.svg|thumbnail|La bannera dâ Russia]]
[[File:Svyato Mihailovsky Cathedral Izhevsk Russia Richard Bartz.jpg|miniatura]]
La '''Fidirazioni da Russia''' (o cchiù cumunimenti la '''Russia''') è na cunfidirazioni di ripùbblichi tra cui la cchiù ranni e a cchiù mpurtanti è la ripùbblica di Russia, e la cui pupulazioni totali è di all'incirca 145'000'000 abbitanti. Pi supirfici la Russia avi 17'075'400 chilòmetri quatrati, e si po diri ca è u statu cchiù ranni dû munnu. A so capitali è [[Mosca]].
== Giografìa ==
[[File:Rs-map.png|thumbnail|350px|La Fidirazzioni Russa.]]
A Fidirazioni Russa occupa quasi tutta a parti sittintrionali dû cuntinenti eurasiaticu. A ovest cunfina cu li stati dill'[[Europa]] orientali e a [[Scandinavia]]. A Nord da Russia, si trova l'[[Ocèanu Articu]]. A nord est, è siparata dê [[Stati Uniti]] da u [[strittu di Bering]]. A est avi l'[[Oceanu Pacificu]] e a sud cunfina câ [[Cina]], a [[Mongolia]], u [[Kazakhstan]] e a [[Georgia]].
=== Etnìi e lingui ===
La Fidirazioni Russa è abbitata principalenti di na pupulazioni di etnia russa e di riligiuni [[riliggiuni ortodossa|ortodossa]]. Data a rannizza dû territoriu, si ponnu truvaru diversi etnii originari o storicamenti mpiantati ni diversi parti dû territoriu. Oltri ô [[Lingua russa|russu]], si pàrlanu àntri lingui, ca però sunnu ufficiali sulu intra certi ripùbblichi autònomi, comu u [[baskiru]] o u [[tataru]]. Àntri lingui parlati sunnu m 'priìculu d'enstinzioni, comu a [[lingua ainu]]. Lingui comu a [[lingua mator]] per esempiu, un si parlanu cchiù.
== Storia ==
{{vidipuru1|Storia dâ Russia}}
A Storia dâ [[Russia]] accumencia versu u [[900]] cu li principati vichinghi, ca si uncirunu versu l'annu [[1000]] cu û regnu di [[Oleg di Novgorod|Oleg]] a [[Kiev]]. A città di [[Mosca]] fu funnata sulu versu lu XIII sèculu, e [[San Pietruburgu]], ca addivintà 'n tempi cchiù moderni la capitali di l'imperu zarista, fu funnata di [[Pietru lu granni]] all'iniziu dû XVIII sèculu. Vittima di attacchi mongoli duranti tuttu lu mediu evu, nê sèculi chi vinniru, l'imperu russu arriniscì a mantèniri lu cuntrollu dî tirritori asiatici, nzinu all'[[Alaska]], ca po vinnìttiru all'amiricani nô XIX sèculu. Nô [[1812]], all'èbbica dû zar Alessandru lu ginirali [[Michail Illarionovič Kutuzov]] rinesci a battiri l'esercitu di [[Napuliuni Bonaparti|Napuliuni]] chi avia ggià trasutu a Mosca. La cità avìa statu bruciata dê russi, e l'esercitu francisi, chi avìa già subbitu gravi perditi â [[battagghia di Borodinu]], appi a ritiràrisi a causa du nvernu russu pi cui nun era equipaggiatu.
Lu [[vintèsimu seculu|XX sèculu]] è marcatu di la fini di lu putiri mpiriali e la [[rivoluzzioni bolscevica]] guidata di [[Lenin]] ntô [[1917]] e chi instaura in Russia e ntê tirritori sutta lu sò putiri, la cusidditta [[Unioni suviètica]], nu riggimi cumunista. Sta fasi dura nzinu ô [[1991]] cu la dissuluzzioni di l'[[Unioni suviètica]] e l'instaurazzioni di nu statu di dirittu sutta na forma di ripubblica prisidinziali. Lu capu di statu attuali è [[Vladimir Putin]].
== Lijami di fora ==
* [https://web.archive.org/web/20190221131218/http://www.novokat.ru/ Economic data of Russia]
{{Europa}}
{{Asia}}
{{Artìculu dâ simana|20 di nuvèmmiru| 2009}}
[[Catigurìa:Russia]]
[[Catigurìa:Asia]]
diz1m2uu9jvi7cnk6eswcb0fd0tt9o4
Ciaramunti
0
2910
782782
782566
2026-06-19T19:56:33Z
GiovanniPen
22308
782782
wikitext
text/x-wiki
{{Cumuni|nomucumuni=Ciaramunti|nomuufficiali=Chiaramonte Gulfi
|pruvincia=[[Pruvincia di Rausa|Rausa]] (RG)
|superfici=126
|abbitanti=8.029
|dinsita=64
|cumunilimitrofi=[[Acati]], [[Còmmisu]], [[Licuddìa]] (CT), [[Mazzarruni]] (CT), [[Muntirrussu]], [[Rausa]], [[Vittoria]]
|cap=97012<ref>[https://www.ilcapdi.it/ragusa/chiaramonte-gulfi CAP di Ciaramunti, Rausa]</ref>
|prifissutelefonicu=0932
}}
'''Ciaramunti''' è un cumuni di 8.029 abbitanti dâ [[pruvincia di Rausa]].
[[File:Chiaramonte Gulfi.jpg|left|thumb|Panurama di Ciaramunti.]]
== Frazzioni ==
* [[Ruccazzu]]
* [[Cianu i l'Acqua]]
* Spillinga
=== Cuntradi ===
* Cian' u Conti
* Canzirìa
* Mùti
* Paraspòla
* Ronnavona
* Vivieri
* Murtidda
* Cunigghiu
* Cian'i l'acqua
== Tradizzioni ==
* 20 jinnaru, Festa di San Bastianu Martiri, fistiggiamenti.
* 19 marzu, Festa 'rî San Giuseppi: ''Cucciḍḍati 'rî San Giuseppi''.
* 15 giugnu, Festa di San Vitu Martiri, fistiggiamenti 'rô patronu.
* Festi pasquali e rapprisintazzioni ducumintati.<ref>{{Cita|Giuseppe Pitrè|pp. 18}}.</ref>
* Festa di San Giuvanni Battista ccû rapprisintazzioni sacri ducumentati.<ref>{{Cita|Giuseppe Pitrè|pp. 44}}.</ref>
== Talìa puru ==
* [[Akrillai]]: nu situ [[archioluggìa|archiològgicu]] [[Grecia|grecu]]
== Noti ==
<references/>
== Bibliografia ==
* {{Cita libro
|titolo = "''DELLE SACRE RAPPRESENTAZIONI POPOLARI IN SICILIA MEMORIA DI GIUSEPPE PITRE' ''"
|autore = Giuseppe Pitrè
|url = https://www.google.it/books/edition/Delle_sacre_rappresentazioni_popolari_in/Ije64-yk-vEC
|editore = Stabilimento Tipografico di B, Virzì
|città = Palermo
|anno = 1876
|volume = Unico
|cid = Giuseppe Pitrè
}}
[[Catigurìa:Cumuni dâ pruvincia di Rausa]]
gx67msbw9obctzzdjfynftkn1wghloc
20 di giugnu
0
3272
782781
782481
2026-06-19T19:54:45Z
GiovanniPen
22308
782781
wikitext
text/x-wiki
{{stub}}
{{Giugnu}}
== Abbinimenti ==
*[[451]]: L'asèrcitu di [[Attila]] agghica nzinu a [[Orleans]] unni è battutu ô [[cummattimentu dî Campi Catalaunici]]
== Nasciuti ==
* [[1819]]: [[Jacques Offenbach]], musicista tudiscu (m. [[1880]])
* [[1928]]: [[Jean-Marie Le Pen]], puliticanti francisi
* [[1967]]: [[Nicole Kidman]], attrici australiana
== Morti ==
[[File:Battle of the Catalaunian plains.jpg|thumb|Cummattimentu dî Campi Catalaunici.]]
* [[1933]]: [[Clara Zetkin]], pulìticanti tudisca (n. [[1857]])
*[[2026]]: [[Jean Ziegler]], puliticu e sociolugu svizziru
6wwlhw8vt75vdclm9hr0zvs52898ac5
Stuni
0
10301
782771
782373
2026-06-19T18:35:36Z
GiovanniPen
22308
782771
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{Cumuni Talianu|
nomucumuni=Stuni|
mmaggini=|
nomuufficiali=Ostuni|
riggiuni=[[Pugghia]]|
pruvincia=[[Pruvincia di Brindisi|Brindisi]] (BR)|
superfici=225,56|
abbitanti=29.762|
dinsita=131,95|
cumunilimitrofi= [[Carvigni]], [[Cegghji]], [[Sammichel]], [[Santu Vitu (Brìndisi)|Santu Vitu]], [[Cisterninu]], [[Fasanu]], [[Martina Franca]] (TA)|
cap=72017|
prifissutelefonicu=+0831
}}
'''Stuni''' ('''Štunë''' o '''Štuni''' o '''Shtuni''' o '''Osctuni''' nta àutri [[Salentinu|parlati salentini]]) è un cumuni [[Salentu (tirritoriu)|salentinu]] ca s'attrova nta la [[pruvincia di Brindisi]].
== Dialettu ==
Lu dialettu di Stuni è un [[Dialetti di tranzizzioni àpulu-salentini|dialettu di tranzizzioni àpulu-salentinu]], zoè un dialettu pugghisi cu nfluenzi salentini.
== Sport ==
La squatra di [[Palluni (sport)|palluni]] di Stuni è l'[[Ostuni Calcio 24]], ca ora joca nta l'[[Eccellenza (palluni)|Eccellenza]].
Stuni ha dui squatri di [[Palluni a 5|caùciu a cincu]]: l'[[All Black Ostuni]] e lu [[Futsal Ostuni]].
L'[[Assi Basket Ostuni]] fu una squatra di [[Palla a canistru|pallaccanestru]] assai canusciùta, ca doppu divenni, da lu [[2013]], la [[Cestistica Ostuni]]. Da lu [[2025]] cc'è una nova squatra, la [[The White City Ostuni]].
Stuni ha attuarmente solu la [[Lightning Ostuni]] nta la [[pallavvolu]] (ca joca nta la [[Seria D (pallavvolu)|Seria D]] femminili), ma nto passatu cc'era anca la [[Polisportiva 2000 Ostuni]].
A Stuni c'è macari lu Stadiu cumunali "Nino Laveneziana" cu 2200 posti, lu "PalaGentile", lu "PalaCeleste", la piscina e li campi di [[tennis]] nnanzi lu Circulu.
== Talìa puru ==
* [[Dialetti di tranzizzioni àpulu-salentini]]
* [[Dialettu pugghisi]]
* [[Dialettu salentinu]]
* [[Ostuni Calcio 24]]
{{Purtalisalentu}}
[[Catigurìa:Cumuna dâ pruvincia di Brìndisi]]
rbw3xhf7xhn2fbbzh49m81kdr0x2jys
Jean Ziegler
0
11338
782780
782482
2026-06-19T19:54:04Z
GiovanniPen
22308
782780
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Jean Ziegler.jpg|thumb|Jean Ziegler, Frankfurt Book Fair 2009]]
'''Jean Ziegler''' ([[Thun]], [[Svìzzira]], [[19 di aprili]] [[1934]] - [[Ginevra]], [[10 di giugnu]] [[2026]]) fu nu [[Socioluggìa|sociòlugu]] e òmunu pulìticu. È l'auturi di nummirusi saggi supra li temi dâ puvirtà e supra l'abbusi e lu malafunziunamentu dê sistemi finanziari ntirnazziunali.
Cunzigghieri cumunali [[Sucialismu|sucialista]] a [[Ginevra (cità)|Ginevra]] pi nu pirìudu brivi e appoi parlamintari pi nummirusi liggislaturi ntô Parlamentu Fidirali Elvèticu, oi cummogghia la càrrica di Rilaturi spiciali supra lu dirittu di l'alimintazzioni pâ Cummissiuni pê diritti di l'omu dê [[Nazzioni Uniti]].
Fu prufissuri di sociuluggìa ntî l'Univirsitati di Ginevra e ntî l'Universitati di la Sorbona di [[Pariggi]].
== Bibbliugrafìa ==
* ''Sociologie et Contestation, essai sur la société mythique'' ([[1969]])
* ''Le pouvoir africain'' ([[1973]])
* ''Une Suisse au-dessus de tout soupçon'' ([[1976]])
* ''Main basse sur l'Afrique'' ([[1978]])
* ''Retournez les fusils ! Manuel de sociologie d'opposition'' ([[1980]])
* ''Vive Le Pouvoir! Ou les Délices de la Raison D'État'' ([[1985]])
* ''La victoire des vaincus, oppression et résistance culturelle'' ([[1988]])
* ''Les Vivants et la Mort ; Essai De Sociologie'' ([[1988]])
* ''La Suisse lave plus blanc'' ([[1990]])
* ''Charles Baudelaire'' ([[1996]]) avec [[Claude Pichois]]
* ''L'Or du Maniema'' ([[1996]])
* ''Le bonheur d'être Suisse'' ([[1994]])
* ''La Suisse, l'or et les morts'' ([[1997]])
* ''Les Rebelles. Contre L'Ordre du Monde'' ([[1997]])
* ''Les Seigneurs du Crime : Les Nouvelles Mafias contre La Démocratie'' ([[1998]])
* ''La Faim dans le monde expliquée à mon fils'' ([[2000]])
* ''Les nouveaux maîtres du monde et ceux qui leur resistent'' ([[2002]])
* ''L'empire de la honte'' ([[2005]])
== Lijami di fora ==
* [http://www.monde-diplomatique.fr/2002/10/ZIEGLER/17019 Portrait de groupe à la Banque mondiale par Jean Ziegler]
* [https://web.archive.org/web/20050607213324/http://www.reseauvoltaire.net/IMG/pdf/ZieglerReport.pdf Rapport Ziegler sur le droit à l'alimentation dans les Territoires palestiniens occupés]
* [https://web.archive.org/web/20060518165326/http://www.objectifreussir.ch/fr/cadre_repertoire/Interview/Politiciens/Jean_Ziegler/ziegler.html Interview de Jean Ziegler par Jean-Pierre Lambert]
[[Catigurìa:Biografìi|Ziegler, Jean]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1934|Ziegler, Jean]]
rz3jy7jw86m53gt0fhnzwlt0gzeg2s4
Sucu
0
12953
782788
739481
2026-06-20T08:09:20Z
~2026-22643-79
51261
782788
wikitext
text/x-wiki
[[Fike:Juices for Breakfast.jpg|miniatura]]
Lu '''sucu''' è lu cuntinutu ntâ [[frutta]] e ntâ [[virdura]] e lu lìchitu ca s'arricava dâ sò sprimitura. Pò èssiri midemma lu [[lìquitu]] sapurutu ca s'otteni câ cuttura dî vivanni, speci dâ [[carni]]. E' puru lu cunnimentu ppi [[pasta]] o [[risu]] asciutti, speci a basi di [[pumadoru]], [[ogghiu]] o [[butirru]], èrivi arumàtichi (p'asempiu: lu sucu di pumudoru).
[[Catigurìa:Cucina]]
0hq5uas96g8qsuriqi91acel50yefv6
782789
782788
2026-06-20T08:10:08Z
~2026-22643-79
51261
782789
wikitext
text/x-wiki
[[File:Juices for Breakfast.jpg|miniatura]]
Lu '''sucu''' è lu cuntinutu ntâ [[frutta]] e ntâ [[virdura]] e lu lìchitu ca s'arricava dâ sò sprimitura. Pò èssiri midemma lu [[lìquitu]] sapurutu ca s'otteni câ cuttura dî vivanni, speci dâ [[carni]]. E' puru lu cunnimentu ppi [[pasta]] o [[risu]] asciutti, speci a basi di [[pumadoru]], [[ogghiu]] o [[butirru]], èrivi arumàtichi (p'asempiu: lu sucu di pumudoru).
[[Catigurìa:Cucina]]
msugvf22f4xfxmc43n3ouf6bc7dssk6
Papaver rhoeas
0
18080
782774
782379
2026-06-19T18:46:14Z
GiovanniPen
22308
782774
wikitext
text/x-wiki
{{stub}}
[[File:Fleur de Coquelicot (Papaver rhoeas).jpg|miniatura|Papaver rhoeas]]
Lu '''Papaver rhoeas''' (chiamatu "paparina" 'n Sicilia) è na chianta dâ famigghia dî Papaveracee. E' na chianta cu fustu suttili e frutti a càpsula, ca pruduci ciuri di culuri russu vivu. Lu ciuri di sta chianta è cumunìssimu ntê misi estivi ntê lochi nun culti e ntê campi di frumentu.
[[Catigurìa:Chianti]]
q38y7luw9c506msa36ek0hsehsx1ami
Pinzeru
0
18322
782778
678513
2026-06-19T19:51:53Z
GiovanniPen
22308
782778
wikitext
text/x-wiki
{{stub}}
Lu '''pinzeru''' è l'attivitati psìchica ca cunzenti a l'èssiri umanu d'elabburari cuntinuti mintali, d'accanzari cuscienza d'iddu e dâ riartati sterna e di custruiri schemi cuncittuali n basi a li quali nterpritari la rialitati.
[[Catigurìa:Azzioni umani]]
0g0jnt69pkyt3mjty7w3fg71tz1z4df
Pasqua
0
30552
782776
754947
2026-06-19T18:51:19Z
GiovanniPen
22308
782776
wikitext
text/x-wiki
[[File:PasquaSulmona2007.jpg|thumb|La Pasqua a Sulmona.]]
La '''Pasqua''' è na ricurrenza [[cristianèsimu|cristiana]], chi arricorda la risurrizzioni di [[Gesù Cristu]], abbinimentu discrittu ntô [[Vangelu]] a cunclusioni dâ [[Passioni di Gesù Cristu]].
La ricurrenza riliggiusa si traduci ntê tradizzioni pupulari cu riti di tipu fistusu. 'N [[Sicilia]] e ntô sud di l'[[Italia]] festi di Pasqua cu prucissioni, bummi, e cosi di manciari fatti apposta pi la festa, sunnu diffusi ntî tutti li paisi.
{{commonscat|Easter}}
[[Catigurìa:Cristianèsimu]]
rm0628b8pemlyj4bz8g40q9sytq3w51
David Archuleta
0
39069
782787
782175
2026-06-20T00:10:50Z
PaulLim11
51260
Image
782787
wikitext
text/x-wiki
{{O}}
{{quote|Trying to reach out to you/ touch my hand/ reach out as far as you can / only me, only you, and the band/ trying to reach out to you, touch my hand/ can’t let the music stop/ can’t let this feeling end / cause if I do it’ll all be over, I’ll never see you again/ can’t let the music stop/ until I touch your hand/ cause if I do it’ll all be over, I’ll never get the chance again/ I’ll never get the chance again|"Touch My Hand", "David Archuleta [[2008]]"}}
[[File:David Archuleta - LATFOB 2026-01.jpg|miniatura|David Archuleta (2026)]]
'''David James Archuleta''' nascìu a Miami, ‘n Florida,<ref name="The Official Website">{{en}}{{cite web
| last =Archuleta
| first =David
| authorlink =
| coauthors =
| title=Il sito ufficiale di David Archuleta
| publisher=KidActors
| date=2003-2005
| url =http://web.archive.org/web/20050603011440/http://www.davidarchuleta.net/
| accessdate=2008-02-28}}</ref> lu [[28 di dicèmmiru]] dû [[1990]] e è nu cantanti e nu pianista [[Stati Uniti|miricanu]].
Lu [[21 di maiu]] dû [[2008]] si classificò sicunnu ntâ sèttima staggiuni di [[American Idol]] unni pèrsi la finali contru [[David Cook]], pigghiannu lu 44 pi centu di li voti.
== '''La sò vita''' ==
David Archuleta nascìu a [[Miami, Florida]], di Jeff Archuleta e Lupe Maria, na [[cantanti]] e [[ballirina]] nasciuta ntî l’Honduras. La famigghia Archuleta si trasfirìu a [[Murray, Utah]], unni David friquenta la Murray High School. Nunustanti avissi suffertu di na paràlisi parziali ntê cordi vucali e avissi rifiutatu nu ntirventu chirùggicu, oggi dici di sintìrisi quasi guaritu.
Archuleta accuminciò a cantari a sei anni, dopou èssiri statu ispiratu dô musical [[Les Misérables]]. “Tuttu accuminciò grazzi a ssu musical” dissi.<ref name="Introducing Dav">{{cite web
| title=Introducing David Archuleta
| publisher=[[American Idol]]
| date=[[February 18]] [[2008]]
| url
=http://www.americanidol.com/videos/?vid=895
| accessdate=2008-03-06}}</ref>
Accuminciò a esibbìrisi a 10 anni quannu partecipò a nu talent show nnô [[Utah]] cantannu “[[I Will Always Love You]]” di [[Dolly Parton]].
A 11 anni, dibuttò ’n [[telivisioni]] cantannu “[[And I Am Telling You I’m Not Going]]” duranti nu [[talent show]] pi futuri pop star.
== '''’Nfluenze musicali''' ==
La [[matri]] di David Archuleta nascìu ni l’[[Honduras]], e la chiossai parti di [[musica]] ca sintìu quannu era [[picciriddu]], stannu a quantu iddu stissu dissi ntî na ntirvista iuta 'n onda nnâ American Idol, era latinu miricana. Stannu sempri a quantu dittu di Archuleta, sò matri lu facìa danzari câ [[soru]] cchiù granni câ basi dâ musica tradizziunali. Havi macari ascutatu musica [[jazz]], [[gospel]], [[pop]], [[rock]] e [[soul]].
Nnâ sò pàggina pirsinali nnô situ di American Idol, ntra li soi nfluenzi musicali, Archuleta muntuau [[Natalie Cole]], [[Stevie Wonder]], [[Kirk Franklin]] e [[Bryan Adams]].
== '''Star Search''' ==
Ntô 2003, a l’età di 12 anni, Archuleta cantò ’n diversi episodi dô prugramma tv “[[Star Search]]”. Duranti Star Search 2 addivintò lu campiuni dâ catigurìa cantanti. Duranti n'episòdiu, cantò contru l’allura unnicenni Alexandréa Lushington, macari idda participanti nnâ sèttima edizzioni di American Idol. Si esibbìu cu na virsioni a cappella di “[[An I Am Telling You I Am Not Going]]” pi li finalisti dâ prima edizzioni di [[American Idol]], arricivennu li cumprimenti dâ vincitrici [[Kelly Clarkson]].
== '''American Idol''' ==
Archuleta supirau li silezzioni ca cci pirmitteru di iri nni audizzioni finali di [[Hollywood]] cantannu “[[Waiting on the World to Change]]” di [[John Mayer]]. Duranti li silezzioni di Hollywood (unni cantò [[Heaven]] di [[Bryan Adams]] e [[Crazy]] di [[Gnarls Barkley]]) avìa 16 anni, mutivu ppi cui appi siguiri li lizzioni sculàstichi macari duranti lu prugramma. Li sò genituri l'accumpagnaru duranti tuttu lu pirìudu dâ trasmissioni picchì ancora minurenni.
Nnâ finali cantò “[[Don’t Let the Sun Go Down on Me]]”, “[[In This Moment]]” e “[[Imagine]]”. lu jùdici [[Simon Cowell]] dissi ca Archuleta avìa vinciutu la sirata. Macari David Cook, ca appoi addiventa lu vincituri dâ sèttima edizzioni di “American Idol” pinzava ca Archuleta avissi vinciutu: “Ci l’haiu a cuncèdiri, lu [[picciottu]] azziccò tutti li tri l’esibbizzioni”, dissi Cook. Ntî l’ùrtima vutazzioni, Archuleta si pigghiò lu 44% pi centu di li voti. Duranti sta finali, Archuleta e Cook cumpareru tutti dui na dui pubbrlicità siparati, ma praticamenti identichi pô [[jocu]] [[Guitar Hero]], imitannu na scena ca vinni ntirprutata di [[Tom Cruise]] 'n [[Risky Business]].
=== Performance e risulati di li vitazzioni ===
{|class="wikitable" align="left"
|colspan="100" bgcolor="CCCCCC" align="Center"|'''Simana '''
|colspan="100" bgcolor="CCCCCC" align="Center"|'''Tema'''
|colspan="100" bgcolor="CCCCCC" align="Center"|'''Canzuni cantata'''
|colspan="100" bgcolor="CCCCCC" align="Center"|'''Cantanti'''
|colspan="100" bgcolor="CCCCCC" align="Center"|'''Risultatu'''
|-
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Audizzioni
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|''n/a''
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Waiting on the World to Change]]"<ref name="David Archuleta - A">{{cite web
| title=David Archuleta - Audition on Hollywood 2008
| publisher=DavidArchuletaMusic via [[YouTube]]
| date=[[18 di frivaru]] [[2008]]
| url
=http://www.youtube.com/watch?v=GBZP0VpcQnk
| accessdate=2008-02-25}}</ref>
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[John Mayer]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Silezziunatu
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Hollywood
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|''n/a''
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Crazy (Gnarls Barkley song)|Crazy]]"<ref name="idolchatter">{{cite web | title = Idol Chatter: La conference call with Nigel | url=http://blogs.usatoday.com/idolchatter/2008/02/a-conference-ca.html |first=Ken| last=Barnes | publisher=USA Today|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070625054541/http://blogs.usatoday.com/idolchatter/2008/02/a-conference-ca.html|archivedate=2007-06-25}}</ref>
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Gnarls Barkley]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Silezziunatu
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 50
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|''n/a''
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Heaven (Bryan Adams song)|Heaven]]"<ref name="David Archuleta - A"/>
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Bryan Adams]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Silezziunatu
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 24
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|L' [[anni Sissanta]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Shop Around]]"<ref name="Shop Around Feb 19">{{cite web
| title=David Archuleta Top 24 (19/02/08)
| publisher=DavidArchuletaMusic via [[YouTube]]
| date=[[19 di frivaru]] [[2008]]
| url
=http://www.youtube.com/watch?v=GBZP0VpcQnk
| accessdate=2008-02-25}}</ref>
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[The Miracles]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 20
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|L' [[anni Sittanta]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Imagine (singolo John Lennon)|Imagine]]"<ref name="David Archuleta - Imagine">{{cite web
| title=David Archuleta - Imagine - 26/02/08
| publisher=DavidArchuletaMusic via [[YouTube]]
| date=[[26 febbraio]] [[2008]]
| url
=http://www.youtube.com/watch?v=GBZP0VpcQnk
| accessdate=2008-02-27}}</ref>
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[John Lennon]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 16
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|L' [[anni Ottanta]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Another Day in Paradise]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Phil Collins]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 12
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Lennon/McCartney]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[We Can Work It Out]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[The Beatles]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 11
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[The Beatles]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[The Long and Winding Road]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[The Beatles]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 10
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Anno di nascita cuncurrenti
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[You're the Voice]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[John Farnham]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 9
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Dolly Parton]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Smoky Mountain Memories]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Dolly Parton]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 8
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Musica d'ispirazione
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Angels (Robbie Williams)|Angels]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Robbie Williams]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 7
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Mariah Carey]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[When You Believe]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Mariah Carey]] & [[Whitney Houston]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 6
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Andrew Lloyd Webber]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Think of Me]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[U Fantasma dill'Opera]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 5
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Neil Diamond]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Sweet Caroline]]"
"[[America]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Neil Diamond]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 4
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Rock and Roll Hall of Fame]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Stand By Me]]"
"[[Love Me Tender]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Ben E. King]]
[[Elvis Presley]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Top 3
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Scelta dò Giudice [[(Paula Abdul)]]
Scelta dò Concorrente
Scelta dei Produttori
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[And So It Goes]]"
"[[With You]]"
"[[Longer]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Billy Joel]]
[[Chris Brown]]
[[Dan Fogelberg]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Savvo
|-
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|FINALE
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Scelta di [[Clive Davis]]
Inedito
Scogghiuta dû cuncurrenti
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|"[[Don't Let the Sun Go Down on Me]]"
"[[In This Moment]]"
"[[Imagine (singolo John Lennon)|Imagine]]"
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|[[Elton John]]
[[Scritta da Ryan Gillmor]]
[[John Lennon]]
|colspan="100" align="center" bgcolor="FAF6F6"|Secunnu Classificatu
|}{{clear}}
== '''Fans''' ==
Li sò fans si fannu chiamari “Archies” o “ArchAngels”. Grazzi ô sò aspettu carismàticu e ô travagghiu fattu duranti “American Idol”, Archuleta attirau assai, macari li teenager.
Archuleta fu lu favuritu pâ vittoria doppu li primi simani sia pi li judici ca pâ stampa grazzi a la sò vuci pulita e pop, “ca l’hamnu aiutatu a custruiri nu granni fanbase duranti la cumpitizzioni”. Fred Bronson dô Billboard magazine faci nutari ca “David òccupa nu postu nzinu a ora leggiu… avi nnuccenza e umiltà”. A pàrtiri da sò esibbizzioni unni cantò Angels, Archuleta arrispunnìu a la dumanna di li sò fan di salutàrisi appuggiannu la manu supra a lu cori.
== '''Carrera doppu “American Idol”''' ==
Lu 5 giugnu 2008 a Jive Records annunciò ca Archuleta fimmò ’n contratto discografico cca loro etichetta e ca l’abbum di debutto sarà pubblicato vessu a fine ddo 2009, dopo a fine ddo tour 2008 di “American Idol”.<ref>{{cite web | title = Archuleta signed with Jive| url=http://www.zombalabelgroup.com/news.html##201643| last=|publisher=Jive}}</ref>
I tri canzuni ca Archuleta cantò durante a finale di “American Idol”, traseru tutti ntà top 10 dei brani cchiù scaricati na iTunes.
Lu primu singolo di Archuleta, “[[Crush]]”, vinni prisintato in anteprima mondiale lu 1 agosto 2008 na Z100, ’na radio di New York; lu 12 Agosto “Crush” fu resu disponibile ppi lu download ni iTunes, unni raggiungi a prima posizione ’n 24 uri. Debuttò na sicunna posizione ’nta classifica Billboard Hot 100, sicunnu sulu a “Disturbia” di Rihanna.
Stando a Nielsen SoundScan, ’ntèi Stati Uniti na prima simana u branu vinni scarricatu 166.000 vote.<ref>{{cite web
| title=Rihanna Fends Off Archuleta Atop Hot 100
| publisher=[[Billboard (magazine)|Billboard]]
| date=2008
| url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1003841406 | accessdate=2008-08-21|archiveurl=https://archive.is/2B8C|archivedate=2012-07-19}}</ref>
== '''Carriera di attore''' ==
Stannu o sittimanale [[People]], David avissa appariri ’nterpretannu si stissu ’ntò show [[iCarly]] in onda su [[Nickelodeon]].
Apparirà macari na ’na puntata di “[[Hanna Montana]]”.<ref name="icarly debut">{{cite web
| last = Laudadio
| first =Marisa
| title= David Archuleta to Make Acting Debut
| publisher=People
| date=1 October 2008
| url =http://www.people.com/people/article/0,,20230202,00.html | accessdate=2008-11-02}}</ref>
== Discografia ==
=== Album ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
! rowspan="2"| Anno
! rowspan="2"| Abbum
! colspan="5"| Posizione cchiù jauta raggiunta
! rowspan="2"| Vendite e Cettificazioni
|- style="font-size:smaller;"
! width="35"| [[Billboard 200|US]]
! width="35"| [[ARIA Charts|AUS]]
! width="35"| [[Canadian Albums Chart|CAN]]
! width="35"| [[Germany|GER]]
! width="35"| [[UK Albums Chart|UK]]
|-
| 2008
| align="left"| '''''[[David Archuleta (album)|David Archuleta]]''''' <div style="font-size:smaller;">
* Data pubblicazione: [[11 novembre]] [[2008]]
* Etichetta discografica: [[Jive Records|Jive]]/[[Zomba Records|Zomba]]
</div>
| 2
| —
| 14
| —
| —
| style="text-align:left; font-size:smaller;" |
* Vendite USA: 500,000+<ref>{{cite web |url=http://blogs.usatoday.com/idolchatter/2008/11/idol-sales-cook.html |title=Idol sales: Cook comes in third |accessdate=2008-11-26 |last=Barnes |first=Ken |date=November 26, 2008 |publisher=[[USA Today]] |archiveurl=http://web.archive.org/web/20081201073355/http://blogs.usatoday.com/idolchatter/2008/11/idol-sales-cook.html|archivedate=2008-12-01}}</ref>
* Vendite internazionali: TBA
* RIAA: TBA
* CRIA: TBA
|-
| align="center" colspan="8"| <small>"—" significa ca l'abbum o nun ha trasutu 'n classifica o nun ha statu pubblicatu.</small>
|-
|}
=== Singoli ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
! rowspan="2"| Anno
! rowspan="2"| Singolo
! colspan="7"| Posizione cchiù jauta raggiunta
! rowspan="2"| Abbum
|- style="font-size:smaller;"
! width="40"| [[Billboard Hot 100|US Hot 100]]
! width="40"| [[Pop 100|US Pop 100]]
! width="40"| [[Hot Digital Songs|US Digital]]
! width="40"| [[Hot Adult Contemporary Tracks|US AC]]
! width="42"| [[Top 40 Mainstream|US T40 Main]]
! width="40"| [[Hot Adult Top 40 Tracks|US Adult]]
! width="40"| [[Canadian Hot 100|CAN]]
|-
| rowspan="2"| 2002
| align="left"| "Dream Sky High"
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| align="left" rowspan="2"| sulu singolo
|-
| align="left"| "Don't Tell Me"
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
| rowspan="2"| 2008
| align="left"| "[[Crush (David Archuleta song)|Crush]]"<ref name="ref_A" />
| 2
| 12
| 1
| 11
| 13
| 17
| 7
| align="left" rowspan="2"| ''[[David Archuleta (abbum)|David Archuleta]]''
|-
| align="left"| "A Little Too Not Over You"<sup><ref name="ref_B" />
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
| align="center" colspan="10"| <small>"—" significa ca l'abbum o nun ha trasutu 'n classifica o nun ha statu pubblicatu.</small>
|-
|}
=== Altre canzoni entrate in classifica ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
! rowspan="2"| Anno
! rowspan="2"| Singolo
! colspan="4"| Posizione cchiù jauta raggiunta
! rowspan="2"| Abbum
|- style="font-size:smaller;"
! width="40"| [[Billboard Hot 100|US Hot 100]]
! width="40"| [[Billboard Pop 100|US Pop 100]]
! width="40"| [[Hot Digital Songs|US Digital]]
! width="40"| [[Canadian Hot 100|CAN]]
|-
| rowspan="6"|2008
| align="left"| "[[Imagine (song)|Imagine]]"
| 36
| 35
| 16
| 31
| align="left" rowspan="5"| esibizioni ''[[American Idol]]''<br />
|-
| align="left"| "[[Don't Let the Sun Go Down on Me]]"
| 58
| 41
| 26
| 50
|-
| align="left"| "In This Moment"
| 60
| 43
| 28
| 56
|-
| align="left"| "[[Phoenix (Dan Fogelberg album)|Longer]]"
| 115
| 97
| —
| —
|-
| align="left"| "[[Think of Me]]"
| 119
| —
| —
| —
|-
| align="left"| "Angels"
| 89
| —
| 53
| 64
| align="left"| ''[[David Archuleta (album)|David Archuleta]]''
|-
| align="center" colspan="7"| <small>"—" significa ca u singolo o nun ha trasutu 'n classifica o nun ha statu pubblicatu.</small>
|-
|}
== Premi ==
{| class="wikitable"
! Anno !! Evento !! Premio !! Risuttato
|-
|rowspan="2"| 2008 ||rowspan="2"| [[Teen Choice Awards]] || 2008 - Fan cchiù fanatici || '''Vinciutu'''<ref>{{cite web
| title= Teen Choice 2008: Post Show!
| publisher=Teen Choice Awards / Fox
| date=August 2008
| url =http://www.teenchoiceawards.com/nominees/dosomething/defaultdosomething.aspx | accessdate=2008-11-02}}</ref>
|-
|2008 - U surrisu migliore (Assegnatu dopo u show) || '''Vinciutu'''<ref>{{cite web
| title= Teen Choice 2008: TC Summer Nominees
| publisher=Teen Choice Awards / Fox
| date=August 2008
| url =http://www.teenchoiceawards.com/nominees/dosomething/defaultdosomething.aspx | accessdate=2008-11-02}}</ref>
|-
|}
== Lijami nterni ==
<references />
== Lijami di fora ==
* [https://web.archive.org/web/20090907091123/http://davidarchuletanetwork.ning.com/ Situ Ufficiali(eng)]
* [http://dafansitaly.wordpress.com/ Situ italiano]
* [https://web.archive.org/web/20130114012150/http://www.americanidol.com/contestants/season7/david_archuleta/ Prufilu American Idol (eng)]
* [http://www.cbs.com/primetime/star_search2/junior_bio.php?jf=david_archuleta Prufilu Star Search (eng)]
* [https://web.archive.org/web/20050306102719/http://www.davidarchuleta.net/media/Default.htm Video e audio ddo situ ufficiali di Archuleta prima dò 2006 (eng)]
[[Catigurìa:Mùsica|Archuleta, David]]
[[Catigurìa:Biografìi|Archuleta, David]]
[[Catigurìa:Cantanti statunitenzi|Archuleta, David]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1990|Archuleta, David]]
6mq6cl6376rxubu8nxsfdehztb1aj6m
Mummia
0
42747
782773
782377
2026-06-19T18:43:26Z
GiovanniPen
22308
782773
wikitext
text/x-wiki
Na '''mummia''' è nu corpu umanu suttupunutu a na seri di prucessi chi miranu a sarbari ntô tempu nun sulu la struttura di l'ossa, ma puru tissuti, peddi, capiddi. Prucessi di mummificazzioni eranu assai normali già ntî l'èbbica di l'[[Anticu Eggittu]], chi praticava la mummificazzioni dî [[farauni|farauna]], dî sacirduti e dî sò funziunari mpurtanti.
[[File:Otzi-Quinson.jpg|miniatura|La mummia naturali nota cumu Otzi, chi proveni dô [[Neuliticu]].]]
[[Catigurìa:Storia]]
[[Catigurìa:Morti]]
7qbxgd6d660oyezue95ss37qfyxnoy1
Oscar Luiggi Scalfaru
0
47546
782777
782404
2026-06-19T19:32:55Z
GiovanniPen
22308
782777
wikitext
text/x-wiki
[[File:Oscar Luigi Scalfaro portrait.jpg|thumb|Oscar Luigi Scalfaro.]]
'''Oscar Luigi Scalfaro''' ([[Novara]], [[9 di sittèmmiru]] [[1918]] – [[Roma]], [[29 di jinnaru]] [[2012]]) fu nu maggistratu e n'òmunu politicu italianu.
Prutagunista dâ [[Risistenza]] duranti la [[secunna guerra munniali]], Scalfaro jucau nu rolu funnamintali ê primi anni dâ funnazzioni dâ [[Ripùbbrica Italiana]] ntê fila dâ [[Dimocrazzia Cristiana]].
Fu eliggiutu prima a l'[[Assimbrea Custituenti]] ntô [[1946]] e poi a la camira ri deputati ininterrottamenti finu a lu [[1992]] quannu divintò [[Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana|prisidenti dâ ripùbbrica]].
== Talìa puru ==
* [[Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana]]
* [[Carlu Azegliu Ciampi]]
* [[Giorgiu Napulitanu]]
{{Box successione
|carica = [[File:Italy-Emblem.svg|20px]] [[Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana]] [[File:Italy-Emblem.svg|20px]]
|mmàggini=
|periodo = [[1992]] - [[1999]]
|precedente = [[Franciscu Cossiga]]
|successivo = [[Carlu Azegliu Ciampi]]
}}
{{Template:Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana}}
[[Catigurìa:Biografìi|Scalfaro]]
[[Catigurìa:Puliticanti taliani]]
[[Catigurìa:Prisidenti dâ Ripùbbrica Taliana]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1918|Scalfaru]]
[[Catigurìa:Muruti ntô 2012|Scalfaru]]
10atzy8lh7h8j2rmxce452hsactetfe
Luca Parmitanu
0
48375
782779
782430
2026-06-19T19:52:44Z
GiovanniPen
22308
fix maiuscola accentata
782779
wikitext
text/x-wiki
[[File:Luca Parmitano 2009.jpg|thumb|Luca Parmitanu.]]
'''Luca Parmitanu''' ([[Paternò]], [[27 di sittèmmiru]] [[1976]]) è n'astronauta [[sicilia]]nu. Crisciutu tra [[Catania]] e [[Palermu]], si lauriau a l'[[Università]] [[Fidiricu II]] di [[Napuli]] e si scrivìu a l'[[auriunatica militari]] addivintannui pilota.
Fu silizziunalu di l'[[ESA]] ntô [[2009]] pi na missioni di sei misi ntâ [[Stazzioni Spazziali Ntirnazziunali]]. Si mbarcau di [[Baikonur]] lu [[28 di maiu]] dû [[2013]] pi na missioni di sei misi.
È lu cumannanti di la missioni [[Prugramma Artemis|Artemis III]] privista ntô [[2027]], a ca avissi a priparari lu sbarcu ntâ [[Luna]] pi l'annu appressu.
[[Catigurìa:Spazziu|Parmitanu, Luca]]
[[Catigurìa:Biografìi|Parmitanu, Luca]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1976|Parmitanu, Luca]]
ac2jbmvzlb0vsenfe3p8i7ko1wskkap
Timuliunti
0
55480
782772
782363
2026-06-19T18:37:30Z
GiovanniPen
22308
782772
wikitext
text/x-wiki
'''Timuliunti''' (n grecu anticu '''Τιμολέων'''; [[Corintu]], [[411]] a.C. circa – [[Sarausa]], [[335]] a.C. circa) fu nu politicu e cunnutteru siciliota. Fu mannatu di COrintu a Sarausa pi libbirari la citati dâ [[tirannidi]], sfruttannu l'anticu liami tra cità-matri e culonia n Sicilia.
[[File:Mura Timoleontee.jpg|miniatura|Li mura Timuliuntìi di Gela]]
[[File:Mura Timoleontee Gela.JPG|thumb|Li mura Timuliuntìi di Gela]]
== Biografìa ==
Nasciutu di na famigghia nòbbili, Timuliunti accuminzau na carrera militari tìpica dê masculi appartinenti ê famigghi corinzi, Versu lu 370 si scuntrau cu sò frati ca ntô frattempu avìa accumulatu nu putiri assai mpurtanti a Corintu, ô puntu ca l'esercitu dumannau a Timuliunti di capiari nu muvumentu pi distituìrilu. Finìu ca TImuliunti fu accusatu di l'ammazzatina di sò frati. Siccomu na bona parti dâ pupulazzioni ritinìa ca Timuliunti avìa cuntribbuitu a sbarazzari la cità di Corintu di la tirannidi, l'accusa appoi cadìu, ma Timuliunti nun appi cchiù ncàrrichi mpurtanti a Curintu.[[Catigurìa:Sarausa]]
== La spidizzioni a Sarausa ==
Ntantu la pupulazzioni sarausana avìa addumannatu a Corintu n'aiutu contra la tirannidi di [[Dionisiu II]]. Timuliunti fu misu n capu a na spidizzioni militari ca doppu aviri criatu nu quariteri ginirali a [[Adranon (Adranu)|Adranon]], arriniscìu a battiri Dionisiu ca appi aggh'irasinni n esiliu a Corintu, unni morsi pòviru.
[[Catigurìa:Biografìi]]
feql5ng1ca973i6mikcfn3igps8o9hw
Albertu Angela
0
55664
782770
782350
2026-06-19T18:32:32Z
GiovanniPen
22308
782770
wikitext
text/x-wiki
{{O}}
[[File:Alberto Angela,2013.jpg|thumb|right|Alberto Angela ntô 2013.]]
'''Albertu Angela''' ([[Pariggi]], [[8 di aprili]] [[1962]]) è nu [[jurnalista]], paliontolocu, divulgaturi scientificu e scritturi talianu.
== Biografìa ==
Figghiu di [[Pieru Angela]].
È macari cunduttori 'n [[TV]], [[Rai 1]] (''Passaggiu a Nord Ovest'', ''Spiciali Superquark'' e ''SuperQuark'') e [[Rai 3]] (''Ulisse - lu piaciri dâ scupirti'').
== Càrrera ==
* ''Na jurnata di dui miliuna d'anni fa'' (1989)
* ''Liupardu'' (1989)
* ''Albatros'' (1990)
* ''Lu pianeta di dinusàuri'' (1993)
* ''Viaggiu ntô cosmu'' (1997)
* ''Big Cat Diary'' (1998)
* ''Passaggiu a Nord Ovest'' (1997-'n cursu)
* ''Spiciali Superquark'' (1995-'n cursu)
* ''Superquark'' (1994-'n cursu)
* ''Ulisse - lu piaciri dâ scupirti'' (2000-'n cursu)
[[Catigurìa:Jurnalisti italiani|Angela, Albertu]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1962|Angela, Albertu]]
k1vrkdpuvhtcblohlhabz3pzxi4i9nt
Robbertu Rossellini
0
57384
782775
782381
2026-06-19T18:47:34Z
GiovanniPen
22308
782775
wikitext
text/x-wiki
[[Mmàggini:Rossellini+gatta.jpg|thumb|right]]
'''Roberto Gastone Zeffiro Rossellini'''<ref>[http://books.google.ca/books?id=_HpZAAAAMAAJ&q=%22Roberto+Gastone+Zeffiro+Rossellini+%22&dq=%22Roberto+Gastone+Zeffiro+Rossellini+%22&hl=en&redir_esc=y The adventures of Roberto Rossellini]</ref> ([[Roma]], [[8 di maiu]] [[1906]] – [[Roma]], [[3 di giugnu]] [[1977]]) fu nu [[riggista]] [[Italia|talianu]] di la mità dû [[vintèsimu sèculu]].
== Biografìa ==
Cèlibbri pi film comu ''Stromboli'', cu [[Ingrid Bergman]]<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0744023/bio?ref_=nm_ov_bio_sm Biografìa di R. Rossellini]</ref> di cui appi na figghia, e giratu n Sicilia, ''Roma città aperta''<ref>[https://web.archive.org/web/20140306213328/http://www.italica.rai.it/scheda.php?scheda=rossellini Italica.it: Biografia di Roberto Rossellini]</ref>.
== Carrèra ==
* ''[[La nave bianca]]'' (1941)
* ''[[L'uomo dalla croce]]'' (1943)
* ''[[Roma città aperta]]'' (1945)
* ''[[Paisà]]'' (1946)
* ''[[Germania anno zero]]'' (1948)
* ''[[Stromboli terra di Dio]]'' (1950)
* ''[[Anno uno (film 1974)|Anno uno]]'' (1974)
* ''[[Il messia]]'' (1975)
== Nuti ==
<references />
== Autri pruggetti ==
{{commonscat|Roberto Rossellini}}
== Lijami di fora ==
* [http://www.imdb.com/name/nm0744023/ Internt Movie Data base]
* [https://web.archive.org/web/20140706030158/http://www.cine-tv.net/home.html Scòla di cìnima ''Rubbertu Rossellini'' - Roma Cinecittà]
* [http://www.robertorossellini.it/ Situ ufficiali]
[[Catigurìa:Cìnima|Rossellini, Robbertu]]
[[Catigurìa:Biografìi|Rossellini, Robbertu]]
[[Catigurìa:Riggista|Rossellini, Robbertu]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1906|Rossellini, Robbertu]]
[[Catigurìa:Muruti ntô 1977|Rossellini, Robbertu]]
fne3ua6ezrzoavyw6zd4d2tg4hvbl90
Luiggi Capuana
0
67483
782784
2026-06-19T20:01:02Z
GiovanniPen
22308
GiovanniPen spustau la pàggina [[Luiggi Capuana]] nni [[Luigi Capuana]]
782784
wikitext
text/x-wiki
#RINVIA [[Luigi Capuana]]
anrkpypjwquiiy0k4fp09wnywo1uqzq
Discussioni:Luiggi Capuana
1
67484
782786
2026-06-19T20:01:02Z
GiovanniPen
22308
GiovanniPen spustau la pàggina [[Discussioni:Luiggi Capuana]] nni [[Discussioni:Luigi Capuana]]
782786
wikitext
text/x-wiki
#RINVIA [[Discussioni:Luigi Capuana]]
q8e0lxuaj868fde62v33nw1jzs69pix
Unione Sportiva Lecce (artìculu 'n salentinu)
0
67485
782790
2026-06-20T08:42:16Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Unione Sportiva Lecce]]}} L''''Uniónë Spordìva Lèccë''' (''Unione Sportiva Lecce'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Lecci|Lèccë]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. [[File:Emblema Lecce.jpg|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]] Catigurìa:P...
782790
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Unione Sportiva Lecce]]}}
L''''Uniónë Spordìva Lèccë''' (''Unione Sportiva Lecce'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Lecci|Lèccë]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:Emblema Lecce.jpg|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Pugghia]]
jacfdtveubuspi2315ef7zlepenuqrm
Associazione Calcio Milan (artìculu 'n salentinu)
0
67486
782791
2026-06-20T08:48:02Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Associazione Calcio Milan]]}} L''''Associazziónë dë Pallónë Mëlànë''' (''Associazione Calcio Milan'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Milanu|Mëlànë]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. File:AC Milan.png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra...
782791
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Associazione Calcio Milan]]}}
L''''Associazziónë dë Pallónë Mëlànë''' (''Associazione Calcio Milan'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Milanu|Mëlànë]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:AC Milan.png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Lummardìa]]
5ue0rgjn8laz9qfs64m0miqdx39z2sz
Associazione Calcio Monza
0
67487
782792
2026-06-20T08:52:01Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR)}} L''''Associazziónë dë Pallónë Mónza''' (''Associazione Calcio Monza'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Monza|Mónza]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. [[File:Logo of AC Monza.png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]] [[Catigurìa:Parlata salentina]] [[Catigurìa:Sport]] [[Catigurìa:Palluni]] Catig...
782792
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR)}}
L''''Associazziónë dë Pallónë Mónza''' (''Associazione Calcio Monza'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Monza|Mónza]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:Logo of AC Monza.png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Lummardìa]]
bb4ytue9eo5xe6yuhqxecwv05v0ssey
Società Sportiva Calcio Napoli (artìculu 'n salentinu)
0
67488
782793
2026-06-20T08:57:57Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Società Sportiva Calcio Napoli]]}} La '''Sucità Spordìva dë Pallónë Nàpulu''' (''Società Sportiva Calcio Napoli'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Nàpuli|Nàpulu]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. File:SSC Napoli 2025 (white and azure)....
782793
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Società Sportiva Calcio Napoli]]}}
La '''Sucità Spordìva dë Pallónë Nàpulu''' (''Società Sportiva Calcio Napoli'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Nàpuli|Nàpulu]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:SSC Napoli 2025 (white and azure).svg|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Campania]]
4d9m5471pzom300s5lpvvubho52jfxm
Parma Football Club (artìculu 'n salentinu)
0
67489
782794
2026-06-20T09:03:03Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Parma Football Club]]}} Lu '''Pèrma dë Pallónë 1913''' (''Parma Calcio 1913'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Parma|Pèrma]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. File:Logo Parma Calcio 1913 (adozione 2016).png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra....
782794
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Parma Football Club]]}}
Lu '''Pèrma dë Pallónë 1913''' (''Parma Calcio 1913'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Parma|Pèrma]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:Logo Parma Calcio 1913 (adozione 2016).png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Emilia Rumagna]]
92o3fwp8wngh24o02tchq4s2gttlcsk
Associazione Sportiva Roma (artìculu 'n salentinu)
0
67490
782795
2026-06-20T09:53:02Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Associazione Sportiva Roma]]}} L''''Associazziónë Spordìva Róma''' (''Associazione Sportiva Roma'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Roma|Róma]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. File:AS ROMA Text Logo 2020 - 2021 .svg|thumb|Lu lóchë dë la...
782795
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Associazione Sportiva Roma]]}}
L''''Associazziónë Spordìva Róma''' (''Associazione Sportiva Roma'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Roma|Róma]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:AS ROMA Text Logo 2020 - 2021 .svg|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Lazziu]]
makcg013civ6y3wp2fjisunohmozaqh
Unione Sportiva Sassuolo Calcio (artìculu 'n salentinu)
0
67491
782796
2026-06-20T09:57:10Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Unione Sportiva Sassuolo Calcio]]}} L''''Uniónë Spordìva Sassuólo dë Pallónë''' (''Unione Sportiva Sassuolo Calcio'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Sassòlu|Sassuólo]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. File:600px sassuolo verde nero.png...
782796
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Unione Sportiva Sassuolo Calcio]]}}
L''''Uniónë Spordìva Sassuólo dë Pallónë''' (''Unione Sportiva Sassuolo Calcio'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Sassòlu|Sassuólo]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:600px sassuolo verde nero.png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Emilia Rumagna]]
ch97ituml1aa19sod3htpdx0sfnx7yu
Torino Football Club 1906 (artìculu 'n salentinu)
0
67492
782797
2026-06-20T10:01:22Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Torino Football Club 1906]]}} Lu '''Turìnë Clèbbë dë Pallónë 1906''' (''Torino Football Club 1906'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Turinu|Turìnë]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. File:Ac-torino-old-2.png|thumb|Lu lóchë dë la šqu...
782797
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Torino Football Club 1906]]}}
Lu '''Turìnë Clèbbë dë Pallónë 1906''' (''Torino Football Club 1906'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Turinu|Turìnë]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:Ac-torino-old-2.png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Piemunti]]
5rxnwolk2jjhkwrqilhxj24r3wzowhk
Udinese Calcio (artìculu 'n salentinu)
0
67493
782798
2026-06-20T10:04:49Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Udinese Calcio]]}} L''''Udënèsë dë Pallónë''' (''Udinese Calcio'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Udini|Ùdënë]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. [[File:Udinese Calcio 2010.svg|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]] Catigurìa:Parlata sa...
782798
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR), si stai circannu l'artìculu scrittu 'n sicilianu standard|[[Udinese Calcio]]}}
L''''Udënèsë dë Pallónë''' (''Udinese Calcio'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Udini|Ùdënë]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:Udinese Calcio 2010.svg|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Friuli Venezzia Giulia]]
mesg8uztvkmqd2ikw1wq9lkm2tim4a0
Venezia Football Club
0
67494
782799
2026-06-20T10:10:05Z
Davide2025
48295
Pàggina nova: {{Appellu a le salentini}} {{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR)}} Lu '''Vënèzzia Clèbbë dë Pallónë''' (''Venezia Football Club'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Vinezzia|Vënèzzia]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]]. [[File:600px Verde Nero e Arancione (Diagonale) con leone e pallone.png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]] [[Catigurìa:Parlata salentina]] Cati...
782799
wikitext
text/x-wiki
{{Appellu a le salentini}}
{{VariantiSalentu|artìculu è scrittu 'n salentinu di Stuni (BR)}}
Lu '''Vënèzzia Clèbbë dë Pallónë''' (''Venezia Football Club'' ndë l'[[Lingua taliana|Italiànë]]) ì na šquàtra dë [[Palluni (sport)|pallónë]] dë [[Vinezzia|Vënèzzia]] ca šté nda la [[Seria A (palluni)|Sèrie A]].
[[File:600px Verde Nero e Arancione (Diagonale) con leone e pallone.png|thumb|Lu lóchë dë la šquàtra.]]
[[Catigurìa:Parlata salentina]]
[[Catigurìa:Sport]]
[[Catigurìa:Palluni]]
[[Catigurìa:Squatri taliani di palluni]]
[[Catigurìa:Vènitu]]
69jvs6k4o2kkrdtsiboy9blxmbp5ngq