Wikipedia
scwiki
https://sc.wikipedia.org/wiki/P%C3%A0gina_printzipale
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Media
Ispetziale
Cuntierra
Usuàriu
Cuntierra usuàriu
Wikipedia
Cuntierra Wikipedia
File
Cuntierra file
MediaWiki
Cuntierra MediaWiki
Template
Cuntierra template
Agiudu
Cuntierra agiudu
Categoria
Cuntierra categoria
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
A primu sunt bènnidos...
0
20326
189883
180524
2026-04-24T19:28:30Z
InternetArchiveBot
10458
Sarvende 1 fonte(es) e etichetende·nde 0 comente morta(as).) #IABot (v2.0.9.5
189883
wikitext
text/x-wiki
{{LSC}}
[[File:Poem by Martin Niemoeller at the the Holocaust memorial in Boston MA.jpg|thumb|Su testu in unu monumentu in ammentu de sa [[Olocàustu|Shoah]] in [[Boston]]]]
'''''A primu sunt bènnidos'''''... est unu sermone de su pastore Martin Niemöller a pitzus de s'apatia de is intelletuales tedescos de sighida a sa pigada de su podere de is [[Natzionalsotzialismu|nazistas]] e de is purgas de totu is grupos chi issos discriminaiant. Sa poesia est bene connota, tzitada a fitianu e est unu mollu pobulare pro descrìere is perìgulos de s'indiferèntzia polìtica, e comente issa a bortas incumentzet intzullende sa gente contras a un'obietivu impreende sa timoria.
== Su testu ==
Sa versione atzetada comente originale dae s'istudiosu Harold Marcuse, cun s'agiunta de su de bator versos, impreada dae s'autore a pustis de su 1945, narat<ref>{{Tzita web|url=http://martin-niemoeller-stiftung.de/martin-niemoeller/was-sagte-niemoeller-wirklich|tìtulu=Was sagte Niemöller wirklich? – Martin Niemöller Stiftung|limba=de-DE|atzessu=2020-11-20|dataarchìviu=2022-02-22|urlarchìviu=https://web.archive.org/web/20220222030923/http://martin-niemoeller-stiftung.de/martin-niemoeller/was-sagte-niemoeller-wirklich|urlmortu=eja}}</ref><ref>{{Tzita publicatzione|autore=Harold Marcuse|tìtulu=The Origin and Reception of Martin Niemöller's Quotation "First they came for the communists ..."|limba=en|url=http://marcuse.faculty.history.ucsb.edu/projects/niem/articles/Marcuse2014NiemoellerQuote147gWeb.pdf}}</ref>:
{{Tzitatzione|Cando is nazistas ant pigadu a is comunistas so abarradu mudu, ca no fia comunista.<br>
Cando ant acorradu a is sotzialdemocràticos so abarradu mudu, ca no fia sotzialdemocràticu.<br>
Cando ant pigadu a is sindacalistas so abarradu mudu, ca no fia sindacalista.<br>
Cando ant pigadu a is ebreos so abarradu mudu, ca no fia ebreu.<br>
Cando ant pigadu a mene, non ddoe fiat prus nemos chi si nde podiat chesciare.|3=Als die Nazis die Kommunisten holten, habe ich geschwiegen; ich war ja kein Kommunist.<br>
Als sie die Sozialdemokraten einsperrten, habe ich geschwiegen; ich war ja kein Sozialdemokrat.<br>
Als sie die Gewerkschafter holten, habe ich geschwiegen; ich war ja kein Gewerkschafter.<br>
Als sie die Juden holten, habe ich geschwiegen; ich war ja kein Jude.<br>
Als sie mich holten, gab es keinen mehr, der protestieren konnte.|limba=de}}
A custa versione si nde sunt agiuntas àteras, prus poèticas, chi bortas medas nòminant àteros grupos ètnicos, polìticos e culturales e incumentzant cun s'''incipit'' famadu "'''A primu sunt bènnidos'''". Una versione impreada meda, pro esempru, narat<ref>{{Tzita web|url=https://aforismi.meglio.it/aforisma.htm?id=6008|tìtulu=Frasi famose|situ=aforismi.meglio.it|limba=it|atzessu=2020-11-20}}</ref><ref>{{Tzita web|url=http://www.ilpost.it/2018/06/19/martin-niemoller-prima-vennero/|tìtulu="Prima di tutto vennero a prendere gli zingari, e fui contento, perché rubacchiavano"|situ=Il Post|data=2018-06-19|limba=it-IT|atzessu=2020-11-20}}</ref>:
{{Tzitatzione|A primu sunt bènnidos a pigare a is zìngaros, e deo fia cuntentu, ca furantzulaiant.<br>
A pustis sunt bènnidos a pigare a is ebreos, e mi nde so abarradu mudu, ca non m'andaiant a gèniu.<br>
A pustis sunt bènnidos a pigare a is omosessuales, e fia aliviadu, ca m'infadaiant.<br>
A pustis sunt bènnidos a pigare a is comunistas e deo no apo naradu nudda, ca no fia comunista.<br>
Una die sunt bènnidos a pigare a mene, e non ddoe fiat abarradu nemos a si nde chesciare.}}
== Contierra a pitzus de s'orìgine e de su testu ==
In is paisos de [[limba ispagnola]] sa poesia est istada s'ispissu atribuida a Bertolt Brecht incumentzende dae is annos setanta, mancari no esistat proa peruna chi su drammaturgu tedescu apat mai, nemmancu in forma variada, nen publicadu nen resadu cussos versos.<ref>{{Tzita web|url=http://www.webnews.it/2008/05/23/prima-di-tutto-vennero-a-prendere-le-bufale/|tìtulu=Prima di tutto vennero a prendere le bufale|limba=it|atzessu=27 febbraio 2017}}</ref>
Unas cantas chircas<ref>{{Tzita web|url=http://marcuse.faculty.history.ucsb.edu/niem.htm|tìtulu=Niemöller, origin of famous quotation "First they came for the Communists..."|situ=marcuse.faculty.history.ucsb.edu|limba=en|atzessu=2020-11-20}}</ref> ant postu s'orìgine de sa poesia a is arresonos pronuntziados dae Niemöller in su 1946.<ref>{{Tzita web|url=http://www.history.ucsb.edu/faculty/marcuse/niem.htm|tìtulu=Martin Niemöller|autore=Harold Marcuse|limba=en|atzessu=16 febbraio 2006}}</ref> Comente e chi siat, su testu de sa poesia abarrat contierradu: ddoe at variantes medas, chi si diferèntziant siat pro is persones tzitadas ([[comunistas]], [[sotzialistas]], [[ebreos]], catòlicos, testimòngios de Geova, [[Omosessualidade|omosessuales]], malàidos incuràbiles etc), siat pro s'òrdine chi sunt tzitadas.<ref>Pro is testos cumpletos bide [https://it.wikiquote.org/wiki/Martin%20Niemöller Martin Niemöller].</ref> Comente narat Richard John Neuhaus in su nùmeru de santandria 2001 de su diàriu suo in lìnia ''First Things'', cando a Niemöller in su 1971 dd'ant pregontadu sa versione curreta de tzitare, at naradu chi no fiat seguru meda de àere naradu cuddas paràulas ma, si sa gente insistiat a ddu tzitare, issu diat àere prefertu sa versione chi faeddat de comunistas, sotzialdemocràticos, sindacalistas, mene.<ref>{{Tzita web|url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/martin-niemoeller-first-they-came-for-the-socialists|tìtulu=Martin Niemöller first they came for the socialists...|autore=United States Holocaust Memorial Museum|limba=en|atzessu=16 giugno 2020}}</ref>
== Riferimentos ==
<references />
lgw00hd96vf6d628l0w1y37d4ob4zy6
Cuntierra:A primu sunt bènnidos...
1
23484
189884
2026-04-24T19:28:30Z
InternetArchiveBot
10458
Notìfica de fontes modificadas chi bisòngiant de una revisione) #IABot (v2.0.9.5
189884
wikitext
text/x-wiki
== Ligàmenes esternos modificados (Abrile 2026) ==
Salude a totus,
Como como apo modificadu in manera automàtica 1 ligàmene(s) esternu(os) in [[A primu sunt bènnidos...]].
Pro praghere averguade [https://sc.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=189883 sa modìfica mea]. Si tenides preguntas o bisongiades chi su robot ignoret sos ligàmenes o sa pàgina de su totu, bisitade [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|custa pàgina de sas PF]] pro àteras informatziones. Apo fatu custas modìficas:
*Archìviu https://web.archive.org/web/20220222030923/http://martin-niemoeller-stiftung.de/martin-niemoeller/was-sagte-niemoeller-wirklich annantu a http://martin-niemoeller-stiftung.de/martin-niemoeller/was-sagte-niemoeller-wirklich
.
Pompiade·bos sas preguntas fitianas pro informatziones in subra de s’acontzu de sos errores cun su robot.
Adiosu - [[Usuàriu:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Cuntierra usuàriu:InternetArchiveBot|cuntierra]]) 21:28, 24 Abr 2026 (CEST)
ncro9g3vkv27t44kd8atu75rmitbrsi