سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sd">
  <siteinfo>
    <sitename>وڪيپيڊيا</sitename>
    <dbname>sdwiki</dbname>
    <base>https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ذريعات</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">واپرائيندڙ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">واپرائيندڙ بحث</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وڪيپيڊيا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">وڪيپيڊيا بحث</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل بحث</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ذريعات وڪي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ذريعات وڪي بحث</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچو بحث</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">مدد</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">مدد بحث</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">زمرو</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">زمرو بحث</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">باب</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">باب بحث</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڊيول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڊيول بحث</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1610</id>
    <revision>
      <id>371228</id>
      <parentid>184358</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>371228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1319" sha1="4hpfpnti08jrj6iloh4eyq18bup235n" xml:space="preserve">'''ڊجيٽل ياداشت''' (Digital Memory) يا '''عددي سنڀار''' [[ڏونائي سرشتو|ڏونائي سرشتي]] جي انگن کي محفوظ ڪري سگھي ٿي. [[برقيات]] جي ميدان ۾ [[ٽيڪنيڀياس|ٽيڪنيڀياسي]] ترقيءَ سان عددي سنڀار وجود ۾ اچي سگھي. مگر عددي سنڀار جو ڪثرت سان عام استعمال ۾ اچڻ تڏھن ئي ممڪن بڻيو جڏھن [[پٿ برقيات]] وجود ۾ آئي. پٿ برقيات جي بدولت ھڪ چورس سينٽي ميٽر جي سليڪان چپ ۾ لکين [[ٽرانزسٽر]] سمائجي سگھيا ۽ وسيع سنڀارون وجود ۾ آيون. عددي سنڀار جو ھڪ ايڪو ھڪ ٻڪو انگ يا [[ٻٽ]] (Bit) کي محفوظ ڪري سگھي ٿو. ڪنھن عددي سنڀار جي وسعت [[ٻائٽ]] (Byte) يا [[ڪِلو ٻائٽ]] (Kb) ۾ ماپي ويندي آھي. مگر [[ٽيڪنيڀياس]] جي مزيد ترقيءَ باعث عددي سنڀار جي وسعت ڪلو ٻائٽ جون حدون اورانگھي ھاڻي [[ميگا ٻائٽ ٻاٽ]] (Mb)، [[گيگا ٻائٽ]] (Gb) ۽ [[ٽيرا ٻائٽ]] (Terabyte) جي حدن ۾ پھچي وئي آھي.

{{ڪچو}}

[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]]</text>
      <sha1>4hpfpnti08jrj6iloh4eyq18bup235n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371229</id>
      <parentid>371228</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>371229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="bwxks2zbpvj6s3160d0usfl1w33mhxq" xml:space="preserve">'''ڊجيٽل ياداشت''' (&lt;small&gt;Digital Memory&lt;/small&gt;) يا '''عددي سنڀار''' [[ڏونائي سرشتو|ڏونائي سرشتي]] جي انگن کي محفوظ ڪري سگھي ٿي. [[برقيات]] جي ميدان ۾ [[ٽيڪنيڀياس|ٽيڪنيڀياسي]] ترقيءَ سان عددي سنڀار وجود ۾ اچي سگھي. مگر عددي سنڀار جو ڪثرت سان عام استعمال ۾ اچڻ تڏھن ئي ممڪن بڻيو جڏھن [[پٿ برقيات]] وجود ۾ آئي. پٿ برقيات جي بدولت ھڪ چورس سينٽي ميٽر جي سليڪان چپ ۾ لکين [[ٽرانزسٽر]] سمائجي سگھيا ۽ وسيع سنڀارون وجود ۾ آيون. عددي سنڀار جو ھڪ ايڪو ھڪ ٻڪو انگ يا [[ٻٽ]] (Bit) کي محفوظ ڪري سگھي ٿو. ڪنھن عددي سنڀار جي وسعت [[ٻائٽ]] (Byte) يا [[ڪِلو ٻائٽ]] (Kb) ۾ ماپي ويندي آھي. مگر [[ٽيڪنيڀياس]] جي مزيد ترقيءَ باعث عددي سنڀار جي وسعت ڪلو ٻائٽ جون حدون اورانگھي ھاڻي [[ميگا ٻائٽ ٻاٽ]] (Mb)، [[گيگا ٻائٽ]] (Gb) ۽ [[ٽيرا ٻائٽ]] (Terabyte) جي حدن ۾ پھچي وئي آھي.

{{ڪچو}}

[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]]</text>
      <sha1>bwxks2zbpvj6s3160d0usfl1w33mhxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371230</id>
      <parentid>371229</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>371230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5728" sha1="g0bi3olyq47u6qxzxpqj6xv3alijhvf" xml:space="preserve">'''ڊجيٽل ياداشت''' (&lt;small&gt;Digital Memory&lt;/small&gt;) يا '''عددي سنڀار''' [[ڏونائي سرشتو|ڏونائي سرشتي]] جي انگن کي محفوظ ڪري سگھي ٿي. [[برقيات]] جي ميدان ۾ [[ٽيڪنيڀياس|ٽيڪنيڀياسي]] ترقيءَ سان عددي سنڀار وجود ۾ اچي سگھي. مگر عددي سنڀار جو ڪثرت سان عام استعمال ۾ اچڻ تڏھن ئي ممڪن بڻيو جڏھن [[پٿ برقيات]] وجود ۾ آئي. پٿ برقيات جي بدولت ھڪ چورس سينٽي ميٽر جي سليڪان چپ ۾ لکين [[ٽرانزسٽر]] سمائجي سگھيا ۽ وسيع سنڀارون وجود ۾ آيون. عددي سنڀار جو ھڪ ايڪو ھڪ ٻڪو انگ يا [[ٻٽ]] (Bit) کي محفوظ ڪري سگھي ٿو. ڪنھن عددي سنڀار جي وسعت [[ٻائٽ]] (Byte) يا [[ڪِلو ٻائٽ]] (Kb) ۾ ماپي ويندي آھي. مگر [[ٽيڪنيڀياس]] جي مزيد ترقيءَ باعث عددي سنڀار جي وسعت ڪلو ٻائٽ جون حدون اورانگھي ھاڻي [[ميگا ٻائٽ ٻاٽ]] (Mb)، [[گيگا ٻائٽ]] (Gb) ۽ [[ٽيرا ٻائٽ]] (Terabyte) جي حدن ۾ پھچي وئي آھي.

{{Use American English|date = April 2019}}
{{Short description|Data storage device}}
{{Memory types}}

'''Semiconductor memory''' is a [[digital electronics|digital electronic]] [[semiconductor device]] used for [[digital data storage]], such as [[computer memory]]. It typically refers to devices in which data is stored within [[metal–oxide–semiconductor]] (MOS) [[memory cell (computing)|memory cells]] on a [[silicon]] [[integrated circuit]] '''memory chip'''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The MOS Memory Market |url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/MEMORY97/SEC01.PDF |website=Integrated Circuit Engineering Corporation |publisher=[[Smithsonian Institution]] |year=1997 |access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=MOS Memory Market Trends |url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/STATUS98/SEC07.PDF |website=Integrated Circuit Engineering Corporation |publisher=[[Smithsonian Institution]] |year=1998 |access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Veendrick|2017|pp=314–315}} There are numerous different types using different semiconductor technologies. The two main types of [[random-access memory]] (RAM) are [[static RAM]] (SRAM), which uses several [[transistor]]s per memory cell, and [[dynamic RAM]] (DRAM), which uses a transistor and a [[MOS capacitor]] per cell. [[Non-volatile memory]] (such as [[EPROM]], [[EEPROM]] and [[flash memory]]) uses [[floating-gate]] memory cells, which consist of a single [[Floating-gate MOSFET|floating-gate transistor]] per cell.

Most types of semiconductor memory have the property of [[random access]],&lt;ref name=FIFO&gt;{{cite book|last1=Lin|first1=Wen C.|title=CRC Handbook of Digital System Design, Second Edition|date=1990|publisher=CRC Press|isbn=0849342724|page=225|url=https://books.google.com/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;q=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|access-date=4 January 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027130129/https://books.google.es/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;lpg=PA225&amp;dq=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|archive-date=27 October 2016}}&lt;/ref&gt; which means that it takes the same amount of time to access any memory location, so data can be efficiently accessed in any random order.&lt;ref name=&quot;Dawoud&quot;&gt;{{cite book
 |last        = Dawoud
 |first       = Dawoud Shenouda
 |author2     = R. Peplow
 |title       = Digital System Design - Use of Microcontroller
 |publisher   = River Publishers
 |date        = 2010
 |pages       = 255–258
 |url         = https://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;q=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;pg=PA257
 |isbn        = 978-8792329400
 |url-status     = live
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20140706082433/http://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;pg=PA257&amp;lpg=PA257&amp;dq=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;source=bl&amp;ots=owvKMZ2DDC&amp;sig=VRoPAV6R1pTAdFLuzms-jlage-8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FLJZUJLqGpCUigLErYD4Aw&amp;ved=0CFkQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=%22semiconductor%20memory%22%20%22random%20access%22%20disk&amp;f=false
 |archive-date = 2014-07-06
}}&lt;/ref&gt; This contrasts with data storage media such as [[compact disc|CDs]] which read and write data consecutively and therefore the data can only be accessed in the same sequence it was written.  Semiconductor memory also has much faster [[access time]]s than other types of data storage; a [[byte]] of data can be written to or read from semiconductor memory within a few [[nanosecond]]s, while access time for rotating storage such as hard disks is in the range of milliseconds.  For these reasons it is used for [[primary storage]], to hold the program and data the computer is currently working on, among other uses.

{{As of|2017}}, sales of semiconductor memory chips are {{US$|124 billion|long=no}} annually, accounting for {{#expr:(124/412.12)*100 round 0}}% of the [[semiconductor industry]].&lt;ref&gt;{{cite news |title=Annual Semiconductor Sales Increase 21.6 Percent, Top $400 Billion for First Time |url=https://www.semiconductors.org/annual-semiconductor-sales-increase-21.6-percent-top-400-billion-for-first-time/ |access-date=29 July 2019 |publisher=[[Semiconductor Industry Association]] |date=5 February 2018}}&lt;/ref&gt; [[Shift register]]s, [[processor register]]s, [[data buffer]]s and other small digital registers that have no [[address decoder|memory address decoding mechanism]] are typically not referred to as ''memory'' although they also store digital data.

{{ڪچو}}

[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]]</text>
      <sha1>g0bi3olyq47u6qxzxpqj6xv3alijhvf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371231</id>
      <parentid>371230</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>371231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8880" sha1="nbrql6se2pcb7tqrtj8upbb3epu2yzp" xml:space="preserve">{{Short description|Data storage device}}
'''سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت''' (Semiconductor Memory) هڪ ڊجيٽل اليڪٽرانڪ سيمي ڪنڊڪٽر ڊيوائس آهي جيڪا ڊجيٽل ڊيٽا اسٽوريج لاءِ استعمال ٿيندي آهي. جهڙوڪ ڪمپيوٽر ميموري. اهو عام طور تي ڊوائيسز ڏانهن اشارو ڪري ٿو. جنهن ۾ ڊيٽا ڌاتو-آڪسائيڊ-سيميڪنڊڪٽر (MOS) ميموري سيلز اندر محفوظ ڪئي ويندي آهي. سلڪون انٽيگريٽيڊ سرڪٽ ميموري چپ تي. مختلف سيمي ڪنڊڪٽر ٽيڪنالاجي استعمال ڪندي ڪيترائي مختلف قسم آهن. بي ترتيب رسائي ميموري (RAM) جا ٻه مکيه قسم جامد RAM (SRAM) آهن. جيڪو هر ميموري سيل ۾ ڪيترائي ٽرانزسٽر استعمال ڪندو آهي. ۽ متحرڪ RAM (DRAM). جيڪو هر سيل ۾ هڪ ٽرانزسٽر ۽ هڪ MOS ڪيپيسيٽر استعمال ڪندو آهي. غير مستحڪم ميموري (جهڙوڪ EPROM، EEPROM ۽ فليش ميموري) فلوٽنگ-گيٽ ميموري سيلز استعمال ڪندي آهي. جيڪي هر سيل ۾ هڪ واحد فلوٽنگ-گيٽ ٽرانزسٽر تي مشتمل هوندا آهن. * گهڻن قسمن جي سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ بي ترتيب رسائي جي ملڪيت هوندي آهي. جنهن جو مطلب آهي ته ڪنهن به ميموري جي جڳهه تائين رسائي حاصل ڪرڻ ۾ ساڳئي وقت لڳندو آهي. تنهن ڪري ڊيٽا کي ڪنهن به بي ترتيب ترتيب ۾ موثر طريقي سان رسائي سگهجي ٿو. اهو ڊيٽا اسٽوريج ميڊيا سان متضاد آهي. جهڙوڪ سي ڊي جيڪي مسلسل ڊيٽا پڙهي ۽ لکن ٿيون. ۽ تنهن ڪري ڊيٽا صرف ساڳئي ترتيب ۾ رسائي ڪري سگهجي ٿو جيڪو اهو لکيو ويو هو. سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ ڊيٽا اسٽوريج جي ٻين قسمن جي ڀيٽ ۾ تمام تيز رسائي جو وقت پڻ هوندو آهي. ڊيٽا جو هڪ بائيٽ ڪجهه نانو سيڪنڊن اندر سيمي ڪنڊڪٽر ميموري مان لکي يا پڙهي سگهجي ٿو. جڏهن ته هارڊ ڊسڪ وانگر گھمڻ واري اسٽوريج لاءِ رسائي جو وقت ملي سيڪنڊن جي حد ۾ آهي. انهن سببن جي ڪري. اهو پرائمري اسٽوريج لاءِ استعمال ٿيندو آهي. پروگرام ۽ ڊيٽا کي رکڻ لاءِ. ڪمپيوٽر هن وقت ڪم ڪري رهيو آهي. ٻين استعمالن جي وچ ۾. * 2017 تائين. سيمي ڪنڊڪٽر ميموري چپس جي وڪرو هر سال 124 بلين آمريڪي ڊالر آهي. سيمي ڪنڊڪٽر انڊسٽري جو 30٪ حساب. شفٽ رجسٽر، پروسيسر رجسٽر، ڊيٽا بفر ۽ ٻيا ننڍا ڊجيٽل رجسٽر (جن ۾ ڪو به ميموري ايڊريس ڊيڪوڊنگ ميڪانيزم ناهي) عام طور تي ميموري طور حوالو نه ڏنو ويندو آهي. جيتوڻيڪ اهي ڊجيٽل ڊيٽا پڻ ذخيرو ڪن ٿا.

'''Semiconductor memory''' is a [[digital electronics|digital electronic]] [[semiconductor device]] used for [[digital data storage]], such as [[computer memory]]. It typically refers to devices in which data is stored within [[metal–oxide–semiconductor]] (MOS) [[memory cell (computing)|memory cells]] on a [[silicon]] [[integrated circuit]] '''memory chip'''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The MOS Memory Market |url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/MEMORY97/SEC01.PDF |website=Integrated Circuit Engineering Corporation |publisher=[[Smithsonian Institution]] |year=1997 |access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=MOS Memory Market Trends |url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/STATUS98/SEC07.PDF |website=Integrated Circuit Engineering Corporation |publisher=[[Smithsonian Institution]] |year=1998 |access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Veendrick|2017|pp=314–315}} There are numerous different types using different semiconductor technologies. The two main types of [[random-access memory]] (RAM) are [[static RAM]] (SRAM), which uses several [[transistor]]s per memory cell, and [[dynamic RAM]] (DRAM), which uses a transistor and a [[MOS capacitor]] per cell. [[Non-volatile memory]] (such as [[EPROM]], [[EEPROM]] and [[flash memory]]) uses [[floating-gate]] memory cells, which consist of a single [[Floating-gate MOSFET|floating-gate transistor]] per cell.

Most types of semiconductor memory have the property of [[random access]],&lt;ref name=FIFO&gt;{{cite book|last1=Lin|first1=Wen C.|title=CRC Handbook of Digital System Design, Second Edition|date=1990|publisher=CRC Press|isbn=0849342724|page=225|url=https://books.google.com/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;q=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|access-date=4 January 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027130129/https://books.google.es/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;lpg=PA225&amp;dq=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|archive-date=27 October 2016}}&lt;/ref&gt; which means that it takes the same amount of time to access any memory location, so data can be efficiently accessed in any random order.&lt;ref name=&quot;Dawoud&quot;&gt;{{cite book
 |last        = Dawoud
 |first       = Dawoud Shenouda
 |author2     = R. Peplow
 |title       = Digital System Design - Use of Microcontroller
 |publisher   = River Publishers
 |date        = 2010
 |pages       = 255–258
 |url         = https://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;q=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;pg=PA257
 |isbn        = 978-8792329400
 |url-status     = live
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20140706082433/http://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;pg=PA257&amp;lpg=PA257&amp;dq=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;source=bl&amp;ots=owvKMZ2DDC&amp;sig=VRoPAV6R1pTAdFLuzms-jlage-8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FLJZUJLqGpCUigLErYD4Aw&amp;ved=0CFkQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=%22semiconductor%20memory%22%20%22random%20access%22%20disk&amp;f=false
 |archive-date = 2014-07-06
}}&lt;/ref&gt; This contrasts with data storage media such as [[compact disc|CDs]] which read and write data consecutively and therefore the data can only be accessed in the same sequence it was written.  Semiconductor memory also has much faster [[access time]]s than other types of data storage; a [[byte]] of data can be written to or read from semiconductor memory within a few [[nanosecond]]s, while access time for rotating storage such as hard disks is in the range of milliseconds.  For these reasons it is used for [[primary storage]], to hold the program and data the computer is currently working on, among other uses.

{{As of|2017}}, sales of semiconductor memory chips are {{US$|124 billion|long=no}} annually, accounting for {{#expr:(124/412.12)*100 round 0}}% of the [[semiconductor industry]].&lt;ref&gt;{{cite news |title=Annual Semiconductor Sales Increase 21.6 Percent, Top $400 Billion for First Time |url=https://www.semiconductors.org/annual-semiconductor-sales-increase-21.6-percent-top-400-billion-for-first-time/ |access-date=29 July 2019 |publisher=[[Semiconductor Industry Association]] |date=5 February 2018}}&lt;/ref&gt; [[Shift register]]s, [[processor register]]s, [[data buffer]]s and other small digital registers that have no [[address decoder|memory address decoding mechanism]] are typically not referred to as ''memory'' although they also store digital data.

==عددي ياداشت==
'''ڊجيٽل ياداشت''' (&lt;small&gt;Digital Memory&lt;/small&gt;) يا '''عددي سنڀار''' [[ڏونائي سرشتو|ڏونائي سرشتي]] جي انگن کي محفوظ ڪري سگھي ٿي. [[برقيات]] جي ميدان ۾ [[ٽيڪنيڀياس|ٽيڪنيڀياسي]] ترقيءَ سان عددي سنڀار وجود ۾ اچي سگھي. مگر عددي سنڀار جو ڪثرت سان عام استعمال ۾ اچڻ تڏھن ئي ممڪن بڻيو جڏھن [[پٿ برقيات]] وجود ۾ آئي. پٿ برقيات جي بدولت ھڪ چورس سينٽي ميٽر جي سليڪان چپ ۾ لکين [[ٽرانزسٽر]] سمائجي سگھيا ۽ وسيع سنڀارون وجود ۾ آيون. عددي سنڀار جو ھڪ ايڪو ھڪ ٻڪو انگ يا [[ٻٽ]] (Bit) کي محفوظ ڪري سگھي ٿو. ڪنھن عددي سنڀار جي وسعت [[ٻائٽ]] (Byte) يا [[ڪِلو ٻائٽ]] (Kb) ۾ ماپي ويندي آھي. مگر [[ٽيڪنيڀياس]] جي مزيد ترقيءَ باعث عددي سنڀار جي وسعت ڪلو ٻائٽ جون حدون اورانگھي ھاڻي [[ميگا ٻائٽ ٻاٽ]] (Mb)، [[گيگا ٻائٽ]] (Gb) ۽ [[ٽيرا ٻائٽ]] (Terabyte) جي حدن ۾ پھچي وئي آھي.

[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]]</text>
      <sha1>nbrql6se2pcb7tqrtj8upbb3epu2yzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371232</id>
      <parentid>371231</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Memon2025 صفحي [[عددي سنڀار]] کي [[سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت]] ڏانھن چوريو</comment>
      <origin>371231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8880" sha1="nbrql6se2pcb7tqrtj8upbb3epu2yzp" xml:space="preserve">{{Short description|Data storage device}}
'''سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت''' (Semiconductor Memory) هڪ ڊجيٽل اليڪٽرانڪ سيمي ڪنڊڪٽر ڊيوائس آهي جيڪا ڊجيٽل ڊيٽا اسٽوريج لاءِ استعمال ٿيندي آهي. جهڙوڪ ڪمپيوٽر ميموري. اهو عام طور تي ڊوائيسز ڏانهن اشارو ڪري ٿو. جنهن ۾ ڊيٽا ڌاتو-آڪسائيڊ-سيميڪنڊڪٽر (MOS) ميموري سيلز اندر محفوظ ڪئي ويندي آهي. سلڪون انٽيگريٽيڊ سرڪٽ ميموري چپ تي. مختلف سيمي ڪنڊڪٽر ٽيڪنالاجي استعمال ڪندي ڪيترائي مختلف قسم آهن. بي ترتيب رسائي ميموري (RAM) جا ٻه مکيه قسم جامد RAM (SRAM) آهن. جيڪو هر ميموري سيل ۾ ڪيترائي ٽرانزسٽر استعمال ڪندو آهي. ۽ متحرڪ RAM (DRAM). جيڪو هر سيل ۾ هڪ ٽرانزسٽر ۽ هڪ MOS ڪيپيسيٽر استعمال ڪندو آهي. غير مستحڪم ميموري (جهڙوڪ EPROM، EEPROM ۽ فليش ميموري) فلوٽنگ-گيٽ ميموري سيلز استعمال ڪندي آهي. جيڪي هر سيل ۾ هڪ واحد فلوٽنگ-گيٽ ٽرانزسٽر تي مشتمل هوندا آهن. * گهڻن قسمن جي سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ بي ترتيب رسائي جي ملڪيت هوندي آهي. جنهن جو مطلب آهي ته ڪنهن به ميموري جي جڳهه تائين رسائي حاصل ڪرڻ ۾ ساڳئي وقت لڳندو آهي. تنهن ڪري ڊيٽا کي ڪنهن به بي ترتيب ترتيب ۾ موثر طريقي سان رسائي سگهجي ٿو. اهو ڊيٽا اسٽوريج ميڊيا سان متضاد آهي. جهڙوڪ سي ڊي جيڪي مسلسل ڊيٽا پڙهي ۽ لکن ٿيون. ۽ تنهن ڪري ڊيٽا صرف ساڳئي ترتيب ۾ رسائي ڪري سگهجي ٿو جيڪو اهو لکيو ويو هو. سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ ڊيٽا اسٽوريج جي ٻين قسمن جي ڀيٽ ۾ تمام تيز رسائي جو وقت پڻ هوندو آهي. ڊيٽا جو هڪ بائيٽ ڪجهه نانو سيڪنڊن اندر سيمي ڪنڊڪٽر ميموري مان لکي يا پڙهي سگهجي ٿو. جڏهن ته هارڊ ڊسڪ وانگر گھمڻ واري اسٽوريج لاءِ رسائي جو وقت ملي سيڪنڊن جي حد ۾ آهي. انهن سببن جي ڪري. اهو پرائمري اسٽوريج لاءِ استعمال ٿيندو آهي. پروگرام ۽ ڊيٽا کي رکڻ لاءِ. ڪمپيوٽر هن وقت ڪم ڪري رهيو آهي. ٻين استعمالن جي وچ ۾. * 2017 تائين. سيمي ڪنڊڪٽر ميموري چپس جي وڪرو هر سال 124 بلين آمريڪي ڊالر آهي. سيمي ڪنڊڪٽر انڊسٽري جو 30٪ حساب. شفٽ رجسٽر، پروسيسر رجسٽر، ڊيٽا بفر ۽ ٻيا ننڍا ڊجيٽل رجسٽر (جن ۾ ڪو به ميموري ايڊريس ڊيڪوڊنگ ميڪانيزم ناهي) عام طور تي ميموري طور حوالو نه ڏنو ويندو آهي. جيتوڻيڪ اهي ڊجيٽل ڊيٽا پڻ ذخيرو ڪن ٿا.

'''Semiconductor memory''' is a [[digital electronics|digital electronic]] [[semiconductor device]] used for [[digital data storage]], such as [[computer memory]]. It typically refers to devices in which data is stored within [[metal–oxide–semiconductor]] (MOS) [[memory cell (computing)|memory cells]] on a [[silicon]] [[integrated circuit]] '''memory chip'''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The MOS Memory Market |url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/MEMORY97/SEC01.PDF |website=Integrated Circuit Engineering Corporation |publisher=[[Smithsonian Institution]] |year=1997 |access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=MOS Memory Market Trends |url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/STATUS98/SEC07.PDF |website=Integrated Circuit Engineering Corporation |publisher=[[Smithsonian Institution]] |year=1998 |access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Veendrick|2017|pp=314–315}} There are numerous different types using different semiconductor technologies. The two main types of [[random-access memory]] (RAM) are [[static RAM]] (SRAM), which uses several [[transistor]]s per memory cell, and [[dynamic RAM]] (DRAM), which uses a transistor and a [[MOS capacitor]] per cell. [[Non-volatile memory]] (such as [[EPROM]], [[EEPROM]] and [[flash memory]]) uses [[floating-gate]] memory cells, which consist of a single [[Floating-gate MOSFET|floating-gate transistor]] per cell.

Most types of semiconductor memory have the property of [[random access]],&lt;ref name=FIFO&gt;{{cite book|last1=Lin|first1=Wen C.|title=CRC Handbook of Digital System Design, Second Edition|date=1990|publisher=CRC Press|isbn=0849342724|page=225|url=https://books.google.com/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;q=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|access-date=4 January 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027130129/https://books.google.es/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;lpg=PA225&amp;dq=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|archive-date=27 October 2016}}&lt;/ref&gt; which means that it takes the same amount of time to access any memory location, so data can be efficiently accessed in any random order.&lt;ref name=&quot;Dawoud&quot;&gt;{{cite book
 |last        = Dawoud
 |first       = Dawoud Shenouda
 |author2     = R. Peplow
 |title       = Digital System Design - Use of Microcontroller
 |publisher   = River Publishers
 |date        = 2010
 |pages       = 255–258
 |url         = https://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;q=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;pg=PA257
 |isbn        = 978-8792329400
 |url-status     = live
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20140706082433/http://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;pg=PA257&amp;lpg=PA257&amp;dq=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;source=bl&amp;ots=owvKMZ2DDC&amp;sig=VRoPAV6R1pTAdFLuzms-jlage-8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FLJZUJLqGpCUigLErYD4Aw&amp;ved=0CFkQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=%22semiconductor%20memory%22%20%22random%20access%22%20disk&amp;f=false
 |archive-date = 2014-07-06
}}&lt;/ref&gt; This contrasts with data storage media such as [[compact disc|CDs]] which read and write data consecutively and therefore the data can only be accessed in the same sequence it was written.  Semiconductor memory also has much faster [[access time]]s than other types of data storage; a [[byte]] of data can be written to or read from semiconductor memory within a few [[nanosecond]]s, while access time for rotating storage such as hard disks is in the range of milliseconds.  For these reasons it is used for [[primary storage]], to hold the program and data the computer is currently working on, among other uses.

{{As of|2017}}, sales of semiconductor memory chips are {{US$|124 billion|long=no}} annually, accounting for {{#expr:(124/412.12)*100 round 0}}% of the [[semiconductor industry]].&lt;ref&gt;{{cite news |title=Annual Semiconductor Sales Increase 21.6 Percent, Top $400 Billion for First Time |url=https://www.semiconductors.org/annual-semiconductor-sales-increase-21.6-percent-top-400-billion-for-first-time/ |access-date=29 July 2019 |publisher=[[Semiconductor Industry Association]] |date=5 February 2018}}&lt;/ref&gt; [[Shift register]]s, [[processor register]]s, [[data buffer]]s and other small digital registers that have no [[address decoder|memory address decoding mechanism]] are typically not referred to as ''memory'' although they also store digital data.

==عددي ياداشت==
'''ڊجيٽل ياداشت''' (&lt;small&gt;Digital Memory&lt;/small&gt;) يا '''عددي سنڀار''' [[ڏونائي سرشتو|ڏونائي سرشتي]] جي انگن کي محفوظ ڪري سگھي ٿي. [[برقيات]] جي ميدان ۾ [[ٽيڪنيڀياس|ٽيڪنيڀياسي]] ترقيءَ سان عددي سنڀار وجود ۾ اچي سگھي. مگر عددي سنڀار جو ڪثرت سان عام استعمال ۾ اچڻ تڏھن ئي ممڪن بڻيو جڏھن [[پٿ برقيات]] وجود ۾ آئي. پٿ برقيات جي بدولت ھڪ چورس سينٽي ميٽر جي سليڪان چپ ۾ لکين [[ٽرانزسٽر]] سمائجي سگھيا ۽ وسيع سنڀارون وجود ۾ آيون. عددي سنڀار جو ھڪ ايڪو ھڪ ٻڪو انگ يا [[ٻٽ]] (Bit) کي محفوظ ڪري سگھي ٿو. ڪنھن عددي سنڀار جي وسعت [[ٻائٽ]] (Byte) يا [[ڪِلو ٻائٽ]] (Kb) ۾ ماپي ويندي آھي. مگر [[ٽيڪنيڀياس]] جي مزيد ترقيءَ باعث عددي سنڀار جي وسعت ڪلو ٻائٽ جون حدون اورانگھي ھاڻي [[ميگا ٻائٽ ٻاٽ]] (Mb)، [[گيگا ٻائٽ]] (Gb) ۽ [[ٽيرا ٻائٽ]] (Terabyte) جي حدن ۾ پھچي وئي آھي.

[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]]</text>
      <sha1>nbrql6se2pcb7tqrtj8upbb3epu2yzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371234</id>
      <parentid>371232</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>371234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6879" sha1="o7zq8tk8723etl2jh9uklpkoh8fg4qe" xml:space="preserve">{{Short description|Data storage device}}
[[Image:RAM n.png|thumb|[[Random-access memory|RAM]] chips for computers usually come on removable [[memory module]]s like these.  Additional memory can be added to the computer by plugging in additional modules. ]]
'''سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت''' (Semiconductor Memory) هڪ ڊجيٽل اليڪٽرانڪ سيمي ڪنڊڪٽر ڊيوائس آهي جيڪا ڊجيٽل ڊيٽا اسٽوريج, جهڙوڪ ڪمپيوٽر ميموري لاءِ استعمال ٿيندي آهي. اهو عام طور تي ڊوائيسز ڏانهن اشارو ڪري ٿو جنهن ۾ ڊيٽا,  سلڪون انٽيگريٽيڊ سرڪٽ ميموري چپ تي, ڌاتو-آڪسائيڊ-سيمي ڪنڊڪٽر (MOS) ميموري سيلز اندر محفوظ ڪئي ويندي آهي.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The MOS Memory Market|url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/MEMORY97/SEC01.PDF|website=Integrated Circuit Engineering Corporation|publisher=[[Smithsonian Institution]]|year=1997|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{cite web|title=MOS Memory Market Trends|url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/STATUS98/SEC07.PDF|website=Integrated Circuit Engineering Corporation|publisher=[[Smithsonian Institution]]|year=1998|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;   مختلف سيمي ڪنڊڪٽر ٽيڪنالاجي استعمال ڪندي ڪيترائي مختلف قسم آهن. بي ترتيب رسائي ميموري (RAM) جا ٻه مکيه قسم جامد ميموري (SRAM), جيڪو هر ميموري سيل ۾ ڪيترائي [[ٽرانزسٽر]] استعمال ڪندو آهي ۽ متحرڪ ميموري (DRAM), جيڪو هر سيل ۾ هڪ ٽرانزسٽر ۽ هڪ MOS ڪيپيسيٽر استعمال ڪندو آهي. غير مستحڪم ميموري (جهڙوڪ EPROM، EEPROM ۽ فليش ميموري) فلوٽنگ-گيٽ ميموري سيلز استعمال ڪندي آهي, جيڪي هر سيل ۾ هڪ واحد فلوٽنگ-گيٽ ٽرانزسٽر تي مشتمل هوندا آهن. 

گهڻن قسمن جي سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ بي ترتيب رسائي جي ملڪيت هوندي آهي,&lt;ref name=&quot;FIFO2&quot;&gt;{{cite book|last1=Lin|first1=Wen C.|title=CRC Handbook of Digital System Design, Second Edition|date=1990|publisher=CRC Press|isbn=0849342724|page=225|url=https://books.google.com/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;q=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|access-date=4 January 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027130129/https://books.google.es/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;lpg=PA225&amp;dq=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|archive-date=27 October 2016}}&lt;/ref&gt; جنهن جو مطلب آهي ته ڪنهن به ميموري جي جڳهه تائين رسائي حاصل ڪرڻ ۾ ساڳئي وقت لڳندو آهي.&lt;ref name=&quot;Dawoud2&quot;&gt;{{cite book|last=Dawoud|first=Dawoud Shenouda|author2=R. Peplow|title=Digital System Design - Use of Microcontroller|publisher=River Publishers|date=2010|pages=255–258|url=https://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;q=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;pg=PA257|isbn=978-8792329400|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706082433/http://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;pg=PA257&amp;lpg=PA257&amp;dq=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;source=bl&amp;ots=owvKMZ2DDC&amp;sig=VRoPAV6R1pTAdFLuzms-jlage-8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FLJZUJLqGpCUigLErYD4Aw&amp;ved=0CFkQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=%22semiconductor%20memory%22%20%22random%20access%22%20disk&amp;f=false|archive-date=2014-07-06}}&lt;/ref&gt; تنهن ڪري ڊيٽا کي ڪنهن به بي ترتيب ترتيب ۾ موثر طريقي سان رسائي سگهجي ٿو. اهو ڊيٽا اسٽوريج ميڊيا, جهڙوڪ سي ڊي جيڪي مسلسل ڊيٽا پڙهي ۽ لکن ٿيون, سان متضاد آهي ۽ تنهن ڪري ڊيٽا صرف ساڳئي ترتيب ۾ رسائي ڪري سگهجي ٿو جيڪو اهو لکيو ويو هو. سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ ڊيٽا اسٽوريج جي ٻين قسمن جي ڀيٽ ۾ تمام تيز رسائي جو وقت پڻ هوندو آهي. ڊيٽا جو هڪ بائيٽ ڪجهه [[نانو ٽيڪنالاجي|نانو سيڪنڊن]] اندر سيمي ڪنڊڪٽر ميموري مان لکي يا پڙهي سگهجي ٿو. جڏهن ته هارڊ ڊسڪ وانگر گھمڻ واري اسٽوريج لاءِ رسائي جو وقت ملي سيڪنڊن جي حد ۾ آهي. انهن سببن جي ڪري, اهو ٻين استعمالن جي وچ ۾,  پرائمري اسٽوريج لاءِ  پروگرام ۽ ڊيٽا کي رکڻ لاءِ  ڪمپيوٽر هن وقت ڪم ڪري رهيو آهي, استعمال ٿيندو آهي.

2017 تائين سيمي ڪنڊڪٽر ميموري چپس جي وڪرو, سيمي ڪنڊڪٽر انڊسٽري جو %30 حساب سان,&lt;ref&gt;{{cite news|title=Annual Semiconductor Sales Increase 21.6 Percent, Top $400 Billion for First Time|url=https://www.semiconductors.org/annual-semiconductor-sales-increase-21.6-percent-top-400-billion-for-first-time/|access-date=29 July 2019|publisher=[[Semiconductor Industry Association]]|date=5 February 2018}}&lt;/ref&gt; هر سال 124 بلين آمريڪي ڊالر آهي. شفٽ رجسٽر، پروسيسر رجسٽر، ڊيٽا بفر ۽ ٻيا ننڍا ڊجيٽل رجسٽر (جن ۾ ڪو به ميموري ايڊريس ڊيڪوڊنگ ميڪانيزم ناهي) عام طور تي ميموري طور حوالو نه ڏنو ويندو آهي, جيتوڻيڪ اهي ڊجيٽل ڊيٽا پڻ ذخيرو ڪن ٿا.

==عددي ياداشت==
'''ڊجيٽل ياداشت''' (&lt;small&gt;Digital Memory&lt;/small&gt;) يا '''عددي سنڀار''' [[ڏونائي سرشتو|ڏونائي سرشتي]] جي انگن کي محفوظ ڪري سگھي ٿي. [[برقيات]] جي ميدان ۾ [[ٽيڪنيڀياس|ٽيڪنيڀياسي]] ترقيءَ سان عددي سنڀار وجود ۾ اچي سگھي. مگر عددي سنڀار جو ڪثرت سان عام استعمال ۾ اچڻ تڏھن ئي ممڪن بڻيو جڏھن [[پٿ برقيات]] وجود ۾ آئي. پٿ برقيات جي بدولت ھڪ چورس سينٽي ميٽر جي سليڪان چپ ۾ لکين [[ٽرانزسٽر]] سمائجي سگھيا ۽ وسيع سنڀارون وجود ۾ آيون. عددي سنڀار جو ھڪ ايڪو ھڪ ٻڪو انگ يا [[ٻٽ]] (Bit) کي محفوظ ڪري سگھي ٿو. ڪنھن عددي سنڀار جي وسعت [[ٻائٽ]] (Byte) يا [[ڪِلو ٻائٽ]] (Kb) ۾ ماپي ويندي آھي. مگر [[ٽيڪنيڀياس]] جي مزيد ترقيءَ باعث عددي سنڀار جي وسعت ڪلو ٻائٽ جون حدون اورانگھي ھاڻي [[ميگا ٻائٽ ٻاٽ]] (Mb)، [[گيگا ٻائٽ]] (Gb) ۽ [[ٽيرا ٻائٽ]] (Terabyte) جي حدن ۾ پھچي وئي آھي.

[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]]</text>
      <sha1>o7zq8tk8723etl2jh9uklpkoh8fg4qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371235</id>
      <parentid>371234</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>371235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7353" sha1="5c4rbhaccgautpdbgeun2oqv3068fw7" xml:space="preserve">{{Short description|Data storage device}}
[[Image:RAM n.png|thumb|[[Random-access memory|RAM]] chips for computers usually come on removable [[memory module]]s like these.  Additional memory can be added to the computer by plugging in additional modules. ]]
'''سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت''' (Semiconductor Memory) هڪ ڊجيٽل اليڪٽرانڪ سيمي ڪنڊڪٽر ڊيوائس آهي جيڪا ڊجيٽل ڊيٽا اسٽوريج, جهڙوڪ ڪمپيوٽر ميموري لاءِ استعمال ٿيندي آهي. اهو عام طور تي ڊوائيسز ڏانهن اشارو ڪري ٿو جنهن ۾ ڊيٽا,  سلڪون انٽيگريٽيڊ سرڪٽ ميموري چپ تي, ڌاتو-آڪسائيڊ-سيمي ڪنڊڪٽر (MOS) ميموري سيلز اندر محفوظ ڪئي ويندي آهي.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The MOS Memory Market|url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/MEMORY97/SEC01.PDF|website=Integrated Circuit Engineering Corporation|publisher=[[Smithsonian Institution]]|year=1997|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{cite web|title=MOS Memory Market Trends|url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/STATUS98/SEC07.PDF|website=Integrated Circuit Engineering Corporation|publisher=[[Smithsonian Institution]]|year=1998|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;   مختلف سيمي ڪنڊڪٽر ٽيڪنالاجي استعمال ڪندي ڪيترائي مختلف قسم آهن. بي ترتيب رسائي ميموري (RAM) جا ٻه مکيه قسم جامد ميموري (SRAM), جيڪو هر ميموري سيل ۾ ڪيترائي [[ٽرانزسٽر]] استعمال ڪندو آهي ۽ متحرڪ ميموري (DRAM), جيڪو هر سيل ۾ هڪ ٽرانزسٽر ۽ هڪ MOS ڪيپيسيٽر استعمال ڪندو آهي. غير مستحڪم ميموري (جهڙوڪ EPROM، EEPROM ۽ فليش ميموري) فلوٽنگ-گيٽ ميموري سيلز استعمال ڪندي آهي, جيڪي هر سيل ۾ هڪ واحد فلوٽنگ-گيٽ ٽرانزسٽر تي مشتمل هوندا آهن. 

گهڻن قسمن جي سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ بي ترتيب رسائي جي ملڪيت هوندي آهي,&lt;ref name=&quot;FIFO2&quot;&gt;{{cite book|last1=Lin|first1=Wen C.|title=CRC Handbook of Digital System Design, Second Edition|date=1990|publisher=CRC Press|isbn=0849342724|page=225|url=https://books.google.com/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;q=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|access-date=4 January 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027130129/https://books.google.es/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;lpg=PA225&amp;dq=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|archive-date=27 October 2016}}&lt;/ref&gt; جنهن جو مطلب آهي ته ڪنهن به ميموري جي جڳهه تائين رسائي حاصل ڪرڻ ۾ ساڳئي وقت لڳندو آهي.&lt;ref name=&quot;Dawoud2&quot;&gt;{{cite book|last=Dawoud|first=Dawoud Shenouda|author2=R. Peplow|title=Digital System Design - Use of Microcontroller|publisher=River Publishers|date=2010|pages=255–258|url=https://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;q=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;pg=PA257|isbn=978-8792329400|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706082433/http://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;pg=PA257&amp;lpg=PA257&amp;dq=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;source=bl&amp;ots=owvKMZ2DDC&amp;sig=VRoPAV6R1pTAdFLuzms-jlage-8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FLJZUJLqGpCUigLErYD4Aw&amp;ved=0CFkQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=%22semiconductor%20memory%22%20%22random%20access%22%20disk&amp;f=false|archive-date=2014-07-06}}&lt;/ref&gt; تنهن ڪري ڊيٽا کي ڪنهن به بي ترتيب ترتيب ۾ موثر طريقي سان رسائي سگهجي ٿو. اهو ڊيٽا اسٽوريج ميڊيا, جهڙوڪ سي ڊي جيڪي مسلسل ڊيٽا پڙهي ۽ لکن ٿيون, سان متضاد آهي ۽ تنهن ڪري ڊيٽا صرف ساڳئي ترتيب ۾ رسائي ڪري سگهجي ٿو جيڪو اهو لکيو ويو هو. سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ ڊيٽا اسٽوريج جي ٻين قسمن جي ڀيٽ ۾ تمام تيز رسائي جو وقت پڻ هوندو آهي. ڊيٽا جو هڪ بائيٽ ڪجهه [[نانو ٽيڪنالاجي|نانو سيڪنڊن]] اندر سيمي ڪنڊڪٽر ميموري مان لکي يا پڙهي سگهجي ٿو. جڏهن ته هارڊ ڊسڪ وانگر گھمڻ واري اسٽوريج لاءِ رسائي جو وقت ملي سيڪنڊن جي حد ۾ آهي. انهن سببن جي ڪري, اهو ٻين استعمالن جي وچ ۾,  پرائمري اسٽوريج لاءِ  پروگرام ۽ ڊيٽا کي رکڻ لاءِ  ڪمپيوٽر هن وقت ڪم ڪري رهيو آهي, استعمال ٿيندو آهي.

2017 تائين سيمي ڪنڊڪٽر ميموري چپس جي وڪرو, سيمي ڪنڊڪٽر انڊسٽري جو %30 حساب سان,&lt;ref&gt;{{cite news|title=Annual Semiconductor Sales Increase 21.6 Percent, Top $400 Billion for First Time|url=https://www.semiconductors.org/annual-semiconductor-sales-increase-21.6-percent-top-400-billion-for-first-time/|access-date=29 July 2019|publisher=[[Semiconductor Industry Association]]|date=5 February 2018}}&lt;/ref&gt; هر سال 124 بلين آمريڪي ڊالر آهي. شفٽ رجسٽر، پروسيسر رجسٽر، ڊيٽا بفر ۽ ٻيا ننڍا ڊجيٽل رجسٽر (جن ۾ ڪو به ميموري ايڊريس ڊيڪوڊنگ ميڪانيزم ناهي) عام طور تي ميموري طور حوالو نه ڏنو ويندو آهي, جيتوڻيڪ اهي ڊجيٽل ڊيٽا پڻ ذخيرو ڪن ٿا.

==عددي ياداشت==
'''ڊجيٽل ياداشت''' (&lt;small&gt;Digital Memory&lt;/small&gt;) يا '''عددي سنڀار''' [[ڏونائي سرشتو|ڏونائي سرشتي]] جي انگن کي محفوظ ڪري سگھي ٿي. [[برقيات]] جي ميدان ۾ [[ٽيڪنيڀياس]] ترقيءَ سان عددي سنڀار وجود ۾ اچي سگھي. مگر عددي سنڀار جو ڪثرت سان عام استعمال ۾ اچڻ تڏھن ئي ممڪن بڻيو جڏھن [[اليڪٽرانڪس]] وجود ۾ آئي. [[اليڪٽرانڪس]] پٿ برقيات جي بدولت ھڪ چورس سينٽي ميٽر جي سليڪان چپ ۾ لکين [[ٽرانزسٽر]] سمائجي سگھيا ۽ وسيع سنڀارون وجود ۾ آيون. عددي سنڀار جو ھڪ ايڪو ھڪ ٻڪو انگ يا [[ٻٽ]] (Bit) کي محفوظ ڪري سگھي ٿو. ڪنھن عددي سنڀار جي وسعت [[ٻائٽ]] (Byte) يا [[ڪِلو ٻائٽ]] (Kb) ۾ ماپي ويندي آھي. مگر [[ٽيڪنيڀياس]] جي مزيد ترقيءَ باعث عددي سنڀار جي وسعت ڪلو ٻائٽ جون حدون اورانگھي ھاڻي [[ميگا ٻائٽ ٻاٽ]] (Mb)، [[گيگا ٻائٽ]] (Gb) ۽ [[ٽيرا ٻائٽ]] (&lt;small&gt;Terabyte&lt;/small&gt;) جي حدن ۾ پھچي وئي آھي.

. 

== وضاحت ==

== قسمون ==

== تاريخ ==

== ايپليڪيشنون ==

== پڻ ڏسو ==
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; [[ڪمپيوٽر|ڪمپيوٽر هارڊ ڊرائيو]] 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ميموري ڪارڊ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; [[ٽرانزسٽر]] 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; [[اليڪٽرونڪ انجنيئرنگ]]

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; سيمي ڪنڊڪٽر انڊسٽري 

== حوالا ==

== ذريعا ==

== ٻاهرين لنڪس ==
[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]]</text>
      <sha1>5c4rbhaccgautpdbgeun2oqv3068fw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371236</id>
      <parentid>371235</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7366" sha1="8upei8zx4lmn5a7qzx3e4bkjf94wkze" xml:space="preserve">{{Short description|Data storage device}}
[[Image:RAM n.png|thumb|[[Random-access memory|RAM]] chips for computers usually come on removable [[memory module]]s like these.  Additional memory can be added to the computer by plugging in additional modules. ]]
'''سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت''' (Semiconductor Memory) هڪ ڊجيٽل اليڪٽرانڪ سيمي ڪنڊڪٽر ڊيوائس آهي جيڪا ڊجيٽل ڊيٽا اسٽوريج, جهڙوڪ ڪمپيوٽر ميموري لاءِ استعمال ٿيندي آهي. اهو عام طور تي ڊوائيسز ڏانهن اشارو ڪري ٿو جنهن ۾ ڊيٽا,  سلڪون انٽيگريٽيڊ سرڪٽ ميموري چپ تي, ڌاتو-آڪسائيڊ-سيمي ڪنڊڪٽر (MOS) ميموري سيلز اندر محفوظ ڪئي ويندي آهي.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The MOS Memory Market|url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/MEMORY97/SEC01.PDF|website=Integrated Circuit Engineering Corporation|publisher=[[Smithsonian Institution]]|year=1997|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{cite web|title=MOS Memory Market Trends|url=http://smithsonianchips.si.edu/ice/cd/STATUS98/SEC07.PDF|website=Integrated Circuit Engineering Corporation|publisher=[[Smithsonian Institution]]|year=1998|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;   مختلف سيمي ڪنڊڪٽر ٽيڪنالاجي استعمال ڪندي ڪيترائي مختلف قسم آهن. بي ترتيب رسائي ميموري (RAM) جا ٻه مکيه قسم جامد ميموري (SRAM), جيڪو هر ميموري سيل ۾ ڪيترائي [[ٽرانزسٽر]] استعمال ڪندو آهي ۽ متحرڪ ميموري (DRAM), جيڪو هر سيل ۾ هڪ ٽرانزسٽر ۽ هڪ MOS ڪيپيسيٽر استعمال ڪندو آهي. غير مستحڪم ميموري (جهڙوڪ EPROM، EEPROM ۽ فليش ميموري) فلوٽنگ-گيٽ ميموري سيلز استعمال ڪندي آهي, جيڪي هر سيل ۾ هڪ واحد فلوٽنگ-گيٽ ٽرانزسٽر تي مشتمل هوندا آهن. 

گهڻن قسمن جي سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ بي ترتيب رسائي جي ملڪيت هوندي آهي,&lt;ref name=&quot;FIFO2&quot;&gt;{{cite book|last1=Lin|first1=Wen C.|title=CRC Handbook of Digital System Design, Second Edition|date=1990|publisher=CRC Press|isbn=0849342724|page=225|url=https://books.google.com/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;q=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|access-date=4 January 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027130129/https://books.google.es/books?id=3EYgfSsNwMUC&amp;lpg=PA225&amp;dq=fifo%20memory%20chip&amp;pg=PA225|archive-date=27 October 2016}}&lt;/ref&gt; جنهن جو مطلب آهي ته ڪنهن به ميموري جي جڳهه تائين رسائي حاصل ڪرڻ ۾ ساڳئي وقت لڳندو آهي.&lt;ref name=&quot;Dawoud2&quot;&gt;{{cite book|last=Dawoud|first=Dawoud Shenouda|author2=R. Peplow|title=Digital System Design - Use of Microcontroller|publisher=River Publishers|date=2010|pages=255–258|url=https://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;q=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;pg=PA257|isbn=978-8792329400|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706082433/http://books.google.com/books?id=dtvZtUfqEOMC&amp;pg=PA257&amp;lpg=PA257&amp;dq=%22semiconductor+memory%22+%22random+access%22+disk&amp;source=bl&amp;ots=owvKMZ2DDC&amp;sig=VRoPAV6R1pTAdFLuzms-jlage-8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=FLJZUJLqGpCUigLErYD4Aw&amp;ved=0CFkQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=%22semiconductor%20memory%22%20%22random%20access%22%20disk&amp;f=false|archive-date=2014-07-06}}&lt;/ref&gt; تنهن ڪري ڊيٽا کي ڪنهن به بي ترتيب ترتيب ۾ موثر طريقي سان رسائي سگهجي ٿو. اهو ڊيٽا اسٽوريج ميڊيا, جهڙوڪ سي ڊي جيڪي مسلسل ڊيٽا پڙهي ۽ لکن ٿيون, سان متضاد آهي ۽ تنهن ڪري ڊيٽا صرف ساڳئي ترتيب ۾ رسائي ڪري سگهجي ٿو جيڪو اهو لکيو ويو هو. سيمي ڪنڊڪٽر ميموري ۾ ڊيٽا اسٽوريج جي ٻين قسمن جي ڀيٽ ۾ تمام تيز رسائي جو وقت پڻ هوندو آهي. ڊيٽا جو هڪ بائيٽ ڪجهه [[نانو ٽيڪنالاجي|نانو سيڪنڊن]] اندر سيمي ڪنڊڪٽر ميموري مان لکي يا پڙهي سگهجي ٿو. جڏهن ته هارڊ ڊسڪ وانگر گھمڻ واري اسٽوريج لاءِ رسائي جو وقت ملي سيڪنڊن جي حد ۾ آهي. انهن سببن جي ڪري, اهو ٻين استعمالن جي وچ ۾,  پرائمري اسٽوريج لاءِ  پروگرام ۽ ڊيٽا کي رکڻ لاءِ  ڪمپيوٽر هن وقت ڪم ڪري رهيو آهي, استعمال ٿيندو آهي.

2017 تائين سيمي ڪنڊڪٽر ميموري چپس جي وڪرو, سيمي ڪنڊڪٽر انڊسٽري جو %30 حساب سان,&lt;ref&gt;{{cite news|title=Annual Semiconductor Sales Increase 21.6 Percent, Top $400 Billion for First Time|url=https://www.semiconductors.org/annual-semiconductor-sales-increase-21.6-percent-top-400-billion-for-first-time/|access-date=29 July 2019|publisher=[[Semiconductor Industry Association]]|date=5 February 2018}}&lt;/ref&gt; هر سال 124 بلين آمريڪي ڊالر آهي. شفٽ رجسٽر، پروسيسر رجسٽر، ڊيٽا بفر ۽ ٻيا ننڍا ڊجيٽل رجسٽر (جن ۾ ڪو به ميموري ايڊريس ڊيڪوڊنگ ميڪانيزم ناهي) عام طور تي ميموري طور حوالو نه ڏنو ويندو آهي, جيتوڻيڪ اهي ڊجيٽل ڊيٽا پڻ ذخيرو ڪن ٿا.

==عددي ياداشت==
'''ڊجيٽل ياداشت''' (&lt;small&gt;Digital Memory&lt;/small&gt;) يا '''عددي سنڀار''' [[ڏونائي سرشتو|ڏونائي سرشتي]] جي انگن کي محفوظ ڪري سگھي ٿي. [[برقيات]] جي ميدان ۾ [[ٽيڪنيڀياس]] ترقيءَ سان عددي سنڀار وجود ۾ اچي سگھي. مگر عددي سنڀار جو ڪثرت سان عام استعمال ۾ اچڻ تڏھن ئي ممڪن بڻيو جڏھن [[اليڪٽرانڪس]] وجود ۾ آئي. [[اليڪٽرانڪس]] پٿ برقيات جي بدولت ھڪ چورس سينٽي ميٽر جي سليڪان چپ ۾ لکين [[ٽرانزسٽر]] سمائجي سگھيا ۽ وسيع سنڀارون وجود ۾ آيون. عددي سنڀار جو ھڪ ايڪو ھڪ ٻڪو انگ يا [[ٻٽ]] (Bit) کي محفوظ ڪري سگھي ٿو. ڪنھن عددي سنڀار جي وسعت [[ٻائٽ]] (Byte) يا [[ڪِلو ٻائٽ]] (Kb) ۾ ماپي ويندي آھي. مگر [[ٽيڪنيڀياس]] جي مزيد ترقيءَ باعث عددي سنڀار جي وسعت ڪلو ٻائٽ جون حدون اورانگھي ھاڻي [[ميگا ٻائٽ ٻاٽ]] (Mb)، [[گيگا ٻائٽ]] (Gb) ۽ [[ٽيرا ٻائٽ]] (&lt;small&gt;Terabyte&lt;/small&gt;) جي حدن ۾ پھچي وئي آھي.

. 

== وضاحت ==

== قسمون ==

== تاريخ ==

== ايپليڪيشنون ==

== پڻ ڏسو ==
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; [[ڪمپيوٽر|ڪمپيوٽر هارڊ ڊرائيو]] 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ميموري ڪارڊ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; [[ٽرانزسٽر]] 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; [[اليڪٽرونڪ انجنيئرنگ]]

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; سيمي ڪنڊڪٽر انڊسٽري 

==حوالا==
{{حوالا}}

== ذريعا ==

== ٻاهرين لنڪس ==
[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]]</text>
      <sha1>8upei8zx4lmn5a7qzx3e4bkjf94wkze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:شوبز</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2455</id>
    <revision>
      <id>371128</id>
      <parentid>8297</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="jto7yxgcpxhsc58s5yrg4eafj3aqrth" xml:space="preserve">{{مبسس4}}هن ۾ گائڪن، اداڪارن ۽ فنڪارن جا صفحا شامل آهن.

[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>jto7yxgcpxhsc58s5yrg4eafj3aqrth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371129</id>
      <parentid>371128</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162" sha1="3rwcqft2bn1loqebqdmenjhg0km72pm" xml:space="preserve">{{مبسس4}}هن ۾ گائڪن، اداڪارن ۽ فنڪارن جا صفحا شامل آهن.
[[زمرو:بصري فنون]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>3rwcqft2bn1loqebqdmenjhg0km72pm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ارطغرل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7682</id>
    <revision>
      <id>371161</id>
      <parentid>299613</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:ترڪي]]; added [[Category:عثماني سلطنت]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10991" sha1="s2vo9z3d57p9xg2a5ndbux7jeono914" xml:space="preserve">{{For|ڊرامي|ارطغرل غازي (سيزن)}}

{{Infobox royalty
| name         = ارطغرل
| title        = غازي، بي
| image        = Ertugrul-gazi-1.jpg
| caption      = درويش محمد پاشا، ارطغرل غازي کي 16هين صديءَ جي عثماني ننڍي ڪتاب، &quot;صبحات الاحبار&quot; ۾ ڏيکاريو آهي.
| succession   = روم جي سلطنت جو اُچ بي
| reign        = 
| predecessor  = آفيس قائم ڪئي وئي
| successor    = [[عثمان اول]]
| full name    = ارطغرل بن سلیمان شاہ
| issue        = {{Plainlist|
* عثمان اول
* ساراباتو ساءُچي بي&lt;ref name=&quot;sons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;three sons&quot;&gt;[[Aşıkpaşazade|Âşıkpaşazâde]], ''[[:tr:Tevârîh-i Âl-i Osman (Âşıkpaşazâde)|History of Âşıkpaşazâde]];'' &amp; {{cite journal|last=İnalcık|first=Halil|author-link=Halil İnalcık |year=2007 |title=Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg |url=https://docs.google.com/file/d/0B5ATth-TXLHhXzZZTTE2bUphMTQ/preview |journal=[[:tr:Belleten|Belleten]] |volume=7 |pages=483, 488–490 |place=Ankara |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=16 December 2019|title=Ertuğrul|url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/11/C11004200.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216203344/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/11/C11004200.pdf|archive-date=16 December 2019|access-date=19 December 2020}}&lt;/ref&gt;
* غندوز الپ&lt;ref name=&quot;sons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;three sons&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=OSMANLI BEYLİĞİ\'NiN KURUCUSU OSMAN BEG - HALİL İNALCIK.pdf|url=https://docs.google.com/file/d/0B5ATth-TXLHhXzZZTTE2bUphMTQ/preview?usp=embed_facebook|access-date=8 November 2020|website=Google Docs}}&lt;/ref&gt;
}}
| father       = سلیمان شاہ&lt;ref name=&quot;misper&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;islamansiklopedisi&quot;&gt;{{TDV Encyclopedia of Islam|title=Ertuğrul Gazi|last=Başar|first=Fahameddin|volume=11|pages=314–315|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ertugrul-gazi}}&lt;/ref&gt;
| mother       = حايما خاتون&lt;ref name=&quot;misper&quot;/&gt;
| religion     = [[اسلام]]
| spouse       = حليمه خاتون
| birth_date   = اڻڄاتل
| death_date   = {{circa|1280}}{{efn|15th century Ottoman historian [[Neşri]] mentions that Ertugrul died at the age of 93.&lt;ref&gt;{{TDV İslâm Ansiklopedisi|author=Halil İnalcık|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i|title=OSMAN I عثمان (ö. 724/1324) Osmanlı Devleti’nin ve hânedanının kurucusu (1302–1324).}}&lt;/ref&gt;}}
| death_place  = سوگت، سلطنت روم
| burial_place = ارطغرل غازي جو مزار، سوگت، بلیجڪ صوبو
}}
'''ارطغرل''' (Ertuğrul؛ {{lang-ota|ارطغرل}}) یا '''ارطغرل غازي&lt;ref name=&quot;shaw2&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford J.|last2=Shaw|first2=Ezel Kural|date=29 October 1976|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/13 13]|author-link1=Stanford J. Shaw|access-date=14 June 2018|url-access=registration|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;'''  [[عثماني سلطنت]] جي باني عثمان اول جو پيءُ ھو. &lt;ref name=&quot;finkel2&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hslOx5bvOzkC&amp;pg=PT31|title=Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300–1923|last1=Finkel|first1=Caroline|date=2012|publisher=Hodder &amp; Stoughton|isbn=9781848547858|language=en|quote=....suggests that Ertuğrul was a historical personage|author-link=Caroline Finkel|access-date=12 July 2019}}&lt;/ref&gt; انھن کي عام طور تي '''غازي''' جي لقب سان ڄاڻيو ويندو ھيو.&lt;ref&gt;Southeastern Europe under Ottoman rule, 1354-1804, By Peter F. Sugar, pg.14&lt;/ref&gt;

ارطغرل سليمان شاهه جو پٽ هو، جيڪو اوغز ترڪ جي ڪائي قبيلي جو سردار هو. &lt;ref&gt;{{cite book|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford|date=1976|publisher=Cambridge University Press|page=13|quote=... the ancestor of the dynasty was Suleyman Shah, the leader of the Kayi tribe of Turkomans, who ruled the small area of Mahan in northeastern Iran in the late twelfth century. He is said to have fled from the Mongol invasion in the early thirteenth century along with thousands of other Turkomans...}}&lt;/ref&gt; اهي ترڪ منگول فتحن کان بچڻ لاءِ اولهندي وچ ايشيا کان اناتوليا ڏانهن اچي ويا. &lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|last=Kermeli|first=Eugenia|date=2009|isbn=9781438110257|editor-last=Ágoston|editor-first=Gábor|page=444|chapter=Osman I|quote=Reliable information regarding Osman is scarce. His birth date is unknown and his symbolic significance as the father of the dynasty has encouraged the development of mythic tales regarding the ruler’s life and origins|editor2=Bruce Masters|chapter-url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&amp;pg=PA444}}&lt;/ref&gt;  ارطغرل ۽ سندس پيروڪار پنهنجي پيء جي وفات کان پوء، روم جي سلطنت جي خدمت ۾ داخل ٿيا، جنهن لاء هن کي بازنطيني سلطنت جي سرحد تي سوغت جي شهر تي تسلط سان نوازيو ويو.&lt;ref name=&quot;shaw3&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford J.|last2=Shaw|first2=Ezel Kural|date=29 October 1976|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/13 13]|author-link1=Stanford J. Shaw|access-date=14 June 2018|url-access=registration|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; اهو واقعن جو سلسلو شروع ڪري ٿو جيڪو آخرڪار عثماني سلطنت جي بنياد ڏانهن وٺي ويندو.{{s-start}}
{{s-reg}}
{{succession box|before=[[سليمان شاهه|سليمان شاھ]]|title=قبل-[[عثماني خاندان|عثماني حڪمران]]|years=1230–1281|after=[[عثمان اول]]}}
{{s-end}}

== سوانح حيات ==
غازي ارطغرل جو تعلق خانه بدوش قبيلي قايي سان هو. جيڪي اوغوز ترڪن جي شاخ مان هئا. هو خراسان کان منگولن کان بچندا رومي سلجوڪ سلطنت ته ڪڏهن وري ايوبي سلطنت جي سرحدن ۾ ايندا هئا ۽ انهن حڪومتن کي فوجي خدمتون ڏيندا هئا. غازي ارطغرل جي والد جو نالو سليمان شاھ ٻڌايو وڃي ٿو. جيڪو قايي قبيلي جو سردار هو. سليمان شاھ جا ٻيا پٽ گندوگلو، سنگر تڪين ۽ دوندار هئا. جن مان دولدان ارطغرل کان ننڍو هو.

== ڀائرن کان جدا ٿيڻ ==
عثماني روايتن مطابق غازي ارطغرل جو مقصد هو، ته اسلامي دنيا کي ٻيهر متحد ڪيو وڃي ۽ هنن کي منگولن ۽ صليبين جي قهرن کان نجات ڏياري وڃي. انهي دور ۾ اسلامي دنيا نازڪ حالتن مان گذري رهي هئي. اولہ طرف کان منگولن جون پشقدميون جاري هيون. جن ايران، عراق ۽ خراسان کي تاراج ڪري ڇڏيو هو. ٻئي پاسي اولھ طرف صليبي عيسائي ۽ بازنطيني سلطنت هئي، جيڪي مسلمانن مان بيت المقدس ۽ شام جا علائقا کسڻ گهرن پيا. مسلمان حڪمران انهن معاملن کان لاپرواھ هڪ ٻئي جي خلاف وڙهڻ ۾ پورا هئا. غازي ارطغرل جي خواهش هئي ته هو اهڙي رياست قائم ڪري، جيڪا اسلامي جهنڊي کي ٻيهر دنيا ۾ لهرائي ۽ مسلمانن جي شان و شوڪت کي ٻيهر بحال ڪري. انهي مقصد لاءِ هن پنهنجي قبيلي کي اناطوليه وٺي وڃڻ جو فيصلو ڪيو، جيڪو بازنطيني سلطنت جي ماتحت هو. غازي ارطغرل اتي فتوحات حاصل ڪري انهي عظيم رياست جو بنياد رکڻ پيو گهري. پر سندس ڀائرن گندوگلو ۽ سنگرتڪين سندس انهي تجويز جي مخالفت ڪئي. ڇاڪاڻ ته هو قبيلي کي ايڏي وڏي آزمائش ۾ مبتلا ڪرڻ نه پيا گهرن. انهي ڪري غازي ارطغرل پنهنجن ڀائرن کان جدا ٿيندي پنهنجن ڪجهه وفادار ساٿين سان گڏ اناطوليه ڏانهن روانو ٿي ويو. ساڻس سندس ننڍو ڀاءُ دوندار به ساڻ ويو.

== عثمانيه سلطنت جو پايو وجهندڙ ==
غازي ارطغرل بازنطيني سلطنتن جي حدن تي پهچڻ کان پوءِ اتي رومي سلجوڪ سلطنت جي ماتحت ٿي بازنطينين سان ويڙه ڪئي ۽ هنن کان مختلف علائقا ۽ شهر فتح ڪري اتي اسلامي نظام قائم ڪيو ۽ عدل و انصاف جي حاڪميت قائم ڪئي. سلجوڪ سلطان علاء الدين ڪيڪوباد کيس سوغوت ۽ ڪي ٻيا شهر به جاگير طور عطا ڪيا. جن کي ارطغرل پنهنجي جاگير سان ملائي ان جو نالو سلطانوني رکيو ۽ ٻين ترڪ قبيلن کي اتي گڏ ڪري انهن علائقن کي پنهنجو دائمي وطن بڻائي ورتو.غازي ارطغرل جي وفات کان پوءِ سندس ننڍو پٽ غازي عثمان سردار مقرر ٿيو. جنهن رومي سلجوڪ سلطنت جي زوال کان پوءِ اناطوليه ۾ هڪ نئين اسلامي رياست قائم ڪئي، جنهن کي تاريخ ۾ عثمانيه سلطنت سڏيو وڃي ٿو. اڳتي هلي انهي سلطنت سموري مسلم امت جي تقريبًا پنج سو سالن تائين اڳواڻي ڪئي هئي.

== اهل و عيال ==
غازي ارطغرل سلجوڪ سلطان علاء الدين ڪيڪوباد جي ڀائٽي حليمه خاتون سان شادي ڪئي هئي. جنهن مان هن کي ٽي پٽ گندوز،ساوچي ۽[[عثمان بن عفان|عثمان]] ڄاوا. جن ۾ سڀني کان وڌيڪ شهرت سندس ننڍي پٽ غازي عثمان کي ملي.

== [[فائل:Noia 64 apps xeyes.png|30px]] پڻ ڏسندا ==
* [[الپ ارسلان]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:عثماني سلطنت]]
[[زمرو:ترڪ ماڻهو]]
[[زمرو:تاريخ سلطنت عثمانيه]]
[[زمرو:1198ء جون پيدائشون]]
[[زمرو:1280ع جون وفاتون]]</text>
      <sha1>s2vo9z3d57p9xg2a5ndbux7jeono914</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371162</id>
      <parentid>371161</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:تاريخ سلطنت عثمانيه]]; added [[Category:مسلمان شخصيتون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10982" sha1="atb2tw65a01ut4bu8wdjy92ily3gpi0" xml:space="preserve">{{For|ڊرامي|ارطغرل غازي (سيزن)}}

{{Infobox royalty
| name         = ارطغرل
| title        = غازي، بي
| image        = Ertugrul-gazi-1.jpg
| caption      = درويش محمد پاشا، ارطغرل غازي کي 16هين صديءَ جي عثماني ننڍي ڪتاب، &quot;صبحات الاحبار&quot; ۾ ڏيکاريو آهي.
| succession   = روم جي سلطنت جو اُچ بي
| reign        = 
| predecessor  = آفيس قائم ڪئي وئي
| successor    = [[عثمان اول]]
| full name    = ارطغرل بن سلیمان شاہ
| issue        = {{Plainlist|
* عثمان اول
* ساراباتو ساءُچي بي&lt;ref name=&quot;sons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;three sons&quot;&gt;[[Aşıkpaşazade|Âşıkpaşazâde]], ''[[:tr:Tevârîh-i Âl-i Osman (Âşıkpaşazâde)|History of Âşıkpaşazâde]];'' &amp; {{cite journal|last=İnalcık|first=Halil|author-link=Halil İnalcık |year=2007 |title=Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg |url=https://docs.google.com/file/d/0B5ATth-TXLHhXzZZTTE2bUphMTQ/preview |journal=[[:tr:Belleten|Belleten]] |volume=7 |pages=483, 488–490 |place=Ankara |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=16 December 2019|title=Ertuğrul|url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/11/C11004200.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216203344/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/11/C11004200.pdf|archive-date=16 December 2019|access-date=19 December 2020}}&lt;/ref&gt;
* غندوز الپ&lt;ref name=&quot;sons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;three sons&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=OSMANLI BEYLİĞİ\'NiN KURUCUSU OSMAN BEG - HALİL İNALCIK.pdf|url=https://docs.google.com/file/d/0B5ATth-TXLHhXzZZTTE2bUphMTQ/preview?usp=embed_facebook|access-date=8 November 2020|website=Google Docs}}&lt;/ref&gt;
}}
| father       = سلیمان شاہ&lt;ref name=&quot;misper&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;islamansiklopedisi&quot;&gt;{{TDV Encyclopedia of Islam|title=Ertuğrul Gazi|last=Başar|first=Fahameddin|volume=11|pages=314–315|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ertugrul-gazi}}&lt;/ref&gt;
| mother       = حايما خاتون&lt;ref name=&quot;misper&quot;/&gt;
| religion     = [[اسلام]]
| spouse       = حليمه خاتون
| birth_date   = اڻڄاتل
| death_date   = {{circa|1280}}{{efn|15th century Ottoman historian [[Neşri]] mentions that Ertugrul died at the age of 93.&lt;ref&gt;{{TDV İslâm Ansiklopedisi|author=Halil İnalcık|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i|title=OSMAN I عثمان (ö. 724/1324) Osmanlı Devleti’nin ve hânedanının kurucusu (1302–1324).}}&lt;/ref&gt;}}
| death_place  = سوگت، سلطنت روم
| burial_place = ارطغرل غازي جو مزار، سوگت، بلیجڪ صوبو
}}
'''ارطغرل''' (Ertuğrul؛ {{lang-ota|ارطغرل}}) یا '''ارطغرل غازي&lt;ref name=&quot;shaw2&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford J.|last2=Shaw|first2=Ezel Kural|date=29 October 1976|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/13 13]|author-link1=Stanford J. Shaw|access-date=14 June 2018|url-access=registration|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;'''  [[عثماني سلطنت]] جي باني عثمان اول جو پيءُ ھو. &lt;ref name=&quot;finkel2&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hslOx5bvOzkC&amp;pg=PT31|title=Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300–1923|last1=Finkel|first1=Caroline|date=2012|publisher=Hodder &amp; Stoughton|isbn=9781848547858|language=en|quote=....suggests that Ertuğrul was a historical personage|author-link=Caroline Finkel|access-date=12 July 2019}}&lt;/ref&gt; انھن کي عام طور تي '''غازي''' جي لقب سان ڄاڻيو ويندو ھيو.&lt;ref&gt;Southeastern Europe under Ottoman rule, 1354-1804, By Peter F. Sugar, pg.14&lt;/ref&gt;

ارطغرل سليمان شاهه جو پٽ هو، جيڪو اوغز ترڪ جي ڪائي قبيلي جو سردار هو. &lt;ref&gt;{{cite book|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford|date=1976|publisher=Cambridge University Press|page=13|quote=... the ancestor of the dynasty was Suleyman Shah, the leader of the Kayi tribe of Turkomans, who ruled the small area of Mahan in northeastern Iran in the late twelfth century. He is said to have fled from the Mongol invasion in the early thirteenth century along with thousands of other Turkomans...}}&lt;/ref&gt; اهي ترڪ منگول فتحن کان بچڻ لاءِ اولهندي وچ ايشيا کان اناتوليا ڏانهن اچي ويا. &lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|last=Kermeli|first=Eugenia|date=2009|isbn=9781438110257|editor-last=Ágoston|editor-first=Gábor|page=444|chapter=Osman I|quote=Reliable information regarding Osman is scarce. His birth date is unknown and his symbolic significance as the father of the dynasty has encouraged the development of mythic tales regarding the ruler’s life and origins|editor2=Bruce Masters|chapter-url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&amp;pg=PA444}}&lt;/ref&gt;  ارطغرل ۽ سندس پيروڪار پنهنجي پيء جي وفات کان پوء، روم جي سلطنت جي خدمت ۾ داخل ٿيا، جنهن لاء هن کي بازنطيني سلطنت جي سرحد تي سوغت جي شهر تي تسلط سان نوازيو ويو.&lt;ref name=&quot;shaw3&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford J.|last2=Shaw|first2=Ezel Kural|date=29 October 1976|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/13 13]|author-link1=Stanford J. Shaw|access-date=14 June 2018|url-access=registration|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; اهو واقعن جو سلسلو شروع ڪري ٿو جيڪو آخرڪار عثماني سلطنت جي بنياد ڏانهن وٺي ويندو.{{s-start}}
{{s-reg}}
{{succession box|before=[[سليمان شاهه|سليمان شاھ]]|title=قبل-[[عثماني خاندان|عثماني حڪمران]]|years=1230–1281|after=[[عثمان اول]]}}
{{s-end}}

== سوانح حيات ==
غازي ارطغرل جو تعلق خانه بدوش قبيلي قايي سان هو. جيڪي اوغوز ترڪن جي شاخ مان هئا. هو خراسان کان منگولن کان بچندا رومي سلجوڪ سلطنت ته ڪڏهن وري ايوبي سلطنت جي سرحدن ۾ ايندا هئا ۽ انهن حڪومتن کي فوجي خدمتون ڏيندا هئا. غازي ارطغرل جي والد جو نالو سليمان شاھ ٻڌايو وڃي ٿو. جيڪو قايي قبيلي جو سردار هو. سليمان شاھ جا ٻيا پٽ گندوگلو، سنگر تڪين ۽ دوندار هئا. جن مان دولدان ارطغرل کان ننڍو هو.

== ڀائرن کان جدا ٿيڻ ==
عثماني روايتن مطابق غازي ارطغرل جو مقصد هو، ته اسلامي دنيا کي ٻيهر متحد ڪيو وڃي ۽ هنن کي منگولن ۽ صليبين جي قهرن کان نجات ڏياري وڃي. انهي دور ۾ اسلامي دنيا نازڪ حالتن مان گذري رهي هئي. اولہ طرف کان منگولن جون پشقدميون جاري هيون. جن ايران، عراق ۽ خراسان کي تاراج ڪري ڇڏيو هو. ٻئي پاسي اولھ طرف صليبي عيسائي ۽ بازنطيني سلطنت هئي، جيڪي مسلمانن مان بيت المقدس ۽ شام جا علائقا کسڻ گهرن پيا. مسلمان حڪمران انهن معاملن کان لاپرواھ هڪ ٻئي جي خلاف وڙهڻ ۾ پورا هئا. غازي ارطغرل جي خواهش هئي ته هو اهڙي رياست قائم ڪري، جيڪا اسلامي جهنڊي کي ٻيهر دنيا ۾ لهرائي ۽ مسلمانن جي شان و شوڪت کي ٻيهر بحال ڪري. انهي مقصد لاءِ هن پنهنجي قبيلي کي اناطوليه وٺي وڃڻ جو فيصلو ڪيو، جيڪو بازنطيني سلطنت جي ماتحت هو. غازي ارطغرل اتي فتوحات حاصل ڪري انهي عظيم رياست جو بنياد رکڻ پيو گهري. پر سندس ڀائرن گندوگلو ۽ سنگرتڪين سندس انهي تجويز جي مخالفت ڪئي. ڇاڪاڻ ته هو قبيلي کي ايڏي وڏي آزمائش ۾ مبتلا ڪرڻ نه پيا گهرن. انهي ڪري غازي ارطغرل پنهنجن ڀائرن کان جدا ٿيندي پنهنجن ڪجهه وفادار ساٿين سان گڏ اناطوليه ڏانهن روانو ٿي ويو. ساڻس سندس ننڍو ڀاءُ دوندار به ساڻ ويو.

== عثمانيه سلطنت جو پايو وجهندڙ ==
غازي ارطغرل بازنطيني سلطنتن جي حدن تي پهچڻ کان پوءِ اتي رومي سلجوڪ سلطنت جي ماتحت ٿي بازنطينين سان ويڙه ڪئي ۽ هنن کان مختلف علائقا ۽ شهر فتح ڪري اتي اسلامي نظام قائم ڪيو ۽ عدل و انصاف جي حاڪميت قائم ڪئي. سلجوڪ سلطان علاء الدين ڪيڪوباد کيس سوغوت ۽ ڪي ٻيا شهر به جاگير طور عطا ڪيا. جن کي ارطغرل پنهنجي جاگير سان ملائي ان جو نالو سلطانوني رکيو ۽ ٻين ترڪ قبيلن کي اتي گڏ ڪري انهن علائقن کي پنهنجو دائمي وطن بڻائي ورتو.غازي ارطغرل جي وفات کان پوءِ سندس ننڍو پٽ غازي عثمان سردار مقرر ٿيو. جنهن رومي سلجوڪ سلطنت جي زوال کان پوءِ اناطوليه ۾ هڪ نئين اسلامي رياست قائم ڪئي، جنهن کي تاريخ ۾ عثمانيه سلطنت سڏيو وڃي ٿو. اڳتي هلي انهي سلطنت سموري مسلم امت جي تقريبًا پنج سو سالن تائين اڳواڻي ڪئي هئي.

== اهل و عيال ==
غازي ارطغرل سلجوڪ سلطان علاء الدين ڪيڪوباد جي ڀائٽي حليمه خاتون سان شادي ڪئي هئي. جنهن مان هن کي ٽي پٽ گندوز،ساوچي ۽[[عثمان بن عفان|عثمان]] ڄاوا. جن ۾ سڀني کان وڌيڪ شهرت سندس ننڍي پٽ غازي عثمان کي ملي.

== [[فائل:Noia 64 apps xeyes.png|30px]] پڻ ڏسندا ==
* [[الپ ارسلان]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:عثماني سلطنت]]
[[زمرو:ترڪ ماڻهو]]
[[زمرو:مسلمان شخصيتون]]
[[زمرو:1198ء جون پيدائشون]]
[[زمرو:1280ع جون وفاتون]]</text>
      <sha1>atb2tw65a01ut4bu8wdjy92ily3gpi0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371163</id>
      <parentid>371162</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:1198ء جون پيدائشون]]; added [[Category:ترڪي جي تاريخ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10976" sha1="gsjejnzmwffbai8hwrslza4x2kx6f29" xml:space="preserve">{{For|ڊرامي|ارطغرل غازي (سيزن)}}

{{Infobox royalty
| name         = ارطغرل
| title        = غازي، بي
| image        = Ertugrul-gazi-1.jpg
| caption      = درويش محمد پاشا، ارطغرل غازي کي 16هين صديءَ جي عثماني ننڍي ڪتاب، &quot;صبحات الاحبار&quot; ۾ ڏيکاريو آهي.
| succession   = روم جي سلطنت جو اُچ بي
| reign        = 
| predecessor  = آفيس قائم ڪئي وئي
| successor    = [[عثمان اول]]
| full name    = ارطغرل بن سلیمان شاہ
| issue        = {{Plainlist|
* عثمان اول
* ساراباتو ساءُچي بي&lt;ref name=&quot;sons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;three sons&quot;&gt;[[Aşıkpaşazade|Âşıkpaşazâde]], ''[[:tr:Tevârîh-i Âl-i Osman (Âşıkpaşazâde)|History of Âşıkpaşazâde]];'' &amp; {{cite journal|last=İnalcık|first=Halil|author-link=Halil İnalcık |year=2007 |title=Osmanlı Beyliği'nin Kurucusu Osman Beg |url=https://docs.google.com/file/d/0B5ATth-TXLHhXzZZTTE2bUphMTQ/preview |journal=[[:tr:Belleten|Belleten]] |volume=7 |pages=483, 488–490 |place=Ankara |language=tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=16 December 2019|title=Ertuğrul|url=https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/11/C11004200.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216203344/https://cdn.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/11/C11004200.pdf|archive-date=16 December 2019|access-date=19 December 2020}}&lt;/ref&gt;
* غندوز الپ&lt;ref name=&quot;sons&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;three sons&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=OSMANLI BEYLİĞİ\'NiN KURUCUSU OSMAN BEG - HALİL İNALCIK.pdf|url=https://docs.google.com/file/d/0B5ATth-TXLHhXzZZTTE2bUphMTQ/preview?usp=embed_facebook|access-date=8 November 2020|website=Google Docs}}&lt;/ref&gt;
}}
| father       = سلیمان شاہ&lt;ref name=&quot;misper&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;islamansiklopedisi&quot;&gt;{{TDV Encyclopedia of Islam|title=Ertuğrul Gazi|last=Başar|first=Fahameddin|volume=11|pages=314–315|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ertugrul-gazi}}&lt;/ref&gt;
| mother       = حايما خاتون&lt;ref name=&quot;misper&quot;/&gt;
| religion     = [[اسلام]]
| spouse       = حليمه خاتون
| birth_date   = اڻڄاتل
| death_date   = {{circa|1280}}{{efn|15th century Ottoman historian [[Neşri]] mentions that Ertugrul died at the age of 93.&lt;ref&gt;{{TDV İslâm Ansiklopedisi|author=Halil İnalcık|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-i|title=OSMAN I عثمان (ö. 724/1324) Osmanlı Devleti’nin ve hânedanının kurucusu (1302–1324).}}&lt;/ref&gt;}}
| death_place  = سوگت، سلطنت روم
| burial_place = ارطغرل غازي جو مزار، سوگت، بلیجڪ صوبو
}}
'''ارطغرل''' (Ertuğrul؛ {{lang-ota|ارطغرل}}) یا '''ارطغرل غازي&lt;ref name=&quot;shaw2&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford J.|last2=Shaw|first2=Ezel Kural|date=29 October 1976|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/13 13]|author-link1=Stanford J. Shaw|access-date=14 June 2018|url-access=registration|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;'''  [[عثماني سلطنت]] جي باني عثمان اول جو پيءُ ھو. &lt;ref name=&quot;finkel2&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hslOx5bvOzkC&amp;pg=PT31|title=Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300–1923|last1=Finkel|first1=Caroline|date=2012|publisher=Hodder &amp; Stoughton|isbn=9781848547858|language=en|quote=....suggests that Ertuğrul was a historical personage|author-link=Caroline Finkel|access-date=12 July 2019}}&lt;/ref&gt; انھن کي عام طور تي '''غازي''' جي لقب سان ڄاڻيو ويندو ھيو.&lt;ref&gt;Southeastern Europe under Ottoman rule, 1354-1804, By Peter F. Sugar, pg.14&lt;/ref&gt;

ارطغرل سليمان شاهه جو پٽ هو، جيڪو اوغز ترڪ جي ڪائي قبيلي جو سردار هو. &lt;ref&gt;{{cite book|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford|date=1976|publisher=Cambridge University Press|page=13|quote=... the ancestor of the dynasty was Suleyman Shah, the leader of the Kayi tribe of Turkomans, who ruled the small area of Mahan in northeastern Iran in the late twelfth century. He is said to have fled from the Mongol invasion in the early thirteenth century along with thousands of other Turkomans...}}&lt;/ref&gt; اهي ترڪ منگول فتحن کان بچڻ لاءِ اولهندي وچ ايشيا کان اناتوليا ڏانهن اچي ويا. &lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite book|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|last=Kermeli|first=Eugenia|date=2009|isbn=9781438110257|editor-last=Ágoston|editor-first=Gábor|page=444|chapter=Osman I|quote=Reliable information regarding Osman is scarce. His birth date is unknown and his symbolic significance as the father of the dynasty has encouraged the development of mythic tales regarding the ruler’s life and origins|editor2=Bruce Masters|chapter-url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&amp;pg=PA444}}&lt;/ref&gt;  ارطغرل ۽ سندس پيروڪار پنهنجي پيء جي وفات کان پوء، روم جي سلطنت جي خدمت ۾ داخل ٿيا، جنهن لاء هن کي بازنطيني سلطنت جي سرحد تي سوغت جي شهر تي تسلط سان نوازيو ويو.&lt;ref name=&quot;shaw3&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280–1808|last1=Shaw|first1=Stanford J.|last2=Shaw|first2=Ezel Kural|date=29 October 1976|publisher=Cambridge University Press|page=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/13 13]|author-link1=Stanford J. Shaw|access-date=14 June 2018|url-access=registration|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; اهو واقعن جو سلسلو شروع ڪري ٿو جيڪو آخرڪار عثماني سلطنت جي بنياد ڏانهن وٺي ويندو.{{s-start}}
{{s-reg}}
{{succession box|before=[[سليمان شاهه|سليمان شاھ]]|title=قبل-[[عثماني خاندان|عثماني حڪمران]]|years=1230–1281|after=[[عثمان اول]]}}
{{s-end}}

== سوانح حيات ==
غازي ارطغرل جو تعلق خانه بدوش قبيلي قايي سان هو. جيڪي اوغوز ترڪن جي شاخ مان هئا. هو خراسان کان منگولن کان بچندا رومي سلجوڪ سلطنت ته ڪڏهن وري ايوبي سلطنت جي سرحدن ۾ ايندا هئا ۽ انهن حڪومتن کي فوجي خدمتون ڏيندا هئا. غازي ارطغرل جي والد جو نالو سليمان شاھ ٻڌايو وڃي ٿو. جيڪو قايي قبيلي جو سردار هو. سليمان شاھ جا ٻيا پٽ گندوگلو، سنگر تڪين ۽ دوندار هئا. جن مان دولدان ارطغرل کان ننڍو هو.

== ڀائرن کان جدا ٿيڻ ==
عثماني روايتن مطابق غازي ارطغرل جو مقصد هو، ته اسلامي دنيا کي ٻيهر متحد ڪيو وڃي ۽ هنن کي منگولن ۽ صليبين جي قهرن کان نجات ڏياري وڃي. انهي دور ۾ اسلامي دنيا نازڪ حالتن مان گذري رهي هئي. اولہ طرف کان منگولن جون پشقدميون جاري هيون. جن ايران، عراق ۽ خراسان کي تاراج ڪري ڇڏيو هو. ٻئي پاسي اولھ طرف صليبي عيسائي ۽ بازنطيني سلطنت هئي، جيڪي مسلمانن مان بيت المقدس ۽ شام جا علائقا کسڻ گهرن پيا. مسلمان حڪمران انهن معاملن کان لاپرواھ هڪ ٻئي جي خلاف وڙهڻ ۾ پورا هئا. غازي ارطغرل جي خواهش هئي ته هو اهڙي رياست قائم ڪري، جيڪا اسلامي جهنڊي کي ٻيهر دنيا ۾ لهرائي ۽ مسلمانن جي شان و شوڪت کي ٻيهر بحال ڪري. انهي مقصد لاءِ هن پنهنجي قبيلي کي اناطوليه وٺي وڃڻ جو فيصلو ڪيو، جيڪو بازنطيني سلطنت جي ماتحت هو. غازي ارطغرل اتي فتوحات حاصل ڪري انهي عظيم رياست جو بنياد رکڻ پيو گهري. پر سندس ڀائرن گندوگلو ۽ سنگرتڪين سندس انهي تجويز جي مخالفت ڪئي. ڇاڪاڻ ته هو قبيلي کي ايڏي وڏي آزمائش ۾ مبتلا ڪرڻ نه پيا گهرن. انهي ڪري غازي ارطغرل پنهنجن ڀائرن کان جدا ٿيندي پنهنجن ڪجهه وفادار ساٿين سان گڏ اناطوليه ڏانهن روانو ٿي ويو. ساڻس سندس ننڍو ڀاءُ دوندار به ساڻ ويو.

== عثمانيه سلطنت جو پايو وجهندڙ ==
غازي ارطغرل بازنطيني سلطنتن جي حدن تي پهچڻ کان پوءِ اتي رومي سلجوڪ سلطنت جي ماتحت ٿي بازنطينين سان ويڙه ڪئي ۽ هنن کان مختلف علائقا ۽ شهر فتح ڪري اتي اسلامي نظام قائم ڪيو ۽ عدل و انصاف جي حاڪميت قائم ڪئي. سلجوڪ سلطان علاء الدين ڪيڪوباد کيس سوغوت ۽ ڪي ٻيا شهر به جاگير طور عطا ڪيا. جن کي ارطغرل پنهنجي جاگير سان ملائي ان جو نالو سلطانوني رکيو ۽ ٻين ترڪ قبيلن کي اتي گڏ ڪري انهن علائقن کي پنهنجو دائمي وطن بڻائي ورتو.غازي ارطغرل جي وفات کان پوءِ سندس ننڍو پٽ غازي عثمان سردار مقرر ٿيو. جنهن رومي سلجوڪ سلطنت جي زوال کان پوءِ اناطوليه ۾ هڪ نئين اسلامي رياست قائم ڪئي، جنهن کي تاريخ ۾ عثمانيه سلطنت سڏيو وڃي ٿو. اڳتي هلي انهي سلطنت سموري مسلم امت جي تقريبًا پنج سو سالن تائين اڳواڻي ڪئي هئي.

== اهل و عيال ==
غازي ارطغرل سلجوڪ سلطان علاء الدين ڪيڪوباد جي ڀائٽي حليمه خاتون سان شادي ڪئي هئي. جنهن مان هن کي ٽي پٽ گندوز،ساوچي ۽[[عثمان بن عفان|عثمان]] ڄاوا. جن ۾ سڀني کان وڌيڪ شهرت سندس ننڍي پٽ غازي عثمان کي ملي.

== [[فائل:Noia 64 apps xeyes.png|30px]] پڻ ڏسندا ==
* [[الپ ارسلان]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:عثماني سلطنت]]
[[زمرو:ترڪ ماڻهو]]
[[زمرو:مسلمان شخصيتون]]
[[زمرو:ترڪي جي تاريخ]]
[[زمرو:1280ع جون وفاتون]]</text>
      <sha1>gsjejnzmwffbai8hwrslza4x2kx6f29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>باغباني</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12235</id>
    <revision>
      <id>371131</id>
      <parentid>326994</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3076" sha1="2m46zc23u2z3k2ks942t12ku6kg2r71" xml:space="preserve">[[عڪس:Farmer and Scientist in Vineyard.jpg|thumbnail|باغباني جو هڪ منظر]]
'''باغباني''' (Horticulture) مان مراد ميون، ڀاڄين ۽ گلن واري ٻوٽن کي وڌائڻ جي سائنس ۽ فن آهي.&lt;ref name=&quot;سنڌيانا&quot;&gt;[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، جلد پھريون] [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد.&lt;/ref&gt; باغباني عام طور تي ننڍي ۽ وڌيڪ ڪنٽرول ٿيل پيماني تي ٻوٽن جي پوک جي وڌيڪ پيشه ور ۽ ٽيڪنيڪل پهلوئن سان جڙيل آهي. باغباني جا مختلف ڀاڱا آهن ڇو ته ٻوٽا مختلف مقصدن لاءِ پوکيا ويندا آهن. انهن ڀاڱن ۾، پروپيگيشن، آربريڪلچر، زمين جي جوڙجڪ، فلوري ڪلچر ۽ ٽرف جي سار سنڀال، شامل آهن، پر انهن تائين محدود نه آهن. انهن مان هر هڪ لاء، مختلف پيشو، پهلو، اوزار استعمال ٿيل ۽ لاڳاپيل چئلينج آهن؛ هر هڪ کي انتهائي خاص صلاحيتن ۽ باغباني جي ڄاڻ جي ضرورت آهي.
== تاريخ ==
هيءُ فن نھايت پراڻو آهي. [[تاريخ]] مان معلوم ٿئي ٿو تہ مختلف ميون ۽ ٻوٽن جو ذڪر هزارين سال اڳ ۾ بہ هو. اڄ کان تقريباً چار هزار سال اڳ [[ڏاڙهون]]، [[بادام]] وغيره پوکبا هئا.

[[سڪندراعظم]] جي حملي وقت سنڌ ۾ [[انب]] ۽ ڪيلن جا ٻوٽا ملن ٿا. موجوده دور ۾ هيءُ فن صنعت جي حيثيت سان رائج ٿي چڪو آهي.&lt;ref name=&quot;سنڌيانا&quot;/&gt;
==ضروري ڳالھيون==
هاڻي باغ معاشي ضرورت جي خيال سان لڳايو وڃي ٿو. [[باغ]] لاءِ هيٺيون ڳالهيون ضروري آهن.&lt;ref name=&quot;سنڌيانا&quot;/&gt;:
# باغ جي لاءِ موزون آبھوا ۽ زمين موجود هجي.
# باغ مارڪيٽ جي ويجهو هجي.
# شھر يا مارڪيٽ گهڻو پري هجي تہ باغ پڪي ۽ سٺي روڊ تي هجي.
# باغ واريءَ زمين ۾ زير زمين پاڻيءَ جي ليول گهڻي هيٺ هجي.
# باغ جي پيچ لاءِ پاڻي گهڻي انداز ۾ موجود هجي.
# تجارتي پيماني تي باغ لڳائڻ لاءِ مزور آسانيءَ سان ملي سگهن.
==سنڌ ۾ ميويدار علائقا==
[[سنڌ]] جي ميداني علائقي ۾ [[حيدرآباد]]، [[ميرپورخاص]]، [[ڪوٽڙي بئراج]] ۽ [[نوابشاھ]] جا ضلعا [[آبھوا]] جي لحاظ کان ميويدار علائقا آهن، هونئن سڄيءَ سنڌ ۾ انب ۽ ڪيلا پوکي سگهجن ٿا.&lt;ref name=&quot;سنڌيانا&quot;/&gt;
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:باغ]]
[[زمرو:باغباني]]
[[زمرو:انساني سرگرميون]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>2m46zc23u2z3k2ks942t12ku6kg2r71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>واپرائيندڙ بحث:JogiAsad</title>
    <ns>3</ns>
    <id>13891</id>
    <revision>
      <id>371169</id>
      <parentid>371018</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JogiAsad</username>
        <id>4693</id>
      </contributor>
      <comment>/* Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers */ ورندي</comment>
      <origin>371169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6625" sha1="jg0wbts1a5ofsvg2tygxfk64m17v4yz" xml:space="preserve">{{archives
|style  = font-size:88%; 
|auto   = no
|editbox= no
|collapsed=yes
|prefix = واپرائيندڙ بحث:JogiAsad/آرڪائيو
|title = اَڳُوڻِي ڪچهريءَ جي سانڍيل آرڪائيوز جون تاريخون
|1=&lt;div class=&quot;nowraplinks&quot;&gt;
# [[/آرڪائيو 1| 3 آڪٽوبر 2015  – 31 آڪٽوبر 2019 ]]
# [[/آرڪائيو 2|2 نومبر 2019  – 3 جنوري 2020]]
# [[/آرڪائيو 3|20 جنوري 2020  کان نومبر 2, 2020 تائين]] 
# [[/آرڪائيو 4|7 نومبر 2020‏ - 24 ڊسمبر 2022]]
# [[/آرڪائيو 5|25 ڊسمبر 2022‏ - 26 جنوري 2026]]
&lt;/div&gt;
}}

{{واپرائيندڙ:JogiAsad/هيڊر}} {{Busy}} {{User|JogiAsad}}

{{subst:ClueBot III/JustArchiveThis}}

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[واپرائيندڙ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[واپرائيندڙ بحث:MediaWiki message delivery|ڳالھ]]) 05:17, 16 فيبروري 2026 ( يو.ٽي.سي)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;
:I'll do that, thank you for your guidance on this matter.🙏&amp;#32؛[[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Indigo;font:italic bold 1.5em MB Sindhi Sahat;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:MB Sindhi Sahat; color:DarkKhaki;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  15:58, 16 فيبروري 2026 ( يو.ٽي.سي)

== Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. 

Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

on behalf of Feminism and Folklore International Team 

&lt;nowiki&gt;#WeTogether&lt;/nowiki&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[واپرائيندڙ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[واپرائيندڙ بحث:MediaWiki message delivery|ڳالھ]]) 11:57, 11 اپريل 2026 ( يو.ٽي.سي)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30391231 --&gt;
:sure I'll do that [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Indigo;font:italic bold 1.5em MB Sindhi Sahat;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:MB Sindhi Sahat; color:DarkKhaki;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  04:14, 13 اپريل 2026 ( يو.ٽي.سي)</text>
      <sha1>jg0wbts1a5ofsvg2tygxfk64m17v4yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اوشينيا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17045</id>
    <revision>
      <id>371220</id>
      <parentid>346327</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26057" sha1="nbnba4tmnwfgt645vl8k9jkivwhm10q" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|title = اوشيانيا 
|image = Oceania (orthographic projection).svg
|image_size = 200px
|image_caption = اوشيانيا جي نقشي جو ڏيک
|area = {{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[list of continents by population|6th]]){{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|4.19|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal = $1.630 ٽرلين ڊالر
(2018, [[کنڊن جي جي ڊي پي (ناليوار)|6th]])
|GDP_per_capita = $41,037 (2017, [[کنڊن جي في ڪس جي ڊي پي (ناليوار)|2nd]])&lt;ref name=&quot;unstats&quot;&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/resQuery.asp |title=United Nations Statistics Division – National Accounts |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[اوشيانيئن]] يا اوشيانيائي
|[[ملڪ]] = {{Collapsible list |title = 14 ([[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|فهرست]])| {{flag|Australia}}|{{flag|Fiji}}| {{flag|Kiribati}}|{{flag|Marshall Islands}}|{{flag|Micronesia}} | {{flag|Nauru}}|{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}}|{{flag|Papua New Guinea}}|{{flag|Samoa}}| {{flag|Solomon Islands}}| {{flag|Tonga}}|{{flag|Tuvalu}}| {{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = [[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]] |{{flag|Cook Islands}}|{{flag|Niue}}}}
|list_countries =
|[[انحصاري علائقا]]
= {{Collapsible list | title =  (18) ٻاھريان (غير خود مختيار)|[[آمريڪي ساموآ]]| [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|[[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
|unrecognized =
|time = 
[[UTC+09]] 
([[اولھ نيو گني|پاپوا]] کان [[پالائو]]) 
[[UTC-6]] ([[ايسٽر آئلينڊ]]) (اولھ کان اوڀر)
|cities = {{collapsible list| title =  [[اوشيانا جي شھرن جي فھرست|اوشيانا جا مشهور شھر]] | [[سڊني]]، آسٽريليا | [[ميلبورن]]، آسٽريليا| [[برسبئن]]، آسٽریلیا | [[پرٽ]]، آسٽريليا | [[آڪلينڊ]]، نيوزيلينڊ | [[ايڊيلئڊ]]، آسٽريليا | [[ويلنگٽن]]، نيوزيلينڊ | [[ھنولولو|ھَنَولُولَو]]، [[ھوائي]]، يونائيٽيڊ اسٽيٽس  | [[گولڊ ڪوسٽ، ڪئينس لينڊ|گولڊ ڪوسٽ]]، آسٽريليا | [[ڪئنبرا]]، آسٽريليا | [[ڪرائيسٽ چرچ]]، نيوزيلينڊ | [[پورٽ مورسبي|پورٽ مَورسبي]]، پاپوا نيو گني| [[ڪوپانگ|ڪُوپَاگ]]، انڊونيشيا | [[امبون، ملوڪو|اَمبون]] (مَلُوڪُو)، انڊونيشيا | [[ٽرنيٽ|ٽَرنَيٽ]]، انڊونيشيا | [[جئيپوريا|جاياپُورا]]، انڊونيشيا | [[نوميئا|نُومِيئَا]]، نيو ڪيليڊونيا | [[سووا|سُووَا]]، فجي}}

|m49 = &lt;code&gt;009&lt;/code&gt; – Oceania&lt;br/&gt;&lt;code&gt;001&lt;/code&gt; – [[World]]
}}

'''اوشيانيا''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Oceania}} دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا [[کنڊ]] جو نالو آهي جنھن ۾ [[آسٽريليا]]، [[ميلنيشيا]]، [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] شامل آهن.&lt;ref name=&quot;forei&quot;&gt;For a history of the term, see Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt; جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان [[انٽارڪٽيڪا]] کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون [[آسٽريليا]]، [[نيوزيلينڊ]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو [[انساني ترقي جو اشاريو]] اوچو آهي.

== اوشيانيا جون حدون ==
[[فائل:Oceania UN Geoscheme Regions.svg|thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن]]

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ [[بونن آئلينڊز]] سياسي طور [[جاپان]] جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ [[ھوائي]] آھي جيڪا [[آمريڪا|يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا]] جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع [[ڪلپرٽن آئلينڊ]] تي [[فرانس]] جو قبضو آھي. [[جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ]] [[چلي]] جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع [[مڪوري آئلينڊ]] آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. [[گڏيل قومون|گڏيل قومن جي اداري]] مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=Countries or areas / geographical regions |publisher=United Nations |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: [[آسٽريليائي ماحولياتي خطو]]، [[اوشيانيائي ماحولياتي خطو]] (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا )&lt;ref name=&quot;Udvardy 1975&quot;&gt;Udvardy. 1975. ''A classification of the biogeographical provinces of the world''&lt;/ref&gt;. ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ [[آسٽريليا]]، 
[[نيوزيلينڊ]]، [[پاپوا نيو گني]]، [[اوڀر انڊونيشيا]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[وينوآتو]]، [[نيو ڪيليڊونيا]] ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن&lt;ref name=&quot;Lewis 1997 32&quot;&gt;{{Cite book |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |url=https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi |url-access=limited |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=978-0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi/page/n24 32] |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}&lt;/ref&gt;. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي&lt;ref&gt;{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813231055/https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته [[آسٽريليائي زميني پليٽ]] ۽ [[پئسفڪ سمنڊ]] جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي&lt;ref&gt;{{harvp|Lewis &amp; Wigen, The Myth of Continents|1997 |page=40 |ps=: &quot;The joining of Australia with various Pacific islands to form the quasi continent of Oceania ... &quot;}}&lt;/ref&gt;. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ '''اوقيانوسيه''' سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري [[آسٽريليا]]، [[نيوزي لينڊ|نيو زيلينڊ]]، [[نيو گني]] ۽ [[ڏکڻ اوڀر ايشيا]] جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن [[مالينيشيا]]، [[مائيڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ [[آسٽريليا]] کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.&lt;ref&gt;http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اوشيانيا&lt;/ref&gt;

== نالو ==

لفظ اوشيانيا '''اوشين''' (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي '''بحر'''  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان [[ڪانريڊ مالٽي برون]] 
ڏنو ھيو&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{OED|Oceania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pacifi30&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2V_AgAAQBAJ |title=American Pacificism: Oceania in the U.S. Imagination |last=Lyons |first=Paul |date=2006 |isbn=9781134264155 |page=30}}&lt;/ref&gt;.

== جاگرافي ==
[[فائل:Aoraki Mount Cook.JPG|thumb|upright| [[نيوزيلينڊ]] جي [[سائوٿ آئلينڊ]] ۾ واقع [[اوراڪي]] يا [[مائونٽ ڪڪ]]]]
[[فائل:Puncakjaya.jpg|thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا]] (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: [[پولينيشا]]، [[مائڪرونيشيا]]، [[ملائيشيا]] جنھن کي ھاڻي ملائي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] چون ٿا ۽ [[ميلينيشيا]]&lt;ref name=&quot;onisl163&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dumont D'Urville |first=Jules-Sébastien-César |author-link=Jules-Sébastien-César Dumont D'Urville |year=2003 |title=On the Islands of the Great Ocean |journal=Journal of Pacific History |volume=38 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/0022334032000120512 |jstor=25169637 |s2cid=162374626 |translator-last1=Ollivier |translator-first1=Isabel |translator-last2=Biran |translator-first2=Antoine de |translator-last3=Clark |translator-first3=Geoffrey}}&lt;/ref&gt; ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ [[زيلينڊيا]] سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن [[فلپائينز]]، [[وليسيا]] ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ [[نيو گني]]، اتراولھ ۾ [[بونن آئلينڊز]]، اتراوڀر ۾ [[ھوائيئن آئلينڊز]]، اوڀر ۾ [[ايسٽر آئلينڊ]] ۽ [[آئيلا سلاس ئي گوميز]] ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ [[تائيوان]],[[ريوڪيو آئلينڊز]] جپاني [[ٻيٽن جو ميڙ]] ۽ [[ملوڪو آئيلنڊز]]  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه [[الوشن آئلينڊز]] پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن&lt;ref name=&quot;race1750&quot;&gt;Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt;
.

[[فائل:&quot;Political Oceania&quot; CIA World Factbook.jpg|thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو]]
[[فائل:Oceania Political Map (EEZ based).png|thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]]]

== خطو ==

اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي [[ماريانا آئلينڊز]]، وچ تي [[ڪيرولين آئلينڊز]]، اولھ پاسي [[مارشل آئلينڊز]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[ڪريبتي]] آئلينڊز واقع آھن&lt;ref name=&quot;AAE&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ |title=Academic American encyclopedia |date=1997 |publisher=Grolier Incorporated |isbn=978-0-7172-2068-7 |page=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LalFortune2000p63&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&amp;pg=PA63 |title=The Pacific Islands: An Encyclopedia |last1=Lal |first1=Brij Vilash |last2=Fortune |first2=Kate |date=2000 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2265-1 |page=63}}&lt;/ref&gt; ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي [[نيو گني]] واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا [[بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[سانتا ڪروز آئلينڊز]]،[[وينوآتو]] ، [[فجي]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] شامل آهن&lt;ref name=&quot;West2009&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&amp;pg=PA521 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West |first=Barbara A. |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=521}}&lt;/ref&gt;
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ [[ھوائي]] کان ڏکڻ ۾ [[نيوزيلينڊ]] تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ [[ٽوالو]]، [[ٽوڪيلائو]]، [[ساموآ]]، [[ٽونگا]] ۽ [[ڪرمڊيڪ آئلينڊز]] واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ [[ڪڪ آئلينڊز]] ، [[سوسائٽي آئلينڊز]] ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ [[مارڪيسس آئلينڊز]], [[ٽئاموٽس]]، [[منگريوا آئلينڊز]] ۽ [[ايسٽر آئلينڊ]] واقع آھن&lt;ref name=&quot;DunfordRidgell1996&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC |title=Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia |last1=Dunford |first1=Betty |last2=Ridgell |first2=Reilly |date=1996 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-57306-022-6 |page=125}}&lt;/ref&gt;
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي&lt;ref name=&quot;voyage6&quot;&gt;{{Cite book |title=Science, Voyages, and Encounters in Oceania, 1511–1850 |last=Douglas |first=Bronwen |date=2014 |publisher=Palgrave Macmillan |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auxter&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=o3x_MaYZVJQC |title=Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs &amp; des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; &amp; où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, &amp; des moyens d'y former un établissement |last=de Brosses |first=Charles |publisher=Durand |year=1756 |location=Paris |publication-date=1756 |language=French |trans-title=History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there |author-link=Charles de Brosses}}&lt;/ref&gt;
.
.

== ڀوُن وديا (جيالاجي) ==
[[فائل:Plaque Pacifique.JPG|thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.]]

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ [[ٽيڪٽونڪ پليٽ]] آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي&lt;ref name=&quot;tecto&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |title=SFT and the Earth's Tectonic Plates |publisher=Los Alamos National Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217002443/http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |archive-date=17 February 2013 |access-date=27 February 2013}}&lt;/ref&gt;. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي&lt;ref name=&quot;platetec2010&quot;&gt;{{Citation |last1=Frisch |first1=Wolfgang |title=Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building |url=https://books.google.com/books?id=vx1oiTMOTRcC&amp;pg=PA11 |pages=11–12 |year=2010 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-540-76504-2 |last2=Meschede |first2=Martin |last3=Blakey |first3=Ronald C.}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;distinct227&quot;&gt;Pain, C.F., Villans, B.J., Roach, I.C., Worrall, L. &amp; Wilford, J.R. (2012): Old, flat and red – Australia's distinctive landscape. In: ''Shaping a Nation: A Geology of Australia''. Blewitt, R.S. (Ed.) Geoscience Australia and ANU E Press, Canberra. pp. 227–275 {{ISBN|978-1-922103-43-7}}&lt;/ref&gt;
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. [[ايسٽر آئلينڊ]]، [[آمريڪي ساموآ]] ۽ [[فجي]] ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي&lt;ref name=&quot;Factbook-Fiji&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Fiji |website=CIA World Factbook |access-date=December 28, 2014}}&lt;/ref&gt;. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي&lt;ref name=&quot;geochr&quot;&gt;Clague, D.A. and Dalrymple, G.B. (1989) ''Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Chain'' in Winterer, E.L. et al. (editors) (1989) ''The Eastern Pacific Ocean and Hawaii'', Boulder, Geological Society of America.&lt;/ref&gt;ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل [[مائونٽ ڪيئا]] آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي&lt;ref name=&quot;usgsgov&quot;&gt;{{Cite web |url=http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/maunakea/ |title=Mauna Kea Volcano, Hawaii |publisher=Hvo.wr.usgs.gov |access-date=November 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
.

== گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا) ==
{{Main|آسٽريليا جو جاگرافي|نيوزي لينڊ جو وايومنڊل|فلورا آف آسٽريليا|نيوزي لينڊ جو فلورا|هوائي ٻيٽن ۾ انڊيمزم}}

[[فائل:Countryside Kaikoura, New Zealand.JPG|thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي]]
[[فائل:Uluṟu (Ayers Rock), Sunset.jpg|thumb| [[سينٽرل آسٽريليا]] ۾ [[الورو|اُلُورَو]] (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن&lt;ref name=&quot;envigov2012&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |title=Parks and Reserves – Australia's National Landscapes |date=23 November 2011 |publisher=Environment.gov.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114011/http://environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |archive-date=4 January 2012 |access-date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt;
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ [[اسڪليروفل|اسڪليرمارفي]](پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ [[سيروٽني]] (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: [[پروٽياسي]]، [[بنڪسيه]]، [[مرٽاشيئي]]، [[بيد مشڪ]] کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، [[فباسيئي]] ۽ [[ٻٻر]] وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، [[پريمنا پروٽروسا]]،[[سائڊريڪس اوڊورٽا]]، [[گائروڪارپس امريڪنس]] ۽ [[ڊيرس ٽرائفوليئاٽا]] شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي&lt;ref name=&quot;vascplant&quot;&gt;NZPCN (2006). ''New Zealand indigenous vascular plant checklist''. {{ISBN|0-473-11306-6}}. Written by Peter de Lange, John W.D. Sawyer and J.R. Rolfe.&lt;/ref&gt;
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن&lt;ref name=&quot;portrait&quot;&gt;{{Cite book |title=Australia: Portrait of a continent |last1=Loffler |first1=Ernst |last2=Anneliese Loffler |last3=A.J. Rose |last4=Denis Warner |publisher=Hutchinson Group (Australia) |year=1983 |isbn=978-0-09-130460-7 |location=Richmond, Victoria |pages=37–39}}&lt;/ref&gt;

{{کنڊ}}
{{دنيا جا خطا}}

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[باب:بحرستان]]
{{ڪومنز زمرو|Oceania}}
== حوالا ==

{{حوالا|2}}
[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوقيانوسيا]]
[[زمرو:ايشيا-پئسفڪ]]
[[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]]
[[زمرو:ڏاکڻو سمنڊ]]
[[زمرو:سانتيڪو سمنڊ]]
[[زمرو:عظيم کنڊ]]
[[زمرو:کنڊ]]
[[زمرو:هندي وڏو سمنڊ]]</text>
      <sha1>nbnba4tmnwfgt645vl8k9jkivwhm10q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371221</id>
      <parentid>371220</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29178" sha1="737jiy9pk2emen8biyf5lkvmgkkxm6f" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|title = اوشيانيا 
|image = Oceania (orthographic projection).svg
|image_size = 200px
|image_caption = اوشيانيا جي نقشي جو ڏيک
|area = {{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[list of continents by population|6th]]){{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|4.19|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal = $1.630 ٽرلين ڊالر
(2018, [[کنڊن جي جي ڊي پي (ناليوار)|6th]])
|GDP_per_capita = $41,037 (2017, [[کنڊن جي في ڪس جي ڊي پي (ناليوار)|2nd]])&lt;ref name=&quot;unstats&quot;&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/resQuery.asp |title=United Nations Statistics Division – National Accounts |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[اوشيانيئن]] يا اوشيانيائي
|[[ملڪ]] = {{Collapsible list |title = 14 ([[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|فهرست]])| {{flag|Australia}}|{{flag|Fiji}}| {{flag|Kiribati}}|{{flag|Marshall Islands}}|{{flag|Micronesia}} | {{flag|Nauru}}|{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}}|{{flag|Papua New Guinea}}|{{flag|Samoa}}| {{flag|Solomon Islands}}| {{flag|Tonga}}|{{flag|Tuvalu}}| {{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = [[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]] |{{flag|Cook Islands}}|{{flag|Niue}}}}
|list_countries =
|[[انحصاري علائقا]]
= {{Collapsible list | title =  (18) ٻاھريان (غير خود مختيار)|[[آمريڪي ساموآ]]| [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|[[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
|unrecognized =
|time = 
[[UTC+09]] 
([[اولھ نيو گني|پاپوا]] کان [[پالائو]]) 
[[UTC-6]] ([[ايسٽر آئلينڊ]]) (اولھ کان اوڀر)
|cities = {{collapsible list| title =  [[اوشيانا جي شھرن جي فھرست|اوشيانا جا مشهور شھر]] | [[سڊني]]، آسٽريليا | [[ميلبورن]]، آسٽريليا| [[برسبئن]]، آسٽریلیا | [[پرٽ]]، آسٽريليا | [[آڪلينڊ]]، نيوزيلينڊ | [[ايڊيلئڊ]]، آسٽريليا | [[ويلنگٽن]]، نيوزيلينڊ | [[ھنولولو|ھَنَولُولَو]]، [[ھوائي]]، يونائيٽيڊ اسٽيٽس  | [[گولڊ ڪوسٽ، ڪئينس لينڊ|گولڊ ڪوسٽ]]، آسٽريليا | [[ڪئنبرا]]، آسٽريليا | [[ڪرائيسٽ چرچ]]، نيوزيلينڊ | [[پورٽ مورسبي|پورٽ مَورسبي]]، پاپوا نيو گني| [[ڪوپانگ|ڪُوپَاگ]]، انڊونيشيا | [[امبون، ملوڪو|اَمبون]] (مَلُوڪُو)، انڊونيشيا | [[ٽرنيٽ|ٽَرنَيٽ]]، انڊونيشيا | [[جئيپوريا|جاياپُورا]]، انڊونيشيا | [[نوميئا|نُومِيئَا]]، نيو ڪيليڊونيا | [[سووا|سُووَا]]، فجي}}

|m49 = &lt;code&gt;009&lt;/code&gt; – Oceania&lt;br/&gt;&lt;code&gt;001&lt;/code&gt; – [[World]]
}}

'''اوشيانيا''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Oceania}} دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا [[کنڊ]] جو نالو آهي جنھن ۾ [[آسٽريليا]]، [[ميلنيشيا]]، [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] شامل آهن.&lt;ref name=&quot;forei&quot;&gt;For a history of the term, see Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt; جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان [[انٽارڪٽيڪا]] کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون [[آسٽريليا]]، [[نيوزيلينڊ]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو [[انساني ترقي جو اشاريو]] اوچو آهي.

== اوشيانيا جون حدون ==
[[فائل:Oceania UN Geoscheme Regions.svg|thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن]]

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ [[بونن آئلينڊز]] سياسي طور [[جاپان]] جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ [[ھوائي]] آھي جيڪا [[آمريڪا|يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا]] جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع [[ڪلپرٽن آئلينڊ]] تي [[فرانس]] جو قبضو آھي. [[جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ]] [[چلي]] جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع [[مڪوري آئلينڊ]] آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. [[گڏيل قومون|گڏيل قومن جي اداري]] مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=Countries or areas / geographical regions |publisher=United Nations |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: [[آسٽريليائي ماحولياتي خطو]]، [[اوشيانيائي ماحولياتي خطو]] (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا )&lt;ref name=&quot;Udvardy 1975&quot;&gt;Udvardy. 1975. ''A classification of the biogeographical provinces of the world''&lt;/ref&gt;. ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ [[آسٽريليا]]، 
[[نيوزيلينڊ]]، [[پاپوا نيو گني]]، [[اوڀر انڊونيشيا]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[وينوآتو]]، [[نيو ڪيليڊونيا]] ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن&lt;ref name=&quot;Lewis 1997 32&quot;&gt;{{Cite book |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |url=https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi |url-access=limited |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=978-0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi/page/n24 32] |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}&lt;/ref&gt;. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي&lt;ref&gt;{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813231055/https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته [[آسٽريليائي زميني پليٽ]] ۽ [[پئسفڪ سمنڊ]] جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي&lt;ref&gt;{{harvp|Lewis &amp; Wigen, The Myth of Continents|1997 |page=40 |ps=: &quot;The joining of Australia with various Pacific islands to form the quasi continent of Oceania ... &quot;}}&lt;/ref&gt;. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ '''اوقيانوسيه''' سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري [[آسٽريليا]]، [[نيوزي لينڊ|نيو زيلينڊ]]، [[نيو گني]] ۽ [[ڏکڻ اوڀر ايشيا]] جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن [[مالينيشيا]]، [[مائيڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ [[آسٽريليا]] کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.&lt;ref&gt;http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اوشيانيا&lt;/ref&gt;

== نالو ==

لفظ اوشيانيا '''اوشين''' (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي '''بحر'''  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان [[ڪانريڊ مالٽي برون]] 
ڏنو ھيو&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{OED|Oceania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pacifi30&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2V_AgAAQBAJ |title=American Pacificism: Oceania in the U.S. Imagination |last=Lyons |first=Paul |date=2006 |isbn=9781134264155 |page=30}}&lt;/ref&gt;.

== جاگرافي ==
[[فائل:Aoraki Mount Cook.JPG|thumb|upright| [[نيوزيلينڊ]] جي [[سائوٿ آئلينڊ]] ۾ واقع [[اوراڪي]] يا [[مائونٽ ڪڪ]]]]
[[فائل:Puncakjaya.jpg|thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا]] (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: [[پولينيشا]]، [[مائڪرونيشيا]]، [[ملائيشيا]] جنھن کي ھاڻي ملائي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] چون ٿا ۽ [[ميلينيشيا]]&lt;ref name=&quot;onisl163&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dumont D'Urville |first=Jules-Sébastien-César |author-link=Jules-Sébastien-César Dumont D'Urville |year=2003 |title=On the Islands of the Great Ocean |journal=Journal of Pacific History |volume=38 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/0022334032000120512 |jstor=25169637 |s2cid=162374626 |translator-last1=Ollivier |translator-first1=Isabel |translator-last2=Biran |translator-first2=Antoine de |translator-last3=Clark |translator-first3=Geoffrey}}&lt;/ref&gt; ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ [[زيلينڊيا]] سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن [[فلپائينز]]، [[وليسيا]] ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ [[نيو گني]]، اتراولھ ۾ [[بونن آئلينڊز]]، اتراوڀر ۾ [[ھوائيئن آئلينڊز]]، اوڀر ۾ [[ايسٽر آئلينڊ]] ۽ [[آئيلا سلاس ئي گوميز]] ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ [[تائيوان]],[[ريوڪيو آئلينڊز]] جپاني [[ٻيٽن جو ميڙ]] ۽ [[ملوڪو آئيلنڊز]]  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه [[الوشن آئلينڊز]] پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن&lt;ref name=&quot;race1750&quot;&gt;Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt;
.

[[فائل:&quot;Political Oceania&quot; CIA World Factbook.jpg|thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو]]
[[فائل:Oceania Political Map (EEZ based).png|thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]]]

== خطو ==
اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي [[ماريانا آئلينڊز]]، وچ تي [[ڪيرولين آئلينڊز]]، اولھ پاسي [[مارشل آئلينڊز]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[ڪريبتي]] آئلينڊز واقع آھن&lt;ref name=&quot;AAE&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ |title=Academic American encyclopedia |date=1997 |publisher=Grolier Incorporated |isbn=978-0-7172-2068-7 |page=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LalFortune2000p63&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&amp;pg=PA63 |title=The Pacific Islands: An Encyclopedia |last1=Lal |first1=Brij Vilash |last2=Fortune |first2=Kate |date=2000 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2265-1 |page=63}}&lt;/ref&gt; ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي [[نيو گني]] واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا [[بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[سانتا ڪروز آئلينڊز]]،[[وينوآتو]] ، [[فجي]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] شامل آهن&lt;ref name=&quot;West2009&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&amp;pg=PA521 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West |first=Barbara A. |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=521}}&lt;/ref&gt;
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ [[ھوائي]] کان ڏکڻ ۾ [[نيوزيلينڊ]] تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ [[ٽوالو]]، [[ٽوڪيلائو]]، [[ساموآ]]، [[ٽونگا]] ۽ [[ڪرمڊيڪ آئلينڊز]] واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ [[ڪڪ آئلينڊز]] ، [[سوسائٽي آئلينڊز]] ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ [[مارڪيسس آئلينڊز]], [[ٽئاموٽس]]، [[منگريوا آئلينڊز]] ۽ [[ايسٽر آئلينڊ]] واقع آھن&lt;ref name=&quot;DunfordRidgell1996&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC |title=Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia |last1=Dunford |first1=Betty |last2=Ridgell |first2=Reilly |date=1996 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-57306-022-6 |page=125}}&lt;/ref&gt;
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي&lt;ref name=&quot;voyage6&quot;&gt;{{Cite book |title=Science, Voyages, and Encounters in Oceania, 1511–1850 |last=Douglas |first=Bronwen |date=2014 |publisher=Palgrave Macmillan |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auxter&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=o3x_MaYZVJQC |title=Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs &amp; des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; &amp; où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, &amp; des moyens d'y former un établissement |last=de Brosses |first=Charles |publisher=Durand |year=1756 |location=Paris |publication-date=1756 |language=French |trans-title=History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there |author-link=Charles de Brosses}}&lt;/ref&gt;

==ملڪ==
14 خودمختيار [[ملڪ]]:
* {{flag|Australia}}|
* {{flag|Fiji}}| 
* {{flag|Kiribati}}|
* {{flag|Marshall Islands}}|
* {{flag|Micronesia}} | 
* {{flag|Nauru}}|
* {{flag|New Zealand}} |
* {{flag|Palau}}|
* {{flag|Papua New Guinea}}|
* {{flag|Samoa}}| 
* {{flag|Solomon Islands}}| 
* {{flag|Tonga}}|
* {{flag|Tuvalu}}| 
* {{flag|Vanuatu}} 

[[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]]
* {{flag|Cook Islands}}
* {{flag|Niue}}

18 [[انحصاري علائقا]]
* [[آمريڪي ساموآ]] 
* [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|
* [[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
.
.

== ڀوُن وديا (جيالاجي) ==
[[فائل:Plaque Pacifique.JPG|thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.]]

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ [[ٽيڪٽونڪ پليٽ]] آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي&lt;ref name=&quot;tecto&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |title=SFT and the Earth's Tectonic Plates |publisher=Los Alamos National Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217002443/http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |archive-date=17 February 2013 |access-date=27 February 2013}}&lt;/ref&gt;. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي&lt;ref name=&quot;platetec2010&quot;&gt;{{Citation |last1=Frisch |first1=Wolfgang |title=Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building |url=https://books.google.com/books?id=vx1oiTMOTRcC&amp;pg=PA11 |pages=11–12 |year=2010 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-540-76504-2 |last2=Meschede |first2=Martin |last3=Blakey |first3=Ronald C.}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;distinct227&quot;&gt;Pain, C.F., Villans, B.J., Roach, I.C., Worrall, L. &amp; Wilford, J.R. (2012): Old, flat and red – Australia's distinctive landscape. In: ''Shaping a Nation: A Geology of Australia''. Blewitt, R.S. (Ed.) Geoscience Australia and ANU E Press, Canberra. pp. 227–275 {{ISBN|978-1-922103-43-7}}&lt;/ref&gt;
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. [[ايسٽر آئلينڊ]]، [[آمريڪي ساموآ]] ۽ [[فجي]] ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي&lt;ref name=&quot;Factbook-Fiji&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Fiji |website=CIA World Factbook |access-date=December 28, 2014}}&lt;/ref&gt;. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي&lt;ref name=&quot;geochr&quot;&gt;Clague, D.A. and Dalrymple, G.B. (1989) ''Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Chain'' in Winterer, E.L. et al. (editors) (1989) ''The Eastern Pacific Ocean and Hawaii'', Boulder, Geological Society of America.&lt;/ref&gt;ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل [[مائونٽ ڪيئا]] آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي&lt;ref name=&quot;usgsgov&quot;&gt;{{Cite web |url=http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/maunakea/ |title=Mauna Kea Volcano, Hawaii |publisher=Hvo.wr.usgs.gov |access-date=November 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
.

== گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا) ==
{{Main|آسٽريليا جو جاگرافي|نيوزي لينڊ جو وايومنڊل|فلورا آف آسٽريليا|نيوزي لينڊ جو فلورا|هوائي ٻيٽن ۾ انڊيمزم}}

[[فائل:Countryside Kaikoura, New Zealand.JPG|thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي]]
[[فائل:Uluṟu (Ayers Rock), Sunset.jpg|thumb| [[سينٽرل آسٽريليا]] ۾ [[الورو|اُلُورَو]] (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن&lt;ref name=&quot;envigov2012&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |title=Parks and Reserves – Australia's National Landscapes |date=23 November 2011 |publisher=Environment.gov.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114011/http://environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |archive-date=4 January 2012 |access-date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt;
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ [[اسڪليروفل|اسڪليرمارفي]](پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ [[سيروٽني]] (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: [[پروٽياسي]]، [[بنڪسيه]]، [[مرٽاشيئي]]، [[بيد مشڪ]] کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، [[فباسيئي]] ۽ [[ٻٻر]] وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، [[پريمنا پروٽروسا]]،[[سائڊريڪس اوڊورٽا]]، [[گائروڪارپس امريڪنس]] ۽ [[ڊيرس ٽرائفوليئاٽا]] شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي&lt;ref name=&quot;vascplant&quot;&gt;NZPCN (2006). ''New Zealand indigenous vascular plant checklist''. {{ISBN|0-473-11306-6}}. Written by Peter de Lange, John W.D. Sawyer and J.R. Rolfe.&lt;/ref&gt;
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن&lt;ref name=&quot;portrait&quot;&gt;{{Cite book |title=Australia: Portrait of a continent |last1=Loffler |first1=Ernst |last2=Anneliese Loffler |last3=A.J. Rose |last4=Denis Warner |publisher=Hutchinson Group (Australia) |year=1983 |isbn=978-0-09-130460-7 |location=Richmond, Victoria |pages=37–39}}&lt;/ref&gt;

{{کنڊ}}
{{دنيا جا خطا}}

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[باب:بحرستان]]
{{ڪومنز زمرو|Oceania}}
== حوالا ==

{{حوالا|2}}
[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوقيانوسيا]]
[[زمرو:ايشيا-پئسفڪ]]
[[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]]
[[زمرو:ڏاکڻو سمنڊ]]
[[زمرو:سانتيڪو سمنڊ]]
[[زمرو:عظيم کنڊ]]
[[زمرو:کنڊ]]
[[زمرو:هندي وڏو سمنڊ]]</text>
      <sha1>737jiy9pk2emen8biyf5lkvmgkkxm6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371222</id>
      <parentid>371221</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29168" sha1="tj9ltlfppe2ab5xi9fcq6r04qo84t3r" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|title = اوشيانيا 
|image = Oceania (orthographic projection).svg
|image_size = 200px
|image_caption = اوشيانيا جي نقشي جو ڏيک
|area = {{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[list of continents by population|6th]]){{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|4.19|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal = $1.630 ٽرلين ڊالر
(2018, [[کنڊن جي جي ڊي پي (ناليوار)|6th]])
|GDP_per_capita = $41,037 (2017, [[کنڊن جي في ڪس جي ڊي پي (ناليوار)|2nd]])&lt;ref name=&quot;unstats&quot;&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/resQuery.asp |title=United Nations Statistics Division – National Accounts |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[اوشيانيئن]] يا اوشيانيائي
|[[ملڪ]] = {{Collapsible list |title = 14 ([[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|فهرست]])| {{flag|Australia}}|{{flag|Fiji}}| {{flag|Kiribati}}|{{flag|Marshall Islands}}|{{flag|Micronesia}} | {{flag|Nauru}}|{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}}|{{flag|Papua New Guinea}}|{{flag|Samoa}}| {{flag|Solomon Islands}}| {{flag|Tonga}}|{{flag|Tuvalu}}| {{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = [[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]] |{{flag|Cook Islands}}|{{flag|Niue}}}}
|list_countries =
|[[انحصاري علائقا]]
= {{Collapsible list | title =  (18) ٻاھريان (غير خود مختيار)|[[آمريڪي ساموآ]]| [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|[[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
|unrecognized =
|time = 
[[UTC+09]] 
([[اولھ نيو گني|پاپوا]] کان [[پالائو]]) 
[[UTC-6]] ([[ايسٽر آئلينڊ]]) (اولھ کان اوڀر)
|cities = {{collapsible list| title =  [[اوشيانا جي شھرن جي فھرست|اوشيانا جا مشهور شھر]] | [[سڊني]]، آسٽريليا | [[ميلبورن]]، آسٽريليا| [[برسبئن]]، آسٽریلیا | [[پرٽ]]، آسٽريليا | [[آڪلينڊ]]، نيوزيلينڊ | [[ايڊيلئڊ]]، آسٽريليا | [[ويلنگٽن]]، نيوزيلينڊ | [[ھنولولو|ھَنَولُولَو]]، [[ھوائي]]، يونائيٽيڊ اسٽيٽس  | [[گولڊ ڪوسٽ، ڪئينس لينڊ|گولڊ ڪوسٽ]]، آسٽريليا | [[ڪئنبرا]]، آسٽريليا | [[ڪرائيسٽ چرچ]]، نيوزيلينڊ | [[پورٽ مورسبي|پورٽ مَورسبي]]، پاپوا نيو گني| [[ڪوپانگ|ڪُوپَاگ]]، انڊونيشيا | [[امبون، ملوڪو|اَمبون]] (مَلُوڪُو)، انڊونيشيا | [[ٽرنيٽ|ٽَرنَيٽ]]، انڊونيشيا | [[جئيپوريا|جاياپُورا]]، انڊونيشيا | [[نوميئا|نُومِيئَا]]، نيو ڪيليڊونيا | [[سووا|سُووَا]]، فجي}}

|m49 = &lt;code&gt;009&lt;/code&gt; – Oceania&lt;br/&gt;&lt;code&gt;001&lt;/code&gt; – [[World]]
}}

'''اوشيانيا''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Oceania}} دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا [[کنڊ]] جو نالو آهي جنھن ۾ [[آسٽريليا]]، [[ميلنيشيا]]، [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] شامل آهن.&lt;ref name=&quot;forei&quot;&gt;For a history of the term, see Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt; جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان [[انٽارڪٽيڪا]] کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون [[آسٽريليا]]، [[نيوزيلينڊ]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو [[انساني ترقي جو اشاريو]] اوچو آهي.

== اوشيانيا جون حدون ==
[[فائل:Oceania UN Geoscheme Regions.svg|thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن]]

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ [[بونن آئلينڊز]] سياسي طور [[جاپان]] جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ [[ھوائي]] آھي جيڪا [[آمريڪا|يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا]] جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع [[ڪلپرٽن آئلينڊ]] تي [[فرانس]] جو قبضو آھي. [[جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ]] [[چلي]] جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع [[مڪوري آئلينڊ]] آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. [[گڏيل قومون|گڏيل قومن جي اداري]] مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=Countries or areas / geographical regions |publisher=United Nations |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: [[آسٽريليائي ماحولياتي خطو]]، [[اوشيانيائي ماحولياتي خطو]] (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا )&lt;ref name=&quot;Udvardy 1975&quot;&gt;Udvardy. 1975. ''A classification of the biogeographical provinces of the world''&lt;/ref&gt;. ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ [[آسٽريليا]]، 
[[نيوزيلينڊ]]، [[پاپوا نيو گني]]، [[اوڀر انڊونيشيا]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[وينوآتو]]، [[نيو ڪيليڊونيا]] ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن&lt;ref name=&quot;Lewis 1997 32&quot;&gt;{{Cite book |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |url=https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi |url-access=limited |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=978-0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi/page/n24 32] |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}&lt;/ref&gt;. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي&lt;ref&gt;{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813231055/https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته [[آسٽريليائي زميني پليٽ]] ۽ [[پئسفڪ سمنڊ]] جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي&lt;ref&gt;{{harvp|Lewis &amp; Wigen, The Myth of Continents|1997 |page=40 |ps=: &quot;The joining of Australia with various Pacific islands to form the quasi continent of Oceania ... &quot;}}&lt;/ref&gt;. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ '''اوقيانوسيه''' سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري [[آسٽريليا]]، [[نيوزي لينڊ|نيو زيلينڊ]]، [[نيو گني]] ۽ [[ڏکڻ اوڀر ايشيا]] جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن [[مالينيشيا]]، [[مائيڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ [[آسٽريليا]] کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.&lt;ref&gt;http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اوشيانيا&lt;/ref&gt;

== نالو ==

لفظ اوشيانيا '''اوشين''' (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي '''بحر'''  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان [[ڪانريڊ مالٽي برون]] 
ڏنو ھيو&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{OED|Oceania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pacifi30&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2V_AgAAQBAJ |title=American Pacificism: Oceania in the U.S. Imagination |last=Lyons |first=Paul |date=2006 |isbn=9781134264155 |page=30}}&lt;/ref&gt;.

== جاگرافي ==
[[فائل:Aoraki Mount Cook.JPG|thumb|upright| [[نيوزيلينڊ]] جي [[سائوٿ آئلينڊ]] ۾ واقع [[اوراڪي]] يا [[مائونٽ ڪڪ]]]]
[[فائل:Puncakjaya.jpg|thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا]] (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: [[پولينيشا]]، [[مائڪرونيشيا]]، [[ملائيشيا]] جنھن کي ھاڻي ملائي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] چون ٿا ۽ [[ميلينيشيا]]&lt;ref name=&quot;onisl163&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dumont D'Urville |first=Jules-Sébastien-César |author-link=Jules-Sébastien-César Dumont D'Urville |year=2003 |title=On the Islands of the Great Ocean |journal=Journal of Pacific History |volume=38 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/0022334032000120512 |jstor=25169637 |s2cid=162374626 |translator-last1=Ollivier |translator-first1=Isabel |translator-last2=Biran |translator-first2=Antoine de |translator-last3=Clark |translator-first3=Geoffrey}}&lt;/ref&gt; ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ [[زيلينڊيا]] سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن [[فلپائينز]]، [[وليسيا]] ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ [[نيو گني]]، اتراولھ ۾ [[بونن آئلينڊز]]، اتراوڀر ۾ [[ھوائيئن آئلينڊز]]، اوڀر ۾ [[ايسٽر آئلينڊ]] ۽ [[آئيلا سلاس ئي گوميز]] ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ [[تائيوان]],[[ريوڪيو آئلينڊز]] جپاني [[ٻيٽن جو ميڙ]] ۽ [[ملوڪو آئيلنڊز]]  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه [[الوشن آئلينڊز]] پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن&lt;ref name=&quot;race1750&quot;&gt;Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt;
.

[[فائل:&quot;Political Oceania&quot; CIA World Factbook.jpg|thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو]]
[[فائل:Oceania Political Map (EEZ based).png|thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]]]

== خطو ==
اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي [[ماريانا آئلينڊز]]، وچ تي [[ڪيرولين آئلينڊز]]، اولھ پاسي [[مارشل آئلينڊز]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[ڪريبتي]] آئلينڊز واقع آھن&lt;ref name=&quot;AAE&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ |title=Academic American encyclopedia |date=1997 |publisher=Grolier Incorporated |isbn=978-0-7172-2068-7 |page=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LalFortune2000p63&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&amp;pg=PA63 |title=The Pacific Islands: An Encyclopedia |last1=Lal |first1=Brij Vilash |last2=Fortune |first2=Kate |date=2000 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2265-1 |page=63}}&lt;/ref&gt; ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي [[نيو گني]] واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا [[بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[سانتا ڪروز آئلينڊز]]،[[وينوآتو]] ، [[فجي]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] شامل آهن&lt;ref name=&quot;West2009&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&amp;pg=PA521 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West |first=Barbara A. |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=521}}&lt;/ref&gt;
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ [[ھوائي]] کان ڏکڻ ۾ [[نيوزيلينڊ]] تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ [[ٽوالو]]، [[ٽوڪيلائو]]، [[ساموآ]]، [[ٽونگا]] ۽ [[ڪرمڊيڪ آئلينڊز]] واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ [[ڪڪ آئلينڊز]] ، [[سوسائٽي آئلينڊز]] ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ [[مارڪيسس آئلينڊز]], [[ٽئاموٽس]]، [[منگريوا آئلينڊز]] ۽ [[ايسٽر آئلينڊ]] واقع آھن&lt;ref name=&quot;DunfordRidgell1996&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC |title=Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia |last1=Dunford |first1=Betty |last2=Ridgell |first2=Reilly |date=1996 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-57306-022-6 |page=125}}&lt;/ref&gt;
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي&lt;ref name=&quot;voyage6&quot;&gt;{{Cite book |title=Science, Voyages, and Encounters in Oceania, 1511–1850 |last=Douglas |first=Bronwen |date=2014 |publisher=Palgrave Macmillan |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auxter&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=o3x_MaYZVJQC |title=Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs &amp; des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; &amp; où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, &amp; des moyens d'y former un établissement |last=de Brosses |first=Charles |publisher=Durand |year=1756 |location=Paris |publication-date=1756 |language=French |trans-title=History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there |author-link=Charles de Brosses}}&lt;/ref&gt;

==ملڪ==
14 خودمختيار [[ملڪ]]:
# {{flag|Australia}}
# {{flag|Fiji}} 
# {{flag|Kiribati}}
# {{flag|Marshall Islands}}
* {{flag|Micronesia}}
* {{flag|Nauru}}
* {{flag|New Zealand}}
* {{flag|Palau}}
* {{flag|Papua New Guinea}}
* {{flag|Samoa}}
* {{flag|Solomon Islands}} 
* {{flag|Tonga}}
* {{flag|Tuvalu}} 
* {{flag|Vanuatu}} 
===قبضي ھيٺ ملڪ===
* {{flag|Cook Islands}}
* {{flag|Niue}}
===انحصاري علائقا===
18 [[انحصاري علائقا]]:
* [[آمريڪي ساموآ]] 
* [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]
* [[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]
* [[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|
* [[فرينچ پولينيشيا]] |
* [[گئام|گُئَام]]| 
* [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|
* [[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|
* [[جانسٽن اٽول]]|
* [[ڪنگمين ريف]]|
* [[مڊوي اٽول]]|
* [[نيو ڪيليڊونيا]]| 
* [[نارفوڪ آئلينڊ]]|
* [[اتر ماريانا آئلينڊز]]| 
# [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|
# [[ٽوڪيلائو]] |
# [[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|
# [[والس ۽ فاتونا]]
===اندريان علائقا==
[[قبضي ھيٺ آيل علائقا
* [[ايسٽر آئلينڊ]]|
* [[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|
* [[جوآن فرنانڊيز آئلينڊز]] | 
* بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز|
* [[ھوائي]]|
* [[پلمائرا اٽول]]
* [[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|
* [[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |
* [[اتر ملوڪو صوبو]]| 
* [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |
* [[اوڀر نوسا ٽينگارا]]
==ٻوليون==
30 [[سرڪاري ٻوليون]]:
# [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] 
[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]
.
.

== ڀوُن وديا (جيالاجي) ==
[[فائل:Plaque Pacifique.JPG|thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.]]

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ [[ٽيڪٽونڪ پليٽ]] آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي&lt;ref name=&quot;tecto&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |title=SFT and the Earth's Tectonic Plates |publisher=Los Alamos National Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217002443/http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |archive-date=17 February 2013 |access-date=27 February 2013}}&lt;/ref&gt;. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي&lt;ref name=&quot;platetec2010&quot;&gt;{{Citation |last1=Frisch |first1=Wolfgang |title=Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building |url=https://books.google.com/books?id=vx1oiTMOTRcC&amp;pg=PA11 |pages=11–12 |year=2010 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-540-76504-2 |last2=Meschede |first2=Martin |last3=Blakey |first3=Ronald C.}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;distinct227&quot;&gt;Pain, C.F., Villans, B.J., Roach, I.C., Worrall, L. &amp; Wilford, J.R. (2012): Old, flat and red – Australia's distinctive landscape. In: ''Shaping a Nation: A Geology of Australia''. Blewitt, R.S. (Ed.) Geoscience Australia and ANU E Press, Canberra. pp. 227–275 {{ISBN|978-1-922103-43-7}}&lt;/ref&gt;
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. [[ايسٽر آئلينڊ]]، [[آمريڪي ساموآ]] ۽ [[فجي]] ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي&lt;ref name=&quot;Factbook-Fiji&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Fiji |website=CIA World Factbook |access-date=December 28, 2014}}&lt;/ref&gt;. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي&lt;ref name=&quot;geochr&quot;&gt;Clague, D.A. and Dalrymple, G.B. (1989) ''Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Chain'' in Winterer, E.L. et al. (editors) (1989) ''The Eastern Pacific Ocean and Hawaii'', Boulder, Geological Society of America.&lt;/ref&gt;ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل [[مائونٽ ڪيئا]] آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي&lt;ref name=&quot;usgsgov&quot;&gt;{{Cite web |url=http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/maunakea/ |title=Mauna Kea Volcano, Hawaii |publisher=Hvo.wr.usgs.gov |access-date=November 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
.

== گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا) ==
{{Main|آسٽريليا جو جاگرافي|نيوزي لينڊ جو وايومنڊل|فلورا آف آسٽريليا|نيوزي لينڊ جو فلورا|هوائي ٻيٽن ۾ انڊيمزم}}

[[فائل:Countryside Kaikoura, New Zealand.JPG|thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي]]
[[فائل:Uluṟu (Ayers Rock), Sunset.jpg|thumb| [[سينٽرل آسٽريليا]] ۾ [[الورو|اُلُورَو]] (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن&lt;ref name=&quot;envigov2012&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |title=Parks and Reserves – Australia's National Landscapes |date=23 November 2011 |publisher=Environment.gov.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114011/http://environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |archive-date=4 January 2012 |access-date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt;
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ [[اسڪليروفل|اسڪليرمارفي]](پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ [[سيروٽني]] (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: [[پروٽياسي]]، [[بنڪسيه]]، [[مرٽاشيئي]]، [[بيد مشڪ]] کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، [[فباسيئي]] ۽ [[ٻٻر]] وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، [[پريمنا پروٽروسا]]،[[سائڊريڪس اوڊورٽا]]، [[گائروڪارپس امريڪنس]] ۽ [[ڊيرس ٽرائفوليئاٽا]] شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي&lt;ref name=&quot;vascplant&quot;&gt;NZPCN (2006). ''New Zealand indigenous vascular plant checklist''. {{ISBN|0-473-11306-6}}. Written by Peter de Lange, John W.D. Sawyer and J.R. Rolfe.&lt;/ref&gt;
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن&lt;ref name=&quot;portrait&quot;&gt;{{Cite book |title=Australia: Portrait of a continent |last1=Loffler |first1=Ernst |last2=Anneliese Loffler |last3=A.J. Rose |last4=Denis Warner |publisher=Hutchinson Group (Australia) |year=1983 |isbn=978-0-09-130460-7 |location=Richmond, Victoria |pages=37–39}}&lt;/ref&gt;

{{کنڊ}}
{{دنيا جا خطا}}

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[باب:بحرستان]]
{{ڪومنز زمرو|Oceania}}
== حوالا ==

{{حوالا|2}}
[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوقيانوسيا]]
[[زمرو:ايشيا-پئسفڪ]]
[[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]]
[[زمرو:ڏاکڻو سمنڊ]]
[[زمرو:سانتيڪو سمنڊ]]
[[زمرو:عظيم کنڊ]]
[[زمرو:کنڊ]]
[[زمرو:هندي وڏو سمنڊ]]</text>
      <sha1>tj9ltlfppe2ab5xi9fcq6r04qo84t3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371223</id>
      <parentid>371222</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ملڪ */</comment>
      <origin>371223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29171" sha1="pbkz657ikqnaywwwez1yv3u0nldjf9e" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|title = اوشيانيا 
|image = Oceania (orthographic projection).svg
|image_size = 200px
|image_caption = اوشيانيا جي نقشي جو ڏيک
|area = {{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[list of continents by population|6th]]){{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|4.19|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal = $1.630 ٽرلين ڊالر
(2018, [[کنڊن جي جي ڊي پي (ناليوار)|6th]])
|GDP_per_capita = $41,037 (2017, [[کنڊن جي في ڪس جي ڊي پي (ناليوار)|2nd]])&lt;ref name=&quot;unstats&quot;&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/resQuery.asp |title=United Nations Statistics Division – National Accounts |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[اوشيانيئن]] يا اوشيانيائي
|[[ملڪ]] = {{Collapsible list |title = 14 ([[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|فهرست]])| {{flag|Australia}}|{{flag|Fiji}}| {{flag|Kiribati}}|{{flag|Marshall Islands}}|{{flag|Micronesia}} | {{flag|Nauru}}|{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}}|{{flag|Papua New Guinea}}|{{flag|Samoa}}| {{flag|Solomon Islands}}| {{flag|Tonga}}|{{flag|Tuvalu}}| {{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = [[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]] |{{flag|Cook Islands}}|{{flag|Niue}}}}
|list_countries =
|[[انحصاري علائقا]]
= {{Collapsible list | title =  (18) ٻاھريان (غير خود مختيار)|[[آمريڪي ساموآ]]| [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|[[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
|unrecognized =
|time = 
[[UTC+09]] 
([[اولھ نيو گني|پاپوا]] کان [[پالائو]]) 
[[UTC-6]] ([[ايسٽر آئلينڊ]]) (اولھ کان اوڀر)
|cities = {{collapsible list| title =  [[اوشيانا جي شھرن جي فھرست|اوشيانا جا مشهور شھر]] | [[سڊني]]، آسٽريليا | [[ميلبورن]]، آسٽريليا| [[برسبئن]]، آسٽریلیا | [[پرٽ]]، آسٽريليا | [[آڪلينڊ]]، نيوزيلينڊ | [[ايڊيلئڊ]]، آسٽريليا | [[ويلنگٽن]]، نيوزيلينڊ | [[ھنولولو|ھَنَولُولَو]]، [[ھوائي]]، يونائيٽيڊ اسٽيٽس  | [[گولڊ ڪوسٽ، ڪئينس لينڊ|گولڊ ڪوسٽ]]، آسٽريليا | [[ڪئنبرا]]، آسٽريليا | [[ڪرائيسٽ چرچ]]، نيوزيلينڊ | [[پورٽ مورسبي|پورٽ مَورسبي]]، پاپوا نيو گني| [[ڪوپانگ|ڪُوپَاگ]]، انڊونيشيا | [[امبون، ملوڪو|اَمبون]] (مَلُوڪُو)، انڊونيشيا | [[ٽرنيٽ|ٽَرنَيٽ]]، انڊونيشيا | [[جئيپوريا|جاياپُورا]]، انڊونيشيا | [[نوميئا|نُومِيئَا]]، نيو ڪيليڊونيا | [[سووا|سُووَا]]، فجي}}

|m49 = &lt;code&gt;009&lt;/code&gt; – Oceania&lt;br/&gt;&lt;code&gt;001&lt;/code&gt; – [[World]]
}}

'''اوشيانيا''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Oceania}} دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا [[کنڊ]] جو نالو آهي جنھن ۾ [[آسٽريليا]]، [[ميلنيشيا]]، [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] شامل آهن.&lt;ref name=&quot;forei&quot;&gt;For a history of the term, see Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt; جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان [[انٽارڪٽيڪا]] کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون [[آسٽريليا]]، [[نيوزيلينڊ]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو [[انساني ترقي جو اشاريو]] اوچو آهي.

== اوشيانيا جون حدون ==
[[فائل:Oceania UN Geoscheme Regions.svg|thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن]]

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ [[بونن آئلينڊز]] سياسي طور [[جاپان]] جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ [[ھوائي]] آھي جيڪا [[آمريڪا|يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا]] جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع [[ڪلپرٽن آئلينڊ]] تي [[فرانس]] جو قبضو آھي. [[جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ]] [[چلي]] جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع [[مڪوري آئلينڊ]] آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. [[گڏيل قومون|گڏيل قومن جي اداري]] مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=Countries or areas / geographical regions |publisher=United Nations |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: [[آسٽريليائي ماحولياتي خطو]]، [[اوشيانيائي ماحولياتي خطو]] (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا )&lt;ref name=&quot;Udvardy 1975&quot;&gt;Udvardy. 1975. ''A classification of the biogeographical provinces of the world''&lt;/ref&gt;. ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ [[آسٽريليا]]، 
[[نيوزيلينڊ]]، [[پاپوا نيو گني]]، [[اوڀر انڊونيشيا]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[وينوآتو]]، [[نيو ڪيليڊونيا]] ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن&lt;ref name=&quot;Lewis 1997 32&quot;&gt;{{Cite book |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |url=https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi |url-access=limited |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=978-0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi/page/n24 32] |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}&lt;/ref&gt;. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي&lt;ref&gt;{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813231055/https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته [[آسٽريليائي زميني پليٽ]] ۽ [[پئسفڪ سمنڊ]] جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي&lt;ref&gt;{{harvp|Lewis &amp; Wigen, The Myth of Continents|1997 |page=40 |ps=: &quot;The joining of Australia with various Pacific islands to form the quasi continent of Oceania ... &quot;}}&lt;/ref&gt;. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ '''اوقيانوسيه''' سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري [[آسٽريليا]]، [[نيوزي لينڊ|نيو زيلينڊ]]، [[نيو گني]] ۽ [[ڏکڻ اوڀر ايشيا]] جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن [[مالينيشيا]]، [[مائيڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ [[آسٽريليا]] کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.&lt;ref&gt;http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اوشيانيا&lt;/ref&gt;

== نالو ==

لفظ اوشيانيا '''اوشين''' (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي '''بحر'''  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان [[ڪانريڊ مالٽي برون]] 
ڏنو ھيو&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{OED|Oceania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pacifi30&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2V_AgAAQBAJ |title=American Pacificism: Oceania in the U.S. Imagination |last=Lyons |first=Paul |date=2006 |isbn=9781134264155 |page=30}}&lt;/ref&gt;.

== جاگرافي ==
[[فائل:Aoraki Mount Cook.JPG|thumb|upright| [[نيوزيلينڊ]] جي [[سائوٿ آئلينڊ]] ۾ واقع [[اوراڪي]] يا [[مائونٽ ڪڪ]]]]
[[فائل:Puncakjaya.jpg|thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا]] (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: [[پولينيشا]]، [[مائڪرونيشيا]]، [[ملائيشيا]] جنھن کي ھاڻي ملائي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] چون ٿا ۽ [[ميلينيشيا]]&lt;ref name=&quot;onisl163&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dumont D'Urville |first=Jules-Sébastien-César |author-link=Jules-Sébastien-César Dumont D'Urville |year=2003 |title=On the Islands of the Great Ocean |journal=Journal of Pacific History |volume=38 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/0022334032000120512 |jstor=25169637 |s2cid=162374626 |translator-last1=Ollivier |translator-first1=Isabel |translator-last2=Biran |translator-first2=Antoine de |translator-last3=Clark |translator-first3=Geoffrey}}&lt;/ref&gt; ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ [[زيلينڊيا]] سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن [[فلپائينز]]، [[وليسيا]] ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ [[نيو گني]]، اتراولھ ۾ [[بونن آئلينڊز]]، اتراوڀر ۾ [[ھوائيئن آئلينڊز]]، اوڀر ۾ [[ايسٽر آئلينڊ]] ۽ [[آئيلا سلاس ئي گوميز]] ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ [[تائيوان]],[[ريوڪيو آئلينڊز]] جپاني [[ٻيٽن جو ميڙ]] ۽ [[ملوڪو آئيلنڊز]]  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه [[الوشن آئلينڊز]] پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن&lt;ref name=&quot;race1750&quot;&gt;Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt;
.

[[فائل:&quot;Political Oceania&quot; CIA World Factbook.jpg|thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو]]
[[فائل:Oceania Political Map (EEZ based).png|thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]]]

== خطو ==
اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي [[ماريانا آئلينڊز]]، وچ تي [[ڪيرولين آئلينڊز]]، اولھ پاسي [[مارشل آئلينڊز]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[ڪريبتي]] آئلينڊز واقع آھن&lt;ref name=&quot;AAE&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ |title=Academic American encyclopedia |date=1997 |publisher=Grolier Incorporated |isbn=978-0-7172-2068-7 |page=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LalFortune2000p63&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&amp;pg=PA63 |title=The Pacific Islands: An Encyclopedia |last1=Lal |first1=Brij Vilash |last2=Fortune |first2=Kate |date=2000 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2265-1 |page=63}}&lt;/ref&gt; ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي [[نيو گني]] واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا [[بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[سانتا ڪروز آئلينڊز]]،[[وينوآتو]] ، [[فجي]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] شامل آهن&lt;ref name=&quot;West2009&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&amp;pg=PA521 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West |first=Barbara A. |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=521}}&lt;/ref&gt;
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ [[ھوائي]] کان ڏکڻ ۾ [[نيوزيلينڊ]] تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ [[ٽوالو]]، [[ٽوڪيلائو]]، [[ساموآ]]، [[ٽونگا]] ۽ [[ڪرمڊيڪ آئلينڊز]] واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ [[ڪڪ آئلينڊز]] ، [[سوسائٽي آئلينڊز]] ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ [[مارڪيسس آئلينڊز]], [[ٽئاموٽس]]، [[منگريوا آئلينڊز]] ۽ [[ايسٽر آئلينڊ]] واقع آھن&lt;ref name=&quot;DunfordRidgell1996&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC |title=Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia |last1=Dunford |first1=Betty |last2=Ridgell |first2=Reilly |date=1996 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-57306-022-6 |page=125}}&lt;/ref&gt;
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي&lt;ref name=&quot;voyage6&quot;&gt;{{Cite book |title=Science, Voyages, and Encounters in Oceania, 1511–1850 |last=Douglas |first=Bronwen |date=2014 |publisher=Palgrave Macmillan |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auxter&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=o3x_MaYZVJQC |title=Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs &amp; des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; &amp; où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, &amp; des moyens d'y former un établissement |last=de Brosses |first=Charles |publisher=Durand |year=1756 |location=Paris |publication-date=1756 |language=French |trans-title=History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there |author-link=Charles de Brosses}}&lt;/ref&gt;

==ملڪ==
14 خودمختيار [[ملڪ]]:
# {{flag|Australia}}
# {{flag|Fiji}} 
# {{flag|Kiribati}}
# {{flag|Marshall Islands}}
# {{flag|Micronesia}}
# {{flag|Nauru}}
# {{flag|New Zealand}}
# {{flag|Palau}}
# {{flag|Papua New Guinea}}
# {{flag|Samoa}}
# {{flag|Solomon Islands}} 
# {{flag|Tonga}}
# {{flag|Tuvalu}} 
# {{flag|Vanuatu}} 
===قبضي ھيٺ ملڪ===
2 قبضي ملڪ:
# {{flag|Cook Islands}}
# {{flag|Niue}}
===انحصاري علائقا===
18 [[انحصاري علائقا]]:
# [[آمريڪي ساموآ]] 
# [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]
# [[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]
# [[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]
# [[فرينچ پولينيشيا]]
# [[گئام|گُئَام]]
# [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]
# [[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]
# [[جانسٽن اٽول]]
# [[ڪنگمين ريف]]
# [[مڊوي اٽول]]|
# [[نيو ڪيليڊونيا]]
# [[نارفوڪ آئلينڊ]]
# [[اتر ماريانا آئلينڊز]]
# [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]
# [[ٽوڪيلائو]] 
# [[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]
# [[والس ۽ فاتونا]]

===اندريان علائقا==
[[قبضي ھيٺ آيل علائقا
* [[ايسٽر آئلينڊ]]|
* [[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|
* [[جوآن فرنانڊيز آئلينڊز]] | 
* بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز|
* [[ھوائي]]|
* [[پلمائرا اٽول]]
* [[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|
* [[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |
* [[اتر ملوڪو صوبو]]| 
* [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |
* [[اوڀر نوسا ٽينگارا]]
==ٻوليون==
30 [[سرڪاري ٻوليون]]:
# [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] 
[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]
.
.

== ڀوُن وديا (جيالاجي) ==
[[فائل:Plaque Pacifique.JPG|thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.]]

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ [[ٽيڪٽونڪ پليٽ]] آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي&lt;ref name=&quot;tecto&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |title=SFT and the Earth's Tectonic Plates |publisher=Los Alamos National Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217002443/http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |archive-date=17 February 2013 |access-date=27 February 2013}}&lt;/ref&gt;. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي&lt;ref name=&quot;platetec2010&quot;&gt;{{Citation |last1=Frisch |first1=Wolfgang |title=Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building |url=https://books.google.com/books?id=vx1oiTMOTRcC&amp;pg=PA11 |pages=11–12 |year=2010 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-540-76504-2 |last2=Meschede |first2=Martin |last3=Blakey |first3=Ronald C.}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;distinct227&quot;&gt;Pain, C.F., Villans, B.J., Roach, I.C., Worrall, L. &amp; Wilford, J.R. (2012): Old, flat and red – Australia's distinctive landscape. In: ''Shaping a Nation: A Geology of Australia''. Blewitt, R.S. (Ed.) Geoscience Australia and ANU E Press, Canberra. pp. 227–275 {{ISBN|978-1-922103-43-7}}&lt;/ref&gt;
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. [[ايسٽر آئلينڊ]]، [[آمريڪي ساموآ]] ۽ [[فجي]] ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي&lt;ref name=&quot;Factbook-Fiji&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Fiji |website=CIA World Factbook |access-date=December 28, 2014}}&lt;/ref&gt;. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي&lt;ref name=&quot;geochr&quot;&gt;Clague, D.A. and Dalrymple, G.B. (1989) ''Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Chain'' in Winterer, E.L. et al. (editors) (1989) ''The Eastern Pacific Ocean and Hawaii'', Boulder, Geological Society of America.&lt;/ref&gt;ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل [[مائونٽ ڪيئا]] آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي&lt;ref name=&quot;usgsgov&quot;&gt;{{Cite web |url=http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/maunakea/ |title=Mauna Kea Volcano, Hawaii |publisher=Hvo.wr.usgs.gov |access-date=November 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
.

== گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا) ==
{{Main|آسٽريليا جو جاگرافي|نيوزي لينڊ جو وايومنڊل|فلورا آف آسٽريليا|نيوزي لينڊ جو فلورا|هوائي ٻيٽن ۾ انڊيمزم}}

[[فائل:Countryside Kaikoura, New Zealand.JPG|thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي]]
[[فائل:Uluṟu (Ayers Rock), Sunset.jpg|thumb| [[سينٽرل آسٽريليا]] ۾ [[الورو|اُلُورَو]] (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن&lt;ref name=&quot;envigov2012&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |title=Parks and Reserves – Australia's National Landscapes |date=23 November 2011 |publisher=Environment.gov.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114011/http://environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |archive-date=4 January 2012 |access-date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt;
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ [[اسڪليروفل|اسڪليرمارفي]](پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ [[سيروٽني]] (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: [[پروٽياسي]]، [[بنڪسيه]]، [[مرٽاشيئي]]، [[بيد مشڪ]] کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، [[فباسيئي]] ۽ [[ٻٻر]] وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، [[پريمنا پروٽروسا]]،[[سائڊريڪس اوڊورٽا]]، [[گائروڪارپس امريڪنس]] ۽ [[ڊيرس ٽرائفوليئاٽا]] شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي&lt;ref name=&quot;vascplant&quot;&gt;NZPCN (2006). ''New Zealand indigenous vascular plant checklist''. {{ISBN|0-473-11306-6}}. Written by Peter de Lange, John W.D. Sawyer and J.R. Rolfe.&lt;/ref&gt;
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن&lt;ref name=&quot;portrait&quot;&gt;{{Cite book |title=Australia: Portrait of a continent |last1=Loffler |first1=Ernst |last2=Anneliese Loffler |last3=A.J. Rose |last4=Denis Warner |publisher=Hutchinson Group (Australia) |year=1983 |isbn=978-0-09-130460-7 |location=Richmond, Victoria |pages=37–39}}&lt;/ref&gt;

{{کنڊ}}
{{دنيا جا خطا}}

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[باب:بحرستان]]
{{ڪومنز زمرو|Oceania}}
== حوالا ==

{{حوالا|2}}
[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوقيانوسيا]]
[[زمرو:ايشيا-پئسفڪ]]
[[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]]
[[زمرو:ڏاکڻو سمنڊ]]
[[زمرو:سانتيڪو سمنڊ]]
[[زمرو:عظيم کنڊ]]
[[زمرو:کنڊ]]
[[زمرو:هندي وڏو سمنڊ]]</text>
      <sha1>pbkz657ikqnaywwwez1yv3u0nldjf9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371224</id>
      <parentid>371223</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29217" sha1="gezdxrrzw27bbw4lgzaakoo1jlrqnri" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|title = اوشيانيا 
|image = Oceania (orthographic projection).svg
|image_size = 200px
|image_caption = اوشيانيا جي نقشي جو ڏيک
|area = {{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[list of continents by population|6th]]){{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|4.19|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal = $1.630 ٽرلين ڊالر
(2018, [[کنڊن جي جي ڊي پي (ناليوار)|6th]])
|GDP_per_capita = $41,037 (2017, [[کنڊن جي في ڪس جي ڊي پي (ناليوار)|2nd]])&lt;ref name=&quot;unstats&quot;&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/resQuery.asp |title=United Nations Statistics Division – National Accounts |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[اوشيانيئن]] يا اوشيانيائي
|[[ملڪ]] = {{Collapsible list |title = 14 ([[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|فهرست]])| {{flag|Australia}}|{{flag|Fiji}}| {{flag|Kiribati}}|{{flag|Marshall Islands}}|{{flag|Micronesia}} | {{flag|Nauru}}|{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}}|{{flag|Papua New Guinea}}|{{flag|Samoa}}| {{flag|Solomon Islands}}| {{flag|Tonga}}|{{flag|Tuvalu}}| {{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = [[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]] |{{flag|Cook Islands}}|{{flag|Niue}}}}
|list_countries =
|[[انحصاري علائقا]]
= {{Collapsible list | title =  (18) ٻاھريان (غير خود مختيار)|[[آمريڪي ساموآ]]| [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|[[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
|unrecognized =
|time = 
[[UTC+09]] 
([[اولھ نيو گني|پاپوا]] کان [[پالائو]]) 
[[UTC-6]] ([[ايسٽر آئلينڊ]]) (اولھ کان اوڀر)
|cities = {{collapsible list| title =  [[اوشيانا جي شھرن جي فھرست|اوشيانا جا مشهور شھر]] | [[سڊني]]، آسٽريليا | [[ميلبورن]]، آسٽريليا| [[برسبئن]]، آسٽریلیا | [[پرٽ]]، آسٽريليا | [[آڪلينڊ]]، نيوزيلينڊ | [[ايڊيلئڊ]]، آسٽريليا | [[ويلنگٽن]]، نيوزيلينڊ | [[ھنولولو|ھَنَولُولَو]]، [[ھوائي]]، يونائيٽيڊ اسٽيٽس  | [[گولڊ ڪوسٽ، ڪئينس لينڊ|گولڊ ڪوسٽ]]، آسٽريليا | [[ڪئنبرا]]، آسٽريليا | [[ڪرائيسٽ چرچ]]، نيوزيلينڊ | [[پورٽ مورسبي|پورٽ مَورسبي]]، پاپوا نيو گني| [[ڪوپانگ|ڪُوپَاگ]]، انڊونيشيا | [[امبون، ملوڪو|اَمبون]] (مَلُوڪُو)، انڊونيشيا | [[ٽرنيٽ|ٽَرنَيٽ]]، انڊونيشيا | [[جئيپوريا|جاياپُورا]]، انڊونيشيا | [[نوميئا|نُومِيئَا]]، نيو ڪيليڊونيا | [[سووا|سُووَا]]، فجي}}

|m49 = &lt;code&gt;009&lt;/code&gt; – Oceania&lt;br/&gt;&lt;code&gt;001&lt;/code&gt; – [[World]]
}}

'''اوشيانيا''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Oceania}} دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا [[کنڊ]] جو نالو آهي جنھن ۾ [[آسٽريليا]]، [[ميلنيشيا]]، [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] شامل آهن.&lt;ref name=&quot;forei&quot;&gt;For a history of the term, see Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt; جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان [[انٽارڪٽيڪا]] کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون [[آسٽريليا]]، [[نيوزيلينڊ]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو [[انساني ترقي جو اشاريو]] اوچو آهي.

== اوشيانيا جون حدون ==
[[فائل:Oceania UN Geoscheme Regions.svg|thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن]]

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ [[بونن آئلينڊز]] سياسي طور [[جاپان]] جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ [[ھوائي]] آھي جيڪا [[آمريڪا|يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا]] جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع [[ڪلپرٽن آئلينڊ]] تي [[فرانس]] جو قبضو آھي. [[جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ]] [[چلي]] جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع [[مڪوري آئلينڊ]] آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. [[گڏيل قومون|گڏيل قومن جي اداري]] مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=Countries or areas / geographical regions |publisher=United Nations |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: [[آسٽريليائي ماحولياتي خطو]]، [[اوشيانيائي ماحولياتي خطو]] (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا )&lt;ref name=&quot;Udvardy 1975&quot;&gt;Udvardy. 1975. ''A classification of the biogeographical provinces of the world''&lt;/ref&gt;. ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ [[آسٽريليا]]، 
[[نيوزيلينڊ]]، [[پاپوا نيو گني]]، [[اوڀر انڊونيشيا]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[وينوآتو]]، [[نيو ڪيليڊونيا]] ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن&lt;ref name=&quot;Lewis 1997 32&quot;&gt;{{Cite book |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |url=https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi |url-access=limited |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=978-0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi/page/n24 32] |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}&lt;/ref&gt;. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي&lt;ref&gt;{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813231055/https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته [[آسٽريليائي زميني پليٽ]] ۽ [[پئسفڪ سمنڊ]] جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي&lt;ref&gt;{{harvp|Lewis &amp; Wigen, The Myth of Continents|1997 |page=40 |ps=: &quot;The joining of Australia with various Pacific islands to form the quasi continent of Oceania ... &quot;}}&lt;/ref&gt;. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ '''اوقيانوسيه''' سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري [[آسٽريليا]]، [[نيوزي لينڊ|نيو زيلينڊ]]، [[نيو گني]] ۽ [[ڏکڻ اوڀر ايشيا]] جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن [[مالينيشيا]]، [[مائيڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ [[آسٽريليا]] کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.&lt;ref&gt;http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اوشيانيا&lt;/ref&gt;

== نالو ==

لفظ اوشيانيا '''اوشين''' (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي '''بحر'''  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان [[ڪانريڊ مالٽي برون]] 
ڏنو ھيو&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{OED|Oceania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pacifi30&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2V_AgAAQBAJ |title=American Pacificism: Oceania in the U.S. Imagination |last=Lyons |first=Paul |date=2006 |isbn=9781134264155 |page=30}}&lt;/ref&gt;.

== جاگرافي ==
[[فائل:Aoraki Mount Cook.JPG|thumb|upright| [[نيوزيلينڊ]] جي [[سائوٿ آئلينڊ]] ۾ واقع [[اوراڪي]] يا [[مائونٽ ڪڪ]]]]
[[فائل:Puncakjaya.jpg|thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا]] (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: [[پولينيشا]]، [[مائڪرونيشيا]]، [[ملائيشيا]] جنھن کي ھاڻي ملائي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] چون ٿا ۽ [[ميلينيشيا]]&lt;ref name=&quot;onisl163&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dumont D'Urville |first=Jules-Sébastien-César |author-link=Jules-Sébastien-César Dumont D'Urville |year=2003 |title=On the Islands of the Great Ocean |journal=Journal of Pacific History |volume=38 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/0022334032000120512 |jstor=25169637 |s2cid=162374626 |translator-last1=Ollivier |translator-first1=Isabel |translator-last2=Biran |translator-first2=Antoine de |translator-last3=Clark |translator-first3=Geoffrey}}&lt;/ref&gt; ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ [[زيلينڊيا]] سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن [[فلپائينز]]، [[وليسيا]] ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ [[نيو گني]]، اتراولھ ۾ [[بونن آئلينڊز]]، اتراوڀر ۾ [[ھوائيئن آئلينڊز]]، اوڀر ۾ [[ايسٽر آئلينڊ]] ۽ [[آئيلا سلاس ئي گوميز]] ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ [[تائيوان]],[[ريوڪيو آئلينڊز]] جپاني [[ٻيٽن جو ميڙ]] ۽ [[ملوڪو آئيلنڊز]]  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه [[الوشن آئلينڊز]] پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن&lt;ref name=&quot;race1750&quot;&gt;Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt;
.

[[فائل:&quot;Political Oceania&quot; CIA World Factbook.jpg|thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو]]
[[فائل:Oceania Political Map (EEZ based).png|thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]]]

== خطو ==
اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي [[ماريانا آئلينڊز]]، وچ تي [[ڪيرولين آئلينڊز]]، اولھ پاسي [[مارشل آئلينڊز]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[ڪريبتي]] آئلينڊز واقع آھن&lt;ref name=&quot;AAE&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ |title=Academic American encyclopedia |date=1997 |publisher=Grolier Incorporated |isbn=978-0-7172-2068-7 |page=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LalFortune2000p63&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&amp;pg=PA63 |title=The Pacific Islands: An Encyclopedia |last1=Lal |first1=Brij Vilash |last2=Fortune |first2=Kate |date=2000 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2265-1 |page=63}}&lt;/ref&gt; ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي [[نيو گني]] واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا [[بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[سانتا ڪروز آئلينڊز]]،[[وينوآتو]] ، [[فجي]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] شامل آهن&lt;ref name=&quot;West2009&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&amp;pg=PA521 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West |first=Barbara A. |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=521}}&lt;/ref&gt;
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ [[ھوائي]] کان ڏکڻ ۾ [[نيوزيلينڊ]] تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ [[ٽوالو]]، [[ٽوڪيلائو]]، [[ساموآ]]، [[ٽونگا]] ۽ [[ڪرمڊيڪ آئلينڊز]] واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ [[ڪڪ آئلينڊز]] ، [[سوسائٽي آئلينڊز]] ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ [[مارڪيسس آئلينڊز]], [[ٽئاموٽس]]، [[منگريوا آئلينڊز]] ۽ [[ايسٽر آئلينڊ]] واقع آھن&lt;ref name=&quot;DunfordRidgell1996&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC |title=Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia |last1=Dunford |first1=Betty |last2=Ridgell |first2=Reilly |date=1996 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-57306-022-6 |page=125}}&lt;/ref&gt;
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي&lt;ref name=&quot;voyage6&quot;&gt;{{Cite book |title=Science, Voyages, and Encounters in Oceania, 1511–1850 |last=Douglas |first=Bronwen |date=2014 |publisher=Palgrave Macmillan |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auxter&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=o3x_MaYZVJQC |title=Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs &amp; des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; &amp; où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, &amp; des moyens d'y former un établissement |last=de Brosses |first=Charles |publisher=Durand |year=1756 |location=Paris |publication-date=1756 |language=French |trans-title=History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there |author-link=Charles de Brosses}}&lt;/ref&gt;

==ملڪ==
14 خودمختيار [[ملڪ]]:
# {{flag|Australia}}
# {{flag|Fiji}} 
# {{flag|Kiribati}}
# {{flag|Marshall Islands}}
# {{flag|Micronesia}}
# {{flag|Nauru}}
# {{flag|New Zealand}}
# {{flag|Palau}}
# {{flag|Papua New Guinea}}
# {{flag|Samoa}}
# {{flag|Solomon Islands}} 
# {{flag|Tonga}}
# {{flag|Tuvalu}} 
# {{flag|Vanuatu}} 
===قبضي ھيٺ ملڪ===
2 قبضي ملڪ:
# {{flag|Cook Islands}}
# {{flag|Niue}}
===انحصاري علائقا===
18 [[منحصر علائقو|انحصاري علائقا]]:
# [[آمريڪي ساموا|آمريڪي ساموآ]]
# [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]
# [[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]
# [[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]
# [[فرينچ پولينيشيا]]
# [[گئام|گُئَام]]
# [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]
# [[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]
# [[جانسٽن اٽول]]
# [[ڪنگمين ريف]]
# [[مڊوي اٽول]]
# [[نيو ڪيليڊونيا]]
# [[نارفوڪ آئلينڊ]]
# [[اتر ماريانا آئلينڊز]]
# [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]
# [[ٽوڪيلائو]] 
# [[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]
# [[والس ۽ فاتونا]]

===اندريان علائقا==
[[قبضي ھيٺ آيل علائقا
* [[ايسٽر آئلينڊ]]|
* [[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|
* [[جوآن فرنانڊيز آئلينڊز]] | 
* بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز|
* [[ھوائي]]|
* [[پلمائرا اٽول]]
* [[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|
* [[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |
* [[اتر ملوڪو صوبو]]| 
* [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |
* [[اوڀر نوسا ٽينگارا]]
==ٻوليون==
30 [[سرڪاري ٻوليون]]:
# [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] 
[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]
.
.

== ڀوُن وديا (جيالاجي) ==
[[فائل:Plaque Pacifique.JPG|thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.]]

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ [[ٽيڪٽونڪ پليٽ]] آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي&lt;ref name=&quot;tecto&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |title=SFT and the Earth's Tectonic Plates |publisher=Los Alamos National Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217002443/http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |archive-date=17 February 2013 |access-date=27 February 2013}}&lt;/ref&gt;. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي&lt;ref name=&quot;platetec2010&quot;&gt;{{Citation |last1=Frisch |first1=Wolfgang |title=Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building |url=https://books.google.com/books?id=vx1oiTMOTRcC&amp;pg=PA11 |pages=11–12 |year=2010 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-540-76504-2 |last2=Meschede |first2=Martin |last3=Blakey |first3=Ronald C.}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;distinct227&quot;&gt;Pain, C.F., Villans, B.J., Roach, I.C., Worrall, L. &amp; Wilford, J.R. (2012): Old, flat and red – Australia's distinctive landscape. In: ''Shaping a Nation: A Geology of Australia''. Blewitt, R.S. (Ed.) Geoscience Australia and ANU E Press, Canberra. pp. 227–275 {{ISBN|978-1-922103-43-7}}&lt;/ref&gt;
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. [[ايسٽر آئلينڊ]]، [[آمريڪي ساموآ]] ۽ [[فجي]] ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي&lt;ref name=&quot;Factbook-Fiji&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Fiji |website=CIA World Factbook |access-date=December 28, 2014}}&lt;/ref&gt;. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي&lt;ref name=&quot;geochr&quot;&gt;Clague, D.A. and Dalrymple, G.B. (1989) ''Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Chain'' in Winterer, E.L. et al. (editors) (1989) ''The Eastern Pacific Ocean and Hawaii'', Boulder, Geological Society of America.&lt;/ref&gt;ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل [[مائونٽ ڪيئا]] آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي&lt;ref name=&quot;usgsgov&quot;&gt;{{Cite web |url=http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/maunakea/ |title=Mauna Kea Volcano, Hawaii |publisher=Hvo.wr.usgs.gov |access-date=November 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
.

== گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا) ==
{{Main|آسٽريليا جو جاگرافي|نيوزي لينڊ جو وايومنڊل|فلورا آف آسٽريليا|نيوزي لينڊ جو فلورا|هوائي ٻيٽن ۾ انڊيمزم}}

[[فائل:Countryside Kaikoura, New Zealand.JPG|thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي]]
[[فائل:Uluṟu (Ayers Rock), Sunset.jpg|thumb| [[سينٽرل آسٽريليا]] ۾ [[الورو|اُلُورَو]] (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن&lt;ref name=&quot;envigov2012&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |title=Parks and Reserves – Australia's National Landscapes |date=23 November 2011 |publisher=Environment.gov.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114011/http://environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |archive-date=4 January 2012 |access-date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt;
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ [[اسڪليروفل|اسڪليرمارفي]](پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ [[سيروٽني]] (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: [[پروٽياسي]]، [[بنڪسيه]]، [[مرٽاشيئي]]، [[بيد مشڪ]] کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، [[فباسيئي]] ۽ [[ٻٻر]] وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، [[پريمنا پروٽروسا]]،[[سائڊريڪس اوڊورٽا]]، [[گائروڪارپس امريڪنس]] ۽ [[ڊيرس ٽرائفوليئاٽا]] شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي&lt;ref name=&quot;vascplant&quot;&gt;NZPCN (2006). ''New Zealand indigenous vascular plant checklist''. {{ISBN|0-473-11306-6}}. Written by Peter de Lange, John W.D. Sawyer and J.R. Rolfe.&lt;/ref&gt;
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن&lt;ref name=&quot;portrait&quot;&gt;{{Cite book |title=Australia: Portrait of a continent |last1=Loffler |first1=Ernst |last2=Anneliese Loffler |last3=A.J. Rose |last4=Denis Warner |publisher=Hutchinson Group (Australia) |year=1983 |isbn=978-0-09-130460-7 |location=Richmond, Victoria |pages=37–39}}&lt;/ref&gt;

{{کنڊ}}
{{دنيا جا خطا}}

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[باب:بحرستان]]
{{ڪومنز زمرو|Oceania}}
== حوالا ==

{{حوالا|2}}
[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوقيانوسيا]]
[[زمرو:ايشيا-پئسفڪ]]
[[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]]
[[زمرو:ڏاکڻو سمنڊ]]
[[زمرو:سانتيڪو سمنڊ]]
[[زمرو:عظيم کنڊ]]
[[زمرو:کنڊ]]
[[زمرو:هندي وڏو سمنڊ]]</text>
      <sha1>gezdxrrzw27bbw4lgzaakoo1jlrqnri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371225</id>
      <parentid>371224</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29219" sha1="pm7qhb655hvwda50jd9lvi9nlrj9agn" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|title = اوشيانيا 
|image = Oceania (orthographic projection).svg
|image_size = 200px
|image_caption = اوشيانيا جي نقشي جو ڏيک
|area = {{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[list of continents by population|6th]]){{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|4.19|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal = $1.630 ٽرلين ڊالر
(2018, [[کنڊن جي جي ڊي پي (ناليوار)|6th]])
|GDP_per_capita = $41,037 (2017, [[کنڊن جي في ڪس جي ڊي پي (ناليوار)|2nd]])&lt;ref name=&quot;unstats&quot;&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/resQuery.asp |title=United Nations Statistics Division – National Accounts |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[اوشيانيئن]] يا اوشيانيائي
|[[ملڪ]] = {{Collapsible list |title = 14 ([[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|فهرست]])| {{flag|Australia}}|{{flag|Fiji}}| {{flag|Kiribati}}|{{flag|Marshall Islands}}|{{flag|Micronesia}} | {{flag|Nauru}}|{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}}|{{flag|Papua New Guinea}}|{{flag|Samoa}}| {{flag|Solomon Islands}}| {{flag|Tonga}}|{{flag|Tuvalu}}| {{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = [[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]] |{{flag|Cook Islands}}|{{flag|Niue}}}}
|list_countries =
|[[انحصاري علائقا]]
= {{Collapsible list | title =  (18) ٻاھريان (غير خود مختيار)|[[آمريڪي ساموآ]]| [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|[[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
|unrecognized =
|time = 
[[UTC+09]] 
([[اولھ نيو گني|پاپوا]] کان [[پالائو]]) 
[[UTC-6]] ([[ايسٽر آئلينڊ]]) (اولھ کان اوڀر)
|cities = {{collapsible list| title =  [[اوشيانا جي شھرن جي فھرست|اوشيانا جا مشهور شھر]] | [[سڊني]]، آسٽريليا | [[ميلبورن]]، آسٽريليا| [[برسبئن]]، آسٽریلیا | [[پرٽ]]، آسٽريليا | [[آڪلينڊ]]، نيوزيلينڊ | [[ايڊيلئڊ]]، آسٽريليا | [[ويلنگٽن]]، نيوزيلينڊ | [[ھنولولو|ھَنَولُولَو]]، [[ھوائي]]، يونائيٽيڊ اسٽيٽس  | [[گولڊ ڪوسٽ، ڪئينس لينڊ|گولڊ ڪوسٽ]]، آسٽريليا | [[ڪئنبرا]]، آسٽريليا | [[ڪرائيسٽ چرچ]]، نيوزيلينڊ | [[پورٽ مورسبي|پورٽ مَورسبي]]، پاپوا نيو گني| [[ڪوپانگ|ڪُوپَاگ]]، انڊونيشيا | [[امبون، ملوڪو|اَمبون]] (مَلُوڪُو)، انڊونيشيا | [[ٽرنيٽ|ٽَرنَيٽ]]، انڊونيشيا | [[جئيپوريا|جاياپُورا]]، انڊونيشيا | [[نوميئا|نُومِيئَا]]، نيو ڪيليڊونيا | [[سووا|سُووَا]]، فجي}}

|m49 = &lt;code&gt;009&lt;/code&gt; – Oceania&lt;br/&gt;&lt;code&gt;001&lt;/code&gt; – [[World]]
}}

'''اوشيانيا''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Oceania}} دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا [[کنڊ]] جو نالو آهي جنھن ۾ [[آسٽريليا]]، [[ميلنيشيا]]، [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] شامل آهن.&lt;ref name=&quot;forei&quot;&gt;For a history of the term, see Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt; جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان [[انٽارڪٽيڪا]] کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون [[آسٽريليا]]، [[نيوزيلينڊ]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو [[انساني ترقي جو اشاريو]] اوچو آهي.

== اوشيانيا جون حدون ==
[[فائل:Oceania UN Geoscheme Regions.svg|thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن]]

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ [[بونن آئلينڊز]] سياسي طور [[جاپان]] جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ [[ھوائي]] آھي جيڪا [[آمريڪا|يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا]] جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع [[ڪلپرٽن آئلينڊ]] تي [[فرانس]] جو قبضو آھي. [[جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ]] [[چلي]] جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع [[مڪوري آئلينڊ]] آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. [[گڏيل قومون|گڏيل قومن جي اداري]] مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=Countries or areas / geographical regions |publisher=United Nations |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: [[آسٽريليائي ماحولياتي خطو]]، [[اوشيانيائي ماحولياتي خطو]] (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا )&lt;ref name=&quot;Udvardy 1975&quot;&gt;Udvardy. 1975. ''A classification of the biogeographical provinces of the world''&lt;/ref&gt;. ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ [[آسٽريليا]]، 
[[نيوزيلينڊ]]، [[پاپوا نيو گني]]، [[اوڀر انڊونيشيا]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[وينوآتو]]، [[نيو ڪيليڊونيا]] ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن&lt;ref name=&quot;Lewis 1997 32&quot;&gt;{{Cite book |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |url=https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi |url-access=limited |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=978-0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi/page/n24 32] |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}&lt;/ref&gt;. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي&lt;ref&gt;{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813231055/https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته [[آسٽريليائي زميني پليٽ]] ۽ [[پئسفڪ سمنڊ]] جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي&lt;ref&gt;{{harvp|Lewis &amp; Wigen, The Myth of Continents|1997 |page=40 |ps=: &quot;The joining of Australia with various Pacific islands to form the quasi continent of Oceania ... &quot;}}&lt;/ref&gt;. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ '''اوقيانوسيه''' سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري [[آسٽريليا]]، [[نيوزي لينڊ|نيو زيلينڊ]]، [[نيو گني]] ۽ [[ڏکڻ اوڀر ايشيا]] جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن [[مالينيشيا]]، [[مائيڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ [[آسٽريليا]] کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.&lt;ref&gt;http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اوشيانيا&lt;/ref&gt;

== نالو ==

لفظ اوشيانيا '''اوشين''' (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي '''بحر'''  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان [[ڪانريڊ مالٽي برون]] 
ڏنو ھيو&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{OED|Oceania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pacifi30&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2V_AgAAQBAJ |title=American Pacificism: Oceania in the U.S. Imagination |last=Lyons |first=Paul |date=2006 |isbn=9781134264155 |page=30}}&lt;/ref&gt;.

== جاگرافي ==
[[فائل:Aoraki Mount Cook.JPG|thumb|upright| [[نيوزيلينڊ]] جي [[سائوٿ آئلينڊ]] ۾ واقع [[اوراڪي]] يا [[مائونٽ ڪڪ]]]]
[[فائل:Puncakjaya.jpg|thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا]] (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: [[پولينيشا]]، [[مائڪرونيشيا]]، [[ملائيشيا]] جنھن کي ھاڻي ملائي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] چون ٿا ۽ [[ميلينيشيا]]&lt;ref name=&quot;onisl163&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dumont D'Urville |first=Jules-Sébastien-César |author-link=Jules-Sébastien-César Dumont D'Urville |year=2003 |title=On the Islands of the Great Ocean |journal=Journal of Pacific History |volume=38 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/0022334032000120512 |jstor=25169637 |s2cid=162374626 |translator-last1=Ollivier |translator-first1=Isabel |translator-last2=Biran |translator-first2=Antoine de |translator-last3=Clark |translator-first3=Geoffrey}}&lt;/ref&gt; ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ [[زيلينڊيا]] سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن [[فلپائينز]]، [[وليسيا]] ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ [[نيو گني]]، اتراولھ ۾ [[بونن آئلينڊز]]، اتراوڀر ۾ [[ھوائيئن آئلينڊز]]، اوڀر ۾ [[ايسٽر آئلينڊ]] ۽ [[آئيلا سلاس ئي گوميز]] ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ [[تائيوان]],[[ريوڪيو آئلينڊز]] جپاني [[ٻيٽن جو ميڙ]] ۽ [[ملوڪو آئيلنڊز]]  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه [[الوشن آئلينڊز]] پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن&lt;ref name=&quot;race1750&quot;&gt;Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt;
.

[[فائل:&quot;Political Oceania&quot; CIA World Factbook.jpg|thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو]]
[[فائل:Oceania Political Map (EEZ based).png|thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]]]

== خطو ==
اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي [[ماريانا آئلينڊز]]، وچ تي [[ڪيرولين آئلينڊز]]، اولھ پاسي [[مارشل آئلينڊز]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[ڪريبتي]] آئلينڊز واقع آھن&lt;ref name=&quot;AAE&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ |title=Academic American encyclopedia |date=1997 |publisher=Grolier Incorporated |isbn=978-0-7172-2068-7 |page=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LalFortune2000p63&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&amp;pg=PA63 |title=The Pacific Islands: An Encyclopedia |last1=Lal |first1=Brij Vilash |last2=Fortune |first2=Kate |date=2000 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2265-1 |page=63}}&lt;/ref&gt; ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي [[نيو گني]] واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا [[بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[سانتا ڪروز آئلينڊز]]،[[وينوآتو]] ، [[فجي]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] شامل آهن&lt;ref name=&quot;West2009&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&amp;pg=PA521 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West |first=Barbara A. |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=521}}&lt;/ref&gt;
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ [[ھوائي]] کان ڏکڻ ۾ [[نيوزيلينڊ]] تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ [[ٽوالو]]، [[ٽوڪيلائو]]، [[ساموآ]]، [[ٽونگا]] ۽ [[ڪرمڊيڪ آئلينڊز]] واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ [[ڪڪ آئلينڊز]] ، [[سوسائٽي آئلينڊز]] ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ [[مارڪيسس آئلينڊز]], [[ٽئاموٽس]]، [[منگريوا آئلينڊز]] ۽ [[ايسٽر آئلينڊ]] واقع آھن&lt;ref name=&quot;DunfordRidgell1996&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC |title=Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia |last1=Dunford |first1=Betty |last2=Ridgell |first2=Reilly |date=1996 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-57306-022-6 |page=125}}&lt;/ref&gt;
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي&lt;ref name=&quot;voyage6&quot;&gt;{{Cite book |title=Science, Voyages, and Encounters in Oceania, 1511–1850 |last=Douglas |first=Bronwen |date=2014 |publisher=Palgrave Macmillan |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auxter&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=o3x_MaYZVJQC |title=Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs &amp; des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; &amp; où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, &amp; des moyens d'y former un établissement |last=de Brosses |first=Charles |publisher=Durand |year=1756 |location=Paris |publication-date=1756 |language=French |trans-title=History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there |author-link=Charles de Brosses}}&lt;/ref&gt;

==ملڪ==
14 خودمختيار [[ملڪ]]:
# {{flag|Australia}}
# {{flag|Fiji}} 
# {{flag|Kiribati}}
# {{flag|Marshall Islands}}
# {{flag|Micronesia}}
# {{flag|Nauru}}
# {{flag|New Zealand}}
# {{flag|Palau}}
# {{flag|Papua New Guinea}}
# {{flag|Samoa}}
# {{flag|Solomon Islands}} 
# {{flag|Tonga}}
# {{flag|Tuvalu}} 
# {{flag|Vanuatu}} 
===قبضي ھيٺ ملڪ===
2 قبضي ملڪ:
# {{flag|Cook Islands}}
# {{flag|Niue}}
===انحصاري علائقا===
18 [[منحصر علائقو|انحصاري علائقا]]:
# [[آمريڪي ساموا|آمريڪي ساموآ]]
# [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]
# [[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]
# [[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]
# [[فرينچ پولينيشيا]]
# [[گئام|گُئَام]]
# [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]
# [[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]
# [[جانسٽن اٽول]]
# [[ڪنگمين ريف]]
# [[مڊوي اٽول]]
# [[نيو ڪيليڊونيا]]
# [[نارفوڪ آئلينڊ]]
# [[اتر ماريانا آئلينڊز]]
# [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]
# [[ٽوڪيلائو]] 
# [[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]
# [[والس ۽ فاتونا]]

===اندريان علائقا===
11 ذيلي ورھاستون:
# [[ايسٽر آئلينڊ]] 
# [[گيلاپاگوس آئلينڊز]]
# [[جوآن فرنانڊيز آئلينڊز]] 
# بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز
# [[ھوائي|هوائي رياست]]
# [[پلمائرا اٽول]]
# [[پاپوا صوبو]] پاپوا نيو گني
# [[اولھه پاپوا صوبو]]
# [[اتر ملوڪو صوبو]] انڊونيشيا 
# [[ملوڪو صوبو]]
# [[اوڀر نوسا ٽينگارا]]

==ٻوليون==
30 [[سرڪاري ٻوليون]]:
# [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] 
[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]
.
.

== ڀوُن وديا (جيالاجي) ==
[[فائل:Plaque Pacifique.JPG|thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.]]

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ [[ٽيڪٽونڪ پليٽ]] آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي&lt;ref name=&quot;tecto&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |title=SFT and the Earth's Tectonic Plates |publisher=Los Alamos National Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217002443/http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |archive-date=17 February 2013 |access-date=27 February 2013}}&lt;/ref&gt;. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي&lt;ref name=&quot;platetec2010&quot;&gt;{{Citation |last1=Frisch |first1=Wolfgang |title=Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building |url=https://books.google.com/books?id=vx1oiTMOTRcC&amp;pg=PA11 |pages=11–12 |year=2010 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-540-76504-2 |last2=Meschede |first2=Martin |last3=Blakey |first3=Ronald C.}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;distinct227&quot;&gt;Pain, C.F., Villans, B.J., Roach, I.C., Worrall, L. &amp; Wilford, J.R. (2012): Old, flat and red – Australia's distinctive landscape. In: ''Shaping a Nation: A Geology of Australia''. Blewitt, R.S. (Ed.) Geoscience Australia and ANU E Press, Canberra. pp. 227–275 {{ISBN|978-1-922103-43-7}}&lt;/ref&gt;
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. [[ايسٽر آئلينڊ]]، [[آمريڪي ساموآ]] ۽ [[فجي]] ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي&lt;ref name=&quot;Factbook-Fiji&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Fiji |website=CIA World Factbook |access-date=December 28, 2014}}&lt;/ref&gt;. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي&lt;ref name=&quot;geochr&quot;&gt;Clague, D.A. and Dalrymple, G.B. (1989) ''Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Chain'' in Winterer, E.L. et al. (editors) (1989) ''The Eastern Pacific Ocean and Hawaii'', Boulder, Geological Society of America.&lt;/ref&gt;ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل [[مائونٽ ڪيئا]] آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي&lt;ref name=&quot;usgsgov&quot;&gt;{{Cite web |url=http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/maunakea/ |title=Mauna Kea Volcano, Hawaii |publisher=Hvo.wr.usgs.gov |access-date=November 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
.

== گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا) ==
{{Main|آسٽريليا جو جاگرافي|نيوزي لينڊ جو وايومنڊل|فلورا آف آسٽريليا|نيوزي لينڊ جو فلورا|هوائي ٻيٽن ۾ انڊيمزم}}

[[فائل:Countryside Kaikoura, New Zealand.JPG|thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي]]
[[فائل:Uluṟu (Ayers Rock), Sunset.jpg|thumb| [[سينٽرل آسٽريليا]] ۾ [[الورو|اُلُورَو]] (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن&lt;ref name=&quot;envigov2012&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |title=Parks and Reserves – Australia's National Landscapes |date=23 November 2011 |publisher=Environment.gov.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114011/http://environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |archive-date=4 January 2012 |access-date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt;
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ [[اسڪليروفل|اسڪليرمارفي]](پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ [[سيروٽني]] (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: [[پروٽياسي]]، [[بنڪسيه]]، [[مرٽاشيئي]]، [[بيد مشڪ]] کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، [[فباسيئي]] ۽ [[ٻٻر]] وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، [[پريمنا پروٽروسا]]،[[سائڊريڪس اوڊورٽا]]، [[گائروڪارپس امريڪنس]] ۽ [[ڊيرس ٽرائفوليئاٽا]] شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي&lt;ref name=&quot;vascplant&quot;&gt;NZPCN (2006). ''New Zealand indigenous vascular plant checklist''. {{ISBN|0-473-11306-6}}. Written by Peter de Lange, John W.D. Sawyer and J.R. Rolfe.&lt;/ref&gt;
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن&lt;ref name=&quot;portrait&quot;&gt;{{Cite book |title=Australia: Portrait of a continent |last1=Loffler |first1=Ernst |last2=Anneliese Loffler |last3=A.J. Rose |last4=Denis Warner |publisher=Hutchinson Group (Australia) |year=1983 |isbn=978-0-09-130460-7 |location=Richmond, Victoria |pages=37–39}}&lt;/ref&gt;

{{کنڊ}}
{{دنيا جا خطا}}

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[باب:بحرستان]]
{{ڪومنز زمرو|Oceania}}
== حوالا ==

{{حوالا|2}}
[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوقيانوسيا]]
[[زمرو:ايشيا-پئسفڪ]]
[[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]]
[[زمرو:ڏاکڻو سمنڊ]]
[[زمرو:سانتيڪو سمنڊ]]
[[زمرو:عظيم کنڊ]]
[[زمرو:کنڊ]]
[[زمرو:هندي وڏو سمنڊ]]</text>
      <sha1>pm7qhb655hvwda50jd9lvi9nlrj9agn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371226</id>
      <parentid>371225</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29261" sha1="ppzbyh2crq4wu36t4i044vjln7jqmxg" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|title = اوشيانيا 
|image = Oceania (orthographic projection).svg
|image_size = 200px
|image_caption = اوشيانيا جي نقشي جو ڏيک
|area = {{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[list of continents by population|6th]]){{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|4.19|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal = $1.630 ٽرلين ڊالر
(2018, [[کنڊن جي جي ڊي پي (ناليوار)|6th]])
|GDP_per_capita = $41,037 (2017, [[کنڊن جي في ڪس جي ڊي پي (ناليوار)|2nd]])&lt;ref name=&quot;unstats&quot;&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/resQuery.asp |title=United Nations Statistics Division – National Accounts |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[اوشيانيئن]] يا اوشيانيائي
|[[ملڪ]] = {{Collapsible list |title = 14 ([[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|فهرست]])| {{flag|Australia}}|{{flag|Fiji}}| {{flag|Kiribati}}|{{flag|Marshall Islands}}|{{flag|Micronesia}} | {{flag|Nauru}}|{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}}|{{flag|Papua New Guinea}}|{{flag|Samoa}}| {{flag|Solomon Islands}}| {{flag|Tonga}}|{{flag|Tuvalu}}| {{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = [[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]] |{{flag|Cook Islands}}|{{flag|Niue}}}}
|list_countries =
|[[انحصاري علائقا]]
= {{Collapsible list | title =  (18) ٻاھريان (غير خود مختيار)|[[آمريڪي ساموآ]]| [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|[[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
|unrecognized =
|time = 
[[UTC+09]] 
([[اولھ نيو گني|پاپوا]] کان [[پالائو]]) 
[[UTC-6]] ([[ايسٽر آئلينڊ]]) (اولھ کان اوڀر)
|cities = {{collapsible list| title =  [[اوشيانا جي شھرن جي فھرست|اوشيانا جا مشهور شھر]] | [[سڊني]]، آسٽريليا | [[ميلبورن]]، آسٽريليا| [[برسبئن]]، آسٽریلیا | [[پرٽ]]، آسٽريليا | [[آڪلينڊ]]، نيوزيلينڊ | [[ايڊيلئڊ]]، آسٽريليا | [[ويلنگٽن]]، نيوزيلينڊ | [[ھنولولو|ھَنَولُولَو]]، [[ھوائي]]، يونائيٽيڊ اسٽيٽس  | [[گولڊ ڪوسٽ، ڪئينس لينڊ|گولڊ ڪوسٽ]]، آسٽريليا | [[ڪئنبرا]]، آسٽريليا | [[ڪرائيسٽ چرچ]]، نيوزيلينڊ | [[پورٽ مورسبي|پورٽ مَورسبي]]، پاپوا نيو گني| [[ڪوپانگ|ڪُوپَاگ]]، انڊونيشيا | [[امبون، ملوڪو|اَمبون]] (مَلُوڪُو)، انڊونيشيا | [[ٽرنيٽ|ٽَرنَيٽ]]، انڊونيشيا | [[جئيپوريا|جاياپُورا]]، انڊونيشيا | [[نوميئا|نُومِيئَا]]، نيو ڪيليڊونيا | [[سووا|سُووَا]]، فجي}}

|m49 = &lt;code&gt;009&lt;/code&gt; – Oceania&lt;br/&gt;&lt;code&gt;001&lt;/code&gt; – [[World]]
}}

'''اوشيانيا''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Oceania}} دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا [[کنڊ]] جو نالو آهي جنھن ۾ [[آسٽريليا]]، [[ميلنيشيا]]، [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] شامل آهن.&lt;ref name=&quot;forei&quot;&gt;For a history of the term, see Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt; جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان [[انٽارڪٽيڪا]] کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون [[آسٽريليا]]، [[نيوزيلينڊ]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو [[انساني ترقي جو اشاريو]] اوچو آهي.

== اوشيانيا جون حدون ==
[[فائل:Oceania UN Geoscheme Regions.svg|thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن]]

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ [[بونن آئلينڊز]] سياسي طور [[جاپان]] جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ [[ھوائي]] آھي جيڪا [[آمريڪا|يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا]] جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع [[ڪلپرٽن آئلينڊ]] تي [[فرانس]] جو قبضو آھي. [[جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ]] [[چلي]] جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع [[مڪوري آئلينڊ]] آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. [[گڏيل قومون|گڏيل قومن جي اداري]] مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=Countries or areas / geographical regions |publisher=United Nations |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: [[آسٽريليائي ماحولياتي خطو]]، [[اوشيانيائي ماحولياتي خطو]] (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا )&lt;ref name=&quot;Udvardy 1975&quot;&gt;Udvardy. 1975. ''A classification of the biogeographical provinces of the world''&lt;/ref&gt;. ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ [[آسٽريليا]]، 
[[نيوزيلينڊ]]، [[پاپوا نيو گني]]، [[اوڀر انڊونيشيا]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[وينوآتو]]، [[نيو ڪيليڊونيا]] ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن&lt;ref name=&quot;Lewis 1997 32&quot;&gt;{{Cite book |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |url=https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi |url-access=limited |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=978-0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi/page/n24 32] |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}&lt;/ref&gt;. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي&lt;ref&gt;{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813231055/https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته [[آسٽريليائي زميني پليٽ]] ۽ [[پئسفڪ سمنڊ]] جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي&lt;ref&gt;{{harvp|Lewis &amp; Wigen, The Myth of Continents|1997 |page=40 |ps=: &quot;The joining of Australia with various Pacific islands to form the quasi continent of Oceania ... &quot;}}&lt;/ref&gt;. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ '''اوقيانوسيه''' سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري [[آسٽريليا]]، [[نيوزي لينڊ|نيو زيلينڊ]]، [[نيو گني]] ۽ [[ڏکڻ اوڀر ايشيا]] جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن [[مالينيشيا]]، [[مائيڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ [[آسٽريليا]] کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.&lt;ref&gt;http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اوشيانيا&lt;/ref&gt;

== نالو ==

لفظ اوشيانيا '''اوشين''' (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي '''بحر'''  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان [[ڪانريڊ مالٽي برون]] 
ڏنو ھيو&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{OED|Oceania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pacifi30&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2V_AgAAQBAJ |title=American Pacificism: Oceania in the U.S. Imagination |last=Lyons |first=Paul |date=2006 |isbn=9781134264155 |page=30}}&lt;/ref&gt;.

== جاگرافي ==
[[فائل:Aoraki Mount Cook.JPG|thumb|upright| [[نيوزيلينڊ]] جي [[سائوٿ آئلينڊ]] ۾ واقع [[اوراڪي]] يا [[مائونٽ ڪڪ]]]]
[[فائل:Puncakjaya.jpg|thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا]] (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: [[پولينيشا]]، [[مائڪرونيشيا]]، [[ملائيشيا]] جنھن کي ھاڻي ملائي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] چون ٿا ۽ [[ميلينيشيا]]&lt;ref name=&quot;onisl163&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dumont D'Urville |first=Jules-Sébastien-César |author-link=Jules-Sébastien-César Dumont D'Urville |year=2003 |title=On the Islands of the Great Ocean |journal=Journal of Pacific History |volume=38 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/0022334032000120512 |jstor=25169637 |s2cid=162374626 |translator-last1=Ollivier |translator-first1=Isabel |translator-last2=Biran |translator-first2=Antoine de |translator-last3=Clark |translator-first3=Geoffrey}}&lt;/ref&gt; ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ [[زيلينڊيا]] سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن [[فلپائينز]]، [[وليسيا]] ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ [[نيو گني]]، اتراولھ ۾ [[بونن آئلينڊز]]، اتراوڀر ۾ [[ھوائيئن آئلينڊز]]، اوڀر ۾ [[ايسٽر آئلينڊ]] ۽ [[آئيلا سلاس ئي گوميز]] ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ [[تائيوان]],[[ريوڪيو آئلينڊز]] جپاني [[ٻيٽن جو ميڙ]] ۽ [[ملوڪو آئيلنڊز]]  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه [[الوشن آئلينڊز]] پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن&lt;ref name=&quot;race1750&quot;&gt;Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt;
.

[[فائل:&quot;Political Oceania&quot; CIA World Factbook.jpg|thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو]]
[[فائل:Oceania Political Map (EEZ based).png|thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]]]

== خطو ==
اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي [[ماريانا آئلينڊز]]، وچ تي [[ڪيرولين آئلينڊز]]، اولھ پاسي [[مارشل آئلينڊز]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[ڪريبتي]] آئلينڊز واقع آھن&lt;ref name=&quot;AAE&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ |title=Academic American encyclopedia |date=1997 |publisher=Grolier Incorporated |isbn=978-0-7172-2068-7 |page=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LalFortune2000p63&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&amp;pg=PA63 |title=The Pacific Islands: An Encyclopedia |last1=Lal |first1=Brij Vilash |last2=Fortune |first2=Kate |date=2000 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2265-1 |page=63}}&lt;/ref&gt; ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي [[نيو گني]] واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا [[بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[سانتا ڪروز آئلينڊز]]،[[وينوآتو]] ، [[فجي]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] شامل آهن&lt;ref name=&quot;West2009&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&amp;pg=PA521 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West |first=Barbara A. |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=521}}&lt;/ref&gt;
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ [[ھوائي]] کان ڏکڻ ۾ [[نيوزيلينڊ]] تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ [[ٽوالو]]، [[ٽوڪيلائو]]، [[ساموآ]]، [[ٽونگا]] ۽ [[ڪرمڊيڪ آئلينڊز]] واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ [[ڪڪ آئلينڊز]] ، [[سوسائٽي آئلينڊز]] ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ [[مارڪيسس آئلينڊز]], [[ٽئاموٽس]]، [[منگريوا آئلينڊز]] ۽ [[ايسٽر آئلينڊ]] واقع آھن&lt;ref name=&quot;DunfordRidgell1996&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC |title=Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia |last1=Dunford |first1=Betty |last2=Ridgell |first2=Reilly |date=1996 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-57306-022-6 |page=125}}&lt;/ref&gt;
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي&lt;ref name=&quot;voyage6&quot;&gt;{{Cite book |title=Science, Voyages, and Encounters in Oceania, 1511–1850 |last=Douglas |first=Bronwen |date=2014 |publisher=Palgrave Macmillan |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auxter&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=o3x_MaYZVJQC |title=Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs &amp; des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; &amp; où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, &amp; des moyens d'y former un établissement |last=de Brosses |first=Charles |publisher=Durand |year=1756 |location=Paris |publication-date=1756 |language=French |trans-title=History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there |author-link=Charles de Brosses}}&lt;/ref&gt;

==ملڪ، انحصاري ۽ ذيلي علائقا==
14 خودمختيار [[ملڪ]]:
# {{flag|Australia}}
# {{flag|Fiji}} 
# {{flag|Kiribati}}
# {{flag|Marshall Islands}}
# {{flag|Micronesia}}
# {{flag|Nauru}}
# {{flag|New Zealand}}
# {{flag|Palau}}
# {{flag|Papua New Guinea}}
# {{flag|Samoa}}
# {{flag|Solomon Islands}} 
# {{flag|Tonga}}
# {{flag|Tuvalu}} 
# {{flag|Vanuatu}} 
===قبضي ھيٺ ملڪ===
2 قبضي ملڪ:
# {{flag|Cook Islands}}
# {{flag|Niue}}
===انحصاري علائقا===
18 [[منحصر علائقو|انحصاري علائقا]]:
# [[آمريڪي ساموا|آمريڪي ساموآ]]
# [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]
# [[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]
# [[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]
# [[فرينچ پولينيشيا]]
# [[گئام|گُئَام]]
# [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]
# [[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]
# [[جانسٽن اٽول]]
# [[ڪنگمين ريف]]
# [[مڊوي اٽول]]
# [[نيو ڪيليڊونيا]]
# [[نارفوڪ آئلينڊ]]
# [[اتر ماريانا آئلينڊز]]
# [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]
# [[ٽوڪيلائو]] 
# [[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]
# [[والس ۽ فاتونا]]

===اندريان علائقا===
11 ذيلي ورھاستون:
# [[ايسٽر آئلينڊ]] 
# [[گيلاپاگوس آئلينڊز]]
# [[جوآن فرنانڊيز آئلينڊز]] 
# بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز
# [[ھوائي|هوائي رياست]]
# [[پلمائرا اٽول]]
# [[پاپوا صوبو]] پاپوا نيو گني
# [[اولھه پاپوا صوبو]]
# [[اتر ملوڪو صوبو]] انڊونيشيا 
# [[ملوڪو صوبو]]
# [[اوڀر نوسا ٽينگارا]]

==ٻوليون==
30 [[سرڪاري ٻوليون]]:
# [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] 
[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]
.
.

== ڀوُن وديا (جيالاجي) ==
[[فائل:Plaque Pacifique.JPG|thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.]]

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ [[ٽيڪٽونڪ پليٽ]] آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي&lt;ref name=&quot;tecto&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |title=SFT and the Earth's Tectonic Plates |publisher=Los Alamos National Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217002443/http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |archive-date=17 February 2013 |access-date=27 February 2013}}&lt;/ref&gt;. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي&lt;ref name=&quot;platetec2010&quot;&gt;{{Citation |last1=Frisch |first1=Wolfgang |title=Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building |url=https://books.google.com/books?id=vx1oiTMOTRcC&amp;pg=PA11 |pages=11–12 |year=2010 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-540-76504-2 |last2=Meschede |first2=Martin |last3=Blakey |first3=Ronald C.}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;distinct227&quot;&gt;Pain, C.F., Villans, B.J., Roach, I.C., Worrall, L. &amp; Wilford, J.R. (2012): Old, flat and red – Australia's distinctive landscape. In: ''Shaping a Nation: A Geology of Australia''. Blewitt, R.S. (Ed.) Geoscience Australia and ANU E Press, Canberra. pp. 227–275 {{ISBN|978-1-922103-43-7}}&lt;/ref&gt;
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. [[ايسٽر آئلينڊ]]، [[آمريڪي ساموآ]] ۽ [[فجي]] ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي&lt;ref name=&quot;Factbook-Fiji&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Fiji |website=CIA World Factbook |access-date=December 28, 2014}}&lt;/ref&gt;. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي&lt;ref name=&quot;geochr&quot;&gt;Clague, D.A. and Dalrymple, G.B. (1989) ''Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Chain'' in Winterer, E.L. et al. (editors) (1989) ''The Eastern Pacific Ocean and Hawaii'', Boulder, Geological Society of America.&lt;/ref&gt;ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل [[مائونٽ ڪيئا]] آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي&lt;ref name=&quot;usgsgov&quot;&gt;{{Cite web |url=http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/maunakea/ |title=Mauna Kea Volcano, Hawaii |publisher=Hvo.wr.usgs.gov |access-date=November 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
.

== گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا) ==
{{Main|آسٽريليا جو جاگرافي|نيوزي لينڊ جو وايومنڊل|فلورا آف آسٽريليا|نيوزي لينڊ جو فلورا|هوائي ٻيٽن ۾ انڊيمزم}}

[[فائل:Countryside Kaikoura, New Zealand.JPG|thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي]]
[[فائل:Uluṟu (Ayers Rock), Sunset.jpg|thumb| [[سينٽرل آسٽريليا]] ۾ [[الورو|اُلُورَو]] (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن&lt;ref name=&quot;envigov2012&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |title=Parks and Reserves – Australia's National Landscapes |date=23 November 2011 |publisher=Environment.gov.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114011/http://environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |archive-date=4 January 2012 |access-date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt;
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ [[اسڪليروفل|اسڪليرمارفي]](پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ [[سيروٽني]] (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: [[پروٽياسي]]، [[بنڪسيه]]، [[مرٽاشيئي]]، [[بيد مشڪ]] کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، [[فباسيئي]] ۽ [[ٻٻر]] وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، [[پريمنا پروٽروسا]]،[[سائڊريڪس اوڊورٽا]]، [[گائروڪارپس امريڪنس]] ۽ [[ڊيرس ٽرائفوليئاٽا]] شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي&lt;ref name=&quot;vascplant&quot;&gt;NZPCN (2006). ''New Zealand indigenous vascular plant checklist''. {{ISBN|0-473-11306-6}}. Written by Peter de Lange, John W.D. Sawyer and J.R. Rolfe.&lt;/ref&gt;
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن&lt;ref name=&quot;portrait&quot;&gt;{{Cite book |title=Australia: Portrait of a continent |last1=Loffler |first1=Ernst |last2=Anneliese Loffler |last3=A.J. Rose |last4=Denis Warner |publisher=Hutchinson Group (Australia) |year=1983 |isbn=978-0-09-130460-7 |location=Richmond, Victoria |pages=37–39}}&lt;/ref&gt;

{{کنڊ}}
{{دنيا جا خطا}}

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[باب:بحرستان]]
{{ڪومنز زمرو|Oceania}}
== حوالا ==

{{حوالا|2}}
[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوقيانوسيا]]
[[زمرو:ايشيا-پئسفڪ]]
[[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]]
[[زمرو:ڏاکڻو سمنڊ]]
[[زمرو:سانتيڪو سمنڊ]]
[[زمرو:عظيم کنڊ]]
[[زمرو:کنڊ]]
[[زمرو:هندي وڏو سمنڊ]]</text>
      <sha1>ppzbyh2crq4wu36t4i044vjln7jqmxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371237</id>
      <parentid>371226</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T11:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29276" sha1="9tpb2lpim0cw5x9dj2tfj8uzysweitg" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|title = اوشيانيا 
|image = Oceania (orthographic projection).svg
|image_size = 200px
|image_caption = اوشيانيا جي نقشي جو ڏيک
|area = {{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}
|population = {{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[list of continents by population|6th]]){{UN_Population|ref}}
|density = {{convert|4.19|/km2|abbr=on}}
|GDP_nominal = $1.630 ٽرلين ڊالر
(2018, [[کنڊن جي جي ڊي پي (ناليوار)|6th]])
|GDP_per_capita = $41,037 (2017, [[کنڊن جي في ڪس جي ڊي پي (ناليوار)|2nd]])&lt;ref name=&quot;unstats&quot;&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/resQuery.asp |title=United Nations Statistics Division – National Accounts |website=unstats.un.org}}&lt;/ref&gt;
|demonym = [[اوشيانيئن]] يا اوشيانيائي
|[[ملڪ]] = {{Collapsible list |title = 14 ([[گڏيل قومن جا رڪن ملڪ|فهرست]])| {{flag|Australia}}|{{flag|Fiji}}| {{flag|Kiribati}}|{{flag|Marshall Islands}}|{{flag|Micronesia}} | {{flag|Nauru}}|{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}}|{{flag|Papua New Guinea}}|{{flag|Samoa}}| {{flag|Solomon Islands}}| {{flag|Tonga}}|{{flag|Tuvalu}}| {{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = [[قبضي ھيٺ پر گڏيل قومن جا رڪن|اضافي فهرست]] |{{flag|Cook Islands}}|{{flag|Niue}}}}
|list_countries =
|[[انحصاري علائقا]]
= {{Collapsible list | title =  (18) ٻاھريان (غير خود مختيار)|[[آمريڪي ساموآ]]| [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]|[[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]|[[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]|[[فرينچ پولينيشيا]] |[[گئام|گُئَام]]| [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]|[[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]|[[جانسٽن اٽول]]|[[ڪنگمين ريف]]|[[مڊوي اٽول]]|[[نيو ڪيليڊونيا]]| [[نارفوڪ آئلينڊ]]|[[نادرن ماريانا آئلينڊز]]| [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]|[[ٽوڪيلائو]] |[[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]|[[والس ۽ فوٽونا]]}}{{Collapsible list | title =  (8) اندريان ([[قبضي ھيٺ آيل|فهرست]])| [[ايسٽر آئلينڊ]]|[[گيلاپاگوس آئلينڊز]]|[[جوئان فرنانڊز آئلينڊز]] | [[اوگيسوارا|بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز]]|[[ھوائي]]|[[پلمائرا اٽول]]|[[پاپوا (صوبو|پاپوا)]]|[[اولھ پاپوا (صوبو)|اولھ پاپوا]] |[[نارٿ ملوڪو]]| [[ملوڪو (صوبو )|ملوڪو]] |[[ايسٽ نوسا ٽينگارا]]}}
|languages = {{Collapsible list | title = 30 سرڪاري  | [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] |[[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]|[[چمورو ٻولي|چمورو]]|[[چيني ٻولي|چيني]]|[[ڪم آئلينڊ واري مائوري ٻولي|مائوري]]|[[انگريزي]]|[[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
 |[[فجي واري ھندي]]|[[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]] |[[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]|[[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]|[[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]| [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]|[[جاپاني ٻولي|جاپاني]]|[[ملائي ٻولي|ملائي]]|[[مائوري ٻولي|مائوري]]|[[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| [[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|[[اسپيني ٻولي|اسپيني]]|[[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|[[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| [[ٽوڪ پسن]]|[[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]}}
|unrecognized =
|time = 
[[UTC+09]] 
([[اولھ نيو گني|پاپوا]] کان [[پالائو]]) 
[[UTC-6]] ([[ايسٽر آئلينڊ]]) (اولھ کان اوڀر)
|cities = {{collapsible list| title =  [[اوشيانا جي شھرن جي فھرست|اوشيانا جا مشهور شھر]] | [[سڊني]]، آسٽريليا | [[ميلبورن]]، آسٽريليا| [[برسبئن]]، آسٽریلیا | [[پرٽ]]، آسٽريليا | [[آڪلينڊ]]، نيوزيلينڊ | [[ايڊيلئڊ]]، آسٽريليا | [[ويلنگٽن]]، نيوزيلينڊ | [[ھنولولو|ھَنَولُولَو]]، [[ھوائي]]، يونائيٽيڊ اسٽيٽس  | [[گولڊ ڪوسٽ، ڪئينس لينڊ|گولڊ ڪوسٽ]]، آسٽريليا | [[ڪئنبرا]]، آسٽريليا | [[ڪرائيسٽ چرچ]]، نيوزيلينڊ | [[پورٽ مورسبي|پورٽ مَورسبي]]، پاپوا نيو گني| [[ڪوپانگ|ڪُوپَاگ]]، انڊونيشيا | [[امبون، ملوڪو|اَمبون]] (مَلُوڪُو)، انڊونيشيا | [[ٽرنيٽ|ٽَرنَيٽ]]، انڊونيشيا | [[جئيپوريا|جاياپُورا]]، انڊونيشيا | [[نوميئا|نُومِيئَا]]، نيو ڪيليڊونيا | [[سووا|سُووَا]]، فجي}}

|m49 = &lt;code&gt;009&lt;/code&gt; – Oceania&lt;br/&gt;&lt;code&gt;001&lt;/code&gt; – [[World]]
}}

'''اوشيانيا''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Oceania}} دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا [[کنڊ]] جو نالو آهي جنھن ۾ [[آسٽريليا]]، [[ميلنيشيا]]، [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] شامل آهن.&lt;ref name=&quot;forei&quot;&gt;For a history of the term, see Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt; جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان [[انٽارڪٽيڪا]] کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون [[آسٽريليا]]، [[نيوزيلينڊ]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو [[انساني ترقي جو اشاريو]] اوچو آهي.

== اوشيانيا جون حدون ==
[[فائل:Oceania UN Geoscheme Regions.svg|thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن]]

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ [[بونن آئلينڊز]] سياسي طور [[جاپان]] جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ [[ھوائي]] آھي جيڪا [[آمريڪا|يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا]] جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع [[ڪلپرٽن آئلينڊ]] تي [[فرانس]] جو قبضو آھي. [[جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ]] [[چلي]] جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع [[مڪوري آئلينڊ]] آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. [[گڏيل قومون|گڏيل قومن جي اداري]] مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=Countries or areas / geographical regions |publisher=United Nations |access-date=25 April 2019}}&lt;/ref&gt;. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: [[آسٽريليائي ماحولياتي خطو]]، [[اوشيانيائي ماحولياتي خطو]] (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا )&lt;ref name=&quot;Udvardy 1975&quot;&gt;Udvardy. 1975. ''A classification of the biogeographical provinces of the world''&lt;/ref&gt;. ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ [[آسٽريليا]]، 
[[نيوزيلينڊ]]، [[پاپوا نيو گني]]، [[اوڀر انڊونيشيا]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[وينوآتو]]، [[نيو ڪيليڊونيا]] ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن&lt;ref name=&quot;Lewis 1997 32&quot;&gt;{{Cite book |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |url=https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi |url-access=limited |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=978-0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/mythcontinentscr00lewi/page/n24 32] |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}&lt;/ref&gt;. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي&lt;ref&gt;{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |accessdate=2020-10-02 |archive-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813231055/https://atlasescolar.ibge.gov.br/images/atlas/mapas_mundo/mundo_034_divisao_continentes.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته [[آسٽريليائي زميني پليٽ]] ۽ [[پئسفڪ سمنڊ]] جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي&lt;ref&gt;{{harvp|Lewis &amp; Wigen, The Myth of Continents|1997 |page=40 |ps=: &quot;The joining of Australia with various Pacific islands to form the quasi continent of Oceania ... &quot;}}&lt;/ref&gt;. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ '''اوقيانوسيه''' سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري [[آسٽريليا]]، [[نيوزي لينڊ|نيو زيلينڊ]]، [[نيو گني]] ۽ [[ڏکڻ اوڀر ايشيا]] جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن [[مالينيشيا]]، [[مائيڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ [[آسٽريليا]] کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.&lt;ref&gt;http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اوشيانيا&lt;/ref&gt;

== نالو ==

لفظ اوشيانيا '''اوشين''' (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي '''بحر'''  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان [[ڪانريڊ مالٽي برون]] 
ڏنو ھيو&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{OED|Oceania}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pacifi30&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=-2V_AgAAQBAJ |title=American Pacificism: Oceania in the U.S. Imagination |last=Lyons |first=Paul |date=2006 |isbn=9781134264155 |page=30}}&lt;/ref&gt;.

== جاگرافي ==
[[فائل:Aoraki Mount Cook.JPG|thumb|upright| [[نيوزيلينڊ]] جي [[سائوٿ آئلينڊ]] ۾ واقع [[اوراڪي]] يا [[مائونٽ ڪڪ]]]]
[[فائل:Puncakjaya.jpg|thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [[پنچڪ جايا]] (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: [[پولينيشا]]، [[مائڪرونيشيا]]، [[ملائيشيا]] جنھن کي ھاڻي ملائي [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جا ميڙ]] چون ٿا ۽ [[ميلينيشيا]]&lt;ref name=&quot;onisl163&quot;&gt;{{Cite journal |last=Dumont D'Urville |first=Jules-Sébastien-César |author-link=Jules-Sébastien-César Dumont D'Urville |year=2003 |title=On the Islands of the Great Ocean |journal=Journal of Pacific History |volume=38 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/0022334032000120512 |jstor=25169637 |s2cid=162374626 |translator-last1=Ollivier |translator-first1=Isabel |translator-last2=Biran |translator-first2=Antoine de |translator-last3=Clark |translator-first3=Geoffrey}}&lt;/ref&gt; ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ [[زيلينڊيا]] سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن [[فلپائينز]]، [[وليسيا]] ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ [[نيو گني]]، اتراولھ ۾ [[بونن آئلينڊز]]، اتراوڀر ۾ [[ھوائيئن آئلينڊز]]، اوڀر ۾ [[ايسٽر آئلينڊ]] ۽ [[آئيلا سلاس ئي گوميز]] ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ [[تائيوان]],[[ريوڪيو آئلينڊز]] جپاني [[ٻيٽن جو ميڙ]] ۽ [[ملوڪو آئيلنڊز]]  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه [[الوشن آئلينڊز]] پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن&lt;ref name=&quot;race1750&quot;&gt;Douglas &amp; Ballard (2008) ''Foreign bodies: Oceania and the science of race 1750–1940''&lt;/ref&gt;
.

[[فائل:&quot;Political Oceania&quot; CIA World Factbook.jpg|thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو]]
[[فائل:Oceania Political Map (EEZ based).png|thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [[خاص اقتصادي علائقا]]]]

== خطو ==
اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي [[ماريانا آئلينڊز]]، وچ تي [[ڪيرولين آئلينڊز]]، اولھ پاسي [[مارشل آئلينڊز]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[ڪريبتي]] آئلينڊز واقع آھن&lt;ref name=&quot;AAE&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ |title=Academic American encyclopedia |date=1997 |publisher=Grolier Incorporated |isbn=978-0-7172-2068-7 |page=8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LalFortune2000p63&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&amp;pg=PA63 |title=The Pacific Islands: An Encyclopedia |last1=Lal |first1=Brij Vilash |last2=Fortune |first2=Kate |date=2000 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-2265-1 |page=63}}&lt;/ref&gt; ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي [[نيو گني]] واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا [[بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ]]، [[سولومن آئلينڊز]]، [[سانتا ڪروز آئلينڊز]]،[[وينوآتو]] ، [[فجي]] ۽ [[نيو ڪيليڊونيا]] شامل آهن&lt;ref name=&quot;West2009&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&amp;pg=PA521 |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |last=West |first=Barbara A. |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-1913-7 |page=521}}&lt;/ref&gt;
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ [[ھوائي]] کان ڏکڻ ۾ [[نيوزيلينڊ]] تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ [[ٽوالو]]، [[ٽوڪيلائو]]، [[ساموآ]]، [[ٽونگا]] ۽ [[ڪرمڊيڪ آئلينڊز]] واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ [[ڪڪ آئلينڊز]] ، [[سوسائٽي آئلينڊز]] ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ [[مارڪيسس آئلينڊز]], [[ٽئاموٽس]]، [[منگريوا آئلينڊز]] ۽ [[ايسٽر آئلينڊ]] واقع آھن&lt;ref name=&quot;DunfordRidgell1996&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC |title=Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia |last1=Dunford |first1=Betty |last2=Ridgell |first2=Reilly |date=1996 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-57306-022-6 |page=125}}&lt;/ref&gt;
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي&lt;ref name=&quot;voyage6&quot;&gt;{{Cite book |title=Science, Voyages, and Encounters in Oceania, 1511–1850 |last=Douglas |first=Bronwen |date=2014 |publisher=Palgrave Macmillan |page=6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auxter&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=o3x_MaYZVJQC |title=Histoire des navigations aux terres Australes. Contenant ce que l'on sçait des moeurs &amp; des productions des contrées découvertes jusqu'à ce jour; &amp; où il est traité de l'utilité d'y faire de plus amples découvertes, &amp; des moyens d'y former un établissement |last=de Brosses |first=Charles |publisher=Durand |year=1756 |location=Paris |publication-date=1756 |language=French |trans-title=History of voyages to the Southern Lands. Containing what is known concerning the customes and products of the countries so far discovered; and treating of the usefulness of making broader discoveries there, and of the means of setting up an establishment there |author-link=Charles de Brosses}}&lt;/ref&gt;

==ملڪ، انحصاري ۽ ذيلي علائقا==
14 خودمختيار [[ملڪ]]:
# {{flag|Australia}}
# {{flag|Fiji}} 
# {{flag|Kiribati}}
# {{flag|Marshall Islands}}
# {{flag|Micronesia}}
# {{flag|Nauru}}
# {{flag|New Zealand}}
# {{flag|Palau}}
# {{flag|Papua New Guinea}}
# {{flag|Samoa}}
# {{flag|Solomon Islands}} 
# {{flag|Tonga}}
# {{flag|Tuvalu}} 
# {{flag|Vanuatu}} 
===قبضي ھيٺ ملڪ===
2 قبضي ملڪ:
# {{flag|Cook Islands}}
# {{flag|Niue}}
===انحصاري علائقا===
18 [[منحصر علائقو|انحصاري علائقا]]:
# [[آمريڪي ساموا|آمريڪي ساموآ]]
# [[بيڪر آئلينڊ|بَيڪَر آئلينڊ]]
# [[ڪلپرٽن آئلينڊ|ڪِلپَرٽَن آئلينڊ]]
# [[ڪورل سي آئلينڊز|ڪَورَل سِي آئلينڊز]]
# [[فرينچ پولينيشيا]]
# [[گئام|گُئَام]]
# [[ھائولنڊ آئلينڊ|ھائُولَنڊ آئلينڊ]]
# [[جاروس آئلينڊ|جَاروِس آئلينڊ]]
# [[جانسٽن اٽول]]
# [[ڪنگمين ريف]]
# [[مڊوي اٽول]]
# [[نيو ڪيليڊونيا]]
# [[نارفوڪ آئلينڊ]]
# [[اتر ماريانا آئلينڊز]]
# [[پٽڪئرن آئلينڊز|پِٽڪَئرن آئلينڊز]]
# [[ٽوڪيلائو]] 
# [[ويڪ آئلينڊ|وَيڪ آئلينڊ]]
# [[والس ۽ فاتونا]]

===اندريان علائقا===
11 ذيلي ورھاستون:
# [[ايسٽر آئلينڊ]] 
# [[گيلاپاگوس آئلينڊز]]
# [[جوآن فرنانڊيز آئلينڊز]] 
# بونن ۽ وولڪينو آئلينڊز
# [[ھوائي|هوائي رياست]]
# [[پلمائرا اٽول]]
# [[پاپوا صوبو]] پاپوا نيو گني
# [[اولھه پاپوا صوبو]]
# [[اتر ملوڪو صوبو]] انڊونيشيا 
# [[ملوڪو صوبو]]
# [[اوڀر نوسا ٽينگارا]]

==ٻوليون==
30 [[سرڪاري ٻوليون]]:
# [[چيني ٻولي|چيني]]
# [[انگريزي]]
# [[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]
# [[انڊونيشيائي ٻولي|انڊونيشيائي]]
# [[جاپاني ٻولي|جاپاني]]
# [[ملائي ٻولي|ملائي]]
# [[اسپيني ٻولي|اسپيني]]
# [[مائوري ٻولي|مائوري]]
# [[فجيئن ٻولي|فجيئن]]
# [[فجي واري ھندي]]
# [[گلبرٽيزي ٻولي|گلبرٽيزي]]
# [[بسلاما ٻولي|بسلاما]] 
# [[ڪيرولينيائي ٻولي|ڪيرولينيائي]]
# [[چمورو ٻولي|چمورو]]
# [[ھوائيئن ٻولي|ھوائيئن]]
# [[ھري موتو ٻولي|ھِرِي موتُو]]
[[مائوري ٻولي|مائوري]]|
# [[مارشليزي ٻولي|مارشليزي]]|[[نائورن ٻولي|نائورن]]|[[نيوزيلينڊ اشارن واري ٻولي]]| 
[[نيوئيئن ٻولي| نيوئيئن]]|[[نورفڪ ٻولي|نورفڪ]]|[[پالائوئن ٻولي|پالائوئن]]|[[پٽڪئرن ٻولي|پٽڪئرن]]|[[راپا نوئي ٻولي|راپا نوئي]]| [[روتومن ٻولي|روتومن]]|[[ساموآئي ٻولي|ساموآئي]]|
# [[ٽوڪيلائوئن ٻولي|ٽوڪيلائوئن]]|
# [[ٽونگن ٻولي |ٽونگن]]| 
# [[ٽوڪ پسن]]|
# [[ٽوالوئن ٻولي|ٽوالوئن]]
.
.

== ڀوُن وديا (جيالاجي) ==
[[فائل:Plaque Pacifique.JPG|thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.]]

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ [[ٽيڪٽونڪ پليٽ]] آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو [[انڊو آسٽريلين پليٽ]] ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي&lt;ref name=&quot;tecto&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |title=SFT and the Earth's Tectonic Plates |publisher=Los Alamos National Laboratory |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217002443/http://www.ees1.lanl.gov/Wohletz/SFT-Tectonics.htm |archive-date=17 February 2013 |access-date=27 February 2013}}&lt;/ref&gt;. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي&lt;ref name=&quot;platetec2010&quot;&gt;{{Citation |last1=Frisch |first1=Wolfgang |title=Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building |url=https://books.google.com/books?id=vx1oiTMOTRcC&amp;pg=PA11 |pages=11–12 |year=2010 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-3-540-76504-2 |last2=Meschede |first2=Martin |last3=Blakey |first3=Ronald C.}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;distinct227&quot;&gt;Pain, C.F., Villans, B.J., Roach, I.C., Worrall, L. &amp; Wilford, J.R. (2012): Old, flat and red – Australia's distinctive landscape. In: ''Shaping a Nation: A Geology of Australia''. Blewitt, R.S. (Ed.) Geoscience Australia and ANU E Press, Canberra. pp. 227–275 {{ISBN|978-1-922103-43-7}}&lt;/ref&gt;
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. [[ايسٽر آئلينڊ]]، [[آمريڪي ساموآ]] ۽ [[فجي]] ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي&lt;ref name=&quot;Factbook-Fiji&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Fiji |website=CIA World Factbook |access-date=December 28, 2014}}&lt;/ref&gt;. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھي&lt;ref name=&quot;geochr&quot;&gt;Clague, D.A. and Dalrymple, G.B. (1989) ''Tectonics, geochronology, and origin of the Hawaiian-Emperor Chain'' in Winterer, E.L. et al. (editors) (1989) ''The Eastern Pacific Ocean and Hawaii'', Boulder, Geological Society of America.&lt;/ref&gt;ا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل [[مائونٽ ڪيئا]] آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي&lt;ref name=&quot;usgsgov&quot;&gt;{{Cite web |url=http://hvo.wr.usgs.gov/volcanoes/maunakea/ |title=Mauna Kea Volcano, Hawaii |publisher=Hvo.wr.usgs.gov |access-date=November 5, 2011}}&lt;/ref&gt;
.

== گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا) ==
{{Main|آسٽريليا جو جاگرافي|نيوزي لينڊ جو وايومنڊل|فلورا آف آسٽريليا|نيوزي لينڊ جو فلورا|هوائي ٻيٽن ۾ انڊيمزم}}

[[فائل:Countryside Kaikoura, New Zealand.JPG|thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي]]
[[فائل:Uluṟu (Ayers Rock), Sunset.jpg|thumb| [[سينٽرل آسٽريليا]] ۾ [[الورو|اُلُورَو]] (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن&lt;ref name=&quot;envigov2012&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |title=Parks and Reserves – Australia's National Landscapes |date=23 November 2011 |publisher=Environment.gov.au |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104114011/http://environment.gov.au/parks/national-landscapes/index.html |archive-date=4 January 2012 |access-date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt;
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ [[اسڪليروفل|اسڪليرمارفي]](پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ [[سيروٽني]] (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: [[پروٽياسي]]، [[بنڪسيه]]، [[مرٽاشيئي]]، [[بيد مشڪ]] کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، [[فباسيئي]] ۽ [[ٻٻر]] وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، [[پريمنا پروٽروسا]]،[[سائڊريڪس اوڊورٽا]]، [[گائروڪارپس امريڪنس]] ۽ [[ڊيرس ٽرائفوليئاٽا]] شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي&lt;ref name=&quot;vascplant&quot;&gt;NZPCN (2006). ''New Zealand indigenous vascular plant checklist''. {{ISBN|0-473-11306-6}}. Written by Peter de Lange, John W.D. Sawyer and J.R. Rolfe.&lt;/ref&gt;
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن&lt;ref name=&quot;portrait&quot;&gt;{{Cite book |title=Australia: Portrait of a continent |last1=Loffler |first1=Ernst |last2=Anneliese Loffler |last3=A.J. Rose |last4=Denis Warner |publisher=Hutchinson Group (Australia) |year=1983 |isbn=978-0-09-130460-7 |location=Richmond, Victoria |pages=37–39}}&lt;/ref&gt;

{{کنڊ}}
{{دنيا جا خطا}}

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[باب:بحرستان]]
{{ڪومنز زمرو|Oceania}}
== حوالا ==

{{حوالا|2}}
[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوقيانوسيا]]
[[زمرو:ايشيا-پئسفڪ]]
[[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]]
[[زمرو:ڏاکڻو سمنڊ]]
[[زمرو:سانتيڪو سمنڊ]]
[[زمرو:عظيم کنڊ]]
[[زمرو:کنڊ]]
[[زمرو:هندي وڏو سمنڊ]]</text>
      <sha1>9tpb2lpim0cw5x9dj2tfj8uzysweitg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:فن تعمير</title>
    <ns>14</ns>
    <id>17120</id>
    <revision>
      <id>371123</id>
      <parentid>323752</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386" sha1="o7iv8dp3rrd2c3a6oll7jxtdfe6nwia" xml:space="preserve">
{{Commons category|Architecture}}
{{Wiktionarycat|type=related to architecture|category=Architecture}}
{{Portal|فن تعمير}}
{{Cat main|فن تعمير}}
{{Infobox library classification |DDC=720 |LCC=NA |UDC=72}}
[[زمرو:عمارتون]]
[[زمرو:تعميراتون]]
[[زمرو:ٽيڪنيڀياس]]
[[زمرو:سول انجنيئرنگ]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>o7iv8dp3rrd2c3a6oll7jxtdfe6nwia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:اداڪارا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>23523</id>
    <revision>
      <id>371100</id>
      <parentid>67774</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="17bm7a9xuze34xftfuw5z8k3jrq3fp2" xml:space="preserve">[[زمرو:فلم]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل عورتون]]</text>
      <sha1>17bm7a9xuze34xftfuw5z8k3jrq3fp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:لوڪ فنڪار</title>
    <ns>14</ns>
    <id>37253</id>
    <revision>
      <id>371102</id>
      <parentid>371079</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="f557y6h5w8ds3cm42vfcnjnytpwg0ye" xml:space="preserve">لوڪ فنڪار سنڌيءَ جي لوڪ شاعري ڳائيدڙ کي چئبو آهي.
[[زمرو:فنڪار]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>f557y6h5w8ds3cm42vfcnjnytpwg0ye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:موسيقي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>37446</id>
    <revision>
      <id>371119</id>
      <parentid>322206</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="7uaijdquj2voql3i5snm9gx3l71peev" xml:space="preserve">[[زمرو:تفريح]]
[[زمرو:ثقافت]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]
[[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]]</text>
      <sha1>7uaijdquj2voql3i5snm9gx3l71peev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:فلم</title>
    <ns>14</ns>
    <id>37746</id>
    <revision>
      <id>371126</id>
      <parentid>345339</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="8isda6pqxrv5xyvq24tq2z8lc7ft4pq" xml:space="preserve">[[زمرو:شوبز]]
[[زمرو:بصري فنون]]
[[زمرو:مشهور ثقافت]]
[[زمرو:ميڊيا جا قسم]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]
[[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]]</text>
      <sha1>8isda6pqxrv5xyvq24tq2z8lc7ft4pq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>واپرائيندڙ بحث:Intisar Ali</title>
    <ns>3</ns>
    <id>38202</id>
    <revision>
      <id>371170</id>
      <parentid>364760</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:26:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JogiAsad</username>
        <id>4693</id>
      </contributor>
      <comment>/* سنڌي وڪيپيڊيا تي ايڊمن/انٽرفيس ايڊمن ٿيڻ لاءِ ڪوٺ */ نئون ڀاڱو</comment>
      <origin>371170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46273" sha1="9gcx9uqpg4qess8v4nznc8ab70c6b21" xml:space="preserve">{{ڀلي ڪري آيا}}--&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''مھ''&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''تاب''-&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ac6600;&quot;&gt;''احمد''&lt;/span&gt;&lt;/big&gt; [[يوزر بحث:مھتاب احمد|ڳالھ]] 06:41, 25 فيبروري 2018 (UTC)

== لک ٿورا ==

محترم انتثار علي صاحب اميد تہ خيريت سان ھوندا. سچ پڇو تہ توھان کي سنڌي وڪيپيڊيا تي ڏسي خوشي ٿي. سنڌي وڪيپيڊيا کي توھان جھڙن دوستن جي سخت ضرورت آھي اميد تہ پنھنجون ڪوششون جاري رکندا ۽ سنڌي ٻوليءَ جي خدمت ڪندا رھندا. ڪنھن بہ مدد جي صورت ۾ اسان سان رابطو ڪريو. مھرباني.--&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''مھ''&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''تاب''-&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ac6600;&quot;&gt;''احمد''&lt;/span&gt;&lt;/big&gt; [[يوزر بحث:مھتاب احمد|ڳالھ]] 16:02, 3 مارچ 2018 (UTC)

== سدائين آباد ھجو ==

محترم انتثار علي لک ٿورا جو توھان سنڌي وڪيپيڊيا تي مسلسل محنت ڪري رھيا آھيو. مصروفيت سبب آئون مناسب وقت نہ پيو ڏئي سگھان توھان جي اچڻ سان پاڻ مٿان بار گھٽيل محسوس ڪري رھيو آھيان توھان کي گذارش آھي تہ مون سان فيسبڪ تي رابطو ڪريو. منھنجو کاتو ھن [http://www.facebook.com/solang.mehtab7 لنڪ] تي آھي. مھرباني.--&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''مھ''&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''تاب''-&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ac6600;&quot;&gt;''احمد''&lt;/span&gt;&lt;/big&gt; [[يوزر بحث:مھتاب احمد|ڳالھ]] 05:59, 9 مارچ 2018 (UTC)

== لفظن يا محاورن وارا مضمون سنڌي وڪشنري تي لکو ==

محترم انتثار علي ، توهان جي سنڌي وڪيپيڊيا لاءِ سرگرميءَ سان ڀاڱيدارين لاءِ مهربانيون، توهان کي گذارش آهي ته ''لفظن يا محاورن (مثال طور جيئن توهان هي مضمون  '''[[منگلي]]''' لکيو آهي) ان ۽ اهڙين ٻين لفظن يا محاورن وارن مضمونن لاءِ [https://sd.wiktionary.org/wiki/ سنڌي وڪشنري (سنڌي وڪي لُغت)] موجود آهي  وارا مضمون سنڌي وڪشنري تي لکو''. ، سنڌي وڪشنري تي توهان کي ان ساڳئي سنڌي وڪيپيڊيا واري يوزر کاتي سان لاگ ان ٿيڻو پوندو ۽ جيڪڏهن توهان سنڌي وڪيپيڊيا تي لاگ ان ٿيل آهيو ته صرف توهانکي سنڌي وڪيپيڊيا تان سنڌي وڪشنري تي وڃڻو پوندو توهان پاڻمُرادو '''[https://sd.wiktionary.org/wiki سنڌي وڪشنري]''' تي لاگ اِن (داخل) ٿيل هوندا، جيئن گوگل جي جي ميل تي لاگ اِن هئڻ وقت توهان گوگل پلي اسٽور تي سُئچ ڪندا ته اُتي پاڻمُرادو لاگ اِن ٿيل هوندا آهيو، بِلڪل اهڙِي ريت. وڌيڪ سنڌي وڪشنري تي مضمون ڪيئن تخليق ڪجن ان لاءِ '''[https://web.facebook.com/sindhi.wiktionary/ سنڌي وڪشنري فيس بُڪ صفحو (پيج)]''' تي رهنمائي هڪ نوٽ لکيو ويو  آهي، توهان  '''[https://web.facebook.com/sindhi.wiktionary/ سنڌي وڪشنري فيس بُڪ صفحو (پيج)]''' تي وڃي ان کي پڙهي سگهو ٿا. مهربانيون. جوڳي اسد راڄپر 00:36, 7 مَئي 2018 (UTC)

== اعزاز توهان جي لاء! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''اعزاز براء محنت وجانفشاني'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | [[سنڌي  وڪيپيڊيا]]  ۾ ڀرپور محنت ڪرڻ ،[[وڪيپيڊيا]] کي ترقي جي طرف وڌائڻ تي [[يوزر:Intisar Ali|انتصار علي ڀاءٌ]] توهان جي لاءِ منهنجي طرفان هڪ اعزاز, وڌيڪ رهنمائي ۽ اسان سان وڌيڪ رابطي ۾ اچڻ لاءِ [https://www.facebook.com/SindhiWikipedia سنڌي وڪيپيڊيا کي فيس بڪ صفحي]  تي پسند ڪريو۔ --[[عڪس:Admin logo.gif|20px|ھي رڪن منتظم آھي]][[واپرائيندڙ بحث:اسد علي جوڳي|&lt;b style=&quot;white-space:nowrap;text-shadow:#000 0em 0em 0.4em,#5a0 -0.2em -0.2em 0.4em,#0a0 0.2em 0.2em 0.4em;color:red&quot;&gt;&amp;mdash;اسد علي جوڳي&amp;mdash;&lt;/b&gt;]]&amp;nbsp;&lt;sup&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; 16:25, 22 مارچ 2018 ([[UTC]])‏
|
|}

سائين مھرباني [[واپرائيندڙ:Intisar Ali|Intisar Ali]] ([[واپرائيندڙ بحث:Intisar Ali|ڳالھ]]) 20:20, 10 جُونِ 2018 (UTC)

==لوگو جي تبديلي لاءِ اظھار==
سلام اميد آھي تہ خيريت سان ھوندا. سنڌي وڪيپيڊيا جلد ئي 10 ھزار مضمونن جي فھرست ۾ شامل ٿيڻ واري آهي. ان موقعي لاءِ ھڪ لوگو ٺھرايو ويو آهي. توھان کي گذارش ٿي ڪجي تہ لوگو کي لڳرائڻ لاءِ پنھنجي راءِ جو اظھار ھن [[بحث:مُک صفحو#10 ھزار مضمونن لاء لوگو]] لنڪ تي ڪريو. مھرباني.--&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''مھ''&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''تاب''-&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ac6600;&quot;&gt;''احمد''&lt;/span&gt;&lt;/big&gt; [[يوزر بحث:مھتاب احمد|ڳالھ]] 19:25, 7 مَئي 2018 (UTC)

== راء جو اظھار ==

محترم دوست سنڌي وڪيپيڊيا تي نئين منتظم لاء راء شماري ٿي رھي آھي توھان کي گذارش تي ڪجي تي [[وڪيپيڊيا:منتظم/راءِ شماري/Cuterajoo|ھتي]] وڃي پنھنجي راء جو اظھار ڪريو. مھرباني.--&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''مھ''&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#008000;&quot;&gt;''تاب''-&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#ac6600;&quot;&gt;''احمد''&lt;/span&gt;&lt;/big&gt; [[يوزر بحث:مھتاب احمد|ڳالھ]] 18:42, 7 جُونِ 2018 (UTC)

== سلجهائپ صفحو ==

ادا اوهان هاڻ [[راڻي پور]] نالي سلجهائپ صفحو لکيو آهي، جڏهن سلجهائپ جا صفحا لکو ته انهن جي آخر ۾ &lt;nowiki&gt;{{Disambiguation}}&lt;/nowiki&gt; شامل ڪندا ڪيو ته بهتر رهندو. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 04:42, 9 جُونِ 2018 (UTC)

== حوالا ==

ادا اوهان جي محنت کي جس هجي، پر اوهان ڪافي مضمونن کي حوالن کان بغير ڇڏي ڏيندا آهيو، ان لاءِ ڪوشش ڪيو ته ساڳي مضمون جا وڪي انگلش يا اردو ۾ حوالا هجن ته اهي کڻي ڏيندا ڪيو ته جيئن مضمون سٺو ۽ معيار تي پورو لهو. باقي اوهان جيترو ڪم ڪيو ٿا ان جي جيتري تعريف ڪجي گھٽ آهي. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 15:50, 27 جُونِ 2018 (UTC)

== ديھ ڇا آهي؟ ==

ادا اوهان ڪافي وقت کان مختلف ديهه لکي رهيا آهيو. پر [[ديھ]]  آهي ڇا. ان تي به هڪ مضمون هجي ته بهتر آهي.... مون ڪوشش ڪئي ان متعلق مون کي ڪو رفرنس نه ملي سگھيو، اوهان ڪوشش ڪري [[ديھ]]  تي هڪ مضمون لکو. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 13:42, 1 جُولاءِ 2018 (UTC)
:: ادا هنن ديهن ([[ديھ گھوٽاڻا]]، [[ديھ ٻاريري]]، [[ديھ وساڻ]] ۽ [[ديھ ٺوڙھا]]) ۾ تعلقا لکيل ناهن، انهن ۾ تعلقا لکو جيئن مان [[مٽياري ضلعو|مٽياري ضلعي]] ۾ ان تعلقي ۾ اهو ديهه لکان. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 16:52, 1 جُولاءِ 2018 (UTC)

== نئون ڄاڻخانو ==

ادا مون صرف [[ديھ]] لاءِ هڪ نئون ڄاڻخانون جوڙيو آهي، جنهن ۾ گھربل خانا داخل ڪيا اٿم، اوهان [[سانچو:ڄاڻخانو ديھ|هتي ڪلڪ ڪري]] سانچي کي ڏسي سگھو ٿا ۽ [[ديھ]] مضمون ۾ استعمال ڪري سگھو ٿا يا وري [[ديھ جھڪي]] ۾ مون اهو سانچو استعمال ڪيو آهي اتي ڏسي وٺو. ۽ [[ديھ]] جي لاءِ ٻيون ڪهڙيون ڳالهون کٽل آهن جيڪي سانچي ۾ شامل ڪجن ته ٻڌايو، اگر سمجهه نه اچي سانچي متعلق ته اوهان پڇي سگھو ٿا. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 20:54, 2 جُولاءِ 2018 (UTC)

== مٽياري جو قومي تڪ ==

ادا مون مٽياري جي قومي تڪ [[تڪ اين اي 223|NA-223 جي لاءِ مضمون]] جوڙيو آهي، اوهان آئينده ديهه جي ڄاڻي خاني سان اهو تڪ هن ريت &lt;nowiki&gt;[[تڪ اين اي 223|NA-223]]&lt;/nowiki&gt; استعمال ڪندا ڪيو. جن ديهن ۾ اوهان ڄاڻ خانا لڳائي چڪا آهيو، مون انهن کي ايڊٽ ڪري ڇڏيو آهي، بس آئنده &lt;nowiki&gt;[[تڪ اين اي 223|NA-223]]&lt;/nowiki&gt; هي لکندا ڪيو. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 23:03, 4 جُولاءِ 2018 (UTC)
:: {{ping|Intisar Ali}} ادا هڪ ڳالهه سمجهه نه آئي، اوهان مٽياري ضلعي جي ديهن ۾ قومي [[تڪ اين اي 223]] لکي رهيا آهيو، پر مون کي ياد اچي ٿو ته مٽياري مان مخدوم کٽيندا آهن، ۽ جڏهن ته اليڪشن ڪميشن جي نتيجن موجب اين اي 223 ۾ بيگم شمشاد ستار بچاڻي ڪامياب ٿيندي رهي آهي، مون کي ته انهن شين جي ڄاڻ ناهي، پر ائين رفرنس ڳولندي ذهن ۾ آيو ته مٽياري جي تڪ 223 آهي يا 218؟ ڇو ته امين فهيم اين اي 218 مان ڪيامياب ٿيندو رهيو آهي. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 10:04, 5 جُولاءِ 2018 (UTC)

== وڪيڊيٽا سان صفحا ڳنڍڻ بابت وڌيڪ وضاحت ==

سائين جيئن تہ توھان کي وڪيڊيٽا سان صفحا ڳنڍڻ ۾ پريشاني ٿي پئي ان بابت توھان جي پريشاني ختم ڪرڻ لاءِ ھڪ ٻي ڪوشش ڪري رھيو آھيان.[[File:Add links screenshot.png|200px|Screenshot from Sindhi Wikipedia showing add links button.]] '''پھريون اسڪرين شاٽ:'''سر توھان گھڻن صفحن تي ھي بٽڻ ضرور ڏٺو ھوندو جتي صفحا ٻين وڪيز سان ڳنڍيل نہ ھوندا آھن اتي لکيل ھوندو آھي '''ڳنڍڻا وجھو'''. '''پھريون ۽ ٻيون اسڪرين شاٽ:''' جڏھن توھان ان تي ڪلڪ ڪندئو تہ ھڪ ڊائلاگ باڪس کلي ايندو جنھن توھان کان ٻولي ۽ صفحي بابت پڇا ڪندو جنھن سان توھان صفحي ڳنڍڻ ٿا چاھيو.[[File:Dialogue box for adding inter wiki links.png|200px|Dialogue box for adding inter wiki links]] ان جو مثال ھن اسڪرين شاٽ ۾ ڏسي سگھو ٿا. '''ٽيون اسڪرين شاٽ:''' ان کان پوءِ جن بہ ٻولين جي وڪيز ۾ اھو آرٽيڪل ھوندو سي ظاھر ٿي وينديون. جيڪڏھن صرف ھڪ وڪيءَ ۾ آھي پوءِ ٻولين جي فھرست نہ ايندي.[[File:Screenshot showing languages containing article.png|200px|Screenshot showing languages (wikis) that contain the article being linked.]] '''ٽيون ۽ چوٿون اسڪرين شاٽ:''' تنھن کانپوءِ توھان کي ''Confirm'' جي بٽڻ تي ڪلڪ ڪرڻي آھي جنھن سان صفحو وڪيڊيٽا سان ڳنڍجي ويندو ۽ آخر ۾ ٻوليون ھن طرح ظاھر ٿينديون.[[File:Screenshot showing languages (Wikipedias) containing a particular article.png|200px|Screenshot showing languages (Wikipedia editions) linked with an article.]] اميد تہ توھان کي ڳالھ ھاڻي سمجھ ۾ اچي ويندي. خادم — [[يوزر: BukhariSaeed|&lt;span style=&quot;color:red;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;بخاري سعيد&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk: BukhariSaeed|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:blue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]] 19:05, 11 جُولاءِ 2018 (UTC)
: {{ping|Cuterajoo}} آپ بھی مندرجہ طریقہ کار ملاحظہ فرمائیں۔ آپ بھی ویکی ڈیٹا میں شامل نہیں کرتے۔— [[يوزر: BukhariSaeed|&lt;span style=&quot;color:red;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;بخاري سعيد&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk: BukhariSaeed|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:blue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]] 04:04, 14 جُولاءِ 2018 (UTC)
:: {{ping|BukhariSaeed}} میں کوشش کرتا ہو وکیڈیٹا سے لنک کرنے کا، کیوں کے کچھ دوبارہ پوسٹ نہ ہوجائے لیکں کچھ صفحہ رہ بھی جاتے ہونگے۔ [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 16:24, 14 جُولاءِ 2018 (UTC)

== موبائيل ويبسائيٽ ۾ لوگو جي تبديلي لاءِ راءِ شماري ==

سنڌي وڪي جي موبائيل ويبسائيٽ ۾ لوگو جي تبديلي لاءِ راءِ شماري هلي رهي آهي، مهرباني ڪري [[وڪيپيڊيا:نياتي_باب#سنڌي_وڪي_موبائيل_ويبسائيٽ_۾_لوگو_جي_تبديلي|هتي وڃي، پنهنجي راءِ ڏيو]]. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 12:55, 20 جُولاءِ 2018 (UTC)

== راءِ شماري ۾ حصو وٺو ==

سلام دوستو! سنڌي وڪي تان هڪ غيرحاضر منتظم کي، خارج ڪرڻ لاءِ راءِ شماري جو آغاز ڪيو ويو آهي، مهرباني کي ان ۾ حصو وٺڻ لاءِ '''[[وڪيپيڊيا:منتظم/راءِ شماري/Aursani|هتي ڪلڪ ڪيو]]'''. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 20:47, 22 جُولاءِ 2018 (UTC)

== صندوق معلومات شخص  ==

ڪافي ڏينهن کان پوءِ حاضري تي ڀليڪار. ادا جيڪڏهن اوهان ڪنهن شخيصت بابت مضمون لکو ٿا، ۽ ان متعلق وڪيپيڊيا انگلش ۾ به مضمون موجود آهي ته، سنڌ مضمون کي وڪيپيڊيا انگلش سان ڳنڊيو ۽ پوءِ مضمون جي مٿان صرف &lt;nowiki&gt;{{صندوق معلومات شخص}}&lt;/nowiki&gt; لکو ته پاڻمرادو ڄاڻخانو داخل ٿي ويندو. جيئن مون [[شاھ ميل]] تي لڳايو آهي. صندوق معلومات شخص استعمال ڪرڻ لاءِ ضروري آهي ته سنڌي مضمون, انگريزي وڪيپيڊيا سان گنڍيل هجي. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 09:46, 28 جُولاءِ 2018 (UTC)

== اعزاز براءِ بهترين ترميم ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''اعزاز براءِ بهترين ترميم'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | لاتعداد مضمونن ۾ ترميم ذريعي صندوق معلومات شخص داخل ڪرڻ لاءِ مهرباني. اميد ته ساٿ ائين هلندو رهندو. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 21:28, 31 جُولاءِ 2018 (UTC)
|
|}

== ڄاڻو ۽ صندوق ==

ادا اوهان جي بي پناهه ايڊيٽنگ لاءِ مهرباني، پر هڪ ڳالهه ياد ڪيو جن مضمونن ۾ اڳئي ڄاڻخانو داخل آهي ان ۾ صندوق معلومات شخص استعمال نه ڪيو! ڇو ته پوءِ ٻئي ڊبل ٿي وڃن ٿا. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 14:15, 3 آگسٽ 2018 (UTC)

== مبسس جو استعمال ==

ادا اميد ته خوش هوندا، ادا هاڻ مضمونن ۾ &lt;nowiki&gt;{{مبسس4}}&lt;/nowiki&gt; جو استعمال ضروري ناهي، ڇو ته ان سانچي جي مدد سان ڪمپوٽر ۾ وڪي جا اکر ايم بي سنڌي لطيفي فنٽس ۾ ڏيکاريا ويندا هئا، پر هاڻ وڪي ۾ ڊيفالٽ اهي فونٽس شامل ڪيا ويا آهن، هاڻ جيڪڏهن ڪنهن جي ڪمپيوٽر ۾ ايم بي لطيفي فونٽ انسٽال ٿيل هوندا ته خودڪار نموني اکر بهتر ڏسڻ ۾ ايندا، ان لاءِ اڳتي '''مبسس''' جي استعمال کي روڪيو وڃي. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 21:53, 5 آگسٽ 2018 (UTC)


:ادا جتي اڳ استعمال ٿيل آهي اتي رھڻ ڏجي يا ھٽائي ڇڏجي. رھنمائي ڪندا

::جتي جتي لڳل آهن، ۽ نظر اچن ته اهي هٽائي ڇڏيو. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 22:39, 5 آگسٽ 2018 (UTC)

== نظرثاني گھربل ==

ادا هن مضمون تي نثرثاني ڪيو؛ [[آ پوسٽريوري]]، انگريزي وڪي سان ڳنڍيل مضمون ٻيو آهي ۽ سنڌي وارو ٻيو ۽ جيڪو سنڌ ۾ لکيل ان سان ملنڊر ڪو انگريزي مضمون ناهي.... وڌيڪ لاڳاپيل انگريزي مضمون ڳولي هتي لکو ته وڌيڪ جيڪا واڌري جي ضرورت هوندي مان ڪري وٺندس. ٻيو اوهان جي نئين صفحي واري ڪوشش وڻي :D اها مطلوبه مضمون ۾ شامل ڪري ڇڏيم، [[وڪيپيڊيا:توهان جو پهريون مضمون|هتي ڏسو]]. [[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ([[واپرائيندڙ بحث:Cuterajoo|ڳالھ]]) 00:01, 10 آگسٽ 2018 (UTC)

[[واپرائيندڙ:Cuterajoo|راجو]] ادا ڌيان ڇڪڻ تي مھرباني مون نظرثاني ڪري مطابقت ڪري ڇڏي. مون ڪمپيوٽر جي بنيادي تعليم اڃان تائين حاصل نہ ڪئي آھي مون کي ڄاڻ سانچا  يا خانا ٺاھڻ ۾ لاچاري محسوس پئي ٿئي . سنڌي ۾  نئون ڄاڻ خانو ٺاھي ان کي سسٽم ۾ ڪيئن ايڪٽيويٽ ڪجي جو اھو باقاعده سورس بڻجي فيچر ڏيکاري. طريقي جي رھنمائي ڪندا. Taxobox کي سنڌي ۾ ڪيئن سيٽ ڪجي جو نتيجو ڏيکاري. منھجو سيل فون نمبر 03053138880 آھي. رھنمائي لاءِ ڪا لنڪ وغيره ھجي تہ واٽسن اپ ڪندا. مھرباني.  [[واپرائيندڙ:Intisar Ali|Intisar Ali]] ([[واپرائيندڙ بحث:Intisar Ali|ڳالھ]]) 13:42, 10 آگسٽ 2018 (UTC)

== راءِ شماري ۾ حصو وٺو ==

وڪيپيڊيا جي نئين منتظم گروهه جا اختيار حاصل ڪرڻ لاءِ راءِ شماري ٿي رهي آهي، مهرباني ڪري '''[[وڪيپيڊيا:منتظم براءِ حليو/راءِ شماري/Arslanali|هن ڳنڍڻي تي وڃي]]''' پنهنجي راءِ ڏيو. [[واپرائيندڙ:Arslanali|ارسلان]] ([[واپرائيندڙ بحث:Arslanali|ڳالھ]]) 00:42, 30 آگسٽ 2018 (UTC)


== کھوار ویکیپیڈیا ==
محترم کیا آپ اپنی مصروفیات سے وقت نکال کر کھوار زبان کے ویکیپیڈیا کو نارمل حالت میں لانے کے لیے ہماری مدد کرسکتے ہیں،زمرہ جات، سانچہ جات ، ماڈیول اور دیگر تکینیکی کام کے سلسلے میں آپ کی مدد کی یہان https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/khw ضرورت ہے امید ہے کہ آپ ہمارے ساتھ بطور ٹیسٹ ایڈمنسٹریٹر شامل ہونگے --[[واپرائيندڙ:Rachitrali|Rachitrali]] ([[واپرائيندڙ بحث:Rachitrali|ڳالھ]]) 07:08, 4 آڪٽوبر 2018 (UTC)

== رابطہ ==
السلام علیکم

آپ کا رابطہ، ای میل وغیرہ مل سکتا ہے؟— [[يوزر: BukhariSaeed|&lt;span style=&quot;color:red;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;بخاري سعيد&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk: BukhariSaeed|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:blue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]] 17:12, 29 آڪٽوبر 2018 (UTC)
&lt;br&gt;Most welcome sir
azadintisarali@gmail.com
03053138880
WhatsApp number same
Regards
Intisar Ali

==  سنڌي وڪي لغت ( وڪشنري) تي منتظم راءِشماري ==

مانوارا محترم جناب، توهان جا ڪهڙا حال آهن، اميد ته خيريت سان هوندا. محترم توهان کي گذارش آهي ته سنڌي وڪي لغت تي ڪافي ڳنڀير ٽيڪنيڪي مسئلا آهن، ۽ ڪوئي سرگرم منتظم به ناهي نه ئي ڪوئي سرگرم واپرائيندڙ، آئون وقت سر سنڌي وڪيغيت کي وقت ڏئي رهيو آهيان ۽ اتي مون ڪافي سانچا وغيره پڻ تيار ڪيا آهن وڌيڪ آئون انهن کي بهتر ڪرڻ چاهيان ٿو جنهن لاءِ منتظم ٿيڻ لاءِ راءِ شماري ڪئي پئي وڃي توهان ''' [https://sd.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D9%85/%D8%B1%D8%A7%D8%A1%D9%90_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%8A/JogiAsad هتي وڃي راءِ شماريءَ] ''' ۾ حصو وٺو ته مهربانيون. [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  11:14, 18 ڊسمبر 2018 (UTC)

== ڦڙت بيج اعزاز ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Badge active.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ڦڙت بيج اعزاز'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | [[سنڌي  وڪيپيڊيا]] تي  توھانجي لڳاتار ڦڙتيلي سگرمين، ڀاڱيدارين تي توهان لاءِ هي اعزاز پيش ڪجي ٿو
[[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  15:08, 14 مَئي 2019 (UTC)
|}

== Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 14:33, 6 سيپٽمبر 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&amp;oldid=19352606 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.'''

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:09, 20 سيپٽمبر 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&amp;oldid=19395159 --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal!
With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:01, 3 آڪٽوبر 2019 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&amp;oldid=19433228 --&gt;

== پنھنجو قيمتي رايو ڏيو ==

سلام! توھان کي گذارش ڪجي تہ [[وڪيپيڊيا:نياتي باب/مشورو:فھرستن وارن مضمونن جا عنوان ڪيئن لکجن|ھتي]] پنھنجو قيمتي رايو ڏيو. مھرباني--[[واپرائيندڙ:مھتاب احمد سنڌي|مھتاب احمد سنڌي]] ([[واپرائيندڙ بحث:مھتاب احمد سنڌي|ڳالھ]]) 12:53, 10 ڊسمبر 2019 (UTC)

== مُندَ جو آدرڀاءُ ==

&lt;div style=&quot;border-style:solid; border-color:#FF4646; background-color:#F6F0F7; border-width:2px; text-align:left; padding:0.5em 0.5em 0 0.5em; {{border-radius|1em}} {{box-shadow|0.1em|0.1em|0.5em|rgba(0,0,0,0.75)}}&lt;!--
--&gt;;&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[File:Happy Holidays (2135831016).jpg|206px|left]][[File:Arbuckle Bros. (3093003361).jpg|177px|right]][[File:Season's Greetings, Christmas Card from 320 Ranch.jpg|205px|left]]{{Center|[[File:Happy Holidays text.png|301px]]}}
'''هيلو Intisar Ali:''' موڪل جي مُند منجهان مزو ماڻيو''', ۽ [[وڪيپيڊيا]] کي ٻُٺڀرائي ۽ برقرار رکڻ، بهتر بڻائڻ ۽ وَڌائڻ جي لاءِ توهان جي ڀاڱيدارين جون مهربانيون. سُکيا رهو, [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  15:57, 25 ڊسمبر 2019 (UTC)
[[File:A book of country clouds and sunshine (1897), cropped.jpg|center|500px]]{{paragraph break}}{{-}}
&lt;/div&gt;
{{paragraph break}}
:&lt;div style=&quot;float:left&quot;&gt;''{{resize|88%|Spread the WikiLove; use {{tls|Season's Greetings1}} to send this message}}''&lt;/div&gt;{{-}}

== نئين سال جون اڳواٽ واڌايون ==


{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wikipedia Happy New Year.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''خواهش آهي ته توهان لاءِ 2020 سکيو آسودو سال ثابت ٿئي.!'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | '''مانوارا پيارا ساٿي Intisar Ali, نئون سال. سيارو جي مُند ۽ ايندڙ هڪ عظيم شاندار سال لاءِ توهان کي نيڪ خواهشون موڪلي رهيو آهيان.!
وِکيريان پيو [[Wikipedia:WikiLove|وڪي لو]]  ۽ [[نئون سال|نئون سال مبارڪ]]، نئون سال 2020 جي لاءِ توهان کي دل جي اونهائين سان پُرجوش واڌايون هجن. &lt;br /&gt;ڏاڍيون سُٺيون ترميمون،'''  &lt;br/&gt; {{smiley}}) [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  16:35, 25 ڊسمبر 2019 (UTC) 
|}

== Comments requested  ==

Greeting I hope you will be doing good you are requested to provide your precious comments [[sd:وڪيپيڊيا:نياتي باب/References issue|here]].--[[واپرائيندڙ:مھتاب احمد سنڌي|مھتاب احمد سنڌي]] ([[واپرائيندڙ بحث:مھتاب احمد سنڌي|ڳالھ]]) 22:07, 30 ڊسمبر 2019 (UTC)

== راءِ شماري ==
اميد آهي ته توهان خيريت سان هوندا توهان کي [[وڪيپيڊيا:منتظم حليو/راءِ شماري/Kaleem Bhatt (ٻيهر)|هتي]] پنهنجي راءِ جي لاءِ درخواست آهي. [[يوزر: Kaleem Bhatti|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;ڪليم ڀٽي &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:Kaleem Bhatti|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]] 05:32, 1 مَئي 2020 (UTC)

== We sent you an e-mail ==

Hello {{PAGENAME}},

Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled &quot;The Community Insights survey is coming!&quot;. If you have questions, email surveys@wikimedia.org. 

You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]].

[[واپرائيندڙ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[واپرائيندڙ بحث:MediaWiki message delivery|ڳالھ]]) 18:53, 25 سيپٽمبر 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&amp;oldid=20479295 --&gt;

== توهان لاءِ ترجمو ستارو ==

{| class=&quot;barnstar&quot; style=&quot;border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle;&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[file:Translation-Barnstar.svg|100px]]|[[File:Translation-Barnstar.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;1&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; text-align:left; border-bottom:1px solid #aaa;&quot; | '''ترجمو بارنسٽار'''
|-
|rowspan=&quot;1&quot; |
|style=&quot;vertical-align:middle; &quot; | سنڌي وڪيپيڊيا تي مختلف مضمونن کي انگريزي مان سنڌي مواد ۾ ترجمو ڪرڻ وارين توهان جي ڀاڱيدارين جي بدلي ۾ توهان لاءِ ترجمو ستارو سان توهان کي مان ڏيان ٿو. [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  15:29, 27 آڪٽوبر 2020 (UTC)
|}

== ٻانهن ٻيلي وڪيپيڊين بارنسٽار ==

{| class=&quot;barnstar&quot; style=&quot;border:1px solid gray; background:#fdffe7;&quot;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding-right:5px;&quot; | [[File:Working Man's Barnstar.png|100px]]

|style=&quot;font-size:1.65em; padding:0; height: 1.1em;&quot; | ''' ٻانهن ٻيلي مرد'جو بارنسٽار''' 
|-
|style=&quot;border-top: 1px solid gray;&quot; | سنڌي وڪيپيڊيا تي گهڻي ڏکيائين وارو ڪم يا اڻ ٿَڪ سخت انتھائي محنت سان ڪم ڪرڻ وارين توهان جي ڀاڱيدارين جي بدلي ۾ توهان لاءِ ٻانهن ٻيلي وڪيپيڊين بارنسٽار پيش ڪجي ٿو. [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  15:50, 27 آڪٽوبر 2020 (UTC)
|}


== Happy New Year, Intisar Ali! ==&lt;!-- From template:Happy New Year fireworks --&gt;
&lt;div style=&quot;border: 3px solid #FFD700; background-color: #FFFAF0; padding:0.2em 0.4em; height:auto; min-height:173px; border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75);&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
[[File:Fuochi d'artificio.gif|left|x173px]][[File:Happy new year 01.svg|x173px|right]]
{{Paragraph break}}
{{Center|{{resize|179%|'''''[[نئون سال|شُڀ نئون سال!]]!'''''}}}}
'''Intisar Ali''',&lt;br /&gt;اُميد آهي ته توهان لاءِ هي [[نئون سال]] خوشحالي، اُپت وارو  ۽ مزيدار  ثابت ٿئي، ۽ وڪيپيڊيا تي توهان جي ڀاڱيدارين لاءِ توهانجون مهربانيون.
&lt;br /&gt;[[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  10:31, 1 جنوري 2021 (UTC)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;''{{resize|88%|Send New Year cheer by adding {{tls|Happy New Year fireworks}} to user talk pages.}}''
{{clear}}


== توهان جي راءِ گهربل آهي ==
السلام عليڪم، اُميد ته توهان خيريت سان هوندا، [[وڪيپيڊيا بحث:نياتي باب#فيمينزم ۽ لوڪ داستان ڏکڻ ايشيا|توهان جي هتي راءِ گهربل]] آهي. مهربانيون [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  08:44, 20 جنوري 2021 (UTC)

== انگريزي عدد لڳائڻ لاءِ توهان جي راءِ گهربل ==

محترم، [https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DA%AA%D9%8A%D9%BE%D9%8A%DA%8A%D9%8A%D8%A7:%D8%AF%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D8%A7%D9%85/%D8%AA%D8%AC%D9%88%D9%8A%D8%B2%D9%88%D9%86 هتي توهان جي راءِ گهربل آهي]، وڌيڪ تفصيل ۽ ڳنڍڻا (لنڪ) اتي ڏنا ويا آهن اهي پڻ ڏسي گهمي ڏسو. مهربانيون [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Maroon;font:italic bold 1em Candara;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:Candara; color:Skyblue;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  12:10, 4 جُولاءِ 2021 (UTC)

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[واپرائيندڙ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[واپرائيندڙ بحث:MediaWiki message delivery|ڳالھ]]) 11:25, 16 نومبر 2022 ( يو.ٽي.سي) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 --&gt;

== WikiConference India 2023: Help us organize! ==

Dear Wikimedian,

You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. 

If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[واپرائيندڙ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[واپرائيندڙ بحث:MediaWiki message delivery|ڳالھ]]) 15:21, 18 نومبر 2022 ( يو.ٽي.سي)

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24094749 --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[واپرائيندڙ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[واپرائيندڙ بحث:MediaWiki message delivery|ڳالھ]]) 16:21, 2 ڊسمبر 2022 ( يو.ٽي.سي)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 --&gt;

== WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 ==

Dear Wikimedian,

As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call.

* [WCI 2023] Open Community Call
* Date: 18 December 2022
* Time: 1900-2000  [7 pm to 8 pm] (IST)
* Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei

Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[واپرائيندڙ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[واپرائيندڙ بحث:MediaWiki message delivery|ڳالھ]]) 08:11, 18 ڊسمبر 2022 ( يو.ٽي.سي)

&lt;small&gt;
On Behalf of,
WCI 2023 Organizing team
&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24099166 --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/1&amp;oldid=25451563 --&gt;

== توھانجي راءِ گھربل آھي ==
سلام مانوارا سائين @[[واپرائيندڙ:Intisar Ali|Intisar Ali]] آس ڪجي ٿي ته توھان چاڪ چڱو ڀلو ۽ ٺيڪ ٺاڪ ھوندا. توھانجي راءِ گھربل آھي ان لاءِ ڏسو [[بحث:ميوسيڪانس]]. مھرباني 🙏 [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Indigo;font:italic bold 1.5em MB Sindhi Sahat;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:MB Sindhi Sahat; color:DarkKhaki;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  18:18, 17 مارچ 2026 ( يو.ٽي.سي)

== سنڌي وڪيپيڊيا تي ايڊمن/انٽرفيس ايڊمن ٿيڻ لاءِ ڪوٺ ==

سلام مانوارا سائين انتسار علي صاحب،
اميد آهي ته توهان ٺيڪ ٺاڪ ھوندا۔ اسان ڏسي رھيا آھيون ته توھان سنڌي وڪيپيڊيا تي مواد لکڻ، سنوارڻ توڙي ٽيڪنيڪي ڪم ۾ اڳڀرا رھيا آھيو، جنھن لاءِ توھان کي جس ھجي. سنڌي وڪيپيڊيا تي ڪم جي سارسنڀال لاءِ وڌيڪَ ايڊمن جي گھرج آھي، جنھن تي مھتاب احمد ۽ مون سوچ ويچار ڪيو، انڪري مان توهان کان پڇڻ چاهيان ٿو ته ڇا توهان سنڌي وڪيپيڊيا تي ايڊمن يا انٽرفيس ايڊمن ٿيڻ ۾ دلچسپي رکو ٿا؟
مهرباني ڪري پنهنجو ويچار ونڊيندا۔
مهرباني۔ [[يوزر: JogiAsad|&lt;span style=&quot;color:Indigo;font:italic bold 1.5em MB Sindhi Sahat;text-shadow:#AAF 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;جوڳي اسد راڄپر &lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:JogiAsad|&lt;sup style=&quot;font-family:MB Sindhi Sahat; color:DarkKhaki;&quot;&gt;ڳالھ&lt;/sup&gt;]]  04:26, 13 اپريل 2026 ( يو.ٽي.سي)</text>
      <sha1>9gcx9uqpg4qess8v4nznc8ab70c6b21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نقش نگاري</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40193</id>
    <revision>
      <id>371130</id>
      <parentid>323386</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2044" sha1="65q64kvpdf6bcjuztzeqbj8u5xxqbqr" xml:space="preserve">[[فائل:Sulykolo.jpg|thumb|160px| زئڪئلي - ڪاٺيء تي نقش نگاري]]
پٿر يا ڪاٺ تي نڪتل چٽن ۽ تصويرن اڪيرڻ جي فن کي نقش نگاري (Carving) سڏجي ٿو. قديم زماني جي ماڻهن پنهجين سوچن، خيالن، ريتن رسمن ۽ مذهبي لاڙن کي سڀ کان اڳ [[پٿر]] تي اڪيري، تڏهن اڃا جڏهن [[ڪاغذ]] نه ٺهيو هو. دنيا جي هر ان خطي ۾ جتي اوائلي تهذيبن جنم ورتو آهي پٿر تي نقش نگاري (اُڪر/تصوير نگاري) جا نمونا ملن ٿا. 

[[ڀارت|هندستان]] ۽ [[پاڪستان]] ۾ ڪيترن هنڌن تي هن قسم جا چٽ مليا آهن. تاريخ کان اڳ واري دؤر ۾ پٿر تي ٿيل اڪثر نقش نگاريءَ ۾ مختلف جانورن جون تصويرون، شڪار جا منظر، مذهبي لاڙن يا رجحانن کي ظاهر ڪندڙ علامتون ۽ انهن بابت تجريدي چٽ، ان زماني جي سماج جي ڪافي حد تائين نشاندهي ڪن ٿا. [[سنڌ]] ۾ [[کيرٿر جبلن جو سلسلو|کيرٿر جبل]] جي مختلف هنڌن تي اوائلي دؤر جي ماڻهن ۽ جانورن جون ابتيون سبتيون شڪليون نڪتل ملن ٿيون، انهن ۾ سرهن ۽ گرن جون تصويرون شامل آهن. خاص ڪري [[ڪتي جي قبر]] ڏانهن ويندي [[سيتا نئي|سيتا نئن]] جي ٻئي ڪناري تي [[شاھه کنڀ|شاھ ڪنڀ]] وٽ اهي شڪليون ڪافي تعداد ملن ٿيون. ان سلسلي ۾ بدر ابڙي جو ڪتاب &quot;کيرٿر ۾ چٽسالي&quot; (2011ع) شايع ٿي چڪو آهي.&lt;ref&gt;.ڪتاب:ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛مرتب: مختيار احمد ملاح؛پبلشر:سنڌ لئنگئيج اٿارٽي&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:فن]]
[[زمرو:قديم آثار]]
[[زمرو:بصري فنون]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>65q64kvpdf6bcjuztzeqbj8u5xxqbqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وڪيپيڊيا:ڀروسي جوڳا حوالا</title>
    <ns>4</ns>
    <id>46015</id>
    <revision>
      <id>371172</id>
      <parentid>140873</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JogiAsad</username>
        <id>4693</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>JogiAsad صفحي [[وڪيپيڊيا:قابل تصديق حوالا]] کي [[وڪيپيڊيا:ڀروسي جوڳا حوالا]] ڏانھن چوريو: مناسب عنوان ڏنو ويو: Reliable meaning in Sindhi ڀروسو جوڳو، اعتماد جوڳو </comment>
      <origin>140873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2194" sha1="auni5z2wryhu6advc7r74ewiytkg8xb" xml:space="preserve">
معتبر ماخذ يا قابل تصديق حوالا ({{lang-en|Wikipedia:Reliable sources}}) مان مراد اهڙا حوالا جيڪي غير جانبدار هجن، ته جيئن وڪي پيڊيا تي قابل تصديق حقيقتون هجن جيڪي هن ڄاڻ چيڪلو (انسائڪلوپيڊيا) جي اهميت ۽ افاديت کي اجاڳر ڪري سگهن. قابل تصديق حوالا ڪنهن به ٻئي اڻ ڌرئي ذريعي يعني اخبار، رسالو، ميگزي، آءِ ايس بي اين ڪتاب، سرڪاري ويب سائيٽ يا ڪنهن تنظيم عالمي اداري جي ويب سائيٽ وغيره مان هجن، وڪيپيڊيا تي ڪنهن به بلاگ ويب سائيٽ جا منجهان حوالا قابل قبول ناهين هوندا، تنهنڪري ڪنهن به مضمون جي معروفيت ثابت ڪرڻ يا ان مضمون جي اندر ڪنهن به ڳاله يا دعوي‘ کي ثابت ڪرڻ لاءِ حوالا گهرنل هوندا آهن جيڪي مٿي ذڪر ڪيل اڻ ڌرئي ذريعي يعني اخبار، رسالو، ميگزي، آءِ ايس بي اين ڪتاب، سرڪاري ويب سائيٽ وغيره مان ڏنا وڃن، هتي وڪيپيڊيا تي حوالا شامل ڪرڻ لاءِ هڪ اوزار مليل آهي جنهن جي مدد سان توهان ڪنهن به مضمون ۾ حوالا شامل ڪري سگهو ٿا، صرف ان حوالو کي ويب يوآرايل ڪاپي ڪري ان پاڻمرادو حوالا اوزار تي ٺِڙڪ ڪريو اهو کلي ايندو پوءِ هن خانو نظر ايندو ان ۾ ان حوالو جو ويب يوآرايل چسپايو (پيسٽ ڪريو) ۽ وجهو بٽن تي ٺِڙڪ (ڪلڪ) ڪريو، اهو حوالو خودڪار نموني اهو حوالو اوزار ان مضمون ۾ وجهي ڇڏيندو.


==External links==
{{وڪيپيڊيا رهنما هدايتون}}
{{وڪيپيڊيا رهنما هدايتون}}

[[زمرو:وڪيپيڊيا مواد رهنما اصول]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا معتبر ذريعا]]
[[زمرو: وڪيپيڊيا ثابتي]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا وسيلا]]</text>
      <sha1>auni5z2wryhu6advc7r74ewiytkg8xb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371174</id>
      <parentid>371172</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JogiAsad</username>
        <id>4693</id>
      </contributor>
      <comment>معمولي ڪاپي ايڊٽ</comment>
      <origin>371174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2236" sha1="haqsbrl8sde99ija67xf1jf19mohtkj" xml:space="preserve">
معتبر ماخذ يا تصديق/ڀروسي جوڳا حوالا ({{lang-en|Wikipedia:Reliable sources}}) مان مراد اهڙا حوالا جيڪي اڻ-ڌريو هجن، ته جيئن وڪيپيڊيا تي ثابتي جوڳيون حقيقتون هجن جيڪي هن ڄاڻ چيڪلو (انسائڪلوپيڊيا) جي اهميت ۽ افاديت کي اجاڳر ڪري سگهن. ڀروسي جوڳا يا تصديق جوڳا حوالا ڪنهن به ٻئي اڻ ڌرئي ذريعي يعني اخبار، رسالو، ميگزي، آءِ ايس بي اين ڪتاب، سرڪاري ويب سائيٽ يا ڪنهن تنظيم عالمي اداري جي ويب سائيٽ وغيره مان هجن، وڪيپيڊيا تي ڪنهن به بلاگ ويب سائيٽ جا منجهان حوالا قابل قبول ناهين هوندا، تنهنڪري ڪنهن به مضمون جي معروفيت ثابت ڪرڻ يا ان مضمون جي اندر ڪنهن به ڳاله يا دعوي‘ کي ثابت ڪرڻ لاءِ حوالا گهرنل هوندا آهن جيڪي مٿي ذڪر ڪيل اڻ ڌرئي ذريعي يعني اخبار، رسالو، ميگزي، آءِ ايس بي اين ڪتاب، سرڪاري ويب سائيٽ وغيره مان ڏنا وڃن، هتي وڪيپيڊيا تي حوالا شامل ڪرڻ لاءِ هڪ اوزار مليل آهي جنهن جي مدد سان توهان ڪنهن به مضمون ۾ حوالا شامل ڪري سگهو ٿا، صرف ان حوالو کي ويب يوآرايل ڪاپي ڪري ان پاڻمرادو حوالا اوزار تي ٺِڙڪ ڪريو اهو کلي ايندو پوءِ هن خانو نظر ايندو ان ۾ ان حوالو جو ويب يوآرايل چسپايو (پيسٽ ڪريو) ۽ وجهو بٽن تي ٺِڙڪ (ڪلڪ) ڪريو، اهو حوالو خودڪار نموني اهو حوالو اوزار ان مضمون ۾ وجهي ڇڏيندو.


==ٻاھريان ڳنڍڻا==
{{وڪيپيڊيا رهنما هدايتون}}
{{وڪيپيڊيا رهنما هدايتون}}

[[زمرو:وڪيپيڊيا مواد رهنما اصول]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا معتبر ذريعا]]
[[زمرو: وڪيپيڊيا ثابتي]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا وسيلا]]</text>
      <sha1>haqsbrl8sde99ija67xf1jf19mohtkj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371175</id>
      <parentid>371174</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JogiAsad</username>
        <id>4693</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ٻاھريان ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>371175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2189" sha1="nyyqsrlud6y2xcya579c3dy7kfq1fgh" xml:space="preserve">
معتبر ماخذ يا تصديق/ڀروسي جوڳا حوالا ({{lang-en|Wikipedia:Reliable sources}}) مان مراد اهڙا حوالا جيڪي اڻ-ڌريو هجن، ته جيئن وڪيپيڊيا تي ثابتي جوڳيون حقيقتون هجن جيڪي هن ڄاڻ چيڪلو (انسائڪلوپيڊيا) جي اهميت ۽ افاديت کي اجاڳر ڪري سگهن. ڀروسي جوڳا يا تصديق جوڳا حوالا ڪنهن به ٻئي اڻ ڌرئي ذريعي يعني اخبار، رسالو، ميگزي، آءِ ايس بي اين ڪتاب، سرڪاري ويب سائيٽ يا ڪنهن تنظيم عالمي اداري جي ويب سائيٽ وغيره مان هجن، وڪيپيڊيا تي ڪنهن به بلاگ ويب سائيٽ جا منجهان حوالا قابل قبول ناهين هوندا، تنهنڪري ڪنهن به مضمون جي معروفيت ثابت ڪرڻ يا ان مضمون جي اندر ڪنهن به ڳاله يا دعوي‘ کي ثابت ڪرڻ لاءِ حوالا گهرنل هوندا آهن جيڪي مٿي ذڪر ڪيل اڻ ڌرئي ذريعي يعني اخبار، رسالو، ميگزي، آءِ ايس بي اين ڪتاب، سرڪاري ويب سائيٽ وغيره مان ڏنا وڃن، هتي وڪيپيڊيا تي حوالا شامل ڪرڻ لاءِ هڪ اوزار مليل آهي جنهن جي مدد سان توهان ڪنهن به مضمون ۾ حوالا شامل ڪري سگهو ٿا، صرف ان حوالو کي ويب يوآرايل ڪاپي ڪري ان پاڻمرادو حوالا اوزار تي ٺِڙڪ ڪريو اهو کلي ايندو پوءِ هن خانو نظر ايندو ان ۾ ان حوالو جو ويب يوآرايل چسپايو (پيسٽ ڪريو) ۽ وجهو بٽن تي ٺِڙڪ (ڪلڪ) ڪريو، اهو حوالو خودڪار نموني اهو حوالو اوزار ان مضمون ۾ وجهي ڇڏيندو.


==ٻاھريان ڳنڍڻا==
{{وڪيپيڊيا رهنما هدايتون}}

[[زمرو:وڪيپيڊيا مواد رهنما اصول]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا معتبر ذريعا]]
[[زمرو: وڪيپيڊيا ثابتي]]
[[زمرو:وڪيپيڊيا وسيلا]]</text>
      <sha1>nyyqsrlud6y2xcya579c3dy7kfq1fgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:راڳي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>46829</id>
    <revision>
      <id>371104</id>
      <parentid>324254</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="cgq56qjyheroplzqyakspcx3ds6irms" xml:space="preserve">[[زمرو:فنڪار]]
[[زمرو:موسيقي]]
[[زمرو:راڳ]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>cgq56qjyheroplzqyakspcx3ds6irms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گريناڊا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49399</id>
    <revision>
      <id>371193</id>
      <parentid>320558</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9736" sha1="0wdf2buc5cr8xh2dmym2y376b9f9sb8" xml:space="preserve">{{Infobox country
| common_name = '''گريناڊا'''
| native_name = '''گريناڊا'''
| image_flag = Flag of Grenada.svg
| image_coat = Coat of arms of Grenada.svg
| national_motto = &quot;ھميشه خدا کي سڃاڻي اسان اتساھ پاتو، ھڪ ٿي ڪري ٺاھيون ۽ اڳتي وڌون پيا&quot;__(Ever Conscious of God We Aspire, Build and Advance
  as One Peop)&quot;{{lower|0.2em|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gov.gd |title=Government of Grenada Website |accessdate=2007-11-01}}&lt;/ref&gt;}}
| national_anthem = ''[[گريناڊا زنده باد]]''&lt;br/&gt;&lt;center&gt;[[فائل:HailGrenada.ogg]]&lt;/center&gt;
| royal_anthem = ''[[خدا راڻي کي محفوظ رکي]]''
| image_map = Grenada in its region.svg
| map_caption = [[ننڍڙو اينٽليز|ننڍڙي اينٽليز]] ۾  گريناڊا جو مقام
| capital = سينٽ جارجز
| coordinates = {{Coord|12|03|N|61|45|W|type:city}}
| largest_city =  سينٽ جارجز
| official_languages = {{unbulleted list |[[انگريزي]]}}
| regional_languages = &lt;small&gt;[[گرينيڊائي ڪريئول انگلش]]&lt;br/&gt; [[گرينيڊائي ڪريئول فرينچ]]&lt;/small&gt;
| ethnic_groups = {{vunblist
  | 82% [[ايفرو-گرينيڊائي| آفريڪي]]
  | 13% [[مولاٽو| گڊرا]]
  |  2% [[اوڀر انڊين]]
  |  1% باقي ٻيا
  |  1%  جن بابت خبر ناھي
&lt;small&gt;( اصل مقامي رھاڪن سميت &lt;/small&gt;
}}
| ethnic_groups_year = 2011&lt;ref name=&quot;cia.gov&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=Grenada |work= The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency (CIA) |accessdate=2012-03-19}}&lt;/ref&gt;
| demonym =  گرينيڊيئن يا گرينيڊائي&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gov.gd/about_grenada.html|title=About Grenada, Carriacou &amp; Petite Martinique {{!}} GOV.gd|website=www.gov.gd|access-date=2017-07-31}}&lt;/ref&gt;
| government_type = [[وحداني رياست|وحداني]] [[ٻہ جماعتي نظام|ٻہ جماعتي]] [[پارلياماني نظام]]  [[آئيني بادشاهت]] ھيٺ 
| leader_title1 = [[گريناڊا جا شاھي سربراھ|شاھي سربراھ]] 
| leader_name1 = [[اليزبيٿ ٻين (برطانيا)|اليزبيٿ ٻين]] 
| leader_title2 = [[گريناڊا جا گورنر جنرل|گورنر جنرل]] 
| leader_name2 = [[سسائل لا گرنيڊ]]
(Cécile La Grenade ) 
| leader_title3 = [[گريناڊا جا وزيراعظم|وزيراعظم]] 
| leader_name3 =
 [[ڪيٿ مشيل]]

| legislature = [[گريناڊا جي پارليامينٽ|پارليامينٽ]] 
| upper_house = [[گريناڊا جي سينيٽ|سينيٽ]] 
| lower_house = [[گريناڊا جو ھائوس آف رپريزنٽيٽوز|ھائوس آف رپريزنٽيٽوز]] 
| sovereignty_type =  قيام
| established_event1 = [[اسوسيئيٽيڊ اسٽيٽھوڊ ايڪٽ 1967 | ايسوسيئيٽيڊ اسٽيٽ]]
| established_date1 = 3  مارچ
1967
| established_event2 = '''[[آزادي]]'''يونائيٽيڊ ڪنگڊم کان
| established_date2 = 7
 فيبروري 1974
| established_event3=  گريناڊا جي انقلابي حڪومت
| established_date3 = 13 مارچ
 1979
| established_event4 = C آئين جي بحالي
| established_date4 = 4  ڊسمبر
 1984
| area_km2 = 348.5
| area_rank = 185th &lt;!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| area_sq_mi = 132.8 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water = 1.6
| population_estimate = {{UN_Population|Grenada}}{{UN_Population|ref}}
| population_census = 
| population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
| population_estimate_rank = 185th
| population_census_year = 
| population_density_km2 = 318.58
| population_density_sq_mi = 825.23 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = 45th
| GDP_PPP = $1.801 billion&lt;ref name=&quot;imf2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&amp;ey=2020&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=77&amp;pr1.y=4&amp;c=328&amp;s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=Grenada |publisher=International Monetary Fund |year=2018|accessdate=1 April 2018}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = 2019
| GDP_PPP_per_capita = $16,604&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| GDP_nominal = $1.249  ارب يو ايس ڊالر 
| GDP_nominal_year = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $11,518&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| Gini = &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year = 
| Gini_change = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref = 
| Gini_rank =
 | HDI = 0.772 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = 2017&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|HDI_ref =&lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/composite/HDI |title=2017 Human Development Report |year=2017 |accessdate=September 14, 2018 |publisher=United Nations Development Programme}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = 75th
| currency = [[ايسٽ ڪيريبئن ڊالر]] 
| currency_code = XCD
| time_zone = 
| utc_offset = −4
| utc_offset_DST =
| time_zone_DST = 
| drives_on = کاٻو پاسو 
| calling_code = [[+1-473]]
| cctld = [[.gd]]
| footnote_a = 
}}

'''گريناڊا''' {{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Grenada'''}} [[ويسٽ انڊيز]] جي [[ڪيريبئن سمنڊ]] ۾ گريناڊائيننز واري ڏاکڻي ٻيٽن جي لڙھ ۾ ھڪ خودمختيار رياست آھي. ملڪ گريناڊا ٻيٽ ۽ ان جي اتر م واقع ڇھ ننڍن ٻيٽن تي مشتمل آهي. ھي ملڪ [[ٽرينيڊاڊ اينڊ ٽوباگو]] جي اتر اولھ، [[وينزويلا]] جي اتر اوڀر [[سينٽ ونسينٽ اينڊ گريناڊائينز]] جي ڏکڻ اولھ ۾ واقع آهي. ان جي پکيڙ 348.5 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آبادي جولاء 2018 ۾ لڳ ڀڳ 112200 ھيس.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}&lt;/ref&gt;
ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ [[سينٽ جارجز]] آھي.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}&lt;/ref&gt;
ھن ملڪ کي [[جائفل]] ۽ [[جاوتري]] 
[[جائتري]] مصالحن جي وڏي پيماني تي پيداوار جي ڪري '''مصالحن جي سرزمين''' پڻ سڏيو ويندو آهي. اھو انھن مصالحن جو دنيا ۾ سڀ کان وڏو برآمد ڪندڙ ملڪ پڻ آهي.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
ملڪ جو قومي پکي [[گريناڊائي ڳيرو]] آھي جنھن جو نسل دنيا ۾ ناپيد ٿيڻ جي خطري ۾آهي.

== تاريخ ==
يورپين جي آمد کان پھريان گريناڊا ۾ ھتان جا [[آرواڪ ماڻھو|آرواڪ]] اصل رھاڪو آباد ھيا، ان بعد ھتي [[ڪيريب ماڻھو|آئلينڊ ڪيريب]] پڻ اچي آباد ٿيا.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
ڪرسٽوفر ڪولمبس ھن ٻيٽ کي  پنھنجي آمريڪا ڏانهن ٽئين بحري سفر ۾ 1498 ۾ ڏٺو هو.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}&lt;/ref&gt;  ھتان جا [[ڪيريب ماڻھو |آئلينڊ ڪيريب نالي رھاڪو]] يورپين جي اچڻ تي سخت مزاحمت ڪري کين روڪيندا رھيا پوء بہ سڀ کان اول 1650 ۾ فرانس ھتي ڪالوني ٺاھڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو ۽ ھڪ سؤ سال کان مٿي اتي قابض رھيو. 10 فيبروري 1763 ۾ [[پيرس معاھدو، 1763| پيرس واري معاھدي]] تحت گريناڊا کي برطانيا ۾ شامل ڪيو ويو ۽ پوء 1974 تائين ھتي برطانيا قابض رھيو. 1958 کان 1962 تائين گريناڊا [[ويسٽ انڊيز جو وفاق|ويسٽ انڊيز  جي وفاق]] جو حصو رھيو جيڪا برطانوي بيٺڪن جو وفاق ھيو ۽ گھڻو وقت قائم رھي نہ سگھيو. 3 مارچ 1967 ۾ گريناڊ کي مڪمل داخلي آزادي ڏئي کيس ايسوسيئيٽيڊ رياست جو درجو ڏنو ويو. ملڪ کي [[ايرڪ گيئري]] جي اڳواڻي ۾ خودمختياري ڪامن ويلٿ ۾ رھندي 7 فيبروري 1974 ۾ ڏني وئي جيڪو ھن ملڪ جو پھريون وزيراعظم ٿيو ۽ رياست جي سربراھ ملڪہ ايلزبيٿ ٻين برقرار رھي.
[[فائل:Eric Gairy.jpg|thumb|right|
ايرڪ گيئري]]

== انتظامي ورھاست ==
{{گريناڊا جو نقشو}}
گريناڊا ڇھن [[پئرش|پئرشن]] ۾ ورھايل آھي &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}&lt;/ref&gt;:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=CIA World Factbook - Grenada |accessdate= 12 July 2019}}&lt;/ref&gt;

{{گريناڊا جون پئرشون نقشي ۾}}

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:وچ آمريڪا]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]
[[زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون]]</text>
      <sha1>0wdf2buc5cr8xh2dmym2y376b9f9sb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:پٿر آرٽ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>50091</id>
    <revision>
      <id>371120</id>
      <parentid>297199</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="pqiqpdnio067kolma86t26wer8qip9z" xml:space="preserve">[[زمرو:پٿر]]
[[زمرو:بصري فنون]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>pqiqpdnio067kolma86t26wer8qip9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سنڌي پلي بيڪ گلوڪار</title>
    <ns>14</ns>
    <id>50250</id>
    <revision>
      <id>371112</id>
      <parentid>313685</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="jrl4b6i0uhu1fhgi7zv2iwp4hi5pf1m" xml:space="preserve">{{lang-en|Category:Sindhi playback singers}}
[[زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي]]
[[زمرو:سنڌي راڳي]]
[[زمرو:سنڌي فنڪار]]</text>
      <sha1>jrl4b6i0uhu1fhgi7zv2iwp4hi5pf1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سنڌي راڳي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>55946</id>
    <revision>
      <id>371113</id>
      <parentid>341961</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="4pgzu3vf0ves91l0ijay0t5cy44v61v" xml:space="preserve">[[زمرو:سنڌي فنڪار]]
[[زمرو:راڳي]]
[[زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي]]</text>
      <sha1>4pgzu3vf0ves91l0ijay0t5cy44v61v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چٽسالي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57446</id>
    <revision>
      <id>371122</id>
      <parentid>292555</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1360" sha1="9f4z84vlk9scv1zbl2erpuf4lyekenq" xml:space="preserve">'''چٽسالي'''، نقاشي، مصوري، رنگ سازي، ڪمانگري يا رنگڪاري (painting)، رڱڻ،&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=http://dic.sindhila.edu.pk/index.php?txtsrch=Painting|title=Painting {{!}} Online Sindhi Dictionaries {{!}} آن لائين سنڌي ڊڪشنريون|website=dic.sindhila.edu.pk|access-date=2020-03-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://sindhyat.com/database/SindhiDictionary/Painting|title=Painting word Sindhi Meaning, devanagari &amp; Roman translation - Sindhi Dictionary|website=sindhyat.com|language=en|access-date=2020-03-30}}&lt;/ref&gt; رنگي، رنگ يا ٻين وسلين جي ڪنهن سطح تي لاڳاپو آهي.

فنيات ۾ اِن اِصطلاح کان عمل (act) ۽ نتيجو، جنهنکي چٽ، يا نقش (a painting) سڏيو ويندو آهي، ٻنهين مان مراد آهي.

'''نقاشي''' [[ڪاٺ]]، ٺڪر، يا [[مٽي]]ءَ جي شين تي نقش چٽڻ ۽ سونهن خاطر تصويرون يا لکتون ٺاهڻ جو فن نقاشي سڏبو آهي.&lt;ref&gt;ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد، سنڌ.&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:فن]]
[[زمرو:مصوري]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>9f4z84vlk9scv1zbl2erpuf4lyekenq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نائورو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57566</id>
    <revision>
      <id>371217</id>
      <parentid>337661</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10092" sha1="c1tevhooixditnhu8hm11lugclbxbns" xml:space="preserve">{{Infobox country
|conventional_long_name   = جمهوريه نائورو
|common_name              = نائورو
|native_name              = نائورو ريپبلڪ
|image_flag               = Flag of Nauru.svg
|image_coat               = Coat of arms of Nauru.svg
|national_motto           = &quot;سڀ کان اول خدا جي مرضي &quot;
|national_anthem          = [[نائرو جو قومي ترانو| نائورو اسان جو وطن]]
|image_map                = Nauru on the globe (Polynesia centered).svg
|coordinates              = {{coord|0|32|S|166|55|E|type:country|name=Nauru|display=inline,title}}
|capital                  = [[يارين]] (اصل ۾ )
|largest_city             = [[دنيگومودو]] 
|official_languages       = [[نائوري ٻولي|نائوري]]&lt;br&gt;[[انگريزي]]
|languages2_sub          = yes
|ethnic_groups           = {{unbulleted list
 | 58% [[نائوروئن]]
 | 26% [[پيسفڪ ٻيٽن وارا]]
 |  8% گورا
 |  8% چيني 
}}
|demonym               =
 نائووئن
|government_type       = [[وحداني رياست|وحداني]][[پارلياماني نظام|پارلياماني]] غير جماعتي جمھوريت
|leader_title1         = [[نائورو جا صدر|صدر]]
|leader_name1          = [[لائونل آئنجيميا]]
|leader_title2         = [[نائورو جي پارليامينٽ جا اسپيڪر| اسپيڪر]]
|leader_name2          = [[مارڪوس اسٽيفن]]
|legislature           = [[نائورو جي پارليامينٽ|پارليامينٽ]]
|sovereignty_type      = آزادي
|established_event1    = {{nowrap|[[گڏيل قومن جي نگراني]] ۾}}, &lt;small&gt;
( [[يونائيٽيڊ ڪنگڊم]] ، [[آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] کان)&lt;/small&gt;
|established_date1     = 31 جنوري  
1968
|area_km2              = 21
|area_rank             = 193rd &lt;!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
|area_sq_mi            = 8.1 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water         = 0.57 &lt;!--% of Nauru's area taken up by Buada Lagoon--&gt;
|population_census     = 11,200&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url = http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf|archive-date=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|population_census_year=
 آڪٽوبر
 2018
|population_census_rank= 234th
|population_density_km2= 480
|population_density_sq_mi = 1,243 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank  = 25th
|GDP_PPP                  = $160&amp;nbsp;million&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title = Report for Selected Countries and Subjects |website=www.imf.org}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year            = 2017
| GDP_PPP_rank            = 192nd
| GDP_PPP_per_capita      = $12,052&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 94th
| GDP_nominal             = $114&amp;nbsp;million&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_nominal_year        = 2017
| GDP_nominal_rank        = 
| GDP_nominal_per_capita  = $8,570&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
| Gini                = &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year           = 
| Gini_change         = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref            = 
| Gini_rank           = 
| HDI                 = &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year            = 
| HDI_change          = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref             = 
| HDI_rank            = 
| currency            = [[آسٽريلوي ڊالر]]
| currency_code       = AUD
| time_zone           = 
| utc_offset          = +12
| utc_offset_DST      = 
| time_zone_DST       = 
| drives_on           =  کاٻو پاسو
| calling_code        = [[+674]]
| cctld               = [[.nr]]
| footnote_a          = 
| today               = 
}}
'''ناراو'''  (Nauru) جو سرڪاري نالو ناورو جي ريپبلڪ آھي. ان جو پراڻو نالو پليزینٽ آئلينڊ ھو. ھي ملڪ [[اوشيانا]] کنڊ جي علائقي جي پيسيفڪ سمنڊ جي ٻيٽن واري علائقي [[مائڪرونيشيا]] ۾ واقع آهي. ان جو سڀ کان ويجھو پاڙيسري ملڪ [[ڪريبتي|ڪیريباتي]] آھي جنھن جو [[بانابا ٻيٽ]] ھن ملڪ جي اوڀر طرف 300 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. ان جي اتر۔اولھ ۾ [[ٽوالو]] ۽ اتر۔اوڀر ۾ 1300 ڪلوميٽر جی مفاصلی تي [[سولومن ٻيٽ]] واقع آھن.&lt;ref&gt;{{Cite web| url= https://www.britannica.com/place/Yaren|title=Yaren {{!}} district, Nauru| website= [[Encyclopedia Britannica]] |language= en|access-date=2 September 2019}}&lt;/ref&gt; اوڀر۔اتر م [[پاپوا نيوگني]]، ڏکڻ۔اوڀر ۾ [[مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] ۽ ڏکڻ ۾ [[مارشل ٻيٽ]] واقع آهن. نائورو جي ڪل پکيڙ 21 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ [[ويٽيڪن سٽي اسٽيٽ]] ۽ [[مناڪو]] کان پوء پکيڙ م ھي دنيا جو ٽيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي ۽ يورپ کان ٻاھر دنيا جو ۽ پيسفڪ سمنڊ جو سڀ کان ننڍڙو ملڪ آهي. آبادي م ھي ملڪ [[ويٽيڪن سٽي|ويٽيڪن سٽي اسٽيٽ]] ۽ [[ٽوالو]] کان پوءِ دنيا جو ٽيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي.ھي ملڪ گڏيل قومن، [[پيسيفڪ آئلينڊ فورم]]، [[قومن جي دولت مشترڪه]] ۽ [[آفريڪن ڪيريبئن اينڊ پيسيفڪ گروپ آف اسٽيٽس]] جو رڪن آھي.

== تاريخ==
ھن ملڪ جي ٻيٽن کي 100 ق م ۾  [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] جي ماڻھن وسايو هو. اوڻوھين صدي عيسويءَ ۾ نائورو کي جرمني ڪالوني بڻائي جرمن ايمپائر جو حصو بڻائي ڇڏيو. پھرين جنگ عظيم جي خاتمي بعد ھن ملڪ کي ليگ آف نيشنز جي اختيار ۾ رکيو ويو جنھن جي نگراني آسٽريليا، نيوزيلينڊ ۽ يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي ذمي ھئي. ٻين جنگ عظيم م جاپان ان تي قبضو ڪيو پوء اتحادي فوجن جي اختيار م آيو. جنگ بعد ھي ملڪ گڏيل قومن جي نگراني ۾ آيو ۽ 1968ع ۾ آزاد ٿيو ۽ 1969ع ۾ [[پيسيفڪ ڪميونٽي]] جو رڪن ٿيو.

==معيشيت==

نائورو [[فاسفورائيٽ| فاسفيٽ جي جبلن]] تي مشتمل ٻيٽ آھي ۽ فاسفيٽ جو وڏو ذخيرو ھيس جيڪو کاڻن ذريعي ڪڍيو ويو&lt;ref&gt;{{cite web |last= Hogan | first= C Michael |year=2011 |url= http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia= Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archive-date=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. جڏھن فاسفيٽ جا ذخيرا ختم ٿي ويا تہ ان کي ٽيڪس کان آجو ملڪ بڻايو ويو جنھن ڪري  غيرقانوني [[مني لانڊرنگ]] جو مرڪز ٿي ويو&lt;ref&gt;{{cite web| url= https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1|title=The Billion-Dollar Shack| first=Jack|last=Hitt|access-date=29 January 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1|archive-date=16 January 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2001 کان 2008 تائين ۽ ٻيھر 2012 کان ھن ملڪ جي مالي مدد آسٽريليا ڪندو رھيو آھي ان جي عيوض آسٽريليا اتي غيرقانوني پناهگيرن کي قيد م رکڻ لاء [[نائورو ريجنل پروسيسنگ سينٽر]] قائم ڪيو آهي. آسٽريليا تي گھڻي مدار سبب ھن ملڪ کي آسٽريليا جي [[گراھڪ رياست]] پڻ چوندا آهن&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=[[Radio New Zealand]] |access-date=8 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archive-date=10 December 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |publisher= [[Special Broadcasting Service]] |access-date=8 December 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archive-date= 10 December 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |author=Ben Doherty |work=[[The Guardian]] |access-date=12 December 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archive-date=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ناورو]]
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:نارائو]]
[[زمرو:اوشينيا جا ملڪ]]
[[زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]</text>
      <sha1>c1tevhooixditnhu8hm11lugclbxbns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371219</id>
      <parentid>371217</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10066" sha1="8ryvbm9jlu1qpah85je8y1n9hbpdz0i" xml:space="preserve">{{Infobox country
|conventional_long_name   = جمهوريه نائورو
|common_name              = نائورو
|native_name              = نائورو ريپبلڪ
|image_flag               = Flag of Nauru.svg
|image_coat               = Coat of arms of Nauru.svg
|national_motto           = &quot;سڀ کان اول خدا جي مرضي &quot;
|national_anthem          = [[نائرو جو قومي ترانو| نائورو اسان جو وطن]]
|image_map                = Nauru on the globe (Polynesia centered).svg
|coordinates              = {{coord|0|32|S|166|55|E|type:country|name=Nauru|display=inline,title}}
|capital                  = [[يارين]] (اصل ۾ )
|largest_city             = [[دنيگومودو]] 
|official_languages       = [[نائوري ٻولي|نائوري]]&lt;br&gt;[[انگريزي]]
|languages2_sub          = yes
|ethnic_groups           = {{unbulleted list
 | 58% [[نائوروئن]]
 | 26% [[پيسفڪ ٻيٽن وارا]]
 |  8% گورا
 |  8% چيني 
}}
|demonym               =
 نائووئن
|government_type       = [[وحداني رياست|وحداني]][[پارلياماني نظام|پارلياماني]] غير جماعتي جمھوريت
|leader_title1         = [[نائورو جا صدر|صدر]]
|leader_name1          = [[لائونل آئنجيميا]]
|leader_title2         = [[نائورو جي پارليامينٽ جا اسپيڪر| اسپيڪر]]
|leader_name2          = [[مارڪوس اسٽيفن]]
|legislature           = [[نائورو جي پارليامينٽ|پارليامينٽ]]
|sovereignty_type      = آزادي
|established_event1    = {{nowrap|[[گڏيل قومن جي نگراني]] ۾}}, &lt;small&gt;
( [[يونائيٽيڊ ڪنگڊم]] ، [[آسٽريليا]] ۽ [[نيوزيلينڊ]] کان)&lt;/small&gt;
|established_date1     = 31 جنوري  
1968
|area_km2              = 21
|area_rank             = 193rd &lt;!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
|area_sq_mi            = 8.1 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water         = 0.57 &lt;!--% of Nauru's area taken up by Buada Lagoon--&gt;
|population_census     = 11,200&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url = http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf|archive-date=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|population_census_year=
 آڪٽوبر
 2018
|population_census_rank= 234th
|population_density_km2= 480
|population_density_sq_mi = 1,243 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank  = 25th
|GDP_PPP                  = $160&amp;nbsp;million&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title = Report for Selected Countries and Subjects |website=www.imf.org}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year            = 2017
| GDP_PPP_rank            = 192nd
| GDP_PPP_per_capita      = $12,052&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 94th
| GDP_nominal             = $114&amp;nbsp;million&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_nominal_year        = 2017
| GDP_nominal_rank        = 
| GDP_nominal_per_capita  = $8,570&lt;ref name=imf/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
| Gini                = &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year           = 
| Gini_change         = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref            = 
| Gini_rank           = 
| HDI                 = &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year            = 
| HDI_change          = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref             = 
| HDI_rank            = 
| currency            = [[آسٽريلوي ڊالر]]
| currency_code       = AUD
| time_zone           = 
| utc_offset          = +12
| utc_offset_DST      = 
| time_zone_DST       = 
| drives_on           =  کاٻو پاسو
| calling_code        = [[+674]]
| cctld               = [[.nr]]
| footnote_a          = 
| today               = 
}}
'''ناراو'''  (Nauru) جو سرڪاري نالو ناورو جي ريپبلڪ آھي. ان جو پراڻو نالو پليزینٽ آئلينڊ ھو. ھي ملڪ [[اوشيانا]] کنڊ جي علائقي جي پيسيفڪ سمنڊ جي ٻيٽن واري علائقي [[مائڪرونيشيا]] ۾ واقع آهي. ان جو سڀ کان ويجھو پاڙيسري ملڪ [[ڪريبتي|ڪیريباتي]] آھي جنھن جو [[بانابا ٻيٽ]] ھن ملڪ جي اوڀر طرف 300 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. ان جي اتر۔اولھ ۾ [[ٽوالو]] ۽ اتر۔اوڀر ۾ 1300 ڪلوميٽر جی مفاصلی تي [[سولومن ٻيٽ]] واقع آھن.&lt;ref&gt;{{Cite web| url= https://www.britannica.com/place/Yaren|title=Yaren {{!}} district, Nauru| website= [[Encyclopedia Britannica]] |language= en|access-date=2 September 2019}}&lt;/ref&gt; اوڀر۔اتر م [[پاپوا نيوگني]]، ڏکڻ۔اوڀر ۾ [[مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون]] ۽ ڏکڻ ۾ [[مارشل ٻيٽ]] واقع آهن. نائورو جي ڪل پکيڙ 21 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ [[ويٽيڪن سٽي اسٽيٽ]] ۽ [[مناڪو]] کان پوء پکيڙ م ھي دنيا جو ٽيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي ۽ يورپ کان ٻاھر دنيا جو ۽ پيسفڪ سمنڊ جو سڀ کان ننڍڙو ملڪ آهي. آبادي م ھي ملڪ [[ويٽيڪن سٽي|ويٽيڪن سٽي اسٽيٽ]] ۽ [[ٽوالو]] کان پوءِ دنيا جو ٽيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي.ھي ملڪ گڏيل قومن، [[پيسيفڪ آئلينڊ فورم]]، [[قومن جي دولت مشترڪه]] ۽ [[آفريڪن ڪيريبئن اينڊ پيسيفڪ گروپ آف اسٽيٽس]] جو رڪن آھي.

== تاريخ==
ھن ملڪ جي ٻيٽن کي 100 ق م ۾  [[مائڪرونيشيا]] ۽ [[پولينيشيا]] جي ماڻھن وسايو هو. اوڻوھين صدي عيسويءَ ۾ نائورو کي جرمني ڪالوني بڻائي جرمن ايمپائر جو حصو بڻائي ڇڏيو. پھرين جنگ عظيم جي خاتمي بعد ھن ملڪ کي ليگ آف نيشنز جي اختيار ۾ رکيو ويو جنھن جي نگراني آسٽريليا، نيوزيلينڊ ۽ يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي ذمي ھئي. ٻين جنگ عظيم م جاپان ان تي قبضو ڪيو پوء اتحادي فوجن جي اختيار م آيو. جنگ بعد ھي ملڪ گڏيل قومن جي نگراني ۾ آيو ۽ 1968ع ۾ آزاد ٿيو ۽ 1969ع ۾ [[پيسيفڪ ڪميونٽي]] جو رڪن ٿيو.

==معيشيت==

نائورو [[فاسفورائيٽ| فاسفيٽ جي جبلن]] تي مشتمل ٻيٽ آھي ۽ فاسفيٽ جو وڏو ذخيرو ھيس جيڪو کاڻن ذريعي ڪڍيو ويو&lt;ref&gt;{{cite web |last= Hogan | first= C Michael |year=2011 |url= http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia= Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archive-date=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. جڏھن فاسفيٽ جا ذخيرا ختم ٿي ويا تہ ان کي ٽيڪس کان آجو ملڪ بڻايو ويو جنھن ڪري  غيرقانوني [[مني لانڊرنگ]] جو مرڪز ٿي ويو&lt;ref&gt;{{cite web| url= https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1|title=The Billion-Dollar Shack| first=Jack|last=Hitt|access-date=29 January 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1|archive-date=16 January 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2001 کان 2008 تائين ۽ ٻيھر 2012 کان ھن ملڪ جي مالي مدد آسٽريليا ڪندو رھيو آھي ان جي عيوض آسٽريليا اتي غيرقانوني پناهگيرن کي قيد م رکڻ لاء [[نائورو ريجنل پروسيسنگ سينٽر]] قائم ڪيو آهي. آسٽريليا تي گھڻي مدار سبب ھن ملڪ کي آسٽريليا جي [[گراھڪ رياست]] پڻ چوندا آهن&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=[[Radio New Zealand]] |access-date=8 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archive-date=10 December 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |publisher= [[Special Broadcasting Service]] |access-date=8 December 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archive-date= 10 December 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |author=Ben Doherty |work=[[The Guardian]] |access-date=12 December 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archive-date=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ناورو]]
[[زمرو:ملڪ]]
[[زمرو:اوشينيا جا ملڪ]]
[[زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون]]
[[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]]</text>
      <sha1>8ryvbm9jlu1qpah85je8y1n9hbpdz0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سنڌي ڳائڻيون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58340</id>
    <revision>
      <id>371114</id>
      <parentid>207514</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="5p1e03g69kni7lwa35xhxl7xgt9jqe4" xml:space="preserve">هن صفحي تي مشهور سنڌي گلوڪارائن (ڳائڻين) جي فهرست ڏجي ٿي.

[[زمرو:سنڌي_ٻولي_جا_راڳي]]
[[زمرو:سنڌي فنڪار]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل عورتون]]</text>
      <sha1>5p1e03g69kni7lwa35xhxl7xgt9jqe4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قومي راڄڌانين جي فهرست</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75737</id>
    <revision>
      <id>371165</id>
      <parentid>359500</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T03:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44231" sha1="4azjra3lqvcka62qkenle0mxwzamihw" xml:space="preserve">[[File:Image:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}} [[آئيوري ڪوسٽ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|[[ساموآ]]
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|بيسیٽيري
|[[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|[[بيليز]]
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''de facto'')}}
|[[سوئزرلينڊ]]
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]]
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{پرچم|جمهوري ڪانگو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flaglist|Venezuela|state}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flaglist|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flaglist|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flaglist|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flaglist|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flaglist|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flaglist|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flaglist|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flaglist|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flaglist|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flaglist|East Timor|name=East Timor}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flaglist|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flaglist|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flaglist|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flaglist|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flaglist|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flaglist|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flaglist|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flaglist|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flaglist|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flaglist|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|جارج ٽائون
|{{flaglist|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flaglist|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبرالٽر]]
|{{flaglist|Gibraltar}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flaglist|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flaglist|Saint Barthélemy|local}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|هيگاٽنا
|{{flaglist|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|هيملٽن
|{{flaglist|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{VIE}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{ZWE}}'''
|آفريڪا
|
|-
|هرگيسا
|{{flaglist|Somaliland}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flaglist|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flaglist|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|هونيارا
|'''{{flaglist|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flaglist|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{IDN}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Jamestown, Saint Helena|جيمس ٽائون]]
|{{flaglist|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يُورَپ|يروشلم]]
|'''{{flaglist|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |يروشلم قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947 جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|رمله {{small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flaglist|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{flaglist|Islamic Emirate of Afghanistan|name=Afghanistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flaglist|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flaglist|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flaglist|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flaglist|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[King Edward Point|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ]]
|{{flaglist|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flaglist|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[Kingston, Norfolk Island|ڪنگسٽن]]
|{{flaglist|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[Kingstown, Saint Vincent and the Grenadines|ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flaglist|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flaglist|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''de jure'', legislative and royal)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{MYS}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(administrative and judicial)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flaglist|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flaglist|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flaglist|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(declared)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flaglist|Sahrawi Arab Democratic Republic|name=Western Sahara}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی Tifariti SADR (اڳوڻي بیر لیھلو Bir Lehlou ) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: صحراوي عرب جمهوري جمهوريه جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''de facto'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flaglist|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flaglist|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{flaglist|Peru|state}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;ڪوسڪو کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; قرار ڏنو ويو آھي ({{lang-es|capital histórica}})، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا|آريڪيپا کي]] پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{POR}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flaglist|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(royal and legislative)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(administrative)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flaglist|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flagu|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flagu|Scotland}}&gt;{{Flagu|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]] )،{{Flagu|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} ( راڄڌاني ڪارڊف )،{{Flagu|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني بيلفاسٽ).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[London]] {{Small|(administration)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو . سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Diego Garcia]] {{Small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flaglist|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flaglist|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flaglist|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flaglist|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[Majuro|ماجورو]]
|'''{{flaglist|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flaglist|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flaglist|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flaglist|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{PHI}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flaglist|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mariehamn|میريهام]]
|{{flaglist|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Marigot, Saint Martin|ماریگوٽ]]
|{{flaglist|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flaglist|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mata Utu|ماتا اوتو]]
|{{flaglist|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flaglist|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flaglist|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flaglist|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Municipality of Monaco|موناڪو]]
|'''{{flaglist|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناکو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]] ، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو. &lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flaglist|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flaglist|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flaglist|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flaglist|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{OMA}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flaglist|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{flaglist|Bahamas, The}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{MYA}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flaglist|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flaglist|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flaglist|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flaglist|Cyprus}}'''g&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flaglist|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flaglist|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Nouméa|نوميا]]
|{{flagdeco|New Caledonia|local}} [[New Caledonia]]
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flaglist|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Nuuk|نوڪ]]
|{{flaglist|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|
|{{flaglist|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{NOR}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{CAN}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flaglist|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Pago Pago|پاگو پاگو]]
|{{flaglist|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flaglist|Micronesia|name=Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flaglist|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[Papeete|پاپیٽي]]
|{{flaglist|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flaglist|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[Philipsburg, Sint Maarten|فلپس برگ]]
|{{flaglist|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{CAM}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flaglist|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flaglist|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flaglist|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Port of Spain|پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flaglist|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[Port Vila|پورٽ ويلا]]
|'''{{flaglist|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flaglist|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|چيڪ جمهوريه 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flaglist|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flaglist|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|اتر ڪوريا
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flaglist|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flaglist|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flaglist|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flaglist|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|سعودي عرب
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flaglist|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flaglist|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flaglist|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو . حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سان جوز
|ڪوسٽاريڪا 
|
|
|-
|سان جوآن
|{{flaglist|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو .&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flaglist|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flaglist|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flaglist|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flaglist|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائو ٽام|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flaglist|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flaglist|Bosnia and Herzegovina}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|ڏکڻ ڪوريا 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|سينگاپور 
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flaglist|North Macedonia|name=North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flaglist|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|ڪيريباتي 
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flaglist|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flaglist|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flaglist|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flaglist|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flaglist|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|فاڪس آئلينڊز 
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flaglist|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flaglist|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|فجي 
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flaglist|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flaglist|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشڪند|تاشقند]]
|'''{{UZB}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flaglist|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flaglist|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flaglist|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|ٽرانسنستيريا 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|جاپان
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|تورشاون
|{{flaglist|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flaglist|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|تشخنوالي
|{{flaglist|South Ossetia}}
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flaglist|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flaglist|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''جيمز ٽائون'''
|اينگويلا
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican City}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[الوفي]]'''
|[[نييو|نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>4azjra3lqvcka62qkenle0mxwzamihw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371166</id>
      <parentid>371165</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T03:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44225" sha1="e4zua9gzgei4btlgxozped9edvayyl0" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}} [[آئيوري ڪوسٽ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|[[ساموآ]]
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|بيسیٽيري
|[[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|[[بيليز]]
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''de facto'')}}
|[[سوئزرلينڊ]]
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]]
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{پرچم|جمهوري ڪانگو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flaglist|Venezuela|state}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flaglist|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flaglist|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flaglist|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flaglist|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flaglist|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flaglist|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flaglist|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flaglist|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flaglist|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flaglist|East Timor|name=East Timor}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flaglist|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flaglist|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flaglist|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flaglist|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flaglist|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flaglist|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flaglist|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flaglist|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flaglist|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flaglist|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|جارج ٽائون
|{{flaglist|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flaglist|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبرالٽر]]
|{{flaglist|Gibraltar}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flaglist|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flaglist|Saint Barthélemy|local}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|هيگاٽنا
|{{flaglist|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|هيملٽن
|{{flaglist|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{VIE}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{ZWE}}'''
|آفريڪا
|
|-
|هرگيسا
|{{flaglist|Somaliland}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flaglist|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flaglist|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|هونيارا
|'''{{flaglist|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flaglist|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{IDN}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Jamestown, Saint Helena|جيمس ٽائون]]
|{{flaglist|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يُورَپ|يروشلم]]
|'''{{flaglist|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |يروشلم قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947 جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|رمله {{small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flaglist|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{flaglist|Islamic Emirate of Afghanistan|name=Afghanistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flaglist|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flaglist|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flaglist|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flaglist|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[King Edward Point|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ]]
|{{flaglist|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flaglist|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[Kingston, Norfolk Island|ڪنگسٽن]]
|{{flaglist|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[Kingstown, Saint Vincent and the Grenadines|ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flaglist|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flaglist|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''de jure'', legislative and royal)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{MYS}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(administrative and judicial)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flaglist|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flaglist|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flaglist|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(declared)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flaglist|Sahrawi Arab Democratic Republic|name=Western Sahara}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی Tifariti SADR (اڳوڻي بیر لیھلو Bir Lehlou ) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: صحراوي عرب جمهوري جمهوريه جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''de facto'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flaglist|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flaglist|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{flaglist|Peru|state}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;ڪوسڪو کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; قرار ڏنو ويو آھي ({{lang-es|capital histórica}})، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا|آريڪيپا کي]] پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{POR}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flaglist|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(royal and legislative)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(administrative)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flaglist|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flagu|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flagu|Scotland}}&gt;{{Flagu|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]] )،{{Flagu|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} ( راڄڌاني ڪارڊف )،{{Flagu|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني بيلفاسٽ).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[London]] {{Small|(administration)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو . سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Diego Garcia]] {{Small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flaglist|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flaglist|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flaglist|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flaglist|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[Majuro|ماجورو]]
|'''{{flaglist|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flaglist|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flaglist|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flaglist|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{PHI}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flaglist|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mariehamn|میريهام]]
|{{flaglist|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Marigot, Saint Martin|ماریگوٽ]]
|{{flaglist|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flaglist|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mata Utu|ماتا اوتو]]
|{{flaglist|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flaglist|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flaglist|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flaglist|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Municipality of Monaco|موناڪو]]
|'''{{flaglist|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناکو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]] ، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو. &lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flaglist|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flaglist|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flaglist|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flaglist|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{OMA}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flaglist|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{flaglist|Bahamas, The}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{MYA}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flaglist|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flaglist|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flaglist|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flaglist|Cyprus}}'''g&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flaglist|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flaglist|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Nouméa|نوميا]]
|{{flagdeco|New Caledonia|local}} [[New Caledonia]]
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flaglist|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Nuuk|نوڪ]]
|{{flaglist|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|
|{{flaglist|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{NOR}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{CAN}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flaglist|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Pago Pago|پاگو پاگو]]
|{{flaglist|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flaglist|Micronesia|name=Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flaglist|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[Papeete|پاپیٽي]]
|{{flaglist|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flaglist|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[Philipsburg, Sint Maarten|فلپس برگ]]
|{{flaglist|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{CAM}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flaglist|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flaglist|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flaglist|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Port of Spain|پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flaglist|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[Port Vila|پورٽ ويلا]]
|'''{{flaglist|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flaglist|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|چيڪ جمهوريه 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flaglist|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flaglist|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|اتر ڪوريا
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flaglist|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flaglist|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flaglist|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flaglist|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|سعودي عرب
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flaglist|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flaglist|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flaglist|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو . حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سان جوز
|ڪوسٽاريڪا 
|
|
|-
|سان جوآن
|{{flaglist|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو .&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flaglist|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flaglist|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flaglist|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flaglist|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائو ٽام|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flaglist|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flaglist|Bosnia and Herzegovina}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|ڏکڻ ڪوريا 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|سينگاپور 
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flaglist|North Macedonia|name=North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flaglist|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|ڪيريباتي 
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flaglist|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flaglist|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flaglist|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flaglist|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flaglist|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|فاڪس آئلينڊز 
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flaglist|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flaglist|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|فجي 
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flaglist|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flaglist|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشڪند|تاشقند]]
|'''{{UZB}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flaglist|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flaglist|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flaglist|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|ٽرانسنستيريا 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|جاپان
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|تورشاون
|{{flaglist|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flaglist|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|تشخنوالي
|{{flaglist|South Ossetia}}
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flaglist|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flaglist|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''جيمز ٽائون'''
|اينگويلا
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican City}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[الوفي]]'''
|[[نييو|نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>e4zua9gzgei4btlgxozped9edvayyl0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371167</id>
      <parentid>371166</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T03:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44288" sha1="nxffl9opww6a642a6v88t1jn6k3j4cg" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}} [[آئيوري ڪوسٽ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|[[ساموآ]]
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|بيسیٽيري
|[[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|[[بيليز]]
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''de facto'')}}
|[[سوئزرلينڊ]]
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]]
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{پرچم|جمهوري ڪانگو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flaglist|Venezuela|state}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flaglist|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flaglist|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flaglist|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flaglist|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flaglist|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flaglist|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flaglist|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flaglist|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flaglist|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flaglist|East Timor|name=East Timor}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flaglist|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flaglist|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flaglist|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flaglist|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flaglist|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flaglist|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flaglist|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flaglist|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flaglist|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flaglist|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|جارج ٽائون
|{{flaglist|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flaglist|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبرالٽر]]
|{{flaglist|Gibraltar}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flaglist|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flaglist|Saint Barthélemy|local}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|هيگاٽنا
|{{flaglist|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|هيملٽن
|{{flaglist|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{VIE}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{ZWE}}'''
|آفريڪا
|
|-
|هرگيسا
|{{flaglist|Somaliland}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flaglist|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flaglist|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|هونيارا
|'''{{flaglist|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flaglist|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{IDN}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Jamestown, Saint Helena|جيمس ٽائون]]
|{{flaglist|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يُورَپ|يروشلم]]
|'''{{flaglist|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |يروشلم قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947 جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|رمله {{small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flaglist|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{flaglist|Islamic Emirate of Afghanistan|name=Afghanistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flaglist|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flaglist|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flaglist|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flaglist|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[King Edward Point|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ]]
|{{flaglist|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flaglist|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[Kingston, Norfolk Island|ڪنگسٽن]]
|{{flaglist|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[Kingstown, Saint Vincent and the Grenadines|ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flaglist|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flaglist|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''de jure'', legislative and royal)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{MYS}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(administrative and judicial)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flaglist|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flaglist|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flaglist|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(declared)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flaglist|Sahrawi Arab Democratic Republic|name=Western Sahara}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی Tifariti SADR (اڳوڻي بیر لیھلو Bir Lehlou ) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: صحراوي عرب جمهوري جمهوريه جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''de facto'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flaglist|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flaglist|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{flaglist|Peru|state}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;ڪوسڪو کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; قرار ڏنو ويو آھي ({{lang-es|capital histórica}})، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا|آريڪيپا کي]] پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{POR}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flaglist|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(royal and legislative)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(administrative)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flaglist|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flagu|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flagu|Scotland}}&gt;{{Flagu|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]] )،{{Flagu|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} ( راڄڌاني ڪارڊف )،{{Flagu|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني بيلفاسٽ).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[London]] {{Small|(administration)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو . سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Diego Garcia]] {{Small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flaglist|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flaglist|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flaglist|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flaglist|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[Majuro|ماجورو]]
|'''{{flaglist|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flaglist|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flaglist|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flaglist|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{PHI}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flaglist|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mariehamn|میريهام]]
|{{flaglist|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Marigot, Saint Martin|ماریگوٽ]]
|{{flaglist|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flaglist|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mata Utu|ماتا اوتو]]
|{{flaglist|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flaglist|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flaglist|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flaglist|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Municipality of Monaco|موناڪو]]
|'''{{flaglist|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناکو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]] ، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو. &lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flaglist|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flaglist|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flaglist|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flaglist|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{OMA}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flaglist|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{flaglist|Bahamas, The}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{MYA}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flaglist|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flaglist|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flaglist|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flaglist|Cyprus}}'''g&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flaglist|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flaglist|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Nouméa|نوميا]]
|{{flagdeco|New Caledonia|local}} [[New Caledonia]]
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flaglist|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Nuuk|نوڪ]]
|{{flaglist|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|
|{{flaglist|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{NOR}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{CAN}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flaglist|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Pago Pago|پاگو پاگو]]
|{{flaglist|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flaglist|Micronesia|name=Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flaglist|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[Papeete|پاپیٽي]]
|{{flaglist|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flaglist|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[Philipsburg, Sint Maarten|فلپس برگ]]
|{{flaglist|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{CAM}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flaglist|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flaglist|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flaglist|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Port of Spain|پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flaglist|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[Port Vila|پورٽ ويلا]]
|'''{{flaglist|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flaglist|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|چيڪ جمهوريه 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flaglist|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flaglist|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|اتر ڪوريا
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flaglist|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flaglist|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flaglist|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flaglist|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|سعودي عرب
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flaglist|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flaglist|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flaglist|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو . حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سان جوز
|ڪوسٽاريڪا 
|
|
|-
|سان جوآن
|{{flaglist|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو .&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flaglist|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flaglist|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flaglist|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flaglist|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائو ٽام|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flaglist|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flaglist|Bosnia and Herzegovina}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|ڏکڻ ڪوريا 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|سينگاپور 
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flaglist|North Macedonia|name=North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flaglist|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|[[ڪيريباتي]] 
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flaglist|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flaglist|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flaglist|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flaglist|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flaglist|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|فاڪس آئلينڊز 
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flaglist|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flaglist|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|فجي 
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flaglist|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flaglist|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشڪند|تاشقند]]
|'''{{UZB}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flaglist|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flaglist|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flaglist|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانسنستيريا]] 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}€
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flaglist|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flaglist|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flaglist|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flaglist|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flaglist|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|[[flagicon|Anguilla}} [[اينگويلا]]
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican City}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[الوفي]]'''
|[[نييو|نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>nxffl9opww6a642a6v88t1jn6k3j4cg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371168</id>
      <parentid>371167</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44217" sha1="q10ytdupw2fchacffq8tlqk4t3re9u7" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}} [[آئيوري ڪوسٽ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|[[ساموآ]]
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|بيسیٽيري
|[[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|[[بيليز]]
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''de facto'')}}
|[[سوئزرلينڊ]]
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]]
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{پرچم|جمهوري ڪانگو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flaglist|Venezuela|state}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flaglist|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flaglist|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flaglist|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flaglist|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flaglist|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flaglist|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flaglist|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flaglist|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flaglist|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flaglist|East Timor|name=East Timor}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flaglist|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flaglist|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flaglist|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flaglist|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flaglist|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flaglist|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flaglist|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flaglist|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flaglist|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flaglist|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|جارج ٽائون
|{{flaglist|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flaglist|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبرالٽر]]
|{{flaglist|Gibraltar}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flaglist|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flaglist|Saint Barthélemy|local}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|هيگاٽنا
|{{flaglist|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|هيملٽن
|{{flaglist|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{VIE}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{ZWE}}'''
|آفريڪا
|
|-
|هرگيسا
|{{flaglist|Somaliland}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flaglist|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flaglist|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|هونيارا
|'''{{flaglist|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flaglist|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{IDN}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Jamestown, Saint Helena|جيمس ٽائون]]
|{{flaglist|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يُورَپ|يروشلم]]
|'''{{flaglist|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |يروشلم قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947 جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|رمله {{small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flaglist|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{flaglist|Islamic Emirate of Afghanistan|name=Afghanistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flaglist|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flaglist|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flaglist|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flaglist|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[King Edward Point|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ]]
|{{flaglist|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flaglist|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[Kingston, Norfolk Island|ڪنگسٽن]]
|{{flaglist|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[Kingstown, Saint Vincent and the Grenadines|ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flaglist|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flaglist|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''de jure'', legislative and royal)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{MYS}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(administrative and judicial)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flaglist|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flaglist|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flaglist|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(declared)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flaglist|Sahrawi Arab Democratic Republic|name=Western Sahara}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی Tifariti SADR (اڳوڻي بیر لیھلو Bir Lehlou ) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: صحراوي عرب جمهوري جمهوريه جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''de facto'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flaglist|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flaglist|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{flaglist|Peru|state}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;ڪوسڪو کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; قرار ڏنو ويو آھي ({{lang-es|capital histórica}})، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا|آريڪيپا کي]] پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{POR}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flaglist|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(royal and legislative)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(administrative)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flaglist|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flagu|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flagu|Scotland}}&gt;{{Flagu|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]] )،{{Flagu|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} ( راڄڌاني ڪارڊف )،{{Flagu|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني بيلفاسٽ).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[London]] {{Small|(administration)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو . سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Diego Garcia]] {{Small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flaglist|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flaglist|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flaglist|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flaglist|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[Majuro|ماجورو]]
|'''{{flaglist|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flaglist|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flaglist|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flaglist|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{PHI}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flaglist|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mariehamn|میريهام]]
|{{flaglist|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Marigot, Saint Martin|ماریگوٽ]]
|{{flaglist|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flaglist|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mata Utu|ماتا اوتو]]
|{{flaglist|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flaglist|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flaglist|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flaglist|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Municipality of Monaco|موناڪو]]
|'''{{flaglist|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناکو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]] ، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو. &lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flaglist|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flaglist|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flaglist|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flaglist|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{OMA}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flaglist|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{flaglist|Bahamas, The}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{MYA}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flaglist|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flaglist|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flaglist|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flaglist|Cyprus}}'''g&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flaglist|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flaglist|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Nouméa|نوميا]]
|{{flagdeco|New Caledonia|local}} [[New Caledonia]]
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flaglist|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Nuuk|نوڪ]]
|{{flaglist|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|
|{{flaglist|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{NOR}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{CAN}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flaglist|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Pago Pago|پاگو پاگو]]
|{{flaglist|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flaglist|Micronesia|name=Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flaglist|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[Papeete|پاپیٽي]]
|{{flaglist|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flaglist|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[Philipsburg, Sint Maarten|فلپس برگ]]
|{{flaglist|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{CAM}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flaglist|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flaglist|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flaglist|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Port of Spain|پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flaglist|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[Port Vila|پورٽ ويلا]]
|'''{{flaglist|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flaglist|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|چيڪ جمهوريه 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flaglist|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flaglist|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|اتر ڪوريا
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flaglist|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flaglist|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flaglist|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flaglist|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|سعودي عرب
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flaglist|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flaglist|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flaglist|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو . حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سان جوز]]
|{{پرچم|ڪوسٽاريڪا}}
|
|
|-
|سان جوآن
|{{flag|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو .&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flag|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flag|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flag|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائو ٽام|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}''' {{BIH}}
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|{{flagicon|South Kore}} [[ڏکڻ ڪوريا]] 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|{{flag|Singapore}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flag|North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flag|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|{{flag|Kiribati}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flag|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flag|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flag|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|فاڪس آئلينڊز 
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flag|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flag|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|فجي 
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flag|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flag|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشڪند|تاشقند]]
|'''{{UZB}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flag|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flag|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flag|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|{{flag|Albania}}
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانسنستيريا]] 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flag|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flag|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flag|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flag|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flag|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|[[flagicon|Anguilla}} [[اينگويلا]]
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[الوفي]]'''
|[[نييو|نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>q10ytdupw2fchacffq8tlqk4t3re9u7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371171</id>
      <parentid>371168</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T04:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44025" sha1="0u0aq4iffi6x8q9fbmmnohydsrrwzdu" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|{{flag|Samoa}}
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[باسٽيئر]]
|{{flag|Saint Kitts and Nevis}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|{{flag|Belize}}
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|{{flag|Switzerland}}
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]] {{RSA}}
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{پرچم|جمهوري ڪانگو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flag|Venezuela}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flag|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flag|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flag|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flag|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flag|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flag|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flag|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flag|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flag|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flag|Timor Leste}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flag|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|{{flag|Tanzania}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flag|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flag|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flag|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flag|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flag|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flag|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flag|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flag|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flag|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون]]
|{{flag|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flag|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبل الطارق]]
|{{flag|Gibraltar}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flag|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flag|Saint Barthélemy|local}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|هيگاٽنا
|{{flag|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[هيملٽن]]
|{{flag|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{VIE}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{ZWE}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[هرگيسا]]
|{{flag|Somaliland}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flag|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flag|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[هونيارا]]
|'''{{flag|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flag|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{IDN}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[جيمس ٽائون]]
|{{flag|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[تل ابيب]]
|'''{{flag|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |[[يروشلم]]، قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو. &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947ع جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
'''{{flag|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|[[رام الله]] {{small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flag|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{پرچم|افغانستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flaglist|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flaglist|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flaglist|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flaglist|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[King Edward Point|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ]]
|{{flaglist|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flaglist|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[Kingston, Norfolk Island|ڪنگسٽن]]
|{{flaglist|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[Kingstown, Saint Vincent and the Grenadines|ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flaglist|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flaglist|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''de jure'', legislative and royal)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{MYS}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(administrative and judicial)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flaglist|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flaglist|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flaglist|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(declared)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flaglist|Sahrawi Arab Democratic Republic|name=Western Sahara}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی Tifariti SADR (اڳوڻي بیر لیھلو Bir Lehlou ) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: صحراوي عرب جمهوري جمهوريه جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''de facto'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flaglist|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flaglist|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{flaglist|Peru|state}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;ڪوسڪو کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; قرار ڏنو ويو آھي ({{lang-es|capital histórica}})، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا|آريڪيپا کي]] پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{POR}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flaglist|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(royal and legislative)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flaglist|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(administrative)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flaglist|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flagu|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flagu|Scotland}}&gt;{{Flagu|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]] )،{{Flagu|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} ( راڄڌاني ڪارڊف )،{{Flagu|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني بيلفاسٽ).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[London]] {{Small|(administration)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو . سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Diego Garcia]] {{Small|(''de facto'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flaglist|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flaglist|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flaglist|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flaglist|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[Majuro|ماجورو]]
|'''{{flaglist|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flaglist|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flaglist|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flaglist|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{PHI}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flaglist|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mariehamn|میريهام]]
|{{flaglist|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[Marigot, Saint Martin|ماریگوٽ]]
|{{flaglist|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flaglist|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Mata Utu|ماتا اوتو]]
|{{flaglist|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flaglist|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flaglist|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flaglist|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Municipality of Monaco|موناڪو]]
|'''{{flaglist|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناکو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]] ، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو. &lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flaglist|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flaglist|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flaglist|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flaglist|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{OMA}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flaglist|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{flaglist|Bahamas, The}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{MYA}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flaglist|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flaglist|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flaglist|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flaglist|Cyprus}}'''g&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flaglist|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flaglist|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Nouméa|نوميا]]
|{{flagdeco|New Caledonia|local}} [[New Caledonia]]
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flaglist|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Nuuk|نوڪ]]
|{{flaglist|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|
|{{flaglist|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{NOR}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{CAN}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flaglist|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[Pago Pago|پاگو پاگو]]
|{{flaglist|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flaglist|Micronesia|name=Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flaglist|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[Papeete|پاپیٽي]]
|{{flaglist|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flaglist|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[Philipsburg, Sint Maarten|فلپس برگ]]
|{{flaglist|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{CAM}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flaglist|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flaglist|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flaglist|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Port of Spain|پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flaglist|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[Port Vila|پورٽ ويلا]]
|'''{{flaglist|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flaglist|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|چيڪ جمهوريه 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flaglist|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flaglist|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|اتر ڪوريا
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flaglist|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flaglist|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flaglist|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flaglist|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|سعودي عرب
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flaglist|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flaglist|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flaglist|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو . حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سان جوز]]
|{{پرچم|ڪوسٽاريڪا}}
|
|
|-
|سان جوآن
|{{flag|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو .&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flag|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flag|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flag|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائو ٽام|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}''' {{BIH}}
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|{{flagicon|South Kore}} [[ڏکڻ ڪوريا]] 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|{{flag|Singapore}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flag|North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flag|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|{{flag|Kiribati}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flag|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flag|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flag|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|فاڪس آئلينڊز 
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flag|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flag|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|فجي 
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flag|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flag|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشڪند|تاشقند]]
|'''{{UZB}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flag|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flag|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flag|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|{{flag|Albania}}
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانسنستيريا]] 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flag|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flag|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flag|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flag|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flag|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|[[flagicon|Anguilla}} [[اينگويلا]]
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[الوفي]]'''
|[[نييو|نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>0u0aq4iffi6x8q9fbmmnohydsrrwzdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371176</id>
      <parentid>371171</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43740" sha1="kptat92zs8929pb22kr19x0hjyxdegi" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|{{flag|Samoa}}
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[باسٽيئر]]
|{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|{{flag|Belize}}
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|{{flag|Switzerland}}
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]] {{RSA}}
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{پرچم|جمهوري ڪانگو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flag|Venezuela}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flag|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flag|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flag|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flag|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flag|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flag|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flag|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flag|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flag|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flag|Timor East}}
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flag|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|{{flag|Tanzania}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flag|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flag|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flag|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flag|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flag|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flag|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flag|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flag|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flag|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون]]
|{{flag|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flag|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبل الطارق]]
|{{flagicon|Gibraltar}} [[جبل الطارق]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flag|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flag|Saint Barthélemy}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|[[هيگاٽنا]]
|{{flag|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[هيملٽن]]
|{{flag|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{flag|Vietnam}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{flag|Zimbabwe}}
|آفريڪا
|
|-
|[[هرگيسيا]]
|[[صومالي لينڊ]]
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flag|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flag|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[هونيارا]]
|'''{{flag|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flag|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{پرچم|انڊونيشيا}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|جيمس ٽائون
|{{flag|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[اسرائيل|تل ابيب]]
|'''{{flag|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |[[يروشلم]]، قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو. &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947ع جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
'''{{flag|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|[[يروشلم|رام الله]] {{small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flag|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{پرچم|افغانستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flag|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flag|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flag|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flag|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ
|{{flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flag|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|ڪنگسٽن
|{{flag|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flag|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''قانوني''، شاهي)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{پرچم|ملائيشيا}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(انتظامي ۽ عدالتي)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flag|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flag|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flag|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(قرار ڏنل)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی (اڳوڻي بیر لیھلو) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن.&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: [[صحراوي عرب جمهوري جمهوريه]] جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''قانوني'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flag|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flag|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{پرچم|پيرو}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[ڪسڪو]] کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; ({{lang-es|capital histórica}}) قرار ڏنو ويو آھي، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا]] کي پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{پرچم|پرتگال}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flag|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(شاهي ۽ قانوني)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(انتظامي)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flag|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flag|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flag|Scotland}}&gt;{{Flag|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]])،{{Flag|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} (راڄڌاني: [[ڪارڊف]])،{{Flag|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني: [[بيلفاسٽ]]).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لنڊن]] {{Small|(انتظاميه)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو. سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊيگو گار شيا]] {{Small|(''حقيقي'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flag|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flag|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flag|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flag|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ماجورو]]
|'''{{flag|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flag|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flag|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flag|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{پرچم|فلپائن}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flag|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[میريهام]]
|{{flag|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مئریگوٽ]]
|{{flag|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flag|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماتا اوتو]]
|{{flag|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flag|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flag|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flag|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[موناڪو]]
|'''{{flag|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناڪو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]]، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو.&lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flag|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flag|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flag|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flag|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{پرچم|اومان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flag|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{پرچم|بهاماز}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{پرچم|ميانمار}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flag|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flag|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flag|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flag|Cyprus}}'''g&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flag|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flag|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نوميا]]
|{{flag|New Caledonia}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flag|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Nuuk|نوڪ]]
|{{flag|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[آروبا]]
|{{flag|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{flag|Norway}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{CAN}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flag|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پاگو پاگو]]
|{{flag|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flag|Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flag|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پاپیٽي]]
|{{flag|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flag|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[فلپس برگ]]
|{{flag|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{پرچم|ڪمبوڊيا}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flag|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flag|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flag|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flag|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پورٽ ويلا]]
|'''{{flag|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flag|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|{{پرچم|چيڪ جمهوريه}} 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flag|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flag|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|{{flagicon|North Korea}} [[اتر ڪوريا]]
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flag|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flag|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flag|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flag|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|[[سعودي عرب]]
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flag|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flag|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flag|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو. حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سان جوز]]
|{{پرچم|ڪوسٽاريڪا}}
|
|
|-
|[[سان جوآن]]
|{{flag|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flag|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flag|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flag|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائو ٽام|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}''' {{BIH}}
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|{{flagicon|South Kore}} [[ڏکڻ ڪوريا]] 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|{{flag|Singapore}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flag|North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flag|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|{{flag|Kiribati}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flag|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flag|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flag|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|فاڪس آئلينڊز 
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flag|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flag|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|فجي 
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flag|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flag|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشڪند|تاشقند]]
|'''{{UZB}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flag|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flag|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flag|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|{{flag|Albania}}
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانسنستيريا]] 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flag|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flag|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flag|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flag|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flag|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|[[flagicon|Anguilla}} [[اينگويلا]]
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[الوفي]]'''
|[[نييو|نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>kptat92zs8929pb22kr19x0hjyxdegi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371177</id>
      <parentid>371176</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43734" sha1="e05foyjhlbk19tven9eiyn7g7d5gf2y" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|{{flag|Samoa}}
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[باسٽيئر]]
|{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|{{flag|Belize}}
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|{{flag|Switzerland}}
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]] {{RSA}}
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{flag|Republic of the Congo}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flag|Venezuela}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flag|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flag|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flag|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flag|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flag|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flag|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flag|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flag|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flag|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flag|Timor East}}
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flag|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|{{flag|Tanzania}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flag|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flag|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flag|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flag|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flag|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flag|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flag|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flag|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flag|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون]]
|{{flag|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flag|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبل الطارق]]
|{{flagicon|Gibraltar}} [[جبل الطارق]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flag|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flag|Saint Barthélemy}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|[[هيگاٽنا]]
|{{flag|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[هيملٽن]]
|{{flag|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{flag|Vietnam}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{flag|Zimbabwe}}
|آفريڪا
|
|-
|[[هرگيسيا]]
|[[صومالي لينڊ]]
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flag|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flag|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[هونيارا]]
|'''{{flag|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flag|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{پرچم|انڊونيشيا}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|جيمس ٽائون
|{{flag|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[اسرائيل|تل ابيب]]
|'''{{flag|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |[[يروشلم]]، قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو. &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947ع جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
'''{{flag|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|[[يروشلم|رام الله]] {{small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flag|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{پرچم|افغانستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flag|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flag|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flag|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flag|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ
|{{flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flag|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|ڪنگسٽن
|{{flag|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flag|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''قانوني''، شاهي)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{پرچم|ملائيشيا}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(انتظامي ۽ عدالتي)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flag|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flag|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flag|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(قرار ڏنل)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی (اڳوڻي بیر لیھلو) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن.&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: [[صحراوي عرب جمهوري جمهوريه]] جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''قانوني'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flag|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flag|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{پرچم|پيرو}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[ڪسڪو]] کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; ({{lang-es|capital histórica}}) قرار ڏنو ويو آھي، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا]] کي پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{پرچم|پرتگال}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flag|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(شاهي ۽ قانوني)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(انتظامي)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flag|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flag|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flag|Scotland}}&gt;{{Flag|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]])،{{Flag|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} (راڄڌاني: [[ڪارڊف]])،{{Flag|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني: [[بيلفاسٽ]]).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لنڊن]] {{Small|(انتظاميه)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو. سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊيگو گار شيا]] {{Small|(''حقيقي'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flag|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flag|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flag|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flag|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ماجورو]]
|'''{{flag|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flag|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flag|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flag|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{پرچم|فلپائن}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flag|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[میريهام]]
|{{flag|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مئریگوٽ]]
|{{flag|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flag|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماتا اوتو]]
|{{flag|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flag|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flag|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flag|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[موناڪو]]
|'''{{flag|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناڪو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]]، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو.&lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flag|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flag|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flag|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flag|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{پرچم|اومان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flag|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{پرچم|بهاماز}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{پرچم|ميانمار}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flag|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flag|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flag|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flag|Cyprus}}'''g&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flag|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flag|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نوميا]]
|{{flag|New Caledonia}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flag|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[Nuuk|نوڪ]]
|{{flag|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[آروبا]]
|{{flag|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{flag|Norway}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{CAN}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flag|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پاگو پاگو]]
|{{flag|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flag|Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flag|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پاپیٽي]]
|{{flag|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flag|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[فلپس برگ]]
|{{flag|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{پرچم|ڪمبوڊيا}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flag|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flag|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flag|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flag|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پورٽ ويلا]]
|'''{{flag|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flag|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|{{پرچم|چيڪ جمهوريه}} 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flag|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flag|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|{{flagicon|North Korea}} [[اتر ڪوريا]]
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flag|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flag|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flag|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flag|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|[[سعودي عرب]]
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flag|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flag|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flag|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو. حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سان جوز]]
|{{پرچم|ڪوسٽاريڪا}}
|
|
|-
|[[سان جوآن]]
|{{flag|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flag|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flag|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flag|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائو ٽام|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}''' {{BIH}}
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|{{flagicon|South Kore}} [[ڏکڻ ڪوريا]] 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|{{flag|Singapore}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flag|North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flag|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|{{flag|Kiribati}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flag|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flag|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flag|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|فاڪس آئلينڊز 
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flag|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flag|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|فجي 
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flag|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flag|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشڪند|تاشقند]]
|'''{{UZB}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flag|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flag|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flag|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|{{flag|Albania}}
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانسنستيريا]] 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flag|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flag|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flag|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flag|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flag|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|[[flagicon|Anguilla}} [[اينگويلا]]
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[الوفي]]'''
|[[نييو|نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>e05foyjhlbk19tven9eiyn7g7d5gf2y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371178</id>
      <parentid>371177</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43737" sha1="6bbj8s2qoah6uxx8b4ksh0g3vmhlqdv" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|{{flag|Samoa}}
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[باسٽيئر]]
|{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|{{flag|Belize}}
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|{{flag|Switzerland}}
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]] {{RSA}}
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{flag|Republic of the Congo}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flag|Venezuela}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flag|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flag|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flag|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flag|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flag|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flag|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flag|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flag|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flag|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flag|Timor East}}
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flag|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|{{flag|Tanzania}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flag|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flag|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flag|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flag|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flag|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flag|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flag|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flag|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flag|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون]]
|{{flag|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flag|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبل الطارق]]
|{{flagicon|Gibraltar}} [[جبل الطارق]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flag|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flag|Saint Barthélemy}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|[[هيگاٽنا]]
|{{flag|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[هيملٽن]]
|{{flag|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{flag|Vietnam}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{flag|Zimbabwe}}
|آفريڪا
|
|-
|[[هرگيسيا]]
|[[صومالي لينڊ]]
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flag|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flag|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[هونيارا]]
|'''{{flag|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flag|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{پرچم|انڊونيشيا}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|جيمس ٽائون
|{{flag|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[اسرائيل|تل ابيب]]
|'''{{flag|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |[[يروشلم]]، قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو. &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947ع جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
'''{{flag|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|[[يروشلم|رام الله]] {{small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flag|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{پرچم|افغانستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flag|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flag|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flag|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flag|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ
|{{flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flag|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|ڪنگسٽن
|{{flag|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flag|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''قانوني''، شاهي)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{پرچم|ملائيشيا}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(انتظامي ۽ عدالتي)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flag|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flag|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flag|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(قرار ڏنل)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی (اڳوڻي بیر لیھلو) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن.&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: [[صحراوي عرب جمهوري جمهوريه]] جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''قانوني'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flag|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flag|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{پرچم|پيرو}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[ڪسڪو]] کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; ({{lang-es|capital histórica}}) قرار ڏنو ويو آھي، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا]] کي پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{پرچم|پرتگال}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flag|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(شاهي ۽ قانوني)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(انتظامي)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flag|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{flag|UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flag|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flag|Scotland}}&gt;{{Flag|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]])،{{Flag|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} (راڄڌاني: [[ڪارڊف]])،{{Flag|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني: [[بيلفاسٽ]]).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لنڊن]] {{Small|(انتظاميه)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو. سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊيگو گار شيا]] {{Small|(''حقيقي'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flag|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flag|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flag|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flag|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ماجورو]]
|'''{{flag|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flag|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flag|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flag|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{پرچم|فلپائن}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flag|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[میريهام]]
|{{flag|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مئریگوٽ]]
|{{flag|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flag|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماتا اوتو]]
|{{flag|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flag|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flag|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flag|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[موناڪو]]
|'''{{flag|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناڪو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]]، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو.&lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flag|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flag|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flag|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flag|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{پرچم|اومان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flag|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{پرچم|بهاماز}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{پرچم|ميانمار}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flag|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flag|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flag|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flag|Cyprus}}'''g&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flag|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flag|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نوميا]]
|{{flag|New Caledonia}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flag|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[نوڪ]]
|{{flag|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[آروبا]]
|{{flag|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{flag|Norway}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{flag|Canada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flag|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پاگو پاگو]]
|{{flag|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flag|Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flag|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پاپیٽي]]
|{{flag|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flag|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[فلپس برگ]]
|{{flag|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{پرچم|ڪمبوڊيا}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flag|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flag|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flag|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flag|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پورٽ ويلا]]
|'''{{flag|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flag|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|{{پرچم|چيڪ جمهوريه}} 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flag|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flag|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|{{flagicon|North Korea}} [[اتر ڪوريا]]
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flag|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flag|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flag|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flag|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|[[سعودي عرب]]
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flag|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flag|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flag|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو. حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سان جوز]]
|{{پرچم|ڪوسٽاريڪا}}
|
|
|-
|[[سان جوآن]]
|{{flag|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flag|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flag|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flag|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائو ٽام|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}''' {{BIH}}
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|{{flagicon|South Kore}} [[ڏکڻ ڪوريا]] 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|{{flag|Singapore}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flag|North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flag|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|{{flag|Kiribati}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flag|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flag|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flag|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|فاڪس آئلينڊز 
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flag|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flag|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|{{flag|Fiji}}
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flag|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flag|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشقند]]
|'''{{پرچم|ازبڪستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flag|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flag|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flag|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|{{flag|Albania}}
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانسنستيريا]] 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flag|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flag|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flag|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flag|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flag|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|{{flag|Anguilla}}
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican City}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[الوفي]]'''
|[[نييو|نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>6bbj8s2qoah6uxx8b4ksh0g3vmhlqdv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371180</id>
      <parentid>371178</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43902" sha1="8i1g6krzy1nnfot2iny5dup0sfozude" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|{{flag|Samoa}}
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[باسٽيئر]]
|{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|{{flag|Belize}}
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|{{flag|Switzerland}}
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ڏکڻ آفريڪا]] {{RSA}}
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{flag|Republic of the Congo}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flag|Venezuela}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flag|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flag|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flag|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flag|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flag|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flag|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flag|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flag|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flag|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flag|Timor East}}
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flag|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|{{flag|Tanzania}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flag|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flag|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flag|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flag|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flag|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flag|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flag|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flag|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flag|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون]]
|{{flag|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flag|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبل الطارق]]
|{{flagicon|Gibraltar}} [[جبل الطارق]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flag|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flag|Saint Barthélemy}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|[[هيگاٽنا]]
|{{flag|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[هيملٽن]]
|{{flag|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{flag|Vietnam}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{flag|Zimbabwe}}
|آفريڪا
|
|-
|[[هرگيسا|هرگيسيا]]
|[[صومالي لينڊ]]
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flag|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flag|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[هونيارا]]
|'''{{flag|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flag|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{پرچم|انڊونيشيا}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|جيمس ٽائون
|{{flag|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[اسرائيل|تل ابيب]]
|'''{{flag|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |[[يروشلم]]، قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو. &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947ع جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
'''{{flag|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|[[يروشلم|رام الله]] {{small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flag|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{پرچم|افغانستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flag|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flag|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flag|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flag|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ
|{{flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flag|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|ڪنگسٽن
|{{flag|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flag|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''قانوني''، شاهي)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{پرچم|ملائيشيا}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(انتظامي ۽ عدالتي)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flag|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flag|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flag|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(قرار ڏنل)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی (اڳوڻي بیر لیھلو) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن.&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: [[صحراوي عرب جمهوري جمهوريه]] جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''قانوني'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flag|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flag|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{پرچم|پيرو}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[ڪسڪو]] کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; ({{lang-es|capital histórica}}) قرار ڏنو ويو آھي، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا]] کي پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{پرچم|پرتگال}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flag|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(شاهي ۽ قانوني)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(انتظامي)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flag|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{flag|UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flag|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flag|Scotland}}&gt;{{Flag|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]])،{{Flag|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} (راڄڌاني: [[ڪارڊف]])،{{Flag|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني: [[بيلفاسٽ]]).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لنڊن]] {{Small|(انتظاميه)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو. سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊيگو گار شيا]] {{Small|(''حقيقي'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flag|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flag|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flag|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flag|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ماجورو]]
|'''{{flag|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flag|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flag|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flag|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{پرچم|فلپائن}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flag|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[میريهام]]
|{{flag|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مئریگوٽ]]
|{{flag|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flag|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماتا اوتو]]
|{{flag|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flag|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flag|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flag|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[موناڪو]]
|'''{{flag|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناڪو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]]، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو.&lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flag|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flag|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flag|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flag|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{پرچم|اومان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flag|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{پرچم|بهاماز}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{پرچم|ميانمار}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flag|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flag|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flag|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flag|Cyprus}}'''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flag|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flag|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نوميا]]
|{{flag|New Caledonia}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flag|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[نوڪ، گرين لينڊ|نوڪ]]
|{{flag|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[آروبا]]
|{{flag|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{flag|Norway}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{flag|Canada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flag|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پاگو پاگو]]
|{{flag|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flag|Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flag|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پاپیٽي]]
|{{flag|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flag|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[فلپس برگ]]
|{{flag|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{پرچم|ڪمبوڊيا}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flag|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flag|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flag|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flag|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پورٽ ولا|پورٽ ويلا]]
|'''{{flag|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flag|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|{{پرچم|چيڪ جمهوريه}} 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flag|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flag|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|{{flagicon|North Korea}} [[اتر ڪوريا]]
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flag|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flag|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flag|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flag|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|[[سعودي عرب]]
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flag|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flag|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flag|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو. حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سان جوز]]
|{{پرچم|ڪوسٽاريڪا}}
|
|
|-
|[[سان خوآن، پورٽو ريڪو|سان خوآن]]
|{{flag|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flag|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flag|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flag|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائوٽام ۽ پرنسپ|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}''' {{BIH}}
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|{{flagicon|South Kore}} [[ڏکڻ ڪوريا]] 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|{{flag|Singapore}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flag|North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flag|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|{{flag|Kiribati}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flag|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flag|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flag|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|[[فاڪلينڊز|فاڪس آئلينڊز]]
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flag|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flag|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|{{flag|Fiji}}
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flag|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flag|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشقند]]
|'''{{پرچم|ازبڪستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flag|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flag|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flag|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|{{flag|Albania}}
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانس نسٽريا|ٽرانسنستيريا]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flag|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flag|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flag|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flag|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flag|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|{{flag|Anguilla}}
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican City}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارين|یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[آلوفي|الوفي]]'''
|[[نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>8i1g6krzy1nnfot2iny5dup0sfozude</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371181</id>
      <parentid>371180</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43892" sha1="8416ehh9wqgtp1myj8s7wd5dpunj7nv" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|{{flag|Samoa}}
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[باسٽيئر]]
|{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|{{flag|Belize}}
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|{{flag|Switzerland}}
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |{{flag|South Africa}}
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{flag|Republic of the Congo}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flag|Venezuela}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flag|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flag|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flag|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flag|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flag|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flag|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flag|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flag|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flag|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flag|Timor East}}
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flag|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|{{flag|Tanzania}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flag|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flag|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flag|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flag|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flag|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flag|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flag|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flag|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flag|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون]]
|{{flag|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flag|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبل الطارق]]
|{{flagicon|Gibraltar}} [[جبل الطارق]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flag|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flag|Saint Barthélemy}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|[[هيگاٽنا]]
|{{flag|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[هيملٽن]]
|{{flag|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{flag|Vietnam}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{flag|Zimbabwe}}
|آفريڪا
|
|-
|[[هرگيسا|هرگيسيا]]
|[[صومالي لينڊ]]
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flag|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flag|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[هونيارا]]
|'''{{flag|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flag|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{پرچم|انڊونيشيا}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|جيمس ٽائون
|{{flag|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[اسرائيل|تل ابيب]]
|'''{{flag|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |[[يروشلم]]، قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو. &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947ع جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
'''{{flag|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|[[يروشلم|رام الله]] {{small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flag|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{پرچم|افغانستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flag|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flag|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flag|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flag|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ
|{{flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flag|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|ڪنگسٽن
|{{flag|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flag|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''قانوني''، شاهي)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{پرچم|ملائيشيا}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(انتظامي ۽ عدالتي)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flag|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flag|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flag|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(قرار ڏنل)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}}
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی (اڳوڻي بیر لیھلو) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن.&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: [[صحراوي عرب جمهوري جمهوريه]] جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''قانوني'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flag|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flag|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{پرچم|پيرو}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[ڪسڪو]] کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; ({{lang-es|capital histórica}}) قرار ڏنو ويو آھي، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا]] کي پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{پرچم|پرتگال}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flag|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(شاهي ۽ قانوني)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(انتظامي)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flag|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{flag|UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flag|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flag|Scotland}}&gt;{{Flag|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]])،{{Flag|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} (راڄڌاني: [[ڪارڊف]])،{{Flag|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني: [[بيلفاسٽ]]).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لنڊن]] {{Small|(انتظاميه)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو. سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊيگو گار شيا]] {{Small|(''حقيقي'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flag|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flag|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flag|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flag|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ماجورو]]
|'''{{flag|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flag|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flag|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flag|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{پرچم|فلپائن}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flag|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[میريهام]]
|{{flag|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مئریگوٽ]]
|{{flag|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flag|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماتا اوتو]]
|{{flag|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flag|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flag|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flag|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[موناڪو]]
|'''{{flag|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناڪو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]]، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو.&lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flag|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flag|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flag|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flag|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{پرچم|اومان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flag|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{پرچم|بهاماز}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{پرچم|ميانمار}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flag|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flag|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flag|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flag|Cyprus}}'''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flag|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flag|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نوميا]]
|{{flag|New Caledonia}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flag|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[نوڪ، گرين لينڊ|نوڪ]]
|{{flag|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[آروبا]]
|{{flag|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{flag|Norway}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{flag|Canada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flag|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پاگو پاگو]]
|{{flag|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flag|Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flag|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پاپیٽي]]
|{{flag|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flag|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[فلپس برگ]]
|{{flag|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{پرچم|ڪمبوڊيا}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flag|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flag|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flag|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flag|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پورٽ ولا|پورٽ ويلا]]
|'''{{flag|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flag|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|{{پرچم|چيڪ جمهوريه}} 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flag|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flag|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|{{flagicon|North Korea}} [[اتر ڪوريا]]
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flag|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flag|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flag|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flag|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|[[سعودي عرب]]
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flag|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flag|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flag|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو. حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سان جوز]]
|{{پرچم|ڪوسٽاريڪا}}
|
|
|-
|[[سان خوآن، پورٽو ريڪو|سان خوآن]]
|{{flag|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flag|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flag|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flag|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائوٽام ۽ پرنسپ|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}''' {{BIH}}
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|{{flagicon|South Kore}} [[ڏکڻ ڪوريا]] 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|{{flag|Singapore}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flag|North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flag|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|{{flag|Kiribati}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flag|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flag|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flag|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|[[فاڪلينڊز|فاڪس آئلينڊز]]
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flag|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flag|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|{{flag|Fiji}}
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flag|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flag|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشقند]]
|'''{{پرچم|ازبڪستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flag|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flag|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flag|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|{{flag|Albania}}
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانس نسٽريا|ٽرانسنستيريا]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flag|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flag|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flag|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flag|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flag|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|{{flag|Anguilla}}
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican City}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارين|یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[آلوفي|الوفي]]'''
|[[نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>8416ehh9wqgtp1myj8s7wd5dpunj7nv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371206</id>
      <parentid>371181</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43902" sha1="p1xq9ya48xbb1x4fdb1yfk0tvjvasjp" xml:space="preserve">[[File:Faisal mosque2.jpg|thumb|[[پاڪستان]] جي راڄڌاني، [[اسلام آباد]] جو هڪ ڏيک]]
هي '''قومي راڄڌانين جي هڪ فهرست''' آهي، جنهن ۾ علائقا ۽ انحصار جي [[راڄڌاني شھر|راڄڌاني]]، غير خود مختيار رياستون شامل آهن لاڳاپيل رياستون ۽ ادارا جن جي خودمختاري تڪراري آهي.

ھن لسٽ ۾ شامل ڪيپيٽل، اھي رياستون يا علائقا آھن جيڪي بين الاقوامي معيار ISO 3166-1 پاران درج ٿيل آھن، يا جيڪي محدود سڃاڻپ سان رياستن جي لسٽ ۾ شامل آھن.

[[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن جي]] اندر خود مختيار رياستون ۽ مبصر رياستون بولڊ متن ۾ ڏيکاريل آهن.

== فهرست ==
{{صاف}} ڪالمن جا عنوان شايد پهرين قطار کي ڍڪيندا آهن، جڏهن خط لنڪ استعمال ڪيا ويندا آهن.
{{Compact ToC|name=no|e=|x=}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[عابدجان]]''' 
|{{flag|Ivory Coast}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[آفريڪا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt; &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(پھریون گاديء وارو شھر، اج تائین گورنمنٹ جی کجھہ آفیسون ھتی آھن)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
'''عابدجان آئيوري ڪوسٽ ۾ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سرڪاري طور تي اقتصادي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يامسوڪرو|یاموسوڪرو]]''' 
|-
|'''[[ابوظهبي]]'''
|{{flag|United Arab Emirates}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ابوجا]]'''
|{{پرچم|نائجيريا}}
|آفريڪا
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''1914ع کان 1991ع'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sub&gt;تائین [[لاگوس]] راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اڪرا]]'''
|{{پرچم|گهانا}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[اديس ابابا]]'''
|{{flag|Ethiopia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[عدن]]'''
|{{پرچم|يمن}}
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''يمن جي گهرو ويڙهه (2014-اڄ تائین) جي ڪري، [[صنعاء]] سيپٽمبر، 2014ع کان حوثي باغين پاران قبضو ڪيو ويو آهي. عدن، ڏکڻ يمن جو اڳوڻو راڄڌاني، يمن جي قائم مقام گاديءَ جو هنڌ آهي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[صنعاء]]'''
|-
|[[الجزائر شھر]]
|{{پرچم|الجزائر}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[عَمان|عمان]]'''
|{{پرچم|اردن}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ايمسٽرڊيم]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(آفیشیل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |{{پرچم|نيدرلينڊز}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[يورپ]]
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;ڊچ حڪومت جا دفتر [[ھيگ|دي هيگ]] ۾ واقع آهن، جنهن ۾ بادشاهي، حڪومتي وزارتون، عدليه ۽ سفارتي مشن پڻ شامل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[هيگ|دا هيگ]]''' &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اينڊورا لا ويلا]]'''
|{{flagicon|Andorra}} [[انڊورا]]
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[انقره]]'''
|{{پرچم|ترڪي}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;انقره ترڪي جي آزاديءَ جي جنگ کان پوءِ سال 1923ع ۾ ترڪي جي نئين ٺھيل جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. [[استنبول]] ترڪي جي اڳوڻي [[عثماني سلطنت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[انٽاناناريوو]]''' 
|{{پرچم|مڊگاسڪر}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آپيا]]'''
|{{flag|Samoa}}
|[[اوشينيا]]
|
|-
|'''[[اشڪ آباد]]'''
|{{پرچم|ترڪمانستان}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[اسمارا]]'''
|{{پرچم|اريٽيريا}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[آستانه]]'''
|{{پرچم|قازقستان}}
|[[ايشيا]]
|&lt;small&gt;آستانه جو نالو سال 2019ع کان 2022ع تائين [[نور سلطان]] رکيو ويو. [[الماتي]] سال 1929ع کان 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[اسانشيون]]'''
|{{flagicon|Paraguay}} [[پيراگوئي]]
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|
|-
|'''[[اٿينس]]'''
|{{پرچم|يونان}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[بغداد]]'''
|{{پرچم|عراق}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[باڪو]]'''
|{{پرچم|آذربائيجان}}
|ايشيا
|
|-
|'''[[بماڪو]]'''
|{{پرچم|مالي}}
|آفريڪا
|
|-
|'''[[بندر سري بيگاوان]]'''
|{{flag|Brunei}}
|ايشيا
|
|-
|[[بينڪاڪ]]
|{{پرچم|ٿائيلينڊ}}
|ايشيا
|
|-
|[[بانگوئي]]
|{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] 
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[بنجول]]
|{{flag|The Gambia}} [[گيمبيا]]
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[باسٽيئر]]
|{{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بيجنگ]]
|{{پرچم|چين}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: چين جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانيون&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيروت]]
|{{پرچم|لبنان}}
|ايشيا
|
|-
|[[بلغراد]]
|{{پرچم|سربيا}}
|يورپ
|
|-
|[[بيلموپان]]
|{{flag|Belize}}
|اتر آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بيلیز شهر بيلیز جي اڳوڻي، برطانوي هونڊوراس جي راڄڌاني هئي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[برلن]]
|{{پرچم|جرمني}}
|يورپ
|&lt;small&gt;بون سال 1999ع تائين اولهه جرمني جي گاديءَ جو هنڌ هو ۽ ٻيهر متحد جرمني جي حڪومت جي سيٽ رهيو ۽ اڃا تائين ڇهن وزارتن جي ابتدائي سيٽ آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[برن]]
{{Small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|{{flag|Switzerland}}
|يورپ
|
|-
|[[بشڪيڪ]]
|{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ڪرغزستان]]
|ايشيا
|
|-
|[[بساؤ]]
|{{پرچم|گني بسائو}}
|آفريڪا
|
|-
|[[بلومفونٽين|بلومفونٽین]] {{small|(عدالتي)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |{{flag|South Africa}}
| rowspan=&quot;3&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ڪيپ ٽائون]] {{small|(قانون سازي)}}
|
|-
|[[پريٽوريا|پریٽوریا]] &lt;small&gt;&lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[بگوٽا|بوگوٽا]]
|{{پرچم|ڪولمبيا}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|'''[[برازيليا]]'''
|{{پرچم|برازيل}}
|[[ڏکڻ آمريڪا]]
|سال 1960ع تائين [[ريو ڊي جينيرو]] راڄڌاني هو.
|-
|[[براٽيسلاوا]]
|{{flag|Slovakia}}
|يورپ
|
|-
|[[برازاويل]]
|{{flag|Republic of the Congo}}
|آفريڪا
|
|-
|[[برج ٽائون]]
|{{flag|Barbados}}
|[[اتر آمريڪا]]
|
|-
|[[بروسیلز]]
|{{flag|Belgium}}
|[[يورپ]]
|&lt;small&gt;بروسیلز {{Flag|European Union}} جی ڊي فيڪٽو گادي طور پڻ ڪم ڪري ٿو&lt;/small&gt;
|-
|[[بخاريسٽ|بخاریسٽ]]
|{{flag|Romania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|[[بوڊاپيسٽ]]
|{{flag|Hungary}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ھنگري جي تاريخي'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;راڄڌانين جي فهرست &lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بيونس آئرس]]
|{{flag|Argentina}}
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[قاهره]]
|{{flag|Egypt}}
|[[آفريڪا]]
|&lt;small&gt;نئين انتظامي راڄڌاني ۾ نئين گاديء جو تعمير ڪيو پيو وڃي. شايد ان جو نالو مصر هجي. پڻ ڏسو: مصر جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪينبرا]]
|'''{{flag|Australia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;منصوبابندي ڪيل شهر [[ميلبورن]] (ان وقت ''جي حقيقي'' گادي) ۽ [[سڊني]] (اقتصادي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي آبادي جو مرڪز) جي وچ ۾ رقابت تي قابو پائڻ لاءِ تعمير ڪيو ويو، جن ٻنهي کي سال 1890ع جي آسٽريليشیا فيڊريشن ڪنوينشنز ۾ قوم لاءِ امڪاني راڄڌاني طور پيش ڪيو ويو. آئين جو سيڪشن 125 راڄڌاني جي جڳھ، گھيرو ڪندڙ علائقي جي سائيز جی بنيادي تفصيل ڏئي ٿو  ۽ ان کان سواء، جڏهن ته سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع ان جي صحيح جڳھ کي بيان ڪري ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪاراڪاس]]
|'''{{flag|Venezuela}}'''
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;ڏکڻ&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;آمريڪا&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|
|-
|ڪاسٽريز
|'''{{flag|Saint Lucia}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|شارلٽ امالي
|{{flag|United States Virgin Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو&lt;/small&gt; 
|-
|[[ڪيشيناو]]
|'''{{flag|Moldova}}'''
|يورپ
|
|-
|ڪوڪبرن ٽائون
|{{flag|Turks and Caicos Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو .'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪولمبو]]
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'''(انتظامي ء قانونی)'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Sri Lanka}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|&lt;small&gt;سال 1982ع تائين، راڄڌاني ڪولمبو هو، جتي اڃا تائين ڪيترائي سرڪاري ادارا موجود آهن، ۽ جيڪو اڃا تائين سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو آهي. پڻ ڏسو: سري لنڪا جي گاديءَ جو هنڌ .&lt;/small&gt;
|-
|&lt;small&gt;[[سري جاياوردني پورا ڪوٽي|'''سري جاياوردني پورا ڪوٽي''']] &lt;sub&gt;(آفیشل)&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;سري جيوردنيپورا ڪوٽي، جيڪو ڪوٽي جي نالي سان پڻ سڃاتل آهي، ڪولمبو جو هڪ مضافاتي علائقو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوناڪري]]
|'''{{flag|Guinea}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوپن هيگن]]
|'''{{flag|Denmark}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ڪوٽونو]] (آفیشل)
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Benin}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[پورٽو نووو]]
|
|-
|[[ڊاڪار]]
|'''{{flag|Senegal}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[دمشق]]
|'''{{flag|Syria}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڍاڪا]]
|'''{{flag|Bangladesh}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڊيلي|ڊلي]]
|'''{{flag|Timor East}}
|ايشيا
|
|-
|[[جبوتي|جیبوتي]]
|'''{{flag|Djibouti}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڊوڊوما]]
|{{flag|Tanzania}}
|آفريڪا
|&lt;small&gt;دارالسلام، اڳوڻو راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ڪجهه سرڪاري وزارتن،عدليه ۽ سفارتي مشنن جي ميزباني جاري رکي ٿو.&lt;/small&gt;
|-
|[[دوحہ]]
|'''{{flag|Qatar}}'''
|ايشيا
|
|-
|ڊگلس
|{{flag|Isle of Man}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊبلن]]
|'''{{flag|Ireland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[دوشنبي]]
|'''{{flag|Tajikistan}}'''
|ايشيا
|
|-
|فلائنگ فش کوو
|{{flag|Christmas Island}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[فري ٽائون]]
|'''{{flag|Sierra Leone}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[فونافوٽي]]
|'''{{flag|Tuvalu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[گئبروني]]
|'''{{flag|Botswana}}'''
|آفريڪا
|
|-
|جارج ٽائون
|{{flag|Cayman Islands}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون]]
|{{flag|Ascension Island}}
|
|&lt;small&gt;سينٽ هيلينا جي برٽش اوورسيز علائقي جو حصو، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها.&lt;/small&gt;
|-
|[[جارج ٽائون، گيانا|جارج ٽائون]]
|'''{{flag|Guyana}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[جبل الطارق]]
|{{flagicon|Gibraltar}} [[جبل الطارق]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برٽش اوورسيز ٽيريٽري،'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;شهري رياست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[گيٽيگا|گیٽیگا]] &lt;sub&gt;(قانونی)&lt;/sub&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Burundi}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''بوجمبورا سال 1962ع کان'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;2018ع تائين راڄڌاني هو.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[بوجمبورا]] &lt;sub&gt;(دی فیکتو)&lt;/sub&gt;
|-
|[[گواتيمالا شهر]]
|'''{{flag|Guatemala}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|گستافيا
|{{flag|Saint Barthélemy}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt; 
|-
|[[هيگاٽنا]]
|{{flag|Guam}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;آمريڪا جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[هيملٽن]]
|{{flag|Bermuda}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هنوئي]]
|'''{{flag|Vietnam}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: ويتنام جي تاريخي راڄڌانين جي فهرست.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[هراري]]
|'''{{flag|Zimbabwe}}
|آفريڪا
|
|-
|[[هرگيسا|هرگيسيا]]
|[[صومالي لينڊ]]
|آفريڪا
|&lt;small&gt;''ڊي فيڪٽو'' آزاد رياست اقوام متحده پاران صوماليا ''جو جزو جي'' طور تسليم ڪيو ويو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[هوانا]]
|'''{{flag|Cuba}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[هلسنڪي|هيلسنڪي]]
|'''{{flag|Finland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[هونيارا]]
|'''{{flag|Solomon Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ھونیارا گواڊالا ڪینال جي'''&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''ٻيٽ تي هڪ آبادي آهي'''&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt;
|-
|[[اسلام آباد]]
|'''{{flag|Pakistan}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;[[ڪراچي]] کي پاڪستان جي پهرين گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو ۽ سال 1948ع کان 1958ع ۾ [[راولپنڊي]] جي گاديءَ واري هنڌ منتقل ٿيڻ تائين اهڙي طرح ڪم ڪيو ويو. راولپنڊي لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي تائين عبوري راڄڌاني طور ڪم ڪيو، جيستائين اسلام آباد جي تعمير مڪمل نه ٿي. سال 1967ع ۾ گاديءَ جو هنڌ اسلام آباد ٿيو.&lt;/small&gt;
|-
|[[جڪارتا]]
|'''{{پرچم|انڊونيشيا}}'''
|ايشيا
|ڪليمانتان ۾ نوسانتارا نالي هڪ نئين مقصد سان ٺهيل شهر جڪارتا کي سال 2020ع جي وچ کان قومي راڄڌاني طور تبديل ڪرڻ جي منصوبابندي ڪئي وئي آهي. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/26/indonesia-new-capital-city-borneo-forests-jakarta|title=Indonesia announces site of capital city to replace sinking Jakarta|date=26 August 2019|work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60037163|title=Indonesia names new capital that will replace Jakarta|date=2022-01-18|work=BBC News|access-date=2022-05-29|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
|جيمس ٽائون
|{{flag|Saint Helena}}
|
|سينٽ هيلينا، اسيئنشن ۽ ٽرسٽان دا ڪنها جي برطانوي اوورسيز علائقي جو حصو.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[اسرائيل|تل ابيب]]
|'''{{flag|Israel}}'''
|ايشيا
| rowspan=&quot;3&quot; |[[يروشلم]]، قانون چوي ٿو ته &quot;يروشلم، مڪمل ۽ متحد، اسرائيل جي گاديء جو هنڌ آهي&quot; ۽ شهر اسرائيلي حڪومت ۽ ان جي ادارن جي سيٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪري ٿو. گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي قرارداد 478 ۾ يروشلم قانون کي ”صفر ۽ باطل“ قرار ڏنو ۽ ميمبر ملڪن کان مطالبو ڪيو ويو ته اهي يروشلم مان پنهنجا سفارتي مشن واپس وٺن. اڪثر ملڪ هن وقت تل ابيب ۽ ان جي آس پاس پنهنجا سفارتخانا برقرار رکن ٿا. آمريڪا يروشلم کي راڄڌاني طور تسليم ڪيو ۽ مئي 2018ع ۾ پنهنجو سفارتخانو اتي منتقل ڪيو. &lt;ref&gt;See the [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203809/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |date=2021-01-09 }} and [https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/israel.pdf Map of Israel]&lt;/ref&gt; ڪيترائي ملڪ باضابطه طور تي ان تجويز تي عمل ڪن ٿا ته يروشلم کي بين الاقوامي حيثيت حاصل آهي، جيئن 1947ع جي ورهاڱي واري منصوبي ۾ چيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{ڪتابن مان حوالا|url=https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23|title=Governing Jerusalem: Again on the world's agenda|last=Sharkansky|first=Ira|publisher=Wayne State University Press|year=1996|isbn=0-8143-2592-0|page=[https://archive.org/details/governingjerusal0000shar/page/23 23]|author-link=Ira Sharkansky}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
'''{{flag|Palestine}}'''
|ايشيا
|-
|[[يروشلم|رام الله]] {{small|(''ڊي فيڪٽو'')}}
|
|-
|[[جوبا]]
|'''{{flag|South Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪابل]]
|'''{{پرچم|افغانستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪمپالا]]
|'''{{flag|Uganda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[کٽمنڊو]]
|'''{{flag|Nepal}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[خرطوم]]
|'''{{flag|Sudan}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪيگالي|ڪیگالي]]
|'''{{flag|Rwanda}}'''
|آفريڪا
|
|-
|ڪنگ ايڊورڊ پوائنٽ
|{{flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}}
|
|برطانوي اوورسيز علائقو .
|-
|[[ڪنگسٽن، جميڪا|ڪنگسٽن]]
|'''{{flag|Jamaica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|ڪنگسٽن
|{{flag|Norfolk Island}}
|اوشيانا
|[[آسٽريليا]] جي ٻاهرين علائقي .
|-
|[[ڪنگز ٽائون]]
|'''{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[ڪنشاسا]]
|'''{{flag|Democratic Republic of the Congo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ڪوالالمپور]] {{small|(''قانوني''، شاهي)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{پرچم|ملائيشيا}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
|
|-
|پتراجايا  {{small|(انتظامي ۽ عدالتي)}}
|
|-
|[[ڪويت شهر]]
|'''{{flag|Kuwait}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيف|خيو]] 
|'''{{flag|Ukraine}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سڪري]] (قانوني)
|
|
|
|-
|[[لا پاز|لاپاز]] &lt;sub&gt;(انتظامي)&lt;/sub&gt;
|'''{{flag|Bolivia}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;لا پاز دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ اچي انتظامي راڄڌاني (3,650 ميٽر) آهي، جيڪو  ڪیوٽو Quito کان بہ وڌيڪ آهي. &lt;ref name=&quot;Highest&quot; /&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|لعيون {{small|(قرار ڏنل)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[صحراوي عرب جمهوري جمهوريه]]
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[صحراوي عرب ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ]] (SADR)، جنهن کي گڏيل قومن جي {{Numrec|Sahrawi Arab Democratic Republic}} ميمبر رياستن ۽ ڏکڻ اوسيٽيا پاران تسليم ڪيو ويو آهي،  ته گهڻو ڪري [[مراڪش|مراکش جي]] ڪنٽرول هيٺ [[مغربي صحارا]] دعويٰ ڪري ٿو. مراکش جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ العیون شامل آهي ۽ مراکش سڄي صحراوي جي ڪنٽرول واري علائقي کي دعوي ڪري ٿو. تفاریتی (اڳوڻي بیر لیھلو) جي موجوده عارضي راڄڌاني آهي. ڪجهه حڪومتي ۽ فوجي اڏاوتون جلاوطني ۾ ٽنڊوف، الجزائر ۾ رهائش پذير آهن.&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|title=CIA - The World Factbook -- Western Sahara|date=June 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html|archive-date=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: [[صحراوي عرب جمهوري جمهوريه]] جي سياست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{small|(''قانوني'')}} تفاريتي 
|-
|[[لبرويل|لبروايل]]
|'''{{flag|Gabon}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليلونگوي]]
|'''{{flag|Malawi}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ليما]]
|'''{{پرچم|پيرو}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[ڪسڪو]] کي &quot;تاريخي راڄڌاني&quot; ({{lang-es|capital histórica}}) قرار ڏنو ويو آھي، پيرو جي آئين جي آرٽيڪل 49 پاران، صرف هڪ علامتي بيان. آئيني ڪورٽ جي سيٽ هجڻ جي ڪري، [[آرڪيپا]] کي پيرو جي &quot;قانوني راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لزبن]]
|'''{{پرچم|پرتگال}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ليوبليانا]]
|'''{{flag|Slovenia}}'''
|يورپ
|
|-
|لومبامبا {{small|(شاهي ۽ قانوني)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Eswatini}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |آفريڪا
|
|-
|[[ايمباباني]]  {{small|(انتظامي)}}
|
|-
|[[لومئ|لومي]]
|'''{{flag|Togo}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لنڊن]]
|'''{{flag|UK}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1707ع ۾ يونين جي قانونن کان اڳ، لنڊن صرف انگلينڊ جي راڄڌاني هئي ء ايڊنبرگ [[اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت]] جي گاديءَ جو هنڌ هو. برطانيه ۾ پڻ شامل آهن ذيلي تقسيم{{Flag|England}} (راڄڌاني لنڊن)،{{Flag|Scotland}}&gt;{{Flag|Scotland}} (راڄڌاني [[ايڊنبرا|ايڊنبرگ]])،{{Flag|Wales}}&gt;{{Flagu|Wales}} (راڄڌاني: [[ڪارڊف]])،{{Flag|Northern Ireland}}&gt;{{Flagu|Northern Ireland}} (راڄڌاني: [[بيلفاسٽ]]).&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[لنڊن]] {{Small|(انتظاميه)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flaglist|British Indian Ocean Territory}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو. سرڪاري طور تي، برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو لنڊن مان سنڀاليو ويندو آهي، &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.biot.gov.io/governance/|title=Governance {{!}} British Indian Ocean Territory|website=www.biot.gov.io|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; جيتوڻيڪ ڪي سمجهن ٿا ته گاديءَ جو هنڌ ڊياگو گارشيا آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://islandstudies.com/files/2016/11/British-Indian-Ocean-Territory-BIOT.pdf|title=British Indian Ocean Territory (BIOT)|website=Island Studies|publisher=[[University of Prince Edward Island]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڊيگو گار شيا]] {{Small|(''حقيقي'')}}
|
|-
|[[لوانڊا]]
|'''{{flag|Angola}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لوساڪا]]
|'''{{flag|Zambia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[لگزمبرگ شهر]]
|'''{{flag|Luxembourg}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ميڊرڊ]]
|'''{{flag|Spain}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ماجورو]]
|'''{{flag|Marshall Islands}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. حڪومت جي سيٽ دیلاپ۔الیگا۔جارت Delap-Uliga-Djarrit، ماجورو جي ایٽول تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|
|
|
|
|-
|[[ماله|مالی]]
|'''{{flag|Maldives}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ماناگوا]]
|'''{{flag|Nicaragua}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|[[منامه|مناما]]
|'''{{flag|Bahrain}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[منيلا]]
|'''{{پرچم|فلپائن}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[مپوتو|ماپوتو]]
|'''{{flag|Mozambique}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[میريهام]]
|{{flag|Åland Islands}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فنلينڊ]] جو خودمختيار&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;علائقو.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مئریگوٽ]]
|{{flag|Saint Martin|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ماسيرو|ماسیرو]]
|'''{{flag|Lesotho}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماتا اوتو]]
|{{flag|Wallis and Futuna|local}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ميڪسيڪو شهر]]
|'''{{flag|Mexico}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[منسڪ]]
|'''{{flag|Belarus}}'''
|يورپ
|
|-
|[[موغاديشو]]
|'''{{flag|Somalia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[موناڪو]]
|'''{{flag|Monaco}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;شهري رياست، موناڪو وٽ ان جي آئين ۾ مقرر ڪيل سرڪاري گاديءَ جو نالو نه آھي؛ بهرحال، ڪميون آف موناکو، ملڪ جو واحد [[بلديت|ڪميون]]، قوم سان لاڳاپو رکي ٿو، ان کي ''حقيقي'' راڄڌاني بڻائي ٿو.&lt;ref name=&quot;Gouvernement Princier Principauté de Monaco&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://en.gouv.mc/Government-Institutions/Institutions/Constitution-of-the-Principality|title=Constitution of the Principality|date=17 December 1962|website=Gouvernement Princier Principauté de Monaco|publisher=Principauté de Monaco|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Monaco|title=Monaco|website=Britannica|language=en|access-date=28 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[مونروويا]]
|'''{{flag|Liberia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[مونٽي ويڊيو|مونٽيویڊيو]]
|'''{{flag|Uruguay}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[موروني]]
|'''{{flag|Comoros}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ماسڪو]]
|'''{{flag|Russia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[مسقط]]
|'''{{پرچم|اومان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[نيروبي]]
|'''{{flag|Kenya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ناسائو|ناساءُ]]
|'''{{پرچم|بهاماز}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[نئپيداو|نيپيداو]]
|'''{{پرچم|ميانمار}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 2006ع تائين  [[يانگون|ينگون]] گاديءَ جو هنڌ رهيو. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Nay-Pyi-Taw|title=Nay Pyi Taw {{!}} national capital, Myanmar {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt; پڻ ڏسو: ميانمار جي راڄڌانين جي فهرست .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اينجامينا]]
|'''{{flag|Chad}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نئين دھلي|نئين دهلي]]
|'''{{IND}}'''
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سال 1911ع تائين [[برطانوي راڄ]] دوران [[ڪولڪتا]] [[ڀارت|هندستان]] جي راڄڌاني هئي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڱيرلمود]]
|'''{{flag|Palau}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪورور شهر 2006 تائين [[پالائو|پلاؤ]] جي راڄڌاني هو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نيامي]]
|'''{{flag|Niger}}'''
|آفريڪا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[نڪوسيا]]
|'''{{flag|Cyprus}}'''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''
| rowspan=&quot;2&quot; |ايشيا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;نيڪوسيا هڪ ورهايل راڄڌاني آهي، قبرص جي وچ ۾ ورهايل آهي، جيڪو سڄي شهر جي دعوي ڪري ٿو، ۽ اتر قبرص جي بين الاقوامي طور تي اڻ ڄاتل ڌار ڌار رياست آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|{{flag|Northern Cyprus}}
|-
|[[نوآڪ شوط|نواڪ شوط]]
|'''{{flag|Mauritania}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[نوميا]]
|{{flag|New Caledonia}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز علائقي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[نوڪوآلوفا|نوڪو الوفا]]
|'''{{flag|Tonga}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[نوڪ، گرين لينڊ|نوڪ]]
|{{flag|Greenland}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[آروبا]]
|{{flag|Aruba}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوسلو]]
|'''{{flag|Norway}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;پڻ ڏسو: ناروي جي تاريخي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;'''راڄڌانين جي فهرست'''&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اوٽاوا]]
|'''{{flag|Canada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[واگادوگو]]
|'''{{flag|Burkina Faso}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پاگو پاگو]]
|{{flag|American Samoa}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|[[پاليڪر|پالیڪر]]
|'''{{flag|Micronesia}}'''
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. ڪولونيا اڳوڻي راڄڌاني آهي؛ ۽ [[آسٽريليا]] ، [[چين]] ، [[جاپان]] ۽ [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] اتي سفارتخانا رکيا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پاناما شهر]]
|'''{{flag|Panama}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پاپیٽي]]
|{{flag|French Polynesia}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[فرانس]] جي اوورسيز'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;مجموعي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[پاراماريبو]]
|'''{{flag|Suriname}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پيرس]]
|'''{{FRA}}'''
|يورپ
|&lt;sub&gt;&lt;small&gt;'''پڻ ڏسو: فرانس جي'''&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; &lt;small&gt;'''&lt;sup&gt;گادين جي فهرست.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[فلپس برگ]]
|{{flag|Sint Maarten}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ.&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيهنوم پين]]
|'''{{پرچم|ڪمبوڊيا}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[پوڊگورتسا]]
|'''{{flag|Montenegro}}'''
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Cetinje کي نامزد ڪيو ويو آهي &quot;پراڻي رائل ڪيپيٽل&quot; ۽ صدر جي موجوده سيٽ آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پورٽ لوئس]]
|'''{{flag|Mauritius}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پورٽ مورسبي]]
|'''{{flag|Papua New Guinea}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ آف اسپين]]
|'''{{flag|Trinidad and Tobago}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|
|-
|[[پورٽ ولا|پورٽ ويلا]]
|'''{{flag|Vanuatu}}'''
|اوشيانا
|
|-
|[[پورٽ او پرنس|پورٽ۔او۔پرنس]]
|'''{{flag|Haiti}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[پراگ|پراها]]
|{{پرچم|چيڪ جمهوريه}} 
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;چيڪ ريپبلڪ جي سپريم&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ڪورٽ برنو ۾ واقع آهي&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.worldatlas.com/cities/countries-with-more-than-one-capital-city.html|title=Countries With More Than One Capital City|date=2022-10-30|website=WorldAtlas|language=en-US|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پرايا|پرائيا]]
|'''{{flag|Cape Verde}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[پرسٽينا]]
|{{flag|Kosovo}}
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست جيڪا {{Numrec|Kosovo}} گڏيل قومن جي ميمبر رياستن، [[تائيوان]]، ڪڪ ٻيٽ ۽ نييو پاران تسليم ٿيل آهي. [[سربيا]] طرفان مڪمل طور تي دعوي ڪئي وئي آهي ته ان جي خودمختيار صوبي ڪوسوو ۽ ميتوهيجا جو حصو آهي. اتر ڪوسوو ۾ محدود ڪنٽرول سان، اڪثر علائقي تي ڪوسوو جو ''حقيقي'' ڪنٽرول آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[پيانگ يانگ|پيانگيانگ]]
|{{flagicon|North Korea}} [[اتر ڪوريا]]
|ايشيا
|
|-
|[[ڪيوٽو|ڪیوٽو]]
|'''{{flag|Ecuador}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سڀ کان وڌيڪ اچو آفیشیل گادي وارو شھر (2,850 میٹر). &lt;ref name=&quot;Highest&quot;&gt;{{Cite news|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/06/19/amazonia-or-bust/#ftn3|title=Amazonia or Bust!|last=Jacobs|first=Frank|date=19 June 2012|work=New York Times|access-date=28 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[رباط]]
|'''{{flag|Morocco}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[ريڪجاويڪ|ريڪياوڪ]]
|'''{{flag|Iceland}}'''
|يورپ
|
|-
|[[ريگا]]
|'''{{flag|Latvia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[رياض]]
|[[سعودي عرب]]
|ايشيا
|
|-
|روڊ ٽائون
|{{flag|British Virgin Islands}}
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[روم]]
|'''{{flag|Italy}}'''
|يورپ
|
|-
|[[روزيو|روزیو]]
|'''{{flag|Dominica}}'''
|اتر آمريڪا
|
|-
|روٿیرا
|برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو
|
|[[British Overseas Territories|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;]]
|-
|سائيپان
|ناردرن مئريانا آئلينڊز 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو. حڪومت جي سيٽ ڪئپيٽول هل، سائيپان جي ٻيٽ تي هڪ آبادي، تي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سان جوز]]
|{{پرچم|ڪوسٽاريڪا}}
|
|
|-
|[[سان خوآن، پورٽو ريڪو|سان خوآن]]
|{{flag|Puerto Rico}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] جو علائقو.&lt;/small&gt;
|-
|سان مرينو
|'''{{flag|San Marino}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سان سيلويڊور]]
|'''{{flag|El Salvador}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سانٽياگو]]
|'''{{flag|Chile}}'''
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''چلي جي نيشنل ڪانگريس'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;والپریسو ۾ واقع آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سانتو ڊومنگو]]
|'''{{flag|Dominican Republic}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|[[سائوٽام ۽ پرنسپ|ساؤ ٽوم]]
|'''{{flag|São Tomé and Príncipe}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[سرائيوو]]
|'''{{flag|Bosnia and Herzegovina}}''' {{BIH}}
|يورپ
|
|-
|[[سيئول|سئيول]]
|{{flagicon|South Kore}} [[ڏکڻ ڪوريا]] 
|ايشيا
|&lt;small&gt;2 جولاءِ 2012ع تي، حڪومت جا ڪجھ ڪم سيجونگ سٽي ڏانھن منتقل ڪيا ويا، جيڪو ڏکڻ ڪوريا جي ''حقيقي'' انتظامي راڄڌاني بڻجي ويو.&lt;/small&gt;
|-
|[[سينگاپور|سنگاپور]]
|{{flag|Singapore}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|[[اسڪوپجي]]
|'''{{flag|North Macedonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سوفيا|صوفيا]]
|'''{{flag|Bulgaria}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تراوا]]
|{{flag|Kiribati}}
|اوشيانا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''ڏکڻ تاراوا تراوا جي ایٽول'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;تي هڪ آبادي آهي.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جارجز]]
|'''{{flag|Grenada}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ هيليئر
|{{flag|Jersey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سينٽ جانز|سينٽ جونز]]
|'''{{flag|Antigua and Barbuda}}'''
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|
|-
|سينٽ پيٽر پورٽ
|{{flag|Guernsey}}
|یورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[گڏيل بادشاھت|برطانوي]] تاج جي انحصار.'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|سينٽ پيئري
|{{flag|Saint Pierre and Miquelon|local}}
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;[[فرانس]] جي اوورسيز مجموعي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اسٽينلي
|[[فاڪلينڊز|فاڪس آئلينڊز]]
|ڏکڻ آمريڪا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;برطانوي اوورسيز علائقو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[اسٽاڪ هوم]]
|'''{{flag|Sweden}}'''
|يورپ
|
|-
|[[سخومي]]
|{{flag|Abkhazia}}
|ایشیا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;روس، ناراو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام طرفان ''حقيقي طور تي'' آزاد رياست [[ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا جي بين الاقوامي سڃاڻپ|تسليم ڪيو ويو]]. [[جارجيا]] طرفان مڪمل طور تي ابخازيا جي خودمختيار جمهوريه طور دعوي ڪئي وئي آهي.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[سووا]]
|{{flag|Fiji}}
|اوشيانا
|
|-
|[[تائيپي]]
|{{flag|Taiwan}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;سرڪاري طور تي ريپبلڪ آف چائنا، اهو 1949 کان وٺي اڪيلي چيني حڪومت جي طور تي [[چين|عوامي جمهوريه چين]] سان تسليم ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪري رهيو آهي. تائيوان تائيوان جي ٻيٽ ۽ ان سان لاڳاپيل جزائر Quemoy، Matsu، Pratas، ۽ Spratly Islands جو حصن تي ڪنٽرول ڪري ٿو. ان جي  پوري علائقي تي عوامي جمهوريه چين طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي. ريپبلڪ آف چائنا، عام طور تي [[چيني تائيپي]]، [[ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن]] ۽ ڪيترن ئي غير گڏيل قومن جي بين الاقوامي تنظيمن جهڙوڪ [[عالمي واپار جي تنظيم|ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] ، انٽرنيشنل اولمپڪ ڪميٽي ۽ ٻين ۾ مختلف تخلص جي تحت حصو وٺي ٿو.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تالن]]
|'''{{flag|Estonia}}'''
|يورپ
|
|-
|[[تاشقند]]
|'''{{پرچم|ازبڪستان}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تبليسي|تبیليسي]]
|'''{{flag|Georgia}}'''
|ايشيا / يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;2012ع کان 2018ع تائين، کوتیسی جارجيا جي قانون سازي جي گاديء جو ڪم ڪيو. اضافي طور تي، مسخیتا ڪڏهن ڪڏهن جارجيا جي &quot;قديم راڄڌاني&quot; سڏيو ويندو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.britannica.com/place/Mtskheta|title=Mtskheta {{!}} Ancient Capital, UNESCO Site {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://agenda.ge/en/news/2022/3999|title=Georgia marks day of ancient capital Mtskheta, Svetitskhoveli UNESCO monument|website=Agenda.ge|access-date=2023-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽيگوسيگلپا|تیگوسیگلپا]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''{{flag|Honduras}}'''
| rowspan=&quot;2&quot; |اتر آمريڪا
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;Comayagüela Honduran آئين ۾ Tegucigalpa سان گڏيل سرڪاري گاديءَ جو اعلان ڪيو ويو آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|title=Constitution of Honduras|date=2010-07-05|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705043950/http://congreso.gob.hn/constituciones/CONSTITUCION%201982%20DECRETO%20131-82.pdf|archive-date=2010-07-05|access-date=2022-11-17}}
[[زمرو:CS1 Spanish-language sources (es)]]&lt;/ref&gt; اهي بعد ۾ هڪ واحد شهري علائقي ۾ ضم ٿي ويا آهن.&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ڪوماياگويلا|ڪوماياگوئلا]]
|-
|[[تھران|تهران]]
|'''{{flag|Iran}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[ٿيمڦو]]
|'''{{flag|Bhutan}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[تيرانا|تیرانا]]
|{{flag|Albania}}
|يورپ
|
|-
|تراسپول
|[[ٽرانس نسٽريا|ٽرانسنستيريا]]
|يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقت ۾'' آزاد رياست، اقوام متحده جي ڪنهن به ميمبر طرفان تسليم ٿيل نه آهي ، پر ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسشيا طرفان. ڊنيسٽر جي کاٻي ڪناري جي انتظامي-علائقائي يونٽن جي خودمختيار علائقائي يونٽ طور [[مالدووا]] طرفان مڪمل طور تي دعويٰ ڪئي وئي&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[ٽوڪيو]]
|{{پرچم|جاپان}}
|ايشيا
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''پڻ ڏسو: جاپان جا گاديءَ جا'''&lt;/sub&gt; '''&lt;sup&gt;هنڌ.&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|[[تورشاون]]
|{{flag|Faroe Islands}}
|یورپ
|
|-
|[[طرابلس]]
|'''{{flag|Libya}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[تشخنوالي]]
|{{flag|South Ossetia}}
|ايشيا/يورپ
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;''حقيقي طور تي'' آزاد رياست تسليم ڪيو ويو روس، نارو، نڪاراگوا، وينزويلا ۽ شام. سڄي [[جارجيا]] طرفان دعويٰ ڪئي وئي آهي ته جيئن ڏکڻ اوسشيا جي عارضي انتظاميه .&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|[[تيونس شهر|تونس]]
|'''{{flag|Tunisia}}'''
|آفريڪا
|
|-
|[[الان باتر]]
|'''{{flag|Mongolia}}'''
|ايشيا
|
|-
|[[فادوتس]]
|{{flag|Liechtenstein}} 
|يورپ
|
|-
|[[ويليٽا|وئليٽا]]
|{{flag|Malta}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[جيمز ٽائون]]'''
|{{flag|Anguilla}}
|
|[[وچ آمريڪا]]/[[اتر آمريڪا]]
|-
|'''[[ويٽيڪن سٽي]]'''
|{{flag|Vatican City}}
|يورپ
|&lt;small&gt;شهري رياست&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وڪٽوريا، سيشليز|وڪٽوريا]]'''
|{{flagicon|Seychelles}} [[سيشيلز]]
|آفريڪا
|
|-
|'''[[ويانا]]'''
|{{flag|Austria}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[ويانچان]]'''
|{{flag|Laos}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[ولنيئس]]'''
|{{flag|Lithuania}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[وارسا]]'''
|{{flag|Poland}}
|[[يورپ]]
|
|-
|'''[[واشنگٽن ڊي سي]]'''
|{{پرچم|آمريڪا}}
|[[اتر آمريڪا]]
|&lt;small&gt;آمريڪا جي راڄڌاني ڪيترائي ڀيرا منتقل ٿي چڪو آهي.&lt;/small&gt;
|-
|[[ويلنگٽن]]
|{{flag|New Zealand}} [[نيوزي لينڊ]]
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;سال 1865ع کان وٺي، ويلنگٽن نيوزيلينڊ جي ٽيون راڄڌاني آهي. پڻ ڏسو: نيوزي لينڊ جي گاديءَ جو هنڌ&lt;/small&gt;
|-
|'''[[ونڊھوئڪ]]'''
|{{flag|Namibia}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|[[يائونڊي]]
|{{flag|Cameroon}}
|[[آفريڪا]]
|
|-
|'''[[یارين|یارین]]''' &lt;sub&gt;(ڊي فيڪٽو)&lt;/sub&gt;
|{{flag|Nauru}}
|[[اوشينيا]] 
|&lt;small&gt;ناراو جي ڪا سرڪاري راڄڌاني ناهي؛ پر سرڪاري آفيسون يارن ۾ آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''[[يريوان]]'''
|{{flag|Armenia}}
|[[ايشيا]]
|
|-
|'''[[زغرب|زگريب]]'''
|{{flagicon|Croatia}} [[ڪروشيا]]
|[[يورپ]]
|
|}
===منحصر علائقا===
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:130px;&quot; |شهر/ٽائون***** 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:200px;&quot; |ملڪ
!کنڊ
! class=&quot;sortable&quot; |***********نوٽ************
|-
|'''[[آلوفي|الوفي]]'''
|[[نيئو]]
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد صحبت ۾ خودمختياري. سرڪاري آفيسون الوفي اتر ۽ الوفي ڏکڻ ٻنهي ۾ پکڙيل آهن.&lt;/small&gt;
|-
|'''ايڊمز ٽائون'''
|[[پٽڪارن آئيلينڊ]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''برطانوي اوورسيز علائقو '''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|اوارووا
|ڪڪس آئيلينڊ
|[[اوشينيا]]
|&lt;small&gt;'''&lt;sub&gt;[[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] سان آزاد&lt;/sub&gt; &lt;sub&gt;ايسوسي&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;ايشن&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;۾ خودمختياري&lt;/sup&gt;'''&lt;/small&gt;
|-
|بريڊس &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(ڊيفيڪٽو)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |مونسيريٽ
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''اتر آمريڪا'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[برطانوي اوورسيز علائقو]]'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|پلئمائوٿ &lt;small&gt;&lt;sup&gt;(قانونی)&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''ويسٽ ٻيٽ'''
|[[ڪيلونگ آئلينڊز]] 
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;'''[[آسٽريليا]] جو ٻاهرين علائقي'''&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''[[وليمسٽڊ]]'''
|[[ڪراڪاو]]
|
|&lt;small&gt;&lt;sub&gt;هالينڊ جي بادشاهي اندر&lt;/sub&gt; &lt;sup&gt;خودمختيار ملڪ&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;
|}

== پڻ ڏسو ==

* [[ھڪ کان ودیڪ راڄڌاني ملڪن جي فهرست]]
* [[مقصد سان ٺهيل قومي راڄڌانين جي فهرست]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:راڄڌانين جي فهرستون]]</text>
      <sha1>p1xq9ya48xbb1x4fdb1yfk0tvjvasjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جارج ٽائون، گيانا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79400</id>
    <revision>
      <id>371187</id>
      <parentid>362683</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="ouu79ck35zovikl6k4wmqosu93ua3uz" xml:space="preserve">
{{short description|Capital of Guyana}}
{{Infobox settlement
| official_name = Georgetown
| other_name = 
| native_name = 
| settlement_type = جارج ٽائون، گاديءَ جو شهر
| nickname = گارڊن سٽي آف ڪيريبين
| motto = 
| image_skyline = {{Photomontage|align=center
| photo1a = Stabroek Market Clock by Khirsah1.jpg
| photo2a = St George's Cathedral.jpg
| photo3a = Guyana Parliament Building.jpg
| size = 300
| spacing = 
| color = white
| border = 2
| color_border = black
}}
| image_caption = اسٽار بروڪ مارڪيٽ ڪلاڪ، سينٽ جارج جي ڪيٿڊرل جو ڏيک ۽ گيانا پارليامينٽ بلڊنگ
| image_flag = Flag_of_Georgetown.png
| flag_size = 
| image_seal = Coat_of_arms_of_Georgetown.png
| seal_size = 
| image_shield = 
| shield_size = 
| image_map = 
| map_caption = 
| pushpin_map = 
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = Location in [[Guyana]] and [[South America]]
| pushpin_relief = yes
| subdivision_type = ملڪ
| subdivision_name = {{flag|Guyana}}
| subdivision_type1 = علائقو
| subdivision_name1 = ديميرارا-مهائيڪا
| subdivision_type2 = 
| subdivision_name2 = 
| government_footnotes = 
| government_type = ميئر- ڪائونسل
| leader_title = ميئر
| leader_name = الفريڊ مينٽور
| leader_title1 = 
| leader_name1 = 
| established_title = قائم ڪيل
| established_date = 1781ع
| established_title2 = نالو رکيو
| established_date2 = 29 اپريل 1812ع
| established_title3 = 
| established_date3 = 
| unit_pref = 
| area_footnotes = 
| area_land_km2 = 
| area_water_km2 = 
| area_total_km2 = 70
| population_as_of = 2012
| population_footnotes = &lt;ref name=census&gt;{{cite report |title=Guyana Population and Housing Census 2012: Preliminary Report |url=https://statisticsguyana.gov.gy/wp-content/uploads/2019/10/2012_Preliminary_Report.pdf |page=23 |publisher=Bureau of Statistics, Guyana |date=June 2014 |access-date=23 May 2016 |archive-date=10 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010130705/https://statisticsguyana.gov.gy/wp-content/uploads/2019/10/2012_Preliminary_Report.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_note = 
| population_total = 118,363
| population_density_km2 = auto
| timezone = [[UTC-4]]
| utc_offset = 
| timezone_DST = 
| utc_offset_DST = 
| coordinates = {{coord|06|48|21|N|58|09|03|W|region:GY|display=inline,title}}
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 0
| blank1_name = [[Köppen climate classification|Climate]]
| blank1_info = [[Tropical rainforest climate|Af]]
| postal_code_type = 
| postal_code = 
| area_codes = 
| website = 
}}
'''جارج ٽائون''' (Georgetown) [[گيانا]] جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو ڊيميراراـ مهيڪا علائقي 4 ۾، ائٽلانٽڪ سمنڊ جي ڪناري تي، ڊيميرارا نديء جي وات تي واقع آهي. ان کي &quot;گارڊن سٽي آف دي ڪيريبين&quot; جو لقب ڏنو ويو آهي. اهو ملڪ جو انتظامي ۽ مالي خدمتن جو مرڪز آهي ۽ شهر گيانا جي جي ڊي پي جو هڪ وڏو حصو آهي. 2012ع جي مردم شماري ۾ شهر جي آبادي 1,18,363 ريڪارڊ ڪئي.

گيانا جي حڪومت جا سڀئي انتظامي ادارا شهر ۾ واقع آهن، جن ۾ پارليامينٽ بلڊنگ، گيانا جي قانون ساز عمارت ۽ اپيل جي ڪورٽ، گيانا جي اعليٰ عدالتي عدالت شامل آهن. اسٽيٽ هائوس (رياست جي سربراه جي سرڪاري رهائش)، گڏوگڏ آفيسون ۽ حڪومت جي سربراه جي رهائش، ٻئي شهر ۾ واقع آهن. ڪيريبين ڪميونٽي (CARICOM)، 15 ميمبرن ۽ پنج ڀائيوارن سان گڏ هڪ بين الاقوامي تنظيم، جو سيڪريٽريٽ  پڻ جارج ٽائون ۾ ٻڌل آهي. 

جارج ٽائون پنهنجي برطانوي نوآبادياتي فن تعمير لاءِ پڻ مشهور آهي، جنهن ۾ ڊگها رنگ ٿيل ٽمبر سينٽ جارج ڪيٿيڊرل ۽ مشهور اسٽيبروڪ مارڪيٽ شامل آهن.
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:سينٽ جارجز]]
[[زمرو:گيانا]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:گيانا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]
[[زمرو:ارڙنهين صدي ۾ قائم ٿيل آباد جڳهون]]</text>
      <sha1>ouu79ck35zovikl6k4wmqosu93ua3uz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371204</id>
      <parentid>371187</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:26:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4547" sha1="bfnfomt6nkusci2x2s1900zm8bgq0e7" xml:space="preserve">
{{short description|Capital of Guyana}}
{{Infobox settlement
| official_name = Georgetown
| other_name = 
| native_name = 
| settlement_type = جارج ٽائون، گاديءَ جو شهر
| nickname = گارڊن سٽي آف ڪيريبين
| motto = 
| image_skyline = {{Photomontage|align=center
| photo1a = Stabroek Market Clock by Khirsah1.jpg
| photo2a = St George's Cathedral.jpg
| photo3a = Guyana Parliament Building.jpg
| size = 300
| spacing = 
| color = white
| border = 2
| color_border = black
}}
| image_caption = اسٽار بروڪ مارڪيٽ ڪلاڪ، سينٽ جارج جي ڪيٿڊرل جو ڏيک ۽ گيانا پارليامينٽ بلڊنگ
| image_flag = Flag_of_Georgetown.png
| flag_size = 
| image_seal = Coat_of_arms_of_Georgetown.png
| seal_size = 
| image_shield = 
| shield_size = 
| image_map = 
| map_caption = 
| pushpin_map = 
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = Location in [[Guyana]] and [[South America]]
| pushpin_relief = yes
| subdivision_type = ملڪ
| subdivision_name = {{flag|Guyana}}
| subdivision_type1 = علائقو
| subdivision_name1 = ديميرارا-مهائيڪا
| subdivision_type2 = 
| subdivision_name2 = 
| government_footnotes = 
| government_type = ميئر- ڪائونسل
| leader_title = ميئر
| leader_name = الفريڊ مينٽور
| leader_title1 = 
| leader_name1 = 
| established_title = قائم ڪيل
| established_date = 1781ع
| established_title2 = نالو رکيو
| established_date2 = 29 اپريل 1812ع
| established_title3 = 
| established_date3 = 
| unit_pref = 
| area_footnotes = 
| area_land_km2 = 
| area_water_km2 = 
| area_total_km2 = 70
| population_as_of = 2012
| population_footnotes = &lt;ref name=census&gt;{{cite report |title=Guyana Population and Housing Census 2012: Preliminary Report |url=https://statisticsguyana.gov.gy/wp-content/uploads/2019/10/2012_Preliminary_Report.pdf |page=23 |publisher=Bureau of Statistics, Guyana |date=June 2014 |access-date=23 May 2016 |archive-date=10 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010130705/https://statisticsguyana.gov.gy/wp-content/uploads/2019/10/2012_Preliminary_Report.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_note = 
| population_total = 118,363
| population_density_km2 = auto
| timezone = [[UTC-4]]
| utc_offset = 
| timezone_DST = 
| utc_offset_DST = 
| coordinates = {{coord|06|48|21|N|58|09|03|W|region:GY|display=inline,title}}
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 0
| blank1_name = [[Köppen climate classification|Climate]]
| blank1_info = [[Tropical rainforest climate|Af]]
| postal_code_type = 
| postal_code = 
| area_codes = 
| website = 
}}
'''جارج ٽائون''' (Georgetown) [[گيانا]] جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو ڊيميراراـ مهيڪا علائقي 4 ۾، ائٽلانٽڪ سمنڊ جي ڪناري تي، ڊيميرارا نديء جي وات تي واقع آهي. ان کي &quot;گارڊن سٽي آف دي ڪيريبين&quot; جو لقب ڏنو ويو آهي. اهو ملڪ جو انتظامي ۽ مالي خدمتن جو مرڪز آهي ۽ شهر گيانا جي جي ڊي پي جو هڪ وڏو حصو آهي. 2012ع جي مردم شماري ۾ شهر جي آبادي 1,18,363 ريڪارڊ ڪئي.

گيانا جي حڪومت جا سڀئي انتظامي ادارا شهر ۾ واقع آهن، جن ۾ پارليامينٽ بلڊنگ، گيانا جي قانون ساز عمارت ۽ اپيل جي ڪورٽ، گيانا جي اعليٰ عدالتي عدالت شامل آهن. اسٽيٽ هائوس (رياست جي سربراه جي سرڪاري رهائش)، گڏوگڏ آفيسون ۽ حڪومت جي سربراه جي رهائش، ٻئي شهر ۾ واقع آهن. ڪيريبين ڪميونٽي (CARICOM)، 15 ميمبرن ۽ پنج ڀائيوارن سان گڏ هڪ بين الاقوامي تنظيم، جو سيڪريٽريٽ  پڻ جارج ٽائون ۾ ٻڌل آهي. 

جارج ٽائون پنهنجي برطانوي نوآبادياتي فن تعمير لاءِ پڻ مشهور آهي، جنهن ۾ ڊگها رنگ ٿيل ٽمبر سينٽ جارج ڪيٿيڊرل ۽ مشهور اسٽيبروڪ مارڪيٽ شامل آهن.
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:جارج ٽائون، گيانا]]
[[زمرو:گيانا]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:گيانا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]
[[زمرو:ارڙنهين صدي ۾ قائم ٿيل آباد جڳهون]]</text>
      <sha1>bfnfomt6nkusci2x2s1900zm8bgq0e7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:مصوري</title>
    <ns>14</ns>
    <id>79997</id>
    <revision>
      <id>371121</id>
      <parentid>354390</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="208etku946ltx86swl68uz9b7zxc4x8" xml:space="preserve">[[زمرو:جماليات]]
[[زمرو:بصري فنون]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>208etku946ltx86swl68uz9b7zxc4x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:مجسمہ سازي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>79998</id>
    <revision>
      <id>371124</id>
      <parentid>354498</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="0cjxbvewv8a60wm31so3vurphtlky06" xml:space="preserve">[[زمرو:مجسمو]]
[[زمرو:بصري فنون]]
[[زمرو:مجسما سازي]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>0cjxbvewv8a60wm31so3vurphtlky06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سرود</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80021</id>
    <revision>
      <id>371132</id>
      <parentid>322197</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="bi5gnjgbv1u5kmdp3al5tvwiymcn14u" xml:space="preserve">[[File:Sarod_MET_DP-14177-002.jpg|thumb|19 صدي جو سرود، ميٽروپوليٽن ميوزيم آف آرٽ ۾.]]
'''سرود''' (Sarod) هڪ تار وارو ساز آهي، جيڪو [[ننڍو کنڊ|هندستاني ننڍي کنڊ]] ۾ [[مشرقي ڪلاسيڪي موسيقي|هندستاني موسيقي]] ۾ استعمال ٿيندو آهي. [[ستار]] سان گڏ، اهو سڀ کان مشهور ۽ ممتاز سازن مان آهي. &lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://omeka1.grinnell.edu/MusicalInstruments/items/show/19|title=sarod · Grinnell College Musical Instrument Collection|website=omeka1.grinnell.edu|access-date=2019-10-13}}&lt;/ref&gt; اها، ستار جي مٺي، اونڌي رچائي سان ڀرپور بناوت، همراهيءَ جي تارن سان، جيڪا اُن کي گونجندڙ ڪيفيت ڏئي ٿي، جي ابتڙ هڪ اونھي، وزني، خود شناسي آواز لاءِ سڃاتو وڃي ٿو.  هڪ گٽار وانگر اوزار، اهو نوٽس جي وچ ۾ مسلسل سلائڊ پيدا ڪري سگهي ٿو جنهن ''کي مينڊ'' (گليسندي) طور سڃاتو وڃي ٿو، جيڪي هندستاني موسيقي ۾ اهم آهن.&lt;ref&gt;{{حوالو ويب|url=https://www.umass.edu/newsoffice/article/classical-indian-musician-amjad-ali-khan|title=Classical Indian Musician Amjad Ali Khan to Perform March 1 at FAC|publisher=Office of News &amp; Media Relations|access-date=2019-10-13}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;- {{حوالو ويب|url=https://www.itcsra.org/meend|title=ITC Sangeet Research Academy|website=www.itcsra.org|access-date=2019-10-13}}&lt;/ref&gt;
==پڻ ڏسو==
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:راڳ]]
[[زمرو:موسيقي]]
[[زمرو:موسيقي جا اوزار]]
[[زمرو:فن مواد]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>bi5gnjgbv1u5kmdp3al5tvwiymcn14u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:راڳ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>80024</id>
    <revision>
      <id>371118</id>
      <parentid>292645</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="sl6hj4pxon92l3zt2rdlhdqaunlzdda" xml:space="preserve">[[زمرو:شاعري]]
[[زمرو:موسيقي]]
[[[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>sl6hj4pxon92l3zt2rdlhdqaunlzdda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:بصري فنون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>80626</id>
    <revision>
      <id>371115</id>
      <parentid>297190</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="exhue08iuk6jb38jbfa46fmn1d2d0u2" xml:space="preserve">[[زمرو:فن]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>exhue08iuk6jb38jbfa46fmn1d2d0u2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:نقشا نگار</title>
    <ns>14</ns>
    <id>81510</id>
    <revision>
      <id>371103</id>
      <parentid>303760</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="jaxc8kl97eotdhkn8dposg1r06gir0f" xml:space="preserve">
[[زمرو:نقشا]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>jaxc8kl97eotdhkn8dposg1r06gir0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ٽيڪنيشئين</title>
    <ns>14</ns>
    <id>83455</id>
    <revision>
      <id>371099</id>
      <parentid>322591</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="sod640qsds6k1nxisqnoxjrrh6ln8pw" xml:space="preserve">
[[زمرو:پيشا]]
[[زمرو:ٽيڪنالاجي]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>sod640qsds6k1nxisqnoxjrrh6ln8pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:مجسما ساز</title>
    <ns>14</ns>
    <id>83685</id>
    <revision>
      <id>371106</id>
      <parentid>324256</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="5nqjov6p1w1t3e0s613usie0qgip3xv" xml:space="preserve">[[زمرو:فنڪار]]
[[زمرو:مجسمه سازي]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>5nqjov6p1w1t3e0s613usie0qgip3xv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371107</id>
      <parentid>371106</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:مجسمه سازي]]; added [[Category:مجسما سازي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="51ahff33xorf6es29ehzvhxgk9ovvc2" xml:space="preserve">[[زمرو:فنڪار]]
[[زمرو:مجسما سازي]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>51ahff33xorf6es29ehzvhxgk9ovvc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:مصور</title>
    <ns>14</ns>
    <id>83686</id>
    <revision>
      <id>371108</id>
      <parentid>324258</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="6at5xe4h0c1d1hlw1j13f7xr6rov9v8" xml:space="preserve">[[زمرو:فنڪار]]
[[زمرو:مصوري]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>6at5xe4h0c1d1hlw1j13f7xr6rov9v8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ايچي پريفيڪچر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84027</id>
    <revision>
      <id>371227</id>
      <parentid>367688</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>371227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20769" sha1="5rcox1jcv75rzbe828lp15owbcg2dkw" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ايچي پريفيڪچر&lt;br&gt;Aichi Prefecture
| native_name = {{nobold|{{lang|ja|愛知県}}}}
| settlement_type = [[صوبو|پريفيڪچر]]
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a = Tenshuhonmaru.jpg
| photo2a = Atsuta Shrine.jpg
| photo2b = Kōrankei.jpg
| photo3a = Iragomisaki.jpg
| photo3b = Inuyamamatsuri1.jpg
| spacing = 2
| color_border = white
| color = white
| size = 280
| position = center
| space = 2
}}
| image_caption = '''مٿيان کان، گھڙي وار:'''&lt;br/&gt;{{hlist|ناگويا قلعو|اتسوما سماڌي|ڪيپ اراگو|اينوياما قلعو (تهوار)|جپونڪم گلن سان ڍڪيل، ڪورانڪائي گھاٽي}}
| image_flag = Flag of Aichi Prefecture.svg
| flag_size = 100px
| image_blank_emblem = Emblem of Aichi Prefecture.svg
| blank_emblem_size = 80px
| blank_emblem_type = نشان
| image_map = {{maplink|frame=yes|frame-align=center|plain=yes|frame-width=265|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8}}
| image_map1 = Map of Japan with highlight on 23 Aichi prefecture.svg
| subdivision_type = [[ملڪ]]
| subdivision_name = {{flag|Japan}}
| subdivision_type1 = علائقو
| subdivision_name1 = چوبو (ٽوڪائي)
| subdivision_type2 = [[ٻيٽ]]
| subdivision_name2 = [[هونشو]]
| seat_type = [[راڄڌاني| گادي وارو شهر]]
| seat = [[ناگويا]]
| parts_type = ذيلي ورهاستون
| parts_style = para
| p1 = [[ضلعو|ڊسٽرڪٽ]]: 7
| leader_title = گورنر
| leader_name = هائيديڪي اوميورا
| area_total_km2 = 5172.92
| area_water_percent = 5.4
| area_rank = 27هون
| population_footnotes = 
| population_total = 7552873
| population_as_of = پهرين آڪٽوبر، 2019ع
| population_rank = چوٿون
| population_density_km2 = auto
| demographics_type2 = مجموعي گهريلو پيداوار (GDP)
| demographics2_footnotes = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府|url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924062316/https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |archive-date=24 September 2023 |access-date=18 May 2023 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}&lt;/ref&gt;
| demographics2_title1 = Total
| demographics2_info1 = [[JP¥]] 40,911 billion&lt;br /&gt;[[US$]] 375.3 billion (2019)
| iso_code = JP-23
| website = {{URL|http://www.pref.aichi.jp/global/en/index.html}}
| anthem = &quot;われらが愛知&quot;&lt;br&gt;(واريرا گا ايچي)
| leader_title1 = آبادي
| leader_name1 = 75,52,873 (2019)
| total_type = پريفيڪچر
}}
'''ايچي پريفيڪچر''' (&lt;small&gt;'''[[انگريزي ٻولي|انگريزي]]: Aichi Prefecture؛ [[جاپاني ٻولي|جاپاني]]: 愛知県، ايچي-ڪين؛ ج&lt;span style=&quot;font-weight: normal&quot;&gt;&lt;span class=&quot;IPA-label IPA-label-small&quot;&gt;اپاني تلفظ:&lt;/span&gt; &lt;span lang=&quot;ja-Latn-fonipa&quot; class=&quot;IPA nowrap&quot;&gt;&amp;#x5B; aꜜi.tɕi,&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt; &lt;/span&gt;ai.tɕi̥ꜜ.keɴ &amp;#x5D;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;'''&lt;/small&gt;) [[جاپان]] جو هڪ پريفيڪچر آهي جيڪو [[هونشو]] جي چوبو ريجن ۾ واقع آهي. ايچي پريفيڪچر جي آبادي (1 جنوري، &lt;small&gt;2025ع&lt;/small&gt; تائين) &lt;small&gt;'''74,61,111'''&lt;/small&gt; هئي ۽ جاگرافيائي علائقو 5,172.92 چورس ڪلوميٽر (1,997.28 چورس ميل) آهي. آبادي جي گهاٽائي 1,442 آبادي في چورس ڪلوميٽر (3,730 في چورس ميل) آهي. پريفيڪچر جي حدون اولهه ۾ مائي پريفيڪچر، اتر ۾ گيفو ۽ ناگانو پريفيڪچر ۽ اوڀر ۾ شيزوڪا پريفيڪچرسان ملن ٿيون. [[ناگويا]] صوبي جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. 

==جائزو==
ناگويا ايچي پريفيڪچر جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر ۽ جاپان جو چوٿون وڏو شهر آهي. ٻين وڏن شهرن ۾ ٽويوٽا، اوڪازاڪي ۽ ايچينوميا شامل آهن. ايچي پريفيڪچر ۽ ناگويا شهر چوڪيو ميٽروپوليٽن علائقي (جاپان ۾ ٽيون وڏو ميٽروپوليٽن علائقو ۽ دنيا جي سڀ کان وڏي ميٽروپوليٽن علائقن مان هڪ) جو مرڪز بڻجن ٿا. ايچي پريفيڪچر جاپان جي پئسفڪ سمنڊ جي ساحل تي واقع آهي ۽ ٽوڪائي علائقي (چوبو علائقي ۽ ڪنسائي علائقي جو هڪ ذيلي علائقو) جو حصو بڻجي ٿو. ايچي پريفيڪچر ٽويوٽا موٽر ڪارپوريشن جو گهر آهي. ايچي پريفيڪچر ۾ (هگاشياما زو ۽ بوٽنيڪل گارڊن)، دي چوبو سينٽريئر انٽرنيشنل ايئرپورٽ ۽ ليگولينڊ جاپان ريسارٽ سان ڪيترائي سياحت جا هنڌ آهن.. 
==جاگرافي==
[[File:Map of Aichi Prefecture Ja.svg|thumb|200px|&lt;small&gt;'''ايچي صوبي جو نقشو'''&lt;br /&gt;{{legend0|#D8E|نامزد شهر}} {{legend0|#EAB|شهر}} {{legend0|#ED9|قصبا}} {{legend0|#BFE|ڳوٺ}}&lt;/small&gt;]]
[[File:090408 aichi kenchou.jpg|thumb|200px|&lt;small&gt;'''ايچي جي صوبائي حڪومت جو دفتر'''&lt;/small&gt;]]
[[File:Mikawa Bay Aichi Japan SRTM.jpg|thumb|200px|&lt;small&gt;'''&quot;ميڪاوا بي&quot; نار جي سيٽلائيٽ تصوير'''&lt;/small&gt;]]
جاپاني مکيه ٻيٽ [[هونشو]] جي مرڪز جي ويجهو واقع، ايچي پريفيڪچر ڏکڻ ۾ آئسي ۽ ميڪاوا جي نارن سان لڳي ٿو. اهو اوڀر ۾ [[شيزوڪا پريفيڪچر]]، اتر-اوڀر ۾ [[ناگانو پريفيڪچر]]، اتر ۾ [[گيفو پريفيڪچر]] ۽ اولهه ۾ [[ميئي پريفيڪچر]] سان ڳنڍيل آهي. هن جي ڊگهائي اوڀر کان اولهه ۾ 106 ڪلوميٽر (66 ميل) ۽ ويڪرائي ڏکڻ کان اتر ۾ 94 ڪلوميٽر (58 ميل) آهي، جيڪا &quot;نيوبئي ميدان&quot; جو هڪ وڏو حصو ٺاهيندي آهي. اها 5,172 چورس ڪلوميٽر (1,997 چورس ميل) جي پکيڙ سان، جاپان جي ڪل مٿاڇري واري علائقي جو تقريباً %1.36 آهي. سڀ کان اچي جڳهه &quot;چوسوياما جبل&quot; آهي، جيڪو سمنڊ جي سطح کان 1,415 ميٽر (4,642 فوٽ) مٿي آهي.

پريفيڪچر جو اولهه وارو حصو [[ناگويا]]، جاپان جي ٽيون وڏي شهر ۽ ان جي مضافات تي مشتمل آهي، جڏهن ته اوڀر وارو حصو گهٽ آبادي وارو آهي، پر ڪيترائي وڏا صنعتي مرڪز اڃان موجود آهن. ان جي مضبوط معيشت جي ڪري، آڪٽوبر، 2005ع - آڪٽوبر، 2006ع جي عرصي ۾، [[ٽوڪيو پريفيڪچر]] کي %7.4 جي شرح سان پوئتي ڇڏي، اهو [[سائيٽئما پريفيڪچر|سائيٽئما]] کان پوءِ، آبادي جي لحاظ کان سڀ کان تيز وڌندڙ پريفيڪچر هو.   

پهرين اپريل، 2012ع تي صوبي جي ڪل زميني ايراضي جو 23 سيڪڙو ايچي-ڪوگن، هئڊا-ڪاسوگاوا، ميڪاوا-وان ۽ ٽينريو-اوڪوميڪاوا [[قومي پارڪ|ڪواسي قومي پارڪن]] ۽ ست ٻين صوبائي پارڪن سميت فطري پارڪ طور نامزد ڪيو.

==تاريخ==
اصل ۾، علائقو ٻن پريفيڪچر، اواري ۽ ميڪاوا ۾ ورهايو ويو هو. ميجي بحالي کانپوءِ، اواري ۽ ميڪاوا هڪ واحد وجود ۾ متحد ٿي ويا. سال 1871ع ۾، &quot;هان سسٽم&quot; جي خاتمي کانپوءِ، اواري (چيتا جزيره نما جي استثنا سان) ناگويا پريفيڪچر جي طور تي قائم ڪيو ويو،  جڏهن ته ميڪاوا چيتا جزيره نما سان گڏ ٿي نوڪاتا پريفيڪچر ٺاهيو. اپريل 1872ع ۾ ناگويا پريفيڪچر جو نالو تبديل ڪري ايچي پريفڪچر رکيو ويو ۽ ساڳئي سال 27 نومبر تي نوڪاتا پريفيڪچر سان گڏ متحد ٿي ويو.

پريفڪچر جي حڪومت ناگويا ۾ ايچي پريفڪچر گورنمينٽ آفيس ۾ واقع آهي. جيڪو اواري جو پراڻو گاديءَ جو هنڌ آهي. 1871ع کان ايچي پريفيڪچر پوليس ۽ اڳوڻيون تنظيمون، پريفيڪچر ۾ قانون لاڳو ڪرڻ جون ذميوار آهن. ايڪسپو 2005ع، &quot;سيٽو&quot; ۽ ناگاڪوٽئ ۾ منعقد ڪئي وئي. 
==نالو==
&quot;مانيوشو&quot; جي ٽئين جلد ۾ تاڪيچي ڪوروهيتو جي هڪ نظم آهي جيڪا پڙهي ٿي:   

&quot;ڪوُنج جو روئڻ، ساڪورادا کي سڏيندو آهي ۽ اهو لهر وانگر آواز ڏئي ٿو، مان ڪوُنج جو روئڻ ٻڌڻ لاءِ ايويچي ميدان  مان وهي رهيو آهيان.&quot;  

ايويچي نالو &quot;ايچي&quot; جو اصل روپ آهي ۽ فوجيمي ٽائيڊل ميدان،   اهو سڀ ڪجهه آهي، جيڪو اڳئين ايويچي-گاتا جو باقي آهي، اهو هاڻي هڪ محفوظ علائقو آهي.  

ڪجهه وقت لاءِ ناگويا ۽ هٽا اسٽيشنن جي وچ ۾ ڪانسائي لائين (ان وقت ڪانسائي ريلوي) تي هڪ ايچي اسٽيشن موجود هئي، پر ان جو ڪردار آونامي لائن تي ساساشيما-ريبو اسٽيشن ۽ ڪنٽيٽسو ريلوي ناگويا لائن تي ڪومينو اسٽيشن کان مٿي ٿي ويو.

==ورهاست==

'''شهر'''

اٺٽيهه شهر ايچي صوبي ۾ واقع آهن.
# اسائي
# ائما
# انجو
# چيريو
# چيتا
# گاماگوري
# هانڊا
# هيڪنئن
# اچينوما
# انازاوا
# انوياما
# ايواڪورا 
# ڪيئريا
# ڪاسوگائي
# کٽاناگويا 
# ڪيوسو 
# ڪوماڪي
# ڪنيئن
# ميوشي
# ناگاڪوٽا
# [[ناگويا]] ([[راڄڌاني]])
# نئشيو
# نئشين
# اوڪازاڪي
# اوبو
# اورياسي
# سيٽو
# شنشيرو
# ٽيئيرا
# تاڪاهاما
# ٽوڪونامي
# ٽوڪائي
# ٽويوياڪ
# ٽويوهاشي
# ٽويوڪاوا
# ٽويوٽا
# سوشيما
# ياتومي

'''قصبا ۽ ڳوٺ'''
* '''ايچي ڊسٽرڪٽ'''
** ٽوگو 
* '''آما ڊسٽرڪٽ''' 
** ڪانئي 
** اوهارو 
** توبيشيما 
* '''چائيتا ڊسٽرڪٽ'''
** اگوئي 
** هيگاشيورا 
** ميهاما 
** ميناميچيتا 
** تاڪيٽو 
* '''ڪتاشيتارا ڊسٽرڪٽ'''
** شيتارا 
** توئي 
** ٽويونئ 
* '''نيشيڪاسوگائي ڊسٽرڪٽ'''
** ٽويواما 
* '''نائيوا ڊسٽرڪٽ'''
** فوسو  
** گوچي 
* '''نوڪاتا ڊسٽرڪٽ'''
** ڪوٽا
{{colend}}

==آباديات==
[[File:Aichi prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|287x287px|سال 2020ع ۾ ايچي پريفيڪچر جي آبادي جو جائزو]]
سال 2020ع تائين، ايچي پريفيڪچر جي آبادي ۾ %50.03 مرد ۽ %49.97 عورتون هيون، جڏهن تي آبادي ۾ پرڏيهين جو تناسب ٻه سيڪڙو (139,540 رهواسي) هو.

'''آبادي جي عمر جي لحاظ کان ورهاست (2020)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; | عمر
! scope=&quot;col&quot; |ڪل آبادي جو %
! scope=&quot;col&quot; |مرد آبادي جو %
! scope=&quot;col&quot; |عورتن جي آبادي جو %
|- align=&quot;right&quot;
! 0–9
| 10.21 || 10.45 || 9.96
|- align=&quot;right&quot;
! 10–19
| 10.75 || 11.02 || 10.48
|- align=&quot;right&quot;
! 20–29
| 15.23 || 15.71 || 14.75
|- align=&quot;right&quot;
! 30–39
| 14.81 || 15.31 || 14.30
|- align=&quot;right&quot;
! 40–49
| 12.21 || 12.41 || 12.01
|- align=&quot;right&quot;
! 50–59
| 15.22 || 15.31 || 15.12
|- align=&quot;right&quot;
! 60–69
| 11.31 || 11.22 || 11.41
|- align=&quot;right&quot;
! 70–79
| 6.76 || 6.01 || 7.52
|- align=&quot;right&quot;
! 80 کان مٿيان 
| 3.12 || 2.01 || 4.23
|- align=&quot;right&quot;
! نامعلوم 
| 0.38 || 0.55 || 0.22
|}
==ٽرانسپورٽ==

==تعليم==
==ثقافت==
===راندين===
===فيسٽيول ۽ واقعا===
==سياحت==
[[File:Tenshuhonmaru.jpg|thumb|ناگويا قلعو]]
[[File:Osukannon.jpg|thumb|اوسو ڪانون، ناڪا، ناگويا]]
[[File:Toyotasangyoukinen5.JPG|thumb|ٽويوٽا صنعت ۽ ٽيڪنالاجي جو عجائب گهر ]]
[[File:SCMaglev and Railway Park in Aichi Prefecture.jpg|thumb|[[SCMaglev and Railway Park]]]]
[[File:Daijuji sanmon.jpg|thumb|[[Daiju-ji]]]]
[[File:Taiheiyou long beach.jpg|thumb|Akabane Beach, Tahara]]
[[File:138tower park.jpg|thumb|Twin Arch 138 Tower in Kiso River Park, Ichinomiya]]
Notable sites in Aichi include the [[Meiji Mura]] open-air architectural museum in [[Inuyama, Aichi|Inuyama]], which preserves historic buildings from Japan's [[Meiji period|Meiji]] and [[Taishō period|Taishō]] periods, including the reconstructed lobby of [[Frank Lloyd Wright]]'s old [[Imperial Hotel, Tokyo|Imperial Hotel]] (which originally stood in Tokyo from 1923 to 1967).

Other popular sites in Aichi include the tour of [[Toyota]] car factory in the city by the same name, the monkey park in Inuyama, and the castles in [[Nagoya]], [[Okazaki, Aichi|Okazaki]], [[Toyohashi]], and Inuyama.

Aichi Prefecture has many wonderful beaches. For example, [[Himakajima]] Beach, Shinojima Beach, Akabane Beach and Utsumi Beach.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Atsuta Shrine.jpg|[[Atsuta Shrine]]
Toyokawainari honden.jpg|[[Toyokawa Inari]]
Castle in Inuyama.JPG|[[Inuyama Castle]]
Kiyosu-jo&amp;ote-bashi.jpg|[[Kiyosu Castle]] and Kiyosu Castle Park in Kiyosu
Okazakijo2.JPG|[[Okazaki Castle]]
Tokugawabijutsukan1.JPG|[[Tokugawa Art Museum]]
Meijimurabunkazai15.JPG|[[Meiji-mura]]
TOYOTA AUTOMOBILE MUSEUM.JPG|[[Toyota Automobile Museum]]
FLIGHT OF DREAMS4.jpg|[[Chubu Centrair International Airport#Ongoing projects|Flight of Dreams]]
Yakimonosanpomichi1.JPG|[[Tokoname]] pottery footpath
LAGUNA TEN BOSCH.jpg|[[Lagunasia|Laguna Ten Bosch]]
Chidorigahama１.jpg|Utsumi Beach(Chidorigahama)
Himakajima8.JPG|[[Himakajima]]
Shinojima1.jpg|[[Shinojima]]
Sakushima5.jpg|Sakushima
Nishiura Enchi1.jpg|Nishiura Onsen
Morikoro Park.JPG|Site of Expo 2005
Tahana nanohana.jpg|Field Mustard, Tahara
Higashiyama botanical gardens-01.jpg|[[Higashiyama Zoo and Botanical Gardens]]
Port of Nagoya Public Aquarium1.jpg|[[Port of Nagoya Public Aquarium]]
Chiiwakyo4.jpg|[[Chiiwa Gorge]]
Horaijisan1.jpg|Mount Hōraiji
Senmishikizakura1.jpg|Obara shikizakura
Mt.Tyausu Moss phlox.jpg|[[Chausuyama (Aichi)|Chausuyama]] Plateau
Ajisainosato1.jpg|Katahara Onsen(Hydrangea Park)
Matsudairago1.jpg|The ruins of [[Matsudaira clan|Matsudaira]]
Sakurabuchi park2.JPG|Sakurabuchi Park
Yotsuyanosenmaida.jpg|Thousand Rice Paddies of Yotsuya
Kisogawazutsumi.JPG|Kisogawazutsumi
Noma lighthouse.jpg|[[Nomazaki Lighthouse]]
Irago view hotel.jpg|View of [[Cape Irago]] from Irago Ocean Resort
File:Legoland japan.jpg|[[Legoland Japan]]
&lt;/gallery&gt;

==تهوارون ۽ تقريبون==
;يونيسڪو غير معمولي ثقافتي ورثو
*اواري سوشيما ٽينوسائي متسوري (آيسائي سوشيما) 
*انوياما فيسٽيول (انوياما) 
* ڪاميزاڪي شيوهي فيسٽيول (هندا) 
*چيريو فيسٽيول (چيريو)
*سناري فيسٽيول (آما ضلعي ڪني)
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Tsushimatennosai1.JPG|اواري سوشيما ٽينوسائي متسوري
Inuyama Festival.jpg|انوياما فيسٽيول
Kamezakishiohi Festival2.jpg|ڪاميزاڪي شيوهي فيسٽيول
Tiryuumatsuri7.JPG|چيريو فيسٽيول
Sunarimatsuri1.JPG|سناري فيسٽيول
&lt;/gallery&gt;
;ٻيا
* ستسئي-چو/ ڊيڪيماچي-ٽينو فيسٽيول (ناگويا هاگاشي-ڪو)
*ناگويا فيسٽيول (ناگويا سٽي)
* ميا فيسٽيول (گاماگوري) 
* ٽويوهاما سمنڊ بريم فيسٽيول (چيتا ضلعي مينامچيتا شهر) 
*اڪاوا فيسٽيول (هونڊا) 
*هونين متسوري (ڪومڪي) 
* اومانتو فيسٽيول (تاڪاهاما) 
*ڪونو ميا هداڪا متسوري (انازوا) 
* تيزتسو متسوري (ٽويوهشي ٽويوڪاوا)
*ناگاشينو فيسٽيول (شنشيرو) 
*مانڊو فيسٽيول 
* اشڪي لالٽين فيسٽيول (نشيو) 
*تاوبا فائر فيسٽيول (نشيو)
*اواري سوشيما خزاں فيسٽيول (سوشيما)
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Nagoyamatsuri7.JPG|ناگويا فيسٽيول
Tokugawaendashizoroe1.JPG|ستسئي-چو/ ڊيڪيماچي-ٽينو فيسٽيول
Miyamatsuri.JPG|ميا فيسٽيول
Taimatsuri1.jpg|ٽويوهاما سمنڊ بريم فيسٽيول
File:Okkawamatsuri2.jpg|اڪاوا فيسٽيول
File:Hōnen Matsuri 6.JPG|هونين متسوري
File:おまんと祭り.JPG|اومانتو فيسٽيول
File:Kounomiya-hadakamaturi.jpg|ڪونوميا هداڪا متسوري
File:Toyokawatezutsu.jpg|ٽويوڪاوا تيزتسو متسوري
File:Nagashinofestival.JPG|ناگاشينو فيسٽيول
File:Kariyamandomatsuri.jpg|مانڊو فيسٽيول
File:Mikawa Isshiki Lantern Festival.jpg|اشڪي لالٽين فيسٽيول
File:Toba Fire Festival3.jpg|تاوبا فائر فيسٽيول
File:Owari Tsushima autumn festival1.jpg|اواري سوشيما خزاں فيسٽيول
&lt;/gallery&gt;

==بين الاقوامي تعلقات==
==ٻڙيا علائقا ۽ ڀينر شهر==
[[File:Expo 2005 Flaggs and Corporate Pavillion Zone.jpg|thumb|200px|ايڪسپو 2005]]
*{{Flagicon|AUS}} [[وڪٽوريا]]، [[آسٽريليا]]
*{{Flagicon|China}} [[جئانگسو صوبو|جيانگسو صوبو]]، [[چين]] 
*{{flagicon|THA}} [[بينڪاڪ]]، [[ٿائيلينڊ]]
*{{flagicon|China}} [[گوئينگڊانگ صوبو|گوانگ ڊونگ]]، [[چين]]
*{{flagicon|KOR}} [[گيونگي صوبو]]، [[ڏکڻ ڪوريا]]
*{{Flagicon|USA}} [[ٽيڪساس|ٽيڪساس رياست]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون]]
*{{Flagicon|Vietnam}} [[هو چي منھ شهر|هو چي منه شهر]]، [[ويٽنام]]
*{{Flagicon|USA}} [[واشنگٽن رياست]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون]]
*{{Flagicon|BEL}} [[بروسیلز]]، [[فليمش ريجن]]، [[والونيا]]، [[بيلجيم]]
*{{Flagicon|USA}} [[انڊيانا|انڊيانا رياست]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون]]
*{{Flagicon|USA}} [[ڪينٽڪي|ڪينٽڪي رياست]]، [[آمريڪا جون گڏيل رياستون]]
* {{پرچم|فرانس}} [[فرانس|آڪسيٽنيا انتظامي علائقو]]
*{{Flagicon|BRA}}  [[سائو پالو|ساؤ پولو رياست]]، [[برازيل]]
==گيلري==
'''شهر'''
&lt;gallery&gt;
File:Take Island from Mount Togami.jpg|[[گاماگوري]]
File:Inuyamamatsuri1.jpg|انوياما
File:Nagoya TV Tower1.jpg|[[ناگويا]]
File:Okazaki city.jpg|اوڪازاڪي
File:Kōrankei.jpg|[[ٽويوٽا]]
File:Tsushimajinja3.JPG|سوشيما
File:ToyohashiSkyline02.jpg|ٽويوهاشي
File:Kaniegawa.JPG|ڪانئي، آما ڊسٽرڪٽ 
File:Kankonouen.JPG|ميناميچيتا، چائتا ڊسٽرڪٽ 
File:Chausuyama02.jpg|ٽويونئ، ڪيتاشيتارا ڊسٽرڪٽ 
File:Cherry blossoms on the gojo river.jpg|آگوچي، نوا ڊسٽرڪٽ 
File:Front Approach to Honkoji Temple (Kota Town).jpg|ڪوٽا، نوڪاتا ڊسٽرڪٽ 
&lt;/gallery&gt;

'''قصبا ۽ ڳوٺ'''
&lt;gallery&gt;
File:Kaniegawa.JPG|[[Ama District, Aichi|Ama District]], [[Kanie, Aichi|Kanie]]
File:Kankonouen.JPG|[[Chita District, Aichi|Chita District]], [[Minamichita, Aichi|Minamichita]]
File:Chausuyama02.jpg|[[Kitashitara District, Aichi|Kitashitara District]], [[Toyone, Aichi|Toyone]]
File:Cherry blossoms on the gojo river.jpg|[[Niwa District, Aichi|Niwa District]], [[Ōguchi, Aichi|Ōguchi]]
File:Front Approach to Honkoji Temple (Kota Town).jpg|[[Nukata District, Aichi|Nukata District]], [[Kōta, Aichi|Kōta]]
&lt;/gallery&gt;

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons category}}
*
*{{Official website|http://www.pref.aichi.jp/global/en/index.html}}
*[https://www.aichi-now.jp/en/ Aichi Now-Official Site for Tourism Aichi]
*[http://www.busho-aichi.jp/english/index.html Aichi, HOME of the Samurai Spirit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127211102/http://www.busho-aichi.jp/english/index.html |date=27 November 2013 }}
{{Authority control}}

[[زمرو:ايچي پريفيڪچر]]
[[زمرو:چوبو ريجن]]
[[زمرو:جاپان جا پريفڪچر]]
[[زمرو:چوبو ريجن جا پريفيڪچر]]

==حوالا==
{{حوالا}}</text>
      <sha1>5rcox1jcv75rzbe828lp15owbcg2dkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:نارائو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>86101</id>
    <revision>
      <id>371218</id>
      <parentid>337662</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="bdqkayauqmj7bmrtw710zxb2m03skw9" xml:space="preserve">[[زمرو:خالي زمرو]]</text>
      <sha1>bdqkayauqmj7bmrtw710zxb2m03skw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:مجسما سازي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>88494</id>
    <revision>
      <id>371125</id>
      <parentid>354497</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="dasyg2apm5t6a2etexw9vifdufwilz8" xml:space="preserve">[[زمرو:فنون لطيفه]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>dasyg2apm5t6a2etexw9vifdufwilz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ماهر تعمير</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89801</id>
    <revision>
      <id>371105</id>
      <parentid>354503</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="nqrw0dmnhvlob8u82vrpa3x96n7fs2u" xml:space="preserve">[[زمرو:فنڪار]]
[[زمرو:فن تعمير]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>nqrw0dmnhvlob8u82vrpa3x96n7fs2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سليمان پھريون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90267</id>
    <revision>
      <id>371159</id>
      <parentid>356223</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:عثماني دور جون شخصيتون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4004" sha1="1j0xyr6g1gti1qv946563qnffivr93o" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name             = سلطان سليمان عاليشان
| native_name      = سلطان سليمان قانونی
| image            = Sultan_Suleiman_the_Magnificent_by_Titian.jpg
| caption          = مشهور مصور تيتيان پاران ٺاهيل سلطان سليمان جو پورٽريٽ
| office           = 10هون [[عثماني سلطنت|عثماني سلطان]]
| term_start       = 30 سيپٽمبر 1520ع
| term_end         = 6 سيپٽمبر 1566ع
| predecessor      = سليم اول
| successor        = سليم ٻيون
| birth_date       = 6 نومبر 1494ع
| birth_place      = طرابزون، عثماني سلطنت
| death_date       = 6 سيپٽمبر 1566ع (عمر 71 سال)
| death_place      = سگيٽوار، هنگري
| burial_place     = سليمانيه مسجد، استنبول
| signature        = Tughra_of_Suleiman_the_Magnificent.svg
}}

'''سلطان سليمان اول''' (Suleiman I؛ 1494ع – 1566ع)، جيڪو مغرب ۾ '''سليمان عاليشان''' (Suleiman the Magnificent) ۽ مشرق ۾ پنهنجي انصاف پسندي سبب '''سليمان قانوني''' جي نالي سان مشھور آهي، 1520ع کان 1566ع تائين [[عثماني سلطنت]] جو سلطان هو. سندس دور حڪومت عثماني سلطنت جي سياسي، فوجي ۽ اقتصادي طاقت جو عروج سمجهيو ويندو آهي.

== فوجي فتوحات ==
سلطان سليمان پنهنجي پيءُ سليم اول کان پوءِ تخت تي ويٺو ۽ جلد ئي يورپ جي عيسائي طاقتن خلاف مهمون شروع ڪيون:
* '''يورپ:''' 1521ع ۾ بيلگريڊ ۽ 1522ع ۾ روڊس ٻيٽ فتح ڪيو. 1526ع ۾ &quot;موهاچ جي جنگ&quot; ۾ هنگري جي بادشاهت جو زور ٽوڙي ڇڏيو.
* '''ويانا جو گهيرو:''' 1529ع ۾ هن ويانا جو گهيرو ڪيو، پر سخت سيءُ ۽ موسم جي خرابيءَ سبب هو اڳتي نه وڌي سگهيو.
* '''مشرق:''' هن صفوي سلطنت (ايران) خلاف جنگيون وڙهيون ۽ ميسوپوٽيميا (عراق) کي سلطنت ۾ شامل ڪيو.
* '''سامونڊي طاقت:''' عثماني بحريه ميڊيٽرينين (ڀونوچ سمنڊ) کان وٺي ڳاڙهي سمنڊ ۽ خليج فارس تائين پنهنجو قبضو برقرار رکيو.

== قانوني ۽ سماجي سڌارا ==
سلطان سليمان کي &quot;قانوني&quot; ان ڪري چيو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته هن عثماني نظام ۾ وڏيون قانوني تبديليون آنديون:
* هن مذهبي قانون (شريعت) ۽ سلطان جي جاري ڪيل قانونن (قانون) کي گڏ ڪري هڪ نئون نظام تيار ڪرايو.
* هن ٽيڪس، تعليم ۽ ڏوهن جي سزائن بابت قانونن کي منظم ڪيو ته جيئن عام ماڻهن سان انصاف ٿي سگهي.

== ثبات ۽ ورثو ==
سلطان سليمان جو دور فن، ادب ۽ تعميرات جو سنهري دور هو. مشهور معمار '''سنان''' (Sinan) هن دور ۾ سليمانيه مسجد جهڙا شاهڪار تعمير ڪيا.
* '''حرم جو اثر:''' سليمان عثماني روايتن جي خلاف پنهنجي ٻانهي '''خرم سلطان''' (Roxelana) سان شادي ڪئي، جنهن سان عثماني تاريخ ۾ &quot;عورتن جي سلطنت&quot; جو دور شروع ٿيو.
* 1566ع ۾ سندس وفات کانپوءِ سليم ٻيون تخت تي ويٺو. مؤرخن موجب سليمان جي وفات عثماني تاريخ جو هڪ وڏو موڙ هئي، جنهن کانپوءِ سلطنت جي جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آيون.

== حوالا ==
{{reflist}}

[[زمرو:عثماني سلطان]]
[[زمرو:ترڪي جي تاريخ]]
[[زمرو:1494ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1566ع جون وفاتون]]
[[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]</text>
      <sha1>1j0xyr6g1gti1qv946563qnffivr93o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>معمار سنان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90571</id>
    <revision>
      <id>371150</id>
      <parentid>357129</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3262" sha1="quht6fn0x55o9j0iqbn7fkzawaz184e" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = معمار سنان (Mimar Sinan)
| image = Mimar Sinan portrait.jpg
| caption = عثماني دور جو عظيم معمار، معمار سنان.
| birth_date = لڳ ڀڳ 1488ع/1490ع
| death_date = 17 جولاءِ 1588ع (عمر لڳ ڀڳ 98 سال)
| nationality = [[عثماني سلطنت]]
| occupation = معمار، انجنيئر، رياضي دان
| buildings = سليميه مسجد، سليمانيه مسجد، مھمد پاشا سوڪولوويچ پل
| apprentices = صدف ڪار محمد آغا، معمار خيرالدين
}}

'''معمار سنان''' (Mimar Sinan) عثماني سلطنت جو سڀ کان مشهور ۽ عظيم معمار، انجنيئر ۽ رياضي دان هو. هن سلطان سليمان اعظم، سلطان سليم II ۽ سلطان مراد III جي دور ۾ &quot;شاهي معمار&quot; (Chief Royal Architect) طور خدمتون سرانجام ڏنيون.&lt;ref name=&quot;sinan_bio&quot;&gt;Goodwin, J. (2003). A History of Ottoman Architecture. Thames &amp; Hudson.&lt;/ref&gt;

== شروعاتي زندگي ۽ فوجي سفر ==
سنان هڪ سنگ تراش (Stonemason) جو پٽ هو. هن فني تعليم حاصل ڪرڻ کانپوءِ فوج ۾ شموليت اختيار ڪئي ۽ هڪ فوجي انجنيئر طور پاڻ کي مڃايو.
* هن فوجي مهمن دوران قلعا، رستا، پلون ۽ پاڻي جون ناليون (Aqueducts) تعمير ڪرڻ ۾ مهارت حاصل ڪئي.
* اٽڪل 50 سالن جي عمر ۾، کيس سلطنت جو مکيه معمار مقرر ڪيو ويو، جنهن عهدي تي هو لڳ ڀڳ 50 سالن تائين رهيو.

== اهم شاهڪار ==
معمار سنان 300 کان وڌيڪ وڏيون عمارتون تعمير ڪيون، جن ۾ مسجدون، مدرسا، پلون ۽ ڪاروان سرائون شامل آهن:
# '''سليميه مسجد (ايڊرني):''' هن مسجد کي سنان پنهنجو &quot;بهترين شاهڪار&quot; (Masterpiece) قرار ڏنو.
# '''سليمانيه مسجد (استنبول):''' هيءَ سندس سڀ کان مشهور اڏاوت آهي.
# '''مھمد پاشا سوڪولوويچ پل:''' ويشي گراڊ ۾ واقع هيءَ پل انجنيئرنگ جو اعليٰ نمونو آهي.

== اثر ۽ شاگرد ==
سنان کي ويسٽ (اولهه) جي عظيم فنڪار '''مائيڪل اينجلو''' سان تشبيهه ڏني ويندي آهي. سندس تربيت هيٺ ڪيترن ئي معمارن شهرت حاصل ڪئي:
* '''صدف ڪار محمد آغا:''' جنهن استنبول جي مشهور &quot;نيري مسجد&quot; (Sultan Ahmed Mosque) تيار ڪئي.
* '''معمار خيرالدين:''' جنهن موسٽار (Mostar) جي مشهور پل &quot;اسٽاري موسٽ&quot; (Stari Most) جو نقشو ٺاهيو.&lt;ref name=&quot;legacy&quot;&gt;Necipoğlu, G. (2005). The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. Princeton University Press.&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:معمار سنان]]
[[زمرو:انجينيئر]]
[[زمرو:ماهر تعمير]]
[[زمرو:عثماني دور ۾ انجنيئر]]
[[زمرو:عثماني دور ۾ ماهر تعمير]]
[[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]
[[زمرو:1588ع جون فوتگيون]]</text>
      <sha1>quht6fn0x55o9j0iqbn7fkzawaz184e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371151</id>
      <parentid>371150</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3264" sha1="jqv9p9z3i9itsiwvc0esv0l5xsx2t62" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = معمار سنان (Mimar Sinan)
| image = Mimar Sinan portrait.jpg
| caption = عثماني دور جو عظيم معمار، معمار سنان.
| birth_date = لڳ ڀڳ 1488ع/1490ع
| death_date = 17 جولاءِ 1588ع (عمر لڳ ڀڳ 98 سال)
| nationality = [[عثماني سلطنت]]
| occupation = معمار، انجنيئر، رياضي دان
| buildings = سليميه مسجد، سليمانيه مسجد، مھمد پاشا سوڪولوويچ پل
| apprentices = صدف ڪار محمد آغا، معمار خيرالدين
}}

'''معمار سنان''' (Mimar Sinan) عثماني سلطنت جو سڀ کان مشهور ۽ عظيم معمار، انجنيئر ۽ رياضي دان هو. هن سلطان سليمان اعظم، سلطان سليم II ۽ سلطان مراد III جي دور ۾ &quot;شاهي معمار&quot; (Chief Royal Architect) طور خدمتون سرانجام ڏنيون.&lt;ref name=&quot;sinan_bio&quot;&gt;Goodwin, J. (2003). A History of Ottoman Architecture. Thames &amp; Hudson.&lt;/ref&gt;

== شروعاتي زندگي ۽ فوجي سفر ==
سنان هڪ سنگ تراش (Stonemason) جو پٽ هو. هن فني تعليم حاصل ڪرڻ کانپوءِ فوج ۾ شموليت اختيار ڪئي ۽ هڪ فوجي انجنيئر طور پاڻ کي مڃايو.
* هن فوجي مهمن دوران قلعا، رستا، پلون ۽ پاڻي جون ناليون (Aqueducts) تعمير ڪرڻ ۾ مهارت حاصل ڪئي.
* اٽڪل 50 سالن جي عمر ۾، کيس سلطنت جو مکيه معمار مقرر ڪيو ويو، جنهن عهدي تي هو لڳ ڀڳ 50 سالن تائين رهيو.

== اهم شاهڪار ==
معمار سنان 300 کان وڌيڪ وڏيون عمارتون تعمير ڪيون، جن ۾ مسجدون، مدرسا، پلون ۽ ڪاروان سرائون شامل آهن:
# '''سليميه مسجد (ايڊرني):''' هن مسجد کي سنان پنهنجو &quot;بهترين شاهڪار&quot; (Masterpiece) قرار ڏنو.
# '''سليمانيه مسجد (استنبول):''' هيءَ سندس سڀ کان مشهور اڏاوت آهي.
# '''مھمد پاشا سوڪولوويچ پل:''' ويشي گراڊ ۾ واقع هيءَ پل انجنيئرنگ جو اعليٰ نمونو آهي.

== اثر ۽ شاگرد ==
سنان کي ويسٽ (اولهه) جي عظيم فنڪار '''مائيڪل اينجلو''' سان تشبيهه ڏني ويندي آهي. سندس تربيت هيٺ ڪيترن ئي معمارن شهرت حاصل ڪئي:
* '''صدف ڪار محمد آغا:''' جنهن استنبول جي مشهور &quot;نيري مسجد&quot; (Sultan Ahmed Mosque) تيار ڪئي.
* '''معمار خيرالدين:''' جنهن موسٽار (Mostar) جي مشهور پل &quot;اسٽاري موسٽ&quot; (Stari Most) جو نقشو ٺاهيو.&lt;ref name=&quot;legacy&quot;&gt;Necipoğlu, G. (2005). The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. Princeton University Press.&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:معمار سنان]]
[[زمرو:انجنيئرنگ]]
[[زمرو:ماهر تعمير]]
[[زمرو:عثماني دور ۾ انجنيئر]]
[[زمرو:عثماني دور ۾ ماهر تعمير]]
[[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]
[[زمرو:1588ع جون فوتگيون]]</text>
      <sha1>jqv9p9z3i9itsiwvc0esv0l5xsx2t62</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371158</id>
      <parentid>371151</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T14:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3232" sha1="9tqp7sz5tcn5siq1j0bp0z1t881owfc" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = معمار سنان (Mimar Sinan)
| image = Mimar Sinan portrait.jpg
| caption = عثماني دور جو عظيم معمار، معمار سنان.
| birth_date = لڳ ڀڳ 1488ع/1490ع
| death_date = 17 جولاءِ 1588ع (عمر لڳ ڀڳ 98 سال)
| nationality = [[عثماني سلطنت]]
| occupation = معمار، انجنيئر، رياضي دان
| buildings = سليميه مسجد، سليمانيه مسجد، مھمد پاشا سوڪولوويچ پل
| apprentices = صدف ڪار محمد آغا، معمار خيرالدين
}}

'''معمار سنان''' (Mimar Sinan) عثماني سلطنت جو سڀ کان مشهور ۽ عظيم معمار، انجنيئر ۽ رياضي دان هو. هن سلطان سليمان اعظم، سلطان سليم II ۽ سلطان مراد III جي دور ۾ &quot;شاهي معمار&quot; (Chief Royal Architect) طور خدمتون سرانجام ڏنيون.&lt;ref name=&quot;sinan_bio&quot;&gt;Goodwin, J. (2003). A History of Ottoman Architecture. Thames &amp; Hudson.&lt;/ref&gt;

== شروعاتي زندگي ۽ فوجي سفر ==
سنان هڪ سنگ تراش (Stonemason) جو پٽ هو. هن فني تعليم حاصل ڪرڻ کانپوءِ فوج ۾ شموليت اختيار ڪئي ۽ هڪ فوجي انجنيئر طور پاڻ کي مڃايو.
* هن فوجي مهمن دوران قلعا، رستا، پلون ۽ پاڻي جون ناليون (Aqueducts) تعمير ڪرڻ ۾ مهارت حاصل ڪئي.
* اٽڪل 50 سالن جي عمر ۾، کيس سلطنت جو مکيه معمار مقرر ڪيو ويو، جنهن عهدي تي هو لڳ ڀڳ 50 سالن تائين رهيو.

== اهم شاهڪار ==
معمار سنان 300 کان وڌيڪ وڏيون عمارتون تعمير ڪيون، جن ۾ مسجدون، مدرسا، پلون ۽ ڪاروان سرائون شامل آهن:
# '''سليميه مسجد (ايڊرني):''' هن مسجد کي سنان پنهنجو &quot;بهترين شاهڪار&quot; (Masterpiece) قرار ڏنو.
# '''سليمانيه مسجد (استنبول):''' هيءَ سندس سڀ کان مشهور اڏاوت آهي.
# '''مھمد پاشا سوڪولوويچ پل:''' ويشي گراڊ ۾ واقع هيءَ پل انجنيئرنگ جو اعليٰ نمونو آهي.

== اثر ۽ شاگرد ==
سنان کي ويسٽ (اولهه) جي عظيم فنڪار '''مائيڪل اينجلو''' سان تشبيهه ڏني ويندي آهي. سندس تربيت هيٺ ڪيترن ئي معمارن شهرت حاصل ڪئي:
* '''صدف ڪار محمد آغا:''' جنهن استنبول جي مشهور &quot;نيري مسجد&quot; (Sultan Ahmed Mosque) تيار ڪئي.
* '''معمار خيرالدين:''' جنهن موسٽار (Mostar) جي مشهور پل &quot;اسٽاري موسٽ&quot; (Stari Most) جو نقشو ٺاهيو.&lt;ref name=&quot;legacy&quot;&gt;Necipoğlu, G. (2005). The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. Princeton University Press.&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:معمار سنان]]
[[زمرو:ماهر تعمير]]
[[زمرو:عثماني دور ۾ انجنيئر]]
[[زمرو:عثماني دور ۾ ماهر تعمير]]
[[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]
[[زمرو:1588ع جون فوتگيون]]</text>
      <sha1>9tqp7sz5tcn5siq1j0bp0z1t881owfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فرينڪ لائيڊ رائٽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90643</id>
    <revision>
      <id>371137</id>
      <parentid>357369</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3637" sha1="twel4b8mdrj4re8z7ag90alzyzjezq6" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = فرينڪ لائيڊ رائٽ
| image         = [[File:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|250px]]
| caption       = فرينڪ لائيڊ رائٽ (1867–1959)
| birth_date    = 8 جون 1867
| death_date    = 9 اپريل 1959 (91 سال)
| nationality   = آمريڪي
| occupation    = معمار (Architect)، ڊيزائنر، ليکڪ
| movement      = آرگينڪ آرڪيٽيڪچر، پريري اسڪول
| known_for     = فالنگ واٽر (Fallingwater)، گگنهيم ميوزيم
}}

'''فرينڪ لائيڊ رائٽ''' (Frank Lloyd Wright) هڪ مشهور آمريڪي معمار، ڊيزائنر، ليکڪ ۽ استاد هو. هن پنهنجي 70 سالن جي ڪيريئر دوران 1,000 کان وڌيڪ اڏاوتن جا نقشه تيار ڪيا. رائٽ ويهين صديءَ جي فنِ تعمير (Architecture) جي تحريڪن ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو ۽ پنهنجي فلسفي &quot;آرگينڪ آرڪيٽيڪچر&quot; (Organic Architecture) ذريعي پوري دنيا جي معمارن کي متاثر ڪيو.

== تعميراتي فلسفو ۽ شهڪار ==
رائٽ جو يقين هو ته عمارتن کي انسانيت ۽ ماحول جي وچ ۾ هڪ هم آهنگي (Harmony) پيدا ڪرڻ گهرجي. هن فلسفي جو بهترين مثال '''فالنگ واٽر''' (Fallingwater - 1935) آهي، جنهن کي آمريڪي تاريخ جو سڀ کان عظيم تعميراتي ڪم قرار ڏنو ويو آهي.
* '''پريئر اسڪول:''' هو هن تحريڪ جو پيشرو هو جنهن ۾ گهرن کي زمين جي فطري صورت سان ملائڻ تي زور ڏنو ويندو هو.
* '''يوسونين هومز:''' هن وچولي طبقي لاءِ سادي ۽ خوبصورت گهرن جو تصور پيش ڪيو.
* هن رڳو عمارتون نه، پر انهن جي اندروني حصن جهڙوڪ فرنيچر، گلاس ونڊوز ۽ فرش جي ڊيزائن پڻ پاڻ تيار ڪئي.

== شروعاتي زندگي ۽ ڪيريئر ==
رائٽ وسڪونسن جي ٻهراڙيءَ ۾ پيدا ٿيو ۽ يونيورسٽي آف وسڪونسن مان سول انجنيئرنگ جي تعليم حاصل ڪيائين. هن شڪاگو ۾ '''لوئس سوليوان''' جهڙن وڏن معمارن سان گڏ ڪم ڪيو ۽ 1893ع ۾ پنهنجو ذاتي دفتر کوليو. 1991ع ۾ آمريڪي انسٽيٽيوٽ آف آرڪيٽيڪٽس کيس &quot;هر دور جو عظيم ترين آمريڪي معمار&quot; تسليم ڪيو. 2019ع ۾ هن جي اٺن شاهڪار عمارتن کي [[يونيسڪو]] (UNESCO) پاران عالمي ورثي جو درجو ڏنو ويو.

== ذاتي زندگي ==
رائٽ جي ذاتي زندگي اڪثر خبرن جو مرڪز رهي. هن ٽي شاديون ڪيون. 1914ع ۾ هن جي &quot;ٽيليسين&quot; (Taliesin) واري حويليءَ ۾ هڪ نوڪر پاران هن جي محبوبه مامه چيني ۽ ٻين ماڻهن جو قتل هڪ انتهائي ڏکوئيندڙ واقعو هو. هن پنهنجي آخري عمر ٽين گهر واري اولگيوانا سان گڏ گذاري.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[فنِ تعمير]]
* [[آمريڪا جي تاريخ]]
* [[يونيسڪو عالمي ورثو]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:فرينڪ لائيڊ]]
[[زمرو:فن تعمير]]
[[زمرو:ماهر تعمير]]
[[زمرو:شاعر]]
[[زمرو:امريڪي شاعر]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:آمريڪي ماهر تعمير]]
[[زمرو:ويهين صدي جا ماڻهو]]
[[زمرو:آرگينڪ آرڪيٽيڪچر]]</text>
      <sha1>twel4b8mdrj4re8z7ag90alzyzjezq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371143</id>
      <parentid>371137</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="olg9b6dty4xbjkc66m10bnsoc7jld1s" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = فرينڪ لائيڊ رائٽ
| image         = [[File:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|250px]]
| caption       = فرينڪ لائيڊ رائٽ (1867–1959)
| birth_date    = 8 جون 1867
| death_date    = 9 اپريل 1959 (91 سال)
| nationality   = آمريڪي
| occupation    = معمار (Architect)، ڊيزائنر، ليکڪ
| movement      = آرگينڪ آرڪيٽيڪچر، پريري اسڪول
| known_for     = فالنگ واٽر (Fallingwater)، گگنهيم ميوزيم
}}

'''فرينڪ لائيڊ رائٽ''' (Frank Lloyd Wright) هڪ مشهور آمريڪي معمار، ڊيزائنر، ليکڪ ۽ استاد هو. هن پنهنجي 70 سالن جي ڪيريئر دوران 1,000 کان وڌيڪ اڏاوتن جا نقشه تيار ڪيا. رائٽ ويهين صديءَ جي فنِ تعمير (Architecture) جي تحريڪن ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو ۽ پنهنجي فلسفي &quot;آرگينڪ آرڪيٽيڪچر&quot; (Organic Architecture) ذريعي پوري دنيا جي معمارن کي متاثر ڪيو.

== تعميراتي فلسفو ۽ شهڪار ==
رائٽ جو يقين هو ته عمارتن کي انسانيت ۽ ماحول جي وچ ۾ هڪ هم آهنگي (Harmony) پيدا ڪرڻ گهرجي. هن فلسفي جو بهترين مثال '''فالنگ واٽر''' (Fallingwater - 1935) آهي، جنهن کي آمريڪي تاريخ جو سڀ کان عظيم تعميراتي ڪم قرار ڏنو ويو آهي.
* '''پريئر اسڪول:''' هو هن تحريڪ جو پيشرو هو جنهن ۾ گهرن کي زمين جي فطري صورت سان ملائڻ تي زور ڏنو ويندو هو.
* '''يوسونين هومز:''' هن وچولي طبقي لاءِ سادي ۽ خوبصورت گهرن جو تصور پيش ڪيو.
* هن رڳو عمارتون نه، پر انهن جي اندروني حصن جهڙوڪ فرنيچر، گلاس ونڊوز ۽ فرش جي ڊيزائن پڻ پاڻ تيار ڪئي.

== شروعاتي زندگي ۽ ڪيريئر ==
رائٽ وسڪونسن جي ٻهراڙيءَ ۾ پيدا ٿيو ۽ يونيورسٽي آف وسڪونسن مان سول انجنيئرنگ جي تعليم حاصل ڪيائين. هن شڪاگو ۾ '''لوئس سوليوان''' جهڙن وڏن معمارن سان گڏ ڪم ڪيو ۽ 1893ع ۾ پنهنجو ذاتي دفتر کوليو. 1991ع ۾ آمريڪي انسٽيٽيوٽ آف آرڪيٽيڪٽس کيس &quot;هر دور جو عظيم ترين آمريڪي معمار&quot; تسليم ڪيو. 2019ع ۾ هن جي اٺن شاهڪار عمارتن کي [[يونيسڪو]] (UNESCO) پاران عالمي ورثي جو درجو ڏنو ويو.

== ذاتي زندگي ==
رائٽ جي ذاتي زندگي اڪثر خبرن جو مرڪز رهي. هن ٽي شاديون ڪيون. 1914ع ۾ هن جي &quot;ٽيليسين&quot; (Taliesin) واري حويليءَ ۾ هڪ نوڪر پاران هن جي محبوبه مامه چيني ۽ ٻين ماڻهن جو قتل هڪ انتهائي ڏکوئيندڙ واقعو هو. هن پنهنجي آخري عمر ٽين گهر واري اولگيوانا سان گڏ گذاري.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[فنِ تعمير]]
* [[آمريڪا جي تاريخ]]
* [[يونيسڪو عالمي ورثو]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:فرينڪ لائيڊ]]
[[زمرو:ماهر تعمير]]
[[زمرو:ليکڪ]]
[[زمرو:آمريڪي ليکڪ]]
[[زمرو:آمريڪي ماهر تعمير]]
[[زمرو:ويهين صدي جا ماڻهو]]
[[زمرو:آرگينڪ آرڪيٽيڪچر]]</text>
      <sha1>olg9b6dty4xbjkc66m10bnsoc7jld1s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371148</id>
      <parentid>371143</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3566" sha1="8zo7tpt52tmbpr1di7o1crfn4b3old7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = فرينڪ لائيڊ رائٽ
| image         = [[File:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|250px]]
| caption       = فرينڪ لائيڊ رائٽ (1867–1959)
| birth_date    = 8 جون 1867
| death_date    = 9 اپريل 1959 (91 سال)
| nationality   = آمريڪي
| occupation    = معمار (Architect)، ڊيزائنر، ليکڪ
| movement      = آرگينڪ آرڪيٽيڪچر، پريري اسڪول
| known_for     = فالنگ واٽر (Fallingwater)، گگنهيم ميوزيم
}}
'''فرينڪ لائيڊ رائٽ''' (Frank Lloyd Wright) هڪ مشهور آمريڪي معمار، ڊيزائنر، ليکڪ ۽ استاد هو. هن پنهنجي 70 سالن جي ڪيريئر دوران 1,000 کان وڌيڪ اڏاوتن جا نقشه تيار ڪيا. رائٽ ويهين صديءَ جي فنِ تعمير (Architecture) جي تحريڪن ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو ۽ پنهنجي فلسفي &quot;آرگينڪ آرڪيٽيڪچر&quot; (Organic Architecture) ذريعي پوري دنيا جي معمارن کي متاثر ڪيو.

== تعميراتي فلسفو ۽ شهڪار ==
رائٽ جو يقين هو ته عمارتن کي انسانيت ۽ ماحول جي وچ ۾ هڪ هم آهنگي (Harmony) پيدا ڪرڻ گهرجي. هن فلسفي جو بهترين مثال '''فالنگ واٽر''' (Fallingwater - 1935) آهي، جنهن کي آمريڪي تاريخ جو سڀ کان عظيم تعميراتي ڪم قرار ڏنو ويو آهي.
* '''پريئر اسڪول:''' هو هن تحريڪ جو پيشرو هو جنهن ۾ گهرن کي زمين جي فطري صورت سان ملائڻ تي زور ڏنو ويندو هو.
* '''يوسونين هومز:''' هن وچولي طبقي لاءِ سادي ۽ خوبصورت گهرن جو تصور پيش ڪيو.
* هن رڳو عمارتون نه، پر انهن جي اندروني حصن جهڙوڪ فرنيچر، گلاس ونڊوز ۽ فرش جي ڊيزائن پڻ پاڻ تيار ڪئي.

== شروعاتي زندگي ۽ ڪيريئر ==
رائٽ وسڪونسن جي ٻهراڙيءَ ۾ پيدا ٿيو ۽ يونيورسٽي آف وسڪونسن مان سول انجنيئرنگ جي تعليم حاصل ڪيائين. هن شڪاگو ۾ '''لوئس سوليوان''' جهڙن وڏن معمارن سان گڏ ڪم ڪيو ۽ 1893ع ۾ پنهنجو ذاتي دفتر کوليو. 1991ع ۾ آمريڪي انسٽيٽيوٽ آف آرڪيٽيڪٽس کيس &quot;هر دور جو عظيم ترين آمريڪي معمار&quot; تسليم ڪيو. 2019ع ۾ هن جي اٺن شاهڪار عمارتن کي [[يونيسڪو]] (UNESCO) پاران عالمي ورثي جو درجو ڏنو ويو.

== ذاتي زندگي ==
رائٽ جي ذاتي زندگي اڪثر خبرن جو مرڪز رهي. هن ٽي شاديون ڪيون. 1914ع ۾ هن جي &quot;ٽيليسين&quot; (Taliesin) واري حويليءَ ۾ هڪ نوڪر پاران هن جي محبوبه مامه چيني ۽ ٻين ماڻهن جو قتل هڪ انتهائي ڏکوئيندڙ واقعو هو. هن پنهنجي آخري عمر ٽين گهر واري اولگيوانا سان گڏ گذاري.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[فنِ تعمير]]
* [[آمريڪا جي تاريخ]]
* [[يونيسڪو عالمي ورثو]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:فرينڪ لائيڊ]]
[[زمرو:ماهر تعمير]]
[[زمرو:ليکڪ]]
[[زمرو:آمريڪي ليکڪ]]
[[زمرو:آمريڪي ماهر تعمير]]
[[زمرو:ويهين صدي جا ماڻهو]]
[[زمرو:آرگينڪ آرڪيٽيڪچر]]</text>
      <sha1>8zo7tpt52tmbpr1di7o1crfn4b3old7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فن تعمير</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90721</id>
    <revision>
      <id>371133</id>
      <parentid>357465</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3885" sha1="blmbnbu0hb1p8l9muevgufomuhgoprw" xml:space="preserve">{{Infobox academic discipline
| name          = فنِ تعمير (Architecture)
| image         = [[File:Parthenon from south.jpg|250px]]
| caption       = يوناني آرڪيٽيڪچر جو هڪ اعليٰ مثال، پارٿينون.
| category      = فنونِ لطيفه (Fine arts)
| subdisciplines = شهري رٿابندي، لينڊ اسڪيپ آرڪيٽيڪچر، انٽيريئر ڊيزائين
| origin        = لاطيني (Architectura)، قديم يوناني (Arkhitéktōn)
}}

'''فنِ تعمير''' يا '''آرڪيٽيڪچر''' عمارتن ۽ ٻين اڏاوتن کي رٿڻ، ڊيزائين ڪرڻ ۽ تعمير ڪرڻ جو فن ۽ طريقو آهي. هي تعميراتي مهارتن کان مختلف آهي، ڇاڪاڻ ته ان ۾ نه صرف اڏاوت، پر ثقافتي، جمالياتي ۽ فني پهلوئن کي به نظر ۾ رکيو ويندو آهي. تاريخي تهذيبون اڪثر پنهنجي بچيل تعميراتي شاهڪارن مان ئي سڃاتيون وينديون آهن.

== بنيادي اصول ۽ نظريا ==
فنِ تعمير تي لکيل قديم ترين ڪتاب پهرين صدي ق.م جو رومي آرڪيٽيڪٽ '''ويٽرويس''' جو آهي. هن موجب هڪ سٺي عمارت ۾ ٽي خاصيتون هجڻ گهرجن:
# '''Firmitas (مضبوطي):''' عمارت جو پائيدار هجڻ.
# '''Utilitas (افاديت):''' عمارت جو مقصد پورو ڪرڻ.
# '''Venustas (خوبصورتي):''' عمارت جو ڏسڻ ۾ وڻندڙ هجڻ.

19هين صدي ۾ '''لوئس سوليوان''' جو مشهور جملو &quot;Form follows function&quot; (شڪل مقصد جي تابع آهي) جديد آرڪيٽيڪچر جو بنياد بڻيو.

== تاريخي سفر ==
* '''قديم دور:''' شروعات ۾ مقامي (Vernacular) آرڪيٽيڪچر هو. قديم شهري دور ۾ مذهبي مندرن ۽ حڪمرانن جي محلن تي ڌيان ڏنو ويندو هو.
* '''ايشيائي اثر:''' هندستاني ۽ چيني طرزِ تعمير سڄي ايشيا تي اثر وڌو، خاص ڪري ٻڌمت جي تعميرات مقامي رنگ اختيار ڪيا.
* '''وچولو دور ۽ ريناسنس:''' يورپ ۾ رومانيسڪ (Romanesque) ۽ گوٿڪ (Gothic) انداز جا ڪيٿيڊرل مشهور ٿيا. ريناسنس (ٻيهر سجاڳي) جي دور ۾ ڪلاسيڪل انداز کي ٻيهر زنده ڪيو ويو.

== جديد ۽ معاصر آرڪيٽيڪچر ==
* '''جديد آرڪيٽيڪچر (Modern Architecture):''' پهرين عالمي جنگ کانپوءِ شروع ٿيو. ان ۾ سادي جيو ميٽرڪ شڪلين ۽ جديد مادي (اسٽيل، ڪنڪريٽ) جو استعمال وڌيو ته جيئن وچولي ۽ پورهيت طبقي جي ضرورتن کي پورو ڪري سگهجي.
* '''پوسٽ ماڊرن ۽ همعصر دور:''' جڏهن آرڪيٽيڪٽس ماڊرنزم مان بيزار ٿيا، ته انهن تاريخي حوالن ۽ وڌيڪ آرائشي انداز کي اختيار ڪيو.
* '''پائيدار آرڪيٽيڪچر (Sustainable Architecture):''' 20هين صديءَ جي آخر ۾ ماحولياتي بچاءُ لاءِ پائيدار تعميرات جو تصور متعارف ٿيو.

== وسعت ==
اڄڪلهه فنِ تعمير جو شعبو تمام گهڻو وسيع ٿي چڪو آهي، جنهن ۾ شهرن جي رٿابندي کان وٺي جهازن جي ڊيزائين (Naval architecture) ۽ گهرن جي اندروني سجاوٽ (Interior decoration) تائين سڀ ڪجهه شامل آهي.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[سول انجنيئرنگ]]
* [[شھري رٿابندي]]
* [[دنيا جا ست عجائبات]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:فن تعمير]]
[[زمرو:فن]]
[[زمرو:عمارتون]]
[[زمرو:انجنيئرنگ]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>blmbnbu0hb1p8l9muevgufomuhgoprw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371134</id>
      <parentid>371133</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3873" sha1="rdphq2i1qar0j10c99a8ybq90uplk9b" xml:space="preserve">{{Infobox Science
| name          = فنِ تعمير (Architecture)
| image         = [[File:Parthenon from south.jpg|250px]]
| caption       = يوناني آرڪيٽيڪچر جو هڪ اعليٰ مثال، پارٿينون.
| category      = فنونِ لطيفه (Fine arts)
| subdisciplines = شهري رٿابندي، لينڊ اسڪيپ آرڪيٽيڪچر، انٽيريئر ڊيزائين
| origin        = لاطيني (Architectura)، قديم يوناني (Arkhitéktōn)
}}

'''فنِ تعمير''' يا '''آرڪيٽيڪچر''' عمارتن ۽ ٻين اڏاوتن کي رٿڻ، ڊيزائين ڪرڻ ۽ تعمير ڪرڻ جو فن ۽ طريقو آهي. هي تعميراتي مهارتن کان مختلف آهي، ڇاڪاڻ ته ان ۾ نه صرف اڏاوت، پر ثقافتي، جمالياتي ۽ فني پهلوئن کي به نظر ۾ رکيو ويندو آهي. تاريخي تهذيبون اڪثر پنهنجي بچيل تعميراتي شاهڪارن مان ئي سڃاتيون وينديون آهن.

== بنيادي اصول ۽ نظريا ==
فنِ تعمير تي لکيل قديم ترين ڪتاب پهرين صدي ق.م جو رومي آرڪيٽيڪٽ '''ويٽرويس''' جو آهي. هن موجب هڪ سٺي عمارت ۾ ٽي خاصيتون هجڻ گهرجن:
# '''Firmitas (مضبوطي):''' عمارت جو پائيدار هجڻ.
# '''Utilitas (افاديت):''' عمارت جو مقصد پورو ڪرڻ.
# '''Venustas (خوبصورتي):''' عمارت جو ڏسڻ ۾ وڻندڙ هجڻ.

19هين صدي ۾ '''لوئس سوليوان''' جو مشهور جملو &quot;Form follows function&quot; (شڪل مقصد جي تابع آهي) جديد آرڪيٽيڪچر جو بنياد بڻيو.

== تاريخي سفر ==
* '''قديم دور:''' شروعات ۾ مقامي (Vernacular) آرڪيٽيڪچر هو. قديم شهري دور ۾ مذهبي مندرن ۽ حڪمرانن جي محلن تي ڌيان ڏنو ويندو هو.
* '''ايشيائي اثر:''' هندستاني ۽ چيني طرزِ تعمير سڄي ايشيا تي اثر وڌو، خاص ڪري ٻڌمت جي تعميرات مقامي رنگ اختيار ڪيا.
* '''وچولو دور ۽ ريناسنس:''' يورپ ۾ رومانيسڪ (Romanesque) ۽ گوٿڪ (Gothic) انداز جا ڪيٿيڊرل مشهور ٿيا. ريناسنس (ٻيهر سجاڳي) جي دور ۾ ڪلاسيڪل انداز کي ٻيهر زنده ڪيو ويو.

== جديد ۽ معاصر آرڪيٽيڪچر ==
* '''جديد آرڪيٽيڪچر (Modern Architecture):''' پهرين عالمي جنگ کانپوءِ شروع ٿيو. ان ۾ سادي جيو ميٽرڪ شڪلين ۽ جديد مادي (اسٽيل، ڪنڪريٽ) جو استعمال وڌيو ته جيئن وچولي ۽ پورهيت طبقي جي ضرورتن کي پورو ڪري سگهجي.
* '''پوسٽ ماڊرن ۽ همعصر دور:''' جڏهن آرڪيٽيڪٽس ماڊرنزم مان بيزار ٿيا، ته انهن تاريخي حوالن ۽ وڌيڪ آرائشي انداز کي اختيار ڪيو.
* '''پائيدار آرڪيٽيڪچر (Sustainable Architecture):''' 20هين صديءَ جي آخر ۾ ماحولياتي بچاءُ لاءِ پائيدار تعميرات جو تصور متعارف ٿيو.

== وسعت ==
اڄڪلهه فنِ تعمير جو شعبو تمام گهڻو وسيع ٿي چڪو آهي، جنهن ۾ شهرن جي رٿابندي کان وٺي جهازن جي ڊيزائين (Naval architecture) ۽ گهرن جي اندروني سجاوٽ (Interior decoration) تائين سڀ ڪجهه شامل آهي.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[سول انجنيئرنگ]]
* [[شھري رٿابندي]]
* [[دنيا جا ست عجائبات]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:فن تعمير]]
[[زمرو:فن]]
[[زمرو:عمارتون]]
[[زمرو:انجنيئرنگ]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>rdphq2i1qar0j10c99a8ybq90uplk9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371135</id>
      <parentid>371134</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:17:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="mk7l4rybexu3m5z30gf4kuqj7gh82gw" xml:space="preserve">{{Infobox settlement 
| name   = فنِ تعمير&lt;br&gt; Architecture
| image         = [[File:Parthenon from south.jpg|250px]]
| caption       = يوناني آرڪيٽيڪچر جو هڪ اعليٰ مثال، پارٿينون.
| category      = فنونِ لطيفه (Fine arts)
| subdisciplines = شهري رٿابندي، لينڊ اسڪيپ آرڪيٽيڪچر، انٽيريئر ڊيزائين
| origin        = لاطيني (Architectura)، قديم يوناني (Arkhitéktōn)
}}

'''فنِ تعمير''' يا '''آرڪيٽيڪچر''' عمارتن ۽ ٻين اڏاوتن کي رٿڻ، ڊيزائين ڪرڻ ۽ تعمير ڪرڻ جو فن ۽ طريقو آهي. هي تعميراتي مهارتن کان مختلف آهي، ڇاڪاڻ ته ان ۾ نه صرف اڏاوت، پر ثقافتي، جمالياتي ۽ فني پهلوئن کي به نظر ۾ رکيو ويندو آهي. تاريخي تهذيبون اڪثر پنهنجي بچيل تعميراتي شاهڪارن مان ئي سڃاتيون وينديون آهن.

== بنيادي اصول ۽ نظريا ==
فنِ تعمير تي لکيل قديم ترين ڪتاب پهرين صدي ق.م جو رومي آرڪيٽيڪٽ '''ويٽرويس''' جو آهي. هن موجب هڪ سٺي عمارت ۾ ٽي خاصيتون هجڻ گهرجن:
# '''Firmitas (مضبوطي):''' عمارت جو پائيدار هجڻ.
# '''Utilitas (افاديت):''' عمارت جو مقصد پورو ڪرڻ.
# '''Venustas (خوبصورتي):''' عمارت جو ڏسڻ ۾ وڻندڙ هجڻ.

19هين صدي ۾ '''لوئس سوليوان''' جو مشهور جملو &quot;Form follows function&quot; (شڪل مقصد جي تابع آهي) جديد آرڪيٽيڪچر جو بنياد بڻيو.

== تاريخي سفر ==
* '''قديم دور:''' شروعات ۾ مقامي (Vernacular) آرڪيٽيڪچر هو. قديم شهري دور ۾ مذهبي مندرن ۽ حڪمرانن جي محلن تي ڌيان ڏنو ويندو هو.
* '''ايشيائي اثر:''' هندستاني ۽ چيني طرزِ تعمير سڄي ايشيا تي اثر وڌو، خاص ڪري ٻڌمت جي تعميرات مقامي رنگ اختيار ڪيا.
* '''وچولو دور ۽ ريناسنس:''' يورپ ۾ رومانيسڪ (Romanesque) ۽ گوٿڪ (Gothic) انداز جا ڪيٿيڊرل مشهور ٿيا. ريناسنس (ٻيهر سجاڳي) جي دور ۾ ڪلاسيڪل انداز کي ٻيهر زنده ڪيو ويو.

== جديد ۽ معاصر آرڪيٽيڪچر ==
* '''جديد آرڪيٽيڪچر (Modern Architecture):''' پهرين عالمي جنگ کانپوءِ شروع ٿيو. ان ۾ سادي جيو ميٽرڪ شڪلين ۽ جديد مادي (اسٽيل، ڪنڪريٽ) جو استعمال وڌيو ته جيئن وچولي ۽ پورهيت طبقي جي ضرورتن کي پورو ڪري سگهجي.
* '''پوسٽ ماڊرن ۽ همعصر دور:''' جڏهن آرڪيٽيڪٽس ماڊرنزم مان بيزار ٿيا، ته انهن تاريخي حوالن ۽ وڌيڪ آرائشي انداز کي اختيار ڪيو.
* '''پائيدار آرڪيٽيڪچر (Sustainable Architecture):''' 20هين صديءَ جي آخر ۾ ماحولياتي بچاءُ لاءِ پائيدار تعميرات جو تصور متعارف ٿيو.

== وسعت ==
اڄڪلهه فنِ تعمير جو شعبو تمام گهڻو وسيع ٿي چڪو آهي، جنهن ۾ شهرن جي رٿابندي کان وٺي جهازن جي ڊيزائين (Naval architecture) ۽ گهرن جي اندروني سجاوٽ (Interior decoration) تائين سڀ ڪجهه شامل آهي.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[سول انجنيئرنگ]]
* [[شھري رٿابندي]]
* [[دنيا جا ست عجائبات]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:فن تعمير]]
[[زمرو:فن]]
[[زمرو:عمارتون]]
[[زمرو:انجنيئرنگ]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>mk7l4rybexu3m5z30gf4kuqj7gh82gw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371136</id>
      <parentid>371135</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4397" sha1="3bhtj5c07zcbdj3w9kvmd3v7gxwyhtw" xml:space="preserve">{{Infobox settlement 
| name   = فنِ تعمير
| image         = [[File:Parthenon from south.jpg|250px]]
| caption       = يوناني آرڪيٽيڪچر جو هڪ اعليٰ مثال: [[پارٿينون]]
| category      = 
| subdisciplines = 
| origin        = 
|official_name=Architecture|type=[[فن]]|image_skyline=Parthenon from south.jpg|subdivision_name1=[[لاطيني]]: Architectura (آرڪيٽيڪچرا)&lt;br&gt;[[قديم يوناني ٻولي|قديم يوناني]]: Arkhitéktōn (آرخيٽيڪٽون)|subdivision_name2=[[فنون لطيفه]]|subdivision_name3=شهري رٿابندي، لينڊ اسڪيپ آرڪيٽيڪچر، انٽيريئر ڊيزائين|subdivision_type1=اشتقاق|subdivision_type2=زمرو|subdivision_type3=ذيلي شعبا|subdivision_name4=اشتقاق: لاطيني (Architectura)، قديم يوناني (Arkhitéktōn)
زمرو: فنونِ لطيفه 
ذيلي شعبا: شهري رٿابندي، لينڊ اسڪيپ آرڪيٽيڪچر، انٽيريئر ڊيزائين}}
'''فنِ تعمير''' (Architecture) عمارتن ۽ ٻين اڏاوتن کي رٿڻ، ڊيزائين ڪرڻ ۽ تعمير ڪرڻ جو فن ۽ طريقو آهي. هي تعميراتي مهارتن کان مختلف آهي، ڇاڪاڻ ته ان ۾ نه صرف اڏاوت، پر ثقافتي، جمالياتي ۽ فني پهلوئن کي به نظر ۾ رکيو ويندو آهي. تاريخي تهذيبون اڪثر پنهنجي بچيل تعميراتي شاهڪارن مان ئي سڃاتيون وينديون آهن.

== بنيادي اصول ۽ نظريا ==
فنِ تعمير تي لکيل قديم ترين ڪتاب پهرين صدي ق.م جو رومي آرڪيٽيڪٽ '''ويٽرويس''' جو آهي. هن موجب هڪ سٺي عمارت ۾ ٽي خاصيتون هجڻ گهرجن:
# '''Firmitas (مضبوطي):''' عمارت جو پائيدار هجڻ.
# '''Utilitas (افاديت):''' عمارت جو مقصد پورو ڪرڻ.
# '''Venustas (خوبصورتي):''' عمارت جو ڏسڻ ۾ وڻندڙ هجڻ.

19هين صدي ۾ '''لوئس سوليوان''' جو مشهور جملو &quot;Form follows function&quot; (شڪل مقصد جي تابع آهي) جديد آرڪيٽيڪچر جو بنياد بڻيو.

== تاريخي سفر ==
* '''قديم دور:''' شروعات ۾ مقامي (Vernacular) آرڪيٽيڪچر هو. قديم شهري دور ۾ مذهبي مندرن ۽ حڪمرانن جي محلن تي ڌيان ڏنو ويندو هو.
* '''ايشيائي اثر:''' هندستاني ۽ چيني طرزِ تعمير سڄي ايشيا تي اثر وڌو، خاص ڪري ٻڌمت جي تعميرات مقامي رنگ اختيار ڪيا.
* '''وچولو دور ۽ ريناسنس:''' يورپ ۾ رومانيسڪ (Romanesque) ۽ گوٿڪ (Gothic) انداز جا ڪيٿيڊرل مشهور ٿيا. ريناسنس (ٻيهر سجاڳي) جي دور ۾ ڪلاسيڪل انداز کي ٻيهر زنده ڪيو ويو.

== جديد ۽ معاصر آرڪيٽيڪچر ==
* '''جديد آرڪيٽيڪچر (Modern Architecture):''' پهرين عالمي جنگ کانپوءِ شروع ٿيو. ان ۾ سادي جيو ميٽرڪ شڪلين ۽ جديد مادي (اسٽيل، ڪنڪريٽ) جو استعمال وڌيو ته جيئن وچولي ۽ پورهيت طبقي جي ضرورتن کي پورو ڪري سگهجي.
* '''پوسٽ ماڊرن ۽ همعصر دور:''' جڏهن آرڪيٽيڪٽس ماڊرنزم مان بيزار ٿيا، ته انهن تاريخي حوالن ۽ وڌيڪ آرائشي انداز کي اختيار ڪيو.
* '''پائيدار آرڪيٽيڪچر (Sustainable Architecture):''' 20هين صديءَ جي آخر ۾ ماحولياتي بچاءُ لاءِ پائيدار تعميرات جو تصور متعارف ٿيو.

== وسعت ==
اڄڪلهه فنِ تعمير جو شعبو تمام گهڻو وسيع ٿي چڪو آهي، جنهن ۾ شهرن جي رٿابندي کان وٺي جهازن جي ڊيزائين (Naval architecture) ۽ گهرن جي اندروني سجاوٽ (Interior decoration) تائين سڀ ڪجهه شامل آهي.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[سول انجنيئرنگ]]
* [[شھري رٿابندي]]
* [[دنيا جا ست عجائبات]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:فن تعمير]]
[[زمرو:فن]]
[[زمرو:عمارتون]]
[[زمرو:انجنيئرنگ]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>3bhtj5c07zcbdj3w9kvmd3v7gxwyhtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>طاقت (سياسي ۽ سماجي)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91864</id>
    <revision>
      <id>371179</id>
      <parentid>361451</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T05:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpinnerLaserzthe2nd</username>
        <id>13546</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:2018 singapore passport.jpg]] → [[File:Singapore Passport.svg]]</comment>
      <origin>371179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10483" sha1="0hspqo7ryezimnkngne4zuwf1qj78hh" xml:space="preserve">{{short description|ٻين جي رويي تي اثر انداز ٿيڻ جي صلاحيت}}
{{Sociology|engvar=brandon}}
[[سياسي سائنس]] ۾، '''قوت''' يا '''طاقت''' (power) مان مراد اداڪارن (actors) جي عملن، عقيدن يا طرز عمل تي اثر انداز ٿيڻ يا هدايت ڏيڻ جي صلاحيت آهي.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=McLean |first1=Iain |url=https://books.google.com/books?id=8JkyAwAAQBAJ&amp;dq=Machiavelli's%20answer%20rests%20on%20the%20interplay%20of%20two%20key%20classical%20concepts%20%E2%80%94%20fortune%20and%20virt%C3%BA%20.%20Machiavelli's%20concept%20of%20fortune%20is%20very%20much%20a%20Roman%20rather%20than%20a%20Christian%20inheritance%20.%20Fortune%20is%20not%20a%20synonym%20for%20'%20fate%20'%20or%20...&amp;pg=PT474 |title=The Concise Oxford Dictionary of Politics |last2=McMillan |first2=Alistair |date=2009-02-26 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-101827-5 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-10-11 |title=Definition of POWER |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/power |access-date=2024-10-15 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Barnett |first1=Michael |last2=Duvall |first2=Raymond |date=2005 |title=Power in International Politics |journal=International Organization |volume=59 |issue=1 |pages=39–75 |doi=10.1017/S0020818305050010 |jstor=3877878 |s2cid=3613655 |issn=0020-8183|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; قوت جو مطلب صرف هڪ اداڪار پاران ٻئي جي خلاف طاقت جو استعمال يا ڌمڪي ([[Coercion|زبردستي]]) ناهي، پر هي مختلف ذريعن (جھڙوڪ [[ادارو|اداري]]) ذريعي پڻ استعمال ڪري سگهجي ٿي.&lt;ref&gt;{{Citation |last1=Finnemore |first1=Martha |title=Puzzles about Power |date=2013 |url=https://oxford.universitypressscholarship.com/10.1093/acprof:oso/9780199970087.001.0001/acprof-9780199970087-chapter-1 |work=Back to Basics: State Power in a Contemporary World |publisher=Oxford University Press |doi=10.1017/S0020818305050010 |isbn=978-0-19-997008-7 |last2=Goldstein |first2=Judith |access-date=9 April 2022 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;
قوت ساختي (structural) شڪلون پڻ وٺي سگهي ٿي، ڇاڪاڻ ته اها اداڪارن کي هڪ ٻئي جي مقابلي ۾ ترتيب ڏئي ٿي (جهڙوڪ مالڪ ۽ غلام، گهر جو مالڪ ۽ مائٽ، مالڪ ۽ ملازم، والدين ۽ ٻار، سياسي نمائندو ۽ ووٽر وغيره). اصطلاح ''[[اختيار]]'' (authority) اڪثر اهڙي قوت لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جنهن کي [[Legitimacy (political)|قانوني]] يا سماجي طور تي قبول ڪيو ويو هجي.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Authority {{!}} Definition, Types &amp; Uses {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/authority |access-date=2024-10-15 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; عالمن '''[[نرم قوت]]''' (soft power) ۽ '''[[سخت قوت]]''' (hard power) جي وچ ۾ فرق بيان ڪيو آهي.&lt;ref&gt;Wilson III, E. J. (2008). Hard power, soft power, smart power. The annals of the American academy of Political and Social Science, 616(1), 110-124.&lt;/ref&gt;

== قسم ==
[[File:Singapore Passport.svg|thumb|[[Henley Passport Index]] جي مطابق، سنگاپور جو پاسپورٽ اڪثر دنيا جي طاقتور ترين پاسپورٽس ۾ شامل هوندو آهي، جيڪو [[نرم قوت]] جو هڪ مثال آهي.]]
قوت جي قسمن کي ٽن مختلف رخن ۾ ورهايو وڃي ٿو:&lt;ref name=&quot;Falbo, T. 1980&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Raven | first1 = Bertram H. | last2 = Schwarzwald | first2 = Joseph | last3 = Koslowsky | first3 = Meni | title = Conceptualizing and measuring a power/interaction model of interpersonal influence | journal = [[Journal of Applied Social Psychology]] | volume = 28 | issue = 4 | pages = 307–332 | doi = 10.1111/j.1559-1816.1998.tb01708.x | date = February 1998 }}&lt;/ref&gt;
'''نرم ۽ سخت قوت''' (Soft and Hard): نرم طريقا اثر وجهندڙ ۽ حدف (target) جي وچ ۾ لاڳاپن جو فائدو وٺندا آهن (مثال طور: گڏيل سهڪار، سماجي ميل جول). ان جي برعڪس، سخت طريقا سڌي طاقت ۽ نتيجن تي ٻڌل هوندا آهن.
'''عقلي ۽ غير عقلي''' (Rational and nonrational): عقلي طريقن ۾ دليل، [[منطق]] ۽ صحيح فيصلي جو استعمال ٿيندو آهي، جڏهن ته غير عقلي طريقا جذباتيت يا غلط معلومات تي ٻڌل ٿي سگهن ٿا.
'''هڪ طرفي ۽ ٻه طرفي''' (Unilateral and bilateral): ٻه طرفي طريقن (جهڙوڪ ڳالهيون ۽ مذاڪرات) ۾ ٻنهي ڌرين جو حصو هوندو آهي، جڏهن ته هڪ طرفي طريقا حدف جي شموليت کان سواءِ لاڳو ڪيا ويندا آهن.

=== قوت جو توازن (Balance of power) ===
ڇاڪاڻ تہ قوت لاڳاپن ۽ مٽاسٽا ذريعي ڪم ڪري ٿي، [[سماجيات|سماجيات جا ماهر]] هڪ لاڳاپي جي اندر &quot;قوت جي توازن&quot; بابت ڳالهائيندا آهن:&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Weinstein | first1 = Rebecca Jane | chapter = Threats to the Mediation Process | title = Mediation in the Workplace | location = Westport, Connecticut | publisher = Greenwood Publishing Group | date = 2001 | page = 29 | isbn = 9781567203363 }}&lt;/ref&gt; سڀني لاڳاپن ۾ هر ڌر وٽ ''ڪجهہ نہ ڪجهہ'' قوت ضرور هوندي آهي. سماجيات ۾ قوت جي تجزيي جو مقصد انهن جي نسبتي طاقتن (برابري يا اڻ برابري) کي ڳولڻ هوندو آهي.

=== آمريت پسند حڪومتن ۾ سياسي قوت ===
[[File:中南海 傍晚 东南侧.jpg|thumb|بيجنگ ۾ &quot;ژونگ نان هائي&quot; (Zhongnanhai) جو داخلي رستو، جيڪو چين جي اعليٰ قيادت ۽ [[چيني ڪميونسٽ پارٽي]] جو مرڪزي هيڊ ڪوارٽر آهي.]]
[[آمرانه|آمريت پسند]] (authoritarian) حڪومتن ۾، سياسي قوت هڪ واحد اڳواڻ يا ننڍڙي گروهه جي هٿن ۾ هوندي آهي، جيڪي حڪومت ۽ ادارن تي مڪمل ڪنٽرول رکندا آهن.&lt;ref name=&quot;Foundation&quot;&gt;{{cite book |last1=Clark |first1=William Roberts |last2=Golder |first2=Matt |last3=Nadenichek |first3=Sona |title=Foundations of Comparative Politics |date=2019 |publisher=CQ Press |location=California |isbn=9781506360737 |pages=174–194 |edition=1st}}&lt;/ref&gt; اهي اڪثر ڪري پنهنجي طاقت کي برقرار رکڻ لاءِ هيٺيان حربا استعمال ڪندا آهن:
*'''دٻاءُ (Repression):''' رياست انهن ماڻهن کي نشانو بڻائي ٿي جيڪي سندن نظريي کي چئلينج ڪن ٿا.&lt;ref name=&quot;Hassan&quot;&gt;{{cite journal |last1=Hassan |first1=Mai |last2=Mattingly |first2=Daniel |last3=Nugent |first3=Elizabeth R. |title=Political Control |journal=Annual Review of Political Science |year=2022 |volume=25 |pages=155–174|doi=10.1146/annurev-polisci-051120-013321 |s2cid=241393914 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;
*'''ذهن سازي (Indoctrination):''' رياست تعليمي نظام ۽ پروپيگنڊا ذريعي پنهنجا قدر سماج ۾ ڦهلائي ٿي.&lt;ref name=&quot;Hassan&quot; /&gt;
*'''زبردستي ورڇ (Coercive distribution):''' رياست وسيلن جي ورڇ ائين ڪري ٿي ته جيئن ماڻهو مٿن منحصر رهن.&lt;ref name=&quot;Hassan&quot; /&gt;
*'''گهڙپ (Infiltration):''' رياست عوامي سطح تي پنهنجا ماڻهو موڪلي ٿي ته جيئن عوام جي راءِ کي پنهنجي حق ۾ ڪري سگهي.&lt;ref name=&quot;Hassan&quot; /&gt;

== اثر ==
قوت انهن ماڻهن کي به تبديل ڪري ٿي جيڪي اختيار ۾ آهن ۽ انهن کي به جيڪي ان جو حدف آهن.&lt;ref&gt;Forsyth, D.R. (2010). ''Group Dynamics'' (5th ed.). Belmont, CA: Wadsworth.&lt;/ref&gt;

=== Approach/inhibition نظريو ===
ڊي ڪيلٽنر (D. Keltner) ۽ ساٿين پاران تيار ڪيل هي نظريو ٻڌائي ٿو ته قوت جو هجڻ ۽ ان جو استعمال فرد جي نفسياتي حالت کي تبديل ڪري ٿو. قوت حاصل ڪرڻ سان انسان ۾ 'اپروچ' (approach) يعني عمل جي صلاحيت، انعام جي ڳولا ۽ توانائي وڌي ٿي، جڏهن ته قوت جي گهٽتائي سان 'انبيشن' (inhibition) يعني خود تحفظ، محتاط رهڻ ۽ بي دلي پيدا ٿئي ٿي.

=== هاڪاري اثر ===
[[File:Bronze sculpture of Barack and Michelle Obama at Barack Obama Plaza - 1.jpg|thumb|آئرلينڊ ۾ بارڪ اوباما ۽ مشيل اوباما جو مجسمو.]]
* قوت ماڻهن کي عمل ڪرڻ لاءِ اتساهي ٿي.
* طاقتور ماڻهو وڌيڪ پراميد هوندا آهن ۽ مستقبل بابت مثبت سوچ رکندا آهن.&lt;ref&gt;Anderson, C., &amp; Galinsky, A.D. (2006). Power, optimism, and risk-taking. ''European Journal of Social Psychology, 36,'' 511–536.&lt;/ref&gt;
* طاقتور ماڻهو فيصلا سازي ۽ منصوبابنديءَ ۾ وڌيڪ ڪامياب هوندا آهن.&lt;ref&gt;Smith, P.K., N.B. Jostmann, A.D. Galinsky, W.W. van Dijk. 2008. Lacking power impairs executive functions. Psychol. Sci. 19: 441–447.&lt;/ref&gt;

=== ناڪاري اثر ===
* طاقتور ماڻهو اڪثر غير اخلاقي يا خطرناڪ فيصلا ڪرڻ جا وڌيڪ امڪان رکن ٿا.&lt;ref&gt;Emler, N. &amp; Cook, T. (2001). Moral integrity in leadership: Why it matters and why it may be difficult to achieve. Washington, DC: APA Press (pp. 277–298).&lt;/ref&gt;
* اختيار ملڻ سان انسان جو پنهنجي باري ۾ جائزو وڌيڪ مثبت ۽ ٻين بابت ناڪاري ٿي وڃي ٿو.&lt;ref&gt;Georgesen, J. C., &amp; Harris, M. J. (1998). Why's my boss always holding me down? A meta-analysis of power effects on performance evaluation. ''Personality and Social Psychology Review, 2,'' 184–195.&lt;/ref&gt;
* قوت اڪثر ٻين جي نقطي نظر کي سمجهڻ جي صلاحيت کي ڪمزور ڪري ڇڏيندي آهي.&lt;ref&gt;Galinsky, A. D., Magee, J. C., Inesi, M. E., &amp; Gruenfeld, D. H. (2006). Power and perspectives not taken. ''Psychological Science, 17,'' 1068–1074.&lt;/ref&gt;

== حوالا ==
{{Reflist}}
[[زمرو:معاشرتي تصور]]</text>
      <sha1>0hspqo7ryezimnkngne4zuwf1qj78hh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:خطاطي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>92031</id>
    <revision>
      <id>371117</id>
      <parentid>361953</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="c1ds7zlc36wvfzmw4625u5z64vjhelu" xml:space="preserve">[[زمرو:لکت]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>c1ds7zlc36wvfzmw4625u5z64vjhelu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سينيما</title>
    <ns>14</ns>
    <id>93964</id>
    <revision>
      <id>371127</id>
      <parentid>367550</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="5tmghurhdr6p2kiih8pv47py2w0yn79" xml:space="preserve">[[زمرو:فلم]]
[[زمرو:صنعتون]]
[[زمرو:فن بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>5tmghurhdr6p2kiih8pv47py2w0yn79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>باسٽيئر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94787</id>
    <revision>
      <id>371164</id>
      <parentid>370789</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T03:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4088" sha1="fxd80wc6fuduquxa4vard5qyf201z6d" xml:space="preserve">{{Short description|Capital city of Saint Kitts and Nevis}}
{{Infobox settlement
| official_name      = باسٽيئر&lt;br&gt;
Basseterre
| settlement_type = [[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]
| image_skyline      = {{multiple image
  | border                 = infobox
  | total_width            = 290
  | image_style            = border:1;
  | perrow                 = 1/2
  | image1                 = St. Kitts, Karibik - Marina in Basseterre - panoramio.jpg
  |caption1           = باسٽيئر مرينا
  | image2                 = SK Basseterre 1010 (13) (16638450184).jpg
  |caption2     = شهري مرڪز
  | image3                 = SK Basseterre 1010 (47) (17073349600).jpg
  |caption3                = آزادي چوڪ 
  | image4                 = SK Basseterre 1010 (57) (17234922906).jpg
  |caption4         = سينٽ جارج انگليڪن چرچ 
  | image5                 = Government House, Basseterre.jpg
  |caption5                = گورنمينٽ هائوس 
  | foot_montage           = مٿيان: باسٽيئر مرينا؛ وچ ۾: شهري مرڪز}}
| pushpin_map = 
| pushpin_relief = yes
| pushpin_label_position = left
| subdivision_type   = [[ملڪ]]
| subdivision_name   = {{flag|Saint Kitts and Nevis}}
[[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
| subdivision_type1  = [[ٻيٽ]]
| subdivision_name1  = سينٽ ڪٽس
| subdivision_type2  = پارش
| subdivision_name2  = سينٽ جارج باسٽيئر، سينٽ پيٽر باسٽيئر
| area_note          = 
| area_total_sq_mi   = 2.5
| area_total_km2     = 6.1
| population_as_of   = 2024ع
| population_total   = 16,696&lt;ref name=CIA2018&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-kitts-and-nevis/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054305/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-kitts-and-nevis|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2019-02-24|title=CIA World Factbook – Saint Kitts and Nevis|work=[[CIA World Factbook]]}}&lt;/ref&gt;
| population_density_sq_mi = 6200
| population_density_km2 = 2541
| timezone           = ايٽلانٽڪ معياري وقت
| utc_offset         = -4
| coordinates        = {{coord|17|18|N|62|44|W|region:KN|display=inline}}
| elevation_m        = 15
| elevation_ft       = 50
| established_title  = آباد ٿيو
| established_date   = 1627ع
| footnotes          = 
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 12
| mapframe-wikidata = yes
| image_flag         =
| flag_size          = 120px
}}
'''باسٽيئر''' (Basseterre؛ {{IPAc-en|b|æ|s|ˈ|t|ɛər}}؛ ڪٽس ڪريول: باسٽير) [[سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي جن جي آبادي سال &lt;small&gt;2018&lt;/small&gt;ع ۾ &lt;small&gt;14,000&lt;/small&gt; هئي. جاگرافي طور تي، باسيٽر بندرگاهه {{Coord|17|18|N|62|44|W}} تي، سينٽ ڪٽس ٻيٽ جي ڏکڻ-اولهه ساحل تي واقع آهي ۽ ليوارڊ ٻيٽن جي مکيه تجارتي ڊپو مان هڪ آهي. شهر سينٽ جارج بيسيٽير پارش جي اندر واقع آهي. باسٽيئر اوڀر ڪيريبين جي قديم ترين شهرن مان هڪ آهي.&lt;ref&gt;See [[Basse-Terre Island]] for the origin of the name.&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons category|position=left|Basseterre}}
{{List of North American capitals}}

{{Authority control}}

[[زمرو:باسٽيئر]]
[[زمرو:سينٽ ڪٽس ۽ نيوس]]
[[زمرو:ڪئريبين ۾ راڄڌانيون]]
[[زمرو:سينٽ ڪٽس (ٻيٽ)]] 
[[[[زمرو:ڪيريبين جا شهر]]
[[زمرو:اتر آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]
[[زمرو:اتر آمريڪا ۾ 1627ع ۾ قائم ڪيل]] 
[[زمرو:سال 1627ع ۾ قائم ٿيل آبادي وارا هنڌ]] 
[[زمرو:سينٽ ڪٽس ۽ نيوس ۾ آبادي وارا هنڌ]]
[[زمرو: سينٽ ڪٽس ۽ نيوس ۾ آبادي وارا ساحلي هنڌ]] 
[[زمرو:فرانسيسي نوآبادياتي سلطنت ۾ 1627ع ۾ قائم ڪيل]]</text>
      <sha1>fxd80wc6fuduquxa4vard5qyf201z6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سنڌي موسيقار</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94851</id>
    <revision>
      <id>371110</id>
      <parentid>371070</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="4ivj4wk4jlyx9im161ql5a9vr5s5bdl" xml:space="preserve">[[زمرو:موسيقار]]
[[زمرو:سنڌي ماڻھو]]
[[زمر:سنڌي فنڪار]]</text>
      <sha1>4ivj4wk4jlyx9im161ql5a9vr5s5bdl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371111</id>
      <parentid>371110</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="jvbpz0i0njchzwuzboljct6tjfaubaq" xml:space="preserve">[[زمرو:موسيقار]]
[[زمرو:سنڌي ماڻھو]]
[[زمرو:سنڌي فنڪار]]</text>
      <sha1>jvbpz0i0njchzwuzboljct6tjfaubaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سنڌي لوڪ فنڪار</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94854</id>
    <revision>
      <id>371109</id>
      <parentid>371074</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T12:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="0y3ph040gveimj6298v3o27ia9cafbx" xml:space="preserve">[[زمرو:سنڌي ماڻھو]]
[[زمرو:لوڪ فنڪار]]
[[زمرو:سنڌي فنڪار]]</text>
      <sha1>0y3ph040gveimj6298v3o27ia9cafbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:فن سان لاڳاپيل عورتون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94860</id>
    <revision>
      <id>371101</id>
      <timestamp>2026-04-12T12:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:عورتون]] [[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</comment>
      <origin>371101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="hhcvrxdg1huqghuejovpdfzdng03qf0" xml:space="preserve">[[زمرو:عورتون]]
[[زمرو:فن سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>hhcvrxdg1huqghuejovpdfzdng03qf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:فن بلحاظ قسم</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94861</id>
    <revision>
      <id>371116</id>
      <timestamp>2026-04-12T12:46:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:فن]] [[زمرو:زمرا بلحاظ قسم]]</comment>
      <origin>371116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="qqpzvxfis6su3gir6ciahb0kfyevk8f" xml:space="preserve">[[زمرو:فن]]
[[زمرو:زمرا بلحاظ قسم]]</text>
      <sha1>qqpzvxfis6su3gir6ciahb0kfyevk8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:فرينڪ لائيڊ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94862</id>
    <revision>
      <id>371138</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو:  [[زمرو:امريڪي شاعر]] [[زمرو:آمريڪي ماهر تعمير]]</comment>
      <origin>371138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="qtkp1fffjeifah9gzlrfzcl9ytyrkky" xml:space="preserve">
[[زمرو:امريڪي شاعر]]
[[زمرو:آمريڪي ماهر تعمير]]</text>
      <sha1>qtkp1fffjeifah9gzlrfzcl9ytyrkky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371144</id>
      <parentid>371138</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="4tco78vmb32xacxadaqm6u7wf6z2f0u" xml:space="preserve">
[[زمرو:امريڪي ليکڪ]]
[[زمرو:آمريڪي ماهر تعمير]]</text>
      <sha1>4tco78vmb32xacxadaqm6u7wf6z2f0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:امريڪي شاعر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94863</id>
    <revision>
      <id>371139</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:آمريڪي شاعر]] [[زمرو:آمريڪي ماهر تعمير]]</comment>
      <origin>371139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="9epwyvswsupve3sf1p19810zg8i19j6" xml:space="preserve">[[زمرو:آمريڪي شاعر]]
[[زمرو:آمريڪي ماهر تعمير]]</text>
      <sha1>9epwyvswsupve3sf1p19810zg8i19j6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371142</id>
      <parentid>371139</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="2o5xw1qbf2rufjk4394hli47rjlqns1" xml:space="preserve">[[زمرو:آمريڪي شاعر]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>2o5xw1qbf2rufjk4394hli47rjlqns1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:آمريڪي شاعر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94864</id>
    <revision>
      <id>371140</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:شاعر]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>371140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="qb82hf2pe6smn27umrkuo4i0198hyrz" xml:space="preserve">[[زمرو:شاعر]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>qb82hf2pe6smn27umrkuo4i0198hyrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:آمريڪي ماهر تعمير</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94865</id>
    <revision>
      <id>371141</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو:  [[زمرو:ماهر تعمير]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>371141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="o2up9v798ne67eel7e8rjnpky8cml0y" xml:space="preserve">
[[زمرو:ماهر تعمير]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>o2up9v798ne67eel7e8rjnpky8cml0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:امريڪي ليکڪ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94866</id>
    <revision>
      <id>371145</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ليکڪ]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>371145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="baknf7w0doxxerq2jz80n29f9mp3jja" xml:space="preserve">[[زمرو:ليکڪ]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>baknf7w0doxxerq2jz80n29f9mp3jja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:آرگينڪ آرڪيٽيڪچر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94867</id>
    <revision>
      <id>371146</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:نامياتي مواد]] [[زمرو:فن تعمير]]</comment>
      <origin>371146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="d7l4eopslb4qvx45ky5wbgbxd8buesg" xml:space="preserve">[[زمرو:نامياتي مواد]]
[[زمرو:فن تعمير]]</text>
      <sha1>d7l4eopslb4qvx45ky5wbgbxd8buesg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:نامياتي مواد</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94868</id>
    <revision>
      <id>371147</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:مواد]] [[زمرو:نامياتي مرڪب]]</comment>
      <origin>371147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="s2ztod6n6djgvwipr82ddgnxwray085" xml:space="preserve">[[زمرو:مواد]]
[[زمرو:نامياتي مرڪب]]</text>
      <sha1>s2ztod6n6djgvwipr82ddgnxwray085</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ويهين صدي جا ماڻهو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94869</id>
    <revision>
      <id>371149</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ماڻهو]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ دور]]</comment>
      <origin>371149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="8vzvyw33fbnlaldrqhsckn1o48hl9zi" xml:space="preserve">[[زمرو:ماڻهو]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ دور]]</text>
      <sha1>8vzvyw33fbnlaldrqhsckn1o48hl9zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:معمار سنان</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94870</id>
    <revision>
      <id>371152</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:عثماني دور ۾ انجنيئر]] [[زمرو:عثماني دور ۾ ماهر تعمير]] [[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]] [[زمرو:عثماني دور ۾ انجنيئرنگ]]</comment>
      <origin>371152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="qngth64rnjhrb72ebpynw12y3x5sytb" xml:space="preserve">[[زمرو:عثماني دور ۾ انجنيئر]]
[[زمرو:عثماني دور ۾ ماهر تعمير]]
[[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]
[[زمرو:عثماني دور ۾ انجنيئرنگ]]</text>
      <sha1>qngth64rnjhrb72ebpynw12y3x5sytb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:عثماني دور ۾ انجنيئر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94871</id>
    <revision>
      <id>371153</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:انجنيئر]] [[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]</comment>
      <origin>371153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="dza5nkbfk40hgd52obl9rihr66a226r" xml:space="preserve">[[زمرو:انجنيئر]]
[[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]</text>
      <sha1>dza5nkbfk40hgd52obl9rihr66a226r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:عثماني دور ۾ ماهر تعمير</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94872</id>
    <revision>
      <id>371154</id>
      <timestamp>2026-04-12T13:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ماهر تعمير]] [[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]</comment>
      <origin>371154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="n8hr57enkh92s6p29zrknh3xodt62o1" xml:space="preserve">[[زمرو:ماهر تعمير]]
[[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]</text>
      <sha1>n8hr57enkh92s6p29zrknh3xodt62o1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:عثماني دور جون شخصيتون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94873</id>
    <revision>
      <id>371155</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:عثماني سلطنت]] [[زمرو:شخصيتون بلحاظ دور]]</comment>
      <origin>371155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="45ksc451ddt5fpx48g95nik101l7atp" xml:space="preserve">[[زمرو:عثماني سلطنت]]
[[زمرو:شخصيتون بلحاظ دور]]</text>
      <sha1>45ksc451ddt5fpx48g95nik101l7atp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:انجنيئر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94874</id>
    <revision>
      <id>371156</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:پيشا]] [[زمرو:انجنيئرنگ سان لاڳاپيل ماڻهو]]</comment>
      <origin>371156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="8c24rc7n7394bke73o0e5z891kndb6v" xml:space="preserve">[[زمرو:پيشا]]
[[زمرو:انجنيئرنگ سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>8c24rc7n7394bke73o0e5z891kndb6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:انجنيئرنگ سان لاڳاپيل ماڻهو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94875</id>
    <revision>
      <id>371157</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:انجينئرنگ]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ دلچسپي]]</comment>
      <origin>371157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="ow135728dtvg1r89cy4pp3q7kqvof90" xml:space="preserve">[[زمرو:انجينئرنگ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ دلچسپي]]</text>
      <sha1>ow135728dtvg1r89cy4pp3q7kqvof90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:عثماني سلطان</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94876</id>
    <revision>
      <id>371160</id>
      <timestamp>2026-04-12T14:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:سلطان]] [[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]</comment>
      <origin>371160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="2welj0yq5k2o6j6plcpi1tfbi9iybg1" xml:space="preserve">[[زمرو:سلطان]]
[[زمرو:عثماني دور جون شخصيتون]]</text>
      <sha1>2welj0yq5k2o6j6plcpi1tfbi9iybg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وڪيپيڊيا:قابل تصديق حوالا</title>
    <ns>4</ns>
    <id>94877</id>
    <redirect title="وڪيپيڊيا:ڀروسي جوڳا حوالا" />
    <revision>
      <id>371173</id>
      <timestamp>2026-04-13T04:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JogiAsad</username>
        <id>4693</id>
      </contributor>
      <comment>JogiAsad صفحي [[وڪيپيڊيا:قابل تصديق حوالا]] کي [[وڪيپيڊيا:ڀروسي جوڳا حوالا]] ڏانھن چوريو: مناسب عنوان ڏنو ويو: Reliable meaning in Sindhi ڀروسو جوڳو، اعتماد جوڳو </comment>
      <origin>371173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="ak3uis528tvmupv6cs4dppydu0rq0el" xml:space="preserve">#چوريو [[وڪيپيڊيا:ڀروسي جوڳا حوالا]]</text>
      <sha1>ak3uis528tvmupv6cs4dppydu0rq0el</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سينٽ جارج، گريناڊا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94878</id>
    <revision>
      <id>371182</id>
      <timestamp>2026-04-13T06:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>صفحي &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1342728955|St. George's, Grenada]]&quot; جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو</comment>
      <origin>371182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3935" sha1="pzqknokymhcg1c6lps0n5iswlu8uy6l" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.</text>
      <sha1>pzqknokymhcg1c6lps0n5iswlu8uy6l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371183</id>
      <parentid>371182</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:راڄڌانيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3968" sha1="slr3i5o7vne24250d3uq6gak6tgemol" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.

[[زمرو:راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>slr3i5o7vne24250d3uq6gak6tgemol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371184</id>
      <parentid>371183</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4013" sha1="k5uhk5bnplo16ex2853ncyt0hw04jcu" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.

[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]]</text>
      <sha1>k5uhk5bnplo16ex2853ncyt0hw04jcu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371185</id>
      <parentid>371184</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4191" sha1="l5y6wy0g5painnra0pe5l7r4je9rkiy" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:سينٽ جارجز]]
[[زمرو:گيانا]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:گيانا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>l5y6wy0g5painnra0pe5l7r4je9rkiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371188</id>
      <parentid>371185</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4199" sha1="1huyssd35ces84bwm00p6mn2o9ugskh" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:سينٽ جارجز]]
[[زمرو:گراناڊا]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:گراناڊا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>1huyssd35ces84bwm00p6mn2o9ugskh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371189</id>
      <parentid>371188</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4199" sha1="306l973f3e9may0baipxuhnvsla6o9h" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:سينٽ جارجز]]
[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:گريناڊا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>306l973f3e9may0baipxuhnvsla6o9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371200</id>
      <parentid>371189</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4195" sha1="pge0aje83lrs18kcznw9n8he4d15zen" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:سينٽ جارجز]]
[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:گريناڊا جا شهر]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا شھر]]
[[زمرو:وچ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>pge0aje83lrs18kcznw9n8he4d15zen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371201</id>
      <parentid>371200</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4195" sha1="g4n3pojla6qvukib3x447nq5gwhgsww" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:سينٽ جارجز]]
[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:گريناڊا جا شهر]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:وچ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>g4n3pojla6qvukib3x447nq5gwhgsww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371202</id>
      <parentid>371201</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:وچ آمريڪا جا شهر]]; added [[Category:وچ آمريڪا ۾ شهر]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="pl6pes8y1txnvm5q1poq6lwmlw5nk4o" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|name=سينٽ جارجز|official_name=St. George's|settlement_type=[[راڄڌاني|راڄڌاني شهر]]|nickname=|motto=|image_skyline={{Photomontage
 |photo1a            = 2009_07-28_St._George's_Bay_(4).JPG
 |photo2a            = St Georges Grenada Fort - panoramio.jpg
 |photo2b            = Kathedrale_von_St._George%27s_auf_Grenada.jpg
 |photo3a            = Parliament House on Church Street C IMG 0521.JPG
 |photo3b            = Saint_George,_Grenada_(51231575268).jpg
 |spacing            = 2
 |position           = center
 |color_border       = white
 |color              = white
 |size               = 280
 |foot_montage       = Top: St. George's skyline; Middle: Fort George, St. George's Cathedral; Bottom: [[York House, Grenada|Grenada's former Parliament House]], St. George's Beach
 }}|pushpin_map=Grenada#North America|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=Location in Grenada##Location in North America|pushpin_relief=yes|image_map=|map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Grenada]]|subdivision_type1=[[Parish of Grenada|Parish]]|subdivision_name1=[[Saint George Parish, Grenada|Saint George]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|seat_type=[[County seat|Shiretown]]|seat=|government_footnotes=|leader_title=MP|leader_name=[[Peter David (politician)|Peter David]]|leader_party=|established_title=First settled|established_date=1650|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|population_as_of=2012|population_footnotes=|population_total=33,734&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada/ |title=Grenada Today |author=UK Foreign and Commonwealth Office |date=28 February 2012 |publisher=UK Foreign and Commonwealth Office |access-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708202829/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/north-central-america/grenada |archive-date=8 July 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;|population_density_km2=auto|timezone=[[Atlantic Standard Time|AST]]|utc_offset=-04:00|elevation_footnotes=|elevation_ft=258|coordinates={{coord|12|3|9|N|61|45|11|W|region:GD_type:city|display=inline,title}}|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|website=}}
&lt;references /&gt;
'''سينٽ جارجز''' ( گريناڊين ڪريول فرينچ : ''Sen Jòj'' )  [[گريناڊا]] جو [[راڄڌاني شھر|گاديءَ جو هنڌ]] ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هي شهر هڪ پراڻي [[آتش فشان|آتش فشاني]] کڏ جي ٽڪريءَ سان گھريل آهي ۽ هڪ گھوڙي جي نال جي شڪل واري بندرگاهه تي واقع آهي.

سينٽ جارجز [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين]] علائقي جو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي. شهر سال 2014ع کان 2016ع تائين معاشي ترقي ڏٺي آهي، ۽ سال 2022ع ۾ پنهنجي تاريخ، ثقافت ۽ قدرتي ماحول کي محفوظ رکندي پنهنجي سياحت ۽ مختلف ٻين شعبن کي پڻ بهتر بڻايو آهي.  پاڙو جن ۾ سينٽ جارج واقع آهي، اهو سينٽ جارج يونيورسٽي اسڪول آف ميڊيسن ۽ موريس بشپ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. مکيه برآمدات [[ڪوڪو|ڪوڪوا بين]] (ڪوڪو)، [[جائوتري|جائفل]] ۽ مصالحا آهن. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Resources of the Third World|date=2014}}&lt;/ref&gt;

ان ۾ هڪ [[ٽراپڪس|معتدل ٽراپيڪل آبهوا]] آهي جيڪا مصالحن جي پيداوار جي ڪاميابي کي يقيني بڻائي ٿي. جائفل هڪ اهم فصل آهي، جنهن کان پوءِ ڪوڪو، ميس، [[لونگ]]، وينلا، [[دار چيني|دار چینی]] ۽ [[سنڍ|ادرڪ]] جهڙا مصالحا پوکيا ويندا آهن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:سينٽ جارجز]]
[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:گريناڊا جا شهر]]
[[زمرو:وچ آمريڪا ۾ شهر]]
[[زمرو:وچ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>pl6pes8y1txnvm5q1poq6lwmlw5nk4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سينٽ جارجز</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94879</id>
    <revision>
      <id>371186</id>
      <timestamp>2026-04-13T06:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:گيانا جا شهر]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]</comment>
      <origin>371186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="5mdi6ek8le27fm25u6uukicc5w69870" xml:space="preserve">[[زمرو:گيانا جا شهر]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>5mdi6ek8le27fm25u6uukicc5w69870</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371203</id>
      <parentid>371186</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="7mpf3vvtwl181asyu269kvszxzbkc3l" xml:space="preserve">[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:گريناڊا جا شهر]]</text>
      <sha1>7mpf3vvtwl181asyu269kvszxzbkc3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:گريناڊا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94880</id>
    <revision>
      <id>371190</id>
      <timestamp>2026-04-13T06:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:گريناڊا]] [[زمرو:گريناڊا جا شهر]]</comment>
      <origin>371190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="7mpf3vvtwl181asyu269kvszxzbkc3l" xml:space="preserve">[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:گريناڊا جا شهر]]</text>
      <sha1>7mpf3vvtwl181asyu269kvszxzbkc3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371192</id>
      <parentid>371190</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="jue7eflp9d0ocf7lkzmyiu0e0yzjlea" xml:space="preserve">
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا ملڪ]]</text>
      <sha1>jue7eflp9d0ocf7lkzmyiu0e0yzjlea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371194</id>
      <parentid>371192</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="nu73i05lxerykl8dwaauc2gev6s8kzj" xml:space="preserve">
[[زمرو:وچ آمريڪا]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا ملڪ]]</text>
      <sha1>nu73i05lxerykl8dwaauc2gev6s8kzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:گريناڊا جا شهر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94881</id>
    <revision>
      <id>371191</id>
      <timestamp>2026-04-13T06:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:گريناڊا]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]] [[زمرو:شهر بلحاظ ملڪ]]</comment>
      <origin>371191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="0g8agfv4ku32lqvkk6xd21s58rls0nl" xml:space="preserve">[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:شهر بلحاظ ملڪ]]</text>
      <sha1>0g8agfv4ku32lqvkk6xd21s58rls0nl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371195</id>
      <parentid>371191</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="bk5g1lo909d0yss9g9e0axybbxh875j" xml:space="preserve">[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:وچ آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:شهر بلحاظ ملڪ]]</text>
      <sha1>bk5g1lo909d0yss9g9e0axybbxh875j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371196</id>
      <parentid>371195</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="lj5ruwtqmgz7smuk0q3nk0scq82mill" xml:space="preserve">[[زمرو:گريناڊا]]
[[زمرو:وچ آمريڪا ۾ شهر]]
[[زمرو:شهر بلحاظ ملڪ]]</text>
      <sha1>lj5ruwtqmgz7smuk0q3nk0scq82mill</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:وچ آمريڪا ۾ شهر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94882</id>
    <revision>
      <id>371197</id>
      <timestamp>2026-04-13T06:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:وچ آمريڪا]] [[زمرو:اتر آمريڪا جا شهر]]</comment>
      <origin>371197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="d4dh9t9dirxk2aos24vv9m56k1oh198" xml:space="preserve">[[زمرو:وچ آمريڪا]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا شهر]]</text>
      <sha1>d4dh9t9dirxk2aos24vv9m56k1oh198</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371198</id>
      <parentid>371197</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="a6lmty8hhllwsmk29c3e67lcho01kl7" xml:space="preserve">[[زمرو:وچ آمريڪا]]
[[زمرو:اتر آمريڪا ۾ شهر]]</text>
      <sha1>a6lmty8hhllwsmk29c3e67lcho01kl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371199</id>
      <parentid>371198</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="az3vqfldldy918ot34kswr095315y4d" xml:space="preserve">[[زمرو:وچ آمريڪا]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا شھر]]</text>
      <sha1>az3vqfldldy918ot34kswr095315y4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:جارج ٽائون، گيانا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94883</id>
    <revision>
      <id>371205</id>
      <timestamp>2026-04-13T06:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:گيانا]] [[زمرو:گيانا جا شهر]]</comment>
      <origin>371205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="m5v786abque3gq2xyrhogrwabvd4q3o" xml:space="preserve">[[زمرو:گيانا]]
[[زمرو:گيانا جا شهر]]</text>
      <sha1>m5v786abque3gq2xyrhogrwabvd4q3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>واپرائيندڙ:سائين بخش</title>
    <ns>2</ns>
    <id>94884</id>
    <revision>
      <id>371207</id>
      <timestamp>2026-04-13T08:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>سائين بخش</username>
        <id>21992</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: سائين بخش سافٽ ويئر انجنيئر 21 آگسٽ 1992 تي ٽنڊو الهيار، پاڪستان ۾ ڄائو، جيڪو API-first development، scalable web applications، ۽ جديد JavaScript frameworks جهڙوڪ React، Vue.js، Laravel، Node.js، Magento، WordPress، ۽ Shopify ۾ ماهر آهي.  مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي، ڄامشورو مان گريجوئيٽ آهي.  سائين AI، APIs...</comment>
      <origin>371207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="765" sha1="3ec77f41bna87nbckud19r6s8m5ubaa" xml:space="preserve">سائين بخش سافٽ ويئر انجنيئر 21 آگسٽ 1992 تي ٽنڊو الهيار، پاڪستان ۾ ڄائو، جيڪو API-first development، scalable web applications، ۽ جديد JavaScript frameworks جهڙوڪ React، Vue.js، Laravel، Node.js، Magento، WordPress، ۽ Shopify ۾ ماهر آهي.

مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي، ڄامشورو مان گريجوئيٽ آهي.

سائين AI، APIs، ۽ جديد سافٽ ويئر انجنيئرنگ جي رجحانن تي تحقيق ۽ ڄاڻ شايع ڪري ٿو.

Medium، ORCID، Hacker News ۽ ٻين ڊولپر ڪميونٽيز جهڙن پليٽفارمن تي تحقيق ۽ ٽيڪنيڪل ڄاڻ جو ڪانٽريبيوٽر آهي.</text>
      <sha1>3ec77f41bna87nbckud19r6s8m5ubaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>يارين</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94885</id>
    <revision>
      <id>371208</id>
      <timestamp>2026-04-13T08:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>صفحي &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1342988815|Yaren]]&quot; جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو</comment>
      <origin>371208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2922" sha1="sjftslar7sj76ss71qy1fd4v53riz8d" xml:space="preserve">{{Infobox settlement||name=يارين&lt;br&gt;
Yaren|settlement_type=[[Nauru#Administrative divisions|District]]|image_skyline=Nauru Government.jpg|imagesize=300px|image_caption=Nauru government (left) and parliament (right) buildings|image_flag=|image_shield=|nickname=|motto=|image_map=Yaren in Nauru.svg|mapsize=|map_caption=Yaren District within Nauru|subdivision_type=Country|subdivision_name={{NRU}}|subdivision_type1=[[Constituencies of Nauru|Constituency]]|subdivision_name1=[[Yaren Constituency|Yaren]]|established_title=|established_date=|established_title1=&lt;!--City rights--&gt;|established_date1=|leader_title=|leader_name=|area_total_km2=1.5|area_land_km2=|area_water_km2=|population_as_of=2021|population_note=|population_total=803&lt;ref name=population&gt;{{Citation
| date        = 9 August 2023
| title       = Nauru 2021 Population and Housing Census - Analytical Report
| publisher   = Pacific Community (SPC) and Government of the Republic of Nauru (Nauru) 2023
| publication-place = Noumea
| page        = 27
| url         = https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2 
| archive-url = https://web.archive.org/web/20230907203022/https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2
| archive-date = 7 September 2023
| access-date = 3 May 2024
}}&lt;/ref&gt;|population_footnotes=|population_metro=|population_density_km2=498|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|map_caption1=|pushpin_mapsize=|coordinates={{Coord|0|32|44|S|166|55|30|E|type:adm1st_region:NR|display=inline,title}}|timezone=[[Time in Nauru|NRT]]|utc_offset=+12:00|elevation_m=25|postal_code_type=[[Postal code]]|postal_code=|area_code_type=[[Telephone numbers in Nauru|Area code]]|area_code=+674|blank_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank_info=[[Tropical rainforest climate|Af]]|website=|footnotes=}}
&lt;references /&gt;
[[File:Karte_Distrikt_Yaren.png|ساڄو|thumb|289x289 عڪسلون|يارين جو نقشو]]
[[File:View_of_Nauru_airport.jpg|ساڄو|thumb|250x250 عڪسلون|[[Nauru International Airport|ناراو بين الاقوامي هوائي اڏو]]]]

'''يارين''' (Yaren)، اڳئين ۾ '''مڪوا''' يا '''موڪوا،''' [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ ملڪ]] [[نائورو|ناورو]] جو هڪ [[نائورو|ضلعو]] آهي. اهو نارو جو ''[[ڊي فيڪٽو|اصل]]'' گادي جو هنڌ آهي ۽ يارين ڪانسٽيٽوينسي سان گڏ آهي. &lt;ref name=&quot;naurugov&quot;&gt;[http://www.naurugov.nr/parliament-of-nauru/about-parliament/who-comprises-parliament.aspx Constituencies of Nauru](naurugov.nr) {{Webarchive|date=2019-08-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{حوالو ويب|quote=2019-09-02}}&lt;/ref&gt; يارين ناراو ٻيٽ جي ڏاکڻي ساحل تي واقع آهي ۽ ناراو جي سرڪاري آفيسن جو هنڌ آهي. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

يارين جي آبادي 6000 ۽ پکيڙ 56 چورس ڪلوميٽر آهي.</text>
      <sha1>sjftslar7sj76ss71qy1fd4v53riz8d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371209</id>
      <parentid>371208</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:راڄڌانيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2955" sha1="1wy0ee23gddsa54hefq3nhsvp9qcepj" xml:space="preserve">{{Infobox settlement||name=يارين&lt;br&gt;
Yaren|settlement_type=[[Nauru#Administrative divisions|District]]|image_skyline=Nauru Government.jpg|imagesize=300px|image_caption=Nauru government (left) and parliament (right) buildings|image_flag=|image_shield=|nickname=|motto=|image_map=Yaren in Nauru.svg|mapsize=|map_caption=Yaren District within Nauru|subdivision_type=Country|subdivision_name={{NRU}}|subdivision_type1=[[Constituencies of Nauru|Constituency]]|subdivision_name1=[[Yaren Constituency|Yaren]]|established_title=|established_date=|established_title1=&lt;!--City rights--&gt;|established_date1=|leader_title=|leader_name=|area_total_km2=1.5|area_land_km2=|area_water_km2=|population_as_of=2021|population_note=|population_total=803&lt;ref name=population&gt;{{Citation
| date        = 9 August 2023
| title       = Nauru 2021 Population and Housing Census - Analytical Report
| publisher   = Pacific Community (SPC) and Government of the Republic of Nauru (Nauru) 2023
| publication-place = Noumea
| page        = 27
| url         = https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2 
| archive-url = https://web.archive.org/web/20230907203022/https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2
| archive-date = 7 September 2023
| access-date = 3 May 2024
}}&lt;/ref&gt;|population_footnotes=|population_metro=|population_density_km2=498|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|map_caption1=|pushpin_mapsize=|coordinates={{Coord|0|32|44|S|166|55|30|E|type:adm1st_region:NR|display=inline,title}}|timezone=[[Time in Nauru|NRT]]|utc_offset=+12:00|elevation_m=25|postal_code_type=[[Postal code]]|postal_code=|area_code_type=[[Telephone numbers in Nauru|Area code]]|area_code=+674|blank_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank_info=[[Tropical rainforest climate|Af]]|website=|footnotes=}}
&lt;references /&gt;
[[File:Karte_Distrikt_Yaren.png|ساڄو|thumb|289x289 عڪسلون|يارين جو نقشو]]
[[File:View_of_Nauru_airport.jpg|ساڄو|thumb|250x250 عڪسلون|[[Nauru International Airport|ناراو بين الاقوامي هوائي اڏو]]]]

'''يارين''' (Yaren)، اڳئين ۾ '''مڪوا''' يا '''موڪوا،''' [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ ملڪ]] [[نائورو|ناورو]] جو هڪ [[نائورو|ضلعو]] آهي. اهو نارو جو ''[[ڊي فيڪٽو|اصل]]'' گادي جو هنڌ آهي ۽ يارين ڪانسٽيٽوينسي سان گڏ آهي. &lt;ref name=&quot;naurugov&quot;&gt;[http://www.naurugov.nr/parliament-of-nauru/about-parliament/who-comprises-parliament.aspx Constituencies of Nauru](naurugov.nr) {{Webarchive|date=2019-08-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{حوالو ويب|quote=2019-09-02}}&lt;/ref&gt; يارين ناراو ٻيٽ جي ڏاکڻي ساحل تي واقع آهي ۽ ناراو جي سرڪاري آفيسن جو هنڌ آهي. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

يارين جي آبادي 6000 ۽ پکيڙ 56 چورس ڪلوميٽر آهي.

[[زمرو:راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>1wy0ee23gddsa54hefq3nhsvp9qcepj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371210</id>
      <parentid>371209</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:اوشينيا جا شهر]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>371210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2995" sha1="rtdwwt0iz269kdbdzaajebxancxmy2o" xml:space="preserve">{{Infobox settlement||name=يارين&lt;br&gt;
Yaren|settlement_type=[[Nauru#Administrative divisions|District]]|image_skyline=Nauru Government.jpg|imagesize=300px|image_caption=Nauru government (left) and parliament (right) buildings|image_flag=|image_shield=|nickname=|motto=|image_map=Yaren in Nauru.svg|mapsize=|map_caption=Yaren District within Nauru|subdivision_type=Country|subdivision_name={{NRU}}|subdivision_type1=[[Constituencies of Nauru|Constituency]]|subdivision_name1=[[Yaren Constituency|Yaren]]|established_title=|established_date=|established_title1=&lt;!--City rights--&gt;|established_date1=|leader_title=|leader_name=|area_total_km2=1.5|area_land_km2=|area_water_km2=|population_as_of=2021|population_note=|population_total=803&lt;ref name=population&gt;{{Citation
| date        = 9 August 2023
| title       = Nauru 2021 Population and Housing Census - Analytical Report
| publisher   = Pacific Community (SPC) and Government of the Republic of Nauru (Nauru) 2023
| publication-place = Noumea
| page        = 27
| url         = https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2 
| archive-url = https://web.archive.org/web/20230907203022/https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2
| archive-date = 7 September 2023
| access-date = 3 May 2024
}}&lt;/ref&gt;|population_footnotes=|population_metro=|population_density_km2=498|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|map_caption1=|pushpin_mapsize=|coordinates={{Coord|0|32|44|S|166|55|30|E|type:adm1st_region:NR|display=inline,title}}|timezone=[[Time in Nauru|NRT]]|utc_offset=+12:00|elevation_m=25|postal_code_type=[[Postal code]]|postal_code=|area_code_type=[[Telephone numbers in Nauru|Area code]]|area_code=+674|blank_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank_info=[[Tropical rainforest climate|Af]]|website=|footnotes=}}
&lt;references /&gt;
[[File:Karte_Distrikt_Yaren.png|ساڄو|thumb|289x289 عڪسلون|يارين جو نقشو]]
[[File:View_of_Nauru_airport.jpg|ساڄو|thumb|250x250 عڪسلون|[[Nauru International Airport|ناراو بين الاقوامي هوائي اڏو]]]]

'''يارين''' (Yaren)، اڳئين ۾ '''مڪوا''' يا '''موڪوا،''' [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ ملڪ]] [[نائورو|ناورو]] جو هڪ [[نائورو|ضلعو]] آهي. اهو نارو جو ''[[ڊي فيڪٽو|اصل]]'' گادي جو هنڌ آهي ۽ يارين ڪانسٽيٽوينسي سان گڏ آهي. &lt;ref name=&quot;naurugov&quot;&gt;[http://www.naurugov.nr/parliament-of-nauru/about-parliament/who-comprises-parliament.aspx Constituencies of Nauru](naurugov.nr) {{Webarchive|date=2019-08-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{حوالو ويب|quote=2019-09-02}}&lt;/ref&gt; يارين ناراو ٻيٽ جي ڏاکڻي ساحل تي واقع آهي ۽ ناراو جي سرڪاري آفيسن جو هنڌ آهي. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

يارين جي آبادي 6000 ۽ پکيڙ 56 چورس ڪلوميٽر آهي.

[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:اوشينيا جا شهر]]</text>
      <sha1>rtdwwt0iz269kdbdzaajebxancxmy2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371211</id>
      <parentid>371210</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3040" sha1="fnkdve5rqb0wf1oqt9i3oxwepnyx36c" xml:space="preserve">{{Infobox settlement||name=يارين&lt;br&gt;
Yaren
|settlement_type=[[Nauru#Administrative divisions|District]]
|image_skyline=Nauru Government.jpg|imagesize=300px|image_caption=Nauru government (left) and parliament (right) buildings
|image_flag=|image_shield=|nickname=|motto=|image_map=Yaren in Nauru.svg
|mapsize=|map_caption=Yaren District within Nauru
|subdivision_type=Country
|subdivision_name={{NRU}}
|subdivision_type1=[[Constituencies of Nauru|Constituency]]
|subdivision_name1=[[Yaren Constituency|Yaren]]
|established_title=|established_date=|established_title1=&lt;!--City rights--&gt;|established_date1=|leader_title=|leader_name=|area_total_km2=1.5|area_land_km2=|area_water_km2=|population_as_of=2021|population_note=|population_total=803&lt;ref name=population&gt;{{Citation
| date        = 9 August 2023
| title       = Nauru 2021 Population and Housing Census - Analytical Report
| publisher   = Pacific Community (SPC) and Government of the Republic of Nauru (Nauru) 2023
| publication-place = Noumea
| page        = 27
| url         = https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2 
| archive-url = https://web.archive.org/web/20230907203022/https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2
| archive-date = 7 September 2023
| access-date = 3 May 2024
}}&lt;/ref&gt;|population_footnotes=|population_metro=|population_density_km2=498|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|map_caption1=|pushpin_mapsize=|coordinates={{Coord|0|32|44|S|166|55|30|E|type:adm1st_region:NR|display=inline,title}}|timezone=[[Time in Nauru|NRT]]|utc_offset=+12:00|elevation_m=25|postal_code_type=[[Postal code]]|postal_code=|area_code_type=[[Telephone numbers in Nauru|Area code]]|area_code=+674|blank_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank_info=[[Tropical rainforest climate|Af]]|website=|footnotes=}}
[[File:Karte_Distrikt_Yaren.png|ساڄو|thumb|289x289 عڪسلون|يارين جو نقشو]]
[[File:View_of_Nauru_airport.jpg|ساڄو|thumb|250x250 عڪسلون|[[Nauru International Airport|ناراو بين الاقوامي هوائي اڏو]]]]
'''يارين''' (Yaren)، اڳئين ۾ '''مڪوا''' يا '''موڪوا،''' [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ ملڪ]] [[نائورو|ناورو]] جو هڪ [[ضلعو]] آهي. اهو نارو جو [[ڊي فيڪٽو|اصل]] گادي جو هنڌ آهي ۽ يارين ڪانسٽيٽوينسي سان گڏ آهي.&lt;ref name=&quot;naurugov&quot;&gt;[http://www.naurugov.nr/parliament-of-nauru/about-parliament/who-comprises-parliament.aspx Constituencies of Nauru](naurugov.nr) {{Webarchive|date=2019-08-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{حوالو ويب|quote=2019-09-02}}&lt;/ref&gt; يارين ٻيٽ جي ڏاکڻي ساحل تي واقع آهي ۽ ناراو جي سرڪاري آفيسن جو هنڌ آهي.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:يارين]
[[زمرو:ناورو]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:ناورو جا شهر]]
[[زمرو:اوشينيا جا شهر]]
[[زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>fnkdve5rqb0wf1oqt9i3oxwepnyx36c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371212</id>
      <parentid>371211</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>371212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="ghrfw1txb8pghlcj4gv3l81x2n0sc59" xml:space="preserve">{{Infobox settlement||name=يارين&lt;br&gt;
Yaren
|settlement_type=[[Nauru#Administrative divisions|District]]
|image_skyline=Nauru Government.jpg|imagesize=300px|image_caption=Nauru government (left) and parliament (right) buildings
|image_flag=|image_shield=|nickname=|motto=|image_map=Yaren in Nauru.svg
|mapsize=|map_caption=Yaren District within Nauru
|subdivision_type=Country
|subdivision_name={{NRU}}
|subdivision_type1=[[Constituencies of Nauru|Constituency]]
|subdivision_name1=[[Yaren Constituency|Yaren]]
|established_title=|established_date=|established_title1=&lt;!--City rights--&gt;|established_date1=|leader_title=|leader_name=|area_total_km2=1.5|area_land_km2=|area_water_km2=|population_as_of=2021|population_note=|population_total=803&lt;ref name=population&gt;{{Citation
| date        = 9 August 2023
| title       = Nauru 2021 Population and Housing Census - Analytical Report
| publisher   = Pacific Community (SPC) and Government of the Republic of Nauru (Nauru) 2023
| publication-place = Noumea
| page        = 27
| url         = https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2 
| archive-url = https://web.archive.org/web/20230907203022/https://www.spc.int/DigitalLibrary/Get/kzvm2
| archive-date = 7 September 2023
| access-date = 3 May 2024
}}&lt;/ref&gt;|population_footnotes=|population_metro=|population_density_km2=498|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|map_caption1=|pushpin_mapsize=|coordinates={{Coord|0|32|44|S|166|55|30|E|type:adm1st_region:NR|display=inline,title}}|timezone=[[Time in Nauru|NRT]]|utc_offset=+12:00|elevation_m=25|postal_code_type=[[Postal code]]|postal_code=|area_code_type=[[Telephone numbers in Nauru|Area code]]|area_code=+674|blank_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank_info=[[Tropical rainforest climate|Af]]|website=|footnotes=}}
[[File:Karte_Distrikt_Yaren.png|ساڄو|thumb|289x289 عڪسلون|يارين جو نقشو]]
[[File:View_of_Nauru_airport.jpg|ساڄو|thumb|250x250 عڪسلون|[[Nauru International Airport|ناراو بين الاقوامي هوائي اڏو]]]]
'''يارين''' (Yaren)، اڳئين ۾ '''مڪوا''' يا '''موڪوا،''' [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ]] [[ٻيٽ تي مشتمل ملڪ|ٻيٽ ملڪ]] [[نائورو|ناورو]] جو هڪ [[ضلعو]] آهي. اهو نارو جو [[ڊي فيڪٽو|اصل]] گادي جو هنڌ آهي ۽ يارين ڪانسٽيٽوينسي سان گڏ آهي.&lt;ref name=&quot;naurugov&quot;&gt;[http://www.naurugov.nr/parliament-of-nauru/about-parliament/who-comprises-parliament.aspx Constituencies of Nauru](naurugov.nr) {{Webarchive|date=2019-08-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{حوالو ويب|quote=2019-09-02}}&lt;/ref&gt; يارين ٻيٽ جي ڏاکڻي ساحل تي واقع آهي ۽ ناراو جي سرڪاري آفيسن جو هنڌ آهي.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:يارين]]
[[زمرو:ناورو]]
[[زمرو:راڄڌانيون]]
[[زمرو:ناورو جا شهر]]
[[زمرو:اوشينيا جا شهر]]
[[زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون]]</text>
      <sha1>ghrfw1txb8pghlcj4gv3l81x2n0sc59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:يارين</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94886</id>
    <revision>
      <id>371213</id>
      <timestamp>2026-04-13T08:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ناورو]] [[زمرو:ناورو جا شهر]]</comment>
      <origin>371213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="7nmn1iwqzbel4xwe55oiotzzb3kpmb2" xml:space="preserve">[[زمرو:ناورو]]
[[زمرو:ناورو جا شهر]]</text>
      <sha1>7nmn1iwqzbel4xwe55oiotzzb3kpmb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ناورو جا شهر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94887</id>
    <revision>
      <id>371214</id>
      <timestamp>2026-04-13T08:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:اوشينيا جا ملڪ]]</comment>
      <origin>371214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="h52s2kre7ucxtxxpppx04dke7anj1w5" xml:space="preserve">[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوشينيا جا ملڪ]]</text>
      <sha1>h52s2kre7ucxtxxpppx04dke7anj1w5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>371215</id>
      <parentid>371214</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>371215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="5ebk9gdgg6kmgz4846qzv4xvfgncypx" xml:space="preserve">[[زمرو:ناورو]]
[[زمرو:اوشينيا جا شهر]]</text>
      <sha1>5ebk9gdgg6kmgz4846qzv4xvfgncypx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ناورو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94888</id>
    <revision>
      <id>371216</id>
      <timestamp>2026-04-13T08:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:اوشينيا جا ملڪ]]</comment>
      <origin>371216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="h52s2kre7ucxtxxpppx04dke7anj1w5" xml:space="preserve">[[زمرو:اوشينيا]]
[[زمرو:اوشينيا جا ملڪ]]</text>
      <sha1>h52s2kre7ucxtxxpppx04dke7anj1w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عددي سنڀار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94889</id>
    <redirect title="سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت" />
    <revision>
      <id>371233</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>Memon2025 صفحي [[عددي سنڀار]] کي [[سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت]] ڏانھن چوريو</comment>
      <origin>371233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="r908hzh91mdr00m4091o1mew86hb2fx" xml:space="preserve">#چوريو [[سيمي ڪنڊڪٽر ياداشت]]</text>
      <sha1>r908hzh91mdr00m4091o1mew86hb2fx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>